**Битка кај Мидвеј** (од 4 до 7 јуни 1942 г.) — една од најзначајните поморски битки на Тихиот Океан во Втората светска војна помеѓу морнариците на САД и Јапонското Царство.

Американските бомбардери Douglas SBD-3 од носачот Хорнет во акција
Почетниот воен успех на Јапонците, големите штети во воената база на Перл Харбор, освојување на Борнео, Суматра, Филипините, Малезија, Сингапур, Холандска Источна Индија, нанесени големи загуби на далекуисточната флота на Британската морнарица им влевал надежи дека лесно и без отпор ќе завладеат со Фиџи, Самоа и со Австралија. Оваа нивна намера била сериозно осуетена еден месец порано со Битката во Коралното Море каде задружените сили на САД и Австралија извојувале огромна стратешка победа иако воено не ги ослабнале јапонските сили.

Пролетта 1942 Американците започнале да ги бомбардираат индустриските цели на островот Хоншу, Токио и Јокохама (т.н операција Дулитл) со авиони од носачот „Хорнет" нанесувајќи сериозни загуби. Јапонците (погрешно) биле убедени дека американските бомбардери полетале од Мидвеј, важна попатна (поморска и авионска) станица насреде Тихиот Океан, а во тој момент најблиската евентуална појдовна точка на сојузниците до Јапонскиот Архипелаг. Дотогашните почетни воени успеси преовладале јапонците да гледаат со големо потценување кон непријателот дури несвесни дека по Битката во Коралното Море дефинитивно е ставен крај на нивните успешни офанзиви на Тихиот Океан. Сепак биле решени да го освојат Мидвеј. Успехот го гледале со своите претпоставки дека американците се деморализирани од претходните загуби (еден потопен носач на авиони, друг тешко оштетен и неупотреблив, бојните бродови се само „парче железо" во хавајското пристаниште, итн.

Приказ на јапонската воена експанзија и плановите на адмирал Јамамото, Април 1942
Знаејќи дека Мидвеј го штитат слаби воени сили на САД, јапонските поморски сили под команда на маршал-адмирал Исороку Јамамото започнале напад со намера да го освојат островот. Флотата за напад била поделена на 2 дела, слаб северен дел и супер моќен западен дел (4 носачи на авиони со поддршка). Јапонската претпоставка дека американците имаат на располагање само 2 носачи на авиони и дека истите ќе бидат намамени од жртвуваниот северен дел од флотата биле погрешни. Американците свесно не обрнале внимание на северниот дел од јапонската флота која се наоѓала на отворено море и не претставувала никаква опасност по нив, туку своите 3 носачи на авиони ги упатиле малку јужно од Мидвеј.

Кога јапонските бомбардери започнале со нападот на Мидвеј, биле изненадени од присуството на американските носачи на авиони што довело до мала конфузија во нападот. Сепак неколку јапонски бомбардери извршиле напад на „Јорктаун" при што му нанеле тешки оштетувања. Но сега веќе информирани за присуството на американските носачи на авиони, јапонците го смениле тактичкиот дел од планот: се повлекле на платформите на своите носачи на авиони за да ги заменат бомбите со торпеда за полесно да ја уништат американската флота. Американските бомбардери тргнале по нив.

Бомбардери B-17 во напад на јапонскиот носач Хирју
Без скоро ниту еден авион во воздушна битка (сите јапонски авиони биле во фаза на менување на бомбите со торпеда, а авионите ловци не можеле да полетаат бидејќи полетно-слетните платформи биле зафатени) јапонските носачи на авиони биле лесна мета за американските бомбардери кои со суновратни напади за 15 минути потопиле 3 од нив (носачите на авиони Кага, Акаги и Сорју). Четвртиот носач Хирју се наоѓал 30 км северозападно, неговиот командант контра-адмирал Тамон Јамагучи бил збунет и не можел да поверува на гледката во далечина. Најпрво почнал да се повлекува, но бесот бил преголем и набргу се завртел и почнал да плови кон американската флота започнувајќи противнапад. Ги испратил сите свои авиони во бескомпромисен напад кон американски цели, неколку бомби го погодиле веќе оштетениот „Јорктаун", но за тоа време останал сам на отворено море и онака беспомошен бил лесен плен за американските авиони.

„Јорктаун" бил во лоша состојба, најпрво сериозно оштетен во Битката во Коралното Море, иако делумно поправен за само 72 часа во Перл Харбор, преживеал уште една тешка битка. Но во продолжение на Битката за Мидвеј, во потрага по останатите бродови од јапонската флота на 7 јуни 1942 бил торпедиран од јапонска подморница.

Загубата на еден носач на авиони за американците не претставувала голем проблем за моќната индустрија, неколку други носачи на авиони биле во завршна фаза на производство.

Последици
---------

Уништувањето на најмоќниот дел од јапонската флота довело до неравноправна борба на Тихиот Океан до крајот на војната. Пресудната битка била добиена за Американците, од тој момент Јапонците се повлекуваат во дефанзива.

Поврзано
--------

Напад на Перл Харбор

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Втора светска војна |
| --- |
|  |
| 
* Азија и Тихи Океан
	+ Кина
	+ Азија и Тихи Океан
	+ Југозападен Тихи Океан
* Европа
	+ Западен Фронт
	+ Источен Фронт
* Медитеран и Близок Исток
	+ Северна Африка
	+ Источна Африка
* Западна Африка
* Атлантик
* Северна Америка
* Јужна Америка

* Жртви
* Military engagements
* Сојузници
* Команданти

 |
|  |
| Учесници | 

|  |  |
| --- | --- |
| Сојузници(лидери) | 
* Австралија
* Белгија
* Бразил
* Канада
* Кина
* Куба
* Чехословачка
* Данска
* Етиопија
* Франција
* Слободна Франција (од јуни 1940)
* Грција
* Индија
* Италија (од септември 1943)
* Луксембург
* Мексико
* Холандија
* Нов Зеланд
* Норвешка
* Филипини (Комонвелт)
* Полска
* Јужна Африка
* Јужна Родезија
* Советски Сојуз
* Обединето Кралство
* САД
	+ Порторико
* Југославија

 |
|  |
| Оска(лидери) | 
* Албанија
* Бугарија
* Реорганизирана национална влада на Република Кина
* Независна Држава Хрватска
* Финска
* Германија
* Унгарија
* Слободна Индија
* Ирак
* Италија (до септември 1943)
* Италијанска Социјална Република
* Јапонија
* Манџукуо
* Филипини
* Романија
* Словачка
* Тајланд
* Вишиевска Франција
	+ Неутрални

 |
|  |
| Отпор | 
* Албанија
* Австрија
* Белгија
* Бугарија
* Чехословачка
* Данска
* Естонија
* Етиопија
* Франција
* Германија
* Грција
* Италија
* Јапонија
* Евреи
* Кореја
* Летонија
* Литванија
* Луксембург
* Малаја
* Холандија
* Норвешка
* Филипини
* Полска
* Романија
* Тајланд
* Советски Сојуз
* Словачка
* Западна Украина
* Виетнам
* Југославија
	+ Четници

 |

 |
|  |
| Хронологија | 

|  |  |
| --- | --- |
| Причини | 
* Африка
* Азија
* Европа

 |
|  |
| 1939 | 
* Полска
* Лажна Војна
* Зимска Војна
* Атлантик
* Чангша
* Кина

 |
|  |
| 1940 | 
* Везерибунг
* Холандија
* Белгија
* Франција
	+ Договор од Компјењ
* Британија
* Северна Африка
* Западна Африка
* Британски Сомалиленд
* North China
* Балтик
* Молдавија
* Индокина
* Грција
* Компас

 |
|  |
| 1941 | 
* Источна Африка
* Југославија
* Шангао
* Грција
* Крит
* Ирак
* Барбароса
* Финска
* Литванија
* Сирија и Либан
* Kiev
* Иран
* Ленинград
* Горки
* Москва
* Севастопол
* Перл Харбор
	+ Појава на Војна на Атлантикот
* Хонгконг
* Филипини
* Чангша
* Малаја
* Борнео (1941–42)

 |
|  |
| 1942 | 
* Бурма
* Чангша
* Јава
* Корално Море
* Газала
* Холандски Харбор
* Ату
* Кишка
* Мидвеј
* Ржев
* *Сино*
* Сталинград
* Сингапур
* Дјеп
* ел-Аламејн
* Гвадалканал
* *Факел*

 |
|  |
| 1943 | 
* Тунис
* Курск
* Смоленск
* Горки
* Соломонски Острови
* Ату
* Сицилија
* *Cottage*
* Днепар
* Италија
	+ Капитулација на Италија
* Гилбертови и Маршалски Острови
* Бурма
* Северна Бурма и Западен Јунан
* Чангде

 |
|  |
| 1944 | 
* Монтекасино / *Анцио*
* Нарва
* Корсун–Черкаси
* *Бура*
* *Ичи-Го*
* *Оверлорд*
* *Нептун*
* Нормандија
* Маријански Острови и Палау
* *Багратион*
* Западна Украина
* Таненберг
* Варшава
* Источна Романија
* Белград
* Париз
* *Драгун*
* Готска линија
* *Маркет гарден*
* Естонија
* *Кросбоу*
* *Поинтбланк*
* Лапланд
* Унгарија
* Лејте
* Арден
	+ *Боденплате*
* Филипини (1944–1945)
* Бурма (1944–45)

 |
|  |
| 1945 | 
* Висла-Одра
* Иво Џима
* Западна инвазија на Германија
* Окинава
* Италија (пролет 1945)
* Борнео
* Сремски фронт
* Берлин
* Чехословачка
* Будимпешта
* Западен Хунан
* Гуангси
* Предавање на Германија
* Project Hula
* Манџурија
* Манила
* Борнео
* Тајпеј
* Атомско бомбардирање
* Курилски Острови
	+ Шумшу
* Капитулација на Јапонија
* Предавање на Јапонија

 |

 |
|  |
| Аспекти | 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| General | 

|  |  |
| --- | --- |
| Глад | 
* Бенгалски глад
* Кинески глад
* Грчки глад
* Холандски глад
* Виетнамски глад

 |
|  |
| 
* Воздушни операции во Втората Светска Војна
* Блицкриг
* Воени рангови
* Криптографија
* Дипломатија
* Закон за заем и наем
* Проект „Менхетн"
* Воени награди
* Воена опрема
* Воено производство
* Нацистички грабеж
* Технологија
* Стратегиски бомбардирања
* Марионетни држави
* Жени
* Уметност

 |

 |
|  |
| Последици  | 
* Протерување на Германците
* Операција *Спајалица*
* Операција *Осоавијахим*
* Операција *Килхаул*
* Окупација на Германија
* Територијални промени во Германија
* Советска окупација
	+ Романија
	+ Полска
	+ Унгарија
	+ Балтик
* Окупација на Јапонија
* Прва индокинеска војна
* Индонезиска војна за независност
* Студена војна
* Деколонизација
* Договор „Два плус четири"
* Култура

 |
|  |
| Воени злосторства | 
* Сојузнички воени злосторства 
	+ Советски воени злосторства
	+ Британски воени злосторства
	+ Американски воени злосторства
* Германски воени злосторства 
	+ Холокауст
	+ Последици
	+ Нирнбершки процес
* Италијански воени злосторства
* Јапонски воени злосторства 
	+ Единица 731
	+ Токиски процес
* Хрватски воени злосторства
* Романски воени злосторства

 |
|  |
| Воено сексуално насилство | 
* Германски воени бордели
* Насилства во јапонските окупирани територии
* Сук Чинг
* Нанкиншки масакр
* Манилски масакр
* Насилства во германските окупирани територии
* Насилства во француските окупирани територии
* Насилства во полските окупирани територии

 |
|  |
| Затвореници | 
* Фински затвореници во војната со Советскиот Сојуз
* Германски затвореници во војната со Советскиот Сојуз
* Германски затвореници во војната со САД
* Италијански затвореници во војната со Советскиот Сојуз
* Јапонски затвореници во војната со Советскиот Сојуз
* Полски затвореници во војната со Советскиот Сојуз
* Романски затвореници во војната со Советскиот Сојуз
* Советски затвореници во Втората Светска Војна

 |

 |
|  |
| 
* Библиографија
* Категорија
* Портал

 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85085053
* GND: 4119941-8
* NKC: ph117885
* BNE: XX540641

 |

 |