**Генографски проект****Genographic Project**
**Генографскиот проект** — започнат на 13 април 2005 година од страна на Националното географско друштво и ИБМ, беше генетска антрополошка студија (продажбата беше прекината на 31 мај 2019 година) која имаше за цел да ги мапира историските модели на миграции на луѓето со собирање и анализа на примероци од ДНК. Последната фаза на проектот беше Гено 2.0 Следна генерација. По пензионирањето на локацијата, 1.006.542 учесници во над 140 земји се приклучија на проектот.

Историја на проектот
--------------------

### Почетоци

Создаден и предводен од директорот на проектот Спенсер Велс во 2005 година, Генографскиот проект беше приватно финансирана, непрофитна соработка помеѓу Национално Географско Друштво, ИБМ и Фондацијата Вејт. Теренските истражувачи во единаесет регионални центри ширум светот започнаа со собирање примероци на ДНК од домородните популации. Од есента 2015 година, проектот беше предводен од Мигел Вилар.

Во есента 2012 година, Генографскиот проект го објави завршувањето на новата низа за генотипирање, посветена на генетската антропологија, наречена *Геночип*. *ГеноЧип* е специјално дизајниран за антрополошко тестирање и вклучува SNP од автосомна ДНК, ДНК на Х-хромозом, ДНК на Y-хромозом и митохондријална ДНК (mtДНК). Дизајнот на новиот чип беше заеднички напор помеѓу Велс од *National Geographic*, Еран Елхаик од Џонс Хопкинс, Семејно стебло ДНК и Илумина.

Во есента 2015 година, беше дизајниран нов чип како заеднички напор помеѓу Вилар, Генографски водечки научник и ДНК на семејното стебло.

Во пролетта 2019 година, беше објавено дека проектот Гено завршил, но резултатите ќе останат достапни на интернет до 2020 година. Во јули 2020 година, страницата беше повлечена.

### Гено 2.0

 Филогенија на митохондријалните ДНК хаплогрупи
Анализата на автосомните мешавини развиена од Велс и Елхаик ги класифицира индивидуите со проценка на нивните пропорции на геномско потекло поврзани со девет региони на предците: источноазиски, медитерански, јужноафрикански, југозападни азиски, океански, југоисточни азиски, северноевропски, субсахарски африкански и северно-американски.

| Население | Медитеран | Северна | Југозападна Азија | Субсахарска Африка | Јужна Африка | Источна Африка | Југоисточна Азија | Домородни Американци | Океанија | Вкупно |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Алтајци | 2 | 17 | 22 |  |  | 53 |  | 4 |  | 98 |
| Америндијци | 4 | 5 | 3 |  |  | 4 |  | 83 |  | 99 |
| Бермудјани | 15 | 20 | 7 | 48 | 3 |  | 7 | 4 |  | 100 |
| Британци | 33 | 50 | 17 |  |  |  |  |  |  | 100 |
| Бугари | 47 | 31 | 20 |  |  | 2 |  |  |  | 100 |
| Кинези |  |  |  |  |  | 72 | 28 |  |  | 100 |
| Данци | 30 | 53 | 16 |  |  |  |  |  |  | 99 |
| Доминиканци | 29 | 11 | 1 | 47 | 1 | 1 | 1 | 4 |  | 95 |
| Источни Индијци | 2 | 2 | 43 |  |  |  | 50 |  | 2 | 99 |
| Египќани | 65 |  | 18 | 14 |  |  |  |  |  | 97 |
| Финци | 17 | 57 | 17 |  |  | 7 |  |  |  | 98 |
| Грузијци | 61 | 7 | 31 |  |  |  |  |  |  | 99 |
| Германци | 36 | 46 | 17 |  |  |  |  |  |  | 99 |
| Грци | 54 | 28 | 17 |  |  |  |  |  |  | 99 |
| Иберци | 48 | 37 | 13 |  |  |  |  |  |  | 98 |
| Иранци | 42 | 8 | 42 |  |  | 5 |  |  |  | 97 |
| Јапонци |  |  |  |  |  | 75 | 25 |  |  | 100 |
| Хоиси |  |  |  | 47 | 52 |  |  |  |  | 99 |
| Кинх |  |  |  |  |  | 57 | 43 |  |  | 100 |
| Кувајти | 57 | 4 | 27 | 8 |  | 2 |  |  |  | 98 |
| Лебанци | 66 | 5 | 26 | 2 |  |  |  |  |  | 99 |
| Лухја | 2 |  |  | 89 | 8 |  |  |  |  | 99 |
| Малагаси | 2 |  |  | 57 | 4 | 15 | 20 |  |  | 98 |
| Мексиканци | 28 | 20 | 8 | 4 |  |  | 2 | 36 |  | 98 |
| Монголци |  | 6 | 12 |  |  | 67 | 9 | 4 |  | 98 |
| Северни Кавкази | 46 | 16 | 33 |  |  | 4 |  |  |  | 99 |
| Северни Индијци | 6 | 5 | 34 |  |  | 26 | 27 |  |  | 98 |
| Океанија |  |  |  |  |  |  | 12 |  | 88 | 100 |
| Папуанци |  |  |  |  |  | 5 | 4 |  | 91 | 100 |
| Перувијанци (домородни) | 2 | 2 |  |  |  |  |  | 95 |  | 99 |
| Перувијанци | 15 | 10 | 3 | 2 |  |  |  | 68 |  | 98 |
| Порториканци | 31 | 21 | 9 | 25 | 2 |  |  | 11 |  | 99 |
| Романци | 43 | 36 | 19 |  |  | 2 |  |  |  | 100 |
| Руси | 25 | 51 | 18 |  |  | 4 |  |  |  | 98 |
| Сардини | 67 | 24 | 8 |  |  |  |  |  |  | 99 |
| Јужни Индијци | 4 | 2 | 58 |  |  |  | 35 |  |  | 99 |
| Таџикистанци | 22 | 22 | 44 |  |  | 10 |  |  |  | 98 |
| Татари | 21 | 40 | 21 |  |  | 16 |  |  |  | 98 |
| Тунијци | 62 | 6 | 10 | 19 |  |  | 2 |  |  | 99 |
| Тоскани | 54 | 28 | 17 |  |  |  |  |  |  | 99 |
| Вануату |  |  |  |  |  | 4 | 15 |  | 78 | 97 |
| Западни Индијци | 9 | 6 | 58 |  |  |  | 26 |  |  | 99 |
| Јоруба |  |  |  | 97 | 3 |  |  |  |  | 100 |
|

Гено 2.0 следната генерација
----------------------------

Во 2016 година, проектот започна со користење на врвно хеликс секвенционирање на ДНК за Гено 2.0 следната генерација, тековната фаза на Генографскиот проект. Во споредба со претходните фази кои користеа девет регионални припадности, Гено 2.0 Следна генерација ги анализира современите домородни популации ширум светот користејќи 18 или 22 регионални припадности. Користејќи комплет за собирање ДНК, Хеликс добива примерок од плунка од учесник, кој потоа се анализира за геномски идентификатори кои нудат невиден увид во генетското потекло на личноста. Податоците потоа се поставуваат во базата на податоци за ДНК на Генографскиот проект.

Референтни популации следната генерација врз основа на биогеографско потекло | Население | Арабија | Мала Азија | Централна Азија | Источна Африка | Источна Европа | Велика Британија и Ирска | Еврејска дијаспора | Северна Африка | Јужна Африка | Јужна Азија | Југозападна Азија и Персискиот Залив | Јужна Европа | Западна и Централна Африка |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Афроамериканци (Југозападен САД) |  |  |  | 2% |  | 4% |  |  | 9% |  |  | 3% | 81% |
| Египќани |  | 3% |  | 3% |  |  | 4% | 68% |  |  | 17% | 3% |  |
| Етиопјани | 11% |  |  | 64% |  |  |  | 5% | 7% | 8% |  |  | 5% |
| Грци |  | 9% |  |  | 7% |  | 2% | 2% |  |  |  | 79% |  |
| Иранци | 56% | 6% | 4% | 4% |  |  |  | 2% |  | 24% |  | 2% |  |
| Кувајт |  | 7% |  | 3% |  |  |  | 4% |  |  | 84% |  |  |
| Лухји (Кенијци) |  |  |  | 81% |  |  |  | 4% | 4% | 4% | 2% |  | 5% |
| Тунијци |  |  |  |  |  |  |  | 88% |  |  | 4% | 5% | 2% |
| Јоруби (западноафриканци) |  |  |  | 2% |  |  |  | 3% | 6% |  |  |  | 89% |

Волонтерско учество
-------------------

 Јавно учество на Географскиот проект
Од 2005 до 2019 година Геноgraphic ангажираше волонтери (во теренска работа и обезбедување на примероци од ДНК) и проекти за граѓанска наука. За тоа време, Национално Географско Друштво продаваше непрофитни комплети за само-тестирање на членовите на пошироката јавност кои сакаа да учествуваат во проектот како „граѓански научници". Ваквиот пристап за учество на јавноста во истражувањето беше охрабрен од организации како што е Меѓународното друштво за генетска генеалогија (ISOGG), кое се обидува да ги промовира придобивките од научното истражување. Ова вклучува поддршка, организација и ширење на лични ДНК (генетски) тестирања.

ISOGG го поддржува учеството на граѓаните во генетските истражувања, и верува дека таквите волонтери обезбедиле вредни информации и истражувања на стручната научна заедница.

Во говорот во 2013 година пред Генеалошкото друштво на Јужна Калифорнија, Спенсер Велс разговараше за неговото охрабрување на граѓанските научници. Тој рече:

> Од 2005 година, Генографскиот проект ја користи најновата генетска технологија за да го прошири нашето знаење за човечката приказна, а неговата пионерска употреба на ДНК-тестирање за вклучување и вклучување на јавноста во истражувачките напори помогна да се создаде нов вид на „граѓански научник". Гено 2.0 го проширува опсегот за граѓанска наука, искористувајќи ја моќта на толпата да открие нови детали од историјата на човечката популација.
> 
>

Критика
-------

Набргу по објавувањето на проектот во април 2005 година, Советот на домородните народи за биоколонијализам (IPCB) ја забележа неговата поврзаност со контроверзните прашања (како што е загриженоста кај некои племиња дека резултатите од студиите за генетска миграција на луѓето може да покажат дека домородните Американци не се домородни во Северна Америка). IPCB препорача да не учествуваат домородните луѓе.

Основачот на IPCB, Дебра Хари, понуди образложение зошто домородните луѓе биле обесхрабрени да учествуваат во Генографскиот проект. Според Хари, Индијанец од Северна Пајут и вонреден професор по домородни студии на Универзитетот во Невада, Генографскиот проект резултирал со практика на човечко генетско тестирање што се чинеше дека маскирала задни намери, а не само научно истражување. Особено, големата загриженост за можниот политички интерес зад Генографскиот проект, ја мотивираше IPCB превентивно да ја предупреди глобалната домородна заедница за „не толку алтруистичките мотивации" на проектот. Дополнително, IPCB тврди дека Генографскиот проект не само што не обезбедува директна корист за домородните народи, туку, наместо тоа, покренува значителни ризици. Ваквите ризици, изнесени од Хари во интервју објавено во декември 2005 година, беа искористени за да се застапува против учеството на домородците во проектот. Друг коментар даден од основачот на IPCB Дебра Хари беше дека Генографскиот проект послужил како метод за дискредитирање на роднинските односи преку можноста дека идентитетите на предците може да бидат поништени и да се оневозможи пристапот и авторитетот на домородните народи над териториите богати со ресурси што ги имале долго време. населени. IPCB, исто така, идентификуваше уште еден обид за биоколонијализам во Генографскиот проект. Вториот вклучува голема веројатност резултатите од генетското тестирање да произведат грешки како што се лажни негативни и позитивни резултати што доведуваат до погрешно идентификување на домородните луѓе како не-домородни и обратно. Друга негативна последица изразена од *TallBear* е ризикот дека културниот идентитет на поединецот може дефинитивно да се утврди преку биоколонијалистички проекти како што е Генографскиот проект. На крајот, аргументот на *TallBear* е во тесна согласност со загриженоста на Хари во врска со Генографскиот проект и служи како значајна сила што ја мотивира IPCB да се залага против биоколонијализмот.

Во мај 2006 година, проектот го привлече вниманието на Постојаниот форум на Обединетите нации за домородните прашања (UNPFII). UNPFII спроведе истраги за целите на Генографскиот проект и препорача National Geographic и другите спонзори да го прекинат проектот. Загриженоста беше дека знаењето добиено од истражувањето може да се судри со долгогодишните верувања на домородните народи и да ги загрози нивните култури. Исто така, имаше загриженост дека домородните барања за правата на земјиште и други ресурси може да бидат загрозени.

Од декември 2006 година, некои федерално признати племиња во Соединетите Држави одбија да учествуваат во студијата, вклучувајќи го Морис Фокс, претседател на Комисијата за индиски прашања во Масачусетс и член на Машпи Вампаноаг.

Не сите домородни народи се согласуваат со неговата позиција; Од декември 2012[update]
, повеќе од 70.000 домородни учесници од Америка, Африка, Азија, Европа и Океанија се приклучија на проектот.

Наводи
------

1. ↑  „Council for Responsible Genetics". Архивирано од изворникот на 16 May 2008. Посетено на 16 May 2015.
2. 1 2 3 4 5 6  „Geno 2.0 Next Generation". *National Geographic*. 28 June 2018. Архивирано од изворникот на 22 January 2013. Посетено на 28 June 2018.
3. ↑  „Ocean Protection Funding". *Waitt Foundation* (англиски). La Jolla, California. Посетено на 25 January 2022.
4. ↑  „Dr. Miguel Vilar is the 29th Speaker in UOG Presidential Lecture Series". *University of Guam*. Посетено на 10 May 2022.
5. ↑  Elhaik, Eran; Greenspan, Elliott; Staats, Sean; Krahn, Thomas; Tyler-Smith, Chris; Xue, Yali; Tofanelli, Sergio; Francalacci, Paolo; Cucca, Francesco (9 May 2013). „The GenoChip: A New Tool for Genetic Anthropology". *Genome Biology and Evolution*. **5** (5): 1021–1031. doi:10.1093/gbe/evt066. PMC 3673633. PMID 23666864. Посетено на 28 June 2018.
6. ↑  „Who Am I: Regions Overview". Архивирано од изворникот на 30 October 2014. Посетено на 30 November 2022.
7. ↑  Helix DNA Sequencing and Geno 2.0 Архивирано на 21 октомври 2023 г. *Helix*. 26 January 2018. Retrieved 28 June 2018.
8. 1 2  „Next Generation Reference Populations". *National Geographic*. 23 February 2018. Архивирано од изворникот на 7 April 2016. Посетено на 28 June 2018.
9. ↑  *National Geographic Geno 2.0 Project*, Архивирано од изворникот на 2017-02-07, Посетено на 2018-10-22
10. ↑  Bonney, R.; LaBranche, M. (2004). „Citizen Science: Involving the Public in Research". *ASTC Dimensions* (May/June 2004): 13.
11. ↑  Baretto, C.; Fastovsky, D.; Sheehan, P. (2003). „A Model for Integrating the Public into Scientific Research". *Journal of Geoscience Education*. **50** (1): 71–75. Bibcode:2003JGeEd..51...71B. doi:10.5408/1089-9995-51.1.71.
12. ↑  McCaffrey, R. E. (2005). „Using Citizen Science in Urban Bird Studies". *Urban Habitats*. **3** (1): 70–86.
13. ↑  King, Turi E.; Jobling, Mark A. (2009). „What's in a name? Y chromosomes, surnames and the genetic genealogy revolution". *Trends in Genetics*. **25** (8): 351–60. doi:10.1016/j.tig.2009.06.003. PMID 19665817. The International Society of Genetic Genealogy (www.isogg.org) advocates the use of genetics as a tool for genealogical research, and provides a support network for genetic genealogists. It hosts the ISOGG Y-haplogroup tree, which has the virtue of being regularly updated. `|hdl-access=` бара `|hdl=` (help)
14. ↑  Mendex, etc. al. Fernando (28 February 2013). „An African American Paternal Lineage Adds an Extremely Ancient Root to the Human Y Chromosome Phylogenetic Tree". The American Society of Human Genetics. стр. 454–459. Посетено на 10 July 2013.
15. ↑  Wells, Spencer (2013). „The Genographic Project and the Rise of Citizen Science". Southern California Genealogical Society (SCGS). Архивирано од изворникот на 10 July 2013. Посетено на 10 July 2013.
16. ↑  Harry, Debra and Le'a Malia Kanehe. "Genetic Research: Collecting Blood to Preserve Culture?" *Cultural Survival,* 29.4 (Winter 2005). Accessed 4 February 2014.
17. ↑  „Indigenous Peoples Council on Biocolonialism". *ipcb.org*. Посетено на 9 November 2022.
18. 1 2  „Interview with Debra Harry and the Indigenous Peoples Council on Biocolonialism". *New Internationalist* (англиски). 1 December 2005. Архивирано од изворникот на 2022-10-24. Посетено на 9 November 2022.
19. 1 2  Ellen, Samuels (2014). *Fantasies of identification : disability, gender, race*. New York University Press. ISBN 978-1-4798-1298-1. OCLC 900357752.
20. 1 2  Harmon, Amy (10 December 2006). „DNA Gatherers Hit Snag: Tribes Don't Trust Them". *The New York Times*.
21. ↑  „United Nations Recommends Halt to Genographic Project". ipcb.

Надворешни врски
----------------

**Официјални веб-портали**

* Официјалната страница на Географскиот проект на National Geographic
* Истражувачки лаборатории во Аризона (ARL)
* Фондацијата на семејството Вејт

**Вести написи**

* „Finding the roots of modern humans". CNN. 14 April 2005.
* „'Genographic Project' aims to tell us where we came from". *USA Today*. 17 April 2005.
* "IndiГеноus Peoples Oppose National Geographic", IndiГеноus Peoples Council on Biocolonialism, 13 April 2005.
* "Tracking the Truth", *DB2 Magazine* (ИБМ), information about ИБМ's role in the project. December 2006.
* Геноgraphic Success Stories
* „Crusaders left genetic legacy". BBC News. 27 March 2008.
* „Human Line 'Nearly split in Two'". BBC News. 24 April 2008.

**Видеа**

* Spencer Wells: Building a family tree for all humanity на YouTube, on TED, 29 August 2008.