**Компјутерската наука во спортот** е интердисциплинарна дисциплина која има за цел да ги комбинира теоретските, како и практичните аспекти и методи од областа на информатиката и спортската наука. *Интердисциплинарни* области се научни подрачја што обработуваат две или повеќе академски дисциплини. Главниот акцент на интердисциплинарноста е ставен на примената и употребата на компјутерско - заснованите, но исто така и математички техники во спортската наука, насочувајќи се на овој начин кон поддршка и унапредување на теоријата и практиката во спортот. Причината која доведе компјутерската наука (информатиката) да стане важен партнер на спортската наука е главно поврзана со „фактот дека употребата на податоци и медиуми, дизајнот на модели, анализата на системите итн. Сè повеќе бара поддршка на соодветни алатки и концепти кои што се развиени и достапни во компјутерската наука ".

Историска позадина
------------------

Враќајќи се во историјата, компјутерите во спортот се користеа за прв пат во 60-тите години на минатиот век, и нивна главната цел беше да соберат и обработат спортски информации. Базите на податоци беа создадени и проширени со цел да се состави документација и да се распределат публикации, како што се написи или книги што содржат содржини и знаења поврзани со спортската наука. До средината на 1970-тите, официјално беше основана и првата организација во оваа област, наречена IASI (Меѓународна асоцијација за спортски информации). Конгресите и состаноците се организираа почесто со цел стандардизација и рационализација на спортската документација. Бидејќи во тоа време оваа област беше очигледно помалку компјутерски ориентирана, специјалистите на почетокот зборуваа за спортски информации, а не за спортска информатика кога се зборувало за оваа научна област.

Врз основа на напредокот на компјутерската наука и пронаоѓањето на помоќен компјутерски хардвер во 70-тите години на минатиот век, започна вистинската историја на компјутерската наука во спортот. Ова беше и прв пат кога овој термин бил официјално користен и претставувал зачеток на многу важна еволуција во спортската наука.

Во раните фази на оваа област, статистиката за биомеханичките податоци, како на пример различните видови на сили или стапки, одиграле голема улога. Научниците започнаа да ги анализираат спортските игри собирајќи и разгледувајќи вредности и одлики со цел да ги анализираат и толкуваат. Подоцна, со континуирано подобрување на компјутерскиот хардвер - особено брзината на микро обработувачот - беа воведени многу нови научни и компјутерски парадигми, кои исто така беа интегрирани во **компјутерската наука во спортот.** Специфични примери се моделирање, како и симулација, но исто така и препознавање на обрасци, дизајн и (спортското) рударство на податоци ( data mining) .

Како резултат на овој развој, терминот **„компјутерски науки во спортот"** е додаден во енциклопедијата за спортски науки во 2004 година.

Области на истражување
----------------------

Важноста и силното влијание на компјутерската наука како интердисциплинарен партнер за спорт и спортска наука главно се докажува со истражувачките активности во компјутерската наука во спортот. Следниве ИТ концепти со тоа се од посебен интерес:

* Data acquisition на податоци и обработка на податоци
* Бази на податоци и експертски системи
* Моделирање (математичко, засновано на ИТ, биомеханичкo)
* Симулација (интерактивна, анимација и сл.) )
* Презентација

Врз основа на областите од горе, главните области на истражување во компјутерската наука во спортот ги вклучуваат :

* Training and coaching
* Биомеханика
* Спортска опрема и технологија
* Компјутерски апликации (софтвер, хардвер) во спортот
* Ubiquitous computing во спортот
* Мултимедија и Интернет
* Документација
* Образование

Истражувачки заедници
---------------------

Јасна демонстрација за еволуцијата и ширењето кон компјутерската наука во спортот е исто така и фактот дека во денешно време луѓето прават истражувања во оваа област низ целиот свет. Во 90-тите години беа основани многу нови национални и меѓународни организации во врска со темата компјутерски науки во спортот. Овие здруженија редовно организираат конгреси и работилници со цел тие информации да станат достапни, како и размена на научни знаења и информации за сите теми во врска со интердисциплинарната дисциплина.

### Историско истражување

Како прв пример, во Австралија и Нов Зеланд научниците ја изградија групата MathSport на ANZIAM (Австралија и Нов Зеланд индустриска и применета математика), која од 1992 година организира состаноци, првично под името „Математика и компјутери во спортски конференции", и сега „ MathSport ". Главни теми се математички модели и компјутерски апликации во спортот, како и тренерски и наставни методи засновани на информатика.

Европската заедница исто така беше меѓу водечките мотори за појавата на оваа област. Некои работилници на оваа тема беа успешно организирани во Германија од крајот на 80-тите години на минатиот век. Во 1997 година во Келн се одржа првиот меѓународен состанок за компјутерски науки во спортот. Главната цел беше да се шират и споделат апликациите, идеите и концептите за употреба на компјутерите во спортот, што исто така требло да даде придонес кон создавањето на интернационализација и на тој начин да се зајакне истражувачката работа во оваа област.

Оттогаш, вакви меѓународни симпозиуми се одржуваа на секои две години низ цела Европа. Бидејќи првите конференции беа целосен успех, беше решено да се оди уште подалеку, а основањето на организацијата беше логична последица на тоа. Овој чекор беше постигнат во 2003 година, кога беше основана Меѓународната асоцијација на компјутерски науки во спортот (IACSS) за време на 4-от меѓународен симпозиум во Барселона, кога за прв претседател беше избран Проф. Јирген Перл. Неколку години претходно беше и објавено и првото меѓународно електронско списание на оваа тема (International Journal of Computer Science in Sport или Меѓународен весник за компјутерски науки во спортот). Интернационализацијата се потврдува и со фактот дека три конференции веќе беа одржани и надвор од Европа - во Калгари ( Канада ) во 2007 година, Канбера ( Австралија) во 2009 година и Шангај ( Кина) во 2011 година. За време на симпозиумот во Калгари дополнително се смени претседателската позиција - му беше доделена на Проф. Арнолд Бака, кој е реизбран повторно во 2009 и 2011 година. Следните Симпозиуми за компјутерски науки во спортот се одржале повторно во Европа, во Истанбул ( Турција ) во 2013 година и во Loughborough ( Велика Британија ) во 2015 година. Во 2017 година се одржал 11 Симпозиум за компјутерски науки во спортот во Констанца ( Германија ). За време на конференцијата во Истанбул, проф. Мартин Ламес бил избран за претседател на IACSS. Тој бил реизбран и во 2015, 2017 и 2019 година. Додека пак 12-тиот меѓународен симпозиум за компјутерски науки во спортот се одржал во Москва ( Русија ) од 8 до 10 јули 2019 година:  Архивирано на 5 декември 2020 г.

**Национални организации на компјутерски науки во спортот:**

* Австриска асоцијација на компјутерски науки во спортот
* Британско здружение за компјутерски науки во спортот и вежбањето
* Кинеска асоцијација на компјутерски науки во спортот
* Хрватско здружение на компјутерски науки во спортот
* Компјутерски науки во спортот како дел од Германското здружение за спортски науки -
* Швајцарско здружение за компјутерски науки во спортот SACSS
* Индиска федерација за компјутерски науки во спортот
* Португалска асоцијација на компјутерски науки во спортот
* Турско здружение на компјутерски науки во спортот
* Руска асоцијација на компјутерски науки во спортот -

Користена литература
--------------------

1. ↑  Link, D.; Lames, M. (2009). „Sport Informatics - Historical Roots, Interdisciplinarity and Future Developments". *International Journal of Computer Science in Sport*. **8** (Edition 2): 68–87.
2. ↑  Arnold Baca (2006). „Computer science in sport: an overview of history, present fields and future applications (part I)". Наводот journal бара `|journal=` (help) IJCSS Special Edition 2/2006, 25-35.
3. ↑  Jürgen Perl (2006). „Computer science in sport: an overview of history, present fields and future applications (part II)". Наводот journal бара `|journal=` (help) IJCSS Special Edition 2/2006, 36-46.
4. ↑  Bahadorreza Ofoghi; John Zeleznikow; Clare MacMahon; Markus Raab (2013). „Data mining in elite sports: A review and a framework". *Measurement in Physical Education and Exercise Science*. **17** (3): 171–186. doi:10.1080/1091367X.2013.805137.
5. ↑  Iztok Fister Jr.; Karin Ljubič; Ponnuthrai Nagaratnam Suganthan; Matjaž Perc; Iztok Fister (2015). „Computational intelligence in sports: Challenges and opportunities within a new research domain". *Applied Mathematics and Computation*. **262**: 178–186. doi:10.1016/j.amc.2015.04.004.
6. ↑  MathSport, www.anziam.org.au

Понатамошно читање
------------------

* Baca, A. (2015). Computer Science in Sport - Research and practice, Routledge.

Надворешни врски
----------------

* MathSport - ANZIAM (Индустриска и применета математика во Австралија и Нов Зеланд)
* ECSS (Европски колеџ за спортска наука)
* ISEA (Меѓународно здружение за спортско инженерство)
* IACSS (Меѓународна асоцијација на компјутерски науки во спортот)