Човекот Бокстен
**Човекот од Бокстен** (шведски: *Bockstensmannen*) е остатоци од средновековно машко тело пронајдено во мочуриште во општина Варберг, Шведска. Тоа е едно од најдобро сочуваните наоди во Европа од таа ера и е изложено во Музејот на округот Варберг. Човекот бил убиен и прикован на дното на езерото кое подоцна станало мочуриште. Мочуриштето каде што е пронајдено телото лежи во Ролфсторп на околу 24 километри источно од Варберг на западниот брег на Шведска, блиску до најважниот средновековен пат во областа: Виа Реџиа. Во 2006 година, тој беше реконструиран за да покаже како можеби изгледал додека бил жив, и бил изложен во Музејот на Културна Историја во Халанд, покрај оригиналниот скелет.

Откритието
----------

Во 1880-тите, фармата наречена „Бокстен" била основана во близина на мочуриште. Тогаш мочуриштето редовно се исцедуваше, а со хара се собираше тресет. Сопственикот на фармата Алберт Јохансон претходно пронашол кожен чевел во мочуриштето и го дал на музејот на Округот Варберг. Во летото 1934 година во мочуриштето беше пронајден ѓон од чевли. Телото го пронашол синот на Алберт Јохансон, Тјуреј Г. Јохансон додека собирал тресет на 22. јуни 1936 година. Очигледно неговата харва се фатила на вреќиште. Додека прегледувал Јохансон видел делови од скелет. Следниот ден, Јохансон и неговиот татко контактирале со локалната полиција и лекар. На истрагата, тие сфатија дека е премногу старо за да биде од криминален интерес.

Јохан Алберт Сандклеф (1893-1990), директор на Музејот на Округот Варберг, ја презеде одговорноста, поканувајќи други - меѓу нив натуралистот и геолог Ленарт вон Пост (1884-1951), професор на Универзитетот во Стокхолм. Групата беше во посета на 24 јуни. Тие го измериле и фотографирале откритието пред да го откопаат. Горните делови на човекот поминале низ шпазот и биле тешко оштетени, додека долните делови биле недопрени.

Шведскиот музеј на национални антиквитети беше консултиран по викендот во средината на летото за да помогне во конзервацијата. Кустосот Гилис Олсон и експертот за текстил, историчар и археолог Агнес Тереза Гејер (1898–1989) учествуваа во конзервацијата и евалуацијата. Тие дојдоа во Варберг на 9 јули, помагајќи му на Сендкелф во документацијата и давајќи совети за конзервација. Човекот Бокстен е дел од изложбата на музејот од 1937 година.

Опис
----

Човекот бил 170 - 180 сантиметри висок и со витка градба. Има повреда со големина од околу 8 на 5 сантиметри на десната страна на черепот. Од внатрешните органи зачувани се делови од белите дробови, црниот дроб и мозокот како и 'рскавицата. Човекот бил набиен на езерското корито со два колци; еден од даб што му минал низ срцето и еден од бука што му поминал низ грбот.

 Реконструкција на облеката што ја носел Човекот од Бокстен
Туниката е меѓу најдобро зачуваните средновековни туники во Европа, а изработена е од волнена ткаенина. Носел гугел качулка со 90 сантиметри долги и 2 сантиметри широк „опашки". На горниот дел од телото носел кошула и наметка, додека нозете му биле покриени со платно. Освен облеката имал чанта од ткаенина, прекривки за стапалата, кожни чевли, ремен, кожна обвивка и два ножа. Кожната обвивка била 40 милиметри широка и 62 мм долга, составена од три слоја и комбинирана од Андреин крст и крстот на Свети Ѓорѓи, издлабена на надворешниот слој. На внатрешниот слој била издлабена слична шема, иако овој пат на симболот бил додаден столб.

Толкувања
---------

Неколку луѓе го проучувале наодот, меѓу кои и директорот на музејот Јохан Алберт Сандклеф, Ганел Маргарета Нокерт од Универзитетот во Упсала и историчарот Оу Венерхолм. Сите тројца имаат напишано книги во врска со нивните наоди.

### Датум

Наодот генерално е датиран во 14 век. Датирањето се заснова на облеката, особено на типот на качулка што ја носел. Алберт Сандклеф го специфицирал датумот на откритието во 1360-тите, додека Маргарета Нокерт предлага 1330-ти. Оу Венерхолм тврди дека качулката што ја носел била користена во многу поголема временска рамка и само го ограничува датумот на откритието помеѓу 1250 и 1520 година. Сепак, тој ја поставува хипотезата дека човекот можеби е Симон Гудмунди, свештеник од 15 век, за кој се знае дека умрел во 1491 година.

Едно парче од ткаенината било подложено на радиојаглеродно датирање кон крајот на 1980-тите. Како резултат, тој даде 68 проценти веројатност за датум помеѓу 1290 и 1410 година и 95 проценти веројатност за датум помеѓу 1290 и 1430 година. Сепак, се појавуваат некои несигурности бидејќи процесот на конзервација може да влијае врз резултатот. Загрижува и фактот дека откритието дошло од кал, бидејќи се знае дека е тешко да се датираат наоди од мочуриштата.

### Возраст

Врз основа на забите, Гунар Јохансон форензички одонтолог и шеф на оддел на Факултетот за одонтологија на Институтот Каролинска, заклучи дека човекот е помеѓу 25 и 35 години, кога тој починал. Врз основа на скелетот, остеологот Нилс-Густаф Гевал (1911–1991) од Универзитетот во Стокхолм, дошол со возраст меѓу 35 и 40 години, иако човекот можеби бил на возраст до 60 години.

### Социјална група

Во зависност од интерпретацијата на облеката, а особено качулката, може да се донесат различни заклучоци за социјалното потекло на човекот. Качулката што ја носел обично ја носеле попросперитетните класи на средновековното општество и затоа се сугерирало дека тој можеби бил или собирач на даноци или војник. Типот на качулката се користел и во Римокатоличката црква. Врз основа на ова и симболот на приврзокот во облик на штит, Оу Венерхолм сугерираше дека човекот припаѓал на религиозниот ред Ред на Светиот Дух.

### Локална легенда

Неколку дена по откривањето на откритието, локален фармер (*Карл Андерсон*) му кажал на Алберт Сендклеф за легендата што ја слушнал како дете. Двајца стари луѓе од Акула му кажале на татко му за човек кој регрутирал војници во областа. Го убиле селаните и го закопале во мочуриште. Почнуваше да прогонува доцна во ноќта, а за да го спречи тоа, му удираа столбови низ телото, а потоа прогонувањето престана. Колку што можеше да се сети на фармерот, тие го спомнаа мочуриштето на околу 10 милји од наодот, блиску до селото Накхале, иако признал дека сеќавањето би можело да го изгуби бидејќи растел во близина на тоа блато. Фармерот и Алберт Сандклеф отишле во Накхале и испрашале неколку постари луѓе во областа. Сепак, никој не ја препозна легендата.

### Причина за смрт

Беше прашање на дискусија што всушност ја предизвикало смртта на човекот. Во јануари 2006 година, професор и доктор во Универзитетската болница Сахлгренска извршија „операција" на пластичен модел на телото, врз основа на компјутерска томографија на телото. Како резултат на тоа, тие заклучиле дека тој прво бил погоден во долната вилица, потоа во десното уво и на крајот смртоносен удар понатаму кон задниот дел од главата.

### Идентитетот

Изнесена е хипотеза дека лицето е Симон Гудмунди, деканот на Линшепингската епархија, кој починал на 12 мај 1491 година. Во неговата книга од 1998 година, *Кој беше Бокстенсманен?*, Оу Венерхолм резонираше дека името на Гудмунди одговара на она што може да се најде на иницијалите на она што може да биде микро штит. Исто така, веројатно е дека Гудмунди ја посетил областа. Работел со група која се обидела да ја прогласи за светица Екатерина од Вадстена. Едно од нејзините познати чуда се случило во соседното село. Шпекулациите беа дека тој бил убиен по наредба на Хеминг Гад (околу 1450–1520) за Гад да може да ја преземе функцијата декан на епархијата Линшепинг.

### Локација

Мочуриштето во кое е пронајден човекот е блиску до границата меѓу Химле и стотици Фаурас. Исто така е блиску до границата помеѓу парохиите Ролфсторп, Сибарп, Кеинге и Свартра. Стотиците беа одговорни за справување со убиствата, што значеше дека во овој случај може да има одредена конфузија околу точната стотина за да се справи со случајот, во корист на убиецот. Затоа се претпоставува дека убиецот(ите) имале добро локално познавање.

Наводи
------

1. ↑  Lindh, Nic. „Murdered 600 years ago". Посетено на 1 April 2012.
2. ↑  „BOCKSTENSMANNEN FÅR ETT ANSIKTE". *Hallands Kulturhistoriska Museum* (шведски). Посетено на February 9, 2021.
3. ↑  „J Albert Sandklef". *Svenskt biografiskt lexikon*. Посетено на February 1, 2020.
4. ↑  „E J Lennart Post". *Svenskt biografiskt lexikon*. Посетено на February 1, 2020.
5. ↑  „Agnes Teresa Geijer". *Svenskt kvinnobiografiskt lexikon*. Посетено на February 1, 2020.
6. ↑  Wennerholm, Owe (1998). *Vem var Bockstensmannen?* (шведски). Fjärås: Bokförlaget Carse. стр. 10. ISBN 91-971061-7-8.
7. ↑  „Vem var Bockstensmannen?". *Popular History 2006: 5: p. 46-49*. Посетено на February 1, 2020.
8. ↑  Brothwell, D. (1991). „Nils‐Gustaf Gejvall 1911–1991". *International Journal of Osteoarchaeology*. **1** (3–4): 283. doi:10.1002/oa.1390010325.
9. ↑  Larsson, Micke; Karin Olander. „Bockstensmannen blev mördad" (шведски). Посетено на 1 April 2012.
10. ↑  „Vem var Bockstenmannen?". Архивирано од изворникот на 25 March 2014. Посетено на 25 March 2014.

Надворешни врски
----------------

* Bockstensmannen во Културен историски музеј Халанд (шведски)
* Убиен шведски блато - пред 700 години. Локалното. 24 јануари 2006 година.

Извори
------

* Nockert, Margareta (1997). *Bockstensmannen och hans Dräkt* (шведски). Borås: Ländsmuseer, Museet i Varberg och författarna. ISBN 9185720-30-5. ISSN 0083-5536.
* Wennerholm, Owe (1998). *Vem var Bockstensmannen?* (шведски). Fjärås: Bokförlaget Carse. ISBN 91-971061-7-8.
* Sandklef, Albert (1985). *Bockstensmannen. Fyndet, konserveringen, dateringen, dräkten*. ISBN 91-7842-056-3.