**Блокадите на домородните прашуми во Борнео** започнаа кон крајот на 1980-тите и 90-тите години. Шумите на Борнео содржат различни екосистеми, вклучувајќи дождовни шуми, тресети, мангрови, шуми и палми. Регионот Саравак бил управуван од Белите Раџа од Брукс во претходните 100 години. Овие шуми обезбедуваат екосистемски услуги за домородните заедници во Југоисточна Азија. Поради антропогените промени во користењето на земјиштето, особено сечата и изградбата на брани, дождовните шуми во Борнео се обесшумени и фрагментирани со голема брзина. Домородните луѓе, нечовечките видови и цели еколошки предели се погодени од овие промени во користењето на земјиштето.Домородните племиња Пенан поставиле блокади на патиштата за да спречи дрвна компанија да сече на копно во малезискиот Борнео што тие го сметаат за дел од нивното наследство на предците.

Во 1970-тите дрвни компании почнале да се преселуваат во Саравак, држава во малезискиот дел на островот Борнео. Пошумените земји низ Борнео се претворени од природни предели во антропогенски модифицирани пејзажи. Претходно природните средини биле собрани за дрво, уништени од пожар и претворени во плантажи. Пренамена на шумски површини во плантажи со палмово масло беше најчеста, но биле основани и насади со гума и багрем. До 2014 година, останале 11% од примарниот екосистем на дождовни шуми во Саравак, а скоро 90% биле претворени во други намени. Таму имало долгорочен отпор кон уништувањето на шумите од страна на локалните домородни народи.

Список на активности на отпор и блокади
---------------------------------------

* 1987 - Заедниците во Саравак, како што се Пенан и Кајан, се спротивставиле на сечата поставувајќи блокада во регионот Барам - 42 активисти биле уапсени.
* 1990 - Светската турнеја на „Гласови за дождовната шума во Борнео" ги донела домородните перспективи на форуми низ целиот свет, со цел да се подигне свеста за сечата во Саравак и да се повика на крај на уништувањето на шумите во примарните дождовни шуми во Саравак. Меѓу учесниците беа Мутанг Уруд од народот Келабит; Мутанг Туо и Унга Паран од народот Панан; Бруно Мансер од Швајцарија, како преведувач; и Том Хенли, директор на турнеја од Канада.
* Март 1993 до ноември 1993 година - областа Ба Мубуи во изборната единица Барам во Саравак - резултирало со демонтирање на блокадата од страна на полицијата, како и имплементација на нов закон што дозволувало апсење и осудување на секој во близина на какви било идни блокади.
* 1998 - Блокада на плантажи со палми со масло лоцирани на територијата Ибан. Еден демонстрант бил убиен, а друг повреден од вооружените сили.
* Септември до октомври 2012 година - Домородните жители на Пенан го блокирале градилиштето на новата брана Мурум откако слушнале за условите за нивно преселување.
* 19 септември 2013 година - Домородните жители на Пена, погодени од браната Мурум во Саравак, ја вратиле својата блокада на местото на браната, тврдејќи дека малезиската влада не успеала соодветно да ги компензира.
* 2016 година - Блокадите во Саравак продолжувале дури и по одлуката на владата на Саравак да го повлече своето барање за земјиштето определено за браната Барам.
* 2019 година - Конфликтите околу два проекти за сеча од страна на Групацијата Самлинг предизвикале заедниците Пенан, Кенија и Јамок да поднесат десетици формални жалби.

Локалните реакции на уништувањето на шумите
-------------------------------------------

Пенански старешини во традиционална куќа
### Народот Пенан

Народот Пенан е домородна група со потекло од дождовните шуми во низината Борнео во Саравак и со децении се соочувале со директни последици од активностите за сеча. Оваа група се состоела од Источен Пенан кој живее североисточно од реката Барам и Западен Пенан кој живее на југозапад. Овие две групи и се противеле на сечата и ја обвинувале владата и компаниите за сеча за уништување на нивните земјишта. Источниот Пенан го организирале најголемиот дел од блокадите кон крајот на 20 век.

Група мажи од Келабит
### Келабит

Келабитите се домородна група од внатрешноста на Борнео која ги населувала висорамнините Келабит. Келабитите во Лонг Напир, Лонг Серидан и Лонг Леланг сите биле негативно погодени од операциите на сеча од раните 1970-ти. Територијата Келабит го вклучува Националниот парк Пулонг Тау. Во моментов, нивната територија е загрозена бидејќи сечата се движела кон внатрешноста и се граделе патишта кон нивните населби. Териториите на Барио Хајленд Келабит сè уште не се погодени од сечата, бидејќи се заштитени со историското значење на областа. Сојузничките сили за време на Втората светска војна и тие живееле во оддалечени висорамнини со ареолошки докази кои покажуваат населување најмалку 2000 години. Слично на народот Пенан, Келабитите исто така може да се поделат на две заедници: градски Келабит и рурален Келабит.

#### Урбан Келабит

Многу урбани Келабит имале негативна перцепција за блокадите, со загриженост дека тие ќе ја налутат владата која може да го отповика нивниот статус на природен резерват и да одлучи да ја користи областа за сеча, а не за туризам. Урбаното население, исто така, имало корист од активноста на сечата која се приближува до нивните населби бидејќи тоа значи дека ќе се изградат соодветни патишта до нивните села што ќе овозможат поекономична испорака и извоз на стоки.

Урбан Келабит, исто така, го изразиле своето одобрување за зголемување на пристапноста и последователните модерни придобивки, наведувајќи ја потребата од повеќе училишта, болници и модерни погодности како струја, телевизија и брза храна.

Село во висорамнините Келабит
#### Рурален Келабит

Многу рурални Келабити ги поддржале блокадите на сечата, гледајќи ги како дел од поголема борба за зачувување на нивната култура и начин на живот. Постоела поголема загриженост за сечата на дрва во руралните заедници отколку во урбаните, бидејќи сечата ги загрозувала ресурсните потребни за руралните Келабит да продолжат со нивната традиционална егзистенција.

### Малезиската влада

Малезиската влада ги обвинила западните екологисти за блокадите и ги изедначила постапките на западните медиуми и важни личности како Ал Гор со неоколонијализмот. Тие тврделе дека западните влади ја користат критиката на нивните практики за екстракција на ресурси како средство за стекнување контрола врз внатрешните работи на земјите од глобалниот југ.

Локални влијанија
-----------------

### Издржување

#### Земјоделство

Wild Hill Sago Palm во Саравак
Главен дел од локалната исхрана е саго палмата која растела на стрмни падини, каде често се градат патишта за сеча. Оваа градба предизвикува одрони и уништување на посевите. Активноста на сечата, исто така, предизвикувала прилив на талог во реките, што го отежнувало чистењето на саго.

#### Речни ресурси

Зголемената седиментација како резултат на уништувањето на шумите, градежните операции и сообраќајот го отежна наоѓањето чиста вода за пиење. Тоа влијаело и на рибните резерви бидејќи загадувањето на водата го нарушувало нивното живеалиште, влијаело на нивните циклуси на размножување и во некои случаи целосно ги убивало поради слабата оксигенација на водата.

#### Лов

Многумина од локалниот Пенан се пожалиле дека дрвјата од кои берат ловечки отров се исечени без да бидат собрани за дрвни производи. Активностите на сечата, исто така, избркаа многу од дивиот свет што го ловат од областа и ги уништиле живеалиштата каде што би се населиле. Имало и поплаки за дрвосечачи кои користеле пушки за лов, што дополнително го притискало локалниот див свет.

### Економичен

Друга локална култура што се уништува е ратанот, кој е главен извор на фиат валута за многу локални домородни луѓе.

### Културни

Народот Пенан, исто така, ги закопувал своите мртви на планинските падини кои се погодени од изградбата на патишта, што доведува до уништување на културни гробови и свети места.

Поврзано
--------

* Клер Рикасл Браун
* Радио Слободен Саравак
* Бруно Мансер
* Долг Напир
* Адбул Таиб Махмуд
* Пенански луѓе
* Саравак
* Борнео
* Келабити луѓе
* Тонг Тана

Наводи
------

1. 1 2  „Can Borneo's Tribes Survive 'Biggest Environmental Crime of Our Times'?". *Culture* (англиски). 2015-01-09. Посетено на 2021-12-01.
2. 1 2 3  Gaveau, David L. A.; Sloan, Sean; Molidena, Elis; Yaen, Husna; Sheil, Doug; Abram, Nicola K.; Ancrenaz, Marc; Nasi, Robert; Quinones, Marcela (2014-07-16). „Four Decades of Forest Persistence, Clearance and Logging on Borneo". *PLOS ONE* (англиски). **9** (7): e101654. doi:10.1371/journal.pone.0101654. ISSN 1932-6203. PMC 4100734. PMID 25029192.
3. ↑  „Logging, Conservation, and Native Rights in Sarawak Forests". *Conservation Biology* (англиски). **5** (1): 126–130. 1991. doi:10.1111/j.1523-1739.1991.tb00397.x. ISSN 1523-1739.
4. 1 2  Alamgir, Mohammed; Campbell, Mason J.; Sloan, Sean; Suhardiman, Ali; Supriatna, Jatna; Laurance, William F. (December 2019). „High-risk infrastructure projects pose imminent threats to forests in Indonesian Borneo". *Scientific Reports* (англиски). **9** (1): 140. doi:10.1038/s41598-018-36594-8. ISSN 2045-2322. PMC 6333816. PMID 30644427.
5. ↑  Brosius, J. Peter (July 1997). „Prior Transcripts, Divergent Paths: Resistance and Acquiescence to Logging in Sarawak, East Malaysia". *Comparative Studies in Society and History*. **39** (3): 468–510. doi:10.1017/s0010417500020739. ISSN 0010-4175.
6. ↑  Gaveau, David L.A.; Locatelli, Bruno; Salim, Mohammad A.; Yaen, Husna; Pacheco, Pablo; Sheil, Douglas (May 2019). „Rise and fall of forest loss and industrial plantations in Borneo (2000–2017)". *Conservation Letters* (англиски). **12** (3). doi:10.1111/conl.12622. ISSN 1755-263X.
7. ↑  Straumann, Lukas (2014). *Money logging : on the trail of the Asian timber mafia*. Basel, Switzerland. ISBN 978-3-905252-68-2. OCLC 895070377.
8. 1 2 3  Blanchet-Cohen, Natasha; Urud, Mutang (2017-09-01). „Tana' Bawang (homeland): cultural safety and the Kelabit land struggle in Borneo". *AlterNative: An International Journal of Indigenous Peoples* (англиски). **13** (3): 170–178. doi:10.1177/1177180117714409. ISSN 1177-1801.
9. 1 2 3  „Our History – The Borneo Project" (англиски). Архивирано од изворникот на 2021-12-01. Посетено на 2021-12-01.
10. 1 2  *Voices for the Borneo rainforest : 1990 world tour report*. Thom Henley, Western Canada Wilderness Committee. Vancouver: Western Canada Wilderness Committee-WILD Campaign. 1991. ISBN 1-895123-20-8. OCLC 242031774.CS1-одржување: друго (link)
11. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Brosius, J. Peter (1997). „Prior Transcripts, Divergent Paths: Resistance and Acquiescence to Logging in Sarawak, East Malaysia". *Comparative Studies in Society and History*. **39** (3): 468–510. doi:10.1017/S0010417500020739. ISSN 0010-4175. JSTOR 179156.
12. 1 2  „Penan Villagers Resume Murum Dam Blockade – The Borneo Project" (англиски). Посетено на 2021-12-01.
13. ↑  Staff, Al Jazeera. „Malaysia Indigenous communities 'hopeful' on logging dispute". *www.aljazeera.com* (англиски). Посетено на 2021-12-01.
14. 1 2  „The Landscape of Memory - Archaeology Magazine". *www.archaeology.org*. Посетено на 2021-12-05.
15. 1 2 3  Amster, Matthew (2008-04-12). „Where Spirit and Bulldozer Roam: Environmenta and Anxiety in Highland Borneo". *Journal for the Study of Religion, Nature and Culture* (англиски). **2** (1): 74–92. doi:10.1558/jsrnc.v2i1.74. ISSN 1749-4915.
16. 1 2  . Посетено на 2021-12-01. Отсутно или празно `|title=` (help)
17. 1 2  Canada, National Film Board of, *A Time to Swim* (англиски), Посетено на 2021-12-02
18. ↑  International, Survival. „Penan". *www.survivalinternational.org* (англиски). Посетено на 2021-12-01.