Во средновековната историја, **Западна Франција** ( средновековен латински: Francia occidentalis) или **Кралството на Западните Франки** (Latin: regnum Francorum occidentalium) се однесува на западниот дел на Франкската империја основана од Карло Велики. Таа била претходник на идното Кралство Франција и постоела од 843 до 987 година. Западна Франција произлегла од поделбата на Каролиншката империја во 843 година според Верденскиот договор по смртта на синот на Карло Велики, Луј Побожниот.

Западна Франција се протегала подалеку на север и на југ од модерната метрополитенска Франција, но не се протегала толку далеку на исток. Не ги вклучувала таквите идни француски стопанства како Лорен, округот и Кралството Бургундија (војводството веќе било дел од Западна Франција), Алзас и Прованса на исток и југоисток, на пример. Исто така, не го вклучувала полуостровот Бретања на запад. Покрај тоа, до 10 век, авторитетот на западнофранкските монарси бил значително намален. Ова било контрастно со постојано растечката моќ на нивните вазали над нивните големи и обично територијално соседни фела.[]

Вакуумот на моќта што го оставил слабиот кралски авторитет значел дека војните меѓу феудите биле неконтролирани, а исто така и конфликтите меѓу вазалите и самите франкиски монарси. Периодот бил обележан и со бескрајни викиншки напади на кралството и судири меѓу Западните Франки и Нордијците. Ова на крајот довело до основање на Нормандиското Војводство, кое му било доделено на Норвежанецот Роло и неговите луѓе по нивната неуспешна опсада во Шартр во 911 година во замена за заклетва за лојалност кон кралот Чарлс Простиот. Нормандијата најпрвин била округ, потоа војводство, и како и другите големи феуди на Западна Франција станале главно автономни, со магнати дури и помоќни од нивниот монарх.

Во Бретања, Арагон и Каталонија едвај се чувствувал авторитетот на западнофранкскиот крал. Западнофранкиските кралеви биле избирани од световните и црковните магнати, а во текот на половина век помеѓу 888 и 936 кандидати од каролиншкиот и Робертски дом биле избирани наизменично за монарси. Во тоа време моќта на кралот станала послаба и пономинална, бидејќи регионалните војводи и благородници станале помоќни во нивните полунезависни региони. Робертијците, откако станале грофови на Париз и војводи на Франција, самите станале кралеви и ја основале династијата Капет по 987 година, која, иако произволна, генерално се дефинирала како постепен премин кон Кралството Франција.

Формирање и граници
-------------------

 Карта на поделбата на Франција донесена во Верден во 843 година. Од <i id="mwPw">универзалната историја</i> на Ридпат (1895).
Во август 843 година, по три години граѓанска војна по смртта на Луј Побожниот на 20 јуни 840 година, Верденскиот договор бил потпишан од неговите тројца синови и наследници. Најмладиот, Чарлс Ќелавиот, ја добил западната Франција. Современиот западен Франк *Аналес Бертиниани* го опишал Чарлс како пристигнал во Верден, „каде што се распределуваше порциите". Откако ги опишал деловите на неговите браќа, императорот Лотар (Средна Франција) и Луј Германецот (Источна Франција ), тој забележал дека „остатокот до Шпанија му го отстапиле на Чарлс". *Annales Fuldenses* од Источна Франција го опишале Чарлс дека го држел западниот дел откако кралството било „поделено на три".

Од смртта на кралот Пипин I од Аквитанија во декември 838 година, неговиот син бил признат од аквитанското благородништво како крал Пипин II од Аквитанија, иако наследството не било признаено од царот. Чарлс Ќелавиот бил во војна со Пипин II од почетокот на неговото владеење во 840 година, а Верденскиот договор го игнорирал барателот и му ја доделил Аквитанија на Чарлс. Според тоа, во Јуни 845 година, по неколку воени порази, Чарлс го потпишал Договорот од Беноа-сур-Лоара и го признал владеењето на неговиот внук. Овој договор траел до 25 март 848 година, кога бароните на Аквитанија го признале Чарлс за свој крал. Потоа, војските на Чарлс имале предност и до 849 година го обезбедиле поголемиот дел од Аквитанија. Во мај, Чарлс самиот се крунисал за „Крал на Франките и Аквитанците" во Орлеанс. Архиепископот Венило од Сенс чиноначалствувал на крунисувањето, во кое бил вклучен и првиот случај на кралско обединување во Западна Франција. Идејата за помазание на Чарлс можела да му се должи на архиепископот Хинкмар од Ремс, кој составил не помалку од четири <i id="mwXQ">прописи</i> кои ги опишале соодветните литургии за царско осветување. До времето на Синодот на Квиерзи (858), Хинкмар тврдел дека Чарлс бил помазан во целото западно франкско кралство. Со Мерсенскиот договор во 870 година, западниот дел на Лотарингија бил додаден на Западна Франција. Во 875 година Чарлс Ќелавиот бил крунисан за император на Рим.

Последниот запис во *Annales Bertiniani* датирал од 882 година, и затоа единствениот современ наративен извор за следните осумнаесет години во Западна Франција бил *Annales Vedastini*. Следниот сет на оригинални анали од западното франкско кралство биле оние на Флодоард, кој го започнал својот извештај со 919 година.

Владеење на Чарлс Дебелиот
--------------------------

По смртта на внукот на Карло, Карломан II, на 12 декември 884 година, западнофранкските благородници го избрале неговиот вујко, Чарлс Дебелиот, веќе крал во Источна Франција и Кралството Италија, за свој крал. Веројатно бил крунисан за „Крал во Галија" (*рекс во Галија*) на 20 мај 885 година во Гранд. Неговото владеење бил единствениот пат по смртта на Луј Побожниот цела Франција повторно да се обедини под еден владетел. Во својство на крал на Западна Франција, се чини дека тој ја доделил кралската титула и можеби регалија на полунезависниот владетел на Бретања, Алан I. Неговото справување со викиншката опсада на Париз во 885–86 година во голема мера го намалил неговиот престиж. Во ноември 887 година неговиот внук Арнулф Корушки се побунил и ја презел титулата крал на источните Франки. Чарлс се пензионирал и наскоро починал на 13 јануари 888 година.

Во Аквитанија, војводата Ранулф II можеби се признал за крал, но живеел само уште две години. Иако Аквитанија не станала посебно кралство, во голема мера била надвор од контролата на западните франкиски кралеви.

Одо, грофот од Париз потоа бил избран од благородниците за нов крал на Западна Франција и бил крунисан следниот месец. Во овој момент, Западна Франција била составена од Неустрија на запад и на исток од соодветната Франција, регионот помеѓу Меуз и Сена.

Подемот на Робертијците
-----------------------

1. 1 2  Lewis 1965, 179–180.
2. ↑  *AB* a. 843: *ubi distributis portionibus* ... *cetera usque ad Hispaniam Carolo cesserunt*.
3. ↑  *AF* a. 843: *in tres partes diviso ... Karolus vero occidentalem tenuit.*
4. ↑  *AF* a. 843: *Karolus Aquitaniam, quasi ad partem regni sui iure pertinentem, affectans ...* ("Charles wanted Aquitaine, which belonged by right to a part of his kingdom").
5. ↑  Coupland 1989, 200–202.
6. ↑  Nelson 1977, 137–38.
7. ↑  Koziol 2006, 357.
8. ↑  MacLean 2003, 127.
9. ↑  Smith 1992, 192.
10. ↑  Richard 1903, 37–38.

По 860-тите, лотариншкиот благородник Роберт Силниот станал сè помоќен како гроф на Анжу, Турен и Мејн. Братот на Роберт, Хју, игуменот на Сен Дени, добил контрола над Австразија од Чарлс Ќелавиот. Синот на Роберт, Одо, бил избран за крал во 888 година. Братот на Одо, Роберт I, владеел помеѓу 922 и 923 година и бил следен од Рудолф од 923 до 936 година. Хју Велики, син на Роберт I, бил издигнат до титулата „војвода на Франките" од кралот Луј IV. Во 987 година неговиот син Хју Капет бил избран за крал и започнала династијата Капет. Во овој момент тие контролирале многу малку надвор од Ил-де-Франс.

Подемот на војводите
--------------------

 Контролата на каролиншките кралеви значително се намалила до 10 век (во жолто).
 Кралските земји (во сино) до крајот на 10 век.
Надвор од старите франкиски територии и на југ локалните благородници биле полунезависни по 887 година бидејќи биле создадени војводства: Бургундија, Аквитанија, Бретања, Гасконија, Нормандија, Шампањ и округот Фландрија.

Моќта на кралевите продолжила да опаѓа, заедно со нивната неможност да се спротивстават на Викинзите и да се спротивстават на подемот на регионалните благородници кои повеќе не биле назначени од кралот, туку станале наследни локални војводи. Во 877 година, Босо од Прованса, зет на Чарлс Ќелавиот, се крунисал како крал на Бургундија и Прованса. Неговиот син Луј Слепиот бил крал на Прованса од 890 година и император помеѓу 901 и 905 година. Рудолф II Бургундија го основал Кралството Бургундија во 933 година.

Чарлс Простиот
--------------

По смртта на последниот каролиншки крал на Источна Франција Луј Детето, Лотарингија ја префрлил верноста на кралот на Западна Франција, Чарлс Простиот. По 911 година, Војводството Швабија се проширило на запад и ги додало земјите на Алзас. Балдвин II од Фландрија станал сè помоќен по смртта на Одо во 898 година, добивајќи ги Булоњ и Терноа од Чарлс. Територијата на која кралот извршил вистинска контрола значително се намалила и била сведена на земји помеѓу Нормандија и реката Лоара. Кралскиот двор обично престојувал во Рајмс или Лаон.

Норвежаните почнале да се населуваат во Нормандија, а од 919 година Маџарите постојано ги напаѓале. Во отсуство на силна кралска моќ, напаѓачите биле ангажирани и поразени од локалните благородници, како Ричард од Бургундија и Роберт од Неустрија, кои го поразиле викиншкиот водач Роло во 911 година во Шартр. Норманската закана на крајот била завршена, а последниот Данегелд го платил во 924 и 926 година. Двајцата благородници станувале сè повеќе против Чарлс и во 922 година го смениле и го избрале Роберт I за нов крал. По смртта на Роберт во 923 година, благородниците го избрале Рудолф за крал и го држеле Чарлс во затвор до неговата смрт во 929 година. По владеењето на кралот Чарлс Простиот, локалните војводи почнале да издаваат своја валута.

Рудолф
------

Кралот Рудолф бил поддржан од неговиот брат Хју Црниот и синот на Роберт I, Хју Велики. Војводите од Нормандија одбивале да го признаат Рудолф до 933 година. Кралот, исто така, морало да се движи со својата војска против јужните благородници за да ја добиел нивната почит и лојалност, но грофот на Барселона успеа целосно да го избегнел тоа.

По 925 година, Рудолф бил вклучен во војна против бунтовниот Херберт II, грофот од Вермандоа, кој добил поддршка од кралевите Хенри Фаулер и Ото I од Источна Франција. Неговиот бунт продолжил до неговата смрт во 943 година.

Луј IV
------

Кралот Луј IV и војводата Хју Велики биле во брак со сестрите на источнофранкскиот крал Ото I, кои по смртта на нивните сопрузи управувале со Каролин и Робертин да владеат заедно со нивниот брат Бруно Велики, архиепископ од Келн, како регент.

По понатамошните победи на Херберт II, Луј бил спасен само со помош на големите благородници и Ото I. Во 942 година Луј му ја предал Лотарингија на Ото I.

Конфликтот за наследување во Нормандија довел до нова војна во која Луј бил предаден од Хју Велики и заробен од данскиот принц Харалд кој на крајот го ослободил под притвор на Хју, кој го ослободил кралот само откако го добил градот Лаон како компензација.

Последните Каролинзи: Лотар и Луис В
------------------------------------

13-годишниот Лотар од Франција ги наследил сите земји на својот татко во 954 година. Во тоа време тие биле толку мали што каролиншката практика на поделба на земјиштето меѓу синовите не била почитувана и неговиот брат Чарлс не добил ништо. Во 966 година Лотар се оженил со Ема, поќерка на неговиот вујко по мајка Ото I. И покрај тоа, во август 978 година Лотар ја нападнал старата империјална престолнина Ахен. Ото II возвратил со напад на Париз, но бил поразен од здружените сили на кралот Лотар и благородниците и мирот бил потпишан во 980 година, завршувајќи ја кратката француско-германска војна.

Лотар успеал да ја зголеми својата моќ, но тоа било обратно со полнолетството на Хју Капет, кој започнал да формира нови сојузи на благородници и на крајот бил избран за крал во 987 година откако Лотар и неговиот син и наследник Луј V од Франција прерано починале, традиционално го означувал крајот на француската гранка на династијата Каролинзи, како и крајот на Западна Франција како кралство. Хју Капет ќе бил првиот владетел на новата кралска куќа, Домот на Капет, кој ќе владеел со Франција низ високиот среден век.

Список на кралеви
-----------------

* Чарлс Ќелавиот (843-877)
* Луј Стамерер (877-879)
* Луј III од Франција (879-882)
* Карломан II (882–884)
* Чарлс Дебелиот (885-888)
* Одо од Франција (888-898)
* Чарлс Простиот (898-922)
* Роберт I од Франција (922-923)
* Рудолф од Франција (923-936)
* Луј IV од Франција (936-954)
* Лотар од Франција (954-986)
* Луј V од Франција (986-987)

Наводи
------

1. ↑  The Cambridge Illustrated History of France
2. 1 2  The New Cambridge Medieval History: Volume 3, c.900–c.1024

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* GND: 4065787-5
* SUDOC: 028234774
* BNF: cb12011222r (податоци)
* NKC: ge131480

 |

 |