**Куриум(III) оксид** е соединение составено од куриум и кислород со хемиска формула Cm  
2O  
3. Тоа е кристално цврсто тело со единица клетка која содржи два атоми на куриум и три атоми на кислород. Наједноставната синтеза равенка ја вклучува реакцијата на металот куриум(III) со O2− : 2Cm3+ + 3O 2− ---> Cm2O3.  Куриум триоксидот може да постои како пет полиморфни форми.   Две од формите постојат на екстремно високи температури, што го отежнува извршувањето на експерименталните студии за формирањето на нивните структури. Трите други можни форми што може да ги земе куриум секвиоксидот се кубната форма во центарот на телото, моноклинската форма и хексагоналната форма.   Куриум (III) оксид е или бел или светло тен во боја и, додека е нерастворлив во вода, е растворлив во неоргански и минерални киселини.   Неговата синтеза за прв пат била препознаена во 1955 година

Синтеза
-------

Куриум сесквиоксид може да се подготви на различни начини. (Забелешка: Имајте на ум дека начините наведени подолу не ги содржат сите можни начини на кои може да се произведе. )

Палење со O2 : Куриум(III) оксалат се таложи низ капиларна цевка. Талогот се запали со гасовит кислород на 400 степени °C, а добиениот производ термички се разградува преку 600 °C и притисок од 10 −4 mm. 

Аеросолизиран курум секвиоксид: Процесот на аеросолизација на Cm2O3 може да се направи преку повеќе експериментални процеси. Вообичаено, Cm2O3 се аеросолизира за експериментални процедури кои треба да ги откријат ефектите на металот куриум во биолошки систем.  

*Пат 1:* Традиционалната реакција на аеросолизација користи куриум метал како почетен материјал. Додека металот куриум е откриено дека природно постои како мешавина од 87,4% 244 Cm, 8,4% 243 Cm, 3,9% други изотопи на куриум и ~ 0,3% од ќерката нуклид, плутониум, во повеќето аеросолизирани синтези на куриум (III) оксид, куриум металот се прочистува преку екстракција со растворувач на куриум нитрат и *бис* (2-етилхексил) фосфорна киселина во толуен за да се отстрани плутониумот.  NH3OH потоа се додава во прочистениот куриум нитрат, а добиениот талог се собира и се исплакнува со дејонизирана вода. Талогот (Cm2O3) е повторно суспендиран во растворувач и аеросолизиран со некој вид генератор на аеросол со висока моќност (на пример: Лавлејс небулизатор). 

*Пат 2:* Во други аеросолизации, наместо додавање на NH3OH на прочистениот куриум нитрат, се користи амониум хидроксид за прилагодување на pH вредноста на растворот на 9. Зголемената базичност на растворот создава талог од куриум хидроксид. Овој талог потоа се собира преку филтрација и повторно се суспендира во дејонизирана вода, а потоа се користи небулизатор за аеросолизација на производот. 

Намалување со водороден гас: раствор од куриум трихлорид се испарува до суво со чиста азотна киселина за да се произведе куриум нитрат. Куриум нитратот потоа се запали во воздух, произведувајќи куриум оксид, за кој се верува дека е средна структура помеѓу CmO2 и формирањето на Cm2O3. Средството се струга во капиларни цевки прикачени на вакуумски систем и се намалува со гасовит водород - резултат на согорувањето на UH3. 

Добивање курум-244: За многу од реакциите опишани погоре, металот на куриум го обезбедува надворешен продавач на мало. За да се добие курум метал, 239 Pu метал може да се испрати преку процесот на зрачење на купот опишан со процесите на радиоактивно распаѓање подолу (забележете дека неутроните се означени со буквата „n" и бета-минус честичките со „β-"):

239 Pu + n ---> 240 Pu + n ---> 241 Pu + n ---> 242 Pu + n ---> 243 Pu+ β− ---> 243 Am + n ---> 244 Am + β− ---> 244 Cu. 

Сепак, 244 куриум е еден од понестабилните изотопи на куриум, така што сите структурни податоци добиени за соединенија кои содржат 244 Cm може да отстапат од очекуваното како резултат на структурно оштетување.  Експериментално е утврдено дека, во рок од еден ден, параметарот на решетката на 244 CmO2 се зголемува за фактор од 0,2%.  Се претпоставува дека ова е резултат на слабеењето на меѓуатомските интеракции помеѓу куриумот (IV) и соседните оксидни групи како резултат на алфа-распаѓањето. Ова влијае на топлинската спроводливост на оксидите на куриум, предизвикувајќи таа експоненцијално да се намалува со текот на времето додека се зајакнуваат ефектите од алфа-распаѓањето.  Пријавени се и абнормални фазни транзиции и се теоретизирани дека се резултат на индуцирано само-зрачење, или за 244 Cm или присуство на остатоци од 244 Am од нецелосно радиоактивно распаѓање.

Структура
---------

Кубните и моноклиничките форми центрирани на телото се најчестите полиморфни форми на куриум триоксид, произведени од хемиските реакции опишани погоре. Нивните кристални структури се многу слични. Еден од полиморфите на куриум триоксидот - кубната форма во центарот на телото - спонтано се трансформира во хексагонална форма по неколку недели.  Оваа трансформација е подложена на спонтано распаѓање на алфа од 244 cm, што предизвикува ефекти на оштетување на зрачењето во кубната кристална решетка за да ја искриви до хексагоналната.  Иако не е експериментално докажано, постојат шпекулации дека моноклиничкиот куриум триоксид може да биде средна форма помеѓу трансформацијата на кубната форма во онаа на хексагоналната. Кубната форма на куриум триоксид центрирана на телото постои под температури од 800 степени °C, моноклиничната форма помеѓу 800 °C и 1615°C, а хексагоналната форма над 1615 °C.

Кристалографија
---------------

Подолу се дадени параметрите на решетката за три полиморфни структури на куриум секвиоксид.

Hexagonal

| Табела со податоци  | Температура (°C) | Должини на a (Å) | Несигурност (Å) | Должини на c (Å) | Несигурност (Å) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 1615 година | 3.845 | 0,005 | 6.092 | 0,005 |
|  | --\* | 3.496 | 0,003 | 11.331 | 0,005 |

(\*: Не е наведена специфична температура за да се добијат должините наведени во вториот ред.   )

Моноклиника:

Monoclinic

| Табела со податоци  | Температура (°C) | Должини на a (Å) | Должини на b (Å) | Должини на c (Å) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 21 | 14.257 \*\* | 8,92 \*\* | 3,65 \*\* |

(\*\*: Ниту една од овие должини не содржела дадени несигурности.  )

Lattice body centered cubic

| Табела со податоци  | Температура (°C) | Должини на a (Å) | Несигурност (Å) |
| --- | --- | --- | --- |
|  | 21 | 10.97 | 0,01 |

Податоци
--------

Уште од откривањето (и изолацијата) на 248 Cm, најстабилниот изотоп на куриум, експерименталната работа на термодинамичките својства на куриум секвиоксидот (и другите соединенија на куриум) станала поприсутна. Сепак, 248 Cm може да се добијат само во примероци од mg, така што собирањето податоци за соединенијата што содржат 248 Cm трае подолго отколку за соединенијата кои претежно содржат други изотопи на куриум.  Табелата со податоци подолу одразува голема разновидност на податоци собрани специјално за куриум секвиоксид, од кои некои се чисто теоретски, но повеќето од нив се добиени од соединенија од 248 Cm.      

| Ф-конфигурација на заземјена состојба за метал | Приближна точка на топење (°C) | **Магнетна подложност** (μb) | Несигурност (μb) | **Енталпија на формирање** (kJ/mol) | Несигурност (kJ/mol) | **Просечна стандардна моларна ентропија** (J/molK) | Несигурност (J/molK) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| f 7 (Cm 3+ ) | 2265\* | 7,89 \*\* | 0,04 \*\* | -400\*\* | 5\*\* | 157\*\*\* | 5\*\*\* |

(\*: Се покажало дека различни синтези на куриум триоксид произведуваат соединенија со различни експериментални точки на топење. Точката на топење дадена во оваа табела со податоци е само просек од оние собрани од референците.   )

(\*\*\*: Различни експерименти пресметале различни проценки на стандардната моларна ентропија за куриум триоксид: Москин пријавил стандардна моларна ентропија од 144,3 J/molK (без дадена несигурност). Веструм и Генволд пријавиле вредност од 160,7 J/molK (без дадена несигурност), а вредноста на Конингс е пријавена дека е 167 +/- 5 J/molK.  )

Токсикологија
-------------

Куриум метал е **радионуклид** и емитира **алфа честички** при радиоактивно распаѓање.  Иако има полуживот од 34 ms, многу оксиди на куриум, вклучувајќи го и куриум секвиоксидот, имаат полуживот приближно илјадници години.  Куриумот, во форма на куриум сесквиоксид, може да се вдишува во телото, предизвикувајќи многу биолошки дефекти. LD50 на куриумот е 3 микро-Ci преку голтање и вдишување и 1 микро-Ci преку апсорпција преку кожата.  Во еден експеримент, стаорците биле запознаени со аеросолизирани честички на куриум (III) оксид. Иако експериментот докажал дека вдишениот 244 Cm2O3 е половина канцероген во споредба со вдишениот 239 PuO2, стаорците сепак страдале од многу биолошки деформитети, како што се кожни лезии, малигни тумори и неоплазми на белите дробови.  Мала количина од популацијата на стаорци можеше да ги исчисти честичките куриум секвиоксид од белите дробови, што укажува на тоа дека куриум сесквиоксидот е делумно растворлив во белодробната течност.

Апликации
---------

Куриум (III) оксид е многу користен во индустриски реакции и реагенси.  Неодамна во 2009 година, оксидите на актинид, како што е куриум сесквиоксидот, се разгледуваат за складирање (во форма на многу издржливи керамички стакларија) за транспорт на целните супстанци за фисија и трансмутација чувствителни на светлина и воздух.

Други реакции
-------------

Куриум сесквиоксидот спонтано ќе реагира со гасовит кислород на високи температури.  На пониски температури, ќе се појави спонтана реакција во одреден временски период. Куриум триоксидот реагиран со вода се претпоставува дека дава реакција на хидратација, но малку експерименти се направени за да се докаже хипотезата.  Се покажало дека куриум сесквиоксидот не реагира со азотниот гас, спонтано или неспонтано.

Наводи
------

1. ↑  8. N.A. (2010). "Study of oxychloride compound formation in chloride melt by spectroscopic methods*."* Radiochemical Division/Research Institute of Atomic Reactors. pp. 1-17.
2. ↑  Cunningham, B. B. (1964). „Chemistry of the Actinide Elements". *Annual Review of Nuclear Science*. **14**: 323–346. Bibcode:1964ARNPS..14..323C. doi:10.1146/annurev.ns.14.120164.001543.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  Milman, V. Winkler, B. and C.J. Pickard (2003). "Crystal Structures of Curium Compounds: An Ab Initio Study*." Journal of Nuclear Materials* (322): 165-179.
4. 1 2  Petit, L. Svane, A. Szotek, Z. Temmerman, W.M. and G. M. Stocks (2009). "Electronic structure and ionicity of actinide oxides from first principles calculations." Materials Science and Technology Division, Oak Ridge National Laboratory. pp. 1-12.
5. ↑  Norman M. Edelstein; James D. Navratil; Wallace W. Schulz (1984). *Americium and curium chemistry and technology*. D. Reidel Pub. Co. стр. 167–168.
6. 1 2 3 4  Helfinstine, Suzanne Y. Guilmette, Raymond A. and Gerald A. Schlapper (1992). "In Vitro Dissolution of Curium Oxide Using a Phagolysosomal Simulant Solvent System." *Environmental Health Perspectives* (97): 131-137.
7. 1 2 3  Morss, L. R. Fuger, J. Goffart, J. and R.G. Haire (1983). "Enthalpy of Formation and Magnetic Susceptibility of Curium Sesquioxide, Cm203." *Inorganic Chemistry* (22)*:*1993-1996.
8. 1 2 3 4 5 6 7  Wallmann, J.C. (1964). "A Structural Transformation of Curium Sesquioxide." *Journal of Inorganic and Nuclear Chemistry* (26): 2053-2057.
9. 1 2 3 4  Lundgren, D. L. Hahn, F. F. Carlton, W. W. Griffith, W. C. Guilmette, R. A. and N. A. Gillett (1997). "Dose Responses from Inhaled Monodisperse Aerosols of 244Cm203 in the Lung, Liver and Skeleton of F344 Rats and Comparison with 239Pu02." *Radiation Research* (5): 598-612.
10. ↑  Stevens, C. M. Studier, M. H. Fields, P. R. Meck, J. F. Sellers, P. A. Friedman, A. M. Diamond H. and J. R. Huizenga (1954). "Evidence for Quadrivalent Curium: X-Ray Data on Curium Oxides." *Communications to the Editor* (7): 1707-1708.
11. 1 2  S.E. Lemehov \*, V. Sobolev, and P. Van Uffelen (2003). "Modelling thermal conductivity and self-irradiation effects in mixed oxide fuels." *Journal of Nuclear Materials* (320): 66–76.
12. 1 2 3 4 5  Lumetta, Gregg J. Thompson, Major C. Penneman, Robert A. and P. Gary Eller (2006). *The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements.* "Curium: Chapter Nine." Springer Pub. Co. Vol.3. pp. 1397-1443.
13. 1 2  Rimshaw, S. J. and E. E. Ketchen (1967). "Curium Data Sheets." Oak Ridge National Laboratory - Union Carbide Corporation. pp. 42-102.
14. 1 2 3  Konings, R.J.M (2001). "Estimation of the Standard Entropies of some Am(III) and Cm(III) Compounds." *Journal of Nuclear Materials* (295): 57-63.
15. 1 2 3 4  Smith, Paul Kent (1969). "Melting Point of Curium Trioxide (Cm2O3)." *Journal of Inorganic and Nuclear Chemistry* (31): 241-245.
16. 1 2  Smith, Paul Kent (1970). "High-Temperature Evaporation and Thermodynamic Properties of Cm2O3." *The Journal of Chemical Physics* (52): 4964-4972.
17. ↑  "Radionuclide Data Sheet: Curium." University of California, San Diego. n.d.1.

Надворешни врски
----------------

* www.webelements.com
* 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Соединенија на кириумот |
| --- |
|  |
| Кириум(III) | 
* Cm(OH)3
* Cm2O3
* CmF3
* CmCl3
* CmBr3
* CmI3
* Cm(NO3)3
* Cm2(C2O4)3

 |
|  |
| Кириум(IV) | 
* CmO2
* CmF4

 |

 |