recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Стефан Цветковски** ( 1919
 во Макелари, Дебарско — 7 октомври 1944

 во Скопје) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

Животопис
---------

Потекнувал од бедно печалбарско семејство. Завршил основно и вечерно училиште во Дебар. Материјалните услови не му овозможувале да го продолжи образованието, па затоа работел како келнер во Дебар. Во 1936 година со родителите се доселил во Скопје. Работел како помошник ложач на парното греење во една зграда, а потоа како трговски помошник при една акционерска фирма од Загреб. Во фирмата се запознал со човек кој го упатило во напредното движење. Под влијанието на истиот, како и под влијание на неговиот постар брат, кој исто така бил член на КПЈ, целосно се вклучил во борбата на работничката класа пpотив ненародниот режим. Бил примен за член на СКОЈ, а во 1941 година и во редовите на КПЈ. Во станот на двајцата браќа се одржувале партиски состаноци. Истиот служел и за засолнување на илегалци и слично. Со нивна помош била создадена широка мрежа на млади активисти. Во почетокот на 1945 година неговиот стан бил провален и во него биле затворени Благоја Давков, Бранко Урдаревски и некои други активисти. Меѓутоа, тој не бил затворен бидејќи во таа рација не се наоѓал во станот. Известен за провалата и затворањето, веднаш преминал во идегалство и продолжил со ненамалено темпо да ги извршува партиските задачи. Воениот суд што им судел на затворениците, го осудил во отсуство и него, со смртна казна. Била распишана и потерница со награда од сто илјади лева, за лицето што ќе го предаде. Во втората половина на 1943 година заминал во партизанскиот одред во Западна Македонија. По директива на Партијата заминал на албанска територија, каде извесно време работел. Учествувал во борбите за ослободувањето на Дебар и во организирањето на Македонско-албанскиот одред кој влегол во составот на Првата македонско-косовската бригада. Во почетокот на 1944 година се вратил во Скопје ѝ повеќе од четири месеци работел илегално. Во април истата година одново заминал на ослободената територија на Македонија. Учествувал во мајската офанзива против бугарските фашистички сили, во редовите на Треттата македонска ударна бригада. Во јуни 1944 година одново живеел илегално во Скопје. Исцрпен од големите напори на илегалната работа и партизанскиот живот, починал на 7 октомври 1944 година, без да го дочека ослободувањето на Македонија.

Наводи
------

1. 1 2  *Беа, загинаа, останаа*. Скопје: Историски Архив - Скопје. 1969. стр. 160. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
Сува Планина
**Сува Планина** е планина во југоисточна Србија, долга е 45. км, а широка 15 км, која во геолошка и географска смисол припаѓа на карпатско-балканска група на планини, на сама граница е со стара српско македонска маса. Се простира во правец северозапад-југпосток во висонските зони пд 250 - 1.800 метри. Почетпк и ѝ е источно од Нишка Бања и завршува југозападно кај Бабушница во Лужичка котлина, низ која протекува река Лужница.

Од северозападната и севетната страна Сува Планина се граничи со река Нишава, околу која се формирани Белопаланечка, Островачка и Нишка котлина, ос источна Коритничка котлина, од кугоистолна о кужна Лужничкакотлина и река Лужница. Бидекќи котлините и околните планини се пониски, Сува планина е јасно издвоена и се истакнува над другите географски целини, па е водлива од голема далечина.

Сува планина со своите обронци им приоаѓа на следните општини: Нишка бања, Гаџин Хан, Бела Паланка, Бабушница и Власотинце.

Одлики
------

Сува Планина е масив со исклучителни појави и форми со крашки релјеф, преполна со седименти од различна старост, богато со фосилна флора, со единствена фитоценоза и шимски екосистем во кој се застапени 1.261 растителни видови. Се претпоставува дека оваа бројка не е конечна, бидејќи при секое новоо истражување се открива уште по некој не забележан вид.}}

Наводи
------

1. ↑  Vladimir Ranđelović, Bojan Zlatković, Marina Jušković, Ljubica Živojinović, *Endangered of flora of Mt. Suva planina;* Proceeding of 6 th Symposium on Flora of the Southeastern Serbia, Sokobanja, 2000: 303-322.
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 412 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **412** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 412 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
**Стефен Иверсен** (роден на 10 ноември 1976 година) — норвешки поранешен фудбалер, напаѓач. Тој е син на поранешниот норвешки репрезентативец, Од Иверсен, еден од најдобрите стрелци на Норвешка на сите времиња.

Иверсен ја започнал својата кариера дебитирајќи на 18-години во дресот на Розенборг каде што тој освоил две последователни титули во норвешкото првенство. Тој се преселил во Тотенхем во декември 1996, каде што постигна 64 гола во седум сезони, и го освоил Лига купот. По краток престој во Вулверхемптон, тој се вратил назад во неговата родна Норвешка каде што поминал две години во Волеренга и бил главен фактор кој придонел за првата лигашка титула на тимот по 21 година. Во 2006 година тој се преселил во Розенборг, клубот во кој ја започнал својата професионална кариера. Откако освоил уште три титули со Розенборг во 2010 година, Иверсен отишол во Кристал Палас каде поминал 13 месеци, пред да потпише за Розенборг по третпат во февруари 2012 година.

Иверсен одиграл 79 натпревари за норвешката репрезентација, и постигнал 21 гол. Тој го постигнал единствениот гол за Норвешка на Европските првенства во историјата на оваа репрезентација, правејќи го тоа во победата над Шпанија во првиот натпревар од групната фаза на Европското првенство 2000.

Титули
------

#### Норвешка Розенборг

* **Премиер лига на Норвешка** : 5

1995, 1996, 2006, 2009, 2010
* **Куп на Норвешка** : 1

2008
#### Англија Тотенхем

* **Лига куп Лига куп** : 1

1999
#### Норвешка Волеренга

* **Премиер лига на Норвешка** : 1

2005

Надворешни врски
----------------

* Стефен Иверсен на Ризницата


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Портал   „Биографија"*** |
|  | ***Портал   „Фудбал"*** |
|  | ***Портал   „Норвешка"*** |
|

* Стефен Иверсен на soccerway
* Стефен Иверсен на transfermarkt
* Стефен Иверсен на eurosport
* Стефен Иверсен на espn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* VIAF: 7145971496732332072
* BIBSYS: 12068722

 |

 |
**Споменик на Филип II Македонски** — споменик на плоштадот Магнолија во Битола, посветен на старомакедонскиот крал Филип II. Филип II бил основач на античкиот македонски град Хераклеја Линкестис кој е претходник на денешната Битола. Споменикот е висок 8,5 метра (со постаментот), со Филип II во свечена одора, јавнат на коњ. Споменикот е излиен во бронза во Нови Сад и е дело е на вајарот Ангел Коруновски. Поставен е на 21 јуни 2011 година. Во непосредна близина на споменикот се наоѓа фонтана која навечер е придружена со музика синхронизирана со светлосни ефекти .

Целиот комплекс, споменикот и фонтаната, зафаќа површина од 600 квадратни метри од градскиот плоштад Магнолија.

Фонтана
-------

Фонтаната е направена во вид на штит со Сонцето на Вергина, околу фонтаната има други исти штитови и копја. Околу фонтаната се поставени звучници кои навечер емитуваат музика синхронизирана со светлосни ефекти во фонтаната. Штитот од фонтаната се крева и се врти додека млазови вода се исфрлаат низ него.

Наводи
------

1. ↑  Утрово во Битола поставен споменикот на Филип Втори на семрежното место на Македонска нација

Надворешни врски
----------------

1. 
2. 
3. Архивирано на 23 август 2011 г.
Харикејн со трофејот од Беовизија 2020
**Hurricane** ( транс. *Харикејн* ) е српска музичка група составена од пејачките Сања Вучиќ, Ксенија Кнежевиќ и Ивана Николиќ .

Групата е основана во 2017 година. со план да се снима на англиски јазик за странски пазар. Спотовите се снимани на Карибите, каде што и настапиле. Во септември 2019 година се прославија во Србија и регионот по објавувањето на првата српска песна.

Историја
--------

Зоран Милинковиќ во 2017 година дошол до идеја да формира женска група за странскиот пазар, а по аудицијата во Белград, за членови се избрани Сања Вучиќ, Ксенија Кнежевиќ и Ивана Николиќ. Првата песна што ја сними групата е наречена и е повик за да им помогне на делови од Карибите погодени од ураганите Ирма и Марија. Тие снимија уште 4 синглови на англиски јазик и неколку преработки на песни од познати странски уметници. Во септември 2019 година ја издадоа песната *Фаворито*, прва песна на српски јазик и таа стана голем хит. За ова време, тие исто така соработуваа со Универзална Музичка Група за 2 нови синглови за странскиот пазар. Следната српска песна што ја издадоа беше *Авантура* и исто така стана хит и беше објавена во ноември истата година. Видеото за песната е снимено на Карибите. Во јануари 2020 година, по објавувањето на новата песна *Брзи прсти*, беше објавено дека тој ќе учествува во Беовизија 2020. со песна.

Дискографија
------------

### Спотови

| Песната | Година | Режисер |
| --- | --- | --- |
| *Irma, Maria* са | 2018 година | Душан Јауковиќ |
| *Feel Right* | 2018 година | Душан Јауковиќ |
| *Personal* | 2018 година | Душан Јауковиќ |
| *Pain in your eyes* | 2019 година | Милош Саровиќ |
| *Magic Night* | 2019 година |  |
| *Фаворито* | 2019 година | Дарко Димитров |
| *Авантура* | 2019 година | Душан Јауковиќ |
| *Брзи прсти* | 2019 година | Душан Јауковиќ |

Наводи
------

1. 1 2  „PLAN JE BIO POTPUNO DRUGAČIJI: EVO KAKO SU SE ZAPRAVO UPOZNALE ČLANICE GRUPE HURRICANE!". *Skandal portal*. 15 декември 2019. Посетено на 17 јануари 2020.
2. ↑  „HURICCANE! Sanja Vučić, Ksenija i Ivana Nikolić formirale novu žensku grupu! VIDEO". *Nema zabranjenih!* (српски). 24 февруари 2018.
3. ↑  „Hurricane prvi put snimile pesmu na srpskom jeziku! VIDEO". *Nema zabranjenih!* (српски). 20 јули 2019.
4. ↑  „Ovo se čekalo! Hurricane konačno snimile pesmu na srpskom (VIDEO)". *Telegraf.rs*. 11 септември 2019. Посетено на 17 јануари 2020.
5. ↑  „AVANTURA grupe HURRICANE prva u trendingu!". *Radio S*. 15 ноември 2019.
6. ↑  „Беовизија 2020: У избору за српску песму 24 композиције". *РТС*. 9 јануари 2020. Посетено на 17 јануари 2020.

Надворешни врски
----------------

* Матична страница
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 438 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **438** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 438 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
**Сувоносни мајмуни** (латински: *Haplorhini*) — подред на примати. Порано овој подред, со исклучок на аветите, се нарекувал вистински мајмуни, со што се потенцирала разликата од т. н. полумајмуни. Денес ваквата поделба се смета за застарена.

Сувоносните мајмуни, кон кои припаѓа и човекот, се одликуваат со низа одлики кои ги разликуваат од другиот подред на примати — влажноносни мајмуни. Според името, кај хаплоринските примати носот е сув и со помалку развиен осет за мирис. Сувоносните најчесто раѓаат по едно младенче. Во целост, овој подред се смета за поразвиен во еволутивна смисла.

Сувоносните мајмуни се среќаваат во тропските и суптропските региони на Америка, Африка (со исклучок на Мадагаскар), кај Гибралтар, како и во Јужна и Југоисточна Азија до Јапонија. Човекот ги населува сите континенти, со исклучок на Антарктикот.

Сувоносните мајмуни се поделени на два инфраредови:

* авети (*Tarsiiformes*)
* вистински мајмуни (*Simiiformes*)
	+ широконосни мајмуни или мајмуни од Новиот Свет (*Platyrrhina*)
	+ тесноносни мајмуни или мајмуни од Стариот Свет (*Catarhina*)

Најстарите фосилни претставници на овој подред се тејардина и антрасимија, стари околу 55 милиони години.
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 444 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **444** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 444 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 400 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **400** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 400 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
**Хариет Бичер Стоу** (англиски: *Harriet Beecher Stowe*) (14 јуни  1811

 – 1 јули  1896

) — американски аболиционист и писателка. Таа е позната по нејзиниот роман „Колибата на чичо Том" (1852), посветен на животот на Афроамериканците и нивното ропство.

Животопис
---------

Х.Б. Стоу, околу 1852 година.
Хариет Бичер Стоу е родена на 14 јуни 1811 година во Личфилд, Конектикат. Нејзиниот татко бил свештеник и приврзаник на движењето за ослободување на Црнците од ропството. Тој во својот дом често криел Црнци кои избегале од своите бели господари и тоа било можност младата Хариета да ја согледа тешката положба на Црнците во САД и да се соживее со нивните проблеми, а како резултат на тоа, подоцна, таа станала активен поборник за укинување на ропството. Починала на 1 јули 1896, во Хартфорд, Конектикат.

Творештво
---------

Првото издание на „Колибата на чичо Том" од 1852 година.
Хариет Бичер Стоу стекнала светска слава со својот кус роман „Колибата на чичо Том", објавен во 1852 година. Со текот на времето,оваа книга стекнала огромна популарност и била преведена на голем број јазици. Подоцна, таа напишала и неколку други дела, но сите тие останале во сенката на „Колибата на чичо Том".

Абрахам Линколн на средбата со неа рекол:
„Значи, ова е малата женичка што ја започна оваа нова голема војна!"

Х.Б. Стоу

Наводи
------

1. 1 2  Глигор Поповски, „Хариета Бичер Стоу: Колибата на чичо Том", во: Хариета Бичер Стоу, *Колибата на чичо Том*, Култура, Скопје, 1975, стр. 63-64.
2. ↑  Stowe, Charles Edward *Harriet Beecher Stowe: The Story of Her Life.* 1911. Page 203. Kessinger Publishing.
ISBN 1-4179-0213-2, 9781417902132

|  |  |
| --- | --- |
| Знаме на САДБиографска икона | *Оваа личност од САД статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 32003151
* LCCN: n79093331
* ISNI: 0000 0001 2017 6335
* GND: 118618784
* SELIBR: 199387
* SUDOC: 02715002X
* BNF: cb119256275 (податоци)
* BIBSYS: 90084778
* MusicBrainz: e91673c0-35f5-4321-a7f3-1a5e27671dfd
* NLA: 36359218
* NDL: 00457872
* NKC: jn19981002163
* RLS: 000079491
* BNE: XX904185
* CiNii: DA01623734

 |

 |
**Тансу Чилер** (турски: *Tansu Penbe Çiller*) (9 октомври 1946

 во Истанбул} е турски политичар и Премиер на Турција во периодот од 1993 до 1996 година. Таа е единствената жена, која досега била на функцијата премиер на Турција.

Во текот на нејзиното управување, на 31 декември 1995 година стапил во сила царинскиот сојуз помеѓу Турција и ЕУ. Во нејзино време била модернизирана турската армија и истата се претворила во една од најсилните војски во светот. Успеала да ги убеди САД и ЕУ дека Курдската работничка партија треба да биде вклучена во списокот на меѓународните терористички организации.

Наводи
------


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 79414098
* LCCN: nr94004352
* ISNI: 0000 0001 1030 1438
* GND: 11919256X

 |

 |
**Стивен Макон Грир** (28 јуни 1955) е американски пензиониран лекар и уфолог кој го основа центарот за истражување на вонземна интелигенција (ЦСЕТИ)и проектот „The Disclosure Project" , кој бара започнување на запоставеното УФО информирање.

Ран период
----------

Грир е роден во Шарлот, Северна Каролина во 1955. Грир тврди дека видел неидентификуван летечки објект во блиска средба кога имал осум години и тоа го потикнало неговиот интерес за уфологијата.Преку ден тоје е главен во Одделението за Итна Медицина во болница која е средна големина , и најчесто е на повик во периоди од 12 до 24 часови.Тој е обучен како Транцедентална Медитација учител и служел како директор на организацијата за медитација. Грир дипломорал на Источен Тенеси Универзитет Јамес Х.Куилен Колеџ за Медицина во 1987.Тој студирал во МАХЕК Универзитет на Северна Каролина каде ги завршил своите студии во 1988 и добил диплома за медицина во 1989. Таа година тој станал член на Алфа Омега Алфа Почесна Медицинска Организација.

Кариера
-------

Грир го основал Центарот за истржување на вонземска интелигенција (ЦСЕТИ) во 1990 и основал дипломатска и истражувачка иницијатива за контакт на вонземска цивилизација.
Во 1993 Грир го основал проектот дискложер , не профитен истражувачки проект , чија цел е да ги открие на јавноста владините наводни сознанија за НЛО , вонземска интелигенција и развиена енергија и системот на прополција. Проектот Дисколожур е основан да отвори пат за амнестија за владини шепкачи кои сакат да го прекршат својот завет преку давање тајни информации во врска во Нло.
Грир кажа дека дал краток известај до ЦИА Р.Џејмс Усли истата годинаspi-1-4287791}}"From 1993, he spent considerable time and resources briefing the Clinton administration, including CIA director James Woolsey, senior military officials at the Pentagon, and select members of Congress, among others."</ref>

Наводи
------

1. ↑  Bunch, Joey (10 July 2008). „ETs waiting on Denver's invite, lecturer says". *The Denver Post*. Посетено на 2013-03-21.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 84768565
* LCCN: nr2006003005
* ISNI: 0000 0001 1476 2784
* GND: 1205098275
* SUDOC: 078528674
* BNF: cb14543354w (податоци)
* NDL: 01136924
* NKC: mzk2008486432

 |

 |
Киричична букваПредлошка:SHORTDESC:Киричична буква

**Т** (кирилица: т; глаголица: ) — 23 буква од македонската азбука. Буквата ја има во сите кирилични азбуки и скоро секаде има иста звучна вредност /t/. Буквата има потекло од грчката азбука, и често се меша со латиничната буква T со која имаат иста форма и иста звучна вредност.

 *Оваа статија поврзана со писмо е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите*.

| Македонска азбука |
| --- |
| А | а | Б | б | В | в | Г | г | Д | д | Ѓ | ѓ | Е | е | Ж | ж | З | з | Ѕ | ѕ | И | и | Ј | ј | К | к | Л | л | Љ | љ |
| М | м | Н | н | Њ | њ | О | о | П | п | Р | р | С | с | Т | т | Ќ | ќ | У | у | Ф | ф | Х | х | Ц | ц | Ч | ч | Џ | џ |
| Ш | ш |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
**Т-27** – советска танкета од периодот пред Втората светска војна.

Историја
--------

Без искуство во производство на тенкови, во 1930 година СССР се свртел кон увоз: од Британија биле увезени 8 амфибиски лесни тенкови („Карден Лојд модел 1931"), 30 средни тенкови (*Модел Е* и *Мк II*) и 26 танкети (*Викерс Карден-Лојд Мк VI*). Набрзо биле набавени и два тенка *Кристи* од САД. Танкетата *Мк VI* била лесно изменета и пуштена во производство во 1931 година како Т-27 (понатамошните модификации го дале Т-27А).

Одлики
------

Руската верзија на британскиот тенк *Викерс Карден-Лојд Мк VI*, Т-27 било мало возило со двајца членови на екипажот сместени еден до друг, со моторот зад нив и меѓу нив. Возачот седел лево, а стрелецот од десната страна, зад лесниот митралез ДТ со калибар 7,62 -мм. Нивниот оклоп заштитувал само од куршуми од пушка. Во службата, се покажал дека имаат чувствителни гасеници, што придонесувало за дефекти на нерамен терен.

Позитивни страни на Т-27 биле доверливоста, едноставната конструкција и одржувањето, лесна обука на возачот и брзина на рамен терен. Иако биле поголеми од британските танкети, тие сè уште биле крајно тесни внатре, употребливи само за ниски луѓе. И што е најважно, само командните возила имале радио (последица на неразвиената електрична индустрија во СССР), што целосно ја ограничувало нивната извидувачка улога.

Во борба
--------

Во 1932 година, „Т-27" го сочинувал најголемиот дел од оклопните сили на СССР: Црвената армија имала 65 баталјони од по 50 танкети. Првпат биле користени во борбата против востаниците во Средна Азија vo 1931-1932 година. Нивното учество во Зимската војна било неславно: со тесни гасеници, тие потонувале во снегот (во зимата) и калта (во пролетта) на Финска. До 1941 година, во служба останале помалку од 1.200 и за време на Операцијата Барбароса биле користени во позадина: обука на екипажот, влечење артилерија и пренесување муниција. Некои преживеале до декември 1941 година, кога последен пат биле користени во одбраната на Москва.

Наводи
------

1. ↑  Zaloga 1983, p 123.
2. 1 2  Ness 2002, стр. 151 harvnb error: no target: CITEREFNess2002 (help)
3. 1 2  „T-27". *www.tanks-encyclopedia.com* (англиски). Посетено на 24. 5. 2018.. Проверете ги датумските вредности во: `|access-date=` (help)
**Танџерин Дрим (Tangerine Dream)** е германски електронски музички бенд основан во 1967 година од Едгар Фрое. Групата забележала многу промени во персоналот со текот на годините, со тоа што Фрое беше единствен постојан член до неговата смрт во јануари 2015 година. Најпознати членови на групата биле нејзиното трио во средината на 70-тите години од Фрое, Кристофер Франке и Питер Бауман. Кон крајот на 1970-тите, Јоханес Шмолинг го заменил Бауман. Од смртта на Фроес во 2015 година, групата е под раководство на Торстен Кваешинг (избран наследник на Фрезе и сегашниот член на групата со најдолг стаж, придружуван во 2005 година).

Tangerine Dream се сметаат за пионери на раните денови на електрониката. Нивната работа со Ohr label произведувала албуми кои имале клучна улога во развојот на германската музичка сцена позната како космише („космичка"). Нивните "Virgin Years", наречени така поради нивната поврзаност со Вирџин Рекордс, произвеле албуми кои дополнително ги истражуваа синтисајзерите и секвенцерите, вклучувајќи ги *Федра* (1974) и *Rubycon* (1975). Групата, исто така, има успешна кариера компонирајќи филмски саундтракови, создавајќи над 60 албуми, во кои спаѓаат оние за филмовите *Sorcerer*, *Thief*, *Risky Business*, *The Keep*, *Firestarter*, *Legend*, *Three O'Clock High*, *Near Dark*, *Shy People* и *Miracle Mile*.

Од крајот на 1990-тите до 2000-тите години, Tangerine Dream продолжи да експериментира со други стилови на инструментална музика, како и електронска музика. Нивниот снимен опус е плоден, вклучувајќи и над сто албуми. Меѓу останатите проекти, тие помогнале во создавање на саундтракот за видео играта *Grand Theft Auto V.* Нивната работа од средината на 1970-тите била длабоко влијателна во развојот на стилови на електронска музика како што е new age (иако самиот бенд не го сакаше терминот)  и електронската музика за танцување .

Нивниот најнов албум, *Quantum Gate* беше објавен на 29 септември 2017 година, што се совпаѓа со 50-годишнината од основањето на групата. Албумот е заснован на идеи и музички скици од основачот Едгар Фрос и го комплетираа преостанатите членови на групата.

Наводи
------

1. ↑  Bush, John. „Tangerine Dream Discography". *AllMusic*.
2. ↑  „Free Union Records".
3. ↑  Swan, Glenn. „Rubycon – Tangerine Dream". *AllMusic*. Посетено на 16 November 2018.
4. ↑  Fatali, Liberi. „Tangerine Dream: Madcap's Flaming Duty". *Sputnikmusic*. Посетено на 25 November 2018.
5. ↑  Perrone, Pierre (27 January 2015). „Edgar Froese : Leader of electronic band Tangerine Dream whose influence has been felt for more than four decades". *The Independent*. Посетено на 17 June 2019.
Поимот **талофит** доаѓа од поимот талус и подразбира вегетативно тело (растение) на кое не се диференцирани корен, стебло и лист како вегетативни органи на растението. Талофитните растенија (талофити) се на понизок еволутивен степен на организација од кормофитните, виши растенија, и оттаму доаѓа нивното друго име-*нижи растенија*. Во пораните геолошки периоди тие биле единствените претставници на растителниот свет.

Повеќето од талофитите се задржале во првобитната средина (од каде што всушност и потекнува животот), водата, каде што животните услови се поеднородни во однос на копното. Талофитите меѓусебе многу се разликуваат, како по анатомијата на телото, така и по начинот на размножувањето.

Талофитите по градба на телото можат да бидат едноклеточни, колонијални или многуклеточни. Кај некои многуклеточни организми, талусот може да биде диференциран така што потсетува на кормофитно растение.

Систематска (таксономска) поделба на талофитите
-----------------------------------------------

* Бактерии
* Алги
* Габи
* Лишаи
**T-72** е Советски главен борбен тенк кој почнал да се произведува во 1970 г.

Потекло
-------

Т-64 веројатно имал најнапреден тенковски дизајн во цел свет, но раните проблеми со енџинот 5TDF, тркалата и неточностите на главното оружје го предизвика Советското раководство да бара нискотехнолошка алтернатива со слични перформанси, особено по високите трошоци и трудоинтезивниот производен процес на T-64 стана очигледен. Тенкот беше премногу скап за да се овозможи на сите советски тенковски армии, а камоли на сојузниците од Варшавскиот пакт. Еден "економичен" тенк со стариот дизајн V-46 powerplant беше развиван од 1967 г. во фабриката Uralvagonzavod сместена во Нижни Тагил. Главниот инженер Леонид Карцев првично го создал "Објектот 172", но прототипот, означен како "Објект 172М" беше рефиниран и завршен од страна на Валери Венедиктов. Теренските испитувања 1971-1973 г. и по усвојувањето во Чељабинската фабрика за тенкови, веднаш престана производството на Т-55 и Т-62 за да се модернизираат со новиот Т-72 тенк. 
Барем некои технички документации на Т-72 беа предадени на ЦИА од страна на Полскиот полковник Рисард Куклински.

T-72 споменик во неговото продукционо место, Нижни Тагил.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Т-72" на Ризницата ? |
**Срцевите црви** се видови филаријални црви коишто живеат како паразити кај цицачите, особено кај кучињата. Над 500 возрасни срцеви црви, со големина од 15 до 30 cm, живеат во срцето на кучето и микрофилиарите (ембриовидни ларви) се пренесуваат во крвта. Комарците ја пренесуваат заразената крв од куче на куче. И возрасните црви и нивните ларви го оптоваруваат срцето и го намалуваат дотокот на крв до белите дробови, бубрезите и црниот дроб. Со тек на време се појавуваат и видливи симптоми (хронично кашлање, отежнато дишење, тромост, срцев удар) по што може да е веќе доцна за лекување. Постојат превентивни лекови и третмани, вклучувајќи ја и можноста за хируршки зафат.

Наводи
------

1. ↑  *Британика Енциклопедиски Речник*. Топер, МПМ, 2005, Книга 9, стр. 76
Тантал, бакропис од Франциско Гоја
Во старогрчката митологија **Тантал** бил син на Зевс и Плута, ќерката на Хрон и Реја, а според другите тврдења на Океан и Тетија. Тој бил татко на Пелоп и Ниоба.
Бил крал на Фригија и имал пристап меѓу боговите, но кога почнал да ги издава нивните тајни, а особено кога им го изнел сопствениот син Пелоп како јадење на трпезата, бил тешко казнет на вечни маки со жед и глад. Во долниот свет морал да стои во вода до грлото, но штом ќе се обидел да се напие, водата се повлекувала, а над главата му висела гранка со јаболко, но штом ќе се обидел да касне од него, тоа се повлекувало, како и карпата па тој постојано се плашел дека ќе падне и дека ќе го убие.

Таканаречени *танталови маки* претставуваат залуден копнеж по нешто што е сосем блиску, а сепак е недостижно.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* VIAF: 72197787
* GND: 119155060
* SUDOC: 030827817

 |

 |

Наводи
------

1. ↑  Robert Grevs, Grčki mitovi, Nolit, Beograd, 1992, str. 334 - 335.
2. ↑  Хиган, Митови, Три, Скопје, 2016, стр. 
 64.
**„Талкач над морето од магла"** (герм. *Der Wanderer über dem Nebelmeer*) — слика од германскиот романтистички сликар Каспар Давид Фридрих, насликана во 1818 г.

Опис
----

На делото е прикажан човек, веројатно самиот Фридрих, како стои на врвот на една висока планина, свртен со грб кон посматрачот—чест мотив во делата на Фридрих—и гледа во големо маглиште. Над површината на маглата се издаваат врвови и други планини, а пак во позадината се гледа огромен планински венец. На горната половина на сликата доминира големата небесна шир над високите планини.

Сликата е составена од различни елементи од Лапските Песочни Планини во Саксонија и Чешка, скицирани надвор, но реаранжирани во студио за на сликата од раката на самиот уметник, во согласност со неговата вообичаена практика. Во десниот дел од позадината може да се забележи платото Циркелштајн. Планината во левиот дел на позадината е или Розенберг или Калтенберг. Групата карпи пред неа го претставуваат Гамриг близу Ратен. Карпите врз кои стои талкачот се група карти на Кајзеркроне.

Осврт
-----

„Варовните карпи на Риген" (1818), Музеј Оскар Рајнхарт во Штатгартен, Винтертур, Швајцарија
„Талкач над морето од магла" е вистинска романтистичка слика, која впечатливо зборува за човештвото и просветувањето на личноста. Иако прикажаниот човек стои на врвор на висока планина, тој носи формален костум кој бил типична облека на еден филозоф во времето на Фридрих. 

Заинтересираноста на Фридрих за природата е е очигледна од неговите дела. Ваков пример е „Варовните карпи на Риген" (1818), на која е прикажан човек како стои, и жена како седи; обајцата гледаат, додека пак трет човек клечи и гледа преку работ на огромната стрмна падина која се издига од бескрајниот океан. Друг ваков пример е сликата „Море од мраз", на која на преден план е прикажан голем куп од огромни скршеници мраз, кои потсетуваат на рушевини, со многубројни слични купови во средината и во позадината расфрлени по замрзнатиот пејзаж.

Наводи
------

1. ↑  K.-L. Hoch:Caspar David Friedrich und die böhmischen Berge. Дрезден 1987

Надворешни врски
----------------

* „Каспар Давид Фридрих - „Талкач над маглата"". Архивирано од изворникот на 2017-04-29. Посетено на 2009-01-10. (англиски)
* Скици за сликата Архивирано на 28 септември 2007 г. (германски)

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Каспар Давид Фридрих |
| --- |
|  |
| Список на дела |
|  |
| Одбранислики | 
 „Калуѓер крај морето" (1808–10)  •  „Опатија во дабовата шума" (1809–10)  •  „Планински предел со виножито" (1809-10)  •  „Талкач над морето од магла" (1818)  •  „Варовните карпи на Риген" (1818)  •  „Море од мраз" (1823–24)  •  „Гавранско дрво" (1822) „Фази во животот" (1835)  |  |

 |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* VIAF: 295129252
* SUDOC: 167010727

 |

 |
**Стрена** или **Стрена ди Натале** е подарок што вообичаено се прави или добива во Италија за време на Божиќ.

Италијански стрена произведена во Милано во 1887 година и сочувана во Кралската библиотека во Торино
Овој обичај потекнува од римската традиција која вклучувала размена на подароци за добри желби за време на Сатурналија, серија свечености што се одржувале секоја година помеѓу 17 и 23 декември, во чест на богот Сатурн и пред денот на *Наталис*. *Солис Инвикти*. Терминот потекнува од латинскиот *Стрена*, збор веројатно од сабинско потекло, со значење „подарок за среќа".

Според Варо, употребата била усвоена уште во првото основање на Градот, основан од Тит Татиј, кој прв го фатил, како добар аугур за новата година, гранчето од растение (*арбор Феликс*) сместено во шумата света на божицата Стренија; од ова произлегува терминот *стренае* за подароци од различни видови, вклучително и монети, кои треба да се разменуваат на празникот Сатурналија.

Во издавачката област, во деветнаесеттиот век, *стрена* била и стихозбирка во проза и поезија која била ставена на продажба во Новата година. Оваа употреба во денешно време е намалена, но не и изгубена. Главна цел е да послужат како традиционален подарок за Божиќните веселби.

Извори
------

* Angelo De Gubernatis, *Storia comparata degli usi natalizi in Italia e presso gli altri popoli indo-europei*, Милано, Тревс, 1919 г.
* Алфредо Катабијани, *Calendario, le feste, i miti, le leggende ei riti dell'anno*, Рускони, 1988 г.
* Алфредо Катабијани, *Симболи, мистерии во Рома*, Њутн Комптон, 1990 г.
**„Сезона на мирот во Париз"** (српскохрватски: *Сезона мира у Паризу*) — филм од 1981 година, режиран од Предраг Голубовиќ. Главните улоги ги играат: Драган Николиќ, Марија Шнајдер, Ален Нури, Предраг Мики Манојловиќ, Ерланд Јозефсон и Алида Вали..

Синопсис
--------

Во Париз, кој не ја изгубил својата поетичност, но сепак доживеал промена на друг начин, еден вљубен пар, Југословен и Французинка, живее со надеж и страв во амбиентот на настаните од нашето време и времето за кое се верува дека претставува минато, а кое сè почесто е препознатливо во современите сцени...

Наводи
------

1. ↑  РТС, Сезона мира у Паризу (пристапено на 5.6.2022)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија филм е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Татјана Гогоска** — македонска писателка, родена на 24 јули 1961

 година, во Гостивар.

Животопис
---------

Татјана Гогоска е дипломиран новинар, магистер по комуникациски науки, и автор на седум книги од кои шест за деца и млади и еден роман за возрасни. Автор е на повеќе од триста сценарија за телевизиски програми, пред сè за деца и млади. Како автор пе потпишана на бројни популарни ТВ сценарија за сериите во Македонија, самостојни играни, музички и документарни емисии, како: „Дајте музика", „Во светот на бајките", „Канал ДЕ" и други.

Во периодот од 1998 до 2004 година, Татјана Гогоска беше уредник на Програмата за деца и млади во Македонската телевизија. Тоа е перидот во кој се снимаа и се емитуваа бројни серии за деца и млади, меѓу кои, "Големи и мали", „Светот има осум страни ", „Умни глави", „Сезаме отвори се", "Чирибу-Чириба", "Ние сме нај", и други серии со кои растеа генерации на деца. Во тој период, Татјана Гогоска активно учествуваше во создавање на програми за деца и млади во странство: Шведска, Германија, Порторико, Турција, Италија и Словачка.

Во балканските програми во кои учествуваа седум балкански телевизии, „Тоа сум јас" и „Децата таленти на Балканот" (2003-2006), Татјана Гогоска беше главен уредник за Македонија.

Татјана Гогоска била член на домашни и меѓународни жирија, меѓу кои: Меѓународното жири во Словенија на Музичката манифестација „Деца пејачи" во Раденци, Меѓународдното жири на Фестивалот „Златна Амфора" во Несебар, Меѓународното жири на Фестивалот „При Дануб" во Братислава.

Татјана Гогоска се појавува и како уредник на Програмата за деца и млади во 2002 година, преку учеството на децата на Македонија на Детската Евровизија, каде трипати беше и шеф на делегацијата за истата манифестација. Во 2007 година, Гогоска беше шеф на делегацијата на Македонија за Евровизија за возрасни, во Хелсинки.

Книжевно творештво
------------------

Зад неа се издадените книги:

* „Насмеани очи", збирка раскази за деца (1993),
* „Немирни години", драмски игри за млади (1996),
* „Климентовото училиште", драма за млади (2008),
* „Телевизијата и емоциите кај децата", стручен труд кој е и нејзин магистерски труд, (2010)
* „Патување кон зајдисонцето", роман за возрасни (2011)
* „Патување низ детството", драмски игри за деца (2012)
* „Училница за глума", драмски игри, монолози и дијалози за деца (2015).
* „Најденко во магичниот круг", драма за деца

Награди и признанија
--------------------

Татјана Гогоска е добитник на десетина домашни и меѓународни награди за телевизиска програма и драмски остварувања. Во 2016 година ја доби Државната награда за најдобар драмски текст, за драмата за деца „Најденко во магичниот круг".

Наводи
------

1. ↑

Надворешни врски
----------------

* Татјана Гогоска на страницата на IMDb
**Тамара Натановна Прес** (родена на 10 мај 1937 г.) — поранешна советска атлетичарка која доминирала во дисциплините фрлање ѓуле и фрлање диск во раните 1960. години. Таа освоила три златни и еден сребрен медал на Летните олимписки игри во 1960 и 1964 година и три европски титули од 1958 до 1962 година. Меѓу 1959 и 1965 година таа поставила 11 светски рекорди: пет во фрлање ѓуле и шест во фрлање диск. Во рамките на СССР, таа освоила 16 државни титули, девет во фрлање ѓуле (1958–66) и седум во фрлање диск (1960–66).

Нејзината помлада сестра Ирина Прес исто така била истакната атлетичарка, но главно во спринтерските дисциплини.

Кариера
-------

Прес е родена во семејство на еврејски родители во Харков, Украина. Нејзиниот татко загинал борејќи се во Втората светска војна во 1942 година, а нејзината мајка ги однела сестрите во Самарканд, каде започнале да се занимаваат со атлетика. Во 1955 година Прес се преселила во Санкт Петербург за да тренира со познатиот тренер Виктор Алексејев. Следната година таа се наоѓала на краткиот олимписки список, но сепак не била дел од олимпискиот тим поради големата конкуренција во фрлачките дисциплини.

Повлекување и гласини околу полот
---------------------------------

Таа и нејзината сестра Ирина биле обвинети дека се мажи или хермафродити и поради тоа често биле нарекувани "браќата Прес". Тие ја завршиле својата кариера во 1966 година, пред половата верификација да стане задолжителна. По повлекувањето, Прес работела како тренер и судија во Москва. Таа исто така напишала неколку книги на спортски, општествени и економски теми. Во 1974 година таа дипломирала педагогија.

Таа била наградена со Орденот на Ленин (1960), Орденот на честа (1964) и Орденот на пријателство (1997).

Наводи
------

* Тамара Прес на Ризницата

1. 1 2
2. 1 2
3. 1 2
4. ↑
5. 1 2
6. ↑  "Switch hitter: If a man has a sex change can he compete in the Olympics as a woman?" Архивирано на 29 август 2008 г. thestraightdope.com. 22 август 2008
7. ↑  Olympic Gender Drama-The Press Sisters. TransGriot. 9 ноември 2011
8. ↑

| Рекорди |
| --- |
|
| Претходник**СССР Нина Думбадзе** | **Светски рекордер во фрлање ѓуле**12 септември 1960 – 5 ноември 1967 | Наследник**Западна Германија Лизел Вестерман** |
Стреа на стара куќа во с. Богомила
Украсена стреа кај крушевска традиционална куќа
**Стреа**— раб на покривот кој виси над фасадниот ѕид, надвор од рамките на објектот. Има за цел да ја заштити фасадата од дожд. Може да биде и украсена, како дел од архитектонски стил; како што се кинеските држачи на стреата наречени „дуогонг".

Функција
--------

Примарна функција на стреата е да ја задржи дождовната вода надвор од ѕидовите и да спречи влез на водата на спојот меѓу кровот и ѕидот. Стреата исто така може да ја заштити патеката околу објектот од дожд, спречува ерозија на темелите, и делумно го заштитува фасадниот ѕид од прскање на дождовна вода.

Секундарна функција е да се контролира влезот на сончева светлина во објектот како форма на дизајн на пасивна куќа; стреата може да биде дизајнирана соодветно за искористување на сончевата топлина, да се прилагоди на локалните климатски услови и ориентацијата на објектот.

Во стреата може да се сместат и отвори за вентилација на покривот простор.

Дизајн
------

Естетските, традиционални или чисто декоративните размислувања можат да надвладеат над строго функционални барања на стреата. Пример за тоа е стреата од крушевската традиционална куќа, прикажана на сликата од десната страна.

Стреата може да се заврши со чело, даска по должината на стреата за да се обезбеди основа на која ќе се потпре олукот. Кај калканот, стреата може да се прошири надвор од работ на ѕидот и да се заштити со опшивка.

Наводи
------

1. ↑  *External moisture – a guide to using the risk matrix* (PDF). Department of Building and Housing New Zealand. 2005. стр. 8. Архивирано од изворникот (PDF) на 2015-01-13. Посетено на 2018-04-14.
2. ↑  „HOME CLINIC; Making Eaves Inspection a Routine". *The New York Times*. 26 November 2000. Архивирано од изворникот на 2013-05-12. Посетено на 17 May 2011.
**Седумнаесеттата египетска династија** е класифицирана како трета династија на Вториот среден период на Египет. 17-та династија датира од 1580 до 1550 година пред нашата ера. Нејзините главно тебански владетели се современици на Хиксовците од Петнаесеттата династија и ја наследуваат Шеснаесеттата династија, која исто така се наоѓала во Теба.

Во март 2012 година, француски археолози, испитувајќи врата од варовник во Храмот на Амун-Ре кај Карнак, откриле хиероглифи со името на Сенахтенре, првиот доказ за овој крал кој датира во неговиот животен век.

Последните двајца кралеви на династијата се спротивставиле на владеењето на Хиксовците над Египет и започнале војна што ќе го ослободат Египет од хиксовите кралеви и започнале период на обединето владеење, Новото египетско кралство.

Камосе, вториот син на Секененре Тао и последниот крал на седумнаесеттата династија, бил брат на Амосе I, првиот крал на Осумнаесеттата династија.

Фараоните на 17-та династија
----------------------------

Фараоните од 17-та династија владееле околу 30 години. Познати владетели на 17-та династија се следниве:

**Династија XVII фараони**| Фараонот | Слика | Име на престол / Преномен | Владеење | Почивалиште | Сопруга(и) | Коментари |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Рахотеп |  | *Сехемре-вахав* | ок. 1585 година п.н.е. |  |  |  |
| Собекесаф I |  | *Сехемре-ваџхав* | 7 години |  | Нубемат |  |
| Собекемсаф II | Статуетка Собекесаф Петри б | *Сехемре-шедтави* |  | Ограбен за време на владеењето на Рамзес IX | Нубхаес |  |
| Интеф V | Лувр 122006 050 | *Сехемре-вепмаат* |  | Дра „Абу ел-Нага" ? |  |  |
| Интеф VI | WoodenCoffinOfIntef-BritishMuseum-August21-08 | *Нубхепере* |  | Дра 'Абу ел-Нага' | Собекемсаф |  |
| Интеф VII |  | *Сехемре-херухермаат* |  |  | Хаанхес |  |
| Ахмосе | Relief Senakhtenre by Khruner | *Сенахтенре* | 1 година |  | Тетишери |  |
| Тао |  | *Секененре* | ок. 1560 (4 години) |  | Ахмосе Инхапи  Ситџехути  Ахотеп I | Починал во битка против Хиксите |
| Камосе | Саркофај-Камосе | *Ваџхепере* | 1555 до 1550 година п.н.е. (5 години) |  | Ахотеп II ? |  |

На крајот, кралот Небмаатре можеби бил владетел на раната 17-та династија.

Наводи
------

1. 1 2  Shaw, Ian, уред. (2000). *The Oxford History of Ancient Egypt*. Oxford University Press. стр. 481. ISBN 0-19-815034-2.
2. ↑  „A Pharaoh of the Seventeenth dynasty identified at Karnak". CFEETK – Centre Franco-Égyptien d'Étude des Temples de Karnak. Архивирано од изворникот на 11 март 2012.
3. ↑  K. S. B. Ryholt, Adam Bülow-Jacobse, The political situation in Egypt during the second intermediate period, c. 1800-1550 B.C. стр. 168, 170, 171, 179, 204, 400

Надворешни врски
----------------

* Кралевите на Вториот среден период: Универзитетскиот колеџ во Лондон

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Претходник**Шестнаесетта династија** | **Староегипетски династии**1585 − 1550 п.н.е. | Наследник**Осумнаесетта династија** |
**Фенилкетонуријата (PKU)** е автосомно рецесивно наследна метаболопатија, условена со мутација на структурните гени за синтеза на хепаталните (црнодробните) ензими, фенил-аланин-хидроксилаза и/или кофакторите тетрахидробиоптерин. Фенилаланинот не се разградува во организмот туку се натрупува, предизвикувајќи оштетувања во централниот нервен систем. Проблемот е во тоа што оваа киселина се пронаоѓа во скоро сите намирници.

Клиничка слика
--------------

Кај новороденчињата нема симптоми, но тие набргу се појавуваат првично со ненадејно повраќање. Преголема количина на фенилаланин во крвотокот доведува до оштетување на мозокот кај децата што доведува до ментална ретардација, и заостанување во развојот. Недоволната количина на тирозин во крвотокот доведува до намалување на продукцијата на пигментот меланин, па децата со ова пореметување се претежно бледи, имаат нежна бела боја на кожата, сини очи, или едноставно се целосно со поразличен блед тен од останатите членови на семејството. Недостатокот на ензимот фенилаланин се преобразува во облик на фенилкетон кој се исфрла преку урината. Потта на овие лица има многу поинтензивна миризба.

Дијагноза
---------

Кај секое дете по раѓањето т.е. веднаш по започнување на исхраната со мајчино млеко се зема примерок од крв за испитување. Гуриевиот тест се прави ако се утврди зголемена концентрација на фенилаланин во крвта па потоа децата подлегнуваат на дополнителни испитувања.

Лекување
--------

Со лекување се започнува од третата недела после раѓањето. Се започнува исхрана со специјални препарати кои не содржат фенилаланин. Минималните неопходни количини на фенилаланин се обезбедуваат преку млекото, а подоцна и од другите намирници. Диетата се организира исклучително под лекарска конторла и се спроведува во текот на целиот живот. Успехот на терапијата се докажува преку нормалниот IQ но сепак некои помали пореметувања се можни, како пореметувања во пишувањето, говорот и социјалното однесување.

Надворешни врски
----------------

  

Фенилкетонурија - За Здравје Архивирано на 25 април 2013 г.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |