Податотека:Manifestazione SUNIA, Genova 1976.jpgДемонстрации на Унијата, Џенова, 1976 година
**Италијанската социјална држава** се заснова делумно на корпоративно-конзервативниот модел и делумно на универзалниот модел на благосостојба.

Главни одлики
-------------

### Здравствена грижа

Во 1978 година, здравствената реформа ја воведе Националната здравствена служба, термин инспириран од Националните здравствени служби во Обединетото Кралство. ССН е јавен и универзален систем насочен кон гарантирана здравствена заштита за сите граѓани. Тоа било планирано да биде право и не било тестирано со средства. Подоцна, финансиската состојба побара да се воведат и корисни давачки за да се избегне трошењето, дури и ако тоа може да доведе до нееднаквости, и тестирање на средства за вообичаени тестови и медицина. Во 1992 година, големата реформа им овозможи на граѓаните да плаќаат повисоки такси за да добијат приватни услуги во рамките на ССН. На овој начин се намали јавната потрошувачка. Денес ССН се финансира и од директни даноци и од приходите на локалните здравствени агенции, направени со делумни или вкупни плаќања на услуги. ССН главно се занимава со региони, кои ги контролираат локалните здравствени агенции и го одредуваат нивото на кориснички давачки, но под контролата на Министерството за здравство. Разликите меѓу регионите во нивоата на богатство, политичките коалиции на функции и компетентноста на политичката елита доведоа до многу различни резултати, бидејќи се смета дека „Црвениот појас" на регионите предводени од централно-италијанската комунистичка партија го има и најдобриот, посеопфатен, евтин и универзален здравствен систем.

Специјалистичката посета чини околу 30 евра, додека пак едно плико лекови чини 2 евра, истата посета и истите лекови кога се прават приватно, може да се зголемат многу пати. Луѓето во финансиска неволја не плаќаат ништо за гореспоменатите работи.

### Образовни и културни ресурси

Образованието е бесплатно и задолжително за деца на возраст од 6 до 18 години. Тоа вклучува пет години универзално основно училиште, три години средно училиште и на крајот пет години средно училиште што води до матуритански испит и доделување „диплома", што, дава пристап до професии како што се цртач или наставник. Основното училиште исто така вклучува и бесплатни книги, но не униформа или превоз, а од 12-годишна возраст трошоците за книги и превоз, како и сите други давачки за средно образование се на товар на семејството. Понекогаш некои семејства со ниски примања кои ги исполнуваат условите за бенефиции за проверка на средствата можат да аплицираат за ваучер за да придонесат за плаќање на предвидените учебници кои се многубројни и скапи во Италија. Постојат и јавни и приватни универзитети. Јавните универзитети главно се финансираат од државата и имаат ниски такси поврзани со приходите и поддршка за студентите со ниски примања проверени според средствата, додека приватните универзитети имаат многу повисоки такси.

### Домување

Проблемот со евтини и здрави станови за луѓето со ниски приходи доведе до усвојување на Законот Луцати од 1903 година, кој предвидува формирање на јавни, непрофитни, локални власти за домување да градат и изнајмуваат станови за да ги задоволат потребите на зголемениот урбан. популација. Тие агенции беа реформирани во 1938 година, но сè уште се занимаваат со јавни станови. Во 1962 година, Законот бр.167 го охрабри купувањето, од страна на локалните власти, земјиште кое требаше да се користи за јавни станови. Иако оваа интервенција помогна да се задоволи потребата за јавни станови, таа исто така доведе до изградба на домови без станбени услуги.

Во 1978 година, законот за изнајмување воведе максимална такса за станбени имоти. Максималните закупнини се зголемуваа многу побавно од стапката на инфлација и не ги земаа предвид промените во урбаното население. Ова ги наведе сопствениците да претпочитаат продавање отколку изнајмување или да се одлучат за преговори за такси на црниот пазар, што пак доведе до ограничување на пазарот за изнајмување. Во 1998 година, само 20% од Италијанскиот пазар на станови биле изнајмување. Семејствата со високи приходи претпочитаа да го купат својот дом, додека семејствата со ниски приходи кои не можеа да си дозволат да купуваат страдаа од високите кирии. Законот за изнајмување од 1998 година се обиде да го ревитализира секторот за изнајмување со либерализација на максималните закупнини и дозволувајќи им да ги постават условите за изнајмување од организациите на сопствениците и станарите.

### Невработеноста

Проблемот со невработеноста во Италија е ублажен со владините бенефиции, во форма на парични трансфери врз основа на придонеси. Условот за барателите да добијат до 40 проценти од претходните плати на поединецот до седум месеци е да биле претходно вработени и запишани за осигурување во случај на невработеност, да плаќаат придонеси најмалку 52 недели за цели две години. Превисоките стапки на невработеност со кои се соочи Италија во 1980-тите донесоа бенефиции за невработеност да бидат првата ставка за зголемување на трошоците за социјално осигурување и придонесоа за пораст на италијанскиот јавен долг.

Од 1947 година, со реформите во 1975 година, паричните бенефиции се обезбедуваат како амортизери за оние работници кои се под суспенција или кои работат само за намалено време поради привремени тешкотии на нивните фабрики. Овој институт, има за цел да им помогне на фабриките во финансиски тешкотии, преку преземање на трошоците на неактивната работна сила, поддржувајќи ги и оние работници кои би можеле да изгубат дел од својот приход. Работниците добиваат 80 посто од претходните плати, според максималното ниво утврдено со закон, а нивните придонеси за пензии се сметаат за платени.

Заедно со фондовите за технолошки вишок, од 1984 година компаниите можат да аплицираат за договори за солидарност. На тие работници државата ќе им додели 60 посто од изгубениот дел од платата. Ваквите договори може да траат до четири години. Од 1993 година, договори за солидарност може да се донесат и од компании кои немаат право на средства за технолошки вишок. Во овој случај, државата и компанијата ќе доделат по 25 отсто од намалениот дел од платите на работниците, до две години.

Доколку Фондот за технолошки вишок не дозволи компанијата повторно да воспостави добра финансиска состојба, работниците можат да имаат право на надоместоци за мобилност, доколку имаат договор за континуирано вработување и биле вработени во претходните дванаесет месеци. На другите компании им се обезбедува стимулација за нивно вработување. Надоместокот за невработеност генерално може да се бара до 12 месеци. За да остане право на надоместоци, работникот не може да одбие да посетува курс за обука или да земе слична работа со плата вредна над 90 проценти од претходната или да му соопшти на Одборот за Социјално Осигурување дека нашол привремена работа.

Тука се и приходите на граѓаните. Тоа е систем на социјална заштита создаден во Италија во Јануари 2019 година. Иако неговото име потсетува на еден од универзалниот основен приход, оваа одредба всушност е форма на условен и неиндивидуален гарантиран минимален приход. Приходите на граѓаните беа предложени од Движењето пет ѕвезди и беа одобрени во првиот кабинет на Конте.

### Пензиите

Италијанските пензиски трошоци се високи во споредба со нејзините колеги од ОЕЦД. Италија се потрошила најмногу за пензиите во јавниот сектор како процент од БДП меѓу земјите на ОЕЦД. Ова изнесуваше 16,3 отсто од БДП во 2013 година. Италијанските пензии се меѓу најдарежливите во развиениот свет во однос на замена на приходите. Стапката на замена на нето приходот за италијанските пензии во 2016 година била 93 проценти. Според податоците на ОЕЦД од 2016 година, нормалната возраст на пензионер во Италија е 66,6 години. Најраниот период кога едно лице ги исполнува условите за целосна пензија е 62,8 години.

Историјата на пензиите во Италија датира од институцијата во 1898 година на Националниот осигурителен фонд за инвалидност и стареење на фабричките работници, доброволно осигурување кое добиваше грантови од државата, како и од работодавците. Во 1919 година тој стана задолжителен и опфати 12 милиони работници: Агенцијата била преименувана во Национален институт за социјално осигурување во 1933 година. средства за технолошки вишок; се намалија возраста за пензија. Во 1952 година пензиите беа реформирани и беа воведени минимални пензии. Во 1968–69 година, системот заснован на придонеси бил променет во систем заснован на заработка, поврзан со претходните плати. Воведени се нови мерки за работниците и работодавачите да се справат со производствената криза. Од следната година пензиите на приватните работници беа поврзани со годишниот приход на нивната компанија. Финансиските нарушувања од раните 1990-ти донесоа зголемување на возраста за пензионирање во 1992 година и воведување на доброволни шеми за приватно осигурување следната година. Реформата, со цел да се намали фрагментацијата и јавната потрошувачка, била завршена со Законот Дини во 1995 година, кој воведе флексибилна возраст за пензионирање помеѓу 57 и 65 години, и се врати на системот заснован на придонеси. Пензиското покривање за новите флексибилни работници било воведено во 1996 година.

### Семејни политики, грижа за стари и инвалиди, социјална помош

Породилното отсуство се состои од два месеци пред и три месеци по раѓањето. На мајките им се доделуваат 80 отсто од нивните претходни плати и дополнителни шест месеци незадолжително отсуство. Тие имаат право да ја задржат и својата работа една година. Семејните бенефиции се поврзани со големината на семејството и приходот, со зголемени плаќања за членовите на семејството со посебни потреби. Социјалната помош се заоснова на правата и се тестираат средствата и се однесува на сиромашните семејства. Со социјалните услуги за стари лица, инвалиди и сиромашни семејства се занимаваат локалните власти, понекогаш со помош на волонтерски здруженија и непрофитни задруги за социјални услуги. Инвалидите кој немаат работа добиваат и околу 270 евра месечно.

Историски преглед
-----------------

Темелите на италијанската држава на благосостојба беа поставени по линијата на корпоратистичко-конзервативниот модел или на неговата медитеранска варијанта. Пат како социјалдемократски системи.

Стапката на раст на социјалните трошоци во Италија варираше во последните неколку децении на дваесеттиот век. За годините 1970–1980 година, просечната стапка на раст била 4,1 отсто. Ова се зголеми на 4,4 проценти за годините 1980-1990 година, а потоа значително се намали на просечни 1,9 проценти за периодот 1990-2000 година. Намалените стапки на раст во последниот период се случија во услови на бран реформи на социјалната држава во „јужноевропските" држави. Во Италија, реформите беа насочени кон нееднаквостите во пензиските програми кои фаворизираа одредени сегменти од населението. Ова било постигнато преку повеќе рунди на пензиски реформи во 1990-тите. Реформите на други места се обидоа да го прошират социјалното осигурување на поширок дел од италијанското население и вклучија проширување на некои социјални услуги и програми за тестирање на средства за сиромашните домаќинства. И покрај напорите за реформи, Италија се соочува со предизвици од високата невработеност, особено меѓу младите и жените. Италијанците на возраст од 15-24 години беа невработени со стапка од 34,7 проценти во 2017 година.

Реформите во доцните 1990-ти доведоа до непрофитни и добротворни организации да обезбедуваат повеќе социјални услуги во име на владата. Ова ги замаглувала границите помеѓу формалните системи на социјалната помош управувани од државата и неформалните системи организирани од приватни групи. Католичкиот блок се најде и како посредничка сила во транзицијата, при што црквата била вклучена во јавен дијалог кој ги унапреди сопствените социјално конзервативни ставови и нејзините добротворни организации кои ги исполнуваат овие пренесени улоги на благосостојба.

Родовите семејни претпоставки историски го дефинираа италијанскиот систем на благосостојба. Меѓутоа, во овој променлив период, овие претпоставки беа предизвикани и од зголеменото учество на жените на пазарот на трудот. Стресот врз системот на благосостојба бил резултат на тензиите меѓу аспектите на државата кои се обидуваат да се изедначат меѓу родовите улоги и одредбите за социјална заштита кои ги овековечуваат.

Истовремено, економската миграција за домашна работна сила стана поголем фактор во италијанската социјална држава. Поголемото учество на жените на пазарот на трудот ја зголеми побарувачката за домашна работна сила. Во ова трудоинтензивно поле, мигрантите можеа да се натпреваруваат само за плати работејќи во неформалната економија. Децентрализирачките реформи во суштина ги направија некои одредби за социјална заштита кој се достапни за мигрантите неформално. Иако законот за имиграција била зајакнат во 1992 година, дејствијата за спроведување беа спорадични, што го прави неефикасна пречка за неформалната имиграција.

Како што доаѓаа 2000-тите, трошоците за социјалниот систем во Италија ги фаворизираа постарите и средовечните лица за пензии и оние кои работеле во формалната работна сила, особено оние вработени во големите индустриски компании. Помладата генерација е оставена на цедило бидејќи многу од нив, дури и оние со високо образование и дипломи, никогаш не успеале да најдат работа и мора да се потпрат на нивните родители за поддршка. Оние кои можат да се вработат често земаат привремена работа, пониски платени работни места и работни места кои немаат никаква врска со нивното образование. Стапката на невработеност кај младите во Италија е над 40 посто. Една од популационите групи кои имаат корист од трошењето на италијанскиот систем на социјална помош, над 900 милиони долари во 1995 година, се мајките. На жените им се дава породилно отсуство од два месеци пред раѓањето до три месеци потоа и им се исплаќаат 80 отсто од платата.