**Ромската азбука** е поим со кој се опфаќаат неколку латинични, кирилични и други системи на пишување кои се користат за запишување на ромскиот јазик и неговите дијалекти. Ромскиот јазик до 20 век не бил пишан јазик, иако првиот пишан документ на ромски датира од 1542. Во зависност од тоа каде се зборува јазикот, така варира и ромската азбука. Нема стандардизиран ромски правопис.

Азбуки
------

### Влашкоромска азбука

Оваа азбука за пишување на ромскиот јазик, поточно на влашкоромскиот јазик, е сет на правописни правила за запишување на јазикот. Азбуката е заснована на латиницата. Сепак, гласовите и буквите варираат од регион до регион.

| буква | глас | пример |
| --- | --- | --- |
| A a | /a/ | **akana** *сега* |
| B b | /b/ | **barvalo** *богат* |
| C c | /ts/ | **cirdel** *влече* |
| Č č | /tʃ/ | **čačo** *вистина* |
| Čh čh | /tʃʰ/ | **čhavo** *момче* |
| D d | /d/ | **dorjav** *река* |
| Dž dž | /dʒ/ | **džukel** *куче* |
| E e | /e/ | **ertimos** *проштевање* |
| F f | /f/ | **foros** *град* |
| G g | /ɡ/ | **gadže** *нером* |
| H h | /h/ | **harmasari** *ждребе* |
| I i | /i/ | **ičarel** *крши* |
| J j | /j/ | **jag** *оган* |
| K k | /k/ | **kaj** *каде* |
| Kh kh | /kʰ/ | **khamesko** *сончево* |
| L l | /l/ | **lašo** *добро* |
| M m | /m/ | **manuš** *маж* |
| N n | /n/ | **nav** *име* |
| O o | /o/ | **oxto** *осум* |
| P p | /p/ | **pekel** *пече* |
| Ph ph | /pʰ/ | **phabaj** *јаболко* |
| R r | /r/ | **rakli** *девојче* |
| S s | /s/ | **sunakaj** *злато* |
| Š š | /ʃ/ | **šukar** *благо/добро* |
| T t | /t/ | **taxtaj** *филџан* |
| Th th | /tʰ/ | **them** *земја* |
| U u | /u/ | **uš** *усна* |
| V v | /ʋ/ | **voro** *братучед* |
| X x | /x/ | **xarano** *мудар* |
| Z z | /z/ | **zeleno** *зелено* |
| Ž ž | /ʒ/ | **žoja** *четврток* |
|

### Кирилица

*Кирилична азбика за калдарешкиот дијалект*

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а | Б б | В в | Г г | Ғ ғ | Д д | Е е | Ё ё | Ж ж |
| З з | И и | Й й | К к | Кх кх | Л л | М м | Н н | О о |
| П п | Пх пх | Р р | Рр рр | С с | Т т | Тх тх | У у | Ф ф |
| Х х | Ц ц | Ч ч | Ш ш | Ы ы | Ь ь | Э э | Ю ю | Я я |

*Кирилична азбука на рускоромскиот дијалект*

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а | Б б | В в | Г г | Ґ ґ | Д д | Е е | Ё ё |
| Ж ж | З з | И и | Й й | К к | Л л | М м | Н н |
| О о | П п | Р р | С с | Т т | У у | Ф ф | Х х |
| Ц ц | Ч ч | Ш ш | Ы ы | Ь ь | Э э | Ю ю | Я я |

### Ромскиот во Македонија

Ромскиот во Македонија се пишува на латиница:

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| A a | B b | C c | Ć ć | Č č | D d | DŽ dž | E e |
| F f | G g | GJ gj | H h | I i | J j | K k | KH kh |
| L l | LJ lj | M m | N n | NJ nj | O o | P p | PH ph |
| R r | S s | Š š | T t | TH th | U u | V v | Y y |
| X x | Z z |

Оваа азбука се користи во образованието за Ромите. Кепески и Јусуф (1980) во нивната книга „Ромска граматика", навеле дека следнава азбука се користи во Македонија и Србија од страна на Ромите::

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| A a | Ä ä | B b | C c | Č č | KJ kj (Ćć) | D d | GJ gj (Ǵǵ) |
| DŽ dž | E e | F f | G g | H h | X x | I i | J j |
| K k | L l | LJ lj | M m | N n | NJ nj | O o | P p |
| Q q | R r | S s | Š š | T t | U u | V v | Z z |
| Ž ž |

Други писма
-----------

Покрај кирилицата и латиницата, ромскиот јазик се пишува(л) и со други писма. Во Грција се користи грчкото писмо за пишување на ромскиот (иако многу малку се пишува на ромски во Грција). Во Иран, на пример, се користи арапското писмо за запишување на јазикот.

Поврзано
--------

* Ромски јазик
* Роми

Наводи
------

1. ↑  Matras, Yaron (2002). *Romani: A Linguistic Introduction*, Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-512-02330-0 .
2. ↑
3. ↑  „M. Serghievsky, A. Barannikov. Romani-Russian dictionary. Moscow, 1938". Архивирано од изворникот на 2008-04-15. Посетено на 2013-03-21.
4. ↑  I čhib thaj i kultura e Romengiri, eucebnici.mk
5. ↑  Romani alphabets: Kepeski and Jusuf

Надворешни врски
----------------

* Projects/romani/downloads/2/Matras\_Pluralism.pdf Иднината на ромскиот: кон јазичен плурализам, Матрас, И.
* Верзии на кириличната и латиничната азбука


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Оваа статија поврзана со Ромите е никулец. Можете да ѝ помогнете на Википедија со тоа што ќе ја проширите.* |