**Марта од Данска** (1277 – 2 март или 3 октомври 1341) била кралица на Шведска по брак со кралот Биргер. Таа го добила името Маргарет ( дански: *Margrete Eriksdatter* при раѓањето, но во Шведска се викала Марта ( шведски: *Märta* ), и во историјата е позната по тоа име. Таа се сметала за политички влијателна кралица и важна фигура во игрите во Хатуна и банкетот во Нишепинг.

Живот
-----

### Ран живот

Марта е родена како ќерка на кралот Ерик V од Данска и Агнес од Бранденбург и сестра на кралот Ерик VI. Во 1282 година биле обновени мирните односи меѓу кралевите на Данска и Шведска и било договорено принцезата Марта да се омажи за принцот Биргер, наследникот на шведскиот престол. Во 1284 година, од папата била добиена потребната папска диспензација за брак меѓу односите. Во 1288 година во Хелсинборг, дополнително, династичкиот брачен сојуз меѓу Данска и Шведска бил зацврстен со брачен договор помеѓу нејзиниот брат, кралот Ерик VI од Данска и нејзината идна снаа Ингеборг Магнусдотер од Шведска ; тој брак бил прославен во 1296 година 

Според *Erikskrönikan*, Марта ја напуштила Данска веќе по објавувањето на нејзината свршувачка, а остатокот од своето детство го поминала израсната на шведскиот кралски двор до нејзината венчавка. Не се знае точно кога ја напуштила Данска, но се смета дека тоа го сторила пред смртта на нејзиниот татко во 1286 година 

### Кралицата

Свадбата помеѓу Марта и Биргер била прославена во Стокхолм на 25 ноември 1298 година. Свадбените прослави се опишани како многу сложени, со поворка од витези, аматерски театар од благородници и кралот што ги именувал своите браќа војводи. Таа била пофалена кога не побарала друга должност освен слободата на Магнус Алготсон, благородник уапсен поради вмешаност во киднапирање на невеста во 1288 година. Како и да е, ѝ било дадено земјиште со овластување кое се состоело од Fjädrundaland (Западен Uppland) и Enköping како нејзин личен феуд, кој и бил доделен во 1300 година. Таа била крунисана за кралица на Шведска во Седеркепинг на 2 декември 1302 година.

Марта и Биргер пораснале заедно; нивниот брак е опишан како среќен, а таа е заслужна за големо влијание врз него и врз државните работи и е опишана како политички активна. Во 1304 година, кралицата Марта, како и нејзината снаа, кралицата Ингеборг, присуствувале на граничниот состанок помеѓу кралот Биргер и нејзиниот брат кралот Ерик во Кнеред или Фагердала. Во оваа прилика, нејзиниот најстар син Магнус бил прогласен за престолонаследник.

На 29 септември 1306 година, Марта и Биргер биле поканети на свечености, а потоа заробени од браќата на кралот, војводата Ерик и војводата Валдемар, за време на игрите во Хатуна и биле заробени во замокот Нишепинг, додека војводите ја преземале власта. Заедно со нив биле затворени два од нејзините синови и една ќерка, додека нејзиниот најстар син и декларираниот син и наследник успеале да побегнат во Данска. Во договорот меѓу нејзиниот брат, кралот на Данска и војводите следната година, нејзините девери и гарантирале поседување на нејзината доверка, а во 1308 година, Марта и Биргер биле ослободени.

Кралицата Марта, наводно, одиграла значајна улога во познатиот банкет во Нишепинг во 1317 година, кога кралот и кралицата им се одмаздиле на војводите и ги повикале браќата на кралот на свечености, по што тие биле затворени и умреле во занданите, а таа е всушност посочена надвор како креатор на заплетот. Според *Ерикскроникан*, кралицата Марта и кралскиот службеник Јохан Брунков го иницирале апсењето на војводите, додека хрониката на Либек тврди дека таа влијаела на Биргер поддржана од нејзиниот брат, кралот на Данска. *Ерикскроникан* опишува како кралицата ги примила своите зетови со уверување дека ги сака како да се нејзини браќа по крв. Во хрониката се споменува нејзиното учество на свеченостите: „Сите танцуваа од внатре до отворено, кралицата никогаш порано не изгледала толку среќна". Нејзиното добро расположение се гледало како суров знак на возбуда што таа и нејзиниот сопружник требало да се одмаздат за игрите во Хатуна, бидејќи била свесна за планот да ги фати војводите среде веселбите.

Меѓутоа, убиството на војводите довело до конфликт со силите на вдовиците на двајцата војводи, кои ги поразиле силите на кралот во 1318 година, што ги навело кралот и кралицата да побегнат во Готланд, а оттаму во Зеланд во Данска со своите деца. додека синот на еден од војводите бил прогласен за крал на Шведска.

### Егзил

На 4 септември 1318 година, кралот Ерик од Данска ѝ дал на Марта имотот Хјаруп на Јиланд за нејзиниот приход. Следната година, нејзиниот брат Ерик починал и бил наследен од нејзиниот помлад брат Кристофер II од Данска, со кого, наводно, не била во толку добри односи како со нејзиниот постар брат, веројатно затоа што Кристофер претходно застанал на страната на браќата на Биргер против Ерик. Кристофер II им дал на Марта и Биргер имотот Спегерборг во Скелскор на Сјаланд со две парохии.

Марта останала вдовица во 1321 година. Очигледно, Марта била принудена да го придружува кралот Кристофер кога бил протеран во Германија во 1326 година, и не можела да се врати три години. Во 1329 година и било гарантирано враќање на нејзиниот имот. Во 1332 година, Кристофер Втори умрел, а Данска била нарушена од меѓувладеење. Ништо не се знае за неа во текот на овие години, но во одреден момент во текот на нејзините подоцнежни години, таа се повлекла во Сент Педерс Клостер во Нествед во Сјаланд.

Нејзиниот втор син починал во егзил во 1319 година. Во 1320 година, нејзиниот најстар син Магнус се вратил во Шведска, каде што бил погубен. Затоа, хрониките речиси само ги спомнуваат двете ќерки на кралската двојка, Агнес и Кетрин. Ништо не е познато за нејзината најмлада ќерка Катерина, а единственото нешто што се знае за нејзината најстара ќерка Агнес е дека кралот на Данска ѝ подарил земја на опатијата Сланџеруп за нејзино одржување во 1344 година.

Таа била погребана во црквата Сент Бендт во Рингстед .

 Надгробен камен од 1582 година за Маргарет и нејзиниот сопруг Биргер во црквата Сент Бендт во Рингстед (не е поставен на вистинскиот гроб)

Проблем
-------

* Магнус (1300–1320), погубен во Шведска
* Ерик (р. 1319), архиѓакон во Упсала, умрел во егзил
* Агнес (р. по 1344), калуѓерка во опатија Сланџеруп
* Катерина (р. по 1320 година)

Белешки
-------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22  Märta, Svenskt biografiskt lexikon (art av Hans Gillingstam), hämtad 2016-09-06.
2. ↑  Christer Öhman (Swedish): Helgon, bönder och krigare. Berättelser ur den svenska historien (Saints, farmers and warriors. Stories from the history of Sweden)
3. 1 2 3 4  Christer Öhman: *Helgon, bönder och krigare. Berättelser ur den svenska historien* [Saints, peasants and warriors. Stories from the Swedish history], 1994

Наводи
------

* Svensk Uppslagsbok, 1947 година на почетокот. [Шведски речник, издание од 1947 година] 1947 година (шведски)
* Wilhelmina stålberg (шведски): *Anteqningar om svenska qvinnor* [Белешки за Швеѓанките]
* Дик Харисон (шведски): *Jarlens sekel* [Векот на жарлот]
* Кристер Охман: *Helgon, bönder och krigare.* *Berättelser ur den svenska historien* [Светци, селани и воини. Приказни од шведската историја], 1994 година
* 

|  |
| --- |
| Марта од Данска **Роден(а):** 1277  **Починал(а):** 1341
Предлошка:S-roy |
| **Незаземено** | **Queen consort of Sweden**1298–1318 | **Незаземено** |