**Шпанското врапче** (науч. *Passer hispaniolensis*) е врапчевидна птица од семејството на врапчињата (*Passeridae*). Распространето е низ Средоземјето и југозападна и централна Азија. Го има и во Македонија. Многу е слично на блиското градско врапче, а двата вида ја покажуваат нивната релација во биолошкото соединување на хибридизацијата во средоземниот регион, што ја усложнува таксономијата на овој вид.

Опис
----

Женка на Канарски Острови
Шпанското врапче е поголемко врапче, со должина од 15 до 16 см и тежина од 22 до 36 грама. Малку е поголемо и потешко од градското врапче, а исто така, има малку подолг и подебел клун. Мажјакот е сличен на градското врапче во перјето, но се разликува во долните делови кои се повеќе избразденопрошарани со црно, со покостенливата, а не сива круна, и повеќе бели отколку сиви образи. Женките уште помалку се разликуваат од градските врапчиња. Тие се целите сивокафеави, со подебели шарки, имаат светли линии од страните, кремава линија над окото и широки кремави линии на грбот.

И во огласувањето овие птици се слични со градското врапче. Вокализацијата на мажјакот во нешто се разликува кога тој се покажува крај гнездото. Тоа е пар остри двосложни чрчори, слични на градското врапче, но погласни и повисоки, кои може да ги опишеме како *чвиинг-чвиинг, чиила-чиили*. Сличен повик, но помек *цчилп*, се користи кога птиците пристигнуваат во местата за спиење.

Систематизација
---------------

Има два подвида: западниот, номинираниот подвид *hispaniolensis*, и источниот *transcaspicus*, опишан од австрискиот орнитолог Шмитхофен (Viktor von Tschusi zu Schmidhoffen), 1902 година. Птиците во Мала Азија и Кипар се сметаат за подвидот *P. h. transcaspicus*, но птиците што се уште понаисток се некој меѓуподвид.

Гнездо во Алжир
Покажување и додворување на мажјаци, Алжир
Мажјак во гнездо

Распространетост и живеалиште
-----------------------------

Шпанското врапче е распространето низ Средоземјето, Макаронезија и југозападно до централна Азија. Неговиот опсег се прошири во изминативе два века, на Балканот, каде од 1950 го има постојано; и во Макаронезија, каде проширувањето се препишува на населување со патување со брод, но поверојатно е дека се работи за природно проширување со скитништво на миграциските птици. Со скитништво стигнало и до Шкотска и Норвешка.

Во поголемиот дел од својот опсег, шпанското врапче се јавува заедно со градското. Во таквите области, двата вида се размножуваат во обработливите земјишта и отворените шумски предели, со тоа што шпанското претпочита повлажни, мочурливи живеалишта. Во областите каде нема градски врапчиња, шпанските може да живеат во урбаните средини, како на Канарските Острови, Мадеира и некои средоземни острови. Во неколку урбани области, како што се оние во источна Сардинија, примарен вид врапче е селското.

Поведение
---------

Шпанско врапче никогаш не е само, тоа е секогаш во јато, и кога се храни и кога се размножува. Зимно време, или талкаат номадски или имаат регуларна преселба.

Малку е познато за начинот на преживување, но најдолгиот животн век кој е забележан е 11 години.

### Исхрана

Како и другите врапчиња, и ова се храни претежно со семиња од житни и други тревки, исто така, јадат лисја, овошје и други растителни материјали. Младите птици се хранат претежно со инсекти, а и возрасните, исто така, за време и пред сезоната на парење. При ловот на инсекти е опортунист, хранејќи се со било кој инсект кој е достапен.

### Размножување

Јајца
Шпанските врапчиња гнездат во големи, густи колонии, па дури делат исти гнезда. Обично се сместени во дрвја или грмушки, под гранки или под големи гнезда, како тоа на штркот. Мажјаците повеќе време поминуваат при изградбата на гнездото од женките. Колонијата може да има од 10, па до 100 и 1.000 пара. Секој пар има 3–8 јајца, кои се инкубираат 12 дена, а пилињата се оперјуваат по околу 14 дена.

Статус
------

Европската популација на овој вид изнесува меѓу 2,800,000 и 6,200,000 пара, или 8,400,000–18,600,000 поединци. Глобалната популација, пак, се претпоставува дека е меѓу 17 и 74 милиони поединци. Според Црвениот список на МСЗП се смета за вид со најмала загриженост.

Наводи
------

1. 1 2  BirdLife International (2012). „*Passer hispaniolensis*". *IUCN Red List. Version 2012.1*. International Union for Conservation of Nature. Посетено на 16 July 2012.
2. ↑  Clement, Harris & Davis 1993, стр. 446–447 harvnb error: no target: CITEREFClementHarrisDavis1993 (help)
3. ↑  Shelley 1902, стр. 235–237 harvnb error: no target: CITEREFShelley1902 (help)
4. ↑  Dresser 1902, стр. 291 harvnb error: no target: CITEREFDresser1902 (help)
5. ↑  Metzmacher, M. (1986). „Moineaux domestiques et Moineaux espagnols, *Passer domesticus* et *P. hispaniolensis*, dans une région de l'ouest algérien : analyse comparative de leur morphologie externe". *Le Gerfaut* (француски и англиски). **76**: 317–334.
6. 1 2  Summers-Smith 1988, стр. 177 harvnb error: no target: CITEREFSummers-Smith1988 (help)
7. ↑  Obratil, S. (1985). „The range of the Spanish sparrow, *Passer hispaniolensis* (Temminck) in Bosnia and Herzegovina". *Larus*. 36–37: 49–57.
8. ↑  Summers-Smith 1992, стр. 42–47 harvnb error: no target: CITEREFSummers-Smith1992 (help)
9. ↑  Summers-Smith 1988, стр. 171–172 harvnb error: no target: CITEREFSummers-Smith1988 (help)
10. ↑  Metzmacher, M. (1986). „Organisation spatio-temporelle de la reproduction chez le Moineau espagnol *Passer hispaniolensis* en zone semi-aride". *L'Oiseau et la Revue française d'Ornithologie* (француски и англиски). **56**: 229–262.
11. ↑  „AnAge entry for *Passer hispaniolensis*". *AnAge: the Animal Ageing and Longevity Database*. Посетено на 25 June 2010.
12. ↑  Cramp & Perrins 1994, стр. 311 harvnb error: no target: CITEREFCrampPerrins1994 (help)
13. ↑  Summers-Smith 1988, стр. 178–179 harvnb error: no target: CITEREFSummers-Smith1988 (help)
14. ↑  El-Sehhar, A.; and Fraval, A. (1984). „Diet of the Spanish sparrow, *Passer hispaniolensis* (Temm.), in Morocco; seasonal and geographic variations". *Actes de l'Institut Agronomique et Vétérinaire Hassan II, Morocco*. **4** (1): 53–61.CS1-одржување: повеќе имиња: список на автори (link)
15. ↑  Ali, Sálim (1963). „A Note on the Eastern Spanish Sparrow, *Passer hispaniolensis transcaspicus* Tschusi, in India". *Journal of the Bombay Natural History Society*. **60** (2): 318–321.
16. ↑  Summers-Smith 1988, стр. 173–177 harvnb error: no target: CITEREFSummers-Smith1988 (help)
17. ↑  Gavrilov, E. I. (1962). „A Contribution to the Biology of the Spanish Sparrow *Passer hispaniolensis transcaspicus*". *The Ibis*. **104**: 416–417. doi:10.1111/j.1474-919X.1962.tb08669.x.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Шпанско врапче" на Ризницата ? |

|  |  |
| --- | --- |
|  | „Шпанско врапче" на Викивидовите ? |

* Шпанско врапче, видео, фотографии и звук Архивирано на 3 март 2016 г. на Интернет збирката птици
* Шпанско врапче Архивирано на 22 март 2011 г. на ARKive