**Хаплогрупа М30** — човечка митохондријална ДНК (mtДНК) хаплогрупа.

Потекло
-------

Хаплогрупата М30 (кодирачки регион: 195A-514dCA-12007-15431) е јужноазиска или специфична за Индија мајчина лоза од макрохаплогрупата М идентификувана со мутациите T195A, G15431A и G2.

Хаплогрупата М30 порано беше дел од хаплогрупата М4 која се одликуваше со G15431A. Хаплогрупата М30 дели заедничка мутација на кодирачкиот регион (12007) заедно со хаплогрупите М4, М18, М37 и М38 од коренот на хаплогрупата М (суперхаплогрупа М4'30). Супер-клад M4'30 е единствениот клад што дели средна лоза помеѓу 2 хаплогрупи, додека остатокот од сите M лоза потекнува независно од коренот на макрохаплогрупата М; со што се поддржува идејата за брзо растурање на современите луѓе долж азискиот брег откако тие ја напуштиле Африка, проследено со долг период на изолација.

Хаплогрупата М30 беше идентификувана во 2005 година врз основа на комплетните митохондријални геномски секвенци од 24 индиски примероци. Беше назначен како нова лоза со под-хаплогрупи M30a, M30b, M30c, M30d врз основа на набљудуваните места на мутации. Мутациите што ја карактеризираат оваа лоза беа забележани во пет примероци од источниот дел на Индија, тоа се Бихар (Курми, Јадав и Банија), Западен Бенгал (Машија), Ориса (Саора) и два примероци од јужна Индија (христијаните од Карнатака и Ламбади од Андра Прадеш). Претходно идентификуваната Хаплогрупа М18 беше срушена за да живее во М30 како под-лоза.

Во 2006 година, дефиницијата за М30 беше стеснета со тоа што беше идентификувана со мутациите T195A, 15431A и G12007A. Студијата детализираше поединец од популацијата Реди во Андра Прадеш категоризирана во M30a; примерок од Андра Прадеш класифициран во M30b; присуството на M30c во Тогатавеера од Андра Прадеш и Чатурведи од Утар Прадеш, и конечно, идентификацијата на M30d во Бхаргава од Утар Прадеш и Тогатавеера од Андра Прадеш. Во 2009 година, Подхаплогрупа M30e беше идентификуван меѓу Катоди, Катакур и Матакур во западниот регион на Индија.

Во 2006 година, Саху и Кашјап ја пријавија хаплогрупата М30 во Орија Брамини, Каранамс, Кандајатс, Гопе (познато како Гур или Јадавс);  и во племињата на Хуанг и Саора од Ориса. Саора покажа висока фреквенција од М30 (од околу 32% од големината на примерокот) проследена со Каранамс (24%), Орија Брамини (20%) и Хуанг (20%). Хандајат и Гопе покажале помала фреквенција (околу 6%) од M30. М30, исто така, беше откриен на ниски фреквенции (1,5%–2,5%) во племенските популации Пардхан, Најкпод Гонд и Анд во Андра Прадеш.

Возраста на лозата M30 беше проценета на 33.042 ± 7.840 години пред сега. Меѓутоа, *Тангарајах и сор.* (2006) го датира на 15.400 ± 6300 п.н.е. Рајкумар и др. го постави проценетото време на спојување на хаплогрупата M30 да биде 15.400 ± 6300 п.н.е. а она на нејзините под-хаплогрупи M30a и M30c да биде 5100 ± 3600 п.н.е. Возраста на M30b и M30d беше пресметана на 4177 ± 2800 години и 12.800 ± 5700 п.н.е. соодветно. Овој период кореспондира со доцниот мезолит во Индија и Левант.

Распространетост
----------------

М30 се наоѓа во широк спектар на етнички и јазични групи и во Северна и во Јужна Индија. Откриен е кај Палестинците и се смета дека се должи на неодамнешниот проток на гени од Индија во тој регион. Исто така, се наоѓа во популациите на источниот дел на Јемен, Горен Египет и Кесра (Тунис), додека единките M30 сочинуваат 7,5% од вкупното население на Хадрамавт (Јемен). Освен во Саудиска Арабија, М30 е откриен и во мајчината лоза на Кина. Пенг *и сор.* (2017) пронашле еден поединец кој припаѓа на mtДНК хаплогрупата M30c1 во примерок од 28 Таџикистанци од Душанбе, Таџикистан, две лица кои припаѓаат на mtДНК хаплогрупата M30h (со мутации на 16093, 4394, 4491 и 124) во примерок од 68 Киргистанци од Такскорган, Ксинџијанг, Кина, еден поединец кој припаѓа на mtДНК хаплогрупата М30\* (со дополнителни мутации на локусите 11437 и 16274) во примерок од 66 Вахии од Такскорган и една индивидуа која припаѓа на mtДНК хаплогрупа дополнителни мутации на локусите 16234 и 16153, веројатно означувајќи пред-M30e гранка) во примерок од 86 Sarikolis од Taxkorgan. Јајасекара *и сор.* најде многу носители на M30 и неговата гранка M30c1 меѓу жителите на Шри Ланка.

Сумирајќи, поединци од хаплогрупата М30 се пронајдени во

* Јемен
* Египет
* Тунис
* Палестина
* Саудиска Арабија
* Иран
* Таџикистан
* Индија
* Шри Ланка
* Непал
* Кина

Подклади
--------

### Дрво

Ова филогенетско дрво на подкладите на хаплогрупите се заснова на дрвото *Ван Овен* 2008 и последователните објавени истражувања.

* **M30** T195A G15431A
	+ **M30a** G513A
		- **M30a1** G6366A
		- **M30a2** T11935C
	+ **M30b** T152C G5147A
	+ **M30c** T146C A12234G
		- **M30c1** A16166-
	+ **M30d** C15259T
		- **M30d1** G1598A
		- **M30d2** C10160T
	+ **M30-C16234T**
		- **M30e** T152C T6620C C13303T
	+ **M30f** A5894G T16368C
	+ **M30g** T204C C6119T

Наводи
------

1. ↑  Soares, Pedro; Ermini, Luca; Thomson, Noel; Mormina, Maru; Rito, Teresa; Röhl, Arne; Salas, Antonio; Oppenheimer, Stephen; и др. (2009). „Correcting for Purifying Selection: An Improved Human Mitochondrial Molecular Clock". *The American Journal of Human Genetics*. **84** (6): 740–59. doi:10.1016/j.ajhg.2009.05.001. PMC 2694979. PMID 19500773.
2. ↑  Yonsei University, Korea.
3. ↑  Thangaraj, Kumarasamy; Chaubey, Gyaneshwer; Singh, Vijay; Vanniarajan, Ayyasamy; Thanseem, Ismail; Reddy, Alla G; Singh, Lalji (2006). „In situ origin of deep rooting lineages of mitochondrial Macrohaplogroup 'M' in India". *BMC Genomics*. **7**: 151. doi:10.1186/1471-2164-7-151. PMC 1534032. PMID 16776823.
4. ↑  Sahoo, Sanghamitra; Kashyap, V.K. (2006). „Phylogeography of mitochondrial DNA and Y-Chromosome haplogroups reveal asymmetric gene flow in populations of Eastern India". *American Journal of Physical Anthropology*. **131** (1): 84–97. doi:10.1002/ajpa.20399. PMID 16485297.
5. ↑  Sun, Chang; Kong, Qing-Peng; Palanichamy, Malliya gounder; Agrawal, Suraksha; Bandelt, Hans-Jürgen; Yao, Yong-Gang; Khan, Faisal; Zhu, Chun-Ling; и др. (2005). „The Dazzling Array of Basal Branches in the mtDNA Macrohaplogroup M from India as Inferred from Complete Genomes". *Molecular Biology and Evolution*. **23** (3): 683–90. doi:10.1093/molbev/msj078. PMID 16361303.
6. ↑  Rajkumar, Revathi; Banerjee, Jheelam; Gunturi, Hima; Trivedi, R; Kashyap, VK (2005). „Phylogeny and antiquity of M macrohaplogroup inferred from complete mt DNA sequence of Indian specific lineages". *BMC Evolutionary Biology*. **5**: 26. doi:10.1186/1471-2148-5-26. PMC 1079809. PMID 15804362.
7. ↑  Chandrasekar, Adimoolam; Kumar, Satish; Sreenath, Jwalapuram; Sarkar, Bishwa Nath; Urade, Bhaskar Pralhad; Mallick, Sujit; Bandopadhyay, Syam Sundar; Barua, Pinuma; и др. (2009). Quintana-Murci, Lluis (уред.). „Updating Phylogeny of Mitochondrial DNA Macrohaplogroup M in India: Dispersal of Modern Human in South Asian Corridor". *PLOS ONE*. **4** (10): e7447. Bibcode:2009PLoSO...4.7447C. doi:10.1371/journal.pone.0007447. PMC 2757894. PMID 19823670.
8. ↑  Černý, Viktor; Mulligan, Connie J.; Rídl, Jakub; Žaloudková, Martina; Edens, Christopher M.; Hájek, Martin; Pereira, Luísa (2008). „Regional differences in the distribution of the sub-Saharan, West Eurasian, and South Asian mtDNA lineages in Yemen". *American Journal of Physical Anthropology*. **136** (2): 128–37. doi:10.1002/ajpa.20784. PMID 18257024.
9. ↑  Maji, Suvendu; Krithika, S; Vasulu, TS (2009). „Phylogeographic distribution of mitochondrial DNA macrohaplogroup M in India" (PDF). *Journal of Genetics*. **88** (1): 127–39. doi:10.1007/s12041-009-0020-3. PMID 19417557.
10. ↑  González, Ana M; Larruga, José M; Abu-Amero, Khaled K; Shi, Yufei; Pestano, José; Cabrera, Vicente M (2007). „Mitochondrial lineage M1 traces an early human backflow to Africa". *BMC Genomics*. **8**: 223. doi:10.1186/1471-2164-8-223. PMC 1945034. PMID 17620140.
11. ↑  Min-Sheng Peng, Weifang Xu, Jiao-Jiao Song, *et al.* (2017), "Mitochondrial genomes uncover the maternal history of the Pamir populations." *European Journal of Human Genetics*
12. ↑
13. ↑  Van Oven, Mannis; Kayser, Manfred (2009). „Updated comprehensive phylogenetic tree of global human mitochondrial DNA variation". *Human Mutation*. **30** (2): E386–94. doi:10.1002/humu.20921. PMID 18853457.

Надворешни врски
----------------

* Општо
	+ Phylotree на Манис ван Овен
* Хаплогрупа М30
	+ Место на митохондријална ДНК на Иан Логан: Хаплогрупа М30