***Последниот ден на еден осуденик на смрт*** (француски: *Le Dernier Jour d'un Condamné*) е краток роман на Виктор Иго објавен во 1829 година. Во романот се раскажува за мислите на човекот осуден на смрт. Виктор Иго го напишал романов за да го изрази ставот дека смртната казна треба да се укине.

Идеја
-----

Виктор Иго неколку пати бил сведок на погубување со гилотина, и бил лут од тоа што народот се воодушевувал од таков настан. Иго почнал да го пишува *„Последниот ден на еден осуденик на смрт" е*ден ден по престојот во хотел каде што џелатот ја подмачкувал гилотината за да ја изврши погубувањата. Го завршил многу брзо. Книгата ја објавил Чарлс Госелин во февруари 1829 година, без да го наведе името на авторот. По три години, на 15 март 1832 година, Иго ја довршл приказната додавајќи долг предговор и потпишувајќи се како автор.

Содржина
--------

Во Франција во 19 век, човек осуден на смрт со гилотина, ги запишува своите мисли, чувства и стравови додека го очекува погубувањето. Пишувањето ја следи промената во неговата психа и го опишува својот живот во затворот, опишува сѐ - од изгледот ќелијата до карактерот на затворскиот свештеник. Не си го спомнува името, ниту пак што тој направил за да биде осуден. Осуденикот за читателот останува безимена, безлична и бесмислена жртва.

Интересно е што во новелата накратко се споменува Жан Валжан, јунакот од *Клетници* на Виктор Иго. Додека осудениот ја чека казната, се запознава со друг осуденик кој му ја раскажува својата животна приказна. Тој му кажува дека го затвориле затоа што украл леб за да го спаси семејството на сестра си. Ова се поклопува со приказната на Жан Валжан што Иго ја дава во клетници.

Во еден момент се обидува да побегне наговарајќи суеверни чувар да му ги даде алиштата. Чуварот ќе се согласи, но на крај ќе преовлада здравиот разум кај него и одбива да размени облека со Осуденикот.

Дента кога треба да биде погубен, за последен пат ја гледа својата тригодишна ќерка, но таа веќе не го препознава и му вели дека татко ѝ е мртов.

Новелата завршува со неговата очајна молба за помилување и ги проколнува луѓето - луѓето што ги слуша надвор како нестрпливо врескаат да почне спектаклот на неговото обезглавување.

Влијание
--------

Иако *„Последниот ден на еден осуденик на смрт",* за разлика од другите дела на Иго*,* не е толку познато, новелата се истакнува што е пофалена од Фјодор Достоевски како „несомнено најреално и највистинито од сето она што го напишал Иго" во неговите писма  и романот *„Идиот"*  Треба да се забележи дека самиот Достоевски лично ги доживеал психолошките трауми на осуденикот откако бил осуден на смрт а подоцна и помилуван. Исто, Достоевски го споменува ова дело во *Кротка*, наведувајќи ја новелата на Иго како средство за да се оправда „фантастичната" идеја да се запишуваат мислите во моментите на неволја.

Наводи
------

1. ↑  ↑ Achevé en 3 semaines selon Victor Hugo raconté par un témoin de sa vie, chapitre L ou en un mois et demi (14 novembre 1828 - 26 décembre 1828) selon Roger Borderie (Notices sur le Dernier Jour d’un condamné - Gallimard 1970)
2. ↑  Reynolds, George W.M. (1840). *The Last Day of a Condemned*. London: George Henderson. стр. 55–56.
3. ↑  Reynolds, G.W.M (1840). *Last Day of a Condemned*. London: George Henderson. стр. 85.
4. ↑  Bird, Robert. *Fyodor Dostoevsky*. стр. 48.
5. ↑  Dostoevsky, Fyodor. *The Idiot*. Penguin.
6. ↑  Dostoevsky, Fyodor. *The Meek One*. Moscow: Progress Publishers.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 194830438
* LCCN: no2001075760
* GND: 4620297-3
* BNF: cb13175157n (податоци)

 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Виктор Иго |
| --- |
|  |
| Романи | 
* *Ан д’Исланд* (1823)
* *Биг-Жаргал* (1826)
* *Последниот ден на еден осуденик на смрт* (1829)
* *Богородичната црква во Париз* (1831)
* *Клетници* (1862)
* *Работници на морето* (1866)
* *Човекот кој се смее* (1869)
* *Деведесет и трета* (1874)

 |  |
|  |
| Драми | 
* *Инес де Кастро* (1820; издадена во 1863)
* *Кромвел* (1827)
* *Ернани* (1830)
* *Марион де Лорм* (1831)
* *Кралот се забавува* (1832)
* *Лукреција Борџија* (1833)
* *Мари Тјудор* (1833)
* *Анџело, тиранот од Падова* (1835)
* *Есмералда* (1836; само либрето)
* *Руи Блас* (1838)
* *Бурграви* (1843)
* *Торкемада* (1882)

 |
|  |
| Кратки раскази | 
* "Клод Ге" (1834)

 |
|  |
| Збирки поезија | 
* *Оди и разна поезија* (1822)
* *Нови оди* (1824)
* *Оди и балади* (1828)
* *Ориенталски* (1829)
* *Есенски лисја* (1831)
* *Песни од самрак* (1835)
* *Внатрешни гласови* (1837)
* *Зраци и сенки* (1840)
* *Казни* (1853)
* *Контемплации* (1856)
* *Легенда на вековите* (Прв дел 1859)
* *Песни од улиците и шумите* (1865)
* *Ужасна година* (1872)
* *Уметност да се биде дедо* (1877)
* *Легенда на вековите* (Втор дел 1877)
* *Папа* (1878)
* *Врховна милост* (1879)
* *Магаре* (1880)
* *Четирите ветришта на духот* (1881)
* Завршен дел од *Легенда на вековите* (1883)
* *Крајот на сатаната* (1886)
* *Бог* (1891, 1941)
* *Целата лира* (1888, 1893, 1897, 1935-1937)
* *Темните години* (1898)
* *Последен сноп* (1902, 1941)
* *Океан, куп камења* (1942)
* *Опачина на страницата* (1960)
* *Дела од детството и младоста, 1814-20* (Јувенилија, 1964)

 |
|  |
| Други дела | 
* *Рајна* (1842)
* *Наполеон Малиот* (1852 памфлет)
* *Вилијам Шекспир* (есеј од 1864)
* *Дела и зборови* (1875)
* *Историја на еден злостор* (1877)
* *Религии и религија* (1880)

 |

 |