Тропското уништување на шумите - дадено како годишен просек помеѓу 2010 и 2014 година - било одговорно за 2,6 милијарди тони CO2 годишно. Тоа било 6,5% од глобалната емисија CO2. Меѓународната трговија била одговорна за околу една третина (29%) од емисиите. Најголем дел од емисиите – 71% – потекнуваат од храната што се конзумира во земјата во која се произведени (домашна побарувачка).
Уништувањето на шумите е примарен придонесувач за климатските промени, и климатските промени влијаат на шумите. Промените во користењето на земјиштето, особено во форма на уништување на шумите, се вториот најголем антропоген извор на емисии на јаглерод диоксид во атмосферата, по согорувањето на фосилните горива. Стакленички гасови се испуштаат при согорување на шумската биомаса и распаѓање на преостанатиот растителен материјал и јаглеродот на почвата. Глобалните модели и националните пописи на стакленички гасови даваат слични резултати за емисиите од уништувањето на шумите.  Од 2019[update]

```
година, уништувањето на шумите е одговорно за околу 11% од глобалните емисии на стакленички гасови.  Емисиите на јаглерод од тропското уништување на шумите се забрзува.  Растечките шуми се секвестрација на јаглерод со дополнителен потенцијал за ублажување на ефектите од климатските промени. Некои од ефектите на климатските промени, како што се повеќе шумски пожари, појава на инсекти, инвазивни видови и бури се фактори кои го зголемуваат уништувањето на шумите 
```

Шумите покриваат 31% од површината на Земјата и годишно се губат 75.700 километри квадратни (18,7 милиони хектари) од шумата.Според Светскиот институт за ресурси, имало зголемување од 12% во загубата на примарните тропски шуми од 2019 до 2020 година

Уништувањето на шумите често се опишувало како промена на земјиштето од пошумено во оголено земјиште со природни и вештачки средства. Односот помеѓу уништувањето на шумите и климатските промени е тесно поврзан.Колку повеќе дрвја се отстранети, толку се поголеми ефектите од климатските промени кои, пак, резултираат со губење на повеќе дрвја.

Уништувањето на шумите доаѓа во многу форми: шумски пожар, отстранување на земјоделските посеви, сточарство и сеча на дрвја.

Причини за уништување на шумите
-------------------------------

This screen shot shows a map that highlights countries based on their net change rate of forest area. Areas that appear more blue have a higher net change rate than areas that appear tan. Brown areas indicate a net loss of forest area. Нето стапка на промена на шумската површина по земја во 2020 година
### Причини кои не се поврзани со климатските промени

### Причини за појава на климатските промени

 Камиони за сеча на дрвја
 Стапката на глобална загуба на покривката на дрвјата е приближно двојно зголемена од 2001 година, до годишната загуба која се приближува на површина со големина на Италија. 
 Пресечена и запалена Амазонската прашума, Колумбија
Page 'Deforestation#Climate change' not found
 Плантажа со палмино дрво, за производство на масло, Израел

Ефектите од уништувањето на шумите врз климатските промени
----------------------------------------------------------

 Биофизички механизми со кои шумите влијаат врз климата
Според прегледот, северно од 50°С, уништувањето на шумите во големи размери доведува до севкупно нето глобално ладење, додека тропското уништување на шумите доведува до значително затоплување не само поради влијанијата на CO2 , туку и поради други биофизички механизми (со што јаглерод-центричните мерења се несоодветни). Поради високите температури на глобално ниво, уништувањето на шумите е во постојан пораст.Покрај тоа, тропските шуми помагаат да се олади просечната глобална температура за повеќе од 1 °C.

Уништувањето на тропските шуми може да предизвика превртувачки точки во климатскиот систем и опаѓање на шумскиот екосистем, што исто така би имало ефекти врз климатските промени.

Уништувањето на шумите, особено во големите делови на Амазон, каде што речиси 20% од прашумите се чисти, има климактички ефекти и ефекти врз изворите на вода, како и врз почвата.Покрај тоа, видот на користење на земјиштето по уништувањето на шумите, исто така, дава различни резултати. Кога обесшумуваното земјиште е претворено во пасиште за пасење на добитокот, тоа има поголем ефект врз екосистемот отколку преобразувањето на шума во земјоделско земјиште. Друг ефект од уништувањето на шумите во амазонската прашума се гледа преку поголемата количина на емисија на јаглерод диоксид. Амазонската прашума впива една четвртина од емисиите на јаглерод диоксид на Земјата, меѓутоа, количината на CO2 впиена денес се намалува за 30% од 1990-тите поради уништувањето на шумите.

Според студиите за моделирање се заклучува дека постојат два клучни моменти кои можат да доведат до катастрофални ефекти во дождовните шуми на Амазон кои со зголемување на температурата за 4 °C и уништувањето на шумите достигнува ниво од 40%.

### Намалување на човековите активности

Човечката активност, како што е уништувањето на шумите за пасење на добитокот и огревното дрво, доведе до деградација на шумите и прекумерно екстракција што резултира со губење на биолошката разновидност на екосистемот. Губењето и деградацијата на шумите има директно влијание врз разновидната флора и фауна на Земјата и, според тоа, врз климатските промени бидејќи тие се најдобрата одбрана од акумулацијата на CO2 во атмосферата. Ако има повеќе зеленило со фотосинтеза, повеќе CO2 ќе се впива, а со тоа се балансира потенцијалната температура се зголемува.

Шумите се атмосферски прочистувач на јаглерод на природата; растенијата земаат атмосферски јаглерод диоксид ( стакленички гас ) и го претвараат јаглеродот во шеќери и растителни материјали преку процесот на фотосинтеза. Јаглеродот се складира во дрвјата, вегетацијата и почвата на шумите. Истражувањата покажуваат дека „непроменетите шуми", всушност, го задржуваат јаглеродот. Примери на големи шуми кои имаат значително влијание врз рамнотежата на јаглеродот се амазонските и централноафриканските дождовни шуми. Сепак, уништувањето на шумите ги нарушува процесите на секвестрација на јаглерод и влијае на локализираната клима. Дополнително, сечењето дрвја игра улога во циклусот на позитивни повратни информации фокусирани на климатските промени во многу поголем обем, како што откриваат студиите.

Кога климата се менува, така предизвикува промена во географскиот опсег на видот со цел да се одржат климатските услови (температура, влажност) на кои е навикнат. Еколошките зони ќе се поместат за приближно 160 км на 1oС. Намалувањето на површината на кое било живеалиште, но особено во шумското живеалиште заедно со климатските промени, овозможува инвазија на видовите и можност за биотска хомогенизација бидејќи посилните инвазивни видови можат да ги преземат послабите видови во кревкиот екосистем. Луѓето, исто така, би биле погодени од губењето на биолошката разновидност бидејќи храната, енергијата и другите модели на „екосистемски добра и услуги" се нарушени.

Согорувањето или сечењето дрвја ги менува ефектите од секвестрацијата на јаглеродот и ослободува стакленички гасови (вклучувајќи го и јаглеродниот диоксид) во атмосферата. Понатаму, уништувањето на шумите го менува пејзажот и рефлексивноста на земјината површина, односно намалувањето на Албедото. Ова резултира со зголемување на впивање на светлосната енергија од сонцето во форма на топлина, што го подобрува глобалното затоплување.

### Промени на врнежите

Како последица на намалената евапотранспирација, се намалуваат и врнежите. Тоа подразбира потопла и посува клима и подолга сушна сезона.Оваа промена на климата има драстични еколошки и глобални влијанија, вклучително и зголемување на сериозноста и зачестеноста на пожарите, како и нарушување на процесот на опрашување што најверојатно ќе се прошири надвор од областа на уништувањето на шумите.

Според една студија објавена во 2023 година, тропското уништување на шумите довело до значително намалување на количината на забележани врнежи. До 2100 година, истражувачите предвидуваат дека уништувањето на шумите во Конго ќе ги намали регионалните нивоа на врнежи до 8-10%.

### Шумски пожари

Статистиката покажа дека постои директна корелација помеѓу шумските пожари и уништувањето на шумите. Статистиката во врска со бразилската област на Амазон во текот на раните 2000-ти покажа дека пожарите и загадувањето на воздухот што ги придружува овие пожари ги отсликуваат моделите на уништување на шумите.

Амазонската прашума неодамна доживеа пожари кои се случија во внатрешноста на шумата кога шумските пожари имаат тенденција да се појават на надворешните рабови на шумата. Поради промената на температурата, климата околу шумите станала топла и сува, со услови кои овозможуваат појава на шумски пожари.

Под неповолни климатски промени, до крајот на векот, 21% од Амазон ќе биде ранлив по пожарот. Во 3% од Амазон, интервалите за повторно опожарување се веќе пократки од времето потребно за обновување на тревната покривка, што значи висок ризик од неповратни преместувања во состојба на деградирана шума со трева која се одржува со оган. Југоисточниот регион на Амазон во моментов е изложен на најголем ризик од неповратна деградација.

Според една студија во тропската тресетна шума во Борнео, уништувањето на шумите исто така придонесува за зголемување на ризикот од пожари.

Контролни мерки и нивните ефекти врз климатските промени
--------------------------------------------------------

### Намалување на уништувањето на шумите

### Секвестрација на јаглерод преку шумарствот

#### Пошумување,афорестрација и агрошумарство

Можните методи за пошумување вклучуваат големи индустриски насади, засадување дрвја во постоечките земјоделски системи, насади од мали размери од страна на сопствениците на земјиштето, воспоставување шуми на заеднички површини и рехабилитација на деградирани области преку садење дрвја или потпомогнато природно обновување.

 Пошумување во Канакакуну
Пошумување е засадување дрвца каде што претходно немало покриеност со дрвја. Постојат три различни типови на пошумување кои би можеле да имаат различни ефекти врз количината на јаглерод диоксид што се зема од атмосферата. Трите видови на пошумување се природно обновување, комерцијални насади и агрошумарство. Иако пошумувањето може да помогне да се намалат емисиите на јаглерод како резултат на климатските промени, природното обновување тежнее да биде најефективно од трите. Природното обновување обично се однесува на широк спектар на вегетација, правејќи природни шумски нивоа,така што растенијата можат да добијат сончева светлина за фотосинтеза. Комерцијалните плантажи обично резултираат со масовни количества граѓа, која ако се користи за гориво, ќе го ослободи складираниот CO2 назад во атмосферата. Агрошумарството складира енергија врз основа на големината и видот на растението, што значи дека ефектот ќе варира во зависност од тоа што е засадено.

Собирањето и снабдувањето со дрва достигнало околу 550 милиони m3 годишно, додека вкупната залиха на европски шуми се зголемила за повеќе од четири пати во текот на претходните шест децении. Сега отпаѓа околу 35 милијарди m3 шумска биомаса. Од почетокот на 1990-тите, количините на дрво и јаглерод складирани во европските шуми се зголемија за 50% поради поголемата шумска површина и резервите на биомаса. Секоја година, европските шуми апсорбираат и складираат околу 155 милиони тони еднакви на CO2. Ова е споредливо со 10% од емисиите на сите други сектори во Европа.

Шумарската индустрија се обидува да ги ублажи климатските промени преку зајакнување на складирањето на јаглерод во растечките дрвја и почви и подобрување на одржливото снабдување со обновливи суровини преку одржливо управување со шумите.

Политики и програми
-------------------

 Уништување на шумите во Боливија
### Намалување на емисиите од уништувањето на шумите и нивна деградацијата во земјите во развој

Page 'REDD and REDD+' not found
### Акциониот план на Бали

Акциониот план на Бали бил развиен во декември 2007 година на Бали, Индонезија. Тоа е директен резултат на Протоколот од Кјото од декември 1997 година Еден од клучните елементи на Акциониот план на Бали вклучува заеднички напор од страна на земјите-членки на Протоколот од Кјото да донесат и создадат пристапи на политиката кои го поттикнуваат намалувањето на емисиите предизвикани од уништувањето на шумите и деградацијата на шумите во светот во развој. Ја истакнале важноста на одржливото управување со шумите и практиките за зачувување во ублажувањето на климатските промени. Ова заедно со зголеменото внимание на залихите на емисиите на јаглерод како начин да се обезбеди дополнителен проток на ресурси во земјите во развој.

### Кампања за трилиони дрвја

Кампањата Billion Tree била лансирана во 2006 година од страна на Програмата за животна средина на Обединетите нации (UNEP) како одговор на предизвиците на глобалното затоплување, како и на поширок спектар на предизвици за одржливост, од снабдување со вода до губење на биолошката разновидност. Нејзината првична цел била засадување на една милијарда дрвја во 2007 година. Само една година подоцна, во 2008 година, целта на кампањата беше подигната на 7 милијарди дрвја - цел што требаше да се исполни со конференцијата за климатски промени што се одржа во Копенхаген, Данска во декември 2009 година. Три месеци пред конференцијата била надмината границата од 7 милијарди засадени дрвја. Во декември 2011 година, откако беа засадени повеќе од 12 милијарди дрвја, УНЕП формално го предало управувањето со програмата на непрофитната иницијатива Растение за планетата (Plant-for-the-Planet), со седиште во Минхен, Германија.

### Фонд за Амазон (Бразил)

Податотека:Deforestation Rates in the Amazon.png Четиригодишен план за намалување на уништувањето на шумите во Амазон
Се смета за најголем резерват на биолошка разновидност во светот, басенот на Амазон е и најголемиот бразилски биом, зафаќајќи речиси половина од територијата на нацијата. Амазонскиот басен одговара на две петини од територијата на Јужна Америка. Неговата површина од околу седум милиони километри квадратни ја покрива најголемата хидрографска мрежа на планетата, низ која минува околу една петтина од слатката вода во светот. Уништувањето на амазонската прашума е главна причина за климатските промени поради намалувањето на бројот на дрвја на располагање за да се фатат зголемените нивоа на јаглерод диоксид во атмосферата.

Фондот за Амазон е насочен кон собирање донации за неповратни инвестиции во напорите за спречување, следење и борба против уништувањето на шумите, како и за промовирање на зачувувањето и одржливото користење на шумите во биомот на Амазон, според условите на Уредбата бр. 6,527, од 1 август 2008 година Норвешката влада, која е најголемиот дарител на фондот, го замрзнала своето финансирање во 2019 година поради загриженоста за уништување на шумите. Норвешка го врзала продолжувањето на финансирањето со доказ за намалување на уништувањето на шумите.

Фондот за Амазон ги поддржува следните области: управување со јавни шуми и заштитени подрачја, контрола на животната средина, мониторинг и инспекција, одржливо управување со шумите, економски активности создадени со одржливо користење на шумите, еколошко и економско зонирање, територијално уредување и регулација на земјоделството, зачувување и одржливо користење на биолошката разновидност и обновување на оголените области. Покрај нив, Фондот за Амазон може да користи до 20% од своите донации за поддршка на развојот на системи за следење и контрола на уништувањето на шумите во други бразилски биоми и во биоми на други тропски земји.

Поврзано
--------

* Користење на земјиштето, промена на користењето на земјиштето и шумарство
* Специјален извештај за климатски промени и земјиште
* Бореална шума во Канада
* Намалување на емисиите од уништувањето на шумите и деградацијата на шумите
* Стандард за природна шума

Наводи
------

1. ↑  Sutter, John D. (13 August 2015). „10 climate change villains". *CNN*. Посетено на 2020-03-20.
2. ↑  Heidari, Hadi; Warziniack, Travis; Brown, Thomas C.; Arabi, Mazdak (February 2021). „Impacts of Climate Change on Hydroclimatic Conditions of U.S. National Forests and Grasslands". *Forests* (англиски). **12** (2): 139. doi:10.3390/f12020139.
3. ↑  US EPA, OAR (2022-10-19). „Climate Change Impacts on Forests". *www.epa.gov* (англиски). Посетено на 2023-03-03.
4. ↑  „Main sources of carbon dioxide emissions | CO  
2 Human Emissions". *www.che-project.eu*. Посетено на 2020-03-20.
5. ↑
6. ↑  „How the UK contributes to global deforestation". *BBC News* (англиски). 2020-08-26. Посетено на 2020-08-26.
7. ↑  Feng, Yu; Zeng, Zhenzhong; Searchinger, Timothy D.; Ziegler, Alan D.; Wu, Jie; Wang, Dashan; He, Xinyue; Elsen, Paul R.; Ciais, Philippe (2022-02-28). „Doubling of annual forest carbon loss over the tropics during the early twenty-first century". *Nature Sustainability* (англиски). **5** (5): 444–451. doi:10.1038/s41893-022-00854-3. ISSN 2398-9629.
8. ↑  Greenfield, Patrick (2022-02-28). „Deforestation emissions far higher than previously thought, study finds". *The Guardian* (англиски). Посетено на 2022-03-02.
9. ↑  Heidari, Hadi; Arabi, Mazdak; Warziniack, Travis (August 2021). „Effects of Climate Change on Natural-Caused Fire Activity in Western U.S. National Forests". *Atmosphere* (англиски). **12** (8): 981. Bibcode:2021Atmos..12..981H. doi:10.3390/atmos12080981.
10. ↑  Seymour, Frances; Gibbs, David (2019-08-08). „Forests in the IPCC Special Report on Land Use: 7 Things to Know" (англиски). Посетено на 2020-03-20. Наводот journal бара `|journal=` (help)
11. ↑  „U.S. Environmental Protection Agency | US EPA". *www.epa.gov* (англиски). Посетено на 2023-04-08.
12. ↑  „Deforestation and Forest Degradation". *World Wildlife Fund*. Посетено на 2018-04-18.
13. 1 2 3  Seymour, Frances (2021-03-31). „2021 Must Be a Turning Point for Forests. 2020 Data Shows Us Why" (англиски). Наводот journal бара `|journal=` (help)
14. ↑  Bajželj, Bojana; Richards, Keith S. (2014). „The Positive Feedback Loop between the Impacts of Climate Change and Agricultural Expansion and Relocation". *Land* (англиски). **3** (3): 898–916. doi:10.3390/land3030898. ISSN 2073-445X.
15. ↑  Allen, Craig D.; Macalady, Alison K.; Chenchouni, Haroun; Bachelet, Dominique; McDowell, Nate; Vennetier, Michel; Kitzberger, Thomas; Rigling, Andreas; Breshears, David D. (February 2010). „A global overview of drought and heat-induced tree mortality reveals emerging climate change risks for forests". *Forest Ecology and Management* (англиски). **259** (4): 660–684. doi:10.1016/j.foreco.2009.09.001.
16. ↑  Butler, Rhett A. (31 March 2021). „Global forest loss increases in 2020". *Mongabay*. Архивирано од изворникот на 1 April 2021. ● *Mongabay* graphing WRI data from „Forest Loss / How much tree cover is lost globally each year?". *research.WRI.org*. World Resources Institute — Global Forest Review. 2023. Архивирано од изворникот на 2 August 2023.
17. ↑  Lewis, Trevor (1998-07-01). „The effect of deforestation on ground surface temperatures". *Global and Planetary Change* (англиски). **18** (1): 1–13. Bibcode:1998GPC....18....1L. doi:10.1016/S0921-8181(97)00011-8. ISSN 0921-8181.
18. ↑  „Forests help reduce global warming in more ways than one". *Science News*. 24 March 2022. Посетено на 19 April 2022.
19. ↑  Lawrence, Deborah; Coe, Michael; Walker, Wayne; Verchot, Louis; Vandecar, Karen (2022). „The Unseen Effects of Deforestation: Biophysical Effects on Climate". *Frontiers in Forests and Global Change*. **5**. doi:10.3389/ffgc.2022.756115. ISSN 2624-893X.
20. ↑  Boulton, Chris A.; Lenton, Timothy M.; Boers, Niklas (March 2022). „Pronounced loss of Amazon rainforest resilience since the early 2000s". *Nature Climate Change* (англиски). **12** (3): 271–278. Bibcode:2022NatCC..12..271B. doi:10.1038/s41558-022-01287-8. ISSN 1758-6798.
21. ↑  Walker, Robert Toovey (2 January 2021). „Collision Course: Development Pushes Amazonia Toward Its Tipping Point". *Environment: Science and Policy for Sustainable Development*. **63** (1): 15–25. doi:10.1080/00139157.2021.1842711. ISSN 0013-9157.
22. ↑  Cooper, Gregory S.; Willcock, Simon; Dearing, John A. (10 March 2020). „Regime shifts occur disproportionately faster in larger ecosystems". *Nature Communications* (англиски). **11** (1): 1175. Bibcode:2020NatCo..11.1175C. doi:10.1038/s41467-020-15029-x. ISSN 2041-1723. PMC 7064493. PMID 32157098.
23. ↑  Lovejoy, Thomas E.; Nobre, Carlos (20 December 2019). „Amazon tipping point: Last chance for action". *Science Advances*. **5** (12): eaba2949. Bibcode:2019SciA....5A2949L. doi:10.1126/sciadv.aba2949. ISSN 2375-2548. PMC 6989302. PMID 32064324.
24. ↑  Morton, D. C.; DeFries, R. S.; Shimabukuro, Y. E.; Anderson, L. O.; Arai, E.; del Bon Espirito-Santo, F.; Freitas, R.; Morisette, J. (2006-09-14). „Cropland expansion changes deforestation dynamics in the southern Brazilian Amazon". *Proceedings of the National Academy of Sciences* (англиски). **103** (39): 14637–14641. Bibcode:2006PNAS..10314637M. doi:10.1073/pnas.0606377103. ISSN 0027-8424. PMC 1600012. PMID 16973742.
25. ↑  Macedo, Marcia N.; DeFries, Ruth S.; Morton, Douglas C.; Stickler, Claudia M.; Galford, Gillian L.; Shimabukuro, Yosio E. (2012-01-24). „Decoupling of deforestation and soy production in the southern Amazon during the late 2000s". *Proceedings of the National Academy of Sciences* (англиски). **109** (4): 1341–1346. Bibcode:2012PNAS..109.1341M. doi:10.1073/pnas.1111374109. ISSN 0027-8424. PMC 3268292. PMID 22232692.
26. ↑  Silvério, Divino V.; Brando, Paulo M.; Macedo, Marcia N.; Beck, Pieter S. A.; Bustamante, Mercedes; Coe, Michael T. (October 2015). „Agricultural expansion dominates climate changes in southeastern Amazonia: the overlooked non-GHG forcing". *Environmental Research Letters* (англиски). **10** (10): 104015. doi:10.1088/1748-9326/10/10/104015. ISSN 1748-9326.
27. ↑  „Amazon Deforestation and Climate Change". *education.nationalgeographic.org* (англиски). Посетено на 2023-04-29.
28. ↑  Nobre, Carlos A.; Sampaio, Gilvan; Borma, Laura S.; Castilla-Rubio, Juan Carlos; Silva, José S.; Cardoso, Manoel (2016-09-27). „Land-use and climate change risks in the Amazon and the need of a novel sustainable development paradigm". *Proceedings of the National Academy of Sciences* (англиски). **113** (39): 10759–10768. Bibcode:2016PNAS..11310759N. doi:10.1073/pnas.1605516113. ISSN 0027-8424. PMC 5047175. PMID 27638214.
29. ↑  Rosendal, G. Kristin (February 1995). „The forest issue in post-UNCED international negotiations: conflicting interests and fora for reconciliation". *Biodiversity and Conservation*. **4** (1): 91–107. doi:10.1007/bf00115315. ISSN 0960-3115.
30. ↑  Rudel, Thomas K.; Meyfroidt, Patrick; Chazdon, Robin; Bongers, Frans; Sloan, Sean; Grau, H. Ricardo; Van Holt, Tracy; Schneider, Laura (January 2020). „Whither the forest transition? Climate change, policy responses, and redistributed forests in the twenty-first century". *Ambio* (англиски). **49** (1): 74–84. doi:10.1007/s13280-018-01143-0. ISSN 0044-7447. PMC 6888783. PMID 30666613.
31. 1 2 3  Singh, P (August 2008). „Exploring biodiversity and climate change benefits of community-based forest management". *Global Environmental Change* (англиски). **18** (3): 468–478. doi:10.1016/j.gloenvcha.2008.04.006.
32. 1 2 3  Thuiller, Wilfried (August 2007). „Climate change and the ecologist". *Nature*. **448** (7153): 550–552. doi:10.1038/448550a. ISSN 0028-0836. PMID 17671497.
33. ↑  "Carbon Dioxide Fertilization Greening Earth, Study Finds." NASA, 26 April 2014, Accessed 8 February 2018.
34. 1 2 3  Malhi, Y. et al. "Climate Change, Deforestation, and the Fate of the Amazon." Science, vol. 319, no. 5860, 11 January 2008, pp. 169–172. doi:10.1126/science.1146961.
35. 1 2  "Deforestation and climate change." GREENPEACE, Accessed 8 February 2018.
36. 1 2  Rebecca, Lindsey (2007-03-30). „Tropical Deforestation: Feature Articles". *earthobservatory.nasa.gov* (англиски). Посетено на 2018-02-09.
37. 1 2  Shukla, J.; Nobre, C.; Sellers, P. (1990-03-16). „Amazon Deforestation and Climate Change". *Science* (англиски). **247** (4948): 1322–1325. Bibcode:1990Sci...247.1322S. doi:10.1126/science.247.4948.1322. ISSN 0036-8075. PMID 17843795. `|hdl-access=` бара `|hdl=` (help)
38. 1 2  Smith, C.; Baker, J. C. A.; Spracklen, D. V. (March 2023). „Tropical deforestation causes large reductions in observed precipitation". *Nature* (англиски). **615** (7951): 270–275. Bibcode:2023Natur.615..270S. doi:10.1038/s41586-022-05690-1. ISSN 1476-4687. PMC 9995269 Проверете ја вредноста `|pmc=` (help). PMID 36859548 Проверете ја вредноста `|pmid=` (help).
39. ↑  Thompson, Elizabeth (2021-08-27). „Amazon Deforestation and Fires are a Hazard to Public Health". *Eos* (англиски). Посетено на 2022-04-29.
40. ↑  Bruno, De Faria; Arie, Staal; Carlos, Silva; Philip, Martin; Prajjwal, Panday; Vinicius, Dantas; Thiago, Silva (December 2021). „Climate change and deforestation increase the vulnerability of Amazonian forests to post‐fire grass invasion". *Global Ecology & Biogeography*. **30** (12): 2368–2381. doi:10.1111/geb.13388. ISSN 1466-822X.
41. ↑  Davies-Barnard, Taraka (Jan 24, 2023). „Future fire risk under climate change and deforestation scenarios in tropical Borneo". *IOPscience*. **18** (2): 024015. Bibcode:2023ERL....18b4015D. doi:10.1088/1748-9326/acb225. `|hdl-access=` бара `|hdl=` (help)
42. ↑  Zomer, Robert J.; Trabucco, Antonio; Bossio, Deborah A.; Verchot, Louis V. (2008-06-01). „Climate change mitigation: A spatial analysis of global land suitability for clean development mechanism afforestation and reforestation". *Agriculture, Ecosystems & Environment*. International Agricultural Research and Climate Change: A Focus on Tropical Systems (англиски). **126** (1): 67–80. doi:10.1016/j.agee.2008.01.014. ISSN 0167-8809.
43. 1 2 3  „Mapped: Where 'afforestation' is taking place around the world". *Resilience* (англиски). 2021-08-31. Посетено на 2022-04-07.
44. 1 2 3  Bank, European Investment (2022-12-08). *Forests at the heart of sustainable development: Investing in forests to meet biodiversity and climate goals* (англиски). European Investment Bank. ISBN 978-92-861-5403-4.
45. ↑  Zhao, Jianheng; Wei, Xinyuan; Li, Ling (2022). „The potential for storing carbon by harvested wood products". *Frontiers in Forests and Global Change*. **5**. doi:10.3389/ffgc.2022.1055410. ISSN 2624-893X.
46. ↑  „Forest-based bioeconomy and climate change mitigation: trade-offs and synergies". *joint-research-centre.ec.europa.eu* (англиски). Посетено на 2023-01-30.
47. ↑  „Carbon footprint of tropical timber". *IDH - the Sustainable Trade Initiative* (англиски). Посетено на 2023-01-30.
48. ↑  MÜLLER, Ulrike. „REPORT on a new EU Forest Strategy for 2030 – Sustainable Forest Management in Europe | A9-0225/2022 | European Parliament". *www.europarl.europa.eu* (англиски). Посетено на 2023-01-30.
49. ↑  „Climate Change: The Kyoto Protocol, Bali "Action Plan," and International Actions". *www.everycrsreport.com* (англиски). Посетено на 2022-02-26.
50. ↑  „Bali Road Map Intro". *unfccc.int*. Посетено на 2023-09-29.
51. ↑  „United Nations Framework Convention on Climate Change".
52. ↑  „International Deforestation and Climate Change". *www.govinfo.gov*. Посетено на 2022-06-18.
53. ↑  „Commit to Action - Join the Billion Tree Campaign!". *UNEP*. United Nations Environment Programme (UNEP). Архивирано од изворникот на 15 December 2014. Посетено на 22 October 2014.
54. ↑  UN Environment Programme. "UNEP Billion Tree Campaign Hands Over to the Young People of the Plant-for-the-Planet Foundation". Соопштение за печат.
55. ↑  „Amazon Fund Activity Report 2013" (PDF). Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE). Архивирано од изворникот (PDF) на 2014-10-28.
56. 1 2  „Amazon Fund/Purposes and Management". *Fundo Amizonia*. Amazon Fund. Архивирано од изворникот на 9 November 2014. Посетено на 19 October 2014.
57. ↑  Solsvik, Terje (2021-04-14). „Brazil must show Amazon protection is working, top donor Norway says". *Reuters*. Посетено на 2021-06-25.