Форд Рикасоли
**Тврдина Рикасоли** ( е бастионирана тврдина во Калкара, Малта, која била изградена од Болничари помеѓу 1670 и 1698 година. Тврдината зафаќа гребен познат како Точка на бесилка и северниот брег на заливот Ринела, командувајќи го влезот во Големото пристаниште заедно со тврдината Сент Елмо. Тоа е најголемата тврдина во Малта и е на пробната листа на светско наследство на УНЕСКО од 1998 година, како дел од *Витешките утврдувања околу пристаништата на Малта*.

Форт Рикасоли се користел за време на француската инвазија на Малта во 1798 година и последователното востание на Малта, по што завршило во британски раце. Рикасоли било местото на бунтот Фроберг во 1807 година, а исто така се користело како воена болница во текот на 19 век. Повторно се користело во Втората светска војна, кога делови од него биле уништени со воздушно бомбардирање. Откако била пренаменета во 1960-тите, тврдината се користела за индустриски цели. Денес, тврдината останува главно недопрена, но во трошна состојба, а се користи како локација за снимање и како објект за чистење резервоари. Плановите за обновување на тврдината биле одобрени во јуни 2019 година.

Историја
--------

### Во минатото

Форт Рикасоли се наоѓа на најисточниот полуостров на источната страна на Големото пристаниште. На почетокот првично бил познат како *Ринела Поинт* или *Пунта Соттил.*  Во 1531 година, двајца водачи на бунтот на робовите и десет други кои презеле истакната улога, се обиделе да ја заземат тврдината Сент Анџело и да избегаат од Малта, биле мачени, а потоа обесени на полуостровот, кој станал познат потоа како *Точка на бесилка*. За време на Големата опсада на Малта во 1565 година, Османлиите изградиле артилериска батерија на полуостровот со цел да ја бомбардираат тврдината Сент Елмо. 

 Скица од 1664 година на Големото пристаниште од Вилем Шелинкс, со кулата Орси и батеријата на екстремната десница
Мала полукружна батерија која била позната како *Батерија Сан Петронио*, а подоцна и *Орси батерија*, била изградена во Точка на бесилка во 1602 година. На 18 јануари 1629 година, италијанскиот витез Алесандро Орси ја финансирал изградбата на кула во близина на батеријата. Официјално се нарекувала *Торе Сан Петронио*, но локалното население била општо позната како *Кула Орси*  или *Кривата кула*. Името Сан Петронио било избрано за време на владеењето на велемајсторот де Паола, а името дел Орсо станало многу популарно по реновирањето на самата батерија, освен изградбата на кулата.  Таа била позната и како Кула на бесилката во историските документи. Нејзината надворешност била малтерисана и обоена со жолт окер. Кулата е дизајнирана од Бартоломео Ганга. Во овој момент полуостровот станал познат како *Пунта дел Орсо*.

Кулата била изградена за да се спречи бегството на робовите од островот. Кулата и батеријата биле заштитени со ров исполнет со вода од морето и подвижен мост.  Кулата и батеријата се видливи во далечината на цртежот на Големото пристаниште од 1664 година од Вилем Шелинкс. Тие останале да стојат додека не биле уништени од брановите во бура на 8 февруари 1821 година, и денес е останат само ровот од батеријата издлабен во карпи. 

Во 1644 година, Џовани де Медичи предложил тврдината Сент Анџело во Биргу да биде напуштена и да се изгради нова тврдина на точката Орси. Новата тврдина би била наречена и Форт Свети Анџело и би била управувана со гарнизонот на старата тврдина. Тој подготвил планови за предложената тврдина, но тие никогаш не биле спроведени.

### Изградба и модификации

 Слика која го прикажува влезот во Големото пристаниште на Малта во 1750 година, со Форт Рикасоли лево и Форт Сент Елмо на десната страна
Во 1669 година, стравувањата од отомански напад се зголемиле по Отоманско -венецијанската војна, а следната година големиот мајстор Николас Котонер го покани Антонио Маурицио Валперга, воениот инженер на Куќата на Савој, да ги подобри утврдувањата на Малта. Валперга дизајнирал нова тврдина која требало да биде изградена на гребенот, и покрај некои критики од нарачката, одлуката на крајот била одобрена. Фирентинскиот витез Фра Џовани Франческо Рикасоли донирал 20.000 скуди за изградба на тврдината, и таа била именувана во негова чест. Првиот камен бил поставен на 15 јуни 1670 година, а почетните фази на изградбата биле надгледувани од самиот Валперга. Тврдината добила гарнизон во јуни 1674 година, иако сè уште бил нецелосен. Во 1681 година, фламанскиот инженер Карлос де Груненберг предложил некои промени во дизајнот на тврдината и овие препораки биле спроведени. Касарните, капелата и другите згради во тврдината биле изградени во 1680-тите и 1690-тите, а тврдината била официјално прогласена за целосна и вооружена во мај 1698 година.

Слика од 18 век на болничарот гувернер на Форт Рикасоли, со самата тврдина во позадина

Слика од 18 век на болничарот гувернер на Форт Рикасоли, со самата тврдина во позадина

Во 1714 година, француските инженери Јакоп де Пуигиран де Тиње, Шарл Франсоа де Мондион и Филип де Вандом ја критикувале малата големина на бастиони на тврдината, кој тие ги сметале за неефикасни. Де Тиње предложил голем број измени, вклучително и поправка на постојните парапети и прегради, како и изградба на оградување во тврдината. Вандом предложил изградба на канал што ја дели тврдината од копното. Во 1722 година, поправките предложени од Де Тиње биле спроведени, иако отсекувањето и каналот никогаш не биле изградени поради недостаток на средства. Тврдината била во лоша состојба до средината на 18 век, а некои работи за одржување биле завршени во 1761 година.

Во 1785 година, Рикасоли бил вооружен со осумдесет топови, вклучително и четириесет и еден 24-бод, што ја правело најтешко вооружената тврдина во Малта. Делови од централниот дел на тврдината биле повторно изградени под раководство на Антоан Етјен де Тузар во 1790-тите.

Тврдината се користела и како затвор пред изградбата на поправниот дом во Корадино.

Француска окупација
-------------------

Форт Рикасоли се користел за време на француската инвазија на Малта во јуни 1798 година, за време на Француските револуционерни војни. Во тоа време, тој бил командуван од Бали де Тиле и бил гарнизон од *Качиаторите*, кои бил лесен пешадиски полк на доброволци. Тврдината одбила три француски напади, пред да се предаде откако Големиот мајстор Хомпеш официјално капитулирал пред Наполеон.

Во подоцнежното малтешко востание и блокада, тврдината останала во француски раце. Континуирано пукале кон батеријата Сан Роко на бунтовниците, која се наоѓала на околу 700 метри далечина.

Британско владеење
------------------

 Фотографија на Форт Рикасоли од крајот на 19 или почетокот на 20 век
Тврдината продолжила да биде активна воена база во текот на британскиот период. Таму се случил бунт во 1807 година кога албанските војници од полкот Фроберг се побуниле и се затвориле во Форт Рикасоли. И покрај обидите за преговори, тие на крајот го разнеле главниот магацин за барут, предизвикувајќи голема штета на тврдината во процесот. Бунтот бил прекинат од лојални трупи, а некои од бунтовниците биле осудени на смрт со воен суд. Оштетените делови на тврдината биле поправени, но не биле обновени според нивниот оригинален дизајн. Новиот магацин бил изграден во 1829 година за да го замени уништениот во бунтот.

Тврдината била користена и како привремена поморска болница во доцните 1820-ти и раните 1830-ти, пред да биде отворена болницата Биги. За време на епидемијата на колера од 1837 година, пациентите кои се заразиле со оваа болест во Болница во Флориана биле префрлани во Рикасоли. Повеќето од нив умреле за неколку дена, а биле погребани во блиските гробишта Вид Гаммиек.  Друга епидемија на колера избувнала во Рикасоли во 1865 година.

 Италијански авион го бомбардирал Големото пристаниште во 1941 година, со Рикасоли видлив во горниот десен агол. Се чини дека ова е композит од две фотографии.
Во 1844 година, тврдината била управувана од 500 луѓе. Во 1848 година, Сер Џон Фокс Бургојн ги прегледал утврдувањата на Малта и го сметал Рикасоли за „непробоен". Во 1850-тите, артилерија од повисок калибар била воведена во тврдината, а пушките биле заменети неколку пати во текот на следните децении. Излезот кон морето бил целосно ремонтиран до 1878 година, а до 1900-тите, биле изградени нови места за оружје, рефлектори и станица за торпеда. Во 1930-тите биле изградени бетонски контролни кули за пожар на бастионите бр. 2, бр. 3 и бр. 4, а биле поставени и дополнителни рефлектори.

Форт Рикасоли бил активен во одбраната на Малта за време на Втората светска војна, а на 26 јули 1941 година, нејзините упоришта помогнале да се одбие италијанскиот напад на Големото пристаниште. Во април 1942 година, портата и домот на гувернерот биле уништени од германско воздушно бомбардирање. По војната, тврдината била пуштена во употреба како ХМС Рикасоли помеѓу 1947 и 1958 година и била користена како поморска касарна. Во 1958 година, портата била повторно изградена, иако дизајнот бил малку поинаков од оригиналот. Куќата на гувернерот никогаш не била реконструирана, главно од финансиски причини. Во 1949 година, светилникот во близина на тврдината бил оштетен поради лошите временски услови. Во 1964 година, Адмиралитетот ја префрлил контролата на тврдината на владата на Малта.

1. ↑  „Knights' Fortifications around the Harbours of Malta". *UNESCO Tentative List*. Посетено на 15 July 2015.
2. 1 2  Abela, Giovanni Francesco (3 April 1772). „Malta illustrata... accresciuta dal Cte G.A. Ciantar". Mallia. стр. 93. Посетено на 3 April 2019.
3. ↑  „Malta bil chzejer tehne u li ghadda min ghaliha: L'euel parti". 3 April 1865. Посетено на 3 April 2019.
4. 1 2 3 4  Quintano, Anton. „Fortifications: Fort Ricasoli". *Heritage: An Encyclopedia of Maltese Culture and Civilization*. Midsea Books Ltd. **4**: 1101–1107.
5. ↑  Cutajar, Tony C. (2011). *Mewt Lil Pinto!* (малтешки). Lulu. стр. 25–26. ISBN 9781447841791.
6. 1 2 3 4 5  Spiteri, Stephen C. (2017). *The Fortifications of Malta*. BDL Publishings (Book Distributors Limited). стр. 134. ISBN 978-99957-67-38-9.
7. ↑  Abela, Giovanni Francesco (1647). *Della Descrizione di Malta Isola nel Mare Siciliano con le sue Antichità, ed Altre Notizie* (италијански). Paolo Bonacota. стр. 20.
8. ↑  Castagna, P. P. (1865). *Malta bil chzejer tehne u li ghadda min ghaliha* (малтешки). **1**. стр. 160.
9. ↑  Zammit, Vincent (2005). „Lost ancient landmarks: Orsi tower". *Heritage: An Encyclopedia of Maltese Culture and Civilization*. Midsea Books Ltd. **4** (64): 1255–1257.
10. ↑  Duggan, Terrance M. P. (20 July 2013). „Erasing Malta's Heritage of Surfacing and Paintwork on Facades and Fortifications and, A Request to the Reader". *Malta Today*. Посетено на 3 April 2019.
11. ↑  Serracino, Joseph (6 January 2018). „Dawra kulturali mal-Port il-Kbir (4)" (PDF). *Orizzont*. стр. 20.
12. ↑  Bonniċi, A. (1975, September 20). Il-Forti Ricasoli u l-Palazz Bichi. Leħen is-Sewwa, pp. 3.
13. ↑  Quintano, Anton (1977). „Fort Ricasoli: A Historical Survey 1670–1798" (PDF). *Storja* (78): 164, 165. OCLC 317186765.
14. 1 2 3 4 5 6 7 8  Bonnici, Hermann (2004–2007). „Fort Ricasoli" (PDF). *Arx – Online Journal of Military Architecture and Fortification* (1–4): 33–38. Архивирано од изворникот (PDF) на 15 November 2015. Посетено на 10 October 2015.
15. ↑  „Orsi Battery remains – Fort Ricasoli" (PDF). *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands*. 28 June 2013. Архивирано од изворникот (PDF) на July 14, 2015. Посетено на 13 July 2015.
16. ↑  Graff, Philippe (1994). „La Valette: une ville nouvelle du XVIe siècle et son évolution jusqu'à nos jours". *Revue du Monde Musulman et de la Méditerranée: Le carrefour maltais* (француски). Publications de l'Université de Provence. **71** (1): 161. doi:10.3406/remmm.1994.1641. ISSN 2105-2271. OCLC 958683792.
17. ↑  „Vella, J. (2007). Antonio Maurizio Valperga. Programm tal-festa Marija Immakulata fil-belt ta' Bormla Festa 2007, 49, 51, 53, 55" (PDF). Наводот journal бара `|journal=` (help)
18. ↑  Spiteri, Stephen C. (2014). „Fort Manoel". *ARX Occasional Papers* (4): 176. Посетено на 30 January 2016.
19. ↑  Spiteri, Stephen C. (2011). „Fort Tigné 1792". *ARX Occasional Papers* (1): 6. Посетено на 30 January 2016.
20. ↑  „Corradino Correctional Facility". *Ministry for Home Affairs and National Security*. Архивирано од изворникот на 29 June 2015.
21. ↑  „Caccatori Maltesi". *Historical Re-Enactment Group of Malta*. 24 June 2009. Посетено на 28 August 2015.
22. ↑  Spiteri, Stephen C. (May 2008). „Maltese 'siege' batteries of the blockade 1798–1800" (PDF). *Arx – Online Journal of Military Architecture and Fortification* (6): 35. Посетено на 24 March 2015.
23. ↑  Dandria, David (1 February 2015). „The 1807 Froberg regiment mutiny at Fort Ricasoli". *Times of Malta*. Архивирано од изворникот на 14 March 2015.
24. ↑  „Regimental Hospitals and Military Hospitals of the Malta Garrison". *Maltarmc.com*. British Army Medical Services And the Malta Garrison 1799 – 1979. Архивирано од изворникот на 17 November 2015. Посетено на 30 November 2014.
25. ↑  Bonniċi, A. (1975, NOvember 15). L-Ospizju tal-Furjana. Leħen is-Sewwa, pp. 3.
26. ↑  Bonniċi, A. (1975, November 1). L-erwieħ ta' Wied Għammieq. Leħen is-Sewwa, pp. 4, 11.
27. ↑  „Wied Ghammieq Cemetery Sadly neglected". *The Malta Independent*. 11 May 2006. Посетено на 15 November 2015.
28. ↑  *Army Medical Department – Statistical, Sanitary and Medical Reports. – Volume VI. – For the Year 1866*. London: Her Majesty's Stationery Office. 1866. стр. 327.
29. ↑  Debono, Charles (20 November 2011). „The Battle of Valletta 70 years ago". *Times of Malta*. Архивирано од изворникот на 7 January 2016.
30. ↑  Leone-Ganado, P. (2019, March 20). Octogenarian recalls 1949 storm that almost killed her father, Times of Malta, pp. 3.

Понова историја
---------------

### Индустриска употреба

 Резервоари со нафта во Рикасоли
Откако тврдината била предадена на владата на Малта, таа првично била напуштена, но подоцна станала складиште за контејнери за суровина што пристигнувала во Малта. Во 1976 година, дел од ровот во близина на Левиот Равелин бил пополнет, а Свети Доминик Деми-бастион бил пробиен за да се отвори пат за нов пат.

Во 1964 година, ровот на тврдината станал место за чистење резервоари за Малта Драјдокс. Магацинот, кој е познат како капацитети за чистење резервоари на Рикасоли, го третирал течниот отпад од бродовите што пристигнуваат во Гранд пристаништето и ја отстранувале нафтата и другите хемикалии пред да го испуштат отпадот во морето. Објектот е приватизиран во 2012 година, и моментално е под управување на Васте Оил Ко. Лтд.

Областа околу тврдината на крајот станала индустриски парк, кој бил познат како индустриски имот Рикасоли по тврдината. Индустрискиот имот бил срушен во 2007 година за да се отвори место за Смарт Град Малта.

### Локација за снимање

Поголемиот дел од тврдината е изнајмен на Филмската комисија на Малта, и таа се користи нашироко како локација за различни филмови и серии. Во последниве години, во неговите ѕидови биле изградени огромни сетови за филмовите *Островот Катроат* (1995), *Гладијатор* (2000), *Троја* (2004), *Агора* (2009) и Наполеон (2023). Во овие филмови, тврдината стоела како Порт Ројал, Рим, Троја, Александрија и Тулон соодветно. Тврдината се користела и на снимањето на *Кредо убијци* филм(2016) и Заложници во Ентебе (2018).

Телевизиските мини серии *Јулиј Цезар* (2002) и *Хелена од Троја* (2003) исто така биле делумно снимени во Форт Рикасоли. Сетот наречен *Римски пат* бил изграден за *Јулиј Цезар* и тој бил задржан и користен за други филмови.

Првата сезона на адаптацијата на HBO на *„Игра на тронови"* на Џорџ Р.Р. 

### Сегашна состојба

 Поглед на Форт Рикасоли во 2013 година ја покажува штетата предизвикана од ерозија
 Контрагардата на Свети Доминик, која делумно се срушила
Денес, Форт Рикасоли останува главно недопрена, иако е во трошна состојба. Гребенот на кој е изграден е подложен на крајбрежна ерозија, а некои од ѕидовите помеѓу бастионите бр. 3 и бр. 4 веќе се урнати во морето. Во 2004 година, Единицата за реставрација на Министерството за ресурси и инфраструктура отстранило, обновило и повторно прикачило дел од ѕидовите на тврдината,  но ништо не е направено за да се обнови целата тврдина.

Во мај 2015 година, Демократската алтернатива и некои невладини организации предложиле кампусот на предложениот Американски универзитет во Малта да се подели помеѓу Форт Рикасоли и блиските Форт Сент Роко и Форт Сан Салваторе. Овој предлог не бил имплементиран, бидејќи кампусот треба да се подели помеѓу пристаништето бр. 1 во Коспикуа и Точката Жонгор во Марсаскала.

До 2018 година, невладините организации за наследство упатиле постојани повици за обновување на тврдината.  Некои дела наменети да привлечат повеќе филмски продукции започнале на почетокот на 2019 година, а плановите за обемни реставраторски работи (првично доставени до Управата за планирање во 2013 година) биле одобрени во јуни 2019 година  Овој потег бил поздравен од невладините организации.

Распоред
--------

Форт Рикасоли има неправилен план следејќи го крајбрежјето на полуостровот на кој е изграден. Тврдината се состои од бастиониран копнен фронт и неговите делови, енсинт свртен кон морето и трага од тенил свртена кон заливот Ринела на Големото пристаниште.

### Земјиште пред

 Деми-бастион на Свети Јован
Копнениот фронт се состои од следните бастиони и демибастиони, кои се поврзани заедно со зидови:

* Деми-бастион на Свети Доминик, познат и како Лев демибастион или бастион бр. 5 - демибастион на северниот крај на копнениот фронт. Тој бил оштетен за време на бунтот Фроберг во 1807 година, кога неговиот магацин бил разнесен.
* Бастион Свети Френсис, исто така познат како Централен бастион или бастион бр. 6 - пентагонален бастион во центарот на копнениот фронт. Содржи траверс и покриен абрис.
* Деми-бастион на Свети Јован, исто така познат како Десен деми-бастион или бастион бр. 7 - демибастион на јужниот крај на копнениот фронт.

Копнениот фронт содржи казамати, кои се користеле како касарна.

 Левиот Равелин
Копнениот фронт е дополнително заштитен со следните работи:

* Фосебреја во форма на круна што го опкружува целиот копнен фронт.
* Св. Доминик бил тешко оштетен од дејството на морската вода, а половина од структурата се срушила.
* два триаголни ролери помеѓу бастионот Свети Францис и кој било од демибастионите.  Левиот Равелин содржи 152 мм постава за пиштол со полнење (BL).
* два капониери кои водат од копнениот фронт до секој од равелините. Направени се големи модификации на нивните структури од страна на Британците.

Просториите се опкружени со ров, прикриен пат  и глацис.

### Пред морскиот брег

 Кон морскиот брег на Форт Рикасоли
Ентеинтот свртен кон отвореното море е составен од следниве бастиони и зидови:

* Бр. 1 Бастион – демибастион поврзан со тенај, формирајќи Точка батерија. Првично содржел, испакната кула, но таа била демонтирана за да се отвори место за насочувачка станица за системот за торпедо Бренан. На лицето на бастионот се наоѓа место за пиштол за пиштол RML од 317 мм од 38 тони.
* Зидина бр. 1 – зидан ѕид помеѓу бастиони бр. 1 и бр. 2, кој содржи акумулирана батерија и рефлектор.
* Бастион бр. 2 – асиметричен бастион кој содржи прегради и разни британски пушки, списанија и контролна кула за пожар.
* Бр. 2 Зидина – висок ѕид помеѓу бастиони бр. 2 и бр. 3, со згради, магацин за трошоци (каде се чувала муниција наменета за непосредна употреба) и рефлектор.
* Бр. 3 Бастион – бастион со рамно лице, кој содржел прегради и разни британски места за пиштоли, магацини и контролна кула за пожар.
* Преграден ѕид во близина на Бастион бр. 4, кој содржел прегради, магацини и порти конпристаништето. Дел од преградниот ѕид се урнал во морето.
* Бр. 4 Бастион – мал бастион, кој содржел место за оружје, списание, засолништа за пиштолската екипа и контролна кула за пожар.
* Завеса бр. 5 - висок ѕид помеѓу Бастион бр. 4 и Деми-бастион Св. Доминик на копнениот фронт, кој содржел места за оружје, списанија и засолништа за вооружениот екипаж.

Од бр. 1 до бр. 3 бастионите се протега плитко издлабен ров. 

 Дел од тенајската трага свртена кон пристаништето на Форт Рикасоли
 Главната порта
Енсинтот долж заливот Ринела се состои од тенаилска трага со високи ѕидови. Главната порта на тврдината се наоѓа во рамките на енсинтот. Куќата на гувернерот (сега урната) и капелата на Свети Никола се наоѓаат во тврдината, блиску до главната порта. Натписот на портата го одбележува инаугурацијата на тврдината во 1698 година и му дава пофалба на Големиот мајстор Перелос.

На северниот крај на тенајот, на врвот на полуостровот, сè уште може да се види ровот издлабен во карпи на Орси Батерија.

Британците изградиле торпедна станица Бренан во близина на трасата кон крајот на 19 век.

Поврзано
--------

* Quintano, Anton (1977). „Fort Ricasoli: A Historical Survey, 1670–1798" (PDF). *Storja*. University of Malta. **78** (13): 164–165.

Наводи
------

Понатамошно читање
------------------

* Quintano, Anton (1999). *Ricasoli, Malta: History of a Fort*. Publishers Enterprises Group (PEG), Limited. ISBN 9789990902433.

Надворешни врски
----------------

* Национален инвентар на културните добра на Малтешките острови


1. ↑  Quintano, Anton. „Fortifications: Fort Ricasoli". *Heritage: An Encyclopedia of Maltese Culture and Civilization*. Midsea Books Ltd. **4**: 1101–1107.
2. ↑  „Decision on Ricasoli port facilities for waste oils postponed". *Times of Malta*. 5 March 2015. Посетено на 15 November 2015.
3. ↑  „Parliament was 'bypassed' over Ricasoli tank farm". *Times of Malta*. 28 May 2012. Архивирано од изворникот на 17 November 2015.
4. ↑  „Waste Oils given 30-year contract to manage Ricasoli Tank Cleaning Facilities". *Times of Malta*. 4 January 2013. Архивирано од изворникот на 17 November 2015.
5. ↑  Zammit, Rosanne (3 August 2007). „Mepa approves demolition of Ricasoli factories". *Times of Malta*. Архивирано од изворникот на 17 November 2015.
6. 1 2  „Fort Ricasoli". Malta Film Commission. Посетено на 30 November 2014.
7. ↑  Siegel, Lucas (4 November 2014). „New Assassin's Creed Set Pictures, Shooting Information from Malta". *Comicbook.com*. Архивирано од изворникот на 27 November 2015.
8. ↑  „Locations of Thrones: Malta (Part 1)". *Cultureaddicthistorynerd.com*. 9 August 2011. Посетено на 30 November 2014.
9. ↑  Carabott, Sarah (29 August 2016). „Forts under attack from neglect and vandalism". *Times of Malta*. Архивирано од изворникот на 30 August 2016.
10. ↑  Said, Edward (17 October 2006). „In need of repair". *Times of Malta*. Посетено на 30 November 2014.
11. ↑  Cini, George (20 January 2004). „Lm110,000 restoration job on Fort Ricasoli rampart". *Times of Malta*. Посетено на 15 November 2015.
12. ↑  Said, Edward (3 September 2010). „Fort Ricasoli is under serious threat". *Times of Malta*. Посетено на 9 March 2014.
13. ↑  „AD suggests Ricasoli as new university site". *Times of Malta*. 4 May 2015. Посетено на 5 May 2015.
14. ↑  *Alternative Sites proposal for a new University Campus*. National Independent Forum for Sustainability. 25 May 2015. стр. 10–11. Посетено на 6 June 2015.
15. ↑  „'American' University to occupy Dock 1 buildings and reduced Zonqor site". *Times of Malta*. 20 August 2015. Посетено на 20 August 2015.
16. ↑  Camilleri, Neil (16 July 2018). „Ricasoli: The fort that is not so slowly being eaten up by the sea". *The Malta Independent*. Архивирано од изворникот на 21 October 2018.
17. ↑  „Association calls for emergency works, long-term restoration plan for Fort Ricasoli". *The Malta Independent*. 27 August 2018. Архивирано од изворникот на 28 August 2018.
18. ↑  Demicoli, Keith (16 April 2019). „Fort Ricasoli undergoing restoration works to attract more film productions". *TVM*. Архивирано од изворникот на 18 April 2019.
19. ↑  Leone Ganado, Philip (18 June 2019). „Not a moment too soon... Fort Ricasoli will finally be restored". *Times of Malta*. Архивирано од изворникот на 18 June 2019.
20. ↑  Fsadni, Stephanie (24 June 2019). „Fort Ricasoli restoration – 'all layers of history must be preserved'". *Times of Malta*. Архивирано од изворникот на 24 June 2019.
21. ↑  Spiteri, Stephen C. (1994). *Fortresses of the Cross*. Heritage Interpretation Services. ISBN 9789990996531.
22. ↑  „St Dominic Demi-Bastion – Fort Ricasoli" (PDF). *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands*. 28 June 2013. Архивирано од изворникот (PDF) на April 2, 2015. Посетено на 13 July 2015.
23. ↑  „Central Bastion – Fort Ricasoli" (PDF). *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands*. 28 June 2013. Архивирано од изворникот (PDF) на July 14, 2015. Посетено на 13 July 2015.
24. ↑  „Right Demi-Bastion & adjoining curtain – Fort Ricasoli" (PDF). *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands*. 28 June 2013. Архивирано од изворникот (PDF) на July 14, 2015. Посетено на 13 July 2015.
25. ↑  *Army Medical Department – Statistical, Sanitary and Medical Reports. – Volume VI. – For the Year 1866*. London: Her Majesty's Stationery Office. 1866. стр. 327.
26. ↑  „Faussebraye – Fort Ricasoli" (PDF). *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands*. 28 June 2013. Архивирано од изворникот (PDF) на July 14, 2015. Посетено на 13 July 2015.
27. ↑  „Counterguard – Fort Ricasoli" (PDF). *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands*. 28 June 2013. Архивирано од изворникот (PDF) на July 14, 2015. Посетено на 13 July 2015.
28. ↑  „Right Ravelin – Fort Ricasoli" (PDF). *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands*. 28 June 2013. Архивирано од изворникот (PDF) на July 14, 2015. Посетено на 13 July 2015.
29. ↑  „Left Ravelin – Fort Ricasoli" (PDF). *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands*. 28 June 2013. Архивирано од изворникот (PDF) на July 14, 2015. Посетено на 13 July 2015.
30. ↑  „Right Caponier – Fort Ricasoli" (PDF). *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands*. 28 June 2013. Архивирано од изворникот (PDF) на July 14, 2015. Посетено на 13 July 2015.
31. ↑  „Left Caponier – Fort Ricasoli" (PDF). *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands*. 28 June 2013. Архивирано од изворникот (PDF) на July 14, 2015. Посетено на 13 July 2015.
32. ↑  „Land front ditch – Fort Ricasoli" (PDF). *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands*. 28 June 2013. Архивирано од изворникот (PDF) на July 14, 2015. Посетено на 13 July 2015.
33. ↑  „Covertway – Fort Ricasoli" (PDF). *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands*. 28 June 2013. Архивирано од изворникот (PDF) на July 14, 2015. Посетено на 13 July 2015.
34. ↑  „Glacis – Fort Ricasoli" (PDF). *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands*. 28 June 2013. Архивирано од изворникот (PDF) на July 14, 2015. Посетено на 13 July 2015.
35. ↑  „No 1 Bastion and Tenaille – Fort Ricasoli" (PDF). *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands*. 28 June 2013. Архивирано од изворникот (PDF) на July 14, 2015. Посетено на 13 July 2015.
36. ↑  „No 1 Curtain – Fort Ricasoli" (PDF). *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands*. 28 June 2013. Архивирано од изворникот (PDF) на July 14, 2015. Посетено на 13 July 2015.
37. ↑  „No. 2 Bastion – Fort Ricasoli" (PDF). *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands*. 28 June 2013. Архивирано од изворникот (PDF) на July 14, 2015. Посетено на 13 July 2015.
38. ↑  „No.2 Curtain – Fort Ricasoli" (PDF). *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands*. 28 June 2013. Архивирано од изворникот (PDF) на July 14, 2015. Посетено на 13 July 2015.
39. ↑  „No. 3 Bastion – Fort Ricasoli" (PDF). *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands*. 28 June 2013. Архивирано од изворникот (PDF) на July 14, 2015. Посетено на 13 July 2015.
40. ↑  „Curtain near No.4 Bastion – Fort Ricasoli" (PDF). *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands*. 28 June 2013. Архивирано од изворникот (PDF) на July 14, 2015. Посетено на 13 July 2015.
41. ↑  „No 4 Bastion – Fort Ricasoli" (PDF). *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands*. 28 June 2013. Архивирано од изворникот (PDF) на July 14, 2015. Посетено на 13 July 2015.
42. ↑  „No 5 Curtain – Fort Ricasoli" (PDF). *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands*. 28 June 2013. Архивирано од изворникот (PDF) на July 14, 2015. Посетено на 13 July 2015.
43. ↑  „Sea front ditch – Fort Ricasoli" (PDF). *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands*. 28 June 2013. Архивирано од изворникот (PDF) на July 14, 2015. Посетено на 13 July 2015.
44. 1 2  „Harbour tenaille trace – Fort Ricasoli" (PDF). *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands*. 28 June 2013. Архивирано од изворникот (PDF) на July 14, 2015. Посетено на 13 July 2015.
45. ↑  „Main Gate and remains of Governor's House – Fort Ricasoli" (PDF). *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands*. 28 June 2013. Архивирано од изворникот (PDF) на July 14, 2015. Посетено на 13 July 2015.
46. ↑  „Chapel of St Nicholas – Fort Ricasoli" (PDF). *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands*. 28 June 2013. Архивирано од изворникот (PDF) на July 14, 2015. Посетено на 13 July 2015.
47. ↑  Abela, Giovanni Francesco (3 April 1772). „Malta illustrata... accresciuta dal Cte G.A. Ciantar". Mallia. стр. 93. Посетено на 3 April 2019.
48. ↑  „Orsi Battery remains – Fort Ricasoli" (PDF). *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands*. 28 June 2013. Архивирано од изворникот (PDF) на July 14, 2015. Посетено на 13 July 2015.