Апсидата на црквата
**Пресвета Богородица Неракотворна** (грчки: *Παναγία Αχειροποίητος*) — црква во градот Солун, Егејска Македонија. Влегува во состав на Солунската епархија на Цариградската патријаршија. Од 1988 г. црквата е дел од светското наследство на УНЕСКО како дел од Ранохристијанските и византиски споменици во Солун.

Местоположба
------------

Храмот се наоѓа на главната солунска улица „Егнатија", во западниот крај на античката агора.

Историја
--------

Според тулите и мозаиците, црквата датира од околу 450–470 г. Храмот претрпил архитектонски уште во VII век, а поозбилни промени датират од доцновизантискиот период во XIV – XV век. Црквата е трикорабна базилика со дрвени настрешници на покривот, која завршува на исток со полукружна апсида. Останати се неколку мозаици од V век, кои се истакнуваат поради високата уметничка изведба. Има живопис од XIII век. Црквата е изградена врз римска бања. Базиликата се споменува во писмени извори како црквата на Дева Марија, па дури и како Голема катедрала на Успението Богородично. Името *Неракотворна* (*Ахиропиитос*) е за првпат посведочено во документ од 1320 г.

„Пресвета Богородица Неракотворна" е првата црква претворена во џамија веднаш по освојувањето на Солун во 1430 г. од Мурат II и останала џамија во текот на целото османлиско владеење под името **Ески Џума** или **Ески-џамија** (Стара џамија). Иако претрпела доста обнови во нејзината долга историја, црквата се смета за еден од најдобро зачуваните и значителни примери за типичните базилики со галерии од византискиот период.

Натписот од султанот Мурат е зачуван во северната колонада, на осмиот столб од исток.

Библиографија
-------------

* B. Fourlas, Die Mosaiken der Acheiropoietos-Basilika in Thessaloniki. Eine vergleichende Analyse dekorativer Mosaiken des 5. und 6. Jahrhunderts, Millennium-Studien 35, Berlin 2012. ISBN 978-3-11-027838-5
* Θ.Παπαζώτος, Βυζαντινά και Μεταβυζαντινά μνημεία της Θεσσαλονίκης, Ρεκος, Θεσσαλονίκη 1997, ISBN 978-960-358-099-7 (σ. 59-67)
* Ε.Κουρκουτίδου-Νικολαϊδου & Α.Τουρτα, Περίπατοι στη Βυζαντινή Θεσσαλονίκη, Καπον, Αθήνα 1997, ISBN 960-7254-46-5 (σ. 184-195)
* Χρίστος Ζαφείρης, Θεσσαλονίκης Εγκόλπιον, Εξάντας, Αθήνα 1997, ISBN 960-256-301-X, (σ. 106-111)
* Καραμπατζάκης Παναγιώτης, Ακουστικές μετρήσεις σε 11 βυζαντινούς ναούς της Θεσσαλονίκης.
* Weitzmann, Kurt, ed. *Age of spirituality: late antique and early Christian art, third to seventh century*, no. 587, 1979, Metropolitan Museum of Art, New York, ISBN 978-0-87099-179-0

Поврзано
--------

* Солунска епархија

Наводи
------

1. 1 2 3  „Αχειροποίητος". Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού. Архивирано од изворникот на 2016-08-16. Посетено на 2 јуни 2014.
2. ↑  „Paleochristian and Byzantine Monuments of Thessalonika". UNESCO. Посетено на 11 јули 2016.
3. ↑  „ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ UNESCO: Παλαιοχριστιανικά και Βυζαντινά μνημεία Θεσσαλονίκης". Hellenic National Commission for UNESCO. Архивирано од изворникот на 2016-12-24. Посетено на 11 јули 2016. Занемарен непознатиот параметар `|език=` (help)
4. ↑  Papagiannopoulos, Apostolos. Monuments of Thessaloniki, Rekos ltd. 2015, p.54
5. ↑  Kourkoutidou-Nikolaidou, E.; Tourta, A. (1997). *Wandering in Byzantine Thessaloniki*. Kapon Editions. стр. 185–191. ISBN 960-7254-47-3.

Надворешни врски
----------------

* Црква „Пресвета Богородица Неракотворна" - Солун на Ризницата ?