Во статистиката, **групните индекси**, уште се нарекуваат агрегатни,множествени или синтетички.Тие ја изразуваат динамиката, односно релативните промени на повеќе сродни појави.Имено се работи за заеднички **временски индекс**, како синтетички показател на варијациите на различни, но релативно сродни појави.

Дефиниција, поделба и методи на групниот индекс
-----------------------------------------------

Групните индекси ни овозможуваат следење на движењето на комплексни целини, како што се на пример: **производството на индустријата, производство на земјоделството, вредноста на вкупниот промет, вредноста на увозот и извозот, цените на производите за исхрана, облека и обувки и сл. продуктивноста на трудот на индустријата во целина, како и на гранките пооделно итн**.

Сите индекси, се класифицираат во три основни групи:

* Индекси на физичкиот обем (квантум)
* Индекси на цени
* Индекси на вредноста

*(од овие индекси се изведени: индексите на продуктивноста на трудот, индексите на трошоците на живот,индексите на номиналните и реалните примања итн.)*

Изнаоѓањето на групниот индекс може да се врши според различни методи, а тоа зависи од соодветните податоци со кои располагаме.Во практиката се применуваат:

* **методот на агрегати**
* **методот на просечни односи (средни вредности)**

Индекси на физичкиот обем
-------------------------

Индексот на физичкиот обем (индексот на квантум) е еднаков на количникот помеѓу производството остварено во тековниот период(q1) и производството во базичниот период(q0 )помножено со 100.

q1-Производство во тековниот период

q0-Производство во базичниот период

### Метод на агрегати

1. Ласперов (Laspeyres) групен индекс на квантум-според овој метод агрегатниот индекс на физичкиот обем ќе се добие кога количеството во тековниот период (q1) и базичниот период (q0) ќе се помножат со цените од базичниот период (p0)

  

2. Пашеов (Paasche) групен индекс на квантум-според овој метод агрегатниот индекс на физичкиот обем ќе се добие кога количеството во тековниот период (q1) и базичниот период (q0) ќе се помножат со цените од тековниот период.(p1)

### Метод на просечни односи

1. Ласперов (Laspeyres) групен индекс на квантум-ако како пондер на поединечните индекси се земе вредност од базичниот период, тогаш групниот индекс се добива како аритметичка средина на поединечните индекси.

2. Пашеов (Paasche) групен индекс на квантум-ако како пондер на поединечните индекси се земе вредност од тековниот период ,тогаш групниот индекс се добива како хармониска средина на поединечните индекси.

### Marschal-Edgvorth-овиот и Фишеровиот индекс на квантум

За да се избегнат разликите во вредноста на индексите при употреба на пондерот од базичниот период и тековниот период можат да се конструираат уште 2 форми на индексите кои всушност претставуваат трагање кон еден т.е. идеален индекс на физичкиот обем.Тие се:

1. Marschal-Edgvorth-овиот индекс на физичкиот обем - за пондер се земаат збировите на цените од базичниот и тековниот период.

2. Фишеров индекс на физичкиот обем –индексот на физичкиот обем се добива како геометриска средина на групните индекси на физичкиот обем со пондери од базичниот и тековниот период.

Индекси на цени
---------------

За следење на динамиката на цените се користат поединечните и групните индекси на цени. Поединечниот индекс на цени ги изразува релативните промени на цените на еден вид производи.

p1-цени од тековен период

p0-цени од базичен период

### Метод на агрегати

1. Ласперов (Laspeyres) групен индекс на цени- цените од тековниот период (p1) и базичниот период (p0) се множат со количествата од базичниот период.(q0)

2. Пашеов (Paasche) групен индекс на цени- цените од тековниот период(p1) и базичниот период(p0) се множат со количествата од тековниот период.(q1

### Метод на просечни односи

1. Ласперов (Laspeyres)групен индекс на цени-(пондери од базичниот период)

2. Пашеов (Paasche) групен индекс на цени-(пондери од тековниот период)

### Marschal-Edgvorth-овиот и Фишеровиот индекс на цени

Во статистичката практика е можна комбинација на пондерите од базичниот и тековниот период. Така:

1. Фишеровиот индекс на цени-претставува геометриска средина на два групни индекса, едниот со пондерирани фактори од базичниот и другиот со пондерациони фактори од тековниот период.

2. Marschal-Edgvorth-овиот индекс на цени-индекс којшто е пондериран со збирот на пондерационите фактори од базичниот и тековниот период.

Индекс на вредноста
-------------------

Освен групниот индекс на квантум, во практиката се употребува и групниот **индекс на вредност**.Овој индекс ги изразува релативните промени на вредносниот израз на појавата во текот на времето (производството, прометот, извозот, увозот и сл.)

Наводи
------

1. ↑  Ристески Славе, Тевдовски, Драган (2010): „Статистика за бизнис и економија", четврто издание, Скопје: Економски факултет - Скопје</
2. ↑  Newbold, Paul, William L. Carlson, and Betty Thorne (2007), Statistics for Business and Economics, 6th ed. Prentice Hall, Upper Saddle River, New Jersey- Скопје]
3. ↑  Mann, S. (1995), Statistics for business and economics, New York