**Зелена пупавка** (науч. *Amanita phalloides*) — вид на отровна габа, зелена мушичка агарика, зелена обвивка, отровна печурка, клубенот. Не е секогаш зелена, како што сугерира нејзиното име, но има форми на бела, кафена и жолта боја. Доминантно е распространета на пониски надморски височини, во близина на листопадни дрвја или борови. Може да се најде низ Србија особено во Панонската Низина, Посавина и Подравина, околу Бања Лука и Тузла. Распространета е и во Република Македонија.

Опис на печурката
-----------------

* *Шапка* () дијаметар 6-15 см, јајцевидна, ѕвонеста, отворена на крајот, маслинесто зелена, жолто зелена или сиво зелена.
* *Ливчиња* бели, густи.
* *Рачка* () бела, со цик-цак зелени шари, горниот дел со бел ракав, туберозна здебелена на дното, покриена со бела обвивка.
* *Месото* бело.
* *Спори* во маса на бело.

Таксономија
-----------

Зелената пупавка го добила своето латинско име во преписката помеѓу англискиот лекар Томас Браун и Кристофер Мерет. Исто така, оваа озлогласена печурка била опишана од францускиот ботаничар Себастиен Вајан во 1727 година. година, кој и го дал препознатливото име „ *Fungus phalloides, annulatus, sordide virescens, et patulus* ". Иако научното име значи „во облик на фалус", не е јасно дали е именуван поради сличноста со буквален фалус или со печурките од родот. Во 1821 година, Елиас Магнус Фрис ја опишал оваа печурка но ги вклучил сите бели аманити во описот. Конечно во 1833 година, Јохан Хајнрих Фридрих Линк го користел името, според Персон кој го именувал 30 години порано. Иако Луис Секретан претходно го користел името, тоа не било прифатено во номенклатурата, бидејќи Секретан постојано не користел биномна номенклатура. Некои таксономисти не се согласуваат со оваа гледна точка.

Е типот на секцијата, група која ги содржи сите смртоносни видови печурки кои досега се идентификувани. Најистакнати меѓу нив се видовите познати како ангели на уништување, имено и, како и. Терминот „ангел на уништувањето" понекогаш се користи и за, иако името „капа на смртта" почесто се користи во англиското говорно подрачје. Некои од другите најчесто користени имиња се „смрдлива аманита"  и „смртоносна аманита".

Ретка форма, целосно белата форма првично била именувана од Макс Бритзелмајр, иако нејзиниот статус бил нејасен. Таквите примероци може да се најдат меѓу нормално обоените зелени пупавки. Оваа форма била опишана во 2004 година. година како посебна сорта и именувана. Вистинскиот се мрести во пролетта и пожолтува во растворот, додека тоа не е случај со *A. phalloides*.

Живеалиште
----------

Многу распространета и честа микориза габа, расте најмногу во дабови и други иглолисни шуми, но и во иглолисни шуми во периодот од јули до октомври.

Зелената пупавка потекнува од Европа, каде што е широко распространета. Се среќава од јужните крајбрежни региони на Скандинавија на север, до Ирска на запад, Полска и западна Русија на исток, и на југ низ Балканот, во Италија, Шпанија и Португалија и во Мароко и Азорските Острови. во Северна Африка. Во Западна Азија, познато е дека е присутна во шумите на северен Иран. Постојат записи од подалеку на исток во Азија, но тие допрва треба да се потврдат како *A. phalloides*.

Токсичност
----------

 Отровна зелена пупавка, со бели листови
 Јадлива печурка шампињон , со розови листови
Најотровната печурка, фатално отровна, смртоносната количина е околу 20 грама сурова печурка, сушењето и термичката обработка не влијаат на токсичноста. Знаци на труење се: повраќање, тешка дијареа, слабост и се појавуваат 7-8 часа по земањето на печурката, а понекогаш и по два дена. Затруениот веднаш да биде пренесен во болница. Нема противотров. Смртност до 50% од затруените.

Оваа печурка е многу отровна, но е уште поопасна бидејќи собирачите на печурки често ја мешаат со шампињони, поради белата боја на шапката. Првите симптоми на труење се појавуваат доцна, па третманот е тежок. Тој (според Фламер и Хорак, 1983) се состои од: рехидратација, форсирана диуреза, хемиперфузија, хемофилтрација. На пациентот му се даваат големи дози на пеницилин, тиоктинска киселина, силибинин или силимарин, хипербаричен кислород.

Анатомија
---------

### Шапка

Помеѓу 6-16,5 см, во форма како зелената пупавка, но бојата е целосно бела, како снег, а кожата е без потемни вродени влакна.

### Листови

Тие се густи, слободни, бели, со бројни ламели, *брашнести* по целото сечило; Ширина 6-12 см.

### Месо

Месото е целосно бело (за разлика од јадливата печурка со која лесно може да се помеша и каде што месото има темно кафеава боја).

### Дршка

Таа е 5-15/0,8-2 см, а во пулпата до 3,3 см и е целосно бела.

Микроскопија
------------

Спори 8-9/7-9 ( *mi* ), хијалин, амилоид, главно без вакуоли. Влакна на сечилото *до* 7 мм, главно надуени како балон.

Време на растење
----------------

*VII-XI месец*

Слични видови
-------------

Најслична на неа е **пролетната пупавка** ( *Amanita verna* ), а на неа и смрдливата пупавка ( *Amanita virosa* ). Зелената пупавка е сличен на една од најпопуларните печурки за јадење - шампињони.

Поврзано
--------

* Печурки
* Шампињон
* Порфирен крајник

Наводи
------

1. ↑  Bresinsky A, Besl H (1990). *A Colour Atlas of Poisonous Fungi*. Wolfe Publishing. стр. 26–9. ISBN 978-0-7234-1576-3.
2. ↑  ' The *fungi **Phalloides**" I found not very far from Norwich, large and very fetid......I have a part of one dried still by me. Letter dated August 18th 1668 in Vol 3. The Works of Sir Thomas Browne ed. Simon Wilkins 1834*
3. ↑  Vaillant, Sébastien (1727). *Botanicon Parisiense* (латински). Leide & Amsterdam: J. H. Verbeek and B. Lakeman. OCLC 5146641.
4. ↑  Fries, Elias Magnus (1821). *Systema Mycologicum I* (латински). Gryphiswaldiae: Ernesti Mauritii. OCLC 10717479.
5. ↑  (германски) Link JHF (1833) *Grundriss der Kraeuterkunde IV*. Haude und Spenerschen Buchhandlung (S.J. Joseephy), Berlin
6. ↑  Persoon, Christian Hendrik (1797). *Tentamen Dispositionis Methodicae Fungorum* (латински). Lipsiae: P.P. Wolf. OCLC 19300194.
7. ↑  Persoon, Christian Hendrik (1801). *Synopsis Methodica Fungorum* (латински). Göttingen: H. Dietrich. OCLC 28329773.
8. ↑  Donk, M.A. (јун 1962). „On Secretan's Fungus Names". *Taxon*. **11** (5): 170–173. doi:10.2307/1216724. JSTOR 1216724. Проверете ги датумските вредности во: `|date=` (help)
9. ↑  Demoulin, V. (новембар 1974). „Invalidity of Names Published in Secretan's Mycographie Suisse and Some Remarks on the Problem of Publication by Reference". *Taxon*. **23** (5/6): 836–843. doi:10.2307/1218449. JSTOR 1218449. Проверете ги датумските вредности во: `|date=` (help)
10. ↑  Singer, Rolf; Machol, Robert E. (јун 1962). „Are Secretan's Fungus Names Valid?". *Taxon*. **26** (2/3): 251–255. doi:10.2307/1220563. JSTOR 1220563. Проверете ги датумските вредности во: `|date=` (help)
11. ↑  Machol, Robert E. (август 1984). „Leave the Code Alone". *Taxon*. **33** (3): 532–533. doi:10.2307/1221006. JSTOR 1221006.
12. ↑  North, Pamela Mildred (1967). *Poisonous plants and fungi in color*. London: Blandford Press. OCLC 955264.
13. ↑  Benjamin harvnb error: no target: CITEREFBenjamin (help)
14. ↑  Tulloss, Rodham E. „*Amanita phalloidea*". *Studies in the Amanitaceae*. Посетено на 22. 5. 2007. Проверете ги датумските вредности во: `|accessdate=` (help)
15. ↑  Jordan & Wheeler harvnb error: no target: CITEREFJordanWheeler (help)
16. 1 2  Neville, Pierre; Poumarat, Serge (2004). *Amaniteae:* Amanita*,* Limacella *and* Torrendia. Fungi Europaei (9). Alassio: Edizioni Candusso. ISBN 978-88-901057-3-9.
17. ↑  Tulloss, Rodham E. „Amanita verna". *Studies in the Amanitaceae*. Посетено на 22. 5. 2007. Проверете ги датумските вредности во: `|accessdate=` (help)
18. ↑  Lange, Lene (1974). „The distribution of macromycetes in Europe". *Dansk Botanisk Arkiv*. **30**: 5–105. ISSN 0011-6211.
19. ↑  Malençon, R.; Bertault (1970). *Flore des Champignons Supérieurs du Maroc I*. Travaux de l'Institut scientifique chérifien et de la Faculté des sciences. Série botanique et biologie végétale (32). Rabat: Faculté des Sciences. OCLC 915096.
20. ↑  Asef, M.R. 2009. Poisonous mushrooms of Iran. Iran-shenasi publishing.
21. ↑  Pringle, Anne; Vellinga, Else C. (јул 2006). „Last chance to know? Using literature to explore the biogeography of and invasion biology of the death cap mushroom *Amanita phalloides* (Vaill. Ex Fr. :Fr) Link". *Biological Invasions*. **8** (5): 1131–1144. doi:10.1007/s10530-005-3804-2. Проверете ги датумските вредности во: `|date=` (help)

Надворешни врски
----------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Таксонски назнаки |
| --- |
|  |
| *Amanita phalloides* | 
* Википодатоци: Q188643
* ARKive: amanita-phalloides
* BioLib: 60473
* EoL: 1009706
* EPPO: AMANPH
* Fungorum: 178962
* GBIF: 5240325
* iNaturalist: 52135
* IRMNG: 10382520
* MycoBank: 178962
* NCBI: 67723
* NZOR: 6a2c82ec-13d4-45fc-9d2f-751349dfdefb
* WoRMS: 1456973

 |
|  |
| *Agaricus phalloides* | 
* Википодатоци: Q61962642
* Fungorum: 452913
* IRMNG: 11389981
* MycoBank: 452913
* NZOR: a17e02fd-637f-4e9e-96c2-1887ade40743

 |

 |