Табела за пресметување од Грегор Рајш: Маргарита филозофика, 1508 година.
**Алгоризам** ― техника на изведба на основна аритметика со запишување броеви во облик на место вредност и примена на збир на запамтени правила и факти на цифрите. Оној кој практикува алгоризма е познат како **алгоричар**. Овој положбен систем на запишување во голема мера ги замени претходните системи за пресметување кои користеле различен сет на симболи за секоја бројчана големина, како што се римските бројки, а во некои случаи барале уред како што е абакус.

Етимологија
-----------

Зборот алгоризам потекнува од името на човекот Ел-Хорезми (околу 780–850), персиски математичар, астроном, географ и научник во Домот на мудроста во Багдад, чие име значи „Хорезмиец/човек од Хорезмија". место кое сега се наоѓа во денешен Узбекистан. Тој напишал трактат на арапски јазик во 9-ти век, кој бил преведен на латински во 12 век под наслов *Algoritmi de numero Indorum*. Овој наслов значи „Алгоритам за индискиот број", каде што зборот алгоритми бил латинизирање на името на Ел-Хорезми од страна на преведувачот. Ел-Хорезми бил најчитаниот математичар во Европа во доцниот среден век, првенствено преку неговата друга книга, <i>Алгебра</i>. Во доцниот средновековен латински, *algorismus* (алгоризмус), расипувањето на неговото име, едноставно значело „систем на децимални броеви" што сè уште е значењето на современиот англиски - algorism. Во текот на 17 век, францускиот облик за зборот – но не и неговото значење – било сменета во алгоритам, по моделот на зборот логаритам, овој облик алудира на старогрчкиот аритмос = број. Англичаните го презеле францускиот збор многу брзо потоа, но тоа не било до крајот на 19-ти век тој „алгоритам" го добил значењето што го има во современиот англиски јазик.  На англиски јазик, првпат бил користен околу 1230 година, а потоа и од Чосер во 1391 година. Друга рана употреба на зборот е од 1240 година, во прирачникот со наслов *Carmen de Algorismo* (Песна за алгоризамо)*,* составен од Александр де Виљедјо. Започнува вака:

>  *Haec algorismus ars praesens dicitur, in qua / Talibus Indorum fruimur bis quinque figuris.*
> 
> 
> 
>   
> 
> 
> 
> 

што се преведува како:

>  Оваа сегашна уметност, во која ги користиме тие двапати пет индиски броеви, се нарекува алгоризам.
> 
> 
> 
>   
> 
> 
> 
> 

Зборот алгоритам*,* исто така, произлегува од алгоризам, генерализација на значењето на кој било низа на правила што одредуваат пресметковна постапка. Повремено алгоризамот се користи и во ова општо значење, особено во постарите текстови.

Историја
--------

Почнувајќи со целобројната аритметика развиена во Индија со користење на десетичните систем, Ел-Хорезми, заедно со другите математичари во средновековниот исламски свет, документирале нови аритметички методи и направиле многу други придонеси за десетичната аритметика (видете ги написите поврзани подолу). Тие го вклучиле концептот на десетични поделоци како продолжение на ознаката, што пак води до поимот децимален знак. Овој систем бил спознаен во Европа од Леонардо Пизански, сега познат како Фибоначи.

Поврзано
--------

* Алгоритамска уметност
* Положбена нотација
* Индоарапски броен систем
* Историја на индоарапскиот броен систем
* Јоханес де Сакробоско

Наводи
------

1. ↑  Clifford A. Pickover (2009). The Math Book: From Pythagoras to the 57th Dimension, 250 Milestones in the History of Mathematics. Sterling Publishing Company, Inc. p. 84. ISBN 978-1-4027-5796-9.
2. ↑  Corbin, Henry (1998). The Voyage and the Messenger: Iran and Philosophy. North Atlantic Books. p. 44. ISBN 978-1-55643-269-9.
3. ↑  Toomer, Gerald (1990). „Al-Khwārizmī, Abu Ja'far Muḥammad ibn Mūsā". Во Gillispie, Charles Coulston (уред.). *Dictionary of Scientific Biography*. **7**. Њујорк: Charles Scribner's Sons. ISBN 978-0-684-16962-0.
4. ↑  Hogendijk, Jan P. (1998). „al-Khwarzimi". *Pythagoras*. **38** (2): 4–5. ISSN 0033-4766. Архивирано од изворникот на 19 март 2008.
5. ↑  Oaks, Jeffrey A. „Was al-Khwarizmi an applied algebraist?". Универзитет во Индијанаполис. Архивирано од изворникот на 18 јули 2011. Посетено на 22 јануари 2023.
6. ↑  Al-Khwarizmi: The Inventor of Algebra, by Corona Brezina (2006)
7. ↑  Foremost mathematical texts in history, according to Carl B. Boyer.
8. ↑  Etymology of algorithm at Dictionary.
9. ↑  Oxford English Dictionary (first quote *c* 1230 CE, Chaucer *c* 1391, and later quotes showing continuing usage since then)
10. ↑  „Leonardo Pisano | Italian mathematician". Посетено на 22 јануари 2023.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Алгоризам" на Ризницата ? |