**Чапмановата зебрата** (*Equus quagga chapmani*), именувана по нејзиниот откривач Џејмс Чапмен, ― подвид на рамничарската зебра.

Тие, како и нивните роднини, се домородни во саваната на североисточна Јужна Африка, северно до Зимбабве, западно во Боцвана, појасот Каприви во Намибија и јужна Ангола. Како и другите подвидови на рамничарска зебра, таа е тревојад што постои во голема мера на исхрана со треви, и презема преселба за време на влажната сезона за да најде свежи извори на храна и да избегне лавови, кои се нивниот првостепен грабливец. Чапмановите зебрите се разликуваат од другите подвидови со суптилни варијации во нивните риги. Кога се споредуваат со другите сродници во регионот, чапмановите зебри се релативно многу по број, меѓутоа, нејзиното население сега опаѓа во голема мера поради човечки фактори како што се ловокрадството и земјоделството. Спроведени биле студии и програми за размножување со надеж за прекинување на овој пад, со насока на обезбедување на зебри одгледувани во заробеништво опремени за живот во дивината и дека не-домашните населенија се во можност слободно да се селат. Проблем со кој се соочуваат некои од овие програми е дека населението на чапмановата зебра доживува поголема инциденца на дијагностицирани болести кои не се домашни населенија се должи на фактот дека тие живеат подолго, и затоа е помалку веројатно да умрат во дивината од грабливства или недостаток на храна или вода.

Опис
----

 Уникатните риги на чапмановата зебра.
Чапмановите зебрите се од редот непарнокопитни цицачи. Тие се разликуваат од другите зебри по тоа што нивните риги продолжуваат покрај колената и дека имаат и малку кафеави ленти покрај црно-белите риги кои обично се поврзани со зебрите. Пастернот исто така не е целосно црн на долната половина. Секоја зебра има своја уникатна шема на риги која исто така вклучува и засенети риги. Кога се раѓаат ждребињата, тие имаат кафени риги, а во некои случаи, возрасните не развиваат црна боја на своите кожи и ги чуваат своите кафеави риги.

Во дивината чапмановата зебра живее во просек до 25 години, но тоа може да живее до 38 години во заробеништво. Мажјаците обично тежат 270-360 кг и имаат 120-130 см висина. Женките тежат околу 230-320 кг и се високи како машките. Ждревињата тежат 25-50 кг при раѓање. Возрасните зебри можат да трчаат до 56 километри на час и да имаат силен вид и слух што се основни еволутивни одбранбени механизми.

Екологија
---------

### Исхрана

Чапмановите зебри се забележува дека трошат голем дел од својот ден хранејќи се (приближно 50%), а првенствено трошат треви со низок квалитет во саваните, пасиштата и грмушките, но тие повремено јадат диви бобинки и други растенија со цел да ги зголемат белковините внесот. И покрај тоа што тие претпочитаат кратки треви, за разлика од некои други пасечки животни, тие исто така јадат долги треви и затоа играат важна улога со конзумирање на горниот дел од долгата трева што пораснала во влажната сезона за потоа да се хранат другите животни. Младите ждребиња се потпираат на своите мајки за издржување приближно првите 12 месеци од нивниот живот, бидејќи нивните заби не можат правилно да ги расипат тврдите треви што ги јадат возрасните додека емајлот не се потроши доволно.

### Преселба

За време на сувата сезона, чапмановите зебри имаат намера да не се оддалечуваат премногу од изворот на вода, бидејќи честопати треба да пијат. За време на влажната сезона, зебрите ќе се здружат во големи стада што се состојат од многу хареми и ќе се селат со цел да најдат изворни извори на храна за да се хранат по релативно ретката сува сезона. Тие исто така се обидуваат да избегнат други преселби на животни за да ја намалат конкуренцијата за храна. Бидејќи тие бараат само потхранување со понизок квалитет, чапмановите зебри претпочитаат да се селат во области со поголема густина на храна и ќе и дадат приоритет на количината пред квалитетот. Со оптимизирање на густината на потрага по храна и избегнување на други видови на потрага по храна, чапмановите зебрите се во состојба да одржат големи населенија кои брзо ги осиромашуваат областите за храна, принудувајќи ги да продолжат да се селат. Покрај тоа, чапмановите зебри исто така покажуваат кружно движење преку кое претпочитаат пасишта преку ден и шуми во текот на ноќта за да избегнат лавови, кои се нивниот главен грабливец. Тие често се движат наоколу и активно ги избегнуваат областите каде неодамна забележале активност на лав.

Зачувување
----------

Чапманова зебра во Зоо Скопје.
Иако не се сметаат за загрозен вид, чапмановите зебри се изумрени во Бурунди и Лесото, а можеби и во Сомалија. Вкупните бројки се намалија приближно 25% во последниве години како резултат на човечки активности, вклучително земјоделство, лов, ловокрадство и суши влошени од климатските промени. Населбите меѓу луѓето, исто така, влијаат на големината на населението со прекинување на преселничките шеми и со тоа ограничување на достапноста на густи извори на храна неопходни за издржување на големите стада. Ова ја намалува леснотијата со која се селат зебрите и затоа тие не можат да најдат храна толку лесно. Постојат докази дека коридорите од дивиот свет можат да се користат за повторно воспоставување на преселнички модели со поврзување на екосистемите и дека зебрите ќе можат да се прилагодат на овие нови патеки за преселба.

Други напори за зачувување се случиле во обид да се стабилизира населението. Програма во резерватот за диви животни Маџете презела програма за размножување и повторно воведување во заробеништво, но не е познато дали зебрите имаат потребни способности за да преживеат, во дивината израснати во заробеништво. Истражувањата во зоолошкиот парк Вериби имаа за цел да создадат пореално опкружување за зебрите, така што тие ќе можат попрекорно да се воведат и потоа да се обезбедат насоки за другите програми за размножување ширум светот. Сепак, едно особено прашање во програмите за размножување е како безбедно да се отслика заканата од грабливци, така што зебрите се подготвени за дивината. Оваа закана влијае на голем број аспекти од нивниот живот, како на пример кога јадат, кога одмараат и кога се движат. Сè уште не е најдено решение.

Наводи
------



1. ↑  Gray, J. E. (1865). "Mr. E. L. Layard on a New Zebra". *Proceedings of the Zoological Society of London*. **33** (1): 417–422. doi:10.1111/j.1469-7998.1865.tb02359.x.
2. ↑  Layward, E. L. (1865).
3. ↑  Lorenzen, E. D.; Arctander, P.; Siegismund, H. R. (2008). „High variation and very low differentiation in wide ranging plains zebras: insights from mtDNA and microsatellites". *Molecular Ecology*. **17** (12): 2812–2824. doi:10.1111/j.1365-294X.2008.03781.x. PMID 18466230.
4. 1 2  *Equus quagga* Архивирано на 17 јули 2012 г. Меѓународен сојуз за заштита на природата.
5. ↑  Ransom, J. I.; Kaczensky, P. (2016). *Wild Equids: Ecology, Management, and Conservation*. Johns Hopkins University Press.
6. 1 2  Pocock, Reginald Innes (July 1897). „The Species and Subspecies of Zebras". *Annals and Magazine of Natural History*. Ser. 6. Taylor & Francis. **XX** (115): 43–44. doi:10.1080/00222939708680598.
7. 1 2 3  „Chapman's zebra". *www.zoobarcelona.cat* (англиски). Посетено на 2 мај 2021.
8. 1 2 3  de Vos, Charli; Leslie, Alison J.; Ransom, Jason I. (2020). „Plains zebra (Equus quagga) behaviour in a restored population reveals seasonal resource limitations". *Applied Animal Behaviour Science*. **224**: 104936. doi:10.1016/j.applanim.2020.104936. ISSN 0168-1591.
9. 1 2  Ford, Jennifer C.; Stroud, Peter C. (1993). „Captive management strategies for natural behaviour of Chapman's zebra Equus burchelli chapmani at Werribee Zoological Park". *International Zoo Yearbook*. **32** (1): 1–6. doi:10.1111/j.1748-1090.1993.tb03507.x. ISSN 0074-9664.
10. 1 2  „Chapman's Zebra" (PDF). *Monarto Zoo*. 2008.
11. ↑  „Plains Zebra | National Geographic". *Animals* (англиски). 10 септември 2010. Посетено на 2 мај 2021.
12. ↑  „Zebra | San Diego Zoo Animals & Plants". *animals.sandiegozoo.org*. Посетено на 2 мај 2021.
13. 1 2  Simpson, Heather I.; Rands, Sean A.; Nicol, Christine J. (25 септември 2011). „Social structure, vigilance and behaviour of plains zebra (Equus burchellii): a 5-year case study of individuals living on a managed wildlife reserve". *Acta Theriologica*. **57** (2): 111–120. doi:10.1007/s13364-011-0061-x. ISSN 0001-7051.
14. ↑  Winkler, D. E.; Kaiser, T. M. (2015). „Uneven distribution of enamel in the tooth crown of the hypsodont Plains Zebra". *PeerJ*. **3**: e1002. doi:10.7717/peerj.1002. PMC 4465953. PMID 26082860.
15. 1 2  Hopcraft, J. Grant C.; Morales, J. M.; Beyer, H. L.; Borner, Markus; Mwangomo, Ephraim; Sinclair, A. R. E.; Olff, Han; Haydon, Daniel T. (2014). „Competition, predation, and migration: individual choice patterns of Serengeti migrants captured by hierarchical models" (PDF). *Ecological Monographs*. **84** (3): 355–372. doi:10.1890/13-1446.1. ISSN 0012-9615.
16. ↑  Groom, Rosemary; Harris, Stephen (2010). „Factors affecting the distribution patterns of zebra and wildebeest in a resource-stressed environment". *African Journal of Ecology*. **48** (1): 159–168. doi:10.1111/j.1365-2028.2009.01097.x. ISSN 0141-6707.
17. ↑  Fischhoff, I. R.; Sundaresan, S. R.; Cordingley, J.; Rubenstein, D. (2007-06-14). „Habitat use and movements of plains zebra (Equus burchelli) in response to predation danger from lions". *Behavioral Ecology*. **18** (4): 725–729. doi:10.1093/beheco/arm036. ISSN 1045-2249.
18. ↑  Bartlam-Brooks, H.L.A.; Bonyongo, M.C.; Harris, Stephen (2011). „Will reconnecting ecosystems allow long-distance mammal migrations to resume? A case study of a zebra Equus burchelli migration in Botswana". *Oryx*. **45** (2): 210–216. doi:10.1017/s0030605310000414. ISSN 0030-6053.
19. ↑  „Equids: Zebras, Asses and Horses. Status Survey and Conservation Action Plan edited by Patricia D. Moehlman (2002), ix + 190 pp. IUCN/SSC Equid Specialist Group, IUCN, Gland, Switzerland and Cambridge, UK. ISBN 2 8317 0647 5 (pbk), unpriced". *Oryx*. **37** (3). 2003. doi:10.1017/s0030605303240667. ISSN 0030-6053.
20. ↑  Pluháček, Jan; Bartoš, Luděk; Bartošová, Jitka; Kotrba, Radim (2010). „Feeding behaviour affects nursing behaviour in captive plains zebra (Equus burchellii)". *Applied Animal Behaviour Science*. **128** (1–4): 97–102. doi:10.1016/j.applanim.2010.09.003. ISSN 0168-1591.