recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Војводство Монферат** (италијански: *Ducato del Monferrato*) — држава сместена во Северна Италија. Било создаденo од Маркгрофовијата Монферат, откако последниот наследник умрел (1533) и маркгрофовијата била накратко контролиран од императорот Карло V (до 1536 година). По таа кратка интермедија, војводството преминало во Домот на Гонзага, веќе војводи од Мантова. Во 1574 година феудот бил издигнат од Маркгрофовија во Војводство.

Нејзината територија, која се наоѓала во јужниот дел на Пиемонт, и денес е позната како Монферат.

Во тоа време, државата Монферат имала површина од 2750 км2 и се состоела од два посебни дела кои се граничеле со Војводството Савоја, Миланското Војводство и Република Џенова. Нејзин главен град бил Казале Монферато.

Со војната за мантовското наследството (1628–1631), дел од војводството преминало кон Савоја; Остатокот преминал кон Савоја во 1708 година, бидејќи Леополд I, светиот римски цар, ја стекнал главната територија на Гонзага, Војводството Мантова.

Наводи
------

1. ↑  „Il ducato di Mantova |" (италијански). 2017-06-29. Посетено на 2022-01-09.
2. ↑  CNN, Katia Hetter. „UNESCO's newest World Heritage Sites". *CNN* (англиски). Посетено на 2022-01-09.
3. ↑  Medievale, Italia (2017-04-08). „Facciamo chiarezza sulle origini del Monferrato Storico". *Italia Medievale* (италијански). Посетено на 2022-01-09.
**Жусуан** ( Chines:珠算 ;буквално: „пресметка на мониста") е знаење и практики на аритметичко пресметување преку суанпан или кинески абакус. Во 2013 година е впишан на Репрезентативната листа на УНЕСКО за нематеријално културно наследство на човештвото. При одлучувањето за натписот, Меѓувладиниот комитет истакнал дека „Кинезите го сметаат Жусуан како културен симбол на нивниот идентитет, како и практична алатка; пренесена од генерација на генерација, таа е техника на пресметување прилагодена на повеќе аспекти од секојдневниот живот. служејќи му повеќекратни социо-културни функции и нудејќи му на светот алтернативен систем на знаење". Движењето за да се запише кинескиот Жусуан во списокот бил предводен од кинеската абакус и ментална аритметичка асоцијација.

Историја
--------

Жусуан бил абакус измислен во Кина на крајот на II век од нашата ера и го достигнал својот врв во периодот од 13 до 16 век н.е. Во 13 век, Гуо Шујинг (郭守敬) го користел Жусуан за да ја пресмета должината на секоја орбитална година и открил дека е 365,2425 дена. Во 16 век, Жу Заију (朱載堉) го пресметал музичкиот 12-интервален Еднаков темперамент користејќи Жусуан. И повторно во 16 век, Ванг Венсу (王文素) и Ченг Давеи (程大位) соодветно ги напишал Принципи на алгоритми и Општи правила за пресметка, сумирајќи ги и рафинирајќи ги математичките алгоритми на Жусуан, со што дополнително ја зголемиле популарноста на Жусуан. На крајот на 16 век, Жусуан бил воведен во соседните земји и региони.

Во културата
------------

Жусуан е важен дел од традиционалната кинеска култура. Жусуан има далекусежен ефект на различни полиња на кинеското општество, како кинески народни обичаи, јазик, литература, скулптура, архитектура итн. создавајќи културен феномен поврзан со Џусуан. На пример, „железен абакус" (鐵算盤) се однесува на некој добар во пресметување; „Плус три е еднакво плус пет и минус два" (三下五除二; +3=+5−2) значи брз и одлучен; „3 пати 7 е еднакво на 21" укажува на брзо и осип; а во некои места во Кина, постои обичај да се раскажува среќата на децата со ставање разни секојдневни потреби пред нив на нивниот прв роденден и да им се дозволи да изберат еден за да им го предвидат идните животи. Меѓу предметите е и абакус, кој симболизира мудрост и богатство.

Наводи
------

1. ↑  „Chinese Zhusuan, knowledge and practices of mathematical calculation through the abacus". *www.unesco.org*. UNESCO. Посетено на 29 November 2016.
2. ↑  „Decision of the Intergovernmental Committee: 8.COM 8.8". *www.unesco.org*. UNESCO. Посетено на 29 November 2016.
3. 1 2  „Nomination File No. 00426". *www.unesco.org*. UNESCO. Посетено на 29 November 2016.

Надворешни врски
----------------

Поимот ***[[викиречник:{{{1}}}|{{{1}}}]]*** во Викиречникот, слободниот речник.

* Видео на УНЕСКО за кинескиот Zhusuan на YouTube (објавено на 4 декември 2013 година): Zhusuan
Поставка која прикажува традиционално рударство, Филипински национален музеј.
**Традиционално рударство**, познато и како **старовремско рударство**, ― рударски метод кој вклучува употреба на едноставни рачни алатки, како што се лопати, чизми, чекани, длета и садови. Вршено е и во површинска и во подземна средина. До раните 1900-ти, традиционалното рударство било широко користено низ целиот свет. Сè уште е користен метод на рударство во некои земји, вклучувајќи ги Колумбија и Перу во Јужна Америка и Нигер во Африка. Во традиционалното површинско и подземно ископување, се користени чекани и длета со казми и лопати. Рударски колички се користени за движење на руда и други материјали во постапката на ископување. Садовите се користени за зафати за плацерно ископување, како што е ситото за злато. Традиционалниот метод на раздробување карпи бил со палење оган, што вклучувал загревање на карпата со оган за да се прошири. Откако карпата ќе се загрее, таа била гаснета со вода за да се скрши. Запалувањето било еден од најефикасните методи за кршење карпи до 1867 година кога Алфред Нобел го измислил динамитот.

Традиционалните рударски зафати создале некои од најголемите рачно изработени одлики на Земјата, како што е отворениот рудник Голема Дупка (Биг Хол) во Јужна Африка, за кој се тврди дека е најголемата дупка на Земјата ископана рачно.

Наводи
------

1. ↑  Aryee, Benjamin N.A.; Ntibery, Bernard K.; Atorkui, Evans (2003). „Trends in the small-scale mining of precious minerals in Ghana: a perspective on its environmental impact". Elsevier: 133, 134. Наводот journal бара `|journal=` (help)
2. ↑  „Eliminating Child Labour in Mining and Quarrying". International Labour Organization. 2005: 7. Наводот journal бара `|journal=` (help)
3. ↑  From Mapping to Mixing: Political Recognition of Expertise from the Allotment System to the Public Promotion of Manufactories
4. 1 2  Introduction To Mining
За други значења на поимот, погл. Фен.
Фен за коса
**Фен** (од гер. *Föhn*) или **сушалка за коса** — електричен уред за сушење на коса. Пронаоѓач на овај уред се смета дека е францускиот фризер Александар Годфој кој прв ја започнал употребата на овој уред во неговиот салон во 1890 година.

Дури во дваесеттите години на следниот век почнала масовна употреба на феновите и во нивна продажба. Составен е од комбинирани елементи од видот на — електричен грејач и вентилатор. Подвижувањето на моторот на вентилаторот се врши со мала сила од околу 10 вати, кој уфрла воздух од отворите кои се наоѓаат од страните на фенот, така да струјата до грејачот, а потоа, така загреан, излегува од потребниот и претходно добро осмислен отвор. Прекинувачот со кој се извршуваат команди врз фенот, има еден или два степени на промена. Со тоа се постигнува истовремено вклучување на грејачот и вентилаторот, но може да се вклучува да работи и да ја врши функцијата како вентилатор без греење. Севкупно, фенот има достигнува и троши сила од околу 450 вати.

Надворешни врски
----------------

* Фен (уред) на Ризницата ?
**Краљо С. Поповски** ( 1900
 во Бањане, Скопско —  1944

 во Скопска Црна Гора, Скопско) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

Животопис
---------

Произлегува од сиромашно селско семејство. Се занимавал со земјоделство и сточарство. По доаѓањето на Шеснаесеттата македонска ударна бригада во неговото село, активно ја помагал, а нешто подоцна и и се приклучил. Се борел против Германците кои се повлекувале низ Качаничката Клисура, како и против балистите кои биле вооружени од Германците за да им обезбедат заштитница. Балистите навлегувале и ги ограбувале селата на Скопска Црна Гора. Во спречувањето на ваквата разбојничка инвазија, загинал во септември 1944 година кај Долни Забел. Бил закопан на селските гробишта.

Наводи
------

1. 1 2  *Беа, загинаа, останаа*. Скопје: Историски Архив. 1969. стр. 237. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
**Кнежество** **Анхалт-Харцгероде** (германски: *Fürstentum Anhalt-Harzgerode*) — мало кнежевство на Светото Римско Царство, управувано од Домот на Асканија со резиденција во Харцгероде во денешна Саксонија-Анхалт. Создадено е во 1635 година по поделбата на Анхалт-Бернбург со Фридрих, помлад син на принцот Кристијан I кој станал владејачки принц. Смртта на синот на Фридрих, принцот Вилијам Лудвиг во 1709 година резултирало со изумирање на владејачкото семејство и Анхалт-Харцгероде било повторно обединето со Анхалт-Бернбург.

Историја
--------

 Замокот Харцгероде
Принцот Кристијан I владеел во Бернбург откако тој и неговите браќа го поделиле своето наследство од Анхалт во 1603 година. Тој се свртел кон калвинизмот и во 1608 година ја основал протестантската унија со лутеранските принцови, како заменик на електорот Палатин Фридрих IV. Во почетокот на Триесетгодишната војна, тој ја предводел боемската војска на синот на Фридрих, Фридрих V, во битката кај Белата Планина во 1620 година, претрпувајќи катастрофален пораз. Привремено забранет и прогонет во Шведска, тој не можел да се врати во Бернбург до 1624 година.

Кристијан починал во 1630 година; неговите синови, Фридрих и неговиот постар брат Кристијан II, исто така, се бореле во војната. Фридрих служел во шведската пешадија се додека лутеранскиот изборен кнез Јован Ѓорѓи од Саксонија не го склучил Прашкиот мир со хабсбуршкиот цар Фердинанд II во 1635 година. Назад во Анхалт, тој и неговиот брат се договориле во декември и го поделиле наследството на нивниот татко; додека Кристијан II успеал како принц од Анхалт-Бернбург, Фридрих ги примил најзападните области (*Амт*) на Харцгероде, кои штотуку биле опустошени од пожар и Гинтерсберге во планинскиот венец Харц. Притоа, неговите земји ги сочинувале асканските матични територии во поранешниот саксонски *Швабенгау* со урнатините на замокот Анхалт.

Во тековната војна, принцот Фридрих служел во вооружените сили на Ландгрофот Вилхелм V од Хесен-Касел. Конечно во 1641 година, поттикнат од неговиот брат, тој се вратил во Харцгероде и се оженил со Јована Елизабет (1619–1647), ќерка на принцот Јован Лудвиг од Насау-Хадамар следната година. Фридрих направил значителни напори да ги ублажи влијанијата на војната врз неговото мало кнежевство и за реконструкција по последниот Вестфалски мир. Кога неговиот братучед Јован Казимир од Анхалт-Десау починал во 1660 година, тој станал постар принц на сите територии на Анхалт.

Фридрих бил наследен од неговиот единствен син Вилхелм во 1670 година. Тој ги продолжил напорите на неговиот татко и се трудел за развој на областите за ископување сребро во Харц. Неговите два брака со грофицата Елизабета Албертина од Солмс-Лаубах (1631-1693) и Софија Аугуста (1666-1733), ќерка на принцот Хенри од Насау-Диленбург останале без деца. По неговата смрт во 1709 година, неговиот дел од Анхалт го наследил неговиот братучед, принцот Виктор Амадеус од Анхалт-Бернбург.

Принцови од Анхалт-Харцгероде
-----------------------------

* 1635-1670 Фридрих
* 1670-1709 Вилхелм Лудвиг

*Кон Анхалт-Бернбург*

Надворешни врски
----------------

* Регнални хронологии
Фотографија од Бела врба
**Бела врба** (*Salix alba*) е листопадно дрво од фамилија на врби (Salicaceae).

Опис
----

Белата врба е листопадно дрво, високо до 30 м со широка крошна. Кората е кафеавосива, избраздена. Врвовите на гранките се свиени надолу. Листовите се ланцетасти со заострени врвови и тесно клинасто стеснети во кратка дршка. Лицето на лиската е темнозелено и мазно, опачината е бела со ситни полегнати влакна. Дводомо растение е. Машките и женските цветови се со пупки, реси. Машките цветови се со по два прашника; а кон основата со две нектарии. Во женскиот цвет се толчникот, а подоцна плодот скоро седи. Плодот е чаура со многу ситно семе. Цвета од март до јуни

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Бела врба" на Ризницата ? |
{{Infobox film
| name = Џган
| image =
| director = Вардан Тозија
| writer = Вардан Тозија
| starring = Никола Ристановски  
Мартин Ѓоргоски  
Дениз Абдула  
Љупчо Тодоровски-Упа  
Сара Климоска  
Горан Стојановски  
Ѓорѓи Тодоровски  
Марија Кондовска  
[[Ристо Бурзаденов]  
Саша Чиникиќ  
Мартин Живковски
| language = македонски
| country = Македонија Македонија
}}
**Џган** - македонски филм, во режија на Вардан Тозија, кој е автор и на сценариото. Главните улоги ги играат: Мартин Ѓоргоски, Дениз Абдула, Никола Ристановски, Љупчо Тодоровски-Упа, Сара Климоска, Горан Стојановски, Ристо Бурзаденов, Ѓорѓи Тодоровски, Марија Кондовска, Саша Чиникиќ и Мартин Живковски.

Техничка екипа
--------------

Во реализацијата на филмот учествувале:

* костимографија: Жаклина Крстевска
* шминка: Горан Игњатовски
* монтажа: Атанас Георгиев
* сценографија: Кирил Спасески и Наташа Димитриевска
* дизајн на звукот: Игор Поповски
* музика: Алек Пејовски
* директор на фотографија: Владимир Самоиловски
* продуцент: Огнен Антов

Учество на фестивали
--------------------

На 16 ноември 2016 година, филмот бил прикажан на фестивалот „Exground filmfest" во Висбаден, во натпреварувачката селекција.

Содржина
--------

Критички осврт кон филмот
-------------------------

Ѓорѓи Јаневски го оценува филмот како „преполн со сурова енергија и адреналин од кои режисерот често не успева да се дистанцира. Покажува виртуозност во изведувањето на сцените со акција и насилство, но почнува премногу да ужива во нив градејќи климакс и онаму каде што е потребна драматуршка издишка. На моменти филмот е обременет со прекумерна експликација на очигледното, која продуцира иритирачки општи места кои го заробуваат демократскиот простор за слободна интерпретација и рефлексија."

Наводи
------

1. 1 2  Ѓорѓи Јаневски, „Џган", *Економија и бизнис*, број 215, мај 2016, стр. 104-105.
2. ↑  И. К. И. „Џган на фестивал во Висбаден, Македонија годинава со пет играни филма", *Дневник*, година XX, број 6224, петок, 25 ноември 2016, стр. 21.
**Фирстенберг-Фирстенберг** (германски: *Fürstenberg-Fürstenberg*) — збирен термин кој се однесува на оние територии кои биле владеени од династијата Фирстенберг во Швапскиот округ во подоцнежните етапи на Светото Римско Царство. Кнежевството постоела како слободна царска територија откога Херман Егон бил издигнат како кнез во 1664 година до медијатизацијата на областа во 1806 година.

Кнежевството се состоела од две историски земји во јужниот дел на Баден-Виртемберг, Германија. Обете грофовии биле именувани по земјата Фирстенберг и замокот со истото име. Првата грофовија била создадена со поделба на Грофовијата Фирстенберг во 1408 година. По смртта на својот единствен гроф, Хајнрих VIII, била поделена помеѓу Фирстенберг-Бар и Фирстенберг-Гајзинген. Втората грофовија настанала со поделба на Фирстенберг-Штилинген во 1704 година. Била издигната во кнежевство во 1716 година и била повторно поделена помеѓу себеси и Фирстенберг-Пирглиц во 1762 година по смртта на кнезот Јозеф Вилхелм Ернст. Кога кнезот Карл Јоахим, последниот од кнезговите на Фирстенберг-Фирстенберг, умрел во 1804 хофинс, грофовијата била наследена од кнезовите на Фирстенберг-Пирглиц.

Шефови на земјата
-----------------

### Гроф (1408–1441)

* **Хајнрих VII** (1408–1441)

### Гроф (1704–1716)

* **Јозеф Вилхелм Ернст** (1704–16)

### Кнезови (1716–1804)

* **Јозеф Вилхелм Ернст** (1716–1762)
	+ **Јозеф Венцеслаус** (1762–1783)
		- **Јозеф Марија Бенедикт** (1783–1796)
		- **Карл Јоахим** (1796–1804)

Со исчезнувањето на оваа гранка од династијата во 1804 година, титулите и поседите припаднале на кнезовите на Фирстенберг-Пирглиц.

Наводи
------

1. ↑
„Калина" води овде. За други истоимени поими, видете Калина (појаснување).

**Прасика** (позната и како: **Калина**; науч. *Ligustrum vulgare L.*)— листопадна грмушка од Средна и Јужна Европа и Северна Африка Листовите се спротивно поставени, елипсовидни, на врвот заострени. Цветовите се бели, собрани во метлести соцветија, а плодовите се црни бобинки. Кај нас е застапена во дабовиот регион на повлажни станишта. Ценета грмушка за создавање живи огради.

Наводи
------

1. 1 2 3 4 5  Андоновски, Александар (2009). „Прасика (Калина)". Во Блаже Ристовски (уред.). *Македонска енциклопедија*. **2**. Скопје: МАНУ. стр. 1207. ISBN 978-608-203-024-1 (2) Проверете ја вредноста `|isbn=`: invalid character (help).CS1-одржување: користи параметар editors (link)
**Чунови** – слика од Вангел Коџоман. Сликата е масло на платно во постимпресионистички стил, завршена во 1940 година.

Сликата припаѓа на неговиот „Белградски период" (1938-1945) и едно од неговите значајни дела на пејзажното сликарство. Сликарската постапка на Коџоман во овој период го задржува континуитетот со претходното творештво во духот на лирската постапка со постимпресионистички белези, но и со послободен третман во решавањето на битните ликовни проблеми на бојата и формата.

Наводи
------

1. 1 2  *Вангел Коџоман, ретроспектива 1928-1976* (PDF). Скопје: Музеј на современа уметност - Скопје. 2016. стр. 85. ISBN 978-608-257-002-0. Посетено на 25 април 2020. На `|editor1-first=` му недостасува `|editor1-last=` (help); Укажано повеќе од еден `|pages=` и `|page=` (help)
**Водната детелина** или уште **мочуриштен трилистник** или **горчивче** или **горчлива детелина** (лат. *Menyanthes trifoliata L.*) е тревесто повеќегодишно растение од семејството Menyanthaceae. Расте низ заблатени места, мочуришта, крај реки.

Лековитост
----------

Корисен дел од ова растение се листовите кои се берат за време на цветањето од мај до јули. Во својот хемиски состав содржат горчливи гликозиди од иридоиден тип, флавоноиди, органски киселини, масти, и друго. Дејствува антивоспалително, односно ја намалува телесната температура.

Надворешни врски
----------------

* Jepson Manual Treatment
* USDA Plants Profile
* Photo gallery

Наводи
------

1. ↑  Godwin, K. S. Shallenberger, J. Leopold, D. J. and Bedford, B. L. (2002). Linking landscape properties to local hydrogeologic gradients and plant species occurrence in New York fens: a hydrogeologic setting (HGS) framework. Wetlands, 22, 722–37. Table 3.

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Водна детелина" на Ризницата ? |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Енциклопедијата Британика 1911 на Викиизворот има текст поврзан со „**Buck-Bean**". |
**Чуфут Кале** (руски и украински: Чуфут-Кале; кримскотатарски: *Çufut Qale*; караимски: Къале) – средновековна град-тврдина во Кримските Планини кој сега е руиниран.

Потекло на поимот
-----------------

Името на кримски татарски и турски значи „Еврејска тврдина" („чуфут/чифут" – Евреин, „кале" – тврдина), додека кримските Караими ја именуваат едноставно како „тврдина" и местото го сметаат за историски центар на кримската караимска заедница. Во средниот век тврдината била позната како „Кирк јер" (Место на четириесетмината)

Историја
--------

Градот најверојатно бил основан во 5-6 век, како утврдена населба на границата на Византиското Царство на Крим. Во тоа време е многу веројатно дека оваа тврдина била наречена Фула. Населението на градот за време на тој прв период главно се состоело од Алани.

Во 1299 година, тврдината под името Кирк-Ер била заробена и ограбена од ордата на Ногаи. Во 13 и 14 век градот бил регионален центар на мало вазалско кнежевство на Кримската Јурта на Златната Орда. Во 14 век, градот бил населен со Караими, ситуација што останала до времето на Кримското Ханство.

Кирк-Ер бил резиденција на првиот хан на независниот Крим, Хаџи I Герај. По пристапувањето на Крим кон Руската Империја ограничувањата за престојот на Караимите тука се отстранети и тие почнуваат да ја напуштаат тврдината и да се селат во други градови на Крим. До крајот на 19 век Чифут Кале бил целосно напуштен од нејзините жители. Во тврдината останало само едно семејство како нејзин чувар.

Во Чифут Кале се наоѓала тарапана, каде што биле ковани кримските монети. Во осумнаесеттиот век, овде живеел познатиот караимски научник Авраам Самуилович Фиркович (1786-1874).

Галерија
--------

* Поглед одблизу на кенеситеПоглед одблизу на кенесите
* Во пештераВо пештера
* Една од кенеситеЕдна од кенесите
* Мавзолеј на Џанике-каним, ќерка на f ТоктамишМавзолеј на Џанике-каним, ќерка на f Токтамиш
* Панорама на пештери и ѕидиштаПанорама на пештери и ѕидишта
*

Поврзано
--------

* Караимски Евреи
* Кенеса
* Долина на духовите

Наводи
------

1. ↑  Караимско-русско-польский словарь / Н. А. Баскаков, А. Зайончковский, С. Ш. Шапшал, 1974, C. 683 (Географические названия)
2. ↑  Firkovich M. Y *The ancient Karaim town Kale now called "Chufut Kale".* - Vilna, 1907
3. ↑  Crimean Karaites (author— K. Efetov)
4. ↑  «The origin and history of the Crimean Karaites" S.Beim 1862 Crimea. Chufut Kale.Bakhchisaray
5. ↑  Энциклопедический словарь Ф.А. Брокгауза и И.А. Ефрона— С.-Пб.: Брокгауз-Ефрон. 1890—1907 ст. Чуфут Кале;
6. ↑  Меметов А. О так называемых „тюркских народах" Крыма Архивирано на 19 октомври 2011 г.. // Ученые записки Таврического национального университета им. В. И. Вернадского. Серия „Филология. Социальные коммуникации". Том 22 (61). № 3. 2009 г. С. 172 – 178.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Чуфут Кале" на Ризницата ? |

* History and monuments of Chufut Kale(Чуфут-Кале)
* The map of the fortress
**Вообразба** (англиски: *Imagination*) е способност на една личност спонтано да создава или намерно да гради слики, идеи, претстави на предмети кои, во искуството на замислувачот, претходно не биле воочени во целост или воопшто не можат да се воспримат преку сетилата (како на пример, настани во историјата, наводната иднина, појави што не се воспримени или непостоечки свет, како што се натприродни ликови во бајките, митовите итн.). Оваа човечка способност да создава слики, идеи, претстави и да манипулира со нив игра важна улога во такви умствени процеси како моделирање, планирање, творештво, игра, паметење, размислување.

Наводи
------

1. ↑  „Mental Imagery". *The Stanford Encyclopedia of Philosophy*. Metaphysics Research Lab, Stanford University. 2021.
2. ↑  Szczelkun, Stefan (2018-03-03). *Sense Think Act: a collection of exercises to experience total human ability*. Stefan Szczelkun. ISBN 9781870736107. To imagine is to form experiences in the mind. These can be recreations of past experiences as they happened such as vivid memories with imagined changes, or they can be completely invented and possibly fantastic scenes.

Надворешни врски
----------------

* Imagination, Mental Imagery, Consciousness, and Cognition: Scientific, Philosophical and Historical Approaches
* Two-Factor Imagination Scale at the Open Directory Project

* „The neuroscience of imagination". *TED-Ed*.

* Imagination on *In Our Time* at the BBC. (listen now)
**Гамал Абдел Насер** (арапски: جمال عبد الناصر I 15.1.1918 - 28.9.1970) бил вториот претседател на Египет од 1956 до својата смрт во 1970. Заедно со Мухамед Нагиб ја предводел египетската револуција (1952) со која бил соборен кралот Фарук II и започнал нов период на индустријализација на Египет, едновремено со јакнење на арапскиот национализам.

Насер ги инспирирал анти-колонијалистичките движења и арапските револуции во повеќе земји: Алжир, Либија, Ирак и Јемен, а играл и значајна улога во формирањето на Палестинската ослободителна организација во 1964, како и во основањето на Движењето на неврзаните.

Насер се смета за еден од најважните политичари во современата арапска историја и во земјите во развој во 20. век.

Наводи
------



|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Египет Претседатели на Египет |
| --- |
|  |
| 
* Мухамед Нагиб
* Гамал Абдел Насер
* Анвар Садат
* *Суфи Абу Талеб*
* Хосни Мубарак
* *Мухамед Хусеин Тантави*
* Мухамед Морси
* *Адли Мансур*
* Абдел Фатах ел-Сиси

*Закосено*: вршител на должност или привремен претседател
 | Грб на ЕгипетГрб на Египет |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 97349541
* LCCN: n80093577
* ISNI: 0000 0001 1262 8020
* GND: 118586505
* SELIBR: 79355
* SUDOC: 027703150
* BNF: cb126278401 (податоци)
* BIBSYS: 90079297
* NLA: 36575939
* NDL: 00451019
* NKC: mzk2006337197
* BNE: XX1045783
* CiNii: DA04055842

 |

 |
*За истоменото списание видете „Лоза".*

Винови Лози во село Василево
**Лози** (науч. *Vitaceae*) — семејство дикотиледонски цветни растенија каде спаѓаат виновата и петолисната лоза. Го носи името на типскиот род **лоза** (*Vitis*).

Сродноста помеѓу членовите не е јасна, а самата фамилија нема блиски сродници. Во Кронквистовиот систем, фамилијата е сместена близу до Крушини (*Rhamnaceae*) во редот Крушиновидни (*Rhamnales*). Припаѓа на кладот розиди, но Групата за истражување на филогенијата на скриеносемените растенија (APG) не ја класификува во ниеден ред. APG III (2009) ги сместува Лозите во свој сопствен ред наречен **лозовидни** (*Vitales*). Филогенетските анализи ги поддржуваат Лозивидните како сродни на сите други розиди.

Видовите од родот **лоза** (*Vitis*) имаат по 38 хромозоми (n=19), со исклучок на подродот *Muscadinia*, кој има 40 (n=20). Родовите *Ampelocissus*, *Parthenocissus* и *Ampelopsis* исто така имаат по 40 хромозоми (n=20), додека *Cissus* има 24 (n=12).

Фамилијата има стопанско значење поради видовите на лози (*Vitis*) од кои се добива грозје и се прави вино.

Видовите од родот тетрастигма (*Tetrastigma*) се домаќини на паразитските растенија од фамилијата рафлезии (*Rafflesiaceae*).

Мрежата за истражување на фило филогенијата на скриеносемениците и APG, во Лози го вбројуваат родот *Leea*.

Лозата како мотив во уметноста
------------------------------

* „Песна на лозите во лозјата на Водно" — песна на Блаже Конески од 1955 година.
* „Стара лоза" — песна на Блаже Конески од 1979 година.
* „Лозје" — расказ од истоимената збирка на Блаже Конески од 1955 година.

Галерија
--------

* Лозници во УсјеЛозници во Усје
* Винови Лози во село ВасилевоВинови Лози во село Василево
* Лозници во УсјеЛозници во Усје
* ЛозницаЛозница
* Лозја на зајдисонце во село РаштакЛозја на зајдисонце во село Раштак
* Лозови насади во село РаштакЛозови насади во село Раштак
* Лозови насади во село Добри долЛозови насади во село Добри дол
* Лозје во процес на одгледувањеЛозје во процес на одгледување
* Лозови насади на винарија СопотЛозови насади на винарија Сопот
* Лози во Скопскиот РегионЛози во Скопскиот Регион

Наводи
------

1. ↑  APG III
2. ↑  Jansen et al. 2006
3. ↑  Блаже Конески, *Збор и опит 1*. Скопје: Арс Ламина - публикации, Арс Либрис, 2021, стр. 56.
4. ↑  Блаже Конески, *Збор и опит 1*. Скопје: Арс Ламина - публикации, Арс Либрис, 2021, стр. 70.
5. ↑  Блаже Конески, *Збор и опит 1*. Скопје: Арс Ламина - публикации, Арс Либрис, 2021, стр. 149-152.

* R. K. Jansen, C. Kaittanis, S. B. Lee, C. Saski, J. Tomkins, A. J. Alverson and H. Daniell. 2006. Phylogenetic analyses of *Vitis* (Vitaceae) based on complete chloroplast genome sequences: effects of taxon sampling and phylogenetic methods on resolving relationships among rosids. *BMC Evolutionary Biology* 6: 32 [14 стр.].

Надворешни врски
----------------

* Лози (*Vitaceae*) - Мрежа за истражување на фило филогенијата на скриеносемениците (англиски)
* Лози на Ризницата ?

Наводи
------
**Хукам** (пенџапски: ਹੁਕਮਿ / حکم) ― пенџабиски збор изведен од арапскиот збор хукм, што значи „заповед" или „божествен ред". Во сикизмот, Хукам ја претставува целта да се биде во хармонија со волјата Божја и на тој начин да биде постигнат внатрешен мир. Таа, исто така ја означува практиката да биде отворано по случаен избор на страница во Писмото на Сиките (Гуру грант сахиб) за да се добие Божјото водство за тоа како да се справи со одредена ситуација, како одговор на прашање или како поопшто водство за тој ден. Оваа церемонија е позната и како вак.

Поврзано
--------

* Хукамнама

Наводи
------

1. ↑  Haar, Kristen; Kalsi, Sewa Singh (1 јануари 2009). *Sikhism* (англиски). Infobase Publishing. ISBN 9781438106472.
2. 1 2  Ganeri, Anita (2003). *The Guru Granth Sahib and Sikhism*. Sacred Texts. London: Evans. стр. 29. ISBN 0-237-52350-7. OCLC 56470212. Vak: The verse read out every day when the Guru Granth Sahib is opened at random. It is also called hukam.
**Глатирамер ацетат** е имуномодулаторен лек кој се користи во третманот на мултипла склероза. Глатирамер ацетат е одобрен во САД за намалување на честотата на релапси, но не ја намалува прогресијата на дисабилитетот. Се администрира субкутано.

Претставува мешавина на пептиди со различна големина кои се составени од четири аминокиселини кои се присутни во миелинската базична белковина, имено глутаминска киселина, лизин, аланин и тирозин. Миелинскиот базичен белковина е антиген во миелинската обвивка на невроните кој стимулира автоимуна реакција кај луѓето со МС.

Наводи
------

1. ↑  „Copaxone® (official Web site)".
2. ↑  „Glatopa® (official Web site)". Архивирано од изворникот на 2019-04-12. Посетено на 2020-06-30.
**Обичен бршлен** или само **бршлен** (науч. *Hedera helix*) — вид од родот бршлен, локално растение речиси насекаде во Европа и југоисточна Азија. Ова е зимзелен ползавец, кој расте до височина од 20-30 м по соодветни површини (дрва, карпи, ѕидови), а доколку нема ветрикални површини, расте распределено по земја. Се држи за површината со помош на прилепливи коренчиња.

Млади вдлабнати лисја на ползавични стебла
Листовите му се наизменични, со должина од 4-8 см, и со петиоли со должина од 3-10 см; постојат два типа, палматно петорни млади ливчиња на ползавични дршки, и целосни листови на плодни цветни дршки наполно изложени на сонце, обично високо во крошните на дрвата или горни слоеви ако е на карпа. Цветовите излегуваат во доцно лето и останувааат до доцна есен. Поединечно се мали со пречник од 3-5 см, зеленкасто-жолти и многу богати со нектар. како такви се важен доцен извор на храна за пчелите и други инсекти; плодовите се мали црни бобинки кои зреат доцна на зима, и исто така се важен извор на храна за многу разни птици, но се отровни за луѓето. Семињата им ги расфрлаат птици кои ги јадат плодовите.

Бршленот во југоисточна Европа и југозападна Азија се сметаат за посебен подвид *Hedera helix* подв. *poetarum*, со тоа што имаат портокалови бобинки.

Блиско сродните видови *Hedera canariensis* и *Hedera hibernica* често се сметаат за сорти или подвидови на *H. helix* (Flora Europaea), меѓутоа тие се разликуваат по број на хромозоми, па така не можат да се вкрстат лесно (McAllister 1982). *H. helix* најдобро се разликува по помалите и малку повеќе вдлабнати листови и помалку буен раст, иако распознавањето понекогаш може да е тешко.

### Одгледување и употреби

Прошаран бршлен
Бршленот нашироко се одгледува како украсно растение, со бројни сорти бирани по карактереистики како жолти, разнобојни или длабоко назабени, со пурпурни дршки и бавен џуџест раст.

Лековитост
----------

* Од растението се прави искашлувач за кашлица или бронхитис. Во 1597 британскиот билјар Џон Џерард препорачал вода со бршленови листови за миење на болни или воденести очи.

Надворешни врски и наводи
-------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Бршлен" на Ризницата ? |

1. ↑  Gerard, John; Woodward, Marcus (едиц.) (1985), *Gerard's Herbal: The History of Plants*, New York: Crescent Books, ISBN 0-517-464705

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh89005041
* GND: 4151061-6

 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
| Чифт современи снегоодалки | Традиционална снегоодалка |

**Снегоодалка** или **снежница** — обувка за одење по снег. Снегоодалката функционира со распределба на тежината на лицето на поголема површина, така што ногата на лицето нецелосно тоне во снегот, особина наречена „флотација". Снегоодењето е форма на пешачење.

Традиционалните снегоодалки имаат дрвена рамка на која се оптегнати кожени жици. Некои современи снегоодалки се слични со традиционалните, но повеќето се направени од материјали како што се лесни метали, пластика и синтетички ткаенини. Освен распределбата на тежината, снегоодалките генерално се подигнати на прстите за полесно маневрирање. Тие не смеат да лепат снег, затоа се користи решетката, и потребно е да се врзат за да се закачат на нозете.

Во минатото, снегоодалките биле основни алатки за крзноловците, стапичарите и секој чиј живот или жиевеење зависело од способноста да се движи во областите на длабоки и чести снежни врнежи. Тие остануваат неопходна опрема за шумарите и други кои мора да бидат во состојба да се движат во области недостапни за моторизирани возила кога снегот е длабок. Сепак, снегоодалките денес главно се користат за рекреација, првенствено од страна на туристите и тркачи кои сакаат да го продолжат своето хоби во зима. Снегоодењето е лесно да се научи и во соодветни услови е релативно безбедна и евтина рекреативна активност. Сепак, снегоодењето на замрзнати, стрмни терени може да биде опасно.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Снегоодалка" на Ризницата ? |

* History of the Snowshoe in Canada
* University of Maine Hudson Museum online exhibit "Snowshoes: A Gift from Gluskabe" information includes Maine Indian, northeastern, Franco-American, and contemporary native snowshoes
* First Timer's Guide to Snowshoeing
* GuideDolomiti Learn more about snowshoeing
* Snowshoe University Архивирано на 8 март 2016 г.
* How traditional snowshoes are made Архивирано на 15 јануари 2013 г. (video).

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* GND: 4457881-7
* NKC: ph381220

 |

 |
**Троскот** (*Polygonum aviculare*)

Опис
----

Илустрација
Троскотот е едногодишна зелјеста билка чии жилави стебленца ползат по земјата и достигаат должина до 60 см.
Има ситни долгнавести лисја, цветовите се бледо-розеникави и многу ситни. Троскотот расте насекаде, во ниви, лозја и ливади. Чајот од троскот се употребува пред сè како благо средство за лечење на органите за варење, чир на желудник и дванаесетпалачно црево, дијареа и повраќање. Оваа билка уште се користи при крварења на внатрешни органи, особено бели дробови и матка и хемороиди, а надворешно се користи за габични инфекции на кожата. 

* *Polygonum calcatum*
* *Polygonum microspermum*
* *Polygonum aequale*
* *Polygonum monspeliense*
* *Polygonum heterophyllum*
	+ *Polygonum heterophyllum* subsp. *virgatum*
* *Polygonum rurivagum*
* *Polygonum aviculare* subsp. *depressum* (= *P. arenastrum*)
* *Polygonum aviculare* subsp. *rurivagum*
* *Polygonum aviculare* subsp. *neglectum*
* *Polygonum aviculare* subsp. *aviculare*
*Eryngium campestre*
**Валавец** (поточно, **полски валавец** или **ветрогон**; науч. *Eryngium campestre*) — вид од родот на валавците (*Eryngium*) кој се користи како лековито растение. Растението трнливо повеќегодишна билка без влакна и припаѓа на семејството на штитоцветните растенија (*Apiaceae*). Листовите се крути и жилави, со белозеленикава боја. Листовите при основата се раздвоени, со долги дршки и имаат боцки. Во растението ровари галската мува *Euleia heraclei*.

Цветна сезона
-------------

Растението цвета од јули до септември.

Рапространетост
---------------

Покрај Република Македонија, валавецот е распространет главно во средна и јужна Европа и на север до Германија и Холандија. Ретко се среќава на Британските Острови.

Упореба
-------

Во треварството се користи за лекување на голема кашлица и инфекции во мочните патишта. Во минатото корењата се кандирале како слатки или се вареле и печеле како зеленчук. Активни состојки во растението се: етерични масла, сапонини и танини.

Наводи
------

1. ↑  Список на лековити/ароматични билки и зачини Архивирано на 10 јуни 2012 г. - ИПАРД (македонски)

Надворешни врски
----------------

* Група автори (2006). „Морфолошко-анатомски одлики на корен и херба од Eryngium campestre L. (Apiaceae)" (PDF). *Македонски фармацевтски билтен*. Скопје: Фармацевтски факултет (52): 57–64. ISSN 1409-8695. Посетено на 9 октомври 2012.[*мртва врска*] (македонски)
* Растенија: Валавец (*Eryngium campestre*) - USDA (англиски)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија од областа на ботаниката е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/Предлошка:Автотаксономија/Anethum|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} 

**Копар** или **мирудија** (науч. *Anethum graveolens*) — едногодишно растение со краткотраен живот, кое се користи како зачин и како дел од некои лекови. Уште старите Римјани сметале дека копaрот има мистериозна, чудесна моќ. Старите Грци ја гореле за да добијат ароматично масло од копaр. Гладијаторите често добивале вкусна храна со копaр за да бидат силни и издржливи. Во древниот Вавилон копaрот служел како лек. Голема популарност копарот добил во текот на 16 век во Фиренца и Болоња за време на Катерина Медичи. Копарот бил користен и како составен дел во подготовката на љубовен напиток, а исто така и во спречувањето на црна магија.

Свежиот копар има силна арома и слатка, зачинета арома. Ги подобрува салатите, млечните и мајонезните сосови и сирењата. Се користи при подготовка на кисели краставички, стерилизирани краставици, таратор. Тој е погоден за зачинување на риба, јадења од зеленчук (тиквички, свеж компир, боранија, зелка), на лиснати супи. За Швеѓаните, копарот е национален зачин.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Копар" на Ризницата ? |

* Plants for a Future: *Anethum graveolens*
* 'A Modern Herbal' (Grieves, 1931)
* Jepson Manual Treatment




1. ↑  Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz 1885, Gera, Germany
2. ↑  The Plant List, *Anethum graveolens* L.
**Касарната во Сента** била изградена во 1904 година, како споменик на културата и спаѓа во категоријата споменици од големо значење.

Зградата на противпожарната бригада во Сента , била дизајнирана од страна на Унгарски архитект, Бела Лајта (унг.), еден од најдобрите следбеници на познатиот унгарски архитект Еден Лехнера (Maђ.).

Надворешноста на зградата
-------------------------

Изграден е во сецесионистички стил со елементи на маџарска народна уметност и се смета за ремек-дело на комбинација од унгарската сецесија и народна конструкција. Се состои од три павилјони - два се на линијата на регулирање на улиците, а третиот е во дворот. На предната страна на улицата, помеѓу два идентични павилјони сместени на оската, постои порта. Овие два павилјони се дизајнирани за канцеларијата на Претседателот, сала за состаноци, сала за забава, библиотека и читална. Во дворот има поинаква концепирана зграда. Во неа има: кабинети, спални, магацин за машини, набљудувачница и трпезарија. Магацинот се наоѓа веднаш зад овие згради.
Зградата е декорирана во малтер и хармонично насликана. Сите функционални апликации во зградата, како олуците, беа дизајнирани и изведени на уникатен начин.

Конзерваторските работи биле изведувани во 1965, 1992 и 2005 година.

Види ги сите
------------

* Споменик на културата од големо значење
* Список на споменици на културата во округот Северено Банатски

Врски
-----

1. ↑  САНУ Споменици културе/Ватрогасна касарна
2. ↑  „Сента/Ватрогасна касарна". Архивирано од изворникот на 2023-02-01. Посетено на 2022-04-23.

Фотогалерија
------------

* Детали за покривотДетали за покривот
* Дворот на зградиДворот на згради
* Еден од павилјоните од страната на улицатаЕден од павилјоните од страната на улицата
* Влезот на павилјонотВлезот на павилјонот

Надворешни врски
----------------

* Список на споменици на културата од големо значење во Војводина
* Листа на архитектонски споменици
* Виртуелен Архив на Бела Лајт Архивирано на 5 јануари 2022 г.(англиски)
**Роберт Хартинг** (18 октомври 1984

 во Котбус) е германски фрлач на диск, Олимписки, трикратен светски и двократен европски првак.

Првиот поголем успех, Хартинг го постигна на светското јуниорско првенство во 2001 година, на кое го освои второто место. На следните неколку поголеми првенства нема остварено забележителни резултати, сè до победата на светското првенство за млади сениори во 2005 година.

На светските првенства, првиот медаљ го освои на првенството во Осака во 2007, освојувајќи го второто место. Веќе на следното светско првенство во Берлин, Хартинг ја израдува домашната публика со освоениот златен медаљ, а истиот успех го повтори и две години подоцна, на првенството во Тегу, како и четири години подоцна на светското првенство во Москва.

Хартинг за првпат на Олимписките игри настапил на игрите во Пекинг во 2008 година, на кои го зазел четвртото место. Четири години подоцна, на игрите во Лондон го освоил златниот медал со префрлени 68,27 m во финалето.

Освен на Олимписките игри и светските првенства, тој има постигнато забележителни успеси и на европските првенства. Така, освојувач е на сребрен медал на Европското првенство во Барселона во 2010, како и на златен медал на првенствата во Хелсинки во 2012 и во Цирих во 2014 година.

Неговиот личен рекорд изнесува 69,69 m и е постигнат на 28 август 2010 во Нојбранденбург.

Наводи
------

1. ↑  Harting wirft Bestleistung Архивирано на 4 септември 2010 г. sport1.de.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Роберт Хартинг" на Ризницата ? |

* Официјално мрежно место Архивирано на 30 август 2011 г.
* Профил на leichtathletik.de
Скулптура на Душан Џамоња во Риека, Хрватска.
Скулптура во Загреб.
Споменик на револуцијата во Подгариќ, 1967.
**Душан Џамоња** (Струмица , Македонија на 31 јануари 1928

 - Загреб, 14 јануари 2009) — хрватски вајар и автор на архитектурни проекти за музеи, споменици на културата, галерии, висококатници и џамии.

Дипломирал на Академијата за ликовни уметности во Загреб во 1940-тите години, живеел и работел во Брисел, Врсар и Загреб. Првата изложба ја имал во 1954. година. Добитник е на многубројни признанија за својата работа.

Главно работел со бронза, железо, челик и алуминиум. Неговите монументални и главно апстрактни скулптури се изложувани на Плас Вандом во Париз, Праса де Комерсио во Лисабон, пред Палатата на правдата во Брисел и во Лондонскиот Риџентс парк.

За неговата меѓународна кариера особено значаен бил настапот на 30. Венецијанско биенале (1960. год.) кога бил номиниран за Големата награда на биеналето и со тоа го освоил вниманието на меѓународната критика.

Бил избран за член на Српската академија за науки и уметности во 1988. а во 2004 и на Хрватската академија за науки и уметности.

Надворешни врски
----------------

* Парк на скулптури на Душан Џамоња во Врсар Архивирано на 14 септември 2008 г.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 118331565
* LCCN: n83142704
* ISNI: 0000 0001 1480 5887
* GND: 119322056
* SUDOC: 150006691
* BNF: cb14643767h (податоци)
* ULAN: 500074025
* NKC: jx20050224003
* RKD: 252470

 |

 |
Азиски фестивал 2017 во Софија, Бугарија 21
**Бистрица Баби** ( бугарски: *Бистришките баби*, "The Bistritsa Grannies") се женски хор за стари/мулти-генерациски хор кој ги носи традиционалните танци и полифоното пеење на регионот Шоплук во Бугарија. Основана во 1939 година, групата ја освоила наградата за европска народна уметност во 1978 година, и била прогласена за ремек дело на нематеријалното наследство на човештвото во 2005 година. Изведувајќи полифонија од три дела со карактеристики „задржани од претхристијанските времиња", групата ги обиколила Европа и САД. Тие се познати по нивната употреба на *шоплук* полифонија, костибилеа вклучени во списокот на УНЕСКО за елементи на нематеријално културно наследство во Источна Европа.

Жанрот Шоплук се карактеризира со дијафонија и паралелен глас. „Дијафонија" е еден вид полифонија каде мелодијата ја изведуваат еден или двајца солисти, составени од *извикава* и *бучи криво* или „да викаат" и „криви татнени рикања", додека ансамблот држи двоен или троен дрон. Танцот и музиката се асинхрони.

Групата била формирана од парови жени регрутирани како вокални придружници на *Бистрица Четворка* (бугарски: *Bistritsa Foursome/Quartet*), основана околу 1935 година.

Исто така види
--------------

1. ↑  „The Bistritsa Grannies and their Grand-Daughters". Gega New. Архивирано од изворникот на 28 July 2014. Посетено на 28 July 2014.
2. 1 2  „The Bistritsa Babi". Bulgarian National Commission for UNESCO. Архивирано од изворникот на 9 March 2014.
3. ↑  "The Bistritsa Babi: Archaic Polyphony, Dances and Ritual Practices from the Shoplouk Region", *UNESCO.org*.
4. ↑  Buchanan, Donna A. (2006). *Performing Democracy: Bulgarian Music and Musicians in Transition*, p.122. University of Chicago Press. ISBN 9780226078267.

* Список на елементи на нематеријално културно наследство во Источна Европа
* Женски вокален хор на бугарската државна телевизија
* Хетерофонија

Наводи
------

Предлошка:UNESCO Oral and Intangible Eastern Europe

Надворешни врски
----------------

* „ Бистрица Баби ", *BalkanTrafik.com*
* *Слушај, ќерко, и добро запомни.* *.* *.* */ Слушай, шерко, и добре запомни.* *.* *.* Песните и животот на Линка Гекова Гергова од селото Бистрица (регион Софија), Бугарија

Предлошка:UNESCO Oral and Intangible music
***Pistacia lentiscus*** (или **мастика** ) е дводомна зимзелена грмушка или мало дрво од родот *Pistacia* што вирее во медитеранскиот басен. Расте до 4 метри во висина и се одгледува поради неговата ароматична смола, главно на грчкиот остров Хиос и околу турскиот град Чешме.

Опис
----

 Листови од мастика
Растението е зимзелено, од 1 до 5 метри високо, со силен мирис на смола, расте во суви и карпести области во Северна Африка и Медитеранска Европа. Отпорно е на благи до тешки мразови, но претпочита поблаги зими и расте на сите видови почви, а може добро да расте во варовнички области, па дури и во солени средини, што го прави позастапено во близина на морето. Го има и во шумите, на речиси обезшумените пасишта, во дабовите шуми од видот прнар, пошумените области во кои доминираат други дабови, во клисури, кањони и карпести ридови на целото медитеранско подрачје. Во соодветни области, кога е дозволено да расте слободно и да старее, често станува дрво до 7 метри. Сепак, сечата, пасењето и пожарите често го спречуваат ваквиот раст.

*Pistacia lentiscus* е поврзан со *Pistacia terebinthus (смрдлика)*, со кој често живее во заедница во контактните зони. На западниот брег на Медитеранот, Канарските Острови и Блискиот Исток, може да се помешаат со *Pistacia atlantica*.

 Смолата
#### Употреба како лек

Луѓето во медитеранскиот регион користат мастика како лек за гастроинтестинални заболувања веќе неколку илјади години. Грчкиот лекар и ботаничар од првиот век Диоскорид напишал за лековитите својства на мастиката во неговата класична расправа *За медицинските супстанции*. Неколку векови подоцна, Маркелос Емпеирикос и Павлос Егинитис исто така го забележале ефектот на мастиката врз дигестивниот систем.

Маслото од мастика има антибактериски и антигабични својства, и како такво е широко користено во подготовката на масти за кожни заболувања.

Наводи
------

1. ↑  „Sakız Ağaçlarına Sevgi Aşılıyoruz Projesi'nde yeni bir dönem başlıyor". 2020-08-03. Архивирано од изворникот на 3 August 2020. Посетено на 2022-04-05.
2. ↑  Mastic at e-xios.gr Chios Portal