**Дисбург** (германски: *Duisburg*) — град во западниот дел на областа Рур (*Ruhrgebiet*) во Северна Рајна-Вестфалија, Германија. Тој е слободен град во рамките на административниот округ Диселдорф. Со светски најголемото речно пристаниште и близината до меѓународниот аеродром Диселдорф, Дисбург станал важно место за трговија и производство на челик.

Денес, градот е производ на бројните припојувања на соседните градови и помали населби. Тој е петнаесетти најголем град во Германија и петти најголем град во Северна Рајна-Вестфалија со 495.668 жители до 31 декември 2007. Градот е познат по неговата челична индустрија. Последниот преостанат јагленокоп е затворен во летото 2009, но Дисбург никогаш не бил рударски центар за јаглен како останатите места во Рур. Исто така, големата пиварница, König Brauerei, која го произведува пивото Кениг Пилзенер. Универзитетот Дисбург-Есен, со 33.000 студенти, се наоѓа на 10-то место најголеми германски универзитети.

Географија
----------

Дисбург се наоѓа во долна Рајна на вливот на реките Рајна и Рур и во близина на подножјето на Бергишес Ланд. Градо се шири долж двата брега на овие реки.

### Соседни градови

Следниве градови се граничат со Дисбург (во насока на стрелките на часовникот од североисток):
Оберхаузен, Милхајм на Рур, Ратинген, Диселдорф, Мербуш, Крефелд, Мерс, Рајнберг и Динслакен.

### Окрузи

Од 1 јануари 1975 година, Дисбург е поделен на седум окрузи (Stadtbezirk) од север кон југ:

* Валсум (51.528)
* Хамборн (71.528)
* Мајдерих/Бек (73.881)
* Хомберг/Рурорт/Берл (41.153)
* Дисбург-Мите (центар) (105.961)
* Рајнхаузен (77.933)
* Дисбург-Зид (73.321)
* Нојмил (17.131)

### Клима

| Климатски податоци за Duisburg |
| --- |
| Месец | Јан | Фев | Мар | Апр | Мај | Јун | Јул | Авг | Сеп | Окт | Ное | Дек | Годишно |
| Прос. висока °C (°F) | 4 (39) | 5 (41) | 8 (46) | 12 (54) | 17 (63) | 20 (68) | 22 (72) | 22 (72) | 18 (64) | 14 (57) | 8 (46) | 5 (41) | 12.9 (55.3) |
| Сред. дневна °C (°F) | 2 (36) | 3 (37) | 5 (41) | 8 (46) | 13 (55) | 16 (61) | 17 (63) | 17 (63) | 14 (57) | 11 (52) | 6 (43) | 3 (37) | 9.6 (49.3) |
| Прос. ниска °C (°F) | 0 (32) | 0 (32) | 2 (36) | 5 (41) | 9 (48) | 12 (54) | 13 (55) | 13 (55) | 11 (52) | 8 (46) | 3 (37) | 1 (34) | 6.4 (43.5) |
| Прос. врнежи мм (ин) | 81.3 (3.201) | 55.9 (2.201) | 76.2 (3) | 68.6 (2.701) | 73.7 (2.902) | 96.5 (3.799) | 88.9 (3.5) | 76.2 (3) | 73.7 (2.902) | 71.1 (2.799) | 83.8 (3.299) | 88.9 (3.5) | 934.8 (36.804) |
| Извор: weather.com |

Историја
--------

Легендата според Јоханес Авентин (околу 1525) сметал дека Дисбург (заедно со Дојц, Келн, Дуиздорф во Бон и Дусборг (град) во Холандија, сите на десниот брег на Рајна) бил изграден од епскиот Туисто, митски предок на Германците, околу 2395 п.н.е.. Нема никаква историска основа да се постари ова рано основање на Дисбург, кој е можеби еден од најраните градови во Европа.

### Римски период

Последните археолошки студии покажуваат дека денешниот плоштад бил веќе во употреба во првиот век. Бил главното трговско место во градот од 5-от век. Градот се наоѓал на важниот „Hellweg", важен средновековен трговски пат и премин на реката Рајна. Римјаните веќе го надгледувале преминот.

* 420 Франките ја узурпираат римската населба и повторно го колонизираат стариот дел на градот.
* 883 Норманите го освоиле Дисбург и останале преку зимата. Првиот историски документ, во се спомнува Дисбург.

Градски план на Дисбург во 1566
### Среден век

Поради поволната географска позиција на градот бил изграден и грофски пфалц, а градот наскоро бил додаден на кралската повелба на слободен град. Дисбург станал член на Ханзата. Околу 1000 реката Рајна се преместила западно од градот. Ова го запрело развојот на градот како трговски град и наскоро прераснал во тивок рурален град. Производите на картографот Герард Меркатор и основање на универзитетот во 1655, градот станал познат како „Образован Дисбург" („Duisburgum Doctum").

* 1120 градбата на градските ѕидини
* 1279 му биле доделени „градски права" од кралот Лотар III
* 1445 нападот на келнскиот надбискуп бил отфрлен
* 1566 Јохан Корпутиус ја завршил неговата градска карта на Дисбург
* 1666 Дисбург во рамките на војводството Клеве станал дел од Бранденбург-Прусија

### Индустриска револуција

Подемот на тутунската и текстилната индустрија во 18-от век го направиле Дисбург индустриски центар. Големи индустриски компании, како што се производствените фирми за железо и челик (Thyssen и Krupp) влијаеле на развојот на градот во рамките на пруската Рајнска покраина. Големите станбени области близу производствените компании биле изградени за работниците и нивните семејства.

* 1823 округот („Landkreis") Дисбург е основан, вклучувајќи ги градовите Есен и Милхајм на Рур.
* 1824 изградба на фабриката за сулфурна киселина. Почеток на индустриското доба во Дисбург.
* 1828 Франц Ханил изградил докови за паробродови
* 1846 Железничка линија до Диселдорф
* 1847 железничка линија преку Дортмунд до Минден
* 1873 Дисбург станал слободен град.
* 1904 Раѓањето на 100.000-иот жител (Ернст Р. Штраубе)
* 1921 Француската пешадија го окупирала градот на 8 март за да ги обезбеди воените репарации во текот на Првата светска војна.
* 1929 Градот Хамборн и Дисбург се споиле. Новиот град го носел името Дисбург-Хамборн.
* 1935 Дисбург-Хамборн е преименуван во Дисбург.
* 1938 (ноември) Нацистите ја уништиле градската синагога.

### Втора светска војна

Главна статија: Бомбардирање на Дујсбург во Втората светска војна
Грбот на Дисбург на градското собрание во Дисбург
Еден од главните логистички центри во Рур и местото на хемиската, челичната и металната индустрија, Дисбург бил примарна цел на сојузничкото бомбардирање. Како таков, сметан е од некои историчари како најтешко бомбардиран германски град од сојузниците во текот на Втората светска војна, со избрани цели како што се индустриската област и станбените блокови.

На ноќта на 12-13 јуни 1941, британските бомбардери фрлиле вкупно 445 тони бомби во и околу Дисбург. Како дел од Битката за Рур, друг британски напад од 577 бомбардери го уништил стариот град помеѓу 12-13 мај 1943 со 1.599 тони бомби. Во текот на бомбардирањата 96.000 луѓе останале без покрив над главата со безброј изгубени животи.

Во 1944, градот повторно бил лошо оштетен со вкупно 2.000 тони бомби фрлени на 22 мај. На 14 октомври, повторно бил бомбардиран со 2.018 тони, кога бомбардерите Халифакс, Ланкастер и Москито се појавиле над Дисбург како дел од операцијата Ураган во Втората светска војна. Овој дневен напад бил следен од ноќен напад, преку 24 часа околу 9.000 тони бомби биле фрлени на Дисбург. Бројни слични напади следеле до крајот на 1944 година.

Сојузниците влегле во Дисбург во април 1945 година. Американската 17-та воздушно-десантна дивизија, во својство на редовна пешадија, го сретнале единствено раштрканиот отпор и го окупирало градот на 12 април 1945.

На 8 мај 1945, инженерската група А, предводена од заповедникот Хелмер Свенхолт, го изградиле железничкиот мост помеѓу Дисбург и Рајнхаузен над реката Рајна. Овој мост бил 860 метри долг и бил изграден за шест дена, петнаесет часа и дваесет минути, рекордно време. Овој мост бил наречен „Мост на победата".

### Повоен период

Вкупно 299 бомбардерски напади, скоро целосно го уништиле историскиот градски центар. 80% од сите станбени згради биле уништели или делумно оштетени. Скоро целиот град бил обновен, а најпознатите историски знаменитости биле изгубени.

Дисбург ја прославил својата 1100-годишнина во 1983. На 19 јули 2004, бил погоден од торнадо. Општинскиот театар и делови од центарот на градот биле оштетени. Градот бил домаќин на 7-те Светски игри во 2005. Во 2010, 21 лице загинале поради масовна паника на loveparade; преку 500 луѓе биле повредени.

### Турци во Дисбург

Дисбург е дом на 85.000 луѓе со турско потекло. Други проценки, говорат дека турското население е околу 100.000 Новата Меркец-џамија, најголемото муслиманско светилиште во немуслиманска држава, била изградена со помош во средства од 3,2 милиони евра од ЕУ и покраината Северна Рајна-Вестфалија.

Економија и инфраструктура
--------------------------

### Сообраќај

Сливот на реката Рајна
#### Пристаниште Дисбург

„Duisport" е најголемото речно пристаниште во светот. Официјално се смета како „морско пристаниште", поради тоа што бродовите може да одат до пристаништа во Европа, Африка и Блискиот Исток. Бројните докови, најчесто се сместени на устието на реката Рур, каде што се влева со Рајна.

Секоја година, повеќе од 40 милиони тони на различни добра се тргувани со повеќе од 20.000 бродови во пристаништето. Јавните пристанишни објекти се простираат на област од 7,4 км². Има 21 док, покривајќи површина од 1,8 км² и 40 километри пристапни патишта. Има голем број на компании кои водат сопствени докови и околу 70 милиони добра годишно се тргувани во просек низ Дисбург.

#### Патишта

Дисбург е поврзан со неколку Autobahns, со 3 Исток-Запад рути и 2 Север-Југ рути. A3 формира заобиколница источно од градот и го опслужува најголемиот дел од сообраќајот. A59 тече паралелно со А3 и поминува околу градот од север кон југ со 14 раскрсници, повеќе од било кој друг град во областа Рур. A40 и A42 се двете исток-запад рути кои поминуваат низ централниот и северниот дел на Дисбург. А40 го носи големиот дел од сообраќајот од Холандија до Берлин. Краткиот дел, A524 поминува на југ од Дисбург. Повеќето автопати имаат 6 или повеќе од шест ленти (A59).

#### Јавен превоз

Главната железничка станица Дисбург е опслужувана од ИнтерСитиЕкспрес и ИнтерСити мрежата на долги одредишта на Германски железници, заедно со линиите С1 и С2 на С-железницата, која го поврзува Дисбург со другите градови од областа Рајна-Рур.

Градската железница и автобускиот систем, двете управувани од Duisburger Verkehrsgesellschaft обезбедуваат локални услуги. Градската линија у79, т.н. D-Bahn, е врска со соседниот град Диселдорф и управувана заедно со Rheinbahn на Диселдорф. Сите С-линии, градската железница и автобуските линии се под управа на Verkehrsverbund Rhein-Ruhr

Спорт
-----

| Клуб | Спорт | Лига | Место |
| --- | --- | --- | --- |
| МСВ Дисбург | Фудбал | 2-ра Бундеслига | МСВ Арена |
| ЕВ Дисбург | Хокеј на мраз | Регинална лига Запад (4-та окружна лига) | Арена Сканија |
| FCR 2001 Дисбург | Женски фудбал | 1-ва Бундеслига | ПКК Стадион |
| Duisburg Dockers | Бејзбол, Американски фудбал | Покраинска лига II (2-ра окружна лига) | Швелгернштадион |
| ПК Дисбург | Ватерполо | Германска ватерполо лига (1-ва ватерполо лига) | Пливачки стадион |

Дисбург е вклучен во многу видови на спортови. Сепак, најважен за неговите жители и локалниот фудбалски клуб МСВ Дисбург. Неодамна, со новата МСВ Арена доби нов спортски стадион за различни видови на спортови, како што се фудбал и американски фудбал. Во текот на летните месеци на 2005 светските игри се одржале во Дисбург. Во текот на светското првенство во фудбал 2006, Дисбург беше местото за подготовка на португалската репрезентација и место на италијанската фудбалска репрезентација, која го освои првенството во финалниот натпревар против Франција. Дисбург е исто така познат по неговиот маратон Рајна-Рур, неговото веслачки и регати во кану и светските првенства кои се одвиваат редовно. Други популарни спортси се хокеј на мраз, бејзбол, американски фудбал, ватерполо и хокер.

Меѓународни односи
------------------

Поврзано: Список на збратимени градови во Германија
### Збратимени градови

Дисбург е збратимен со:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Обединето Кралство Портсмут, Обединето Кралство (од 1950)
* Франција Кале, Франција (од 1964)
* Того Ломе, Того (од 1973)
 | * Кина Вухан, Кина (од 1982)
* Литванија Вилниус, Литванија (од 1985)
* Турција Газиантеп, Турција (од 2005)
 | * Русија Перм, Русија
* [[File:|22x20px|border |alt=Хондурас|link=Хондурас]] Сан Педро Сула, Хондурас
* САД Форт Лодердејл, САД
 |

Наводи
------

1. ↑   „Населеност на местата". *Статистичка служба на Северна Рајна-Вестфалија*. 21 јуни 2021. (германски)
2. ↑  „Статистики за население". *Статистичко биро на Северна Рајна-Вестфалија*. Архивирано од изворникот на 2008-02-09. Посетено на 2011-10-25.
3. ↑  „Информации за времето за Дујсбург". Архивирано од изворникот на 2012-10-23.
4. ↑  Стентон, Шелби, *Втора светска војна Битки: Енциклопедиски забелешки на американската војска борбите, 1939-1946*, Stackpole Books, стр. 97.
5. ↑  Џим & Том Пикок. „Дујсбург". Geocities.com. Архивирано од изворникот на 2009-10-22. Посетено на 2009-05-05.
6. ↑
7. ↑  „архивска копија". Архивирано од изворникот на 2012-03-30. Посетено на 2011-10-25.
8. ↑
9. ↑
10. ↑  Quantara.de retrieved 25 јули 2008
11. ↑  „Дуизпорт". Архивирано од изворникот на 2006-10-06. Посетено на 2011-10-25.
12. 1 2 3 4 5 6 7  „Градови збратимени со Дујсбург". www.duisburg.de. Посетено на 2009-05-07.
13. 1 2 3 4 5 6  „Список на збратимени градови во областа Рур" (PDF). © 2009 Twins2010.com. Архивирано од изворникот (PDF) на 2009-11-28. Посетено на 2009-10-28. Надворешна врска во `|publisher=` (help)
14. ↑  Градски совет Портсмут. *Збратимување Архивирано на 7 јануари 2009 г.*. Retrieved 22 август 2007.
15. ↑  Брајан Доерти. „Портсмут-Дујсбург англиско-германски пријатели". Portsmouth-duisburg.tripod.com. Посетено на 2011-04-07.
16. ↑  „Пријатели Дујсбург-Портсмут". Portsmouthfreunde.de. Посетено на 2011-04-07.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Дујсбург" на Ризницата ? |

* Official Службена страница на градот (на англиски)
* Универзитет Дисбург-Есен (на германски)
* Универзитет Дисбург-Есен
* Туристички информации за Дисбург
* Зоолошката во Дисбург во Zoo-Infos.de (на англиски)
* Светски игри 2005 во Дисбург Архивирано на 18 јули 2005 г.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Членови на Ханзата по реони |
| --- |
|  |
| Главните градови се со **задебелени букви**; Слободните царски градови на Светото Римско Царство се напишани со *закосени букви*. |
|  |
| Вендски реон | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Либек* | 
Анклам **·**  Демин **·**  Грајфсвалд **·**  *Хамбург* **·**  Колбер (Колобжег) **·**  Линебург **·**  Росток **·**  Ригенвалде (Дарлово) **·**  Штетин (Шчеќин) **·**  Штолп (Слупск) **·**  Стокхолм **·**  Штралзунд **·**  Висби **·**  Висмар  |

 | Главни трговски патишта на Ханзата |
|  |
| Саксонски реон | 

|  |  |
| --- | --- |
| Брауншвајг | 
Берлин **·**  *Бремен* **·**  Ерфурт **·**  Франкфурт на Одра **·**  *Гослар* **·**  Магдебург  |

 |
|  |
| Балтички реон | 

|  |  |
| --- | --- |
| Данциг(Гдањск) | 
Бреслау (Вроцлав) **·**  Дорпат (Тарту) **·**  Елбинг (Елблаг) **·**  Кенигсберг (Калининград) **·**  Краков **·**  Ревал (Талин) **·**  Рига **·**  Торн (Торуњ)  |

 |
|  |
| Вестфалски реон | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Келн*\**Дортмунд*\* | 
Девентер **·**  Гронинген **·**  Кампен **·**  Минстер **·**  Оснабрик **·**  *Зост*  |

 |
|  |
| ---- |
|  |
| Главни контори | 
 Бриген (Берген) **·**  Ханцекантор (Бриж, Антверпен†) **·**  Стилјард (Лондон) **·**  Петерхоф (Новгород)  |
|  |
| Подружни контори | 
 Бискуп Лин **·**  Фалстербо **·**  Ипсвич **·**  Ковно (Каунас) **·**  Малме **·**  Полотск **·**  Псков  |
|  |
| Други градови | 
 Бристол **·**  Бостон **·**  Даме **·**  Лит **·**  Херфорд **·**  Хал **·**  Њукасл **·**  Старгард **·**  Јармут **·**  Јорк  |
|  |
| \* Келн и Дортмунд биле главни градови на Вестфалскиот реон во различни времиња.† Антверпен добил важност пред Бриж да стана непристапен поради кал во каналот Цвин. |

 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Германија Градови во Германија по население Германија |
| --- |
|  |
| 1.000.000+ | 
* Берлин
* Келн
* Минхен
* Хамбург

 |
|  |
| 500.000+ | 
* Бремен
* Диселдорф
* Дортмунд
* Дрезден
* Есен
* Лајпциг
* Нирнберг
* Франкфурт на Мајна
* Хановер
* Штутгарт

 |
|  |
| 200.000+ | 
* Аугсбург
* Ахен
* Билефелд
* Бон
* Бохум
* Брауншвајг
* Висбаден
* Вупертал
* Гелзенкирхен
* Дисбург
* Ерфурт
* Карлсруе
* Кемниц
* Кил
* Крефелд
* Либек
* Магдебург
* Манхајм
* Менхенгладбах
* Минстер
* Оберхаузен
* Росток
* Фрајбург
* Хале (Зале)

 |
|  |
| 100.000+ | 
* Бершки Гладбах
* Ботроп
* Бремерхафен
* Вирцбург
* Волфсбург
* Гетинген
* Дармштат
* Ерланген
* Залцгитер
* Зиген
* Золинген
* Инголштат
* Јена
* Касел
* Кобленц
* Котбус
* Леверкузен
* Лудвигсхафен
* Мајнц
* Мерс
* Милхајм на Рур
* Нојс
* Олденбург
* Оснабрик
* Офенбах на Мајна
* Падерборн
* Потсдам
* Пфорцхајм
* Регенсбург
* Реклингхаузен
* Ремшајд
* Ројтлинген
* Сарбрикен
* Трир
* Улм
* Фирт
* Хаген
* Хам
* Хајделберг
* Хајлброн
* Херне
* Хилдесхајм

 |
|  |
| 
* целосен список
* општини
* метрополитенски области
* градови со повеќе од 100.000 жители

 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Знаме на Северна Рајна-Вестфалија Урбани и рурални окрузи во Северна Рајна-Вестфалија Знаме на Германија |
| --- |
|  |
| Урбани | 
* Билефелд
* Бон
* Боторп
* Бохум
* Вупертал
* Гелзенкирхен
* Диселдорф
* Дортмунд
* Дисбург
* Есен
* Золинген
* Келн
* Крефелд
* Леверкузен
* Менхенгладбах
* Милхајм на Рур
* Минстер
* Оберхаузен
* Ремшајд
* Хаген
* Хам
* Херне

 | Северфна Рајна-Вестфалија на картата на Германија |
|  |
| Рурални | 
* Ахен
* Боркен
* Варендорф
* Везел
* Гитерсло
* Дирен
* Енепе-Рур
* Зиген-Витгенштајн
* Зост
* Клеве
* Косфелд
* Липе
* Марковски
* Метман
* Минден-Либеке
* Горнобершки
* Ојскирхен
* Олпе
* Падерборн
* Рајна-Ерфт
* Рајна-Зиг
* Рајна-Нојс
* Рајнско-бершки
* Реклингхаузен
* Уна
* Фирзен
* Хајнсберг
* Хекстер
* Херфорд
* Хохзауерланд
* Штајнфурт

 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 139543031
* LCCN: n89667772
* GND: 4013284-5
* BNF: cb11974263q (податоци)
* NKC: ge134138

 |

 |