|  |
| --- |
| 
Денес |
| * **сабота**

---

* 27 мај
* 2023 Грегоријански календар

---

* 6 хордад
* 1402 Ирански календар

---

* 7 зул каде
* 1444 Табеларен исламски календар

---

[освежи] |

**Руми календар** (турски: *Rumi takvim*, „Римски календар") — специфичен календар заснован на јулијанскиот календар кој официјално бил користен од Отоманското Царство по Танзиматот (1839) и од неговиот наследник, Република Турција до 1926 година. Тој бил усвоен за граѓански работи и бил сончев календар.

Историја
--------

Во исламското Отоманско Царство се користел религиозниот исламски календар, во кој деновите се нумерираат во секој циклус на месечевата фаза.

Во 1677 година, главниот благајник (турски: *Baş Defterdar*) Хасан-паша во времето на султанот Мехмед IV да ги поправи финансиските записи со изоставување на една година на секои 33 години, што произлегува од разликата помеѓу месечевите исламски и сончеви јулијански календари, што би било понатаму се користи за фискални цели.

За време на владеењето на султанот Махмуд I, 1740 година, март бил усвоен како прв месец од фискалната година за плаќање данок и справување со владините службеници, наместо Мухарам (првиот месец од исламската година) на предлог на дефтердарот Атиф Ефенди. Таквата година се нарекувала Марти година.

На предлог на дефтердарот Осман Ефенди, за време на владеењето на султанот Абдул Хамид I, примената на фискалниот календар била проширена на државните расходи и плаќања во 1794 година, со цел да се спречи прекумерното трошење заради долгата разлика помеѓу исламскиот и јулијанскиот календар.

Јулијанскиот календар, користен само за фискални цели од 1677 година, бил усвоен на 13 март 1840 година (1 март 1256; во 19 век разликата помеѓу јулијанскиот и грегоријанскиот календар била 12 дена), како дел од реформите во Танзиматот наскоро по доаѓањето на престолот на султанот Абдул Меџит I за официјален календар на сите граѓански работи, под името „Календар Руми" (т.е. „римски" календар, затоа што потекнува од византиското, односно Источното Римско Царство). Пребројувањето на годините започнало во 622 година, година на хиџра, кое е и датумот на започнување на исламскиот календар. Месеците и деновите на јулијанскиот календар биле искористени, а првиот месец од годината бил март. Во времето на донесувањето на календарот во 1840 година, разликата помеѓу исламскиот и грегоријанскиот календар била 584 години, до денес се спуштила на 579 година, но разликата помеѓу Руми и грегоријанскиот календар останала константна од 584 години.

За да се олесни претворањето, 13-дневната разлика помеѓу Руми и грегоријанскиот календар е избришана. јулијанскиот календар бил избришан, така што на 16 февруари 1332 година станал 1 март 1333 година (односно 1 март 1917 година).

Овој календар ќе го преживее исчезнувањето на Отоманското Царство за неколку години. Тој бил укинат за време на Републиката, со акт од 26 декември 1341 година АХ (1925) како дел од реформите на Ататурк и бил заменет со грегоријанскиот календар (т.е. била изедначена календарската ера). 

Месеците во Руми календар| Месец | Фискална година | Турски | Отомански | Денови | Забелешка |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 11 месец | Kânûn-ı Sânî |  كانون ثانی  | 31 | İkinci Kânûn |
| 2 | 12 месец | Şubat |  شباط  | 28 |   |
| 3 | 1 месец | Mart |  مارت  | 31 |   |
| 4 | 2 месец | Nisan |  نیسان  | 30 |   |
| 5 | 3 месец | Mayıs |  مایس  | 31 |   |
| 6 | 4 месец | Haziran |  حزیران  | 30 |   |
| 7 | 5 месец | Temmuz |  تموز  | 31 |   |
| 8 | 6 месец | Ağustos |  اغستوس  | 31 |   |
| 9 | 7 месец | Eylül |  ایلول  | 30 |   |
| 10 | 8 месец | Teşrin-i Evvel |  تشرین اول  | 31 | Birinci Teşrin |
| 11 | 9 месец | Teşrin-i Sânî |  تشرین ثانی  | 30 | İkinci Teşrin |
| 12 | 10 месец | Kânûn-ı Evvel |  كانون اول  | 31 | Birinci Kânûn |

Наводи
------

1. ↑  „Takvimler ve Birbirlerine Dönüşümleri – Rumi Takvim". *Takvim.com* (турски). Посетено на 2008-06-14.

Надворешни врски
----------------

* Interconvert Gregorian and Rumi dates

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Календари |
| --- |
|  |
| Системи | 
* Месечев
* Месечево-сончев
* Сончев

 |
|  |
| Во широка употреба | 
* Астрономски
* Кинески
* Етиопски
* Грегоријански
* Еврејски
* Индиски
* Ирански
* Исламски
* ИСО
* Unix време

 |
|  |
| Пореткоупотребувани | 

|  |
| --- |
| 
* Акански
* Ерменски
* Асирски
* Бахаистички
* Бенгалски
* Берберски
* Будистички
* Бурмански
* Кинески
* Коптски
* Грузијски
* Еврејски
* Игбо
* Индиски национален
	+ Фасли
	+ Хиндуистички
	+ Џаински
	+ Малајалски
	+ Сака
	+ Тамилски
	+ Викрамска ера
	+ Вира нирвана самват
	+ Сачка ера
* Ирански
	+ Џалали(средновековен)
	+ Хиџрански (современ)
	+ Зороастриски
* Ирски
* Исламски
	+ 
	+ Табеларен
* Јапонски
* Јавански
* *Џуче* (Севернокорејски)
* Корејски
* Курдски
* Монголски
* Нанакшахиски
* Непал самбат
* Оромски
* Романски
* Сомалиски
* Сесотски
* Тајландски месечев
* Тајландски сончев
* Тибетски
* Виетнамски
* Косански
* Јорупски

 |
|  |
| Видови | 
* Рунски
* Средноамерикански
	+ Долгоброен
	+ Кружен календар

 |
|  |
| Христијански видови | 
* Јулијански
	+ Изменет
* Литургиска година
	+ Источно православен
* Световен

 |

 |
|  |
| Историски | 
* Атички
* Ацтечки
	+ Тонапохуали
	+ Ксиухпохуали
* Вавилонски
* Древномакедонски
* Старогермански
* Египетски
* Хиндуистички
* Инка
* Келтски
* Мајански
	+ Хааб'
	+ Цолк'ин
* Педесетнички
* Пизански
* Прабугарски
* Рапа Нуи
* Римски класичен
* Римски средновековен
* Руми
* Советски
* Туркменистански
* Фиренциски
* Хеленски
* Чуласакарај
* Шведски
* Француско републикански

 |
|  |
| Според примена | 
* Холоценски (антропологиски)
* Пролептички грегоријански / Пролептички јулијански (историографски)
* Даријски (Марсовски)
* Дримспел (Новодобен)
* Дискордијански / Патафизички (надреален)

 |
|  |
| Предложени | 
* Календарска реформа
* Ханке-Хенриев постојан
* Меѓународен фиксен
* Паксов
* Позитивистички
* Симетрија454
* Спокојност
* Светски

 |
|  |
| Измислени | 
* Грејхоков
* Средоземски
* Ѕвезденодатен календар

 |
|  |
| Приказ ипримена | 
* Електронски
* Вечен
* Ѕиден

 |
|  |
| Именување нагодините и броење | 

|  |  |
| --- | --- |
| Поимање | 
* Ера
* Епоха
* Владетелско име
* Владетелска година
* Нулта година

 |
|  |
| Системи | 
* Ab urbe condita
* Наша ера (христијанска ера)
* Anno Mundi
* Асирски
* пред денес
* Владетелско име (Кина)
* Мингуо
* Човекова ера
* Владетелско име (Јапонија)
* Владетелско име (Кореја)
* Селевкидски календар
* Шпанска ера
* Југи
	+ Сатја
	+ Трета
	+ Двапара
	+ Кали
* Владетелско име (Виетнам)

 |

 |
|  |
| **Список на календари** |

 |