**Едвин Хабл** (20 ноември 1889

 — 28 септември 1953

) — американски астроном.

Тој е првиот научник кој докажал дека вселената се шири. Тој укажал на непосредната меѓу брзината на оддалечување на далечните галаксии и нивните оддалечености од Земјата, денес познати под името Хаблов закон. Хабл е познат и по докажувањето дека галаксиите се наоѓаат надвор од Млечниот Пат, како и по системот на класифицирање на галаксиите. Според него е наречен еден вселенски телескоp - Хаблов вселенски телескоп, а и константата на пропорционалноста меѓу брзината на оддалечување и растојанието го носи неговото име - Хаблова константа.

Животопис
---------

Едвин Хабл е дете на Вирџинија Ли Џејмс и Џон Пауел Хабл. Во неговите млади денови, тој бил повеќе забележуван поради неговите атлетски способности, иако имал добри оцени и по другите предмети на училиште, освен правопис. Едвин бил надарен спортист, играл бејзбол, фудбал, кошарка. Неговите студии на Универзитетот во Чикаго беа концентрирани на математиката и астрономијата и во 1910 дипломирал на истиот факултет. 
Во 1909 година, целото семејство се преселува од Чикаго во Шелбивил, Кентаки, така што семејството живее во еден мал град. Неговиот татко починал во текот на зимата на 1913 година, додека Едвин сè уште бил во Англија, а во текот на летото на 1913 година, Едвин се вратил дома за да се грижи за мајка си, двете сестри и помладиот брат, исто како и неговиот брат Вилијам. Семејството се преселило уште еднаш во Еверет Авенија во Њујорк, во соседството Хајландс Луисвил.

Хабл, исто така, беше верен син, кој, и покрај неговиот голем интерес во астрономијата од детството, се предаде на барање на неговиот татко да студира право, прво на Универзитетот во Чикаго, а подоцна и во Оксфорд, но сепак решил да ги студира математика и природни науки. По смртта на својот татко во 1913 година, Едвин се враќа во средниот запад од Оксфорд. Тој се предава на учење шпански, физика и математика во Њу Албани-средно училиште во Њу Албани, Индијана. За една година пред тој решава да се почне одново, на возраст од 25 години, да стане професионален астроном.
Бил тренер на момчињата од кошаркарската репрезентација во Њу Албани средното училиште. После една година предавање средношколска настава, со помош на неговиот поранешен професор на Универзитетот во Чикаго, успева да влезе на факултет, да студира астрономија во Јеркес опсерваторија на Универзитетот каде добива свој докторат во 1917 година.Неговата дисертација е насловена Фотографски истражување на Слаби Маглини.
Кога Конгресот и објавил војна на Германија во 1917 година, Хабл ја побрза својата дисертација за својот докторат, додека волунтирал за американската армија. 
По завршувањето на Првата светска војна Хабл останал една година во Кембриџ, каде што ги продолжил своите студии. Хабл исто така служел во армијата на САД во Абердин Провинг Граунд за време на Втората светска војна. За својата работа, тој добил Легијата на наградата заслуги. Пред неговата смрт, на планината Паломар бил поставен 200-инчен (5,1 м) рефлектор, Хејловиот телескоп, а Хабл бил првиот астроном што го користел. Хабл го продолжил своето истражување во опсерваториите на планината Вилсон и планината Паломар, каде што останува активен сè до неговата смрт.
Иако Хабл бил израснат како Христијанин, тој подоцна станал агностик. 
Хабл доживеал срцев удар во јули 1949 година, додека бил на одмор во Колорадо. Четири години подоцна, во 1953, починал од церебрална тромбоза (спонтано згрутчување на крвта во мозокот) во Сан Марино, Калифорнија. Погреб не бил одржан за него, а неговата сопруга никогаш не ја откри локацијата на неговиот гроб.

Откритија
---------

Во тоа време, распространетиот поглед на космосот бил дека универзумот се состои целосно од Млечниот Пат. Користејќи го Хукеровиот телескоп на планината Вилсон, Хабл идентификувал Кефеида, која се користи како средство за да се одреди растојанието од галаксијата. Неговите забелешки, направени во 1922-1923, покажаа убедливо дека овие маглини се премногу оддалечени за да бидат дел од Млечниот Пат, всушност, цели галаксии надвор од нашиот универзум. Оваа идеја беше спротивставувана од страна на многу основачи во астрономијата, особено од страна на Универзитетот Харвард- засновани од Харлоу Шепли. 
Наоѓањата на Хабл фундаментално го смени научниот поглед кон Универзумот, и ги објавува своите истражувања на маглини. Ова објавено дело му ја носи наградата на Американска асоцијација и пет стотини долари од Бартон Е. Ливингстон од Комосијата на награди.

Класификација на галаксиите
Хабл, исто така, смислува и систем за класификација на галаксиите групирајќи ги во согласност со нивниот изглед во фотографии. Тој ги распореди во различни групи на галаксии, а денес е познато како Хабл-низа.

Хукеровиот телескоп
### Црвеното поместување се зголемува со растојанието

Во 1929 година, Хабл го испита односот помеѓу растојанието и црвено поместување на галаксиите, со комбинирање на своите мерења на растојанија на галаксијата врз основа на Леавит период-луминозноста врска на Хенриета Свон за Кефеида заедно со претходните податоци од колеги астроном Весто Слипхер плус мерењата на Милтон Л. Хумасон.
Жорж Леметр, белгиски католички свештеник и физичар, кој покажа дека набљудувањата на Хабл го поддржаа Фриедманиот модел на ширење на вселената врз основа на равенките на Ајнштајн за генералниот релативитет, која сега е познат како Биг Бенг теорија. Ова значи дека, колку поголемо е растојанието меѓу две галаксии, толку е поголема нивната релативна брзина на поделба. Ако се толкува на тој начин, мерења на Хабл на 46 галаксии доведе до вредност за Хаблова константа од 500 км / с / МПЦ, која е многу повисока од денешната, но е прифатена вредноста поради грешката во нивната оддалеченост.
Имало методолошки проблеми со техниката на Хабл кои покажаа отстапување од сплесканоста на црвеното поместување.
Кога Ајнштајн научил за црвеното поместување, Хабл сфатил дека проширувањето е предвидено од страна на Генералниот Релативитет, мора да биде вистина, но подоцна тој жали поради менувањето на своите равенки.
Хабл исто така го открил астероидот 1373 Синсинати, на 30 август 1935 година.

Нобелова награда
----------------

Во тоа време, Нобеловата награда за Физика не се доделувала во областа на астрономијата. Хабл во текот на својата кариера се залагал астрономијата да биде посебна наука, а не во склоп на физиката. Оваа побуна била неуспешна, но после неговата смрт, Нобеловиот Комитет одлучи дека астрономската работа ќе биде прифатена за Нобелова награда за Физика.

Награди
-------

• Њукомб Кливленд Награда во 1924 година;  

• Брус медал во 1938 година;  

• Френклин медал во 1939 година;  

• Златен медал на Кралското астрономско друштво во 1940 година;  

• Легија за заслуги за особен придонес во балистика истражување во 1946 година.  

### Именувани според него

• Астероидот 2069 Хабл;  

• Кратерот Хабл на Месечината;  

• Едвин Хабл Планетариум П. кој се наоѓа во Едвард Р. Мароу Висока школа, Бруклин, Њујорк;  

• Едвин Хабл автопат, се протега на автопат 44, минува низ неговото родно место на Маршвилд, Мисури;  

• Едвин П. Хабл медал, на Иницијативата се доделува еднаш годишно од страна на градот Маршвилд, Мисури - родното место на Хабл;  

• Хабл Основно училиште во Веатон, Илиноис, беше преименувано за Едвин Хабл кога Веатон Централна Висока школа беше претворена во средно училиште во есента 1992 година.

Наводи
------

1. ↑  „Биографија на Едвин Хамбл (1889–1953)". NASA. Архивирано од изворникот на 2011-06-30. Посетено на June 21, 2011.
2. 1 2  Хабл, Едвин (1929). „A relation between distance and radial velocity among extra-galactic nebulae". *PNAS*. **15** (3): 168–173. Bibcode:1929PNAS...15..168H. doi:10.1073/pnas.15.3.168. PMC 522427. PMID 16577160. Архивирано од изворникот на 2008-06-30. Посетено на 2015-03-10.
3. ↑  „Virginia Lee Hubble (James) (c.1864 - 1934)". Посетено на 11 March 2014.
4. 1 2  Gale E. Christianson (1996). *Edwin Hubble: mariner of the nebulae*. University of Chicago Press.
5. ↑  John F. Kielkopf. „Edwin Hubble, Family, and Friends in Louisville 1909–1916".
6. ↑  Michael D. Lemonick (Mar 29, 1999). „Astronomer Edwin Hubble". *The Times*. UK. Архивирано од изворникот на 2013-08-26. Посетено на May 29, 2011.
7. ↑  Gale E. Christianson (1996). *Edwin Hubble: Mariner of the Nebulae*. University of Chicago Press. стр. 183. ISBN 9780226105215.
8. ↑  Gale E. Christianson (1996). *Edwin Hubble: Mariner of the Nebulae*. University of Chicago Press. стр. 183. ISBN 9780226105215. One morning, while driving north with Grace after the failed eclipse expedition of 1923, he broached Whitehead's idea of a God who might have chosen from a great many possibilities to make a different universe, but He made this one. By contemplating the universe, one might approximate some idea of its Creator. As time passed, however, he seemed even less certain: "We do not know why we are born into the world, but we can try to find out what sort of a world it is — at least in its physical aspects." His life was dedicated to science and the objective world of phenomena. The world of pure values is one which science cannot enter, and science is unconcerned with the transcendent, however compelling a private revelation or individual moment of ecstasy. He pulled no punches when a deeply depressed friend asked him about his belief: "The whole thing is so much bigger than I am, and I can't understand it, so I just trust myself to it; and forget about it."
9. ↑  Tom Bezzi (2000). *Hubble Time*. iUniverse. стр. 93. ISBN 9780595142477. John terribly depressed, and asked Edwin about his belief. Edwin said, "The whole thing is so much bigger than I am, and I can't understand it, so I just trust myself to it, and forget about it." It was not his nature to speculate. Theories, in his opinion, were appropriate cocktail conversation. He was essentially an observer, and as he said in The Realm of the Nebulae: "Not until the empirical resources are exhausted, need we pass on to the dreamy realms of speculation." Edwin never exhausted those empirical resources. "I am an observer, not a theoretical man," he attested, and a lightly spoken word in a lecture or in a letter showed that observation was his choice.
10. ↑  Bill Bryson (2010). *Short History of Nearly Everything: Special Illustrated Edition*. Random House Digital, Inc.
11. ↑  Paul Kupperberg (2005). *Hubble and the Big Bang*. The Rosen Publishing Group. стр. 45–6.
12. ↑  J. L. Heilbron (2005). *The Oxford guide to the history of physics and astronomy, Volume 10*. Oxford University Press US. стр. 156–7.
13. ↑  A Science Odyssey:People and Discoveries
14. ↑  1929:Edwin Hubble Discovers the Universe is expanding
15. ↑  „life in the universe Astronomy Encyclopedia. London: Philip's, 2002. Credo Reference".
16. ↑  David L. Block, Ivacircnio Puerari, Alan Stockton (2000). *Toward a new millennium in galaxy morphology*. Springer. стр. 146–150.CS1-одржување: повеќе имиња: список на автори (link)

Надворешни врски
----------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Научници по кои се наречени физички константи |
| --- |
|  |
| 
* Исак Њутн (гравитациска константа)
* Шарл-Огистен де Кулон (Кулонова константа)
* Амадео Авогадро (Авогадрова константа)
* Мајкл Фарадеј (Фарадеева константа)
* Јохан Јозеф Лошмит
* Јохан Јакоб Балмер
* Јозеф Штефан (Штефан-Болцманова константа)
* Лудвиг Болцман (Болцманова константа, Штефан-Болцманова константа)
* Јоханес Ридберг (Ридбергова константа)
* Џозеф Џон Томсон
* Макс Планк (Планкова константа, Планкова должина, Планково време)
* Вилхелм Вин
* Ото Закур
* Нилс Бор (Боров полупречник)
* Едвин Хабл (Хаблова константа)
* Хуго Тетроде
* Даглас Хартри
* Брајан Џозефсон
* Клаус фон Клицинг

 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 76485418
* LCCN: n81114174
* ISNI: 0000 0001 0917 7871
* GND: 119183684
* SUDOC: 032475640
* BNF: cb13595260x (податоци)
* BIBSYS: 90061405
* MGP: 240493
* NLA: 35437682
* NDL: 00551529
* NKC: xx0068435
* CiNii: DA02923234

 |

 |