**Голем ушест був** (науч. *Bubo bubo*) — најголемата ноќна граблива птица од семејството утки. Се среќава и во Македонија.

Физички опис
------------

Голем ушест був во Зоо Скопје.
Оваа птица е најголем вид меѓу утките, а воедно и најголема утка во Европа и западниот Палеарктик. Должината на телото се движи од 59 до 73 см, распонот на крилјата 160-190 см и масата 2-4 кг. Toj e нешто помал од златниот орел, но е поголем од снежниот був. Поседува големи пердувести „уши" на врвот на главата кои немаат никаква врска со ушните отвори кои се наоѓаат пониско на главата. Мажјакот и женката не може да се разликуваат по надворешноста, бидејќи се потполно исти по боја и големина. Меѓутоа, мажјакот и женката се разликуваат токму по пердувестите „уши" кои кај женката се спуштени надолу. Имаат руво во топла кафеава боја, градите се ишарани со широки линии, „лицето" е темно и на него особено се оздвојуваат портокаловите очи.

Начин на живеење
----------------

Бувот лови ноќно време, од квечерината до зората. Летот е бесшумен, со меки замавнувања кога прелетува долги растојанија. Бувовите имаат разни техники на лов. Може да го фатат пленот на земја, но и во полн лет. Исто така може да ловат во шума, но повеќе претпочитаат отворени простори. Можат да живеат повеќе од 60 години во заробеништво, а во дивината најмногу околу 20 години. Немаат вистински природни непријатели, па далеководите, сообраќајот, како и ловот се главните причини за смрт. Територијалното огласување на мажјакот е длабоко и звучно „хуу" кое се повторува во интервали од околу 8 секунди. Женките често се огласуваат со лаеж кој личи на огласувањето на лисицата. Хукањето на мажјаците во текот на мирните летни ноќи надалеку се слуша, дури и на 2-3 километри. Најчесто се огласува во квечерина или во зорите.

Исхрана
-------

Во различните области како негов плен се најразлични животни - стаорци, глувци, зајци. Јаде и мрша од овие видови, како и млади и возрасни лисици, златки и други грабливци до големи инсекти (најчесто бумбари), па дури и риби. Особено сака ежови и змии, и не се плаши од отровноста на поскокот. Напаѓа и црни и степски творови и лилјаци.

Распространување
----------------

Големиот ушест був се среќава само во изолирани места, но генерално на големи пространства од Европа и Азија, без крајниот север, во стари широколисни и иглолисни шуми, степи, полупустини, влажни низини и суви, карпести терени.

Размножување
------------

*Bubo bubo bubo*
Брачниот период започнува во февруари. Гнезди во карпести пукнатини и возвишенија на земјата и ретко во пукнатини од дрвјата. На крајот на март снесува од две до четири јајца во интервал од два до четири денови. Затоа испилените млади (по 35-дневно квачење на јајцата) се со различна возраст. Храната ретко е доволна за сите, особено ако се пет или шест. Во тој случај, најголемите бувчиња ги убиваат и јадат помалите. Младите птици започнуваат да летаат во јули. Младите бувови стануваат полово зрели во втората година од нивниот живот.

Бувовите како тема во уметноста
-------------------------------

* „Утката и орелот" (српски: *Сова и орао*) - српска народна песна.
* „Адвокат" — песна на македонскиот писател Видое Подгорец.
* „Бронзена утка" - песна на рускиот поет Виктор Соснора.
* „Јас сум був" (англиски: *I Am The Owl*) — песна на американската панк-рок група Дед Кенедис (*Dead Kennedys*) од 1982 година.

Наводи
------

1. ↑  *Народне лирске песме*. Београд: Просвета, 1963, стр. 106.
2. ↑  Видое Подгорец, *И сончогледите спијат*. Скопје: Македонска книга, Детска радост, Култура, Мисла, Наша книга, 1990, стр. 70.
3. ↑  Антологија руске лирике – X-XXI век. Књига III: Средина XX века – поч. XXI века (неомодернизам, неоавангарда, постмодернизам и нова трагања). Београд: Paidea, 2007, стр. 96.
4. ↑  Discogs, Dead Kennedys – Plastic Surgery Disasters (пристапено на 9.9.2022)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85017405
* GND: 4061488-8
* BNF: cb12345684h (податоци)
* NKC: ph998003

 |

 |