**Тема Егејско Море** (грчки: *θέμα τοῦ Αἰγαίου Πελάγους*, *thema tou Aigaiou Pelagous*) — византиска провинција во северното Егејско Море основана во средината на 9 век. Како една од трите посветени поморски теми на Византиското Царство (грчки: θέματα ναυτικᾶ ), главно служела за обезбедување на бродови и војници за византиската морнарица, но исто така служела и како граѓански административен огранок.

Потекло
-------

Темата потекнува од доцноантичката цивилна провинција „Острови" (латински: *Insulae*; грчки: *Nήσοι*), која ги опфаќала островите од југоисточниот и источниот дел на Егејот до Тенедос. Терминот „*Aigaion Pelagos* "се појавува за прв пат како административен опис во почетокот на 8 век, кога се посведочени печати на неколку негови *kommerkiarioi* (цариници). Еден печат, датиран во 721/722 година, дури се однесува на службено лице задолжено за сите грчки острови, што веројатно имплицира проширување на старата провинција и над островите во северниот и западниот дел на Егејското Море. Воено, егејските острови биле под контрола на корпусот *Карабисијанои*, а подоцна и на темата Кивериот во текот на VII и VIII век. Во 726 година, регионот учествувал во бунт против иконоборската политика на царот Лав III. Стефан, командант на флотата на островите Киклади, му се придружил на водачот на бунтовниците Агалијанос Контоскелес во неуспешниот напад на Константинопол. Од крајот на 8 век, две посебни команди се појавуваат во Егејското Море: *дроунгариите* на Егејското Море (*Aigaion Pelagos*), очигледно контролирајќи ја северната половина, и *droungarios* „од дванаесетте острови" (*Додеканесос*) или „од Заливот" (*Колпос*), задолжен за јужната половина. Последната команда на крајот еволуирала во темата Самос, додека првата еволуирала во темата Егејско Море, опфаќајќи ги и островите на северниот дел на Егејското Море, како и Дарданелите и јужните брегови на Пропонтис.

Историја
--------

Темата Егејско Море мора да била создадена во 843 година: нејзиниот управувачки *стратег* не се појавува во *Тактикон Успенски* од 842/843 година, каде сè уште се наведени *дроунгариите*, но на друго место е потврдено дека тој бил активен на Лезбос во 843 година.

Темата Егејско Море била редовно организирана тема, поделена на *турми* и *бандони* и со целосно дополнување на воени, цивилни и фискални службеници. Меѓутоа, во областите на Дарданелите и Пропонтисот, *друнгариите*, а подоцна и *стратегите* на Егејското Море, веројатно го делеле авторитетот со грофот од темата Опсикија, под чија јурисдикција овие територии соодветно припаѓале. Грофот на Опсичарите веројатно ја задржал власта над цивилната администрација и локалната одбрана, додека темата Егејско Море била единствено одговорна за опремување на бродови и регрутација на луѓе од овие области. Слична постапка постоела и во темата Самос. Овој став е зајакнат со фактот дека опсиците, а особено Словените (*Sklabesianoi*) насилно населени од Царството во темата Опсикија, се потврдени дека служеле како маринци во 10 век.

Според царот Константин VII Порфирогенетос (р. 913–959), во почетокот на 10 век темата ги вклучувала Лезбос (седиште на *стратегот* ), Лемнос, Имброс и Тенедос, Хиос (подоцна пренесен на Самос), Споради и Киклади. Според Елен Арвеиле, Кикладите веројатно биле префрлени во темата Егејско Море кога поморската команда *Додеканесос/Колпос* *била* укината и од неа била основана темата Самос кон крајот на 9 век. Во 911 година, силите на поморската тема Егејско Море се евидентирани како 2.610 веслачи и 400 маринци.

Провинцијата опстанала до крајот на 10/почетокот на 11 век, кога постепено се делела на помали команди. Како што се Кикладите и Спорадите, Хиос и регионот на Абидос се здобиле со свои *стратези*, темата Егејско Море станала чисто граѓанска провинција која ги опфаќала само бреговите на Пропонтис и регионот околу Константинопол. До крајот на 11 век, она што останало од старата флота на темата било вклучено во обединетата царска морнарица во Константинопол, под команда на *мега дукс*. Потоа, некое време во 12 век, се чини дека темата Егејско Море била споена со темата Опсикија во една провинција, како што е потврдено во *Partitio terrarum imperii Romaniae* во 1204 година. Темата престанала да постои по распаѓањето на Византиското Царство по Четвртата крстоносна војна во 1204 година.

Наводи
------

1. 1 2 3 4 5  Nesbitt & Oikonomides 1994. sfn error: no target: CITEREFNesbittOikonomides1994 (help)
2. 1 2  ODB.
3. 1 2 3 4 5 6  Ahrweiler 1966. sfn error: no target: CITEREFAhrweiler1966 (help)
4. ↑  Oikonomides 1972. sfn error: no target: CITEREFOikonomides1972 (help)
5. ↑  Treadgold 1995. sfn error: no target: CITEREFTreadgold1995 (help)

Извори
------

* Ahrweiler, Hélène (1966). *Byzance et la mer. La marine de guerre, la politique et les institutions maritimes de Byzance aux VIIe-XVe siècles* (француски). Paris: Presses universitaires de France.
* Kazhdan, Alexander, уред. (1991). *The Oxford Dictionary of Byzantium*. Oxford and New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-504652-8.
* Nesbitt, John W.; Oikonomides, Nicolas, уред. (1994). *Catalogue of Byzantine Seals at Dumbarton Oaks and in the Fogg Museum of Art, Volume 2: South of the Balkans, the Islands, South of Asia Minor*. Washington, DC: Dumbarton Oaks Research Library and Collection. ISBN 0-88402-226-9.
* Oikonomides, Nicolas (1972). *Les listes de préséance byzantines des IXe et Xe siècles* (француски). Paris: Editions du Centre National de la Recherche Scientifique.
* Treadgold, Warren T. (1995). *Byzantium and Its Army, 284–1081*. Stanford, California: Stanford University Press. ISBN 0-8047-3163-2.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Теми на Римската Империја според „*За управувањето на Империјата*" (околу 950 г.) |
| --- |
|  |
| Источни или азиски теми | 
* Анадолија
* Ерменија (ги вклучувала Кападокија и Харсианија)
* Тракија
* Опсикија
* Оптиматија
* Букеларија
* Пафлагонија
* Халдија
* Месопотамија
* Колонеја
* Севастија
* Ликанд
* Селевкија
* Кивериот
* Кипар
* Самос
* Егејско Море

 |
|  |
| Западни или европски теми | 
* Тракија§
* Македонија§
* Стримон
* Солун
* Елада
* Пелопонез
* Кефаленија
* Никопол
* Дирахион/Драч
* Сицилија
* Лангобардија
* Херсон/Климата
* (незапишана Далмација)

 |
|  |
| § Тракија и Македонија биле сметани за Источни теми заради хиерархиски причини |

 |