За други значења на поимот, погл. Десау (појаснување).

**Десау** — град во Германија на устието на реките Мулде и Елба, во *покраината* Саксонија-Анхалт. Од 1 јули 2007, е дел од здружениот град Десау-Рослау. Населението во Десау е околу 77.973 (јуни 2006).

Географија
----------

Реката Мулде близу Десау
Десау се наоѓа на плавно земјиште, каде Мулде се влева во Елба. Ова предизвикува скоро секоја години поплави. Најлошата поплава се случи во 2002 година, кога округот Валдерзе бил скоро потполно поплавен. Јужно од Десау се протега областа наречена Мозигкауер Хајде. Највисоката височина е 110 метри високата поранешна депонија наречена Шербелберг, на југозапад од Десау. Десау е опкружен од бројни паркови и дворци, поради кои Десау е сметан за еден од најзелените градови во Германија.

Историја
--------

Десау бил првпат споменат во 1213. Станал важен центар во 1570, кога кнежевството Анхалт било основана. Десау станал главен град на оваа држава, во рамките на Светото Римско Царство. Анхалт бил распуштен во 1603 и бил поделен во четири - подоцна пет - дела, Десау станал главен град на мини-државата Анхалт-Десау до 1918. Во 1863, две од благородничките линии изумреле и се обединиле.

Кавалиерштрасе во 1900
Десау е познат по неговата школа за архитектура **Баухаус**. Била преместана тука во 1925, откако била присилена да биде затворена во Вајмар. Многу познати уметници биле предавачи во Десау во следните години, меѓу нив и Валтер Гропиус, Паул Кле и Васили Кандински. Нацистите принудиле затворање на Баухаус во 1931 и била повторно отворена сè до 1986.

Градот бил скоро уништен од сојузничкото бомбардирање во Втората светска војна на 7 март 1945, шест недели пред американските трупи да го окупираат градот. Потоа, бил обновен со типичен ГДР-стил на бетонска архитектура (Plattenbau) и станал главен индустриски центар на Источна Германија. По германското реобединување во 1990 многу историски згради биле обновени.

Композиторот Курт Вајл е роден во Десау. Од 1993, градот е домаќин на годишниот фестивал Курт Вајл. Десау бил, исто така, и родно место на филозофот Мозес Менделсон (во 1729) и Леополд I, принд на Анхалт-Десау (*der alte Dessauer*), фелдмаршал во Кралството Прусија.

Од 7 јануари 2005, Десау станал познат по мистериозната смрт на азилантот Ури Џало од Сиера Леоне во неговата ќелија во полициска станица во Десау. Според локалната полиција, Џало, кој бил пијан и бил врзан за неговиот кревет, предизвикал пожар на својот кревет, со што изгорел жив. Голем број на противречности и недоследности, како и исчезнување на клучниот доказ, како што се видео-лентите довеле до судски спор, во кој се испитувала како полицијата и локалниот суд биле вклучени во смртта на Џало и последователните ефекти. Локалниот суд ги ослободил службениците во 2008. Во 2010, меѓутоа, повисокиот сојузен суд го прогласил судењето за неважечко и ништовно и наредил нова истрага и судење.

Знаменитости
------------

Замок Георгиум
### Замоци и градини

* Градинарско кралство Десау-Верлиц со пејзажната градина Грос Кинау, Ораниенбаум, Зиглицер Берг, Лајнер Берг, и бројни споменици како што е Дреберг (запишан како светско наследство на УНЕСКО)
* Биосфера резерват Средна Елба (заштитен од УНЕСКО)
* Зоошлошката градина на Маузолеиумпарк
* Валвицбург (Wallwitzburg)
* Рондел
* остатоци на градското замок (Johannbau)
* Дворец и парк Георгиум
* Дворец и парк Кинау
* Дворец и парк Мозигкау
* Дворец и парк Лијзиум

Школата Баухаус во Десау
### Баухаус

Има неколку примери на Баухаус-архитектура во Десау, некои од нив вклучени во светското културно наследство на УНЕСКО. Школата Баухаус била изградена по цртежи на Валтер Гропиус.

* Музеј за Баухаус Десау, со аудиовизуелен водич
* Куќа на мајсторите
	+ Куќа Фајнингер (Центар за Курт Вајл)
	+ Куќа Мухе-Шлемер
	+ Куќа Кле-Кандински
	+ Куќата на Валтер Гропиус (уништена), сега користена за продажба на билети, кафуле и книжарница
* Житна куќа, изградена од Карл Фигер во 1930, како ресторан, сè уште во функција
* Агенција за вработување

Свети Петар и Павле
### Цркви

* Црква Свети Богородица
* Црква Свети Јован
* Георгенкирхе
* Петрускирхе
* Црква Свети Павле
* Црква Свети Петар и Павле
* Црква Свети Јакоб

Сојузно биро за животна средина (UBA)
### Други знаменитости

* Градско собрание, изграден во 1901
* Дворците на Валдерзе и Дитрих, денес користени како библиотеки
* Главната пошта
* Нова водокула
* Сојузно биро за животна средина (порано железничка станица Верлиц)
* Пешачки мост над реката Мулде

Култура
-------

### Театар и музеи

Лујзиум
* Театар Анхалт
* Градскиот историски музеј
* Уметничка галерија Анхалт во дворецот Георгиум со парк
* Музеј во дворецот Мозигкау
* Музеј во замокот Лујзиум со парк
* Ораниенбаум
* Природен музеј и праисторија
* Центар за Мозес Менделсон
* Технички музеј Хуго Јункерс

### Регионални медиуми

* Весник Mitteldeutsche (дневен весник, Понеделник-Сабота)
* Wochenspiegel (слободен весник во среда) и Supersonntag (слободен весник во недела)
* REGJO (квартален економски журнал за регионот Лајпциг/Хале)
* leo (месечен магазин за култура и настани)
* локални студија на MDR и SAW (радио-станици)
* локални телевизиски станици: RAN 1 и Отворен канал Десау

Сообраќај
---------

### Јавен превоз

Десау поседува трамвајски систем со три линии и неколку автобуси со бројни линии. Јавниот превоз е организиран од компанијата „DVG", секоја година превезува над 6 милиони луѓе.

„Dessau-Wörlitzer-Eisenbahn" (DWE)
### Железница

Главната железничка станица Десау има врски до Магдебург, Берлин, Лајпциг, Хале, Битерфелд и Лутерштат Витенберг. Линијата од Берлин била отворена на 1 септември 1840. Линијата Десау-Битерфелд (отворена на 17 август 1857) била електрифицирана во 1911, првата целосна електрифицирана железничка линија во Германија. Десау бил дел од ИнтерСити-мрежата до 2002 година. Регионалните возови застануваат и на станицата Десау-Зид (Dessau-Süd), Десау-Алтен (Dessau-Alten), Десау-Мозигкау (Dessau-Mosigkau) и Родлебен (Rodleben). *Dessau-Wörlitzer-Eisenbahn* (железница) го поврзува Десау со Верлиц, град кој се наоѓа 15 километри на исток и Wörlitzer Park. Почетна точка на железницата е на главната железничка станица. Овој воз завршува на станиците Десау-Валдерзе и Десау-Адриа.

### Патишта

Мост на А9 близу Десау поминувајќи ја реката Елба
Во 1938, автопатот A9 (Минхен-Берлин) бил изграден југоисточно од градот. Два излеза од Десау на А9 се наречени „Десау-Исток" и „Десау-Југ". Десау е, исто така, поврзан со „Bundesstrassen" (сојузни патишта) B 184 и B 185.

### Воздушно поле

Аеродромот во Десау се наоѓа северозападно од градот, помеѓу окрузите Клајнкинау, Алтен и Зидлунг. Слетување со чартер-авион е возможна. Пистата е долга 1.000 метри. Техничкиот музеј Хуго Јункерс се наоѓа во близина (источно) на воздушното поле, кој е на источниот крај на модерната писта, скоро на истото место на историската фабрика од Втората светска војна Јункерс.

### Вода

Денес, „Leopoldshafen" (пристаниште) — користено за годишни меѓународни настани на брзи чамци. „Wallwitzhafen" е користено како приватно спортско пристаниште, а „Elbehafen" во близина на Житната куќа е користена за крстосувачи. Следното пристаниште за добра се наоѓа во Рослау.

### Велосипеди

Десау, со неговиот рамен пејзаж во саксонската низина е многу погоден за велосипедизам. Има патеки за велосипедизам во должина од 146 километри и водат со сите паркови и знаменитости.

Спортови
--------

Спортови како што се фудбал, велосипедизам, ракомет, одбојка, гимнастика, пинг-понг и тенис имаат долга традиција и се многу популарни во Десау. Поранешниот фудбалски клуб „СГ Вагонбау Десау" го освои фудбалскиот куп на Источна Германија во 1949. Ракометниот клуб играл во источногерманската „Oberliga" и од 1990 играл во 1-та и 2-та „Bundesliga". Моментално, Десау имал околу 80 спортски клубови со над 13.500 членови. 
По традиционални спортови, Десау има активни спортски клубови во следниве дисциплини: аикидо, бадминтон, баскетбал, кану, шах, планинарство, велосипедизам, танцување, рибарство, карате, џудо, џиу-џицу, нуркање, брзо лизгање, едрење, сквош, ватерполи и друг.

### Објекти

* Бројни спортски терени (повеќе од 10)
* Терени за тесни (3)
* Затворени базени (2)
* Стадион Паул Грајфцу (за 22.000 гледачи)
* Терен за брзо лизгање
* Кула за качување Цукертурм
* Анхалт арена Десау (за 3.600 гледачи)
* Воздушно поле Десау

Политика
--------

Градско собрание
Округот Десау првпат е спомнат во 1372. Главниот на градот наречен „Schultheiss" бил основан од Ерл. Заедно со неколку наследници на „Schultheiss" го основал градскиот совет. Почнувајќи од 1372, градскиот совет бил поделен во 2 агенции. Почнувајќи од 1600, во три агенции и од 1785 повторно во две агенции. „Schultheiss" на Десау се менувал скоро секоја година сè до откажување на Уставот на градскиот совет во 1832. Потоа Десау, станал градски совет и градска делегација. Од 1852, главниот на градот бил наречен градоначалник. Во текот на националсоцијализмот, градоначалник доаѓал од партијата NSDAP. По Втората светска војна Советите формирал извршен совет со градоначалник. Уставот на градскиот совет бил избран од луѓето. По германското реобединување овој комитет е избран слободно. И од 1994 е наречен „Stadtrat" (градски совет). Градоначалник е директно избиран од луѓето од 1994.

### Градски совет

Градскиот совет се состои од следниве партии: (според одржани избори од 22 април 2007) 

* Градоначалник: 1 место
* Христијанско-демократска унија (CDU): 13 места
* Леви (Die Linke): 10 места
* Социјалдемократска партија на Германија (SPD): 8 места
* Слободна демократска партија (FDP): 4 места
* Сојуз 90/Зелени (Bündnis 90/Die Grünen): 2 места
* Граѓанска листа (Bürgerliste): 3 места
* Слободни гласачи (Freie Wähler): 1 место
* DVU: 1 место
* Нов Форум (Neues Forum): 3 места
* ВГ Про Десау-Рослау (WG Pro Dessau-Rosslau): 5 места

### Збратимени градови

* Франција Аржантеј, Франција, од 1959
* Австрија Клагенфурт, Австрија, од 1971
* Германија Лудвигсхафен, Рајнска област-Пфалц, од 1988
* Полска Гливице, Полска, од 1992
* Германија Ибенбирен, Северна Рајна-Вестфалија
* Чешка Руднице на Лаба, Чешка

Образование
-----------

* Универзитетот Анхалт на применети науки (архитектура, управување на објекти, дизај и геоинформатика)
* Образовен центар од германската комора за индустрија и трговија (Хале/Десау)
* Стручно средно училиште Анхалт Хуго Јункерс I, II and III
* Граматичка школа „Валтер Гропиус"
* Граматичка школа „Либориус"
* Граматичка школа „Филантропинум"

Европски субвенции
------------------

Десау е дел од ЕУ-УРБАН програмата. Оваа програма е основана на интегриран пристап, кој се користи за справување на проблемите во животната средина, економски и социјалните програми, кои влијаат на лишени урбани област. Постојат неколку проекти Архивирано на 29 септември 2011 г. во Десау, спонзорирани преку овие субвенции.

Луѓе
----

* Томас Кречман, холивудски глумец
* Дитер Халерфорден, познат комедијант и пејач, почесен граѓанин на Десау
* Хуго Јункерс, направил прв авион целосно од метал, Јинкерс J 1 во 1915 - ја основал **Junkers & Co** фабрика за авиони, која била најголема фабрика во Европа во текот на Втората светска војна
* Јоханес Винклер, ја лансирал првата ракета со течно гориво во Европа на воздушното поле во Десау
* Леополд I, принц на Анхалт-Десау
* Хајнрих Швабе, астроном
* Мозес Менделсон, филозоф
* Вилхелм Милер, познат по Лидер на Франц Шуберт
* Макс Милер, филолог и ориенталист
* Курт Вајл, композитор

Наводи
------

1. ↑  , Театар Анхалт (германски)
2. ↑  , leo Magazine (германски)
3. ↑   Архивирано на 27 септември 2011 г. Резултати на локалните избори според www.dessau.de
4. ↑   Архивирано на 27 август 2007 г. Збратимени градови според www.dessau.de
5. ↑   Архивирано на 15 јуни 2007 г. Службена страница на универзитетот Анхалт

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Десау" на Ризницата ? |

* Службена страница на Десау (англиски) (германски)
* Баухаус Десау (англиски) (германски)
* Куќа на мајсторот Архивирано на 22 април 2016 г. (англиски) (германски)
* Годишен фестивал на Курт Вајл во Десау (англиски) (германски)
* Сојузно биро за животна средина (англиски) (германски)
* Десау Архивирано на 6 јуни 2009 г. (англиски)
* Ракометен клуб Десау-Рослау (германски)
* Фудбалски клуб Десау-Рослау (германски)
* Воздушно поле во Десау (германски)
* ТВ-станица Отворен канал Десау (германски)
* Регионална ТВ-станица РАН 1 (германски)
* Трамвај во Десау Архивирано на 22 јануари 2009 г. (англиски) (германски)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Административна поделба на Десау-Рослау |
| --- |
|  |
|  Десау | Алтен • Брамбах • гроскинау • Клајнкинау • Клојч • Кохштет • Хајдебург • Инерштат Мите • Инерштат Норд • Инерштат Зид • Милдензе • Мозигкау • Родлебен • Зидлунг • Золниц • Зид • Тертен • Валдерзе • Вест • Цибигк • Цоберберг | Грбот на Десау-Рослау |
|  |
|  Рослау | Мајнсдорф • Милштет • Штрец/Нато |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 155934610
* LCCN: n80043512
* GND: 4011536-7
* NKC: ge384480

 |

 |