recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Алберт Волпе** ― измислен лик кој се појавува во филмот *Кум Дел III* од 1990 година. Тој е претставен од Кармине Кариди, кој бил претставуван од Кармине Розато во *Кум II* (1974). Волпе е шеф на Чикашката филијала во 1970-тите.

*Кум III*
---------

Алберт Волпе е еден од дарителите во Комисијата. Познато е дека е човек со око за големите бизниси и е еден од многуте што се обиделе да заработат богатство со инвестирање во казината на Мајкл Корлеоне. Мајкл свикува состанок на Комисијата во хотел во Атлантик Сити и ја ликвидира својата коцкарска империја, правејќи ги неговите партнери, вклучувајќи го и Волпе, мултимилионери.

Сепак, успехот на Волпе е краткотраен. Неколку моменти откако Мајкл ја најавува продажбата, еден од атентаторите кои работат за предавничкиот капорежим на семејството Корлеоне*,* Џои Заса отвораат оган во хотелот, убивајќи ги сите внатре освен Мајкл и неговиот внук Винсент Корлеоне. Волпе е застрелан откако ќе го заглави својот „среќен капут" на вратата.

Наводи
------

1. ↑  „The Godfather, Part III (1990)". *The New York Times*. Baseline & All Movie Guide. 2014. Архивирано од изворникот на 16 јули 2014. Посетено на 3 јули 2022.
2. ↑  „The Godfather Part III (1990)". *IMDb*. Посетено на 3 јули 2022.
**Јован Стефановски-Жан** Скопје, 9 јуни 1948

 - Скопје, 12 јуни 2019

) — македонски архитект, најпознат по делата како што се Милениумскиот крст на Водно, новиот театар во Скопје и преку 550 други објекти во Македонија и светот.

Животопис
---------

Стефановски е роден во Скопје на 9 јуни 1974 година. Дипломирал на Архитектонско-градежниот факултет во Скопје во 1973 година со темата „Аеродромска пристанишна зграда – Пелагонија", кај проф. Георги Константиновски. Реализирал повеќе објекти од општествен, трговски и угостителски карактер. Посебно внимание посветил на станбената архитектура. Работел во повеќе проектантски бироа и во сопствено проектантско студио „Еуроарт" во Скопје, кое го основан во 1994 година. Се занимавал со публицистика. Објавил преку 60 написи посветени на архитектурата. Позначајни реализации: Банката во Пробиштип (1986), Домот на занаетчиите во Старата чаршија во Скопје (1990), Деловниот дистрибутивен центар „Машинопромет" во Скопје (1990), фабричкиот комплекс „Иноспектар" во Скопје (1998) и повеќе поединечни куќи во Скопје. Негови дела се и црквите Соборниот храм-Рождество на Пресвета Богородица во Скопје и црквата „Воскресение Христово", Бутел, Скопје. Автор е и на плоштадот со фонатана и споменик на Итар Пејо во Прилеп и на фонтаната со коњаничка скулптура на Воин на коњ, Скопје.

Својата активност ја појавува и во сферата на публицистиката. И на театарската сценографија. Стефановски-Жан имаше богат општествен живот со функции на "БИМАС" на Интернационалниот клуб на македонските архитекти ИЦМА, при светската академија на архитекти ИАА.

Тој бил професор на Државниот универзитет во Тетово, потоа на МИТ Универзитетот - Скопје, на ААБ Универзитетот во Приштина, Косово, бил и декан и професор на ФОН Универзитет во Скопје, како и декан и професор на ЕПУ Универзитет во Перник, Бугарија. На крајот од кариерата бил визит професор на Државниот универзитет во Малта.

Во младоста Стефановски-Жан ја добил стипендијата на Француската Влада за постдипломски студии во Марсеј, Франција, а докторирал на Софискиот универзитет во Бугарија.

Починал во Скопје на 12 јуни 2019 година.

Наводи
------

1. ↑  Advanced Control Techniques in Complex Engineering Systems: Theory and applications; Yuriy P. Kondratenko, Arkadii A. Chikrii, Vyacheslav F. Gubarev, Janusz Kacprzyk
2. ↑  Почина познатиот македонски архитект Јован Стефановски – Жан
Јохан Кристијан Бах, насликан во Лондон од Томас Гејнсборо, (Национална галерија на портрети, Лондон)Јохан Кристијан Бах, насликан во Лондон од Томас Гејнсборо, (Национална галерија на портрети, Лондон)
**Јохан Кристијан Бах** (германски: *Johann Christian Bach*; Лајпциг, 5 септември 1735. - Лондон, 1 јануари 1782 ) бил германски композитор. 

Тој е најмладиот син на познатиот татко Јохан Себастијан Бах и неговата втора сопруга Ана Магдалена Бах. Тој е роден кога неговиот татко имал 50 години, па затоа можел да учи од него само 15 години. 

Тие го нарекуваат **Лондонски Бах** , бидејќи живеел во Лондон до крајот на својот живот. Еден од најпознатите ученици и пријатели му бил Волфганг Амадеус Моцарт. 

Напишал опери и концерти кои во голема мера влијаеле врз младиот Моцарт.

Наводи
------

* Hans T. David, A. Mendel, C. Wolff. *The New Bach Reader: A Life of Johann Sebastian Bach in Letters and Documents* (NY: Norton, 1998).
* Heinz Gärtner (trans. by Reinhard Pauly).  *John Christian Bach: Mozart's Friend and Mentor*. (Portland, Oregon: Amadeus Press, 1994).
* Philipp Spitta (trans. by Clara Bell & J. A. Fuller-Maitland). *Johann Sebastian Bach, his work and influence on the music of Germany, 1685–1750, 3 vols.* (London: Novello & Co. 1899): Vol I, Vol II, Vol III
* Charles Sanford Terry. *John Christian Bach* (London: Oxford University Press, 1967).
* Christoph Wolff et al. *The New Grove Bach Family.* (NY: Norton, 1983) pp. 315ff. ISBN 0-393-30088-9.
* Percy M. Young. *The Bachs: 1500–1850* (London: J.M. Dent & Sons, Ltd. 1970).

Надворешни врски
----------------

* Јохан Кристијан Бах — Енциклопедија Британика (англиски)
* Ј.К. Бах (classical.net)
* Ј.К. Бах (classicalarchives.com)
* Ј.К. Бах (pianosociety.com)
**Аеродромот Марамбио** (ICAO: **SAWB**) - аеродром кој ја опслужува Станицата Марамбио, аргентинска истражувачка станица на Островот Марамбио/Сејмур на Антарктичкиот Полуостров. Марамбио е главното средство за воздушна поддршка за повеќето мештански и странски станици во аргентинскиот Антарктик, обезбедувајќи целогодишна медицинска евакуација, пребарување и спасување, персонал, товар и пренос на пошта.

Набавките се носат во станицата Марамбио во текот на целата година за подоцна да се дистрибуираат до другите аргентински станици (освен Белграно II). Секоја година има над 100 меѓуконтинентални летови.

Установи
--------

Контролната кула на аеродромот е 12 метри висока. Пистата е наредена со стробоскопски светла.

Просторот за паркирање обезбедува голем товарен авион како Херкулес Ц-130 со пристап до гориво и истовремени услуги.

 Ц-130 Херкулес над пистата
Постои хангар за аргентинското воено воздухопловство де Хавиљанд Канада ДХЦ-6 Твин Отер кој рутински работи од станицата заедно со два хеликоптери Бел 212 кои се распоредени за време на летните кампањи за поддршка на научни активности и поврзување со други аргентински станици.

Ненасочниот светилник Марамбио (идент. код: **MBI**) се наоѓа 1.7 км источно-североисточно од пистата. Радио предавателот VOR-DME (идент. код: **MBI**) се наоѓа на теренот.

Поврзано
--------

* Превоз во Антарктик
* Список на аеродроми во Антарктик

Наводи
------

1. ↑  „Base Marambio". World Aero Data. Архивирано од изворникот на 12 декември 2020.
2. ↑  Предлошка:GCM
3. ↑  „Base Marambio Airport". *SkyVector*. Посетено на 12 декември 2020.
4. ↑  „Marambio Base Airport". *Google Maps*. Google. Посетено на 12 декември 2020.
5. ↑  „Base Antártica Marambio" (шпански). Fundación Marambio. Архивирано од изворникот на 20 јануари 2013.
6. 1 2  „Marambio Station / Seymour Island". French-Polar-Team. Архивирано од изворникот на 7 јануари 2014.
7. ↑  „Misión y Organización – Organismos y Unidades – Base Marambio". Argentine Air Force. Архивирано од изворникот на 3 December 2013.
8. ↑  Marambio VOR
9. ↑  Marambio NDB

Надворешни врски
----------------

* OpenStreetMap - аеродром Густаво Марамбио
* OurAirports - станица Марамбио
* FallingRain - аеродром во базата Марамбио
* Историја на несреќи за Base Marambio, Seymour Island на *Aviation Safety Network*
Илустрација на соѕвездието Орион во Бајеровата „Уранометрија"
**Јохан Бајер** (герм. *Johann Bayer*), (1572 – 7 март 1625) бил германски правник и астрономски картограф. Роден е во 1572 г во Рајн, Баварија. Во 1592 запишал филозофски студии во Инголштат, а подоцна се преселил во Аугсбург и станал правник. Таму почнал да ја изучува и практикува астрономијата. Во 1612 станал правен советник на градската управа на Аугсбург. Починал во 1625.

Бајер е најпознат по неговиот ѕвезден атлас „Уранометрија" (*Uranometria*, 1603), што претставува првиот атлас на сета небесна сфера. Во него вовел нов систем на означување на ѕвездите, подоцна наречен „Бајерово означување". Во делото се вклучени 12 нови соѕвездија од јужниот крај на небото што не им биле познати на старогрчките и римските астрономи.

Во негова чест е именуван кратерот Бајер на Месечината.

Поврзано
--------

* Бајерово означување
* Јулиус Шилер
* Џон Флемстид

Наводи
------

1. ↑  Asimov, *Asimov's Biographical Encyclopedia of Science and Technology*, II преработено издание

Надворешни врски
----------------

* Полн дигитален факсимил Архивирано на 7 август 2008 г. - Библиотека „Линда Хол"


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 8444563
* LCCN: n87814610
* ISNI: 0000 0001 0652 9907
* GND: 128657588
* SELIBR: 350435
* SUDOC: 076571742
* BNF: cb14061781z (податоци)
* BIBSYS: 10010903
* NKC: ola2010612137

 |

 |
**Аеродром Никшиќ** (црногорски: Аеродром Никшић), или **Аеродром Капино Поле** (црногорски: Аеродром Капино Поље) (ICAO: **LYNK**) ― спортски аеродром сместен во близина на Никшиќ, Црна Гора.

Историја
--------

Аеродромот бил изграден како мала писта со една тревна писта за време на Кралството Југославија. На 14 април 1941 година, кралот Петар II Караѓорѓевиќ го искористил аеродромот за да ја напушти земјата, избегнувајќи ја инвазијата на силите на Оската. Во септември 1948 година, тој бил користен како станица за пренос на првите 6 спитфаери од Чехословачка во Израел, со што одиграл мала улога во Арапско-израелската војна во 1948 година. Во времето на СФРЈ, аеродромот бил значаен центар за обука за падобранство.

По распадот на Југославија, аеродромот бил во употреба, служејќи претежно како авионска патека за едрилици за ентузијастите во месниот авијациски клуб. Аеродромот бил избран да биде домаќин на Светското првенство во падобранство на Меѓународната воздухопловна федерација во 2010 година, и неговата писта била асфалтирана, со должина зголемена на 1.450 метри. Со оваа најнова надградба, се очекува аеродромот да добие статус на меѓународен аеродром, за да може да ги задоволи потребите на општата авијација.

Аеродром за патници
-------------------

Во моментов на аеродромот кај Никшиќ нема патнички терминал и редовен воздушен сообраќај. Ова е втора по големина општина во Црна Гора, може да има работен патнички аеродром. Во тек е изградбата на аеродромот Капино Поле во Никшиќ. Месните власти очекуваат наскоро да ја завршат изградбата на контролната кула и управната зграда. Се надеваат дека во блиска иднина ќе најдат соодветен партнер и ќе го опремат аеродромот за сообраќај.

Наводи
------

1. ↑  „Drama na Kapinom Polju (Montenegrin Only)". Архивирано од изворникот на 2012-03-06. Посетено на 2022-08-20.
2. ↑  Montenegro air base that played role in Israel's birth under threat
3. ↑  World Parachuting Championships 2010 Архивирано на 23 април 2010 г.
**Аденовируси** (членови на фамилијата ***Adenoviridae***) — вируси со средна големина (90–100 nm), без надворешна липидна обвивка со икосоедарска форма на нуклеокапсидот кои содржат двојно-верижна ДНК. Името го добиле по тоа што првично биле изолирани од хуманите аденоиди во 1953.

Голем број на рбетници се нивни домаќини; кај луѓето повеќе од 50 различни аденовирусни серотипови предизвикуваат широк опсег на заболувања, од полесни респираторни инфекции кај децата до живото-загрозувачки мултиоргански болести кај луѓе со имунодефициенција.

Наводи
------

1. 1 2  „9.11H: Double-Stranded DNA Viruses- Adenoviruses". *Biology LibreTexts* (англиски). 25 June 2017. Посетено на 6 January 2021.
2. ↑  Rowe WP, Huebner RJ, Gilmore LK, Parrott RH, Ward TG (December 1953). „Isolation of a cytopathogenic agent from human adenoids undergoing spontaneous degeneration in tissue culture". *Proceedings of the Society for Experimental Biology and Medicine*. **84** (3): 570–3. doi:10.3181/00379727-84-20714. PMID 13134217. S2CID 3097955.
**Аеродромот Милано Линате** — еден од двата аеродроми кои го опслужуваат Милано, заедно со аеродромот Малпенза.

Официјално лого на Милан Линате и Малпенса аеродромот
Поради близината до Милано, воглавно е искористен за домашни одредишта како и кратки меѓународни одредишта, со преку 9,6 милиони патници во 2006 година. Додавката Линате доаѓа од малото село сместено во близина на аеродромот, во регионои на Пешеира Боромео. Правилното име на аеродромот е Аеродром Енрико Форланини, именуван по Италијанскиот пронаоѓач и пионер во аеронаутиката, кој е родум од Милано.
**Аделбоден** е планинско село во Швајцарија, сместено во кантонот Берн на Бернската висорамнина.

Географија
----------

Аделбоден е типично швајцарско планинско село на тераса која гледа на југ кон водопадите Енгстлиген. Дел од селото се и населените долини Гилбах, Стигелшванд, Боден, Хирцбоден и Аусершванд. Највисоко место во областа е Вилдштрубел со 3242 метри, а најниската точка е на 1045 метри во долината Енгстлиген.

Историја
--------

 Аделбоден во 1900 г
Аделбоден првпат се споменува во 1409 година како *во долината Аделбоден (in valle Adelboden)*. Во 1453 година се споменува како *Аделбоден алијас силва*.

Во 1870-тите бил отворен првиот пансион од еден од месните учители. Прераснал во хотел, кој сè уште е во сопственост на истото семејство (хотел Хари им Шлегели). Кон крајот на векот туризмот придонел за голем пораст на населението.

Првите зимски спортски одмори, организирани од Хенри Лун во 1903 година за дестинација го имале Аделбоден.

Туризам и спорт
---------------

 Британските посетители Лоренс и Дорис Огилви на дрвени скии во Аделбоден 1938 година
Во Аделбоден, туризмот е претежно семеен и таму има 24 хотели (1.291 кревети), 3.800 викендици (15.200 кревети), 28 групни сместувања (1.830 кревети), три кампови и 40 ресторани.

На Аделбоден има скијачки патеки од сите степени на тежина, меѓу кои се и велеслаломската патека од Светскиот куп на Чеунисбергли и скијачки патеки за нордиско трчање. Поседува патеки за скијачко трчање во должина од 40 километри. Има патеки и за сноубордери.

Поврзано
--------

* Историја на скијање

Надворешни врски
----------------

* Туризам во Аделбоден (германски)
* Туризам во Аделбоден (англиски)
* Алпско скијање maps.com – зимска карта – Аделбоден

Наводи
------

1. ↑  Arealstatistik Standard - Gemeindedaten nach 4 Hauptbereichen
2. ↑  Сојузна статистичка служба на Швајцарија — STAT-TAB, *Datenwürfel für Thema 01.2 - Bevölkerungsstand und -bewegung* (германски)
3. ↑  „Adelboden" на германски, француски и италијански во „Историски речник на Швајцарија".
**Јован Ѓелев (поп Шаќо)** (с. Дреново, Кавадаречко, 8 ноември 1880 – Скопје, 18 март 1954) – македонски свештеник, учесник во Илинденското востание и во НОБ.

На неколку-месечна возраст останува без мајка, а грижата за негово одгледување ја преземаат неговите две постари сестри. Учествува на Илинденското востание. Бил очевидец на борбата што на 13 јули 1905 година се водела помеѓу четата на војводата Добри Даскалов и голема турска војска предводена од кајмакамот на Кавадарци Шефки Аки-бег.

Уште во почетокот на вооружената борба против фашистичкиот окупатор Поп Шаќо застанал на страната на HOB. Во 1943 година поради тоа бил фатен од страна на контрачетата на Атанас Калчев и бил безмилосно тепан и измачуван за да ги каже неговите врски со партизаните. Откако бил пуштен на слобода, се приклучил на борците на Втората македонска бригада, каде бил назначен за бригаден свештеник.

Во август 1944 година Јован Ѓелев е избран за делегат на Првото заседание на АСНОМ, а на Второто заседание на АСНОМ, одржано од 28 до 30 декември 1944 година е избран за член на Президиумот на АСНОМ.

По Ослободувањето бил свештеник во црквата „Св. Димитрија" во Скопје. Одликуван е со Илинденска споменица 1903 година, со Орден од прв ред „Братство и единство" (11 јули 1945), а одликуван е и од Серускиот патријарх Алексеј со Златен граден крст (14 јули 1945).

Наводи
------

1. ↑  Македонска енциклопедија, МАНУ, Скопје, 2009, том I, стр. 501.
2. ↑  Петре Камчевски, „60 години од смртта на илинденецот и делегат на АСНОМ - Јован Ѓелов Поп Шаќо"[*мртва врска*], „Кав’даречки весник", број 110, 2 мај 2014, 7 стр.
3. ↑  Службен весник на федералната единица Македонија во Демократска и Федеративна Југославија, 1/1945, 50 стр.
**Џонатан Дем** (англиски: *Jonathan Demme*) - американски филмски режисер.

Биографија
----------

Џонатан Дем починал на 29 април 2017 година.

Творештво
---------

Дем започнал да го пече филмскиот занает во средината на 1970-тите, под менторство на Роџер Корман, работејќи на повеќе Б-филмови. вниманието на критиката и на публиката го свртел во 1977 година, со постмодернистичката комедија *Citizen's Band*, како и со комедијата „Нешто диво" (*Something Wild*) од 1986 година. Сепак, најголема популарност и признание стекнал со филмовите „Кога ќе стивнат јагнињата" од 1991 и „Филаделфија" од 1993 година, за кои ја добил наградата „Оскар". Исто така, познат е неговиот документарен филм од 1985 година, „Престани да мудруваш" (*Stop making sense*) во кој ја прикажува групата „Токинг хедс" за време на концерт.

Наводи
------

1. 1 2  Ѓорѓи Јаневски, „Стоп мејкинг сенс (Stop making sense)", *Економија и бизнис*, година 19, број 228, јуни 2017, стр. 100.
**Џорџово Езеро** (англиски: *Lake George*) или **Дверу** (*Dweru*) — езеро во Уганда. Го сочинува системот на Африканските големи езера, но не се смета за едно од големите езера. Има максимална должина од 20 км, максимална ширина од 18 км, и површина од 250 км2. Се наоѓа на надморска височина од 914 м, има максимална длабочина од 7 м, и зафатнина од 0,8 км3. Како и другите езера во регионот името го добило по член на Британското кралско семејство, во овој случај по принцот Џорџ. На југозапад од езерото преку каналот Казинга се поврзува со Едвардовото Езеро.

Поврзано
--------

* Едвардово Езеро

Наводи
------

1. ↑  „Список на рамсарски места". Ramsar.org. Посетено на 13 април 2013. (англиски)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија место во Уганда е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
Ле Каре во 2008
**Дејвид Џон Мур Корнвел** (англиски: *David John Moore Cornwell*), (Пул, Дорсет, 19 октомври 1931 година - Труро, Корнвол, 12 декември 2020 година), професионално познат како **Џон ле Каре** (англиски: *John le Carré*), бил англиски романописец, сценарист, продуцент и повремен актер, автор на шпионски и криминалистички романи. За половина век од неговата писателска кариера, тој објавил 22 романи, кои биле преведени на 36 јазици. Многу од неговите романи биле користени во филмови и серии. Некои од нив се: *Шпионот кој дојде со студот* (1965), *Руска куќа* (1990), *Панамскиот кројач* (2001), *Внимателниот градинар* (2005), *Крпар, кројачот, војник, шпион* (2011 ), *Ноќниот менаџер* (2016).

Надворешни врски
----------------

* Џон ле Каре
* Заминувањето на Џон ле Каре („Политика", 15 декември 2020 година)

Наводи
------



1. ↑  Tayler, Christopher (25 January 2007). „Belgravia Cockney". *London Review of Books*. **29** (2): 13–14. ISSN 0260-9592. Посетено на 14 December 2020.
2. ↑  Brennan, Zoe (2 April 2011). „What Does John Le Carré Have to Hide?". *The Daily Telegraph*. ISSN 0307-1235. OCLC 49632006. Посетено на 14 December 2020.
***Авиоимпекс*** — поранешна македонска авиокомпанија со седиште во Скопје.

Историја
--------

Мекдонел Даглас MD-80 на Авиоимпекс
Туполев Ту-154 на Авиоимпекс во 1993 година
Компанијата била формирана како „Интеримпекс-Авиоимпекс" во септември 1992 година. Авиокомпанијата го сменила името во Авиоимпекс на 2 ноември 1999. Во септември 2002 година Агенцијата за цивилно воздухопловство ја одзела лиценцата за работа на Авиоимпекс поради финансиски потешкотии.

Одредишта
---------

Компанијата организирала летови од Скопје и Охрид, но со главен осврт со летови кон Швајцарија (Цирих).

Флота
-----

Флотата на Авиоимпекс ја сочинувале 11 авиони:

* 1 Мекдонел Даглас DC-9
* 5 Мекдонел Даглас MD-80
* 3 Туполев Ту-154
* 2 Јаковлев Јак-42

Инцидент
--------

На 20 ноември 1993, Јаковлев Јак-42 (Лет 110) на Авиоимпекс се срушил во билизна на охридскиот аеродром. Авионот се враќал за Скопје од Женева, но бил пренасочен да слета на аеродромот во Охрид поради лошите временски услови на скопскиот аеродром.

При доближување до аеродромот, авионот се удрил во рид во атарот на селото Тројани во непостредна близина до аеродромот. Осумчлениот екипаж и 108 патници го загубиле својот живот. Летот првично го преживеал еден патник кој подоцна подлегнал на повредите на 1 декември.

Наводи
------

1. ↑  „Avioimpex Macedonian Airways - M4 - Skopje - Macedonia - - ATI, Air Transport Intelligence - ATI – Air Transport Intelligence from Reed Business Information, UK". Архивирано од изворникот на 2011-08-07. Посетено на 2008-01-25.
2. ↑  „Avioimpex". Архивирано од изворникот на 2008-01-22. Посетено на 2008-01-25.
3. 1 2 3 4  Avioimpex at rzjets.com, retrieved 13-12-2014
4. ↑  Plane Crash Kills 115 in Macedonia

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Авиоимпекс" на Ризницата ? |

* архивиран официјален портал на Авиоимпекс
Џони Хајес
**Џон („Џони") Џозеф Хајес** (10 април 1886

 - 25 август 1965

) бил американски атлетичар и контроверзниот победник на маратонот на Летните олимписки игри - 1908 одржани во Лондон.

Џони Хајес се родил во Њујорк. На маратонот во Бостон во 1908, тој завршил втор, веднаш зад Томас Мориси и со тоа се пласирал на Олимписките игри истата година.

На игрите во Лондон, Хајес завршил втор, зад Дорандо Пјетри, но делегацијата на САД се побунила поради стигнувањето на целта на Пјетри со помош на двајца официјалци што не било по негова желба, па бил неправедно дисквалификуван, па Хајес го освоил златниот медал.

На 25 ноември 1908, на маратонот во Њујорк, Хајес загубил во двобој со Дорандо Пјетри, а истото се случило и на сличната трка одржана на 15 март 1909 година.

Џони Хајес бил тренер на Олимпискиот тим на САД на Летните олимписки игри - 1912 одржани во Стокхолм. Потоа предавал физичко воспитување и продавал храна.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 232571459
* LCCN: n2012021201

 |

 |
**Јован Бошковски** (Скопје, 25 декември 1920

 - Ерџелија, 10 ноември 1968

) — македонски писател, книжевен и филмски критичар, преведувач и сценарист.

Животопис
---------

Бошковски е роден во Скопје, во печалбарско семејство. Уште како дете бил принуден да работи, школувајќи се во вечерните училишта. 
Бил член на Сојузот на комунистите на Македонија од 1945 година. Работел како уредник во „Нова Македонија", во списанијата „Нов ден", „Современост" и „Разгледи" и во издавачката куќа „Македонска книга", а кратко време работел и во Радио Скопје и во Македонскиот народен театар.

Творештво
---------

Неговата збирка „Растрел" (1947) е прва македонска книга раскази. Други негови познати дела се: „Бегалци" (раскази, 1949), „Блокада", „Луѓе и птици" (раскази, 1955) и „Солунските атентатори" (роман, 1962). Темите за своите раскази најчесто ги црпи од поновото македонско минато и од современиот живот, залагајќи се за психолошки третман на ликовите. Некои од неговите дела се преведени на повеќе јазици, како: словенечки, српскохрватски, албански, унгарски, полски, украински, руски и горнолужички.

Пишувал и сценарија за играни и за документарни филмови. Неговото прво филмско сценарио е за документарниот филм „Жито за народот" (1947). Автор е на сценаријата за филмовите „Солунските атентатори" и „Под исто небо", а се појавува и како соработник на сценаријата за филмовите „Мементо" и „Републиката во пламен".

Наводи
------

1. ↑  Македонски писатели, Друштво на писатели на Македонија, 2004, стр. 44.
2. ↑  „Современост", ноември-декември 1968, 877 стр.
3. ↑  Георги Сталев (приредувач), *Современи македонски раскажувачи, избор*. Скопје: Детска радост, Култура, Македонска книга, Мисла и Наша книга, 1990, стр. 51.
4. ↑  Георги Сталев (приредувач), *Современи македонски раскажувачи, избор*. Скопје: Детска радост, Култура, Македонска книга, Мисла и Наша книга, 1990, стр. 51.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија македонски писател е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Авионската несреќа кај селото Кожле** во Општина Петровец. се случила на 6 септември, 2016 околу 17:40. Во авионот имало 6 луѓе, патници и членови на екипажот.

Приватниот комерцијален авион полетал од италијанскиот град Тревизо, а требал да слета во Приштина. Авионот требало да наполни гориво на скопскиот аеродром. Патниците во авионот биле пет италијански и еден косовски државјанин.

Наводи
------

1. ↑  Авионот пронајден кај селото Кожле
2. ↑  Германски приватен авион се урнал во близината на Скопје
3. ↑  „Авионска несреќа, Еден Косовец и петмина Италијанци го загубија животот". Архивирано од изворникот на 2016-09-08. Посетено на 2016-09-07.
**Агрокот** (хрватски: *Agrokor*) - хрватско акционерско друштво во областа на производството на храна и во трговијата, со седиште во Загреб. Во 2017 година, фирмата вработувала 60.000 лица и имала годишен приход во висина од 15% од хрватскиот БДП.

Лого на Агрокор

Операции
--------

„Агрокор" претставува конгломерат кој поседува дури 24 претпријатија во неколку земји од Централна и Источна Европа, како и на просторите на поранешната СФРЈ. Така, во 2014 година, „Агрокор" го купил словенечкиот синџир на продавници „Меркатор".

Финансиски резултати
--------------------

Пролетта 2017 година избил голем финансиски скандал, кога било обелоденето дека фирмата не може да ги врати земените кредити и не може да ги исплаќа обврските кон своите добавувачи. Претходно, во јануари 2017 година, агенцијата „Мудис" го намалил кредитниот рејтинг на „Агрокор" од В2 на В3, а веројатноста за неисполнување на обврската била намалена од нивото В1-PD на B3-PD. Притоа, поради големината на „Агрокор" и поради неговото значење за хрватската економија, во април 2017 година, хрватскиот Сабор донел специјален закон за регулирање на обврските на „Агрокор" (Закон за системски важни компании), кој врз таа основа бил ставен под принудна управа со решение на трговскиот суд во Загреб. Со законот било предвидено привремениот управник Анте Рамљак да ја санира фирмата во период од 12 до 15 месеци, а за таа цел била ангажирана познатат меѓународна компанија за преструктурирање „Алварез и Маршал" (*Alvarez & Marshall*).

официјално мрежно место
-----------------------

Официјално мрежно место на „Агрокор"

Наводи
------

1. 1 2 3  Игор Давков, „Агрокор стана премногу голем за да пропадне ("Too Big to fail"). Што понатаму?", *Економија и бизнис*, година 19, број 227, мај 2017, стр. 36.
2. ↑  Игор Давков, „Агрокор стана премногу голем за да пропадне ("Too Big to fail"). Што понатаму?", *Економија и бизнис*, година 19, број 227, мај 2017, стр. 37.
**Љубе Јованов Рајовски** ( 1917
во Кучевиште, Скопско ―  1945
 во Херцеговци, Босна и Херцеговина) — македонски партизан, револуционер, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

Животопис
---------

Завршил основно училиште, а потоа стопанисувал како земјоделец и овчар. По формирањето на Шеснаесеттата македонска ударна бригада во неговото село, стапил во нејзините редови и учествувал во борбите против балистите на терените на Скопска Црна Гора. По ослободувањето на Македонија и успешните акции за ликвидирање на балистичките банди во Косово, заминал за Сремскиот фронт. Таму учествувал во пробивот на фронтот, заземањето на Товарник, ослободувањето на Винковци и други места. Во еден напад нагазил на мина кај Херцеговци и загинал. Љубе Рајовски бил закопан на борбената позиција.

Наводи
------

1. ↑  *Беа, загинаа, останаа*. Скопје: Историски Архив. 1969. стр. 121. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
**Љубе Димчев Петковски** ( 1924
 во Довезенце, Кумановско — 20 октомври 1944

 во Матка, Скопско) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

Животопис
---------

Произлегува од средноимотно селско семејство. Завршил основно училиште, а потоа се занимавал со земјоделство. На 10 август 1944 година стапил во борбените редови на Третата македонска ударна бригада. Учествувал во низа жестоки борби против непријателот. Посебно успешни борби бригадата водела на велешкиот и кумановскиот терен. На 20 октомври 1944 година учествувал во борбата против балистите и Германците кај хидроцентралата Матка. На овој терен побројниот балистички непријател помогнат од страна на германските единици со тешко оружје, ја принудиле бригадата времено да се повлече. Во таа тешка битка, го изгубил својот живот.

Наводи
------

1. 1 2  *Беа, загинаа, останаа*. Скопје: Историски Архив. 1969. стр. 230. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
**Агрон** (250 п.н.е. - 231 п.н.е.) — илирски крал од 3 век п.н.е. 
Агрон го наследил престолот на Ардијанското Кралство од неговиот татко Плеурат II. Се истакнал како способен владетел, успевајќи да ги обедини илирските племиња и да го скрши отпорот на поедини племенски водачи. Како последица на ова, создал моќно кралство кое било најраспострането во тоа време. Со своите брзи и лесно подвижни галии- либурните, Илирите агресивно делувале по грчките колонии на Јадранското Море, така што ги зазеле островите Хвар и Крф и го блокирале островот Вис, поради што и почнале недоразбирањата со Римската држава. Всушност, Ардијанското Кралство на Агрон се простирало на најголемиот дел од историското подрачје Илирија.

Во 231 г.пр.н.е. македонскиот крал Деметриј II, побарал воена помош од Агрон во борбата со Етолците, заради нивното освојување на градот Медион. Агрон му притекнал на помош со 5000 војници и 1000 бродови. Во текот на ноќта, Илирите ненадејно ги нападнале Етолците и извојувале одлучувачка победа. Со себе понеле голем воен плен, а Агрон бил толку среќен поради победата, што поради прекумерното конзумирање на вино починал во 231 година п.н.е.

Агрон бил оженет двапати. Првата жена му се викала Тритеута со која го имал синот Пинес. Втората и многу попозната е Теута, која како маќеа на Пинес, станала негов регент и фактички таа владеела со Ардијанското Кралство во наредните години.

Поврзано
--------

* Илирски владетели
* Теута

Наводи
------

1. ↑  Hammond 1993, стр. 105. sfn error: no target: CITEREFHammond1993 (help)
2. ↑  Hammond, J. R. (1993). „A Defoe Companion": 105. doi:10.1057/9780230374706. Наводот journal бара `|journal=` (help)
3. ↑  Hammond, R. E. (1973). *North Atlantic Ocean Station Delta : 27 August 1967 - 25 August 1968 / R. E. Hammond*. Washington :: U.S. Coast Guard, Oceanographic Unit,. стр. 591 and 595.CS1-одржување: излишна интерпункција (link)
**Љубе Јовев Николовски** ( 1925
 во Градовци, Скопско — 15 февруари 1945

 во Земун, Србија) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

Животопис
---------

Потекнувал од сиромашно семејство. Завршил основно училиште, по што се занимавал со земјоделство. По ослободувањето на Македонија стапил во Инжинерскиот баталјон на Четириесет и втората дивизија. Со XV македонски корпус заминал на Срем. Во негов состав учествувал во завршните операции на ослободување на Југославија. Се разболел и починал во болницата во Земун, на 15 февруари 1945 година. Бил закопан на гробиштата во Земун.

Наводи
------

1. 1 2  *Беа, загинаа, останаа*. Скопје: Историски Архив - Скопје. 1969. стр. 106–107. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
**Агоња** е поток долг 140 км што минува низ италијанските региони Пиемонт и Ломбардија. Тој е лева притока на реката По .

Течение
-------

Во близина на Боргоманеро
Изворот на реката е во областа помеѓу езерото Орта и езерото Маџоре во провинцијата Вербано-Кусио-Осола. Потоа се влева јужно во провинцијата Новара и минува покрај Боргоманеро и Куреџо. Реката продолжува да тече јужно покрај Калтигнага и Новара. Реката потоа преминува во провинцијата Павија и во областа Ломелина (во местата Кастело д’Агоња и Ломело ) и ја добива својата лева притока Ербогноне. Конечно, реката се влева во По кај Балоса Бигли, дел од местото Мезана Бигли, што е близу до границата помеѓу провинцијата Павија и провинцијата Алесандрија .

За време на освојувањето на Италија од Наполеон, Агоња го дала своето име на одделот на Кралството Италија со престолнина Новара (Види: Новара ).[]

Наводи
------

1. ↑  *The Times* (2003), *Comprehensive Atlas of the World*, 11th edition, Times Books, Plate 76 (F5).

Надворешни врски
----------------

* + Le Oasi della Federazione Nazionale Pro Natura (италијански), click on the *L’Agogna Morta* for a description of a nature reserve on the banks of the river in Borgolavezzaro and Nicorvo.
	+ Centro di Formazione Ambientale Monferrato (италијански), in particular the section on the LIPU Oasi di Agognate nature reserve through which the Agogna runs.
**Љубе Давитков Крстев** ( 1921
 во Страцин, Кратовско — 16 април 1945

 во Врпоље, Хрватска) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

Животопис
---------

Одраснал во сиромашно земјоделско семејство. По завршување на основното четиригодишно училиште им помагал на домашните во сточарските и земјоделските работи. Тешките економски услови во семејството го натерале да аргатува надвор од своето село. Со враќањето во родното место, каде често престојувале единиците на НОВ, тој станал нивен симпатизер. Учествувал во акциите за собирање храна, облека и други материјали потребни за партизаните. Заедно со група младинци од селото на 15 септември 1944 година стапил во редовите на Треттатa македонска ударна бригада. Како пушкомитралезец, уште во првите борби се истакнал како смел борец и бил поставен за десетар. По ослободувањето на Македонија, со бригадата заминал на Сремскиот фронт. Земал учество во борбите сè до Врпоље каде на 16 април 1945 година со уште неколку борци од неговата десетина загинува.

Наводи
------

1. 1 2  *Нивната борба за слобода, наш патоказ за иднината*. Кратово: Општински одбор на СЗБ НОВ Кратово. 1985. стр. 38–39.
Арман Жан ди Плеси де Ришело
**Арман Жан ди Плеси де Ришелје** (француски:*Armand Jean du Plessis de Richelieu*; 9 септември 1585

 Париз - 4 декември 1642

 Париз бил француски државник и кардинал. Тој бил министер за надворешни работи на кралот Луј XIII и имал многу големо влијание врз зголемувањето на моќта на монархијата, со што се смета за творец на францускиот апсолутизам. Бил назначен за кардинал од страна на папата Григориј XV. На 29 јануари 1635 ја основал Француската академија. Тој е исто така многу значајна личност и за историјата и меѓународните односи и дипломатијата, бидејќи е творец на концептот за *raison d'état* (фр. државна причина) односно за апсолутното застапување на националните интереси во надворешната политика и воедно е еден од основоположниците на реалиситчкиот правец во меѓународните односи.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа биографска статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 12314392
* LCCN: n50074523
* ISNI: 0000 0001 2319 8599
* GND: 118600354
* SELIBR: 210777
* SUDOC: 027349217
* BNF: cb11921894w (податоци)
* BIBSYS: 90717847
* ULAN: 500230194
* NLA: 35958174
* NDL: 00621371
* NKC: jn19990007026
* BNE: XX876065
* CiNii: DA03008949
* RKD: 491261

 |

 |
**ТимоКом Софт- и Хардвер ГмбХ** е германска ИТ-фирма со седиште во Диселдорф. Основана е во 1997 и во основа овозможува услуги за сите фирми кои имаат потреба од транспорт. Името „Тимо "се состои од почетните букви на двајцата основачи Јенс Тирман и Јирген Морбринг.

ТимоКом со берзата на товари и товарни моторни возила TC Truck&Cargo е водач на пазарот во Европа. Основната идеја е да се посредува при понудувања и побарувања на транспортни услуги со помош на електронска платформа. Производите и услугите на фирмата се нудат во 44 европски земји, на 24 јазици.

Покрај главното седиште во Диселдорф, ТимоКом располага со сопствени претставништва во Полска, Чешка и Унгарија како и со канцеларии во Шпанија и Франција.

Наводи
------

1. ↑

Надворешни врски
----------------

* Официјалното мрежно место
**Љубен Димкароски** (Прилеп, 12 ноември 1952

 - Прилеп, 12 август 2016

), — македонско-словенечки академски музичар, поет и сликар.

Животопис
---------

Љубен Димкароски е роден во Прилеп.

Музичко творештво
-----------------

Димкароски е член е на Операта и балетот при „Словенско народно гледалишче" од Љубљана. Како трубач, настапувал со повеќе симфониски и камерни оркестри и камерни групи, во придружба на пијано и оргули. Исто така, тој свири и на неандерталско свирче (копија на експонат направен од бутна коска на пештерска мечка со две-три дупчиња). Веќе 20 години се занимава и со хорско диригирање. Во областа на народната музика, тој најпрвин го оновал оркестарот „Струна", кој постоел седум години и издал два албума: „Ритамот и звуците на Македонија" и „Јасно сонце". Во 2004 година, во Љубљана го формирал вокалниот квартет „Пела", кој негува стари народни македонски и словенечки песни. Тој е иницијатор на прилепскиот фестивал „Маркукуле".

Поетско творештво
-----------------

Димкароски е автор на збирките поезија: „Македониум", „Чекор поблиску" и „Пела и Македонија". Исто така, тој е и автор на стихозбирка со 150 македонски бисери.

Сликарско творештво
-------------------

Димкароски се занимавали со сликарство. Тој собирал камчиња од разни места и ги обработувал во различни форми при што изработил над 200 такви уметнички минијатури. Димкароски имал одржано над 40 самостојни изложби со своите слики и минијатури.

Награди и признанија
--------------------

Димкароски е добитник на повеќе награди, меѓу кои и втората награда како трубач-солист на меѓународниот натпревар во Анкона, одржан во 1979 година, како и Југословенската награда за млади музичари, во Загреб, во 1979 година. Во 2006 година, градот Прилеп го наградил за животен придонес во културата.

Наводи
------

1. ↑  10без10. „IN MEMORIAM: Почина Љубен Димкароски - прилепски музичар, поет и сликар". *10без10*. Посетено на 2018-12-04.[*мртва врска*]
2. ↑  „Почина музичарот Љубен Димкароски". *Република Online*. Архивирано од изворникот на 2016-10-19. Посетено на 2018-12-04.
3. 1 2  „И од Љубљана се шири македонската песна во светот", *Дневник*, година XVIII, број 5542, петок, 15 август 2014, стр. 28.
**Арлии** (Arlije) се местна подргупа на Ромите, кои воглавно живеат во Македонија. Тие сочинуваат мнозинство во Општина Шуто Оризари, Скопје.

Општо
-----

Тие, за време на Отоманската Империја, биле донесени од Анадолија и се населиле во тогашната покраина Румелија. Арлиите припаѓаат на муслиманскиот ромски народ. Постојат различни подгрупи на Арлие, именувани по нивните традиционални занимања,, l кои живеат во Македонија , Косово и јужна Србија. Покрај македонскиот и албанскиот, тие зборуваат и на арлискиот дијалект на балканскиот ромски. Зборот *Арлије* (еднина *Арли*) е изведен од турскиот збор *јерли* (што значи „роден" или „населен"), како и името *Ерлидес* (грчки: Ερλίδες, еднина Ерли) од слична група што живее во Грција. Најголемата населба Арлије е во Шуто Оризари во Македонија.

Познати Арлии
-------------

* Шабан Бајрамовиќ
* Есма Реџепова
* Мухарем Сербезовски

Наводи
------

1. 1 2  „Arlije [Rombase]". *rombase.uni-graz.at*. Архивирано од изворникот 2022-03-31. Посетено на 2022-04-01.
2. ↑  „Seven varieties of Arli: Skopje as a center of convergence and divergence of Romani dialects". *ResearchGate*. Архивирано од изворникот 9 August 2021.
3. 1 2  „Arliye / Arlije". *www.romarchive.eu*. Архивирано од изворникот 9 August 2021.
4. ↑  „Arli Romani". *www.oeaw.ac.at*. Архивирано од изворникот 6 August 2021.
5. ↑  „Roma/Gypsies". *Minority Rights Group*. Архивирано од изворникот 9 August 2021.
6. ↑  „ROMANI IN EUROPE" (PDF). *www.coe.int*. Архивирано (PDF) од изворникот 9 August 2021.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Оваа статија поврзана со Ромите е никулец. Можете да ѝ помогнете на Википедија со тоа што ќе ја проширите.* |
Илустрација на полихети (морски црви) илустрирана од Ада Хил Вокер во *Монографија на британските морски анелиди* од Вилијам М'Интош
**Ада Хил Вокер** (1879 -10 ноември 1955) била британски научен илустратор, уметник и сликар на цвеќиња со седиште во Сент Ендрјус во Шкотска, која обезбедила илустрации за научните публикации на Вилијам М'Интош (1838-1931).

Животот
-------

Ќерката на Џеси и Џејмс Вокер, Ада Хил Вокер била учителка по уметност во Сент Ендрјус, која заедно со Р. во 1902 година и за кои Вокер обезбедила 15 илустративни плочи. Таа била помлада сестра на архитектот Вилијам Хил Вокер (1875- 1955). Во 1930-тите таа била нарачана да слика мурали во New Picture House во нејзиниот роден Сент Ендрјус

Ада Хил Вокер живеела цел живот во Сент Ендрјус во Шкотска таму и починала во 1955 година.

Галерија
--------

* 
* 
* 
*

Наводи
------

1. ↑  „Dictionary of Scottish Architects - DSA Architect Biography Report (July 6, 2021, 1:36 am)". *www.scottisharchitects.org.uk*.
2. ↑  Helen Cook, *St Andrews History Tour*, Amberley Publishing (2017) - Google Books

Надворешни врски
----------------

* Уметничко дело на Ада Хил Вокер на Art UK
**Андраш Харгитај** (унгарски: *András Hargitay*, роден на 17 март 1956 година) е пензиониран пливач од Унгарија, кој го освои бронзениот медал во 400 m поединечна мешавина на Летните олимписки игри во 1972 година. Тој заврши на четвртото место на истиот настан на Игрите 1976 и 1980 година, во двата случаи недостасуваше бронзениот медал за помалку од 0,3 секунди. Во 1974 година, тој постави нов светски рекорд во 400 метри мешавина.

Тој бил прогласен за унгарски спортист на годината во 1975 година, откако освои два златни медали на Светското првенство во водени спортови 1975 година .

Надворешни врски
----------------

* Андраш Харгитај на Sports Reference
* les-sports.info
* HistoFINA Том IV - Томе IV[*мртва врска*]
**The Who** се англиска рок група создадена во 1964 година, сметана за една од најдобрите светски групи од појавата на рокенролот. Првичната постава 1964-1978 се состоела од гитаристот Пит Тауншенд, вокалист Роџер Долтри, басистот Џон Ентвисл и тапанарот Кит Мун. The Who продале околу 100 милиони плочи и се одликувале со своите необично енергични живи настапи.

The Who се здобиле со слава во Велика Британија по серијата од првите десет хит синглови, започнувајќи со *„I Can't Explain"* во јануари 1965 година. Следеле албумите *„My Generation"* (1965), *„A Quick One"* (1966) и *„The Who Sell Out"* (1967). Првите два ги достигнале првите места на бртитанската топ листа. Нивната слава растела со незаборавните настапи на фестивалите во Монтереј и на Вудсток. *„Tommy"*, издаден во 1969 година, бил првиот од серијата албуми кои стасале на првите десет позиции во САД следен од *„Live at Leeds"* (1970), *„Who's Next"* (1971), *„Quadrophenia"* (1973), *„The Who By Numbers"* (1975), *„Who Are You"* (1978) и *„The Kids Are Alright"* (1979).

По смртта на Кит Мун во 1978 година групата издала уште две студиски албуми *„Face Dances"* (1981) и *„It's Hard"* (1982) со тапанарот Кени Џонс пред да се растурат во 1983 година. Тие повторно се собирале за такви настани како Live Aid и за турнеи како таа за нивната 25-годишнина и Quadrophenia во 1996 и 1997 година. Во 2002 година групата планирала да сними нов албум но се откажала по смртта на Џон Ентвисл на возраст од 57 години. Тауншенд и Долтри продолжиле да учестуваат на концерти, а во 2006 година го издале студискиот албум насловен *„Endless Wire"* кој ги достигнал првите десет места во Велика Британија и САД.

The Who се вклучени во Холот на рокенрол славата во 1990 година. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија за музика е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 146811951
* LCCN: n80008161
* ISNI: 0000 0001 2337 3203
* GND: 2064255-6
* SELIBR: 132879
* SUDOC: 027398463
* BNF: cb13907463t (податоци)
* BIBSYS: 90918274
* MusicBrainz: 9fdaa16b-a6c4-4831-b87c-bc9ca8ce7eaa
* NLA: 35368194
* NKC: xx0020483
* BNE: XX142311

 |

 |
**Јуриј III Данилович Московски** (руски *Юрий III Данилович Московский*) бил голем кнез на Владимирско-суздаљското Кнежевство од династијата Рурикови.

Јуриј бил најстариот син на Даниел Московски, кој по неговата смрт освен престолот ги наследил и војните со Монголите и Андреј III, големиот кнез на Владимир-Суздал. По неговата смрт, Јуриј ја сакал титулата на Переславлското кнежевство. Од друга страна пак, Михаил II го опседнале Переславл и Москва, а самиот Михаил заминал во Златната орда каде му била потврдена титулата кнез.

Јуриј продолжил да управува со Москва. Во 1302 година го убил заробениот кнез на Рјазањ, Константин, по кое го зазел Можаиск. Во 1314 година склучил договор со митрополитот Петар и со Новгород против Михаил.

Во 1315 година го зазел Сарај, престолнината на Златната орда, и по две години го убедил на Узбек хан да го подржи во неговите претензии кон престолот. Тој се оженил со сестрата на ханот и се вратил во Русија со значителен број на монголска армија. И покрај тоа, во 1317 година бил поразен а неговиот брат Борис и неговата сопруга биле заробени. Јуриј успеал да побегне во Новгород и се обидел да склучи мир, но во Твер неговата сопруга починала неочекувано. Тој на Узбек хан му објавил дека неговата сестра била отровена по наредба на Михаил II, по кое Михаил бил повикан во Сарај и погубен.

По ова, во 1319 година Јуриј се вратил во Русија и бил прогласен за голем кнез налагајки Москва да плаќа годишен данок од рускиот вазал. Во тоа време, кнежевството доживеало голем развој придобивајќи огромно богатство.

Во меѓувреме, синот на Михаил, Димитриј заминал кај ханот и го убедил дека Јуриј не плаќал данок, по кое тој бил повикан во Сарај, но пред да дојде од заседа бил убиен од страна на Димитриј.

|  |
| --- |
| Руски владетели |
| Руски кнезови и цареви (1283–1547) | Даниел Московски • Јуриј III • Иван I • Симеон • Иван II • Димитриј Донски • Василиј I • Василиј II • Иван III • Василиј III • Иван IV • Фјодор I • Борис Годунов • Фјодор II • Лажен Димитриј I • Василиј IV • Михаил Романов • Алексеј I • Фјодор III • Иван V • Петар I |  |
| Императори на Русија (1721–1917) | Петар I • Катерина I • Петар II • Ана Ивановна • Иван VI • Елисавета Петровна • Петар III • Катерина II • Павле I • Александар I • Николај I • Александар II • Александар III • Николај II |  |
| Лидери на Советскиот Сојуз (1917–1991) | Владимир Ленин • Јосиф Сталин • Георгиј Маленков • Никита Хрушчов • Леонид Брежнев • Јуриј Андропов • Константин Черненко • Михаил Горбачов |  |
| Претседатели на Русија (1991–) | Борис Елцин • Владимир Путин  • Димитриј Медведев • Владимир Путин |  |