Ѓорѓе Чарапиќ Фусек (1876-1941) српски сликар и хералдички уметникЃорѓе Чарапиќ
**Ѓорѓе Ј. Чарапиќ** или **Георг Фусек** (Белград, 11 февруари 1876 - Белград, 10 јули 1941) бил српски сликар со чешко потекло, учесник во Првата светска војна во српската војска, автор на нацртите за српската војска на речиси сите медали и споменици во периодот 1904-1914 година, секретар на Канцеларијата на кралските ордени (1917 - 1935), член на Комитетот за определување на новиот грб на градот Белград, со седум негови предлози, автор на многу уметнички дела, портрети и историски композиции (кои ги работел во форма на разгледници, или во голем формат за на ѕид).

Потекло
-------

Таткото на Ѓорѓе Чарапиќ, Јован Чарапиќ - Јохан Фусек, го носел чешкото презиме Фусек. Не сакајќи да имаат ништо со Германците, семејството Фусек ја сменило оваа германско презиме во српско - Чарапиќ.

Воден од оваа логика, и синот на Јован, Георг Фусек, го променил германизираното презиме Фусек, но и името Георг во Ѓорѓе Чарапиќ.

Ова понекогаш било збунувачки, бидејќи многумина подоцна мислеле дека овие Чарапиќ се всушност потомци на војводата Васо Чарапиќ од времето на Водачот Караѓорѓе Петровиќ!

Живот и кариера
---------------

Роден е во Белград на 11 февруари 1876 година, во чешко семејство, од татко Јохан Фусак, графичар во Државната печатница и Воениот картографски институт во Белград, и мајката Тереза, која трајно се преселила во средината на 19 век. век во Белград. Не сакајќи да бидат граѓани на австроунгарската монархија, туку поданици на Кнежевството, а подоцна и на Кралството Србија.

По дипломирањето на Реалка во Белград, родителите прво го испратиле да студира на Универзитетот во Минхен, каде што се стекнал со диплома за рударско инженерство. Потоа (бидејќи имал вештина за цртање), родителите го испратиле во Прага, во едно од најпрестижните уметнички училишта во Европа на крајот на 19 век. век, кој успешно го завршил.

По враќањето во Србија, по завршувањето на училиштето, почнувајќи од 1898 година, во следните две години работел како рударски техничар кај браќата Пирх во Географското одделение на Главниот штаб на војската на Србија. Се вработил во 1900 година, а таму работел до 1904 година, кога ја напуштил државната служба и отворил мала техничка канцеларија на улицата Невесињска, кај Калениќ Гумна, денешниот пазар, каде што работел до општата мобилизација во 1912 година.

Во пресрет на Големата војна се оженил со Милица (моминско презиме Јевтиќ) ќерка на прота, откако пред свадбата преминал од католичка во православна вера.

За време на војните што ги водела Србија во 1920-тите, Ѓорѓе од 1912 до 1917 година. служел како технички воен офицер на Првиот телеграфски оддел на Одделот за сообраќај на Врховната команда, под директна команда на инж. Потполковник Питер А. Прокич. Во текот на борбите, додека проверувал дали се во ред сите линии на фронтот кај Крагуевац, двапати доживеал ненадејни австроунгарски воздушни напади. Во еден од нив тој е ранет во главата и рамото. По санирањето на повредата продолжил да работи, но со постојани здравствени последици во вид на напади на мигрена, кои го придружувале до крајот на животот.

 Ѓорѓе Чарапиќ - седум идејни решенија за грбот на Белград од 1931 година.
Во текот на својата богата кариера, Ѓорѓе бил член на „Стручниот комитет за грбот на градот Белград", заедно со Бета Вуканиќ, Урош Предиќ, Илија Шобајиќ, Драган Стојановиќ, Богдан Поповиќ, Милан Николајевиќ, Станој Станојевиќ, Ивиќ, Владимир Ќоровиќ и Никола Вулиќ, која според указот на претседателот на белградската општина Милан Нешиќ требало да одлучува за предлозите за конкурсот. На оваа позиција, Ѓорѓе Чарапиќ, земајќи ги предвид сите предлози и елементи изнесени во дискусијата, сите членови на комисијата и кои би можеле да се земат предвид за грбот на градот, следејќи ги правилата на хералдиката и хералдичките студии. ги скицирал дискусиите на Комитетот преку седум шаблони за грбот на Белград. На крајот, во 1931 година, комисијата го прифатила предлогот на Ѓорѓе Андрејевиќ Кун.

Тој поднел оставка во 1935 година поради влошената здравствена состојба од војната. Во 1935 година поднел оставка и се пензионирал како воен офицер со чин капетан од прва класа.

Како пензионер се посветил на семејството и водел мало биро до почетокот на Втората светска војна.

Починал ноќта на 10 јули 1941 година во Белград, на почетокот на Втората светска војна, за време на втората германска окупација на Србија, која не можел да ја издржи со неговата лоша здравствена состојба. Неговата смрт ја згаснало лозата на чешкото семејство Чарапиќ, бидејќи неговата единствена ќерка Борислава (1916 - 1993), исто така дипл. инженер, никогаш не стапила во брак.

Уметнички дела
--------------

Заедно со техничките науки, Ѓорѓе Чарапиќ, по враќањето од училиштето во Прага, се занимавал и со ликовна уметност. Сликал портрети на истакнати, но и на обични луѓе, династички портрети, пејсажи, композиции со историска тематика, илустрации итн. Сè што насликал Карапиќ е направено во стилот на чешката сецесија... Тој правел историски композиции во форма на разгледници, или големи формати за ѕид, а ги печател во книжарницата Зелениот венец на Томо Јовановиќ во Белград или во Институтот Литогарф Ниберг и синовите во Прага.

 Портрет слика од Ѓорѓе Чарапиќ
Со почетокот на Големата војна, благодарение на неговите уметнички дела, тој станал познат, не само во војската, туку и меѓу граѓаните. Забележувајќи ги уметничките способности на Чарапиќ, како и фактот дека Ѓорѓе Чарапиќ ги подготвил речиси сите српски медали и споменици за српската војска во периодот 1904-1914 година, Владата на Кралството Србија во 1917 година го именувала за секретар на Канцеларијата за кралски ордени.

Работејќи на оваа должност до 1935 година Чарапиќ дал бројни предлози, меѓу кои и оние за:

 Збирки на уникатни предмети, повелби и династички документи на пергамент, дизајнирани за кралското семејство Караѓорѓевиќ од Ѓорѓе Чарапиќ *(Музеј на историјата на Србија, Белград)*
* Орден на југословенската круна (1930),
* Сите орденски дипломи,
* Дипломи од различни воени училишта,
* Воени ознаки,
* Воени знамиња на Југославија,
* Музички и емигрантски знамиња и знамиња на различни општества,
* Уникатни (од вистински пергамент) династички крштеници, венчаници и некролози,
* Династички грбови.

Работел и на разни ликовни книшки (ex libris).

Со текот на низа неповолни околности, неговата севкупна работа паднала во заборав. Сепак, иако заборавени од културната јавност во Србија, неговите уметнички дела, собрани од различни приватни колекции, денес се чуваат во Историскиот музеј на Србија, Воениот музеј во Белград, Националниот музеј во Белград, Железнички музеј во Белград, Градскиот музеј во Белград, белградската историска библиотека, Белград, Архивот на Србија, Воениот архив, Архивот на Југославија, Галеријата на татковината Србија во Нови Сад, Националниот музеј во Шабац, Православната црковна општина во Панчево.

Наводи
------

 

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Кнежевић, Ђ Коста. „*100 година од Великог рата, Српски Чех*". Политика онлајн, 27.10.2017. Посетено на 8. 4. 2019. Проверете ги датумските вредности во: `|accessdate=` (help)
2. 1 2 3 4  *Поводом изложбе* (предложак) У:Изложба „Ђорђе Чарапић Фусек, секретар Канцеларије краљевских ордена – Живот и дело" Историјски музеј Србије, 2018/19. Београд
3. ↑  Дражић, Марко. „О грбу Београда". "Милош Обилић" Друштво српских грбоносаца. Посетено на 9. 4. 2019. Проверете ги датумските вредности во: `|accessdate=` (help)
4. ↑  Spiegler, Gottfried (1931-07). „Ein Neues, Automatisch Umschaltendes Milliamperemeter zur Beschleunigung Gezielter Röntgenaufnahmen". *Klinische Wochenschrift*. **10** (28): 1334–1335. doi:10.1007/bf01735858. ISSN 0023-2173. Проверете ги датумските вредности во: `|date=` (help)
5. ↑  Мозер, Ян (1981). „Исправление к работам: Acta Arith. 31 (1976), стр. 31-43; 31(1976), стр. 45-51; 35 (1979), стр. 403-404". *Acta Arithmetica*. **40** (1): 97–107. doi:10.4064/aa-40-1-97-107. ISSN 0065-1036.
6. ↑  Мозер, Ян (1981). „Исправление к работам: Acta Arith. 31 (1976), стр. 31-43; 31(1976), стр. 45-51; 35 (1979), стр. 403-404". *Acta Arithmetica*. **40** (1): 97–107. doi:10.4064/aa-40-1-97-107. ISSN 0065-1036.

Надворешни врски
----------------

* Српски чешки - Политика онлајн 27.10.2017