Координати: 25°13′24″N 89°41′41″E﻿ / ﻿25.22333° СГШ; 89.69472° ИГД﻿ / 25.22333; 89.69472

Брамапутра во рамките на Индијаизворутока
Изворот и утоката на Брамапутра

Јарлунг Цангпо во Тибет.
Брамапутра на зајдисонце во Дибругар
**Брамапутра** (санскрит: ब्रह्मपुत्र; бенгалски: ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ *Brôhmôputrô*) — голема меѓународна река, една од најголемите во Азија.

Извира од ледникот Ангси на северната страна на Хималаите, во автономниот регион Тибет, каде е наречена Јарлунг Цангпо. Потоа тече низ јужен Тибет и се смолкнува низ Хималаите во големи клисури и влегува во Аруначал Прадеш (Индија), каде го носи името Диханг или Сјанг. Тече на југозапад низ Асамската Долина како Брамапутра и на југ низ Бангладеш како Џамуна. Пристигајќи во големата делта на Ганг, се спојува со реката Падма (главната растока на Ганг), а потоа и со Мегна, па завршува во Бенгалскиот Залив.

Со должина од 2.900 км, Брамапутра е стопански значајна река што се користи за наводнување и превоз. Просечната длабочина изнесува 38 м, а максималната достигнува до 120 м. Напролет, со топењето на снеговите, реката често се излева со катастрофални последици. Има просечен истек од 19.300 м3/с, но при поплава надоаѓаат количини од 100.000 м3/с. Ова е класичен пример на испреплетена разгранета река, мошне склона кон преместување на коритото и авулзија. Претставува една од ретките реки во светот што имаат плимни бранови. Пловна е по речиси целото течение.

Сливот на реката ги опфаќа Хималаите источно од индиско-непалската граница, јужниот среден дел на Тибетската Висорамнина над сливот на Ганг, југоисточниот дел на Тибет, ридовите Паткај-Бум, северните падини на Медалајските Ридови, рамниците во Асам и северните предели во Бангладеш. Јужно од Тибет, сливот се одликува со големо количество на врнежи. Највисока планина во сливот е Кангченѕунга (8.586 м).

Горното течение на Брамапутра не било познато сè до експедицијата во 1884–86 г. кога е утврдено дека се работи за Јарлунг Цангпо. Поради ова, реката напати се нарекува Цангпо-Брамапутра.

Според хиндуизмот, долно течение на реката се смета за свето. Брамапутра на санскрит значи „Брамин син".

Течение
-------

### Тибет

Реката извира од ледникот Ангси на северната страна на Хималаите во Тибет и го носи името Јарлунг Цангпо. Долга е 3.848 км, со сливна површина од 712.035 км2.

### Асам и околината

Во Индија, реката влегува преку сојузната држава Аруначал Прадеш, каде е наречена Сјанг. Многу бргу се спушта од планинските предели и излегува на рамница, каде го носи името Диханг. По 35 км, во неа се влеваат реките Дибанг и Лохит на почетокот на Асамската Долина. Под Лохит, реката го добива името Брамапутра и влегува во сојузната држава Асам. Тука коритото во голема мера се проширува — на места и до 10 км. Кај Сонитпур ѝ се приклучува и реката Каменг.

Помеѓу Дибругар и Лакимпур, реката се дели на два канала. Северниот е наречен Керкутија, а јужниот го носи матичното име Брамапутра. Околу 100 км низводно, каналите се спојуваат, образувајќи го островот Маџули — во минатото, најголем речен остров на светот. Кај Гувахати, Брамапутра ги пресекува карпите на Шилоншката Висорамнина. Ова е најтесниот дел од течението, со само 1 км меѓу бреговите.

Пределите со плавни рамници на Брамапутра во Асам се сметаат за посеобен екорегион, наречен „Полузимзелени шуми на долината на Брамапутра".

### Бангладеш

Во Бангладеш, на Брамапутра и се придружува притоката Тиста. Подолу реката се дели на растоки. Западниот ракав, кој го носи најголемиот дел од водата, продолжува на југ под името Џамуна и се влева во долното течение на Ганг, наречено Падма (бнг. Пода). Источниот ракав (кој порано бил доста поголем) се нарекува Долна или Стара Брамапутра (бнг. Бромопутро). Се извива во југоисточен правец и се влева во реката Мегна кај Дака. Падма и Мегна се спојуваа кај Чандпур и се влеваат во Бенгалскиот Залив. Овој последен дел од реката се нарекува Мегна.

Во минатото, долното течение на Брамапутра било поинакво, минувајќи низ окрузите Џамалпур и Мајмансинг. Во 1762 г. подрачјето го погодило земјотрес со јачина од 7,5 степени, па главниот канал кај Бахадурабад се пренасочил кон југ и се отворил како Џамуна поради тектонското издигање на мадупурскиот пределен појас.

Делтата на Ганг се напојува од повеќе реки, вклучувајќи ги Ганг и Бранапутра. Со површина од 59.570 км2, ова е најголемата речна делта во светот.

Поврзано
--------

* Делта на Ганг
* Список на реки во Индија
* Список на реки во Бангладеш

Наводи
------

1. 1 2  Брамапутра — Енциклопедија „Британика" (англиски)
2. ↑  Реката има разни имиња на други јазици: асамски: ব্ৰহ্মপুত্ৰ *Brôhmôputrô*; хинди: ब्रह्मपुत्र, IAST: *Brahmaputra*; тибетски: ཡར་ཀླུངས་གཙང་པོ་, Вајли: *yar klung gtsang po* Јарлунг Цангпо; кинески упр. 布拉马普特拉河, трад. 布拉馬普特拉河, пинјин: *Bùlāmǎpǔtèlā Hé*
3. ↑  Јанг Лина (2011-08-22). „Научниците точно ги утврдија изворите на четири големи меѓународни реки". Сијнхуа. Посетено на 2012-12-06. (англиски)
4. ↑  „Yarlung Tsangpo River in China". Atmospheric Data Science Center. Архивирано од изворникот на 2012-03-24. Посетено на 2007-06-27.
5. ↑  „Brahmaputra River Flowing Down From Himalayas Towards Bay of Bengal". Архивирано од изворникот на 2011-11-06. Посетено на 22 ноември 2011.
6. ↑  Водни ресурси на Бангладеш — ФАО (англиски) посет. 18 ноември 2010 г
7. ↑  Catling, David (1992). *Rice in deep water*. International Rice Research Institute. стр. 177. ISBN 978-971-22-0005-2. Посетено на 23 април 2011.
8. ↑  „архивска копија". Архивирано од изворникот на 2012-07-22. Посетено на 2013-11-05.
9. ↑  „архивска копија". Архивирано од изворникот на 2012-01-05. Посетено на 2013-11-05.
10. ↑  *The face of the earth: (Das antlitz der erde) - Eduard Suess - Google Boeken*. Books.google.com. 1904. Посетено на 2012-12-29.
11. ↑
12. ↑  „архивска копија". Архивирано од изворникот на 2011-12-30. Посетено на 2013-11-05.
13. ↑  Singh, Vijay P.; Sharma, Nayan (2004). *The Brahmaputra Basin Water Resources*. Springer. стр. 113. ISBN 978-1-4020-1737-7. Посетено на 7 февруари 2011. Укажано повеќе од еден `|author2=` и `|last2=` (help)

* Rahaman, M. M. & Varis, O. 2009. Integrated Water Management of the Brahmaputra Basin: Perspectives and Hope for Regional Development, Natural Resources Forum, Vol. 33, No. 1. pp. 60–75. doi:10.1111/j.1477-8947.2009.01209.x.
* Sarma, J N (2005). „Fluvial process and morphology of the Brahmaputra River in Assam, India". *Geomorphology*. **70** (3–4): 226–256. doi:10.1016/j.geomorph.2005.02.007.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Брамапутра" на Ризницата ? |

* Причинители за поплавите на Брамапутра Архивирано на 11 март 2007 г. (англиски)
* Моќната Брамапутра (англиски)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* VIAF: 246543842
* GND: 4089904-4
* NKC: ge192260

 |

 |