**Пипер** (науч. *Capsicum annuum*, разг. „**пиперки**") — повеќегодишно зеленчуково растение од фамилијата зрнци (*Solanaceae*), слично на компирот. Може да има благ и лут вкус и се употребува за исхрана на луѓе и животни, во свеж, готвен и преработен (во зачини, ајвар, конзевиран во туршија) облик. Потекнува од јужните делови на Северна Америка, Средна Америка и северните делови на Јужна Америка, од каде што е распространета ширум светот, а особено застапена и во Македонија. Во Македонија во 2010 година се произведени 168.150 тони пиперки.

Одлики
------

Родот на пиперката опфаќа едногодишна билка, во висинa до 1 -{m}-. Листовите на пиперката се јаjцести со шилести врвови. Цветаат во мај, а цветовите и се бели, црвени, светложолти или виоилетови. Плодот е топчест или долгнавест. Мирисот и вкусот на плодовите е (благ, сладок до извонрендо лут) се зависи од сортата и зрелоста. Долж нервите постојат жлезди кои синтетизираат алкалоид , капсаицин („одговорен" за лутината и лековитост на пиперката). Основниот број на хромозом е x=12.

Видови (сорти) на пиперки
-------------------------

Постојат мноштво имиња за плодовите на поединечни сорти на пиперка. Најпознати видови на пиперки се: феферони, бабура, чили, ајварка (куртовска капија), зелена дуга, сиврија. Чили е назив за неколку врсти и сорти на пиперка, кои се одгледуваат на територијата на Мексико уште од 3000. година п.н.е.

Систематизација и географско потекло на родот
---------------------------------------------

Родот *-{Capsicum}-* опфаќа околу 25 видови. Постои претпоставка дека голем број на сортите е уште поголем и дека со деталните истражување на Неотрописот ќе се опишат и нови видови. Еден од проблемите на класификацијата на сортите внатре родот е прашање на сродноста на три од вкупно четири одгледувани сорти (-{*Capsicum annuum*, *Capsicum frutescens*}- и *-{Capsicum chinense}-*). Поедини автори ги сметаат одвоени со сестринските видови, додека -{Pickersgill}- и сметаат дека статусот на посебни видови е нелегитимен.

Употреба во исхраната
---------------------

Пиперката се користи како зеленчук, зачин и лек. Исто така се користи свежа, конзервирана како (туршија), сува или сува мелена (или „толчена").

Пиперките, со просечна потрошувачка од 65,4 кг по домаќинство, е 2. зеленчук според употребата во Македонија во 2017 година.

Галерија
--------

* Пиперки растат на нива во с.Добрејци, СтрумичкоПиперки растат на нива во с.Добрејци, Струмичко
* Пиперки растат на нива во с.Добрејци, СтрумичкоПиперки растат на нива во с.Добрејци, Струмичко
* Пиперки растат на нива во с.Миравци, ГевгелискоПиперки растат на нива во с.Миравци, Гевгелиско
* Пиперки растат на нива во с.Миравци, ГевгелискоПиперки растат на нива во с.Миравци, Гевгелиско
* Пиперки растат на нива во с.Миравци, ГевгелискоПиперки растат на нива во с.Миравци, Гевгелиско
* Феферонки, вид на пипер, на нива во с.Добрејци, СтрумичкоФеферонки, вид на пипер, на нива во с.Добрејци, Струмичко
* Феферонки, вид на пипер, на нива во с.Добрејци, СтрумичкоФеферонки, вид на пипер, на нива во с.Добрејци, Струмичко
* Пипер расте под пластеник во с.Добрејци, СтрумичкоПипер расте под пластеник во с.Добрејци, Струмичко
* Пипер во с.ТрубаревоПипер во с.Трубарево
* Пипер во с.ТрубаревоПипер во с.Трубарево
* Пиперки од сортата „ајварка"Пиперки од сортата „ајварка"
* Пиперки везени во с.ЉубојноПиперки везени во с.Љубојно
* Пиперки на тераса во с.ЉубојноПиперки на тераса во с.Љубојно
* Пиперки во с.ЉубојноПиперки во с.Љубојно

Наводи
------

1. ↑  "Утврдено со молекуларни филогенетски анализи. Погл. Филигенетика на родот зрнец (*Solanum*) (англиски)
2. ↑  Новковска, Благица (2012). „Регионите во Република Македонија, 2012" (PDF). *регионален годишник*. Скопје: Државен завод за статистика. стр. 114. Посетено на 18 декември 2015.
3. ↑  Csilléry, G. Pepper taxonomy and the botanical description of the species. Acta Agronomica Hungarica 54 (**2**):151-166.
4. ↑  Gil-Jurado, A. T. Il senso del chile e del piccante: dalla traduzione culturale alla rappresentazione visiva in (G. Manetti, ed.), Semiofood: Communication and Culture of Meal, Centro Scientifico Editore, Torino, Italy, 2006:34-58
5. 1 2  Eshbaugh, W.H. 1993. Peppers: History and Exploitation of a Serendipitous New Crop Discovery. In: Janick, J. & Simon, J.E. (Ed.) *New Crops*, pp 132-139. Wiley: New York. Online Version, Посетено на 17. 4. 2013.
6. ↑  Pickersgill, B. 1988. The genus Capsicum: a multidisciplinary approach to the taxonomy of cultivated and wild plants. Biol. Zentralbl. 107 **(4)**: 381-389
7. ↑  ПОТРОШУВАЧКА НА ДОМАЌИНСТВАТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, 2017

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* GND: 4044557-4
* NKC: ph1112362

 |

 |