**Зрнци** (науч. *Solanaceae*)— семејство на цветни растенија каде спаѓаат низа значајни земјоделски култури, но и многу видови на токсични растенија.

Во фамилијата се вбројуваат татулата (*Datura*), мандрагората (*Mandragora*), помамницата (*Atropa belladonna*), плетиплотката (*Lycium barbarum*), зрнавецот (*Physalis*), пиперката (*Capsicum*), зрнецот (*Solanum* = компир, домат, модар патлиџан), тутунот (*Nicotiana*) и петунијата (*Petunia*).

Многу членови на фамилијата играат важна улога во човечкиот живот како храна, зачини и лекови. Меѓутоа, многу видови се богати со алкалоиди со отровност која се движи од малку надразнителна до смртоносна во мали дози. Некои видови се психоактивни (на пр. татулата).

Опис
----

Растенијата од фамилијата Зрнци можат да бидат билки, грмушки, дрва и понекогаш, ползавци. Цветовите обично се ѕвездести. По облик се зрачни или цевчести, со четири до пет венечни ливчиња кои обично се споени. Leaves are alternate. Плодот е бобинка со осна плацентација како кај доматот и плетиплотката, или пак зажлебена чаура како кај татулата. Семињата кај највеќето растенија се округли и рамни, со пречник од 2-4 мм. Прашниците излегуваат од венечните ливчиња и нивниот број обично е содржател на четири или пет, најчесто четири или осум. Плодницата е издадена.

Генетика
--------

Највеќето членови на фамилијата имаат по 12 хромозоми, број кој е зголемен поради полиплоидија. Дивите компири (околу 200 вида) се претежно диплоидни (2 × 12 = 24 хромозоми), но постојат и триплоидни (3 × 12 = 36 хромозоми), третраплоидни (4 × 12 = 48 хромозоми), пентаплоидни (5 × 12 = 60), па дури и хексаплоидни (6 × 12 = 72 хромозоми) видови. Домашниот компир (*Solanum tuberosum*) има 4 × 12 = 48 хромозоми. Некои водиви од родот на пиперката имаат 2 × 12 = 24 хромозоми, додека пак други имаат 26 хромозоми.

Некои родови
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * *Acnistus*
* *Alona*
* *Anisodus*
* *Anthocercis*
* *Atropa*  — помамница
* *Browallia*
* *Brugmansia*  — ангелска труба
* *Brunfelsia*
* *Calibrachoa*
* *Capsicum*  — пиперки
* *Cestrum*
* *Chamaesaracha*
* *Cyphanthera*
 | * *Cyphomandra*
* *Datura*  — татула, магарешки костен
* *Duboisia*
* *Fabiana*
* *Hyoscyamus* — буника
* *Iochroma*
* *Lycianthes*
* *Lycium* — плетиплотка
* *Mandragora*  — мандрагора
* *Mellissia*  — светоеленска зеленика
* *Nicandra*
* *Nicotiana*  — тутун
* *Nierembergia* — филџанче
 | * *Nolana*
* *Oryctes*
* *Petunia*
* *Physalis* — зрнавец, томатилјо
* *Quincula*
* *Salpiglossis*
* *Schizanthus*
* *Scopolia*
* *Sessea*
* *Solandra*
* *Solanum* — зрнец: домат, компир, модар патлиџан, птичји зрнец (кенгурско јаболко)
* *Streptosolen*
* *Trianaea*
* *Withania*
 |

Поврзано
--------

* Список на отровни растенија

Наводи
------

1. ↑  „Зрнци (*Solanaceae* Juss. nom. cons.)". *GRIN*. Министерство за земјоделство на САД. 12 април 2007. Посетено на 16 април 2009. (англиски)
2. ↑  Yasin J. Nasir. „Solanaceae". *Flora of Pakistan*.
3. ↑  Fujii, Kenjiro (1934). *Cytologia*. Botanical Institute. стр. 281.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | „Зрнци" на Викивидовите ? |

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Зрнци" на Ризницата ? |

* Извор за зрнците - таксономска монографија за сите видови од родот Зрнец (*Solanum*) (англиски)
* Зрнци (*Solanaceae*) Архивирано на 26 октомври 2007 г. - Л. Вотсон и М.Џ. Далвиц (1992-) (англиски)
* Зрнци (*Solanaceae*) - База на растенија на USDA (англиски)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85124477
* GND: 4171062-9
* BNF: cb122339149 (податоци)
* NDL: 00568049
* NKC: ph138184
* BNE: XX542337

 |

 |