Остаточни дискови откриени во архивските слики на Хабл, од млади ѕвезди, *HD 141943* и *HD 191089*, користејќи подобрени процеси на сликање (24 април 2014 година). 
 486958 Арокот, првиот чист планетезимал посетен од вселенско летало. 
**Планетезималите** се цврсти предмети сметани дека постојат во протопланетарните дискови и остаточните дискови. Според планетарната хипотеза на Чемберлин - Мултон, за нив се верува дека се создадени од космички зрна прав. Се верува дека се создале околу 4,6 милијарди години во Сончевиот Систем, тие се вредни во студиите за создавање на истиот.

Создавање
---------

Широко прифатена теорија на планетарно создавање, т.н. планетезимална хипотеза, планетезималната хипотеза на Чембрлин-Мултон и таа на Виктор Сафронов, вели дека планетите се создваат од космички прашести зрна кои се судираат и се држат за да создадат поголеми и поголеми тела. Кога телата достигнуваат големини од приближно еден километар, тогаш тие можат да се привлечат едни со други директно преку нивната меѓусебна гравитација, енормно помагајќи на натамошен раст во протопланети со големина на месечината. Вака често се дефинираат планезолимите. Телата кои се помали од планетезималите мора да се потпираат на Брауновото движење или турбулентни движења во гасот за да предизвикаат судири што можат да доведат до додржување. Механиката на судири и механизмите на додржување се сами по себе сложени процеси. Алтернативно, планетезималите можат да се создаваат во многу густ слој на зрна од прашина што се подложуваат на колективна гравитациска нестабилност во средината на рамнината на протопланетарниот диск или преку концентрацијата и гравитациониот колапс на ројот на поголемите честички во проточните нестабилности. Многу планетезимали на крајот се распаѓаат за време на насилни судири, како што може се случило со 4 Веста и 90 Антиопа, но неколку од најголемите планетезимали може да преживеат вакви средби и да продолжат да прераснуваат во протопланети и подоцнежни планети.

Планетезимали во Сончевиот Систем
---------------------------------

Општо земено, се смета дека пред околу 3,8 милијарди години, по еден период познат како Доцното тешко бомбардирање, повеќето планетезимали во рамките на Сончевиот Систем или биле исфрлени од Сончевиот Систем во целост, во далечни ексцентрични орбити како Ортовиот Облак, или се судриле со поголеми предмети, поради редовните гравитациони тегнења од големите планети (особено Јупитер и Нептун). Неколку планетезимали може да бидат заробени како месечини, како што се Фобос и Дејмос (месечините на Марс) и многу од малите високонаклонети месечини на џиновските планети.

Планетезималите кои преживеале до денес, се вредни за науката, бидејќи содржат информации за создвање на Сончевиот Систем. Иако нивните надворешности се подложени на интензивно сончево зрачење што може да ја смени нивната хемија, нивните ентериери содржат беспрекорен материјал суштински недопрен уште од создавањето на планетата. Ова го прави секој планетезамал „ временска капсула", а нивниот состав може да ги открие состојбите во Сончевата маглина од која е создаден нашиот планетарен систем. Најпримитивните планетезимали што ги посетило вселенското летало се дводопрениот Арокот.

Дефиниција на планетезимал
--------------------------

Зборот *планетезимал* (planetesimall) потекнува од математичкиот концепт инфинитезимал (infinitesimal) и буквално значи крајно мал дел од една планета.

Додека името секогаш се применува на малите тела за време на *процесот* на создавање на планетите, некои научници го користат и терминот планетезимал како општ термин за да се однесуваат на многу мали тела на Сончевиот Систем - како астероиди и комети - кои се оставени од процесот на создавање. Група од водечките светски стручњаци за создавање на планети одлучила на конференција во 2006 година за следнава дефиниција за планетезимал: 

>  Планетезимал е цврст предмет што се јавува при акумулацијата на орбиталните тела чија внатрешна сила е доминирана од само-гравитација и чија орбитална динамика не е засегната значително од влечење на гас. Ова одговара на предмети поголеми од приближно 1 км во сончевата маглина. 
> 
> 

 Телата доволно големи, не само да се држат заедно со гравитација, туку да го променат патот на карпите кои се приближуваат преку растојанија од неколку радии започнуваат да растат побрзо. Овие тела, поголеми од 100 км до 1000 км, се нарекуваат ембриони или протопланети.

Во тековниот Сончев Систем, овие мали тела обично се класифицираат според динамика и композиција и може последователно да еволуираат да станат комети, предмети на Кајперовиот Појас или тројански астероиди, на пример. Со други зборови, некои планетезимали *станале* други типови на тела откако завршило планетарното создавање и може да биде наведено како било кое од двете имиња.

Горенаведената дефиниција не е одобрена од Меѓународниот астрономски сојуз и други работни групи можат да изберат да усвојат иста или различна дефиниција. Исто така, не постои точна линија за раздвојување помеѓу планетезималот и протопланетата.

Забелешки и наводи
------------------

1. ↑  Harrington, J.D.; Villard, Ray (24 април 2014). „RELEASE 14-114 Astronomical Forensics Uncover Planetary Disks in NASA's Hubble Archive". *NASA*. Архивирано од изворникот на 25 април 2014. Посетено на 14 јуни 2020.
2. ↑  Blum, Juergen; Wurm, Gerhard (2008). „The Growth Mechanisms of Macroscopic Bodies in Protoplanetary Disks". Annual Reviews. Архивирано од изворникот на 2019-11-03. Посетено на 2020-06-14.
3. ↑  Singh, Chamkor; Mazza, Marco (2018). „Early-stage aggregation in three-dimensional charged granular gas". American Physical Society. стр. 022904. doi:10.1103/PhysRevE.97.022904.
4. ↑  Savage, Don; Jones, Tammy; Villard, Ray (1995). „Asteroid or Mini-Planet? Hubble Maps the Ancient Surface of Vesta". Hubble Site News Release STScI-1995-20. Посетено на 14 јуни 2020.
5. ↑  Празен навод (help)
6. ↑  Jeff Moore, New Horizons press release, NASA TV, 2 јануари 2019
7. ↑  Workshop From Dust to Planetesimals Архивирано на 7 септември 2006 г.
8. ↑  Michael Perryman: *The Exoplanet Handbook*. Cambridge University Press, 2011, ISBN 978-0-521-76559-6, стр. 226, на Google Books.
9. ↑  
Morbidelli, A. "Origin and dynamical evolution of comets and their reservoirs". *arXiv*.
10. ↑  
Gomes, R. Levison, H. F. Tsiganis, K. Morbidelli, A. 2005, "Origin of the cataclysmic Late Heavy Bombardment period of the terrestrial planets". *Nature*, **435**, 466–469.
11. ↑  
Morbidelli, A. Levison, H. F. Tsiganis, K. Gomes, R. 2005, "Chaotic capture of Jupiter's Trojan asteroids in the early Solar System". *Nature*, **435**, 462–465.

Библиографија
-------------

* *Discovering the Essential Universe* од Нил Ф. Коминс (2001) [*ISBN missing*]
* Линда Т. Елкинс-Тантон и др.: *Planetesimals – Early Differentiation and Consequences for Planets.* Универзитетски печат Кембриџ, Кембриџ 2017, ISBN 978-1107118485 .

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Сончев Систем |
| --- |
|  |
| imagemap\_invalid\_title
* Сонце
* Меркур
* Венера
* Земја
* Марс
* *Церера*
* Јупитер
* Сатурн
* Уран
* Нептун
* *Плутон*
* *Хаумеја*
* *Макемаке*
* *Ерида*
 |
|  |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Планети | 
* Земјовидни
	+ Меркур
	+ Венера
	+ Земја
	+ Марс
* Џиновски
	+ Јупитер
	+ Сатурн
	+ Уран
	+ Нептун
* Џуџести
	+ Церера
	+ Плутон
	+ Хаумеја
	+ Макемаке
	+ Ерида

 |
|  |
| Прстени | 
* Јупитерови
* Сатурнови (Реини)
* Хариклови
* Хиронови
* Уранови
* Нептунови
* Хаумеини

 |
|  |
| Месечини | 
* Земја
	+ Месечина
	+ Други близуземски тела
* Марс
	+ Фобос
	+ Дејмос
* Јупитер
	+ Ганимед
	+ Калиста
	+ Ија
	+ Европа
	+ останатите 80
* Сатурн
	+ Титан
	+ Реја
	+ Јапет
	+ Диона
	+ Тетида
	+ Енкелад
	+ Мимант
	+ Хиперион
	+ Феба
	+ останатите 83
* Уран
	+ Титанија
	+ Оберон
	+ Умбриел
	+ Ариел
	+ Миранда
	+ останатите 27
* Нептун
	+ Тритон
	+ Протеј
	+ Нереида
	+ останатите 14
* Плутон
	+ Харон
	+ Никта
	+ Хидра
	+ Кербер
	+ Стикс
* Ерида
	+ Дисномија
* Хаумеини
	+ Хијака
	+ Намака
* Макемаке
	+ S/2015 (136472) 1

 |
|  |
| Истражување  (преглед) | 
* Колонизација
* Откривање
	+ астрономија
	+ историски модели
	+ времеслед
* Вселенски летови со екипаж
	+ вселенски станици
	+ список
* Вселенски сонди
	+ времеслед
	+ список
* Меркур
* Венера
* Месечина
	+ рударство
* Марс
* Церера
* Астероиди
	+ рударство
* Комети
* Јупитер
* Сатурн
* Уран
* Нептун
* Плутон
* Длабока вселена

 |
|  |
| Претпоставени тела | 
* Петта планета
* Немеза
* Фаетон
* Деветта планета
* Планета V
* Планета X
* Подмесечини
* Теја
* Тихе
* Вулкан
* Вулканоиди

 |
|  |
| Списоци | 
* Комети
* Џуџести планети (можни)
* Гравитациски заоблени тела
* Астероиди
* Месечини
* Модели на Сончевиот Систем
* Тела во Сончевиот Систем
	+ по големина
	+ по датум на откривање

 |

 | 

|  |  |
| --- | --- |
| Мали тела воСончевиот Систем | 
* Комети
* Дамоклоиди
* Метеороиди
* Астероиди
	+ Имиња и значење
	+ Месечини
* Планетезимали
* Меркуропресекувачи
* Венеропресекувачи
* Венерини тројанци
* Близуземски тела
* Земјопресекувачи
* Земјини тројанци
* Марсопресекувачи
* Марсови тројанци
* Астероиден Појас
* Астероиди
	+ Церера
	+ Палада
	+ Јунона
	+ Веста
	+ Активен
	+ првите 1000
	+ семејства
	+ необични
* Керквудов јаз
* Јупитеропресекувачи
* Јупитерови тројанци
* Кентаур
* Сатурнопресекувачи
* Сатурнови тројанци
* Уранопресекувачи
* Уранови тројанци
* Нептунопресекувачи
* Нептунови тројанци
* Нептунци
* Заднептунци
* Кајперов Појас
	+ Кубевани
	+ Плутина
* Одвоени тела
* Хилсов Облак
* Ортов Облак
* Расеан Диск
* Седноиди

 |
|  |
| Настанок и развој | 
* Насобирање
* Насобирачки диск
	+ Растурен диск
* Астероиден Облак
* Околупланетарен диск
* Околуѕвезден диск
* Околуѕвездена обвивка
* Коатик
* Вселенска прашина
* Остаточен диск
* Одвоени тела
* Разорена планета
* ИВПОСД
* Вонзодијачка прашина
* Вонземски материјал
* Чување на вонземските примероци
* Претпоставка за џиновски удар
* Гравитациски колапс
* Хилсов Облак
* Меѓупланетарен облак од прашина
* Меѓупланетарна средина
* Меѓупланетарен простор
* Меѓуѕвезден облак
* Меѓуѕвездена прашина
* Меѓуѕвездена средина
* Меѓуѕвезден простор
* Кајперов Појас
* Список на меѓуѕвездени и околуѕвездени молекули
* Спојување на ѕвезди
* Молекуларен облак
* Маглинска хипотеза
* Ортов Облак
* Вселенски простор
* Планетарна миграција
* Планетарен систем
* Планетезимал
* Планетообразба
* Протопланетарен диск
* Прстенест систем
* Збировит отпад
* Мисија за повраток на примероци
* Расеан Диск
* Ѕвездообразба

 |

 |

 |
|  |
| 
* Преглед на Сончевиот Систем
* Икона за портал Портал: „Сончев Систем"
* Икона за портал Портал: „Астрономија"
* Икона за портал Портал: „Науки за Земјата"

Земја → Сончев Систем → Месен Меѓуѕвезден Облак → Месен Mеур → Гулдов Појас → Орионов Крак → Млечен Пат → Подгрупа на Млечниот Пат → Месна Група → Месен Лист → суперјато Девица → суперјато Ланијакеја → Видлива вселена → ВселенаСекоја стрелка (→) може да се чита како „во" или „дел од".
 |

 |