Поглед кон ледникот
**Твејтсов Ледник**, (наречен и **Ледник на Судниот Ден**) — невообичаено широк и огромен ледник на Антарктикот што се влева во Пајнајлендовиот Залив, како дел од Амундсеновото Море, источно од планината Марфи, на брегот Волгрин во Земјата на Мари Берд. Неговата површинска брзина надминува 2 километри годишно во близина на нејзината линија за заземјување. Неговиот најбрзо течен заземјен мраз е центриран помеѓу 50-100 источно од планината Марфи. Во 1967 година, Советодавниот комитет за имиња на Антарктикот го именувал ледникот по Фредрик Т. Твајтс (1883–1961), глацијален геолог, геоморфолог и почесен професор на Универзитетот во Висконсин-Медисон.

Твејтсовиот Ледник е внимателно следен за неговиот потенцијал да го подигне нивото на морето. Заедно со Пајнајлендовиот Ледник, тој е опишан како дел од „*слабиот долен дел*" на ледената покривка на Западниот Антарктик, поради неговата очигледна ранливост на значително повлекување. Оваа хипотеза се заснова и на теоретски студии за стабилноста на морските ледени плочи и на набљудувања на големи промени на овие два ледници. Во последниве години, протокот на двата од овие ледници се забрзал, нивните површини се спуштиле и нивните заземјувачки линии се повлекле.

Твејтсовиот Леден Гребен, пловечки леден гребен кој го зацврстува и го задржува источниот дел од ледникот, најверојатно ќе се урне во рок од една деценија од 2021 година, што ќе доведе до зголемен одлив и придонес во порастот на нивото на морето. Поради оваа причина, ледникот и неговиот леден гребен се предложени како места за интервенции на климатско инженерство за стабилизирање и зачувување на неговиот мраз.

Истражување
-----------

Во 2001 година, студијата на Твејтсовиот Ледник користејќи податоци за интерферометрија на сателитски радар од Земјините далечински сетилни сателити 1 и 2 открил дека линијата за заземјување на ледникот се повлекува со 1 километар годишно и дека ледникот е значително надвор од рамнотежа на масата, што потврдува Претпоставки за колапс од Теренс Хјуз, Универзитетот во Мејн, во 1973 година. Во 2002 година, тим од научници од Чиле и НАСА на одборот P-3 Orion од Чилеанската морнарица го собрале првото радарско звучење и ласерска височина на ледникот за да се открие екстензивно разредување и забрзување при истенчувањето. Ова откритие поттикнало обемна воздушна кампања во 2004 година од страна на Универзитетот во Тексас во Остин, која потоа била проследена со последователни воздушни кампањи во рамките на кампањата на НАСА *IceBridge* во 2009-2018 година.

Во 2011 година, со помош на геофизички податоци собрани од летовите над Твејтсовиот Ледник (податоци собрани во рамките на кампањата на НАСА *IceBridge*), студија на научниците од опсерваторијата Ламонт-Доерти на Земјата на Универзитетот Колумбија покажала карпеста одлика, гребен висок 700 метри што помага да се закотви ледникот и помага да се забави лизгањето на ледникот во морето. Студијата исто така ја потврдила важноста на топографијата на морското дно во предвидувањето како ледникот ќе се однесува во блиска иднина. Сепак, ледникот се смета за најголема закана во релевантните временски скали, за подемот на морињата, сегашните студии имаат за цел подобро да го квантифицираат повлекувањето и можните влијанија.

Од 1980-тите, ледникот имал нето загуба од над 600 милијарди тони мраз до 2017 година  Во 2017 година, научниците откриле претходно непознати вулкани во близина.

Во 2020 година, научниците за прв пат откриле топла вода под ледникот. Местото каде ледникот бил во контакт со морето било забележано како 2 степени целзиусови над температурата на замрзнување. Откритието било дел од Меѓународната соработка на ледниците Thwaites, партнерство првенствено помеѓу академски институции во САД и Велика Британија. Оваа студија предизвикала тревога во врска со колапсот на ледникот, што може да доведе до речиси 3 стапки (0.91 м) пораст на нивото на морето.

Огромното паѓање на дел од мразот на ледникот на морскиот крај на Твејтсовиот Ледник се следи со далечинско набљудување и сеизмолошки набљудувања, при што најголемите настани се сеизмички забележливи на опсег до 1.600 км.

Студијата од 2022 година на Nature Geoscience го опишало „*брзото повлекување*" на Твејтсовиот Ледник, заклучувајќи го неговото минато движење во предсателитската ера со анализа на „ребрата" формирани на дното на океанот од плимата и осеката и мразот. Студијата покажала дека во одреден момент во последните два века, ледникот се движел 1,3 милји (2,1 километри) годишно, што е двојно повеќе од стапката во периодот од 2011 до 2019 година, што ја прави таквата стапка на повлекување можна закана, доколку ледникот се повлече и е дислоциран надвор од морското дно што моментално го одржува донекаде стабилно.

### Одводнување на вода под ледникот

Во основата на ледникот стојат подрачја на канали и потоци слични на мочуришта. Возводните мочуришни канали ги хранат потоците со суви области помеѓу потоците што го забавуваат протокот на ледникот. Поради ова триење, ледникот се смета за стабилен на краток рок.

### Предвидувања

Студија на Универзитетот во Вашингтон од 2014 година, користејќи сателитски мерења и компјутерски модели, предвидела дека Твејтсовиот Ледник постепено ќе се стопи, што ќе доведе до неповратен колапс во следните 200 до 1.000 години.

Студијата од 2021 година сугерира дека Твејтсовиот Гребен, кој моментално го ограничува источниот дел од Твејтсовиот Ледник, може да почне да се урива во рок од пет години, што ќе доведе до зголемување на придонесот за зголемување на нивото на морето од источниот дел и на крајот да стане еквивалентен на оној на други, неодбранети делови од ледникот. Научниците не тврдат дека целиот ледник ќе се урне во рок од пет години, туку дека ледениот гребен кој лежи на океанот и го ограничува источниот дел од Твејтсовиот Ледник. Пловечкиот леден гребен делува како преграда што спречува побрз проток на мразот нагоре. Ова би значело зголемен одлив од ледникот и на тој начин зголемен придонес за зголемување на нивото на морето за 26 инчи (66 см) (зголемување од 4% од порастот на нивото на морето на 5% од порастот на нивото на морето на краток рок). Според хипотезата за нестабилност на морските ледени карпи, изложувањето на високите карпи од неуспехот на ледениот гребен може да доведе до верижна реакција на колапс во текот на вековите, иако точноста на оваа хипотеза е оспорена од други студии.

Според Тед Скамбос, глациолог на Универзитетот во Колорадо Болдер и водач на Меѓународната соработка за Твејтсовиот Ледник, во интервјуто од крајот на 2021 година од станицата Мекмердо, „*Работите овде се развиваат навистина брзо.* *Тоа е застрашувачко*."  На состанокот на Американскиот геофизички сојуз во Њу Орлеанс, Луизијана во декември, ситуацијата била опишана како загрижувачка.

Одлики и набљудување
--------------------

### Јазик на Твејтсовиот Ледник

 Ледениот брег Б-22 се откинал од јазикот на Твејтсовиот Ледник на 15 март 2002 година.
Твејтсовиот леден јазик (75°0′S 106°50′W﻿ / ﻿75.000° ЈГШ; 106.833° ЗГД﻿ / -75.000; -106.833 ), е околу 50 км широк и прогресивно се скратува поради породувањето на мразот, врз основа на записот за набљудување. Првично бил исцртан од воздушните фотографии собрани за време на операцијата „Хајџамп" во јануари 1947 година.

На 15 март 2002 година, Националниот центар за мраз известил дека сантата мраз наречена Б-22 се отцепила од ледениот јазик. Оваа санта мраз била околу 85 км во должина од 65 км широчина, со вкупна површина од околу 5.490 км2. Од 2003 година, Б-22 се распаднал на пет дела, со Б-22А сè уште во близина на јазикот, додека другите помали парчиња се оддалечиле подалеку на запад.

### Твејтсов јазик

Твејтсовиот јазик (74°0′S 108°30′W﻿ / ﻿74.000° ЈГШ; 108.500° ЗГД﻿ / -74.000; -108.500 ) бил голем санта мраз кој бил насукан во Амундсеновото Море, околу 32  км североисточно од полуостровот на Мечките. Одликата била околу 112 км долга и 32 км широка, а во јануари 1966 година нејзиниот јужен дел бил само 5 км северно од Твејтсовиот леден јазик. Се состоел од санта мраз кои се откинала од ледениот јазик и не треба да се меша со вториот, кој сè уште е прикачен на заземјениот мраз. Тој бил исцртан од страна на USGS од воздушни фотографии собрани за време на операцијата „*Хајгџамп*" и операцијата *Deepfreeze*. Првпат беше забележан во 1930-тите, но конечно се одвоил од ледениот јазик и се распаднал кон крајот на 1980-тите.

### Подводна празнина

Во јануари 2019 година, НАСА открила подводна празнина под ледникот, со површина две третини од големината на Менхетен. Шуплината се формирала главно во претходните три години и е висока скоро 305 метри, што веројатно го забрзува распаѓањето на ледникот. Твејтс моментално придонесува со приближно 4% во глобалното зголемување на нивото на морето.

### Меѓународна соработка за Твејтсовиот Ледник (МСТЛ)

5-годишна меѓународна соработка за проучување на Твејтсовиот Ледник била воспоставена во 2018 година 

На почетокот на 2020 година, истражувачите од МСТГ направиле мерења за да развијат сценарија за иднината на ледникот и да ја предвидат временската рамка за можен колапс: ерозијата на ледникот од загреаната океанска вода се чини дека е посилна од очекуваното. Истражувачите забележале со загриженост дека, на основната линија на ледникот, температурата на водата е веќе повеќе од два степени над точката на мрзнење. Тие потврдуваат дека одмрзнувањето на Твејтсовиот Ледник придонесува за околу четири отсто од глобалното зголемување на нивото на морето. Само колапсот на овој ледник би го подигнал нивото на морето за околу 65 сантиметри (25 инчи).

Наводи
------

1. ↑  Antarctica melting: Climate change and the journey to the 'doomsday glacier' *BBC News*, 28 January 2020.
2. ↑  „Thwaites Glacier: Antarctica, name, geographic coordinates, description, map". Geographic.org. Посетено на 2014-05-13.
3. ↑  „Thwaites Glacier". *Geographic Names Information System*. United States Geological Survey. Посетено на 23 October 2011.
4. ↑  
„Thwaites Glacier Tongue". *Geographic Names Information System*. United States Geological Survey. Посетено на 23 October 2011.
5. ↑  Празен навод (help)
6. 1 2  „Ice shelf holding back keystone Antarctic glacier within years of failure". *science.org* (англиски). Посетено на 2021-12-16.
7. 1 2 3 4  Грешка во повикувањето на Шаблон:Наведена изјава за печат: Параметарот **title** мора да се определи
8. 1 2  Amos, Jonathan (2021-12-13). „Thwaites: Antarctic glacier heading for dramatic change". *BBC News* (англиски). Посетено на 2021-12-16.
9. ↑  „The radical intervention that might save the "doomsday" glacier". *MIT Technology Review* (англиски). Посетено на 2022-01-14.
10. ↑  „Scientists Predict Faster Retreat for Antarcticaâ€™s Thwaites Glacier – The Earth Institute – Columbia University". *earth.columbia.edu*.
11. ↑  „This Antarctic glacier is the biggest threat for rising sea levels. The race is on to understand it". *The Washingtoin Post*. October 20, 2016.
12. ↑  Patel, Jugal K. (October 26, 2017). „In Antarctica, Two Crucial Glaciers Accelerate Toward the Sea". *The New York Times*. Посетено на February 4, 2019.
13. ↑  „Scientists discover 91 volcanoes below Antarctic ice sheet". *The Guardian*. August 12, 2017. Посетено на February 10, 2020.
14. ↑  „Rising Seas: Record Warmth Found at 'Doomsday Glacier' Water Line – ExtremeTech". *extremetech.com*. Посетено на 2020-02-05.
15. 1 2  Kaplan, Sarah (December 13, 2021). „Crucial Antarctic ice shelf could fail within five years, scientists say". *The Washington Post*. Washington DC. Посетено на December 14, 2021.
16. ↑  Geggel, Laura (30 January 2020). „Surprisingly warm water found on underside of Antarctica's 'Doomsday Glacier'". *livescience.com* (англиски). Посетено на 2020-02-05.
17. ↑  „Scientists discover warm water beneath 'Doomsday Glacier' in Antarctica". *Times of India Travel*. Посетено на 2020-02-05.
18. ↑  Winberry, J. P. A. D. Huerta, S. Anandakrishnan, R. Aster, A. Nyblade, and D. A. Wiens (2020), Glacial Earthquakes and Precursory Seismicity Associated with Thwaites‐Glacier Calving, Geophysical Research Letters, doi:10.1029/2019gl086178.
19. ↑  Graham, Alastair G. C.; Wåhlin, Anna; Hogan, Kelly A.; Nitsche, Frank O.; Heywood, Karen J.; Totten, Rebecca L.; Smith, James A.; Hillenbrand, Claus-Dieter; Simkins, Lauren M. (2022-09-05). „Rapid retreat of Thwaites Glacier in the pre-satellite era". *Nature Geoscience* (англиски): 1–8. doi:10.1038/s41561-022-01019-9. ISSN 1752-0908.
20. ↑  CNN, Angela Fritz. „'Doomsday' glacier,' which could raise sea level by several feet, is holding on 'by its fingernails,' scientists say". CNN. Посетено на 2022-09-06.
21. ↑  „Scientists Image Vast Subglacial Water System Underpinning West Antarctica's Thwaites Glacier". University of Texas. July 9, 2013. Архивирано од изворникот на July 15, 2013. Посетено на July 9, 2013.
22. ↑  „Irreversible collapse of Antarctic glaciers has begun, studies say". *Los Angeles Times*. May 12, 2014. Посетено на May 13, 2014.
23. ↑  Sumner, Thomas (April 8, 2016). „Changing climate: 10 years after An Inconvenient Truth". *Science News*. Посетено на July 25, 2016.
24. ↑  Feldmann, J; Levermann, A (November 17, 2015). „Collapse of the West Antarctic Ice Sheet after local destabilization of the Amundsen Basin". *Proceedings of the National Academy of Sciences*. **112** (46): 14191–14196. Bibcode:2015PNAS..11214191F. doi:10.1073/pnas.1512482112. PMC 4655561. PMID 26578762.
25. ↑  Rignot, E. (12 May 2014). „Widespread, rapid grounding line retreat of Pine Island, Thwaites, Smith, and Kohler glaciers, West Antarctica, from 1992 to 2011" (PDF). *Geophysical Research Letters*. **41** (10): 3502–3509. Bibcode:2014GeoRL..41.3502R. doi:10.1002/2014GL060140.
26. ↑  Joughin, I. (16 May 2014). „Marine Ice Sheet Collapse Potentially Under Way for the Thwaites Glacier Basin, West Antarctica". *Science*. **344** (6185): 735–738. Bibcode:2014Sci...344..735J. doi:10.1126/science.1249055. PMID 24821948.
27. ↑  Tucker, Danielle Torrent (2019-09-02). „Vintage film reveals Antarctic glacier melting". *Stanford News* (англиски). Посетено на 2019-09-07.
28. 1 2  Weeman, Katie; Scambos, Ted (2021-12-13). „The Threat from Thwaites: The Retreat of Antarctica's Riskiest Glacier". *CIRES* (англиски). Посетено на 2021-12-16.
29. ↑  Clerc, Fiona; Minchew, Brent M.; Behn, Mark D. (2019). „Marine Ice Cliff Instability Mitigated by Slow Removal of Ice Shelves". *Geophysical Research Letters* (англиски). **46** (21): 12108–12116. doi:10.1029/2019GL084183. ISSN 1944-8007.
30. ↑  Edwards, Tamsin L.; Brandon, Mark A.; Durand, Gael; Edwards, Neil R.; Golledge, Nicholas R.; Holden, Philip B.; Nias, Isabel J.; Payne, Antony J.; Ritz, Catherine (2019-02-06). „Revisiting Antarctic ice loss due to marine ice-cliff instability". *Nature* (англиски). **566** (7742): 58–64. doi:10.1038/s41586-019-0901-4. ISSN 1476-4687.
31. ↑  Golledge, Nicholas R.; Lowry, Daniel P. (2021-06-18). „Is the marine ice cliff hypothesis collapsing?". *Science*. **372** (6548): 1266–1267. doi:10.1126/science.abj3266.
32. ↑  „Ice shelf holding back keystone Antarctic glacier within years of failure". *science.org*.
33. ↑  „Thwaites Iceberg Tongue". *Geographic Names Information System*. United States Geological Survey. Посетено на 23 October 2011.
34. ↑  Reynolds, Larry (4 March 2000). „Where a cold tongue isn't". Teachers Experiencing Antarctica. Архивирано од изворникот на 2008-10-07. Посетено на 16 June 2009.
35. ↑  Jacobs, Julia (February 1, 2019). „Gigantic Cavity in Antarctica Glacier Is a Product of Rapid Melting, Study Finds". *The New York Times*. Посетено на February 4, 2019.
36. ↑  Beeler, Carolyn. „Is Thwaites Glacier doomed? Scientists are racing to find out". *Public Radio International* (англиски). Посетено на 2019-06-02.
37. ↑  „International Thwaites Glacier Collaboration (ITGC)". *thwaitesglacier.org*. Посетено на 2019-06-02.
38. ↑  „Scientists drill for first time on remote Antarctic Glacier". *thwaitesglacier.org*. 2020-01-28. Посетено на 2020-01-31.

Надворешни врски
----------------

* Thwaites Glacier — Информативен систем за географски имиња (GNIS) на Геолошкиот топографски институт на САД (англиски)
* Thwaites Glacier on geographic.org
* International Thwaites Glacier Collaboration ITGC website
* Surprising Ebb and Flow of Vast Subglacial Lakes Revealed by CryoSat. On: ScitechDaily. December 14, 2020. Source: European Space Agency (ESA)