|  |
| --- |
| Оваа статија е дел од темата |
| Политиката наМакедонија |
|  |
| Устав
* Човекови права
 |
| Законодавна власт
* Собрание
	+ Претседател: Талат Џафери
 |
| Извршна власт
* Претседател
	+ Стево Пендаровски
* Влада
	+ Премиер: Димитар Ковачевски
 |
| Судска власт
* Уставен суд
* Врховен суд
* Судски совет
* Виш управен суд
* Управен суд
* Апелациони судови
* Основни судови со основна надлежност
* Основни судови со проширена надлежност
* Јавно обвинителство
* Јавно правобранителство
* Народен правобранител
 |
| Избори
* Политички партии
* Скорешни избори
	+ Парламентарни: 2024  •  2020  •  2016
	+ Претседателски: 2024  •  2019  •  2014
	+ Локални: 2021  •  2017  •  2013
* Референдуми: 1991 •  2004 •  2018
 |
| Административна поделба
* Општини
* Град Скопје
 |
| Меѓународни односи
* Пристапување кон ЕУ
* Пристапување кон НАТО
* Спор околу името
 |
| 
* Други земји
* Атлас

Икона за портал Портал: „Политика"
 |
| * п
* р
* у
 |

По воведувањето на политичкиот плурализам во тогашната Социјалистичка Република Македонија во 1989, било дозволено формирањето политички партии и во 1990 биле одржани првите слободни и повеќепартиски избори. Во Република Македонија се одржуваат избори за пратеници во Собранието на Република Македонија, за Претседател на Републиката и локални избори за советници и градоначалници.

Парламентарни избори
--------------------

Марка на Македонска Пошта по повод 20 години од првите повеќепартиски избори во Република Македонија (ФДЦ 19/2010, 11 ноември 2010)
Пратениците во Собранието се избираат за време од 4 години, на општи, непосредни и слободни избори со тајно гласање. Парламентарните избори се одржуваат секоја четврта година, во последните 90 дена од мандатот на стариот пратенички состав, а ги распишува претседателот на Собранието. Парламентарни избори се одржуваат и во случај на самораспуштање на Собранието (предвремени избори), ако за тоа се изјаснат мнозинството од вкупниот број пратеници. Во тој случај, изборите се одржуваат во рок од 60 дена од денот на распуштањето на Собранието.

Изборни единици во Македонија
По воведувањето на политичкиот плурализам, во Република Македонија се одржани пет регуларни парламентарни избори и четири предвремени парламентарни избори во 2008, 2011, 2014 и 2016 година. Првите парламентарни избори се одржани кога земјата била во состав на СФР Југославија, а останатите по прогласувањето на независноста во 1991 година.

### Изборен модел

Пратениците се избираат според пропорционалниот модел со затворени листи, при што територијата на Република Македонија е поделена на шест изборни единици, а во секоја изборна единица се избираат по 20 пратеници.

Од дијаспората можат да бидат избрани тројца пратеници, и тоа само доколку освојат најмалку онолкав број на гласови со кои што е избран пратеник со најмал број на гласови во изборните единици во Република Македонија на последните парламентарни избори.

### Список на парламентарни избори

Излезност на парламентарните избори во Македонија во проценти
* Македонски парламентарни избори (1990)
* Македонски парламентарни избори (1994)
* Македонски парламентарни избори (1998)
* Македонски парламентарни избори (2002)
* Македонски парламентарни избори (2006)
* Македонски парламентарни избори (2008)
* Македонски парламентарни избори (2011)
* Македонски парламентарни избори (2014)
* Македонски парламентарни избори (2016)
* Македонски парламентарни избори (2020)
* Македонски парламентарни избори (2024)

Претседателски избори
---------------------

Досега се одржани пет избори за Претседател на Републиката. Првиот мандат на Киро Глигоров бил даден врз основа на избор од страна на Собранието на Република Македонија, согласно тогашните уставни решенија.

Изборот на претседател на Републиката се врши во последните 60 дена од мандатот на претходниот претседател. Во случај на престанок на мандатот на претседателот на Републиката, од кои и да е причини, изборот за нов претседател се врши во рок од 40 дена од денот на престанокот на мандатот. Право да поднесат листа на кандидат за претседател на Републиката имаат најмалку 10.000 избирачи или 30 пратеници.

Претседателските избори може да се одржат во два круга. Кандидатот е избран за претседател во првиот круг доколку добие мнозинство гласови од вкупниот број избирачи запишани во избирачкиот список. Ако во првиот круг ниту еден кандидат за претседател на Републиката не го добил потребното мнозинство гласови, во вториот круг се гласа за двајца кандидати кои во првиот круг добиле најмногу гласови. За претседател е избран кандидатот кој добил мнозинство гласови од избирачите кои гласале, доколку гласале повеќе од 40% од избирачите. Претседател бил избран во прв круг единствено на изборите во 1994, а сите преостанати избори се одржале во два круга.

### Список на претседателски избори

Излезност на претседателските избори во Македонија
* Македонски претседателски избори (1994)
* Македонски претседателски избори (1999)
* Македонски претседателски избори (2004)
* Македонски претседателски избори (2009)
* Македонски претседателски избори (2014)
* Македонски претседателски избори (2019)
* Македонски претседателски избори (2024)

Локални избори
--------------

Досега се одржани пет локални избори во Република Македонија. Одлика за локалните избори во Република Македонија се честите промени на границите на општините.

На локалните избори се избираат градоначалници и членови на советите на општините.

Бројот на членовите на советот се утврдува во зависност од бројот на жители во општината, и не може да биде помал од 9, ниту поголем од 33 члена.

| Жители | Членови во  советот |
| --- | --- |
| до 5.000 | 9 |
| од 5.001 до 10.1000 | 11 |
| од 10.001 до 20.000 | 15 |
| од 20.001 до 40.000 | 19 |
| од 40.001 до 60.000 | 23 |
| од 60.001 до 80.000 | 27 |
| од 80.001 до 100.000 | 31 |
| над 100.000 | 33 |

### Список на локални избори

* Локални избори во Македонија (1996)
* Локални избори во Македонија (2000)
* Локални избори во Македонија (2005)
* Локални избори во Македонија (2009)
* Локални избори во Македонија (2013)
* Локални избори во Македонија (2017)
* Локални избори во Македонија (2021)

Референдуми
-----------

Досега трипати е распишан референдум на државно ниво и седум пати на локално ниво. Првиот референдум во 1991 е по барање на Собранието, а во 2004 по барање на најмалку 100.000 гласачи.

* Референдум (1991)
* Референдум (2004)
* Референдум (2018)

### На локално ниво

* Референдум во Општина Центар (2015)
* Референдум во Општина Гевгелија (2017)
* Референдум во Општина Богданци (2017)
* Референдум во Општина Дојран (2017)
* Референдум во Општина Валандово (2017)
* Референдум во Општина Босилово (2017)
* Референдум во Општина Ново Село (2017)
* Референдум во Општина Дојран (2020)

Галерија
--------

* Карта на општините во изборната единица 3.Карта на општините во изборната единица 3.
* Карта на општините во изборната единица 4.Карта на општините во изборната единица 4.
* Карта на општините во изборната единица 5.Карта на општините во изборната единица 5.
* Карта на општините во изборната единица 6.Карта на општините во изборната единица 6.

Поврзано
--------

* Донтов метод
* Државна изборна комисија

Надворешни врски
----------------

* Архива на Државната изборна комисија за досегашните избори во Република Македонија Архивирано на 16 мај 2010 г.
* Резултати од македонските избори по 1990 година
* Извештаи на ОДИХР за изборите во Република Македонија

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Македонија Избори и референдуми во Македонија |
| --- |
|  |
| Претседателски избори | 
* 1994
* 1999
* 2004
* 2009
* 2014
* 2019
* 2024

 |
|  |
| Парламентарни избори | 
* 1990
* 1994
* 1998
* 2002
* 2006
* 2008
* 2011
* 2014
* 2016
* 2020
* 2024

 |
|  |
| Локални избори | 
* 1996
* 2000
* 2005
* 2009
* 2013
* 2017
* 2021

 |
|  |
| Референдуми | 
* 1991
* 2004
* 2018

 |
|  |
| Референдуми на локално ниво | 
* 2015 (Општина Центар)
* 2017 (Општина Гевгелија)
* 2017 (Општина Богданци)
* 2017 (Општина Дојран)
* 2017 (Општина Валандово)
* 2017 (Општина Босилово)
* 2017 (Општина Ново Село)
* 2020 (Општина Дојран)

 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Избори во Европа |
| --- |
|  |
| Суверени  држави | 
* Австрија
* Азербејџан
* Албанија
* Андора
* Белгија
* Белорусија
* Босна и Херцеговина
* Бугарија
* Германија
* Грузија
* Грција
* Данска
* Ерменија
* Естонија
* Ирска
* Исланд
* Италија
* Казахстан
* Кипар
* Латвија
* Литванија
* Лихтенштајн
* Луксембург
* Македонија
* Малта
* Молдавија
* Монако
* Норвешка
* Обединето Кралство
* Полска
* Португалија
* Романија
* Русија
* Сан Марино
* Словачка
* Словенија
* Србија
* Турција
* Украина
* Унгарија
* Финска
* Франција
* Холандија
* Хрватска
* Црна Гора
* Чешка
* Шведска
* Швајцарија
* Шпанија

 |
|  |
| Делумнопризнаени | 
* Абхазија
* Јужна Осетија
* Косово
* Нагорно-Карабах
* Приднестровие
* Северен Кипар

 |
|  |
| Зависни  и др. територии | 
* Гернзи
* Гибралтар
* Ман
* Оланд
* Фарски Острови
* Џерси
* Шпицбершки Острови

 |
|  |
| Други целини | 

 |

 |