**Превртен прашалник ¿ и превртен извичник** ¡ ― интерпункциски знаци кои се користат за започнување прашални и извични реченици или клаузули на шпански и на некои јазици кои имаат културни врски со Шпанија, како што се астуриските и варајските јазици. Почетните знаци се пресликуваат на крајот од реченицата или клаузулата со „обичен" прашалник ?, или извичник !.

Превртените ознаки се поддржани од различни стандарди, вклучувајќи ISO-8859-1, Unicode и HTML. Тие може да бидат внесени директно на тастатури дизајнирани за земји во се говири шпански.

Употреба
--------

 Интерпункциски знаци на шпански, покажувајќи ги нивните положби во однос на основната линија.
Превртениот прашалник ¿ се пишува пред првата буква од прашална реченица или клаузула за да покаже дека следи прашање. Тоа е свртен облик на стандардниот симбол „?" препознаен од говорителите на други јазици напишани со латиница. Нормален прашалник се пишува на крајот од реченицата или клаузулата.

Превртената интерпункција е особено важна на шпанскиот јазик бидејќи синтаксата на јазикот значи дека и изјавите и прашањата или извиците би можеле да имаат ист формулар. „Дали ви се допаѓа летото? и „Ви се допаѓа летото". се преведуваат соодветно како „¿Te gusta el verano?" и „Te gusta el verano." (Не секогаш постои разлика помеѓу формулацијата на прашањето да-не и соодветната изјава на шпански.)

Во речениците кои се и изјавувачки и прашални, клаузулата што поставува прашање е изолирана со превртениот прашалник со почетниот симбол, на пример: „Si no puedes ir con ellos, ¿quieres ir con nosotros?" („Ако не можете да одите со нив, дали би сакале да одите со нас?"), а не „¿Si no puedes ir con ellos, quieres ir con nosotros?" Ова помага да се препознаат прашањата и извиците во долги реченици.

За разлика од завршните ознаки, кои се печатат по основната линија на текстот, превртените ознаки (¿ и ¡) се спуштаат под линијата.

Историја
--------

Во 1668 година, Џон Вилкинс предложил користење на превртениот извичник „¡" како симбол на крајот од реченицата за означување на иронија. Тој бил еден од многуте, вклучувајќи го и Десидериус Еразмус, кој сметал дека има потреба од таков интерпункциски знак, но предлогот на Вилкинс, како што бил случај и со другите обиди, не успеал.

Превртените ознаки првично биле препорачани од Кралската шпанска академија (Real Academia Española), објавени во второто издание на *Правопис на кастиљскиот јазик* (Ortografía de la lengua castellana) во 1754 година препорачувајќи го како симбол што означува почеток на прашање на пишан шпански - на пр. „¿Cuántos años tienes?" („Колку години имаш?"). Кралската академија, исто така, го нарачала истиот систем со превртени симболи за искази на извичник, користејќи ги симболите „¡" и „!".

Овие нови правила полека биле усвоени; има книги од 19 век во кои писателот не користи ниту „¡" ниту „¿".[]

Присвојување
------------

Некои писатели го испуштаат превртениот прашалник во случај на кратко недвосмислено прашање како што е: „Quién viene?" („Кој доаѓа?"). Ова е критериумот на галициски и порано на каталонски. Одредени власти на каталонски јазик, како што е Жоан Сола и Кортаса, инсистираат да се користат прашалниците за отворање и затворање за јасност. Тековниот начин на Иститутот за каталонски студии е да не се користат превртените ознаки.

Некои писатели на шпански јазик, меѓу кои и нобеловецот Пабло Неруда (1904–1973), одбиваат да го користат превртениот прашалник.

Вообичаено е на друштвените мрежи да се изостави превртениот прашалник бидејќи заштедува време на пишување. Некои, исто така, го користат симболот за завршување и за почеток и за крај, вака: *"?"?*. Други може дури да ги користат и почетните и затворачките прашалници, но на крајот од реченицата, давајќи „Por qué dices eso¿?" или „Por qué dices eso?". Со оглед на неформалниот амбиент, ова може да биде неважно; сепак, наставниците  го гледаат ова како проблем, плашејќи се и тврдејќи дека современите млади студенти несоодветно и неправилно ја прошируваат практиката на академски домашни задачи и есеи.

Мешавини
--------

На шпански е прифатливо да се започне реченицата со воведен превртен извичник („¡") и да се заврши со прашалник („?"), или обратно, за изјави кои се прашања, но имаат и јасна смисла за извичник или изненадување како: ¡Y tú quién te crees? („¡А кој мислиш дека си?" ). Вообичаено, се користат четири знаци, секогаш со еден вид во надворешната страна, а другиот во внатрешната страна (вгнездени) (*¿¡Y tú quién te crees!* *¿¡Y tú quién te crees!*, *¡¿Y tú quién te crees?* *¡¿Y tú quién te crees?*)

Уникод 5.1 исто така вклучува U+2E18 ⸘ inverted interrobang, што е превртена верзија на прашалник-извичник, нестандарден интерпункциски знак што се користи за означување и возбуда и прашање во еден глиф.

Користење на сметач
-------------------

### Кодирање

Обете ¡ и ¿ се сместени во рамките на Заедничкиот уникод блок, и двете се наследени од ISO-8859-1:

* U+00A1 ¡ INVERTED EXCLAMATION MARK
* U+00BF ¿ INVERTED QUESTION MARK

Знаците се појавуваат и во повеќето проширени ASCII шифрирања.

Во Windows, превртениот прашалник е валиден во името на датотеката или директориумот, додека нормалниот прашалник е резервиран знак што не може да се користи.

### Пишување на знакот

 Знакот ¡ е достапен со помош на AltGr +1 на современа QWERTY тастатура. 
¿ и ¡ се достапни на сите тастатурни распореди за шпанскогласните земји. Паметните телефони обично ги нудат овие знаци ако со стискање ги задржите ¿ или ¡ на екранската тастатура. Самопоправањето вообичаено ќе го направи нормално напишаниот знак на почетокот на реченицата, во превртен знак.

На системи со копче AltGr (актуелно или емулирано преку десното копче Alt) и множество за мапирање со проширена (или „меѓународна") тастатура, до симболите може директно да се пристапи, иако низата варира во зависност од оперативниот систем и местоположбата: на пример на Windows и QWERTY, употреба на копчињата `AltGr`+`1` и `AltGr`+`/`; на Chrome OS со UK-Extended, упортреба на `AltGr`+`⇧ Shift`+`1` и `AltGr`+`⇧ Shift`+`-`.

|  | ¡ | ¿ |
| --- | --- | --- |
| Windows | `Alt`+`1``7``3``Alt`+`0``1``6``1` | `Alt`+`1``6``8``Alt`+`0``1``9``1` |
| Microsoft Word | `Ctrl`+`Alt`+`⇧ Shift`+`1` | `Ctrl`+`Alt`+`⇧ Shift`+`/` |
| Linux | `Compose``!``!``Ctrl`+`⇧ Shift`+`u``A``1` | `Compose``?``?``Ctrl`+`⇧ Shift`+`u``B``F` |
| macOS | `⌥ Option`+`1` | `⌥ Option`+`⇧ Shift`+`/` |
| HTML | &iexcl;&#161; | &iquest;&#191; |
| LaTeX | !`\textexclamdown | ?`\textquestiondown |

Поврзано
--------

* Шпански правопис

Наводи
------

1. ↑  De Veyra, Vicente I. (1982). „Ortograpiya han Binisaya". *Kandabao: Essays on Waray language, literature, and culture*.
2. ↑  Rosetta Stone Inc. (5 септември 2019). „What's Up With The Upside Down Question Mark?". *rosettastone.com*. Посетено на 22 септември 2022.
3. ↑  Houston, Keith (24 септември 2013). *Shady Characters: The Secret Life of Punctuation, Symbols, and Other Typographical Marks*. W. W. Norton. стр. 214. ISBN 978-0-393-24154-9.
4. ↑  Popova, Maria (27 септември 2013). „Ironic Serif: A Brief History of Typographic Snark and the Failed Crusade for an Irony Mark". *Brain Pickings*. Посетено на 22 септември 2022.
5. ↑  „Ediciones de la Ortografía Académica" [Editions of the Academic Orthography] (PDF). Real Academia Española.
6. ↑  „7. Os signos de interrogación e de admiración". *Normas ortográficas e morfolóxicas do idioma galego* [*Orthographic rules and morphology of the Galician language*] (галициски) (23ª. изд.). Real Academia Galega. 2012. стр. 27. ISBN 978-84-87987-78-6. Посетено на 22 септември 2022. Para facilitar a lectura e evitar ambigüidades pode-rase indicar o inicio destas entoacións cos signos ¿ e ¡, respectivamente.[*мртва врска*]
7. ↑  „A posición do signo de interrogación (?) e exclamación (!)" [The position of the question mark (?) and exclamation mark (!)]. *Portal das Palabras*. 21 октомври 2017. Посетено на 22 септември 2022.
8. ↑  Institut d'Estudis Catalans (1996), „Els signes d'interrogació i d'admiració (Acord de l'11 de juny de 1993)", *Documents de la Secció Filològica*, **III**, стр. 92–94, Архивирано од изворникот на 6 септември 2011
9. ↑  Josep M. Mestres, Joan Coste, Mireira Oliva, Ricard Fité (2009), „Els signes d'entonació inicials" (PDF), *Manual d'estil. La redacció i l'edició de textes.* (4. изд.), стр. 197–200CS1-одржување: користи параметар authors (link)
10. ↑  Pablo Neruda, „*Antología Fundamental*". Архивирано од изворникот на 25 април 2012. Посетено на 22 септември 2022. (556 KB), (June 2008). ISBN 978-956-16-0169-7. p. 7 (на шпански)
11. ↑  на Кралската шпанска академија (на шпански)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Знаци за интерпункција и други типографски знаци или симболи |
| --- |
|  |
| 
* Празно место
* ,   Запирка
* :   Две точки
* ;   Точка и запирка
* ‐   Цртичка
* ’   '   Апостроф
* ′   ″   ‴   Прим
* .   Точка

 |
|  |
| 
* &   Амперсанд
* @   Ет
* ^   Карета
* /   Коса црта
* \   Обратна коса црта
* …   Три точки
* \*   Ѕвездичка
* ⁂   Астеризам

 |
|  |
| 
* -   Црта-минус
* ‒   –   —   Црта
* =   ⸗   Двојна црта
* "   〃   Повторување

 |
|  |
| 
* ?   Прашалник
* !   Извичник
* ‽   Извичник-прашалник
* ¡   ¿   Превртен ! и ?
* ⸮   Знак за иронија

 |
|  |
| 
* #   Тараба
* №   Знак за нумеро
* º   ª   Знак за подреденост
* %   Знак за отсто
* ‰   Промил
* ‱   Знак за базис
* °   Знак за степен
* ⌀   Знак за пречник

 |
|  |
| 
* +   −   Знаци за плус и минус
* ×   Знак за множење
* ÷   Знак за делење
* ~   Тилда
* ±   ∓   Знак за плус-минус

 |
|  |
| 
* \_   Долна црта
* ⁀   Тирант
* |   ¦   ‖   Исправена црта
* •   Знак за набројување
* ·   Интерпункт

 |
|  |
| 
* ©   Авторско право
* ©   Авторско лево
* ℗   Авторски права на снимен звук
* ®   Заштитена трговска марка
* SM   Знак за сервисна услуга
* TM   Знак за трговска марка

 |
|  |
| 
* ‘ ’   " "   ' '   " "   Наводници
* ‹ ›   « »   Закосени наводници
* ( )   [ ]   { }   ⟨ ⟩   Заграда

 |
|  |
| 
* †   ‡   Крст
* ❧   Флерон
* ☞   Показател
* ◊   Ромб
* ¶   Знак за нов ред
* ※   Знак за укажување
* §   Знак за отсечок

 |
|  |
| 
* Валутен знак
* Надреден знак
* Логички знаци
* Математички знаци
* Белопросторен знак

* Кинеска интерпункција
* Еврејска интерпункција
* Јапонска интерпункција
* Корејска интерпункција

Список на типографски знаци
 |

 |