**Кралство Вестфалија** (германски: *Königreich Westphalen*) — сателитска држава на Франција во денешна Германија, која постоела од 1807 до 1813 година. Додека кралството било формално независно, со него управувал братот на Наполеон, Жером Бонапарта. Името го добило по Вестфалија, но ова било погрешно име бидејќи кралството имало мала заедничка територија со таа област. Регионот претежно покривал територија порано позната како Истфалија.

Наполеон го наметнал првиот пишан модерен устав во Германија, централна администрација во француски стил и земјоделски реформи. Кралството ги ослободило кметовите и им дало на сите еднакви права и право на судење со порота. Во 1808 година Кралството ги усвоило првите германски закони со кои на Евреите им се доделувале еднакви права, со што се обезбедил модел за реформи во другите германски држави. Се чинело дека Вестфалија била прогресивна во итно донесување и спроведување на новите реформи.

Земјата била релативно сиромашна, но Наполеон барал големи даноци и плаќања и регрутирал војници. Мал број од војниците кои марширале со Наполеон во Русија во 1812 година се вратиле. Кралството банкротирало до 1812 година. Кога Наполеон се повлекувал пред сојузничките напредувања во 1813 година, Кралството било совладано од сојузниците и (во 1815 година) повеќето од неговите територии станале пруски. Најголем дел од реформите сепак останале.

Историја
--------

 Локација на Кралството Вестфалија во рамките на Рајнскиот Сојуз во 1808 година
Кралството Вестфалија било создадено од Наполеон во 1807 година со спојување на териториите отстапени од Кралството Прусија по мирот од Тилзит, меѓу кои и регионот на Војводството Магдебург западно од реката Елба, териториите Бранзвик-Линебург на Хановер и Бранзвик-Волфенбител и Изборното Кнежевство Хесен. Главниот град на Хесен, Касел, тогаш ја исполнувал истата функција за Вестфалија, а кралот го задржал дворот во палатата Вилхелмшое, преименувана во *Наполеоншо*. Државата била членка на Рајнскиот Сојуз.

Бидејќи била наменета како наполеонова „модел држава", бил објавен устав на 15 ноември и донесен од кралот Жером на 7 декември 1807 година, еден ден откако тој пристигнал во Касел, со што Вестфалија станала првата монархија во Германија со модерен устав. Уставот ги направил сите машки жители граѓани со еднакви права. Така, кметовите биле ослободени, а Евреите еманципирани. Бил донесен Наполеонов кодекс, со кој се укинале еснафите и се обезбедувало правото на капитализмот. Бил воведен метрички систем на тежини и мерки.

Организаторите користеле француски термини за да ги назначат регионалните територии во кралството: департманите добивале имиња врз основа на реките (Елба, Зале, Везер, Фулда, Лејн, Окер) и планините (Харц), без оглед на нивните традиционални имиња. Овие департмани генерално биле составени од територии земени од голем број ситни држави. Во споредба со департманите на самата Франција, Вестфалските департмани биле релативно мали и ретко населени.

Додека административните поделби (департмани, области и кантони) биле секако помалку нееднакви од претходните територијални поделби, се чинело дека униформноста не била одлучувачки фактор во нивното создавање. Желбата за отцепување од минатото, а не само од случајните територијални поделби на поранешните манастирски судии, особено влијаело на кантоналната распределба. Исто како и пред освојувањето, слободата на изразување останала ограничена и била воведена цензура. Во декември 1810 година, крајбрежните и северните департмани *Север* (главен град: Штаде) и *Долна Елба* (главен град: Линебург) биле отстапени на Француското Царство.

Војска
------

Вестфалска коњска артилерија 1812 г.
Вестфалски трупи 1812 г.
Националните граници, а со тоа и населението на кралството се менувале неколку пати (1807: скоро 2 милиони, 1810: над 2,6 милиони, 1811: над 2 милиони). Рајнскиот Сојуз морал да обезбеди контингент од 25.000 војници, што можел да се постигне само преку регрутирање на сите мажи на возраст од 20 до 25 години. Богатите луѓе можеле да се претставуваат со спонзори, но, за разлика од Франција, тие морале претходно да ја купат својата слобода од државната каса. Во 1808 година, вестфалската војска се состоела од кралска гарда, пешадија и коњаница, околу 4.000 луѓе, жандармерија, артилериски полк, 8 линиски пешадиски полкови, 4 лесни баталјони, 6 коњанички полкови, 6 ветерани и 8 одделенски чети, вкупно повеќе од 30.000 мажи. Главната вестфалска тврдина била Магдебург на Елба. Организацијата на армијата била направена по примерот на онаа на Француското Царство. Во секој оддел бил назначен командант генерал и на 28 февруари 1808 година, Џозеф Антоан Морио бил назначен за министер за војна, но тој останал само до ноември, кога отишол во Шпанија со дивизија од 6.000 луѓе. Тој бил заменет со францускиот генерал на дивизија Жан Батист Ебле. Други водечки позиции во армијата, исто така, зеле штабни офицери кои претходно направиле кариера во француските вооружени сили. Поголемиот дел од војниците биле воени офицери од единиците Хесија, Хановер и Брунсвик од државите претходници на кралството.

Вестфалските дивизии ги задушиле востанијата во Шпанија и Германија во 1809 година (вклучувајќи го и востанието Дорнберг). Во 1812 година целата вестфалска војска била мобилизирана и тргнала за Полска во пролетта за да го формира осмиот корпус на Гранде Арме, кој бил командуван од самиот крал и под него генералот Вандам, подоцна генерал Жунот. Всушност, 28.000 Вестфалци се бореле во Русија во 1812 година, од кои едвај 1.000 се вратиле.

Набргу по загубата на трупите, во пролетта 1813 година била изградена нова Вестфалска армија. од Вестфалија се распаднала.

Евреи
-----

Следејќи го францускиот пример, еврејските собранија биле реорганизирани и била воспоставена конзисторија како надзор над нив. Поранешниот трговец од Бранзвик-Волфенбител и човек на буквите, Израел Џејкобсон, станал конзиториски претседател, потпомогнат од офицерски одбор. Џејкобсон дал се од себе за да изврши реформско влијание врз различните собранија во земјата. Тој отворил куќа за молитва во Касел, со ритуал сличен на оној во Зезен. Наполеоновата неславна *декретска слава*, повторно ограничувајќи ги правата на многу француски Евреи, не се применувала во Вестфалија.

Руско освојување
----------------

Значителен товар за кралството било барањето за снабдување со војници и финансиска поддршка за Наполеонските војни. Голем број вестфалски трупи се бореле во руската кампања од 1812 година; Вестфалската гарда херојски, но неуспешно го нападнала Раевскиот Редоут за време на битката кај Бородино.

Во септември 1813 година, руските трупи го опколиле Касел, целосно ги поразиле Французите и го зазеле градот. До 1 октомври тие го освоиле целото Кралство, но три дена подоцна Жером се вратил со француски војници и успеал повторно да го заземе Касел. Изборниот кнез на Хесен-Касел пристигнал набргу потоа и Русите повторно го опседнале градот. Откако Франција ја загубила битката кај Лајпциг на 19 октомври 1813 година, Русите го распуштиле Кралството и го вратиле статус квото од 1806 година, освен Ритберг и Столберг-Вернигероде, кои преминале во Прусија.

Грб
---

Краците ги рефлектирале инкорпорираните територии. Првата четвртина го прикажувала сребрениот коњ на Вестфалија; втората лав од Хесен над грофовиите Диец, Нида, Зигенхајн и Каценелнбоген; третата четвртина била ново дизајнирана за неодредени територии околу Магдебург; а последната четвртина ги комбинирал Бранзвик, Диехолц, Линебург и Лаутербург. Околу штитот се наоѓал Орденот на Круната на Вестфалија и Францускиот *Голем Ајгл* на Легијата на честа. Горе се наоѓала ѕвездата на Наполеон. Типично за хералдиката на Наполеон биле вкрстените жезла.

Наводи
------

1. ↑  Connelly, Owen (1966). *Napoleon's satellite kingdoms*. Free Press. ISBN 9780029066003.
2. ↑  Rainer Wohlfeil : *From the standing army of absolutism to general conscription*. In: Friedrich Forstmeier et al. (Ed.): *German military history in six volumes 1648–1939. Founded by Hans Meier-Welcker*. Volume 1, Section II, Pawlak, Herrsching 1983, ISBN 3-88199-112-3 , p. 63 f.
3. ↑  Pierer's Universal Lexicon, Volume 19. Altenburg 1865, pp. 125–127
4. ↑  Philipp Lintner:  . In:  . tape 175. CHBeck, Munich 2021, ISBN 978-3-406-10790-0 , p. 258–260

Библиографија
-------------

* Оливер Баустијан: *Трговијата и трговијата во Кралството Вестфалија под знакот на „систем континентал" - економски и царински реформи, државна поддршка за трговијата и регулирање на надворешно трговските односи 1807–1813 (=* публикации од архивата за истражување на пруското културно наследство, Том 16). Берлин 2019 година, ISBN 978-3-428-15724-2 .
* Оливер Баустиан: *Трговијата со порцелан во Кралството Вестфалија - трговска промоција и конкуренција под знакот на „систем континентал".* Во: *Porcelaine royale - Важноста на Наполеон за Севр и Фирстенберг* (изложбен каталог музеј Херцог Антон Улрих). Дрезден 2017, стр. 42–55.
* Хелмут Бердинг : *Кралството Вестфалија како наполеонска држава модел (1807-1813).* Во: *Липе комуникации од историја и регионални студии* 54, 1985, стр. 181-193.
* Хелмут Бердинг: *Наполеоновото владеење и социјалната политика во Кралството Вестфалија 1807–1813* (=  *Критички студии во историјата .* Том 7). Vandenhoeck & Ruprecht, Гетинген 1973, ISBN 3-525-35958-6 .
* Хелмут Бурмајстер (уред.): *Кралот Џером и реформската држава Вестфалија. Млад монарх во областа на напнатоста помеѓу ентузијазмот и отфрлањето* (=  *Хесијанско истражување* , том 47). Hofgeismar 2006 година.
* Герд Детлефс, Армин Овзар , Гизела Вајс (уред.): *Модел и реалност. Политика, култура и општество во Големото Војводство Берг и во Кралството Вестфалија.* Падерборн / Минхен / Виена / Цирих 2008 година.
* Јенс Флеминг , Дитфрид Краузе-Вилмар (уред.): *Странско владеење и слобода. Кралството Вестфалија како држава-модел на Наполеон.* Kassel University Press, Kassel 2009, ISBN 978-3-89958-475-2. Тука особено е есејот Винфрид Спејткамп : *Немири, протести, востание. Отпор и пркос против Наполеоновото „туѓо владеење",* стр. 133–151.
* Евалд Грот : *Модел или мит? Уставот на Вестфалија од 1807 година и раниот германски конституционализам.* Во: *Преглед на германски студии* 28 (2005), стр. 1–19.
* Евалд Грот: *Уставот на Кралството Вестфалија од 1807 година*. Во: Hartwig Brandt , Ewald Grothe (ed.): *Rheinbündischer constitutionalism* (= *серијал за правна историја* , том 350). Франкфурт а. M. итн. 2007, стр. 31–51.
* Андреас Хедвиг , Клаус Малетке , Карл Мурк (уред.): *Наполеон и Кралството Вестфалија. Систем на владеење и модел на државна политика* (=  *публикации на Историската комисија за Хесен* , том 69). Марбург 2008 година.
* Јохен Ленгеман : *Парламенти во Хесен 1808–1813 година. Биографски прирачник за царските имоти на Кралството Вестфалија и собранието на имотите на Големото Војводство Франкфурт* (= *Хесенската библиотека во Инсел Верлаг* ). Франкфурт на Мајна 1991 година, ISBN 3-458-16185-6 .
* Музејски пејзаж Хесен Касел (уред.): *Кралот Лустик!? Жером Бонапарта и државата модел Кралството Вестфалија.* Државна изложба на Хесија во музејот Fridericianum Kassel 19.3.-29.6.2008 (=  *Каталози на Музејот на Хесен Касел* , том 39). Минхен 2008 година, ISBN 978-3-7774-3955-6 .
* Армин Овзар: *Франција во Вестфалија. Конституционализација и парламентаризација под Наполеон (1806–1813).* Во: *Вестфалија* 79 (2001), стр. 183–196.
* Клоди Паје: *„Запознаен со францускиот јазик". Комуникација на полето на тензијата меѓу јазиците и културите во Кралството Вестфалија (1807-1813)* (=  *Paris Historical Studies* , Vol. 100). Олденбург, Минхен 2013 година, ISBN 978-3-486-71728-0 .
* Клаус Роб: *Владини досиеја на Кралството Вестфалија 1807–1813* (=  *извори за реформите во државите на Рајнската конфедерација* , том 2). Минхен 1992 година.
* Бетина Северин-Барбути: *Модел на државна политика во Рајнска област Германија, Берг, Вестфалија и Франкфурт во споредба.* Во: *Francia* 24 (1997), бр. 2, стр. 181-203.
* Никола Тодоров: *Замена на „пруското самоволно владеење" со „мудра и либерална администрација"? Магдебург и Вестфалската држава.* Во: *Партенополис*  1 (2007/2008), стр. 103–126.
* Никола Тодоров: *Финансии и фискалност во кралското семејство на Вестфалија.* Во: *Revue de l'Institut Napoléon* 189 (2004/II), стр. 7–46.
* Артур Клајншмит : *Историја на Кралството Вестфалија*. Гота 1893, урна : nbn:de:bvb:355-ubr00813-8 .
* *Вестфалија (Војводство, Вестфалска област, Кралство)*. Во: *лексикон за разговор на Мајер .* 4-то издание. Том 16, Издавачка куќа на Библиографскиот институт, Лајпциг/Виена 1885–1892, стр. 555–556.
* Фридрих Тиме : *Внатрешните услови на електоратот во Хановер под француско-вестфалско владеење 1806–1813 година* , том II, Лајпциг/Хановер 1895 година.
* *Кралството Вестфалија.* Во: *Brockhaus Conversations-Lexikon* , том 8. 1809, стр. 490–492, (zeno.org)
* Јохан Георг Хајнрих Хасел :  . Ед.: Брауншвајг. 1813.

Надворешни врски
----------------

* KMLA (на англиски)
* Corpus juris на Кралството Вестфалија (устав итн. )