|  |
| --- |
|  **Свети Ѓорѓи** |
|  |
| 
Поглед кон црквата |
| **македонска православна црква** |
| **Епархија** | Повардарска |
| **Архијерејско намесништво** | Кавадаречко |
| **Парохија** | Маренска |
| Местоположба |
|  |
| **Место** | Полошко |
|  **Општина** | Кавадарци |
|  **Држава** | Македонија |
| Општи податоци |
| **Покровител** | Свети Ѓорѓи |
|
| Архитектонски опис |
|

**Свети Ѓорѓи** е главната манастирска црква на Полошкиот манастир, која се наоѓа на самиот брег на Тиквешкото Езеро, во поранешното кавадаречко село Полошко, чиј атар денес припаѓа на селото Праведник. Првобитната црква е изградена до 1340, живописана во периодот 1343 – 1345година, додека нартексот е дограден во почетокот на 17 век. Живописот во нартексот датира од 1608 – 1609 година, а како негови ктитори се јавуваат игуменот на манастирот, **Јеромонах Сава** и **Јеромонахот Патрониј**.

Историја на црквата
-------------------

Во литературата до скоро време се правеле претпоставки и погрешни заклучоци за времето на изградбата и за живописувањето. Таквите полемики траеле до 1983-85 година кога биле симнати фреските од 1609 година од источниот ѕид на припратата, а на кои биле прикажани сцени од житието на Св. Георги. Тогаш, под тие фрески биле откриени историските портрети на Драгушин и на неговата жена Ана со пригоден текст за неговата смрт и погребението во овој храм. На спротивната страна бил откриен ктиторскиот портрет на деспотицата Марија - мајката на Драгушин со моделот на црквата во рацете и покрај неа нејзиниот внук - синот на Драгушин и Ана. Во горните зони биле откриени портретите на кралот Душан, на неговата жена Елена и на синот Урош, а во нишата над влезот портретот на Св. Георги - патронот на црквата. Овие нови откритија овозможија да се датира изградбата на црквата, нејзиното зографисување, кој бил ктиторот на црквата, како и за гробот на Драгушин како близок роднина на кралот Душан.

Архитектура
-----------

Дел од фреските во црквата
Внатрешноста на црквата е целосно живописана со сцени и композиции од животот на Господ Исус Христос, со светители претставени во цел раст и допојасно, со композиции од Големите празници, со големо чувство за прилагодување кон архитектурата и со иконографска програма што е вообичаена за малите византиски цркви, истакнувајќи го гробниот карактер на храмот. 
Кон западната страна на црквата е подигната припрата пред 1609 година, кога внатрешните ѕидови на припратата се живописани. Припратата е градена со блокови камен одвоени со две вертикални тули и така наизменично. Од внатрешната страна е засводена а однадвор е со кров на две води. Има два влеза - едниот на северната а другиот на западната страна од припратата. За осветлување на внатрешноста има по една монофора на јужната и северната и бифора на западната страна.

### Внатрешност

Иконата „Св. Ѓорѓи со неговото житие" е насликана во 1630 година
Внатрешноста на црквата е во целост живописана. Позната е по својот фрескоживопис од XIV век, а уште повеќе по полиелајот (црковен лустер) резбан во дрво што претставува и најстара датирана резба во Македонија од 1492 година. Мошне импресивен е големиот иконостасен крст со распетие изработен од резба во дрво од 1584 година. Од голема вредност се и престолните икони Св. Богородица од 1649 година и Исус Христос спасител со апостоли од почетокот на XVI век, како и царските двери од крајот на XVI век.

### Живопис

На западната фасада над западниот влез има ниша во која е насликан „Св. Ѓорѓи" на коњ. Горниот слој со претставата на „Св. Ѓорѓи", кој е насликан во 1881 година, е изваден (симнат), а под него е исто така „Св. Ѓорѓи" на коњ од 1609 година, кој изворно и денес стои во нишата. На северната фасада од припратата, односно над северниот влез во припратата има ниша во која е насликан св. Димитриј на коњ, дело на крушевските зографи.
Од ентериерот на средновековната црква не е сочувано ништо. Можеме само да претпоставуваме каков бил иконостасот од XIV век, а сигурно бил поставен непосредно зад свечените релјефни арки што го врамуваат „св. Ѓорѓи" на јужната и св. Никола на северната страна во источниот травеј. Тој го преградувал малиот олтарен простор, кој очигледно не ги задоволувал богослужбените потреби, па подоцна е заменет со нов, позападно поставен иконостас, којшто ги оштетил страничните ѕидови.

### Детали

Царски двери
Царските двери се веројатно од втората половина на XVI век. Двата епистили со Деисисот и Големите празници се од првата четвртина на XVII век или можеби токму од 1630 година, кога е сликана храмовата икона на св. Ѓорѓи со неговото житие.

Иконостасен крст
Големиот иконостасен крст со Распетитето Христово од 1584 година е извонредно резбарско остварување, кој бил поставен врз горниот дел од оконостасот, и се смета за една од најрепрезантативните зачувани целини од овој вид во Македонија.

Поврзано
--------

* Полошки Манастир

Наводи
------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Црква „Св. Ѓорѓи" - Полошко" на Ризницата ? |

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Галерија на иконите" на Ризницата ? |

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Галерија на фреските" на Ризницата ? |

1. ↑  *Ј. Николиќ Новаковиќ, За циклусот на свети Ѓорѓи и зографот од припратата на Полошкиот манастир, Културно Наследство 17-18 (1990-1991), скопје 1994, 84*

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Културно наследство во Општина Кавадарци |
| --- |
|  |
|  | Моклишки манастир (Ваташа)  •  Спомен-куќа на Страшо Пинџур (Ваташа)  •  Споменик на дванаесетте ваташки младинци (Ваташа)  •  Црква „Успение на Пресвета Богородица" (Дабниште)  •  Црква „Св. Никола" (Драдња)  •  Црква „Св. Богородица" (Дреново)  •  Маркова кула (Кавадарци)  •  Куќа на ул. „Браќа Џунови" бр. 12 (Кавадарци)  •  Црква „Св. Ѓорѓи" (Полошко)  •  Археолошко наоѓалиште „Градот" (Ресава) |  |

 |