За други значења на поимот, погл. Костур (појаснување).

**Костур** — село во областа Славиште, во Општина Крива Паланка, во околината на градот Крива Паланка.

Географија и местоположба
-------------------------

Куќи во селото
Селото се наоѓа во областа Славиште, во југоисточниот дел на територијата на Општина Крива Паланка, во изворишното сливно подрачје на Крива Река, а чиј атар се допира со државната гранична линија со Бугарија. Селото е планинско, чии маала се сместени на надморска височина од 1.000 до 1.140 метри. Од градот Крива Паланка, селото е оддалечено 13 километри.

Куќите на ова мало село се наоѓаат во долината на Крива Река. Околни села се Узем на северозапад и Кркља на југозапад. Недалеку од Костур поминува и државната граница со Бугарија.

Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Градиште, Црквиште, Средње Брдо, Божова Нива, Мокра, Длага Ливада, Ливада, Кошари, Љути Рид, Борики, Влашко Присоје, Селиште, Ланиште и Гумниште.

Селото е од разбиен тип. Се разликуваат три маала: Костур (13 к.), Варош (7 к.) и Јанчева (5 к.). Првото маало се наоѓа на левата падина на долината на Крива Река, второто маало е во самата долина, додека третото е на десната падина на долината.

Селото Костур се наоѓа на југоисток од градот Крива Паланка. На север се граничи со селото Узем, на исток со Бугарија, на југ со Општина Македонска Каменица и на запад со селата Станци и Кркља.

Историја
--------

Куќи во селото
Селото поседува многу старини и карактеристични топографски имиња. Во долината на реката постои височинка наречена Градиште, а во негова близина се наоѓаат и месностите Црквиште, Селиште и денешното маало наречено Варош. Според мештаните, таму некогаш биле пронајдени воденички камења, додека на Селиште се познаваат остатоци од куќи. Во 1954 година при поставување на далековод биле откриени стари гробови на месноста Црквиште. Во селото се познаваат и остатоци од рударски активности.

Не се знаат повеќе информации за основањето на селото и неговото име. Најстаро е маалото Костур, по кое селото и го добило името. Еден дел од родовите во селото е доста стар.

Во XIX век, Костур било село во Кривопаланечка каза на Отоманското Царство.

Стопанство
----------

Амбар во селото
Атарот е мошне голем и зафаќа простор од 44,8 км2. На него преовладуваат шумите на површина од 2.387 хектари, на пасиштата отпаѓаат 1.809 хектари, а на обработливото земјиште 144 хектари.

Селото, во основа, има мешовита земјоделска функција.

Во минатото, главно занимање на мештаните било сточарството, но замрело целосно по Втората светска војна со забраната за одгледување кози и сечење шума.

Население
---------

Население во минатото| 

| Година | Нас. | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1948 | 178 | —     |
| 1953 | 225 | +26.4% |
| 1961 | 190 | −15.6% |
| 1971 | 150 | −21.1% |
| 1981 | 107 | −28.7% |

 | 

| Година | Нас. | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1991 | 75 | −29.9% |
| 1994 | 67 | −10.7% |
| 2002 | 38 | −43.3% |
| 2021 | 16 | −57.9% |

 |
|  |

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика") од 1900 година, во Костур имало 138 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne"), во 1905 година во Костур имало 144 жители, под врховенството на Бугарската егзархија.

По Првата светска војна селото било дел од општината Дурачка Река и имало 122 жители.

Костур е мало село, кое што во 1961 година броело 190 жители, а во 1994 година 67 жители, македонско население.

Според пописот од 2002 година, во селото Костур живееле 38 жители, сите Македонци.

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 16 жители, сите Македонци.

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

| Година | 1900 | 1905 | 1948 | 1953 | 1961 | 1971 | 1981 | 1991 | 1994 | 2002 | 2021 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Население** | 138 | 144 | 178 | 225 | 190 | 150 | 107 | 75 | 67 | 38 | 16 |

**Извор за 1900 г.**: Македонија. Етнографија и статистика.; **за 1905 г.**: La Macédoine et sa Population Chrétienne.; **за 1948-2002 г.**: Државен завод за статистика на РМ.; **за 2021 г.**: Државен завод за статистика на РМ.

### Родови

Костур е македонско село.

Родови во селото се: *Костурани* (13 к.), најстар род во селото, се делат на *Јанчеви* (6 к.), *Милчевци* (4 к.) и *Ристини* (3 к.); *Јанчевци* (5 к.), живеат во истоименото маало, гранка на претходниот род; *Варошани* (7 к.), доселени се од селото Бабина Пољана кај Врање (денес во Србија), го знаат следното родословие: Коле (жив на 40 г. во 1973 година) Карафил-Димитрија-Јанко-Велко, основачот на родот кој се доселил.

Според истражувањата пак на Бранислав Русиќ во 1953 година, родови во селото се:

* Доселеници: *Милчевци* (3 к.), доселени се од селото Црвена Јаболка кај Ќустендил во Бугарија, на другата страна од Осоговијата; *Велковци* или *Пашите* (3 к.), доселени се од околината на Врање во Србија; *Богдановци* (2 к.), доселени се од селото Небојани кај Кочани; *Јанчевци* (11 к.), доселени се од селото Мушково кај Кратово; *Јаќимовци* (3 к.), доселени се од околината на Врање во Србија; *Митревци* (1 к.), доселени се од селото Небојани кај Кочани и *Раневци* (1 к.), потекнуваат од домазет доселен од селото Узем.

Самоуправа и политика
---------------------

Селото влегува во рамките на Општина Крива Паланка, која била една од малкуте општини, кои не биле променети по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година.

Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Крива Паланка.

Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Жидилово, во која покрај селото Костур, се наоѓале и селата Жидилово, Кркља, Узем и Трново. Селото било дел од некогашната општина Жидилово во периодот 1950-1952, кога покрај него се наоѓале и селата Жидилово, Кркља и Узем.

### Избирачко место

Селото е опфатено во избирачкото место бр. 0961 според Државната изборна комисија, кое е сместено во основното училиште во селото Узем.

На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 189 гласачи.

Културни и природни знаменитости
--------------------------------

Поглед на селските гробишта
Археолошки наоѓалишта
* Купишта — средновековна топилница за руда;
* Рањева Нива — средновековна топилница за руда; и
* Цепен Камен — средновековна топилница за руда.

Редовни настани
---------------

* Спасовден — селска слава, кога мештаните се собираат во највисокото маало Костур

Иселеништво
-----------

Од селото има приличен број на иселеници. Има иселено во 1912 година во Бугарија. Поголемиот дел од селото се има иселено по Втората светска војна: шест семејства во градот Делчево, додека неколку биле колонизирани во Банат.

Поврзано
--------

* Славиште
* Општина Крива Паланка
* Крива Паланка

Наводи
------

1. ↑  „Пописна слика на населените места во Македонија, Попис 2021". *Државен завод за статистика*. Посетено на 22 декември 2022.
2. 1 2 3 4 5  Панов, Митко (1998). *Енциклопедија на селата во Република Македонија* (PDF). Скопје: Патрија. стр. 159. Посетено на 20 јуни 2019.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  Трифуноски, Јован (1973). *Кривопаланачка област*. Загреб: Хрватска академија на науките и уметностите. стр. 314–316.
4. ↑  Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика". Софија, 1900, стр. 224.
5. ↑  D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 142-143.
6. ↑  „Списък на населените места в Македония, Моравско и Одринско, София, 1917, с. 29". Архивирано од изворникот на 2014-04-07. Посетено на 2021-08-13.
7. ↑  „Попис на Македонија" (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. Посетено на 20 јуни 2019.
8. ↑  К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика". Софија, 1900
9. ↑  Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905.
10. ↑  „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна". Државен завод за статистика.
11. ↑  „Вкупно резидентно население на Република Северна Македонија според етничката припадност, по населени места, Попис, 2021". Државен завод за статистика.
12. ↑  Величковски, Драган (2009). *Славишки Зборник Бр.1*. Крива Паланка: Градски Музеј - Крива Паланка.
13. ↑  „Описи на ИМ". Архивирано од изворникот на 2023-08-17. Посетено на 20 јуни 2019.
14. ↑  „Претседателски избори 2019". Архивирано од изворникот на 2019-06-02. Посетено на 22 јуни 2019.
15. ↑  Коцо, Димче (1996). *Археолошка карта на Република Македонија*. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069

Надворешни врски
----------------

* Костур на Ризницата ?

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Населени места во Општина Крива Паланка |
| --- |
|  |
| 
* Б’с
* Баштево
* Борово
* Варовиште
* Габар
* Голема Црцорија
* Градец
* Длабочица
* Добровница
* Дренак
* Дрење
* Дурачка Река
* Жидилово
* Киселица
* Конопница
* Костур
* Кошари
* **Крива Паланка**
* Кркља
* Крстов Дол
* Лозаново
* Луке
* Мала Црцорија
* Мартиница
* Метежево
* Мождивњак
* Нерав
* Огут
* Осиче
* Подржи Коњ
* Станци
* Т’лминци
* Трново
* Узем

 | Грбот на Општина Крива ПаланкаГрбот на Општина Крива Паланка |
|  |
| Историски | 
* Калин Камен

 |

 |