***Рабинал Ачи*** била театарска претстава на Маите напишана на јазикот кеиче и која се изведувала секоја година во Рабинал, Долна Верапаз, Гватемала. Неговото оригинално име било ***Xajoj Tun***, што значи инструмент „Танц на Тун" познат и како дрвен тапан. Ова било едно од ретките преживеани изведби од пред колонизацијата. Се одржувало секоја година на 25 јануари и ја вклучувала целата заедница на Рабинал. Комбинацијата на движење, песна и инструментација го спојувале делото. Оваа претстава била дел од историјата на Рабинал со векови, а продолжила да биде дел од културата и денес. Приказната за *Рабинал Ачи* се фокусирала на историска расправија помеѓу Рабинал и Кајче, два соседни града. Шарени костими и дрвени маски се користиле за да се разликувале ликовите додека ги играле своите улоги во песна-танц-драма.

 Изложени маски од Гватемала. *Рабиналот Ачи* зависи од употребата на такви маски во сите претстави.

Потекло
-------

*Рабинал Ачи* била песна-танцова драма на Маите од петнаесеттиот век која користила живописни костими и дрвени маски за да ја раскаже приказната за заедницата и нејзината историја преку митовите за потеклото, а исто така се осврнувала на популарни и политички теми кои се однесувале на жителите на регионот. Рабинал, изразен преку маскиран танц, театар и музика. Инструментацијата што се користи била дрвен шлиц-тапан и две труби или шамови. Во текот на неговата историја, различни инструменти биле користени за создавање на разни други ефекти како што биле тиквите за ударни инструменти. *Рабиналот Ачи* постоил од 1600-тите и традиционално се изведувал на 25 јануари во чест на Свети Павле, заштитникот на Рабинал.

### Рано снимање

Иако *Рабинал Ачи* постоил од 16 век, тој формално бил снимен до многу подоцна. Оригиналниот наратив бил на анонимен автор, но Шарл-Етиен Брасур де Бурбур, француски свештеник, го превел оригиналниот текст на француски од нарацијата на Ачи што му ја дал *собратот* Бартоло Сис во 1856 година, иако тој не сакал да го објави овој текст уште десет години. Бартоло Сис го транскрибирал дијалогот од претставата шест години претходно. Многу текстови биле изгубени од предколумбиската ера, откако земјата била освоена и се наметнала новата шпанска култура, но овој текст сè уште останал.

Изведба
-------

Приказната била раскажана преку песна и танц од група ликови. Овие ликови стоиле како претстави за различни заедници и села на Маите, а наративот опфаќал различни теми како што биле благородништвото и дипломатијата на Маите, битките меѓу различни градови и расправијата што се случила меѓу народот Рабиналеб и Кајче.

### Заплет

Заплетот на *Рабинал Ачи* бил оној на вистински конфликт што се случил помеѓу народот Рабиналеб и К'иче. Главното дејство на претставата објаснувало дека четири града биле уништени од К'иче Ачи, принцот од Киче, кој потоа се обидувал да ги киднапира децата на Рабиналеб. Бидејќи се работи за толку тешко злосторство, Кеиче бил фатен, во тоа време Рабиналеб го потсетувал Киче на сите негови подвизи, и лоши и добри. На Киче му се судило и на крајот било одлучено тој да биде жртвуван. Тој се присетувал на својата родна земја, но се покорувал да биде погубен, враќајќи ја правдата кај Рабинал.

### Ликови

* Рабинал Ачи, принц од Рабинал
* Kʼiche Achí, принцот на Kʼicheʼ.
* Кралот на Рабиналебʼ
* Јоб'Тој
* Ачиј Мун (неговиот слуга)
* Ixoq Mun, кој има и машки и женски особини
* Мајката со зелени пердуви
* Учуч Qʼuqʼ
* Учуч Раксон
* Тринаесет орли и јагуари, воини на тврдината Кајјуб', главниот град во Рабинал.

Додека актерската екипа била голема, само пет од овие ликови зборувале. Движењето за делото било првенствено циклично, што го претставувал циклусот на животот и смртта со кој се соочувал Kʼicheʼ Achi во текот на драмата. Танчерите се движеле во круг додека двајцата принцови се соочувале еден против друг во средината. Дијалогот исто така се повторувал за да се овековечи овој поим. Изведувачите биле повикани во просторот за играње со чукање на тапанот. На овој тапан свирел член на заедницата кој од мали нозе бил обучен како да свири на светиот тапан.

Традиција и денес *Рабинал Ачи*
-------------------------------

*Рабиналот Ачи* и денес се изведувал секоја година на 25 јануари во Рабинал. *Кофрадиите*, локални братства, од кои дел бил Бартоло Сис, биле задолжени за овој настан. Ова било начин заедницата да останела во контакт со нивното потекло и да слави.

За Ахис на денешен Рабинал, *Рабинал Ахи* продолжувал да се изведува еднаш годишно за време на прославата на Свети Павле.

*Rabinal Achí* била изведена во 1955 година од страна на Дирекцијата на генералот на Bellas Artes. Изведувачите морале да се воздржувале од сексуални дејствија триесет дена пред и по настапот. Тие, исто така, биле подложени на дваесетдневна духовна подготовка и требало да побараат дозвола од боговите на Маите за да настапат со танцување и нудење подароци. За оваа продукција, јагуарите и орлите биле претставени со по еден изведувач наспроти вообичаените тринаесет.

Во 2005 година, танцовата драма од Рабинал била прогласена за едно од ремек-делата на усното и нематеријалното наследство на човештвото од УНЕСКО.

Белешки
-------

1. ↑  Akkeren 1999, p. 281.
2. ↑  Dennis Tedlock, Rabinal Achi, p. 200
3. ↑  van Akkeren, Ruud (2000). *Place of the Lord's Daughter: Rabinal, its history, its dance-drama*. Leiden University: Research School of Asian, African, and Amerindian Studies. стр. 320. ISBN 9057890453.
4. 1 2 3 4 5 6 7  Leinaweaver, Richard. „Rabinal Achi: Commentary". *Latin American Theatre Review*.
5. 1 2  „Maya dance drama, the Rabinal Achí - Revue Magazine". *Revue Magazine* (англиски). 2016-12-09. Архивирано од изворникот на 2017-12-11. Посетено на 2017-12-11.
6. ↑  „El "Rabinal Achi"". *Espiritualidad Maya de Guatemala*.
7. ↑  Leinawaver, Richard. „Rabinal Achi: Commentary". *Latin American Theatre Review*.
8. 1 2  „La Danza Rabinal Achí". Посетено на 2017-12-11.
9. ↑  Carson, Margaret (2008). *Stages of conflict: a critical anthology of Latin American theater and performance*. Ann Arbor, MI: University of Michigan Press.
10. 1 2  UNESCO page on the Rabinal Achí

Наводи
------

Понатамошно читање
------------------

Надворешни врски
----------------

* УНЕСКО, веб-страница
* Преземете го *Rabinal Achí*, од Гватемала, лулка на цивилизацијата на Маите
* Министерство за култура на Гватемала на шпански

Предлошка:Maya