Косовски Албанци бунтовници контролираат пат во Косово, 1920-ти
**Качаци** (албански: *kaçak*) — поим што се користи за албанските бандити кои биле активни кон крајот на 19 и почетокот на 20 век во северна Албанија, Црна Гора, Косово и Македонија, а подоцна и како термин за милициите на албанските револуционерни организации против Кралството Србија (1910– 18) Кралство Југославија (1918–24), наречено „Качачко движење".

Етимологија
-----------

Зборот е изведен од турскиот збор *kaçmak* за „одметник".

Историја
--------

### 1920–24 Качачко движење

Комитетот за национална одбрана на Косово (албански: *Komiteti për Mbrojten Kombëtare e Kosovës*) е создаден во Скадар, под Хасан Приштина, во 1918 година. Комитетот организациски и финансиски ги подржувал качаците во областите населени со Албанци на Југославија, во Косово и Скопје (поранешен Косовски Вилает). Качаци дејствувале и околу Охрид и Битола.  На 6 мај 1919 година Комитетот повика на општо востание во Косово и во другите области населени со Албанци во Југославија. Качаците биле популарни меѓу Албанците, а локалната поддршка за нив се зголемила во 1920-тите кога Хасан Приштина стана пратеник во албанскиот парламент, Хоџе Кадриу стана министер за правда, а Бајрам Цури стана министер за војна (1921). Сите тројца биле косовски Албанци. За тоа време, косовските Албанци под команда на Азем Галица започнале вооружена борба, позната и како „Качачко движење", бунт од големи размери во Дреница во кој учествувале околу 10.000 луѓе под Галица. Востанието било задушено од југословенската војска. Вооружените конфликти меѓу југословенската војска и качаците се случиле во годините 1920 и 1921 година, 1923 година, со заживување во 1924 година. Едно од достигнувањата било создавањето на „неутрална зона" околу Јуник која ќе послужи за загрозување на границата и обезбедување муниција и друга логистичка поддршка за качаците.

Наследство
----------

Тие се широко прикажани во албанскиот фолклор. Албанските колаборационисти во Југославија за време на Втората светска војна биле познати и како *Качаци*.

Забележителни луѓе
------------------

* Бајрам Цури (1862–1925)
* Азем Галица (1889–1924)
* Ќериме Шоте Галица (1895–1927)
* Зеф Кол Ндока (1883-1924)
* Хисни Кури (?-1925)
* Ајет Сопи Блата
* Аган Која
* Мехмет Паше Дерала
* Сали Бутка
* Осман Така
* Аслан Кури
* Идриз Сефери
* Бајрам Балота
* Садик Рама
* Иса Болетини
* Јусуф Мехоња

Наводи
------

1. ↑  Cerwyn Moore (2010). *Contemporary Violence: Postmodern War in Kosovo and Chechnya*. Oxford University Press. стр. 117–. ISBN 978-0-7190-7599-5.
2. ↑  Robert Bideleux; Ian Jeffries (24 January 2007). *The Balkans: A Post-Communist History*. Routledge. стр. 522–. ISBN 978-1-134-58328-7.
3. ↑  Hugh Poulton (1995). *Who are the Macedonians?*. C. Hurst & Co. Publishers. стр. 92–. ISBN 978-1-85065-238-0.
4. ↑  Cerwyn Moore (2010). *Contemporary Violence: Postmodern War in Kosovo and Chechnya*. Oxford University Press. стр. 117–. ISBN 978-0-7190-7599-5. The greatest and most celebrated Kachak leader was Azam Bejta (1889–1924), who kept his native Drenica, the central district of Kosovo.
5. ↑  Robert Elsie (November 15, 2010), *Historical Dictionary of Kosovo*, Historical Dictionaries of Europe, **79** (2. изд.), Scarecrow Press, стр. 64, ISBN 978-0810872318
6. ↑  Bujar Lulaj (2012-09-22), *Rrefimet e sekretarit konfidencial te Bajram Currit* (албански), Dielli, Архивирано од изворникот на 2014-02-01, Посетено на 2014-01-31
7. ↑  *Studia Albanica* (француски), **26**, Universiteti Shtetëror i Tiranës; Instituti i Historisë (Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë), 1989, стр. 29, ISSN 0585-5047, OCLC 1996482
8. ↑  *Studime historike* (албански), **41**, Akademia e Shkencave, Instituti i Historisë, 1987, стр. 63, ISSN 0563-5799, OCLC 3648264
9. ↑  Dhimiter Shuteriqi (1971). *Historia e letërsisë shqipe*. **1–2** (2. изд.). Enti i teksteve dhe i mjeteve mësimore i Krahinës Socialiste Autonome të Kosovës. стр. 101. OCLC 8692190.
10. ↑  Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë (Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë), Universiteti Shtetëror i Tiranës. Instituti i Historisë dhe Gjuhësisë (1970). *Studime Filologjike*. Akademia e Shkencave e RPSSH, Instituti i Gjuhesise dhe i Letersise. стр. 71–75. ISSN 0563-5780. OCLC 29286220.
11. ↑  Spiro Shetuni (April 21, 2011). *Albanian Traditional Music: An Introduction, with Sheet Music and Lyrics for 48 Songs*. Mcfarland. стр. 78. ISBN 978-0786464494.
12. ↑  Hans-Christian Petersen, Samuel Salzborn (2010). *Antisemitism in Eastern Europe: History and Present in Comparison*. Bern: Peter Lang p. 97.
13. ↑  Papleka, Feride. „Shotë Galica, një Zhan d'Ark shqiptare". *Gazeta-Shqip.com*. Gazeta Shqip. Архивирано од изворникот на 2022-01-24. Посетено на 1 May 2020.