**Марија Кристина Франк**
**Марија Кристина Франк** (2 февруари 1771–17 април 1847година) била шведска глумица и професорка по драма. Таа била член на пионерската генерација на Кралскиот драмски театар и припаѓала на првите ѕвезди на театарот. Таа се нарекувала првата родена за драма во нејзината земја. Таа била директорка на Кралската академија за драмска обука од 1819 до 1823 година. За време на нејзините последни години на сцената, таа била позната под нејзиното име како мажена, Ракман.

Живот
-----

Марија Франк била ќерка на ѕидарскиот калфа Џохан Франк и Брита Лундстром.

Во 1784 година, таа била запишана како студент на Кралската шведска опера. Нејзини ментори биле Мари Луиз Маркаде и Монвел, членови на францускиот театар. Монвел, наводно била импресионирана од нејзиниот талент и била обучена како глумица исклучиво за зборување драма, а не како пејачка на опера.

### Кариера

Во 1788 година, Марија Франк била договорена како „прва глумица" на Кралскиот драмски театар, кој бил основан истата година. Како таква била и член на одборот на директори на глумците, кој раководел со театарот до 1803 година.

Марија Франк постигнала голем успех пред сè како трагичар и како таква таа се нарекувала најважната врска помеѓу нејзиниот ментор, трагичарката Мари Луиз Маркадет и познатата трагедијанка на шведскиот театар од 19 век, Сара Торслоу. Повремено играла и комедија, а една од нејзините најпознати улоги била г-ѓа Дорсан во Den svartsjuka hustrun („Љубоморна сопруга") од Desforges. Таа исто така изведувала повремен помал пејачки дел во операта, бидејќи персоналот на Кралските театри (Кралската шведска опера и Кралскиот драмски театар) била формално достапен за двете сцени. Познато е дека имала повремени турнеи низ земјата. За време на регентската влада на Густав IV Адолф (1792–96) таа станала една од највредните членови на Кралскиот драмски театар, што е илустрирано со фактот дека нејзиниот приход од театарот припаѓал на елитата на глумици таму. Франк уживала голема почит како уметник, а театарскиот директор Г.Ф. Акерхјелм со почит ја забележала нејзината „просветлена и искусна проценка" како и нејзината „одлична способност и нејзината заслужена слава". Таа наводно дејствувала со длабоко чувство и интензитет, и со контрола над нејзината мимика, која никогаш не била мелодраматична.

Нејзината кариера траела подолго од повеќето глумци од нејзината генерација: повеќето од нејзината генерација глумци се пензионирале по сезоната 1809-10, додека таа останала до 1818 година. Во последните години на сцената, таа била критикувана дека е мелодраматична во нејзиниот начин на глума; таа постапувала во согласност со француското училиште, кое дотогаш станало немодно. Во 1818 година се пензионирала со целосна пензија.

Марија Франк, паралелно со нејзината глумечка кариера, давала лекции за декламација, а во 1819 година, годината по нејзиното повлекување од сцената била ангажирана како директорка на Кралската академија за драмска обука, позиција што ја задржала до 1823 година. Таа била позната како ментор на Сара Торслоу и Шарлота Ериксон.

Во 1808 година, на триесет и девет години, Марија Франк се омажила за единаесет години помладиот гравер Џохан Густав Ракман (1783–1862). Затоа некои енциклопедии ја наведуваат како Кристина Ракман, бидејќи така се викала во последните десет години од нејзината кариера. Таа станала мајка на сликарката Марија Ракман (1810–1896). За разлика од повеќето глумци од нејзината генерација кои често имале финансиски проблеми, Марија Франк наводно била добро ситуирана за време на нејзиното пензионирање, иако тоа можеби делумно се должело на нејзиниот сопруг кој бил успешен гравер.

### Улоги

Меѓу нејзините улоги биле „One of the pleasures" во *Армид* од Глук (сезона 1786–87), Марија во *Gustaf Adolf och Ebba Brahe* (Густаф Адолф и Еба Брахе) од Густав III (1787–88), Ласкање во *Alcides inträde i världen* (Доаѓањето на Алсид во светот) од Хефнер (1793–94), Теодора во *De gamla friarna* (Старите додворувачи) од Далајрак (1795–96), Антиопа во *Renaud* од Хефнер (1800–01), Сабина во *Den förmente prinsen* (Наводниот принц) (1807–08), Мадам де Верон во *Ambroise*(1812–13), Гертруд во *Den Schweiziska familjen* (Швајцарското семејство) (1815–16) и игуменијата во *Nunnorna* (Калуѓерките).

Нејзините истакнати настапи биле Тилда воОден, Селестина и Абес во Корсфаране (крстоносците) од страна на Коцебу, а водечките делови во Вирџинија по Пејкул, *Јохана* Монтфауцон од Котзебуе и г-ѓа Дорсан во *Den svartsjuka hustrun* (Љубоморна сопруга); последниот (1808) се сметал за нејзин најголем триумф.

Користена литература
--------------------

* Anteckningar om svenska qvinnor (in Swedish)
* Nordisk familjebok / 1800-talsutgåvan. 13. Понтин - Руте (in Swedish)
* Торстен Дал: *Svenska män och kvinnor. Бр. 6* ['Швеѓанки и жени. Речник'] (in Swedish)
* Henrikson, Alf, Fram till Nybroplan: om Kungliga Dramatiska teatern, Wiken, Höganäs, 1988ISBN 91-7024-445-6 (на шведски)
* Österberg, Carin, Lewenhaupt, Inga & Wahlberg, Anna Greta, Svenska kvinnor: föregångare nyskapare, Signum, Lund, 1990 1990 (шведски)
* *Репертоар на кунглига театри 1773-1973* ['Репертоар на Кралскиот театар 1773-1973'], 1974 (шведски)
* Nordensvan, Georg, Svensk teater och svenska skådespelare från Gustav III till våra dagar. Förra delen, 1772-1842, Bonnier, Стокхолм, 1917 година [„Шведски театар и шведски глумци од Густав III до нашите денови. Прва книга 1772–1842'] (шведски)