**Денис Габор** (унгарски: *Gábor Dénes*; 5 јуни 1900

 – 9 февруари 1979

) — унгаро-британски електроинженер и физичар, најпознат по откривањето на холографија, за што подоцна во 1971 година ја добил Нобеловата награда за физика.

Животопис
---------

Тој е роден како Гунцберг Денеш во еврејско семејство во Будимпешта, Унгарија.Во 1918 ,неговото семејство преминува во Лутеранство. DДенис бил првороден син на Гунцберг Бернат и Jaкобович Адела. Покрај тоа што имал верска припадност, религијата играла мала улога во неговиот подоцнежен живот и тој се сметал себеси за агностик. Во 1902 година, семејството добило дозвола да се променат нивните презимиња од Гунцберг во Габор. Работел со унгарскиот артилерија во северниот дел на Италија за време на Прва светска војна. Студирал на Технички Универзитет во Будимпешта во 1918, подоцна во Германија, на Шарлотенбург Техничкиот Универзитет во Берлин, сега познат како Технички Универзитет во Берлин. Во почетокот на неговата кариера, тој ги анализира својствата на висок напон ,електрични далекуводи со користење на катоден зрак ,осцилографи, што довело до неговиот интерес за електронска оптика. Проучување на основните процеси на , осцилографот, GГабор беше довело до други електрон-зрак уреди како што се електронски микросккопи и ТВ цевки. Тој на крајот напишал докторската теза на снимање на транзиенти во електрично коло со Катоден осцилограф во 1927 година, и работел на плазма светилки.s.

Во 1933,Габор избегал од Нацистичка Германија, каде што тој се сметал за евреин и бил поканет во Британија за да работи во одделот за развој на Британската Томас-Хјустон компанија во Рагби, Варвикшир. Додека е во Рагби, he met тој ја запознал Марџори Луиз Бутлер, и тие се венчале во 1936. Тој станал Британски граѓанин во 1946, додека тој работел во Британскиот Томстон-Хјустон каде тој ја измислил холграфијата, во 1947. Тој експериментирал со извор на силно филтрирана жива лак светлина. Меѓутоа, најрано холограмот е остварен само во 1964 година, по 1960 и пронаоѓањето на ласер, првиот кохерентен извор на светлина. По ова, холографијата станала комерцијално достапна.

Истражувањето на Габор е фокусирано на електрони влезови и излези, кое го доведе до откривањето на ре-холографија Основната идеја е дека за совршени оптички слики, вкупниот износ на сите информации што треба да се користи; не само на амплитудата, како во вообичаените оптички слики, но исто така и на фазата. На овој начин може да се добие целоснаХоло-просторна слика. Габор објавил негови теории за холографија во серија на документи помеѓу 1946 и 1951 година.

Габор исто така истражувал како човечки суштества комуницираат и слушаат ,резултат на неговата истрага била теоријата на зрнеста синтеза, иако гркот композитор Јанис Ксенакис тврди дека бил всушност првиот изумител на оваа синтеза- техника. Работата на Габор во оваа и сродни области и дал основи во развојот на .анализа на временската честота.

Во 1948 Габор се преселил во Лондонскиот Империјал Колеџ, и во 1958 станал професор по применета физикасе до неговото пензионирање во 1967. Неговото воведно обраќање на 3 март 1959, "*Електронски Изуми и нивното влијание на цивилизација'" е инспирација за Норберт Винерза само-продукциони машини во претпоследното поглавје во издание на неговата книга Кибернетика.*

Во 1963 Габор објавил *Откривање на иднината* каде дискутира за три големи закани. Габор кажува за современото општество: војна, пренаселеност и ерата на одмор. Во книгата се содржи сега веќе добро познат израз дека "во иднина не може да се предвиди, но фјучерси може да се измисли."Рецензентот Нигел Калдер преформулира концепт "Најдобар начин да се предвиди иднината е да ја измисли"; Други, пак, како Алан Кеј, Петар Друкер, и Форест Шекли кои користеле разни форми на цитатот ,се неправилно заслужни за тоа кој го сковал. Неговата следна книга, иновации:. Научни, технолошки и социјални, која беше објавена во 1970 година, се прошири на некои од темите кои тој веќе претходно ги допре и, исто така, укажа на неговиот интерес во технолошките иновации како механизам за ослободување и уништување.

Во 1971 година тој беше единствениот добитник на Нобелова награда за физика со мотивација "за неговиот изум и развој на холографски метод" и ја претстави историјата на развојот на холографија од 1948 година во неговото Нобелово предавање.

Потрошил голем дел од своето пензионирање во Италија во Лавиниo Рим, тој останал поврзан со Кралскиот колеџ како виш научен соработник, а исто така станал штаб научник на CBS Лаборатории, во Штамфорд, Конектикат; таму, тој соработувал со доживотен пријател, претседател на КБС лаборатории Д-рПетар К. Голдмарк во многу нови шеми на комуникација и на екранот. .Една од новите сали на живеење во градините на Принцот ,Империјал колеџот, Најстбриџ е именуван Габор сала во чест на придонесот на Габор за Кралскиот колеџ. Тој развил интерес за социјална анализа и општеството :во поглед на иднината во 1972 година. Исто така, тој се приклучил на Римскиот Клуб и надгледуван бил од работна група студирање извори на енергија и техничка промена.Наодите на оваа група биле објавени во извештајот Надвор од ерата на отпад во 1978 година, извештај кој беше рано предупредување за одредени прашања со кои дури подоцна доби широко распространето внимание.

Следниот брз развој на ласери и широк спектар на холографски апликации (на пр, уметност, информации за складирање, како и признавање на модели), Габор постигнал признаен успех и го добил и вниманието на целиот свет во текот на неговиот живот. Тој добил бројни награди, покрај Нобеловата награда .

Габор починал во старечки дом во јужен Кенсингтон, Лондон, на 9 февруари 1979. Во 2006година, сина плоча била поставена на бр. 79 Портата на Кралицата во Кенсингтон, каде тој живеел од 1949 година до почеток на 1960-тите години.

Награди и признанија
--------------------

Габор освоил бројни награди меѓу кои:

* Член на Кралското друштво
* 1964 – Почесен член на Унгарската академија на науки
* 1964 – Д-р, на Лондонскиот универзитет
* 1967 – Јунгов медал и награда, за истакнати истражувања во областа на оптиката
* 1967 – Награда на Меѓународниот институт за комуникации, Џенова
* 1968 – Првиот медал „Алберт Мајкелсон" од Институтот Франклин, Филаделфија
* 1968 – Рамфордов медал на Кралското друштво
* 1970 – Почесен докторат, Саутемптонски универзитет
* 1970 – медал на честа од Институт за електротехника и електроинженерство
* 1970 – Заповедник на Орден на Британската Империја (CBE)
* 1971 – Нобелова награда за Физика, за својот изум и развој на холографскиот метод
* 1971 – Почесен докторат, Делфтски технолошки универзитет
* 1972 – Холвекова награда за Француско друштво на физичари
* Улицата Денис Габор во Потсдам е именувана во негова чест и со местоположба Потсдамски технолошки институт Архивирано на 28 април 2008 г..
* 2009 – Кралскиот колеџ во Лондон посветува сала во чест на Габор

Меѓународното здружение за оптичко инжинерство ја доделува наградата „Денис Габор" на годишно ниво, „како признание за исклучителни остварувања во бранот технологии, особено на оние за развојот на холографија и метерологија апликации."

Фондацијата НОВОФЕР на Унгарската анадемија на науките на годишно ниво ја доделува меѓународната награда „Денис Габор", за извонредни истражувања на младите научници во областа на физика и применетата технологија.

Медалот Габор е доделен од страна на Кралското друштво за „признати одлики во меѓудисциплинарна работа на животните науки со други науки"

### Во културата

* На 5 јуни 2010 година, логото на Гугл наликуваше на холограм во чест на 110-от роденден на Денис Габор.
* Во Валсовата *Бесконечна шега*, Хал навестува дека „Денис Габор многу добро може да е антихристот."

Наоди
-----

1. 1 2 3  Allibone, T. E. (1980). „Dennis Gabor. 5 June 1900 – 9 February 1979". *Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society*. **26**: 106. doi:10.1098/rsbm.1980.0004.
2. ↑  "Gabor". *Random House Webster's Unabridged Dictionary*.
3. ↑  Hubbard, Arthur T. (1995). *The Handbook of Surface Imaging and Visualization*. CRC Press, Inc. ISBN 0-8493-8911-9.
4. ↑  Ash, Eric A. (1979). „Dennis Gabor, 1900–1979". *Nature*. **280** (5721): 431–433. Bibcode:1979Natur.280..431A. doi:10.1038/280431a0. PMID 379651.
5. ↑  Gabor, Dennis (1944) *The electron microscope : Its development, present performance and future possibilities*. London. [*ISBN missing*]
6. ↑  Gabor, Dennis (1963) *Inventing the Future*. London : Secker & Warburg. [*ISBN missing*]
7. ↑  Gabor, Dennis (1970) *Innovations: Scientific, Technological, and Social*. London : Oxford University Press. [*ISBN missing*]
8. ↑  Gabor, Dennis (1972) *The Mature Society. A View of the Future*. London : Secker & Warburg. [*ISBN missing*]
9. ↑  Gabor, Dennis and Colombo, Umberto (1978) *Beyond the Age of Waste: A Report to the Club of Rome*. Oxford : Pergamon Press. [*ISBN missing*]
10. ↑
11. ↑  Brigham Narins (2001). *Notable Scientists from 1900 to the Present: D-H*. Gale Group. стр. 797. ISBN 978-0-7876-1753-0. Although Gabor's family became Lutherans in 1918, religion appeared to play a minor role in his life. maintained his church affiliation through his adult years but characterized himself as a "benevolent agnostic".
12. ↑  Johnston, Sean (2006). „Wavefront Reconstruction and beyond". *Holographic Visions*. стр. 17. ISBN 978-0-19-857122-3.
13. 1 2 3 4 5 6 7 8  Bor, Zsolt (1999). „Optics by Hungarians". *Fizikai Szemle*. **5**: 202. Bibcode:1999AcHA....5..202Z. ISSN 0015-3257. Посетено на 5 June 2010.
14. ↑  Wasson, Tyler; Brieger, Gert H. (1987). *Nobel Prize Winners: An H. W. Wilson Biographical Dictionary*. H. W. Wilson. стр. 359. ISBN 0-8242-0756-4.
15. ↑  GB685286 GB patent GB685286, British Thomson-Houston Company, published 1947
16. ↑  Xenakis, Iannis (2001). *Formalized Music: Thought and Mathematics in Composition*. **9th** (2. изд.). Pendragon Pr. стр. preface xiii. ISBN 1-57647-079-2.
17. ↑  „We Cannot Predict the Future, But We Can Invent It".
18. ↑  „The nobel Prize in Physics 1971".
19. ↑  IEEE Global History Network (2011). „Dennis Gabor". IEEE History Center. Посетено на 14 July 2011.
20. ↑  „Club of Rome: Beyond the Age of Waste". Архивирано од изворникот на 2015-10-01. Посетено на 2015-12-24.
21. ↑  „Blue Plaque for Dennis Gabor, inventor of Holograms". Government News. 1 June 2006. Посетено на 23 November 2013. Не се допушта закосување или задебелување во: `|publisher=` (help)
22. ↑  „Franklin Laureate Database – Albert A. Michelson Medal Laureates". Franklin Institute. Архивирано од изворникот на 2013-12-08. Посетено на 14 June 2011.
23. ↑  „Dennis Gabor Award". SPIE. 2010. Архивирано од изворникот на 2015-10-25. Посетено на 4 June 2010.
24. ↑  „The Gabor Medal (1989)". Royal Society. 2009. Посетено на 4 June 2010.
25. ↑  „Dennis Gabor's birth celebrated by Google doodle". London: The Telegraph. 5 June 2010. Посетено на 5 June 2010.
26. ↑  Wallace, David Foster (1996). „Infinite Jest". New York: Little, Brown and Co.: 12. Наводот journal бара `|journal=` (help)

Надворешни врски
----------------

 Викицитат има збирка цитати поврзани со: ***Денис Габор*** 
* Short biography
* Gabor's Nobel Prize lecture Архивирано на 14 јуни 2006 г.
* Nobel Prize presentation speech by Professor Erik Ingelstam of the Royal Swedish Academy of Sciences
* Biography на Семрежниот архив (англиски)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Добитници на Нобеловата награда за физика |
| --- |
|  |
| 1901–1925 | 
* Рентген (1901)
* Лоренц / Земан (1902)
* Бекерел / Пјер Кири / Марија Кири (1903)
* Рејли (1904)
* Ленард (1905)
* Џ.Џ. Томсон (1906)
* Мајкелсон (1907)
* Липман (1908)
* Маркони / Браун (1909)
* ван дер Валс (1910)
* Вин (1911)
* Дален (1912)
* Онес (1913)
* Лауе (1914)
* В.Л. Брег / В.Х. Брег (1915)
* Баркла (1917)
* Планк (1918)
* Штарк (1919)
* Гијом (1920)
* Ајнштајн (1921)
* Бор (1922)
* Миликан (1923)
* Сигбан (1924)
* Франк / Херц (1925)

 |  |
|  |
| 1926–1950 | 
* Перен (1926)
* Комптон / Вилсон (1927)
* Ричардсон (1928)
* де Брољ (1929)
* Раман (1930)
* Хајзенберг (1932)
* Шредингер / Дирак (1933)
* Чедвик (1935)
* Хес / Андерсон (1936)
* Дејвисон / Томсон (1937)
* Ферми (1938)
* Лоренс (1939)
* Штерн (1943)
* Раби (1944)
* Паули (1945)
* Бриџмен (1946)
* Еплтон (1947)
* Блекет (1948)
* Јукава (1949)
* Пауел (1950)

 |
|  |
| 1951–1975 | 
* Кокрофт / Волтон (1951)
* Блох / Персел (1952)
* Цернике (1953)
* Борн / Боте (1954)
* Лем / Куш (1955)
* Шокли / Бардин / Братејн (1956)
* Јанг / Ли (1957)
* Черенков / Франк / Там (1958)
* Сегре / Чемберлејн (1959)
* Глејзер (1960)
* Хофштатер / Месбауер (1961)
* Ландау (1962)
* Вигнер / Геперт-Мајер / Јенсен (1963)
* Таунс / Басов / Прохоров (1964)
* Томонага / Швингер / Фајнман (1965)
* Кастлер (1966)
* Бете (1967)
* Алварес (1968)
* Гел-Ман (1969)
* Алфвен / Нел (1970)
* Габор (1971)
* Бардин / Купер / Шрифер (1972)
* Есаки / Јевер / Џозефсон (1973)
* Рајл / Хјуиш (1974)
* Бор / Мотелсон / Рејнвотер (1975)

 |
|  |
| 1976–2000 | 
* Рихтер / Тинг (1976)
* Андерсон / Мот / ван Флек (1977)
* Капица / Пензијас / Вилсон (1978)
* Глешоу / Салам / Вајнберг (1979)
* Кронин / Фич (1980)
* Блумберген / Шавлов / Кај Сигбан (1981)
* Вилсон (1982)
* Чандрасекар / Фаулер (1983)
* Рубија / ван дер Мер (1984)
* фон Клицинг (1985)
* Руска / Биниг / Рорер (1986)
* Беднорц / Милер (1987)
* Ледерман / Шварц / Стајнбергер (1988)
* Ремзи / Демелт / Паул (1989)
* Фридман / Кендал / Тејлор (1990)
* де Жен (1991)
* Шарпак (1992)
* Халс / Тејлор (1993)
* Брокхаус / Шал (1994)
* Перл / Рајнес (1995)
* Ли / Ошероф / Ричардсон (1996)
* Чу / Тануџи / Филипс (1997)
* Лафлин / Штермер / Цуј (1998)
* 'т Хофт / Велтман (1999)
* Алферов / Кремер / Килби (2000)

 |
|  |
| 2001–денес | 
* Корнел / Кетерле / Виман (2001)
* Дејвис / Кошиба / Џакони (2002)
* Абрикосов / Гинзбург / Легет (2003)
* Грос / Полицер / Вилчек (2004)
* Галубер / Хол / Хенш (2005)
* Мадер / Смут (2006)
* Фер / Гринберг (2007)
* Намбу / Кобајаши / Маскава (2008)
* Као / Бојл / Смит (2009)
* Гејм / Новоселов (2010)
* Перлмутер / Рис / Шмит (2011)
* Вајнленд / Арош (2012)
* Англер / Хигс (2013)
* Акасаки / Амано / Накамура (2014)
* Каџита / Мекдоналд (2015)
* Таулес / Холдејн / Костерлиц (2016)
* Вајс / Бериш / Торн (2017)
* Ешкин / Муру / Стрикленд (2018)
* Пиблс / Мајор / Кело (2019)
* Пенроуз / Генцел / Гец (2020)
* Манабе / Клаус Хаселман / Џорџо Паризи (2021)

 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 108278850
* LCCN: n50015434
* ISNI: 0000 0001 0931 0329
* GND: 122903137
* SELIBR: 54798
* SUDOC: 066943477
* BNF: cb126073349 (податоци)
* BIBSYS: 90077466
* MGP: 134533
* NDL: 00440364
* NKC: skuk0002581
* BNE: XX1277259
* CiNii: DA0042624X
* RKD: 404407

 |

 |