Поимот **образовен роман** се однесува на книжевниот жанр ***bildungsroman*** (изговор на германски: [ˈbɪldʊŋs.ʁoˌmaːn]; роман на созревање). Станува збор за романи кои раскажуваат за духовниот и морален развој на протагонистот од младоста до зрелоста.

Историја
--------

Терминот е кованица на филологот Карл Моргенстерн кој во 1819 година бил спомнуван на неговите универзитетски предавања и подоцна јавно бил повторен од Вилхелм Дилтaj кој го легитимирал во 1870 година и го популаризирал во 1905 година. Жанрот дополнително бил карактеризиран со голем број на формални и тематски белези. Терминот *роман за созеравање* понекогаш се користи наизменично со *bildungsroman*, но неговата улога е обично поширока и помалку техничка. Раѓањето на *Bildungsroman* нормално датира од објавувањето на Курсот на Вилхелм Мистер од Јохан Волфганг Гете во 1795 – 96 година. Иако овој роман се појавил во Германија, тој имал големо влијание најпрвин во Европа и подоцна низ целиот свет. Томас Карлајл го превел романот на Гете на англиски јазик, и по неговото издавање во 1824 година голем број британски писатели пишувале романи инспирирани од него. Во 20 век се проширил во Германија, Велика Британија, Франција и неколку други земји од целиот свет.

### Осврт

Bildungsroman раскажува за растењето или созревањето на чувствитела личност која трага по одговори и искуство. Жанрот се развил од народни приказни за неискусниот , најмлад син кој заминувале низ светот да ја бараат својата среќа. Обично на почетокот на приказната има емоционална загуба која го тера протагонистот да замине на неговото патување. Во овој роман целта е созревање и протагонистот ја постигнува постепено и со потешкотии. Жанрот обично содржи конфликт помеѓу главниот лик и општеството. Обично , главниот јунак постепено ги прифаќа вредностите на општеството и на крај тој е прифатен во заедницата – неговите грешки и разочарувања се завршени. Во некои дела , главниот лик е способен да им помогне и на дргите по неговото созревање. 
Има многу варијации и подвидови на Bildungsroman кои се фокусираат на развојот на поединецот. Entwicklungsroman ( развоен роман ) е повеќе приказна за општ развој отколку за самоцивилизирање. Erziehungsroman ( образовен роман ) обрнува внимание на подучувањето и формалното школување додека пак Künstlerroman ( уметнички роман ) се однесува на развојот на уметникот и го прикажува саморазвивањето .

### Примери

* Hayy ibn Yaqdhan, by Ibn Tufail (12th century), a precursor of the genre[9]
* The History of Tom Jones, a Foundling, by Henry Fielding (1749)[10]
* The Life and Opinions of Tristram Shandy, Gentleman, by Laurence Sterne (1759)[10]
* Candide, by Voltaire (1759)[11]
* Green Henry, by Gottfried Keller (1855)[12]
* What Maisie Knew, by Henry James (1897)[13]
* Martin Eden, by Jack London (1909)[14]
* The Book of Khalid, by Ameen Rihani (1911)[15]
* Sons and Lovers, by D. H. Lawrence (1913)[16]
* A Portrait of the Artist as a Young Man, by James Joyce (1916)[17]
* This Side of Paradise by F. Scott Fitzgerald (1920)[18]
* Pather Panchali, by Bibhutibhushan Bandopadhyay (1929)[19]
* Black Boy, by Richard Wright (1945),[20]
* The Catcher in the Rye, by J.D. Salinger (1951)[21]
* Goodbye, Columbus, by Philip Roth (1959)[22]
* To Kill a Mockingbird, by Harper Lee (1960)[21]
* Dune, by Frank Herbert (1965)[23]
* The Outsiders, by S.E. Hinton (1967)[24]
* Bright Lights, Big City, by Jay McInerney (1984)[25]
* Ender's Game, by Orson Scott Card (1985)[24]
* Oranges Are Not the Only Fruit, by Jeanette Winterson (1985)[26]
* The Secret Life of Bees, by Sue Monk Kidd (2002)[27]
* The Kite Runner, by Khaled Hosseini (2003)[28]
* Never Let Me Go, by Kazuo Ishiguro (2005)[21]
* Indecision, by Benjamin Kunkel (2005)[29]
* Black Swan Green, by David Mitchell (2006)[3

Наводи
------

* Abel, Elizabeth, Marianne Hirsch, and Elizabeth Langland. 1983. The Voyage In: Fictions of Female Development. Hanover, N.H.: University Press of New England.
* Bakhtin, Mikhail. Mikhail. 1996. "The Bildungsroman and its Significance in the History of Realism." In Speech Genres and Other Late Essays. Edited by Caryl Emerson and Michael Holquist. Austin, Tex.: University of Texas Press, 10–59.
* Engel, Manfred (2008): Variants of the Romantic 'Bildungsroman' (with a Short Note on the 'Artist Novel')". In: Gerald Gillespie, Manfred Engel and Bernard Dieterle (eds.), Romantic Prose Fiction (= A Comparative History of Literatures in European Languages, vol. XXIII; ed. by the International Comparative Literature Association). Amsterdam, Philadelphia: John Benjamins, pp. 263–295. ISBN 978-90-272-3456-8.
* Iversen, Anniken Telnes (2009): Change and Continuity: The Bildungsroman in English. University of Tromsø, Munin.
* Jeffers, Thomas L. (2005). Apprenticeships: The Bildungsroman from Goethe to Santayana. New York: Palgrave. ISBN 1-4039-6607-9.
* Lynch, Jack (1999) Glossary of Literary and Rhetorical Terms, entry for bildungsroman, Rutgers University
* Summerfield, Giovanna and Downward, Lisa (2010) New Perspectives on the European Bildungsroman

Надворешни врски
----------------

* List of literary genres by GCMS Elementary School Library
* Genres by Brooklyn College
* Literary genre by Perspectives on Theistic Evolution