**Екософија** или **екофилозофија** (портманто на **еколошката филозофија**) е филозофија на еколошка хармонија или рамнотежа. Терминот поттекнува од францускиот постструктуралистички филозоф и психоаналитичар Феликс Гватари и норвешкиот татко на длабоката екологија, Арне Нес.

Феликс Гватари
--------------

Екософијата, исто така, се однесува на полето на практика воведено од психоаналитичарот, постструктуралистичкиот филозоф и политичкиот активист Феликс Гватари. Делумно, употребата на терминот од страна на Гватари ја разграничува потребата за поборниците на социјалното ослободување, чии борби во 20-тиот век беа доминирани од парадигмата на социјалната револуција, да ги вградат своите аргументи во еколошка рамка која ги разбира меѓусебните врски на социјалните и еколошките сфери.

Гватари смета дека традиционалните еколошки перспективи ја прикриваат комплексноста на односот меѓу луѓето и нивната природна средина преку нивното одржување на дуалистичкото одвојување на човечките (културни) и нечовечките (природни) системи; тој ја замислува екософијата како ново поле со монистички и плуралистички пристап кон таквото проучување. Екологијата во Гватаријанска смисла, значи, е проучување на сложени феномени, вклучувајќи ја човечката субјективност, животната средина и општествените односи, при што сите се тесно меѓусебно поврзани. И покрај овој акцент на меѓусебната поврзаност, во текот на неговите поединечни списи и попознатите соработки со Жил Делез, Гватари се спротивставил на повиците за холизам, претпочитајќи да ја нагласи хетерогеноста и разликата, синтетизирајќи склопови и мултипликати со цел да се следат ризоматските структури наместо да создава унифицирани и холистички структури.

>  Без модификации на социјалното и материјалното опкружување, не може да има промена на менталитетот. Овде, ние сме во присуство на круг што ме наведува да ја постулирам неопходноста од основање „екософија" што би ја поврзала екологијата на животната средина со социјалната екологија и со менталната екологија.
> 
> 
> —Гватари 1992
> 
> 
> 

Концептот на Гватари за трите интерактивни и меѓусебно зависни екологии на умот, општеството и околината произлегува од прегледот на трите екологии претставени во *Чекори до екологија на умот*, збирка на списи на кибернетичарот Грегори Бејтсон.

Дефиниција на Нес
-----------------

Нес ја дефинирал екософијата на следниов начин:

>  Под екософија мислам на филозофија на еколошка хармонија или рамнотежа. Филозофијата како еден вид софија (или) мудрост, е отворено нормативна, содржи и норми, правила, постулати, најави за приоритетни вредности и хипотези за состојбата на работите во нашиот универзум. Мудроста е мудрост на политиката, не само научен опис и предвидување. Деталите nа екософијата ќе покажат многу варијации поради значајните разлики кои се однесуваат не само на „фактите" за загадувањето, ресурсите, населението итн. туку и nа вредносните приоритети.
> 
> 
> —A. Дренгсон и И. Иноу, 1995, стр.8
> 
> 
> 

Додека бил професор на Ословскиот универзитет во 1972 година, Арне Нес, ги воведе термините „движењето на длабока екологија" и „екософија" во литературата за животната средина. Нес ја засновал својата статија на говор што го одржал во Букурешт во 1972 година на Третата светска конференција за истражување на иднината. Како што забележува Дренгсон во *Ecophilosophy, Ecosophy and the Deep Ecology Movement: An Overview*, „Во својот говор Нес дискутирал за подалечната позадина на еколошкото движење и неговата поврзаност со почитувањето на природата и вродената вредност на другите суштества". Ставот на Нес за луѓето како составен дел од „сликата на целото поле" на природата е во контраст со алтернативната конструкција на екософијата наведена од Гватари.

Терминот еколошка мудрост, синоним за екософијата, беше воведен од Нес во 1973 година. Концептот стана еден од темелите на движењето на длабоката екологија. Сите изрази на вредности на Зелените партии ја наведуваат **еколошката мудрост** како клучна вредност — таа беше еден од првобитните четири столба на Зелената партија и често се смета за најосновна вредност на овие партии. Исто така, често се поврзува со домородните религии и културни практики. Во неговиот политички контекст, тој нужно не е толку лесно дефиниран како еколошкото здравје или научните еколошки концепти.

Белешки
-------

1. ↑  Næss, Arne. (1972): Shallow and the Deep. Oslo: Inquiry.

Наводи
------

* Дренгсон, A. и И. Иноу, eds. (1995) *Движењето за длабока екологија: воведна антологија*. Беркли: North Atlantic Publishers.
* Гватари, Феликс: »Pour une refondation des pratiques sociales«. Во: Le Monde Diplomatique (окт. 1992): 26-7.
* Гватари, Феликс: „Преновување на социјалните практики". Во: Геноско, Гери (Хг.) (1996): Читачот на Гватари. Оксфорд, Блеквел, С. 262-273.
* Мејбери-Луис, Дејвид. (1992) „За важноста да се биде племенски: племенска мудрост". Милениум: племенска мудрост и модерниот свет. Binimun Productions Ltd.
* Нес, Арне. (1973) *Движењето за екологија на плитки и длабоки долги дострели: резиме".* *Истражување, 16:95-100*
* Дренгсон A. & Б. Девал (2008) (Eds) *Екологијата на мудроста.* *Списа на Арне Наес*. Беркли: Контрапункт
* Левеск, Симон (2016) Две верзии на екософијата: Арне Нас, Феликс Гватари и нивната поврзаност со семиотиката. *Студии за знаковни системи* 44 (4): 511-541.

Надворешни врски
----------------

* Екофилозофијата, екософијата и движењето на длабоката екологија: Преглед од Алан Дренгсон Ecospherics.net. Пристапено 2005-08-14.
* Трубачот, весник за екософијата.