***Портиљо Касерес против Парагвај***  (Комуникација бр.2751/2016) - случај за кој одлучувал Комитетот за човекови права на Обединетите нации во 2019 година.

Случајот го иницирала група фармери во Парагвај кои живееле до насади со соја кои користеле нелегални агрохемикалии. Контаминацијата од несовесни практики резултирала со негативни здравствени ефекти, вклучително и смрт на еден фармер, Рубен Портило Касерес, и труење на 22 други, како и негативни влијанија врз егзистенцијата на семејствата кои живеат во областа. И покрај истрагата од страна на локалните и државните функционери кои пронашле докази за погрешно постапување, државата не спровела мерки за заштита на животната средина и големи количини отровни хемикалии продолжиле да се ослободуваат во близина на домовите на жртвите.

Во резолуцијата од 9 август 2019 година, комитетот пресудил во корист на земјоделците, утврдувајќи дека нивните права на живот, приватност, семеен живот и престој биле прекршени и дека Парагвај не бара соодветно почитување на еколошките прописи или поправка на предизвиканата штета.

*Портило Касерес против Парагвај* е значаен судски случај во меѓународната регулатива за токсични материи. Тоа било првпат Комитетот за човекови права на Обединетите нации да признае дека една држава може да ги прекрши своите обврски од Меѓународниот пакт за граѓански и политички права со тоа што не презема мерки во случаи на штета на животната средина. Парагвај била првата земја во светот која била осудена од Комитетот за човекови права за смрт на лице од труење со пестициди.

Позадина
--------

 Поле со соја во Парагвај
94% од обработливото земјиште во Парагвај е посветено на земјоделското производство на стоки како што се соја, пченка и памук. Парагвај е седми по големина светски производител на трансгенска соја, култура која често се фумигира со пестициди како што се бифентрин, хлорпирифос, паракват и атразин. Помеѓу 2011 и 2013 година, увозот на пестициди во Парагвај се зголемил речиси за четири пати, од 8,8 на 32,4 милиони литри. 

Јерути е *кампесино* колонија основана од Парагвај во 1991 година на земја што министерот за образование на диктаторот Алфредо Штроснер ја предал како компензација за проневера на јавни средства. Додека колонијата 2,212 хектари има 223 парцели, до 2019 година имало само 34 регистрирани имоти, со индустриски полиња со соја кои го заземаат ненасловеното јавно земјиште. И покрај аграрните реформи наменети за спречување на оваа практика, голем дел од земјиштето се продава или дава под закуп на плантажи со соја управувани од Бразилци. Широката употреба на агрохемикалии во Јерути влијаело на животните услови, на домашните економии и на здравјето на жителите. Контаминацијата на водоносни слоеви и извори на вода ги направило потоците Јерути и Куаиру неупотребливи за риболов. Жителите доживеале и влошување на родот, губење на овошки, како и угинување на добитокот.

Инцидент со труење со пестициди
-------------------------------

 Локација на Одделот Каниндју во Парагвај
Рубен Портило Касерес, 26-годишен фармер од селото Колонија Јерути во департманот Каниндеју во источен Парагвај, живеел со своето семејство на имот во непосредна близина на трансгенските полиња со соја на Кондор Агрикола и Херманос Галхера.  За време на сезоната на дезинсекција на соја на почетокот на 2011 година, Рубен се разболел, имал главоболки, повраќање и дијареа. Три дена подоцна, на 6 јануари 2011 година, тој починал додека бил на пат кон болницата во Куругвај. Било потврдено дека неговата смрт била резултат на токсични нивоа на пестициди. Уште 22 други жители на селото, исто така, се разболеле, вклучувајќи го и двегодишниот син на Портило Касерес. Сите тие луѓе биле примени во болница за лекување.

Истражување
-----------

По смртта на Рубен и инцидентот со масовното труење, директорката на болницата во Куругвај, Енџи Дуарте, собрала примероци од крв и урина од жртвите и го контактирала Обвинителството, Националната служба за квалитет и здравје на растенијата и семињата и Министерството за животна средина. Канцеларијата на обвинителството започнала истрага, а владините инспектори пристигнале на 13 јануари. Тие документирале неколку прекршувања на законите за животна средина, откривајќи дека експанзивните операции на одгледување соја што се граничат со семејната фарма не биле одделени со потребните тампон зони. Сојата, исто така, била засадена до работ на патеките во заедницата и не поседувала заштитни ленти со вегетација за заштита на жителите од пестициди. Инспекторите спровеле тестови за хемикалии и откриле докази за ограничени или забранети земјоделски инсектициди во водата од бунарите на семејството Портило Касерес, вклучувајќи алдрин, линдан и ендосулфан. Концентрацијата на линдан, хемикалија поврзана со појавата на не-Хочкин лимфом, била три пати поголема од границата утврдена за луѓето од Светската здравствена организација. 

Двата агробизниси вклучени во одгледувањето на соја околу Јерути, Condor SA/KLM SA (Condor Agricola) и Hermanos Galhera Agrovalle del Sol SA/Emmerson Shinin (Hermanos Galhera), биле во сопственост на Бразилци и било откриено дека се занимавале со несовесни практики. Херманос Галхера ги снабдувал со соја мултинационалните агробизниси ADM, Cargill и Bunge Limited. Истрагата утврдила дека изворите на слатката вода биле контаминирани со остатоци од хемикалии поради „*лошото управување со контејнерите за хемикалии, расфрлани по земјата*". Корпорациите немале еколошки дозволи за нивното работење и ја прочистувале својата опрема за прскање во локалните потоци. Според еден од инспекторите, „*ниту еден од двајцата не ги исполнувал најосновните стандарди за контрола на животната средина*". Двете фирми биле казнети, но негирале одговорност и нивните случаи подоцна биле отфрлени по жалба.

Правна историја
---------------

### Округ Куругвај

На 14 јануари 2011 година, семејството на Портило Касерес и другите фармерски семејства погодени од труењето поднеле*ампаро*, што е правна акција насочена кон заштита на уставните права. Додека обвинителот Мигел Анхел Рохас постојано барал обдукција на Портило Касерес и медицинските досиеја на жртвите, тој тие податоци не ги добил. Од истрагата биле исклучени и доказите дека водата од бунарот содржела агрохемикалии. Додека седум бразилски државјани биле обвинети во случајот, ниту еден од нив не бил управител или сопственик на фармите Кондор Агрикола или Херманос Галхера. Судот во Окружниот Куругвај на 15 април 2011 година пресудил дека и Националната служба за квалитет и здравје на растенијата и семињата, како и Министерството за животна средина не ги исполниле своите должности и овозможиле сериозна физичка повреда на жалителите. 

И покрај одлуката на судот, агробизнисите со соја продолжиле да користат големи количини пестициди без мерки или дозволи за заштита на животната средина. Тврдењата на семејството на Портиљо Касерес биле игнорирани од државата Парагвај три години. Сестрата на Рубен, Норма, заедно со другите жртви на агрохемиско труење, потоа поднеле петиција до Комитетот за човекови права на Обединетите нации. 

### Комитетот за човекови права на Обединетите нации

Комитетот за човекови права се осврнал на прифатливоста на случајот пред да ја разгледа неговата основаност. Парагвај тврдел дека жалителите не ги исцрпиле домашните правни лекови и дека HRC нема <i id="mwcw">ratione materiae</i> јурисдикција бидејќи Меѓународниот пакт за граѓански и политички права не го признава правото на здрава животна средина. КЧП ја оценил жалбата за прифатлива, наведувајќи го недостатокот на напредок во случајот во текот на осум години и истакнал дека барањето се однесува на правата на живот, приватниот и семејниот живот и домот. 

Комитетот за човекови права донел резолуција на 9 август 2019 година. Комитетот заклучил дека одговорот на владата на Парагвај на нелегалната дезинсекција е несоодветен и дека ги прекршил човековите права на жртвите. Резолуцијата утврдила дека владата конкретно го прекршила правото на живот, правото на семеен живот и правото на правна заштита од штета. Во резолуцијата се наведува дека „*повеќе од осум години по пријавените настани, истрагите не постигнале никаков напредок*" и го нагласува неуспехот на Парагвај да изврши обдукција на телото на Рубен и покрај барањата да го стори тоа во четири различни наврати. Во резолуцијата, исто така, се истакнува дека владата на Парагвај не ги објавила резултатите од тестовите на урина и крв извршени врз жртвите. 

Резолуцијата ја осудува парагвајската влада за неуспехот да ги санкционира инволвираните корпорации и и наредил на државата „*да преземе ефикасна и темелна истрага за дезинсекција со агрохемикалии*" и да „*наметне кривични и административни казни за сите одговорни страни*". Поточно, Комитетот признал дека неуспехот на државата да преземе акција против еколошката штета може да ги „*прекрши нејзините обврски за заштита на правата на живот и на приватниот и семеен живот според членовите 6 и 17 од Меѓународниот пакт за граѓански и политички права*". Парагвај била првата земја во светот која била осудена од Комитетот за човекови права на Обединетите нации за смрт на лице од труење со пестициди. Резолуцијата била првпат Комитетот за човекови права на Обединетите нации да ја признае врската помеѓу заштитата на животната средина и правото на живот. Одлуката се потпирала на Општиот коментар бр. 36 за правото на живот, кој вклучува јазик за односот меѓу животната средина и човековите права.

Последици
---------

Додека Парагвај бил санкциониран од Обединетите нации во случајот, тоа на крајот станало формалност. Почнувајќи од 2022 година, немало издадена казна за смртта на Рубен и индустриското одгледување соја продолжува да работи до границата на семејната фарма. И Кондор Агрикола и Херманос Галхера продолжуваат со земјоделските операции во областа Јерути. 

Друго мислење на Комитетот за човекови права во 2021 година, во случајот *Бенито Оливеира Переира и сор. v.* *Парагвај*, открило дека екстензивната употреба на пестициди од земјоделски компании ги прекршила правата на домородната заедница Кампо Агуа на народот Ава Гуарани на нивните земјишта и престој. Случајот *Переира* бил симболичен бидејќи поимот „домицил" бил применет на домородна заедница во однос на нејзиниот однос со нејзината земја и територија.

Наводи
------

1. ↑  Sández, Fernanda (20 October 2021). „América toxina: agronegocio, infancias y violencias". *La tinta* (шпански). Архивирано од изворникот на 28 November 2022. Посетено на 24 April 2023.
2. 1 2 3  Le Moli, Ginevra (July 2020). „The Human Rights Committee, Environmental Protection and the Right to Life". *International and Comparative Law Quarterly*. **69** (3): 735–752. doi:10.1017/S0020589320000123.
3. 1 2 3  Wadley, Jago; Hill, Toby (7 December 2022). „Toxic Takeaways". *Global Witness* (англиски). Архивирано од изворникот на 2 April 2023. Посетено на 24 April 2023.
4. ↑
5. ↑  „UN Human Rights Committee Recognizes Environmental Harm as Rights Violation". *International Justice Resource Center*. 22 August 2019. Архивирано од изворникот на 2 October 2022. Посетено на 24 April 2023.

Надворешни врски
----------------

* Текст на целосната одлука
* Видео со интервјуа со членови на семејството, Глобал сведок

1. ↑  The full case name is ***Portillo Cáceres y Otros v. Paraguay***.