Карта на Голем Град
**Голем Град** (**Змиски Остров** или **Св. Петар**) — остров во Преспанското Езеро од големо културно-историско значење. За него погрешно се смета дека е единствениот остров во Република Македонија, во која впрочем постојат повеќе езерски и речни острови.

Географија
----------

Островот е долг 750 м, а широк 450 м, со највисок дел 50 м над езерото. Од сите страни островот е заобиколен со карпи и спили со височина 20 до 30 метри. Над нив се оформува плато со две возвишенија на северниот и јужниот дел на островот. Меѓу возвишенијата има седло кое на бреговите завршува со мали заливи. Овие два заливи се единствените места од кои може да се пристапи на висорамнинката.

Животински и растителен свет
----------------------------

Колонија корморани, Голем Град
Голем Град е прогласен за строг природен резерват заради специфичните геоморфолошки одлики, карактеристичната флора и фауна и поради своето историско минато.

Опкружувањето со големата количина на вода, геолошката подлога и близината на Средоземјето овозможиле на островот да владее посебна микроклима која е причина за појава на богата и ретко распространета вегетација, во која доминираат јужноевропските флорни елементи (41 или 25,6% - субсредоземни видови; 29 или 18,2% - евроазиски; 20 или 12,6% - средоземни; 18 или 11, % - понтски; 17 или 10,6% - европски; 10 или 6,2% - мезиски; 8 или 5,0% - околуполарни; 5 или 3,1% - културни; 4 или 2,5% - атлантско-субсредоземни; 3 или 1,9% - космополити; 3 или 1,9% - илирски; 2 или 1,2% - скардо-пиндски).

На островот Голем Град според академик Ханс Ем, јасно се издвојуваат две шумски заедници и тоа шумата на дива фоја (Biaro tenuifoliae-Juniperetum excelsae) и шумата на вебиевиот бадем и мазната копривка (Pruno webbii-Celtetum glabrae).

Статус
------

Според Указот за прогласување на Законот за прогласување на дел од планината Галичица за Национален парк, во членот 4 на овој закон се потенцира дека во границите на паркот влегува и островот Голем Град во Преспанското Езеро.

Поради природните вредности кои ги поседува, со Планот за просторно уредување на паркот за островот одреден е посебен режим на заштита и ставен е во зоната за строга заштита. Режимот на заштита во овие зони дефиниран е во член 104 од Законот за заштита на природата (Сл. Весник на РМ 67/04).

Во 2008 островот е отворен за туристи.

Историски споменици
-------------------

На островот на релативно мала површина сконцентрирани се голем број културно историски споменици и природни вредности. Два километри долгиот воден пат од селото Коњско води до оваа природна тврдина, издигната 30 м над езерската вода и со површина од 18 хектари. Денес е ненаселена, но е богата со ендемски растенија, ретки птици, залични заедници на животни, како и објекти, записи и наоди кои зборуваат за долгите векови на населеност на островот.

Освен за љубителите и проучувачите на природата, островот Голем Град е едно од најатрактивните места за оние чии интересирања се насочени кон откривањето и истражувањето на остатоците на населбите од неолитот, старомакедонското и римското време (некропола) и средновековието. Освен римската некропола, откриени се шест цркви постоеле дванаесет. Островот впрочем бил континуирано населен 2000 години, а манастирскиот живот се одвивал од X до XIV век. Меѓу пронајдените цркви, од особен интерес е онаа подигната и живописана во XIV врз темели на римска цистерна за вода.

Освен сочуваната црква Св. Петар, средновековната црква Св. Димитрија, постои и ранохристијанската базилика од крајот на IV и почетокот на V век, каде се откриени остатоци од поден мозаик.

Островот има три пристаништа: „Св. Петар", „Гојдарица" и „Влаија".

Поврзано
--------

* Мал Град
* Преспанско Езеро
* Список на острови во Македонија

Галерија
--------

* Далматински пеликани и островот во позадинатаДалматински пеликани и островот во позадината
* Фрески од црквата „Св. Петар" на Голем ГрадФрески од црквата „Св. Петар" на Голем Град
* Белите карпести брегови на островотБелите карпести брегови на островот
* Змија на островотЗмија на островот
* Поглед на островот Голем ГрадПоглед на островот Голем Град
* Голем нуркач пред самиот островГолем нуркач пред самиот остров
* Островот Голем Град, со дронОстровот Голем Град кој се наоѓа во Преспанското Езеро видено од далечина, со дрон
* Островот Голем Град, од воздух, со дронОстровот **Голем Град**, од воздух, со дрон
* 
* 
*

Наводи
------

1. ↑  *Eadem, Golem Grad de Prespa, „Spartacus", II, Symposium 2002, Sandanski, Veliko Trnovo, 2006, 11-20*
2. ↑  Статија за островите во Македонија - географски портал „ИГЕО"
3. ↑  „ОСТРОВ ГОЛЕМ ГРАД". Архивирано од изворникот на 2012-12-01. Посетено на 2012-08-29.
4. ↑  „НАционален парк Галичица". Посетено на 2012-08-29.[*мртва врска*]
5. ↑  „Вест за отворањето на островот за туристи". Архивирано од изворникот на 2020-07-22. Посетено на 2020-07-22.
6. ↑  *Цв. Грозданов, Композиција Опсаде Цариграда у цркви Светог Петра на Преспи, ЗЛУ, 15, Нови Сад, 1979, 277-287*
7. ↑  *В. Битракова-Грозданова, Ископувања на Голем Град, 1981-1986, МАА, 10, Скопје, 1989, 101-133*

Надворешни врски
----------------

* Голем Град на Ризницата ?
* Мрежно место посветено на островот Голем Град Архивирано на 8 јуни 2019 г. (македонски) (англиски)
* „Змиите и птиците го чуваат недопрениот екосистем на Голем Град во Преспа", „Сакам да кажам", 2.7.2023
* Видеорепортажа за Голем Град, Discover Macedonia

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Голем Град |
| --- |
|  |
|  | Црква „Св. Петар"  •  Црква „Св. Димитрија"  •  Црква „Св. Никола"  •  Црква од 14 век  •  Базилика од V век  •  Базилика 1 од V-VI век  •  Базилика 2 од V-VI век  •  Хеленистичка куќа  •  Римска куќа  •  Римска куќа 1 од IV век  •  Римска куќа 2 од IV век  •  Римска цистерна |  |
|  |
| Преспанско Езеро |

 |