recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Козачкиот напад на Цариград во 1620 година** — поморска операција на Запорошките Козаци, предводени од хетман Јаков Варт-Нерода, на главниот град на Отоманското Царство.

Напад
-----

Во 1620 година, односите меѓу Отоманското Царство и Полско-литванската Заедница брзо се влошиле поради честите напади од Козаците. Османлиите изјавиле дека ќе го прекршат нивниот мировен договор и ќе објават војна против Полска доколку не ги запрат козачките напади.

Османлиите ветиле дека ќе ги напуштат овие планови доколку во рок од четири месеци Комонвелтот ги уништи Козаците. Иако полскиот амбасадор во Истанбул се согласил, преговорите се заладиле бидејќи кон отоманскиот амбасадор бил третиран со непочитување. Така, Османлиите одлучиле сами да ги прекинат нападите на Козаците и продолжиле да градат низа тврдини во јужна Украина како подготовка. Меѓутоа, Козаците веќе биле решени да ја нападнат Турција. Откако дознал за ова, полскиот амбасадор веднаш побегнал од Истанбул. Резултатот од нападот бил победа на Козаците.

Козаците потоа извршиле напад во Варна на бугарскиот брег, кој бил под контрола на Османлиите. Градот бил целосно ограбен.

Последици
---------

Нападот довел до битката кај Цецора (1620).

* Козачки напад на Цариград (1615)
* Козачки напади на Истанбул (1624)

Извори
------

1. М. Грушевський. Историја України-Руси. Том VII. Розділ VII. Стор. 7.
2. Cepandant les Cosaques aves les 150 barques ravagent toute la mer Noire — lcc 412.
3. Les Cosaques sont á toute heure pros d'ici sur la mer Noire, ou ils font des prises incroiables veu leur faiblesse et sont en telle репутацијата, qu' il faut des coups de baston pour faire resoudre les soldats turcs à eux sur quelques galères qne le Grand-Seigr y enovoie avec lagrande peine- Депеші д-Сезі с. 412.
**„Црвените светла"** (англиски: *Red lights*) — филм од 2012 година, во режија на Родриго Кортес (Rodrigo Cortés), кој е автор и на сценариото. Главните улоги ги толкуваат: Сигурни Вивер (Sigourney Weaver), Роберт Де Ниро (Robert De Niro), Силијан Марфи (Cillian Murphy), Тоби Џонс (Toby Jones), Елизабет Олсен (Elizabeth Olsen) и Џоули Ричардсон (Joely Richardson).

Содржина
--------

Д-р Маргарет Метсон (ја игра Вивер) е умна жена која е посветена на разобличувањето на измамите за таканаречените паранормални појави. Таа работи со својот соработник, физичарот Том Бакли (го игра Марфи). По пауза од неколку децении, во јавноста повторно се појавува познатиот медиум Сајмон Силвер (го игра де Ниро). Неговиот настап пред публиката се поклопува со ненадејната смрт на д-р Метсон, а и нејзиниот претходник во истражувањето умрел во слични околности. Нејзината смрт го мотивира Бакли темелно да се посвети на истражувањето на способностите на Сајмон Силвер со намера јавно да го разобличи и да докаже дека се работи за голема измама...

Наводи
------

1. ↑  HRT, Crvena svjetla, američko-španjolski film (2012.) (пристапено на 3.3.2024)
**Козачкиот напад на Цариград од 1615 година** — напад врз Цариград од страна на Запорошките Козаци, предводени од Хетман Петро Конашевич-Сагајдачни. Козаците го нападнале пристаништето на градот и го запалиле пред да се вратат во Украина. Успехот на овој напад довел до Хотинската кампања од 1621 година.

Позадина
--------

Козачките заедници се појавиле во 14 век во украинската степа покрај реката Днепар. Козаците развиле високо милитаристички заедници кои во голема мера биле одговорни за нападите врз Татарите. Соседните држави, вклучително и Кралството Полска, ги користеле во време на судири. Во 1500-тите, Козаците често ги напаѓале кримските Татари и Османлиите со намера да ограбат богатство и да ги ослободат христијанските робови.  До 16 и 17 век, Козаците почнале да напаѓаат заедници во Црното Море, вклучувајќи ги градовите Варна, Перекоп, Билхород, Измаил и Требизонд.

Напад
-----

Во мај 1615 година, група Козаци заминале кон Отоманското Царство со осумдесет мали чамци, од кои секој имал приближно 50 луѓе. До средината на јуни тие го преминале Црното Море и пристигнале во околината на Цариград. Козаците ја освоиле и запалиле истанбулската населба Скутари (денес Усќудар), како и пристаништата Мизевна и Архиока. По нападот на градот, Козаците се вратиле во Украина.

Султанот Ахмед I, забележувајќи чад од неговите прозорци предизвикан од пожарот, испратил флота од галии во потера. Османлиите ги пристигнале Козаците на устието на Дунав. Сепак, Козаците ги поразиле и адмиралот на флотата бил заробен.

Последици
---------

Нападот го зацврстил моралот на Козаците, кои успешно продолжиле да ги напаѓаат упориштата кои ниту Светото Римско Царство ниту Полско-литванската Заедница не се осмелувале да ги нападнат. Европските дипломати ја донеле веста за нападот на Козаците на Запад. Францускиот историчар Мишел Баудие напишал: „*Единственото спомнување на Козаците носи страв и ужас во Цариград*".

Како одмазда, Ахмед I испратил флота под команда на адмирал Али-паша следната година со намера да изврши напад врз Козаците во Днепар. Овие сили биле пречекани од чајки под команда на Конашевич-Сагајдачни. Козаците повторно ги поразиле Османлиите, заземајќи десетина галии и речиси стотина чамци. Али-паша успеал да побегне.

Козаците потоа го блокирале Кримскиот Полуостров и започнале напад врз Кафа, кој во тоа време бил едно од најважните турски пристаништа на Црното Море и центар на нивната трговија со робови.

Поврзано
--------

* Козачки напад на Цариград (1620)
* Козачки напади на Цариград (1624)

Извори
------

1. Крип'якевич І. Гнатевич Б. и во. Историја українського війська. – Львів, 1992. – С.193-194
2. „Козачка морнарица 16-ти - 17 век". geocities. Архивирано од оригиналот на 26 октомври 2009 година.



1. ↑  Stone, Daniel (2014). *The Polish-Lithuanian State, 1386-1795*. Seattle: University of Washington Press. стр. 146. ISBN 0295980931.
2. ↑  Prazmowska, Anita (2011). *A History of Poland*. New York: Palgrave Macmillan. стр. 102. ISBN 9780230252356.
3. ↑  Stone, p. 146.
4. ↑  Imber, Colin (2009). *The Ottoman Empire, 1300-1650: The Structure of Power*. New York: Palgrave Macmillan. стр. 66. ISBN 0230574505.
Хаџи Лојо, илустрирано од Ф. Франческини (1878).
Податотека:Hadzi Lojo.jpg Хаџи Лојо како дервиш за време на затворањето во 1880 година, литографија на фотографија.
Хаџи Лојо повикува на востание пред портите на Сараево
**Салих Вилајетовиќ**, познат како **Хаџи Лојо** (германски: *Hadschi Lojo*; 1834–1887) бил босански муслимански водач во Сараево во 1870-тите.

Биографија
----------

Како работник во каменолом, и изнајмен транспортер, учител во *медреса* и бил баши-базук. Лојо станал познат во градот откако се приклучил на отпорот кон османлиските реформи, а особено кога во 1872 година ја предводел опозицијата за изградба на нова православна црква. Во следните години тој отстапил од османлиската власт и извршил разни насилни испади и грабежи ( бригандирање), што довело до тоа османлиските власти да го бркаат него и неговата чета.

Непосредно пред окупацијата на Босна и Херцеговина од страна на Австроунгарија, Лојо ги собрал муслиманските, православните, еврејските, па дури и некои католички граѓани да се борат. Лојо бил еден од главните водачи на муслиманскиот отпор против окупацијата во градот во 1878 година, заедно со луѓе како Мехмед Шемсикадиќ, Хафиз Каукчија и Хаџи Јамаковиќ. На 28 јули, противниците на окупацијата организирале влада во градот и декретирале мобилизација на сите муслимански и други граѓани способни за воена служба. Иако тој не учествувал активно во бунтот во градот, австроунгарската влада го сметала за главен организатор, додека другите водачи на бунтовниците го сметале за мачен и од мала помош, обидувајќи се да го убијат на 14 август 1879 година. Ноќта меѓу 16 и 17 август, откако бил ранет, го напуштил Сараево и се сокрил околу Рогатица и Горажде, каде што бил уапсен на 2 септември.

Најприн бил осуден на смрт, а потоа казната му била намалена на пет години затвор, која потоа ја отслужил во Терезин во Бохемија. Бидејќи не му било дозволено да се врати во Босна, Лојо по отслужувањето на казната заминал во Турција. Починал во Мека.

Бранислав Нушиќ напишал роман базиран на него во 1908 година, како и Решад Кадиќ во 1982 година

Извори
------

* Шиндлер, Џон. „Поразување на балканскиот бунт: Австроунгарската армија во Босна и Херцеговина, 1878-82 година". Весник за стратешки студии 27.3 (2004): 528-552.
* Бојиќ, Мехмедалија. „Вооружен отпор во Босна и Херцеговина против австроунгарската инвазија во 1878 година". Анкета Сараево 6 (1979): 49.


1. ↑  Kostić, Strahinja K. "Branislav Nušić." Maske und Kothurn 30.1-2 (1984): 145-152.
2. ↑  Rešad Kadić (1982). *Hadži Lojo*. Starješinstvo Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini, Hrvatskoj i Sloveniji.
Координати: 55°01′10″N 82°55′21″E﻿ / ﻿55.01944° СГШ; 82.92250° ИГД﻿ / 55.01944; 82.92250

Катедралата на Александар Невски, Новосибирск
**Катедралата на Александар Невски** (руски:  *Собор во имя Александра Невского*) е источноправославен храм во Новосибирск, Русија, именувана во чест на Свети Александар Невски.

Тоа е една од првите камени конструкции во Новониколајевск (поранешно име на Новосибирск). Црквата е изградена во неовизантиски архитектонски стил во периодот од 1896 до 1899 година. Архитектонскиот стил бил под влијание на архитектурата на црквата на Пресвета Богородица во Санкт Петербург, изградена неколку години порано.

Осветена била на 29 декември 1899 година. Во 1915 година станала катедрала.

Соборниот храм бил специфичен споменик на Цар Александар III, кој започнал со изградбата на Транссибирската железница, поради што бил подигнат градот Новониколајевск (сега Новосибирск) како нова железничка станица.

Наводи
------

1. ↑  Храм во имя св. Александра Невского в Новосибирске
2. ↑  История создания храма
3. ↑  [*мртва врска*]

Надворешни врски
----------------

* Official website Архивирано на 30 ноември 2020 г.
* Людмила Кузменкина. 110 лет назад в Новониколаевском заложили Александро-Невский собор. Вечерний Новосибирск, 12.05.2007 (руски)
Марија Павликовска-Јасножевска, слика на Станислав Игнаци Виткевич
**Марија Павликовска-Јасножевска** (полски: *Maria Pawlikowska-Jasnorzewska*; 1895-1945) - полска поетеса.

Животопис
---------

По окупацијата на Полска за време на Втората светска војна, Павликовска-Јасножевска емигрирала. Тешко заболена од рак, неуспешно третирана со радио-терапија, таа умрела во една болница во Лондон, два месеца по завршувањето на војната.

Творештво
---------

Павликовска-Јасножевска почнала да ги објавува своите песни во периодот меѓу двете светски војни, во „Скамандар" и во „Вјадомошќи лјитерацкје" поради што некои книжевни критичари ја сметаат за шестиот припадник на скамандровците. Нејзината поезија потполно се издвојува според силноизразената женска тема, целосно непозната во историјата на полската поезија. Цело време, таа пеела само за љубовта кон мажот или кон „машкото" и нејзе ѝ биле туѓи сите други материјални, политички и философски проблеми. Пред неа, ниедна полска поетеса не пеела толку отворено, искрено и со толкава елеганција за телесната љубов и токму со тоа се поврзани сите добри и слаби страни на нејзината поезија. Подоцна, под влијание на војната, окупацијата на Полска и сеќавањата на драгите луѓе, во нејзината поезија се појавила нота на очајување, елегичност и мистичен страв за иднината на нејзиниот народ. Инаку, нејзините песни се одликуваат со китнест јазик, исклучително концизна и кратка форма. Долго време, Павликовска-Јасножевска била игнорирана, но Втората светска војна, по нејзината смрт, полската критика со воодушевување ја прифатила поезијата на Павликовска-Јасножевска, сместувајќи ја во врвот на полската поезија и нарекувајќи ја „словенската Сафо".

Наводи
------

1. ↑  *Savremena poljska poezija*. Beograd: Nolit, 1964, стр. 66.
2. ↑  *Savremena poljska poezija*. Beograd: Nolit, 1964, стр. 65-66.
**Георг Кахаријас** (роден во Берлин, 14 јуни 1884 - Берлин, 31 јули 1953 ) бил германски пливач, победник на два олимписки медали на Летните олимписки игри во 1904 година. Тој бил член на Вајсен во 1896 година.

На Летните олимписки игри во 1904 година, Св Луис Захаријас учествувал во само две дисциплини - 100 метри назад и 440 метри од градите. Во првата трка тој го освоил третото место со непознат резултат и освоил бронзен медал, а во вториот го освои резултатот 7: 23,6 и го освои златниот медал.

Во 2002 година. Бил примен во Меѓународниот дом на славните вода.

Наводи
------

1. ↑  „Резултати тркр на 440 јарди прсним стилом". Архивирано од изворникот на 2013-09-21. Посетено на 5 мај 2019.

Надворешни врски
----------------

* Портал: Олимписки игри

* Вашиот профил и резултатите на Geora Caharijasa на sports-reference.com Архивирано на 4 септември 2011 г. (англиски)
* Профил на MOK (англиски)
**Трајко Дурчовски** — македонски уметник и поет.

Животопис
---------

Роден е во 1943 година во с. Црна Река кај Гуменџе, Егејска Македонија. Како дете ја доживува судбината на бегалец: заедно со мајка си, двајцата браќа и двете сестри, во 1948 година пребегал во Војводина, откако неговиот татко загинал како учесник во Граѓанската војна во Грција. Семејството било раздвоено и префрлено во Чехословачка. Детството го минал во детските домови во Димокури, Шилхежовице и Нове Хради. По школувањето се вработил во Тжинец, каде оформил свое семејство. Во Тжинец во 1962 година неговото семејство пак се споило и Трајко започнува да се занимава со уметничко творештво. Негова преокупација се сликите во железо. Во 1974 година преминува во Република Македонија, едно време живее во Дебар, а потоа во Охрид.

Дурчовски е автор на три стихозбирки, а има учествувано на изложби на кои ги претставува своите ликовни дела од железо.

Книжевно творештво
------------------

* Дружба со ветерот (1998)
* Мајчина душичка (2003)
* Железен сон (2008)

Изложби
-------

* 03. 09. 2003 во Охрид
* 24. 05. 2003 во Битола
* 14. 08. 2003 во Охрид
* 10. 08. 2004 во Охрид
* 18. 09. 2004 во Елшани
* 06. 02. 2005 во Охрид
* 04. 02. 2006 во Охрид
* 03. 06. 2006 во Штип
* 04. 02. 2006 во Охрид
* 25. 10. 2008 во Охрид

Надворешни врски
----------------

* Говор со железото
* Изложба на Трајко Дурчовски во Охрид[*мртва врска*]
* Слики од Трајко Дурчовски[*мртва врска*]

Извори
------

1. ↑  Мишо Јузмески: „Пофални слова", Благоевград, 2006
Виртуелен соговорник
**Виртуелен соговорник** или **чат-бот** (англиски: *chatbot*) — софтверска програма направена да ги препознае прашањата и да одговори на потребите на корисниците преку автоматизирано заемнодејство, спроведено преку текст или глас. Дејствувајќи како претставник на фирма или марка, виртуелниот соговорник има за цел да го упрости семрежното општење, обезбедувајќи брза испорака на соодветни информации. Оваа технологија служи како удобна алтернатива за општење со оператори во живо или до доаѓање во допир со раководителите на фирмите, за подобрување на делотворноста во заемнодејствата со корисниците и обезбедување брза и достапна поддршка.

Еден од првите виртуелни соговорници била програмата „Елиза", создадена во 1966 г. од Џозеф Вајзенбаум. Елиза го подражавала усното однесување на психотерапевтот со применување на техники за активно слушање, повторно прашувајќи го корисникот и користејќи изрази како „Ве молам, продолжете". Овој ран вовед во виртуелните соговорници означува значајна пресвртница, покажувајќи ја можноста на технологијата да го подражава човечкиот разговор и заемнодејство во терапевтски рамки. Градбата на Елиза ја поставила основата за последователни достигнувања во технологијата за виртуелни соговорници, влијаејќи на патеката на виртуелните системи за општење што следеле. 

Во Македонија, првиот македонски виртуелен соговорник бил „Славчо", направен од поранешната телекомуникацискa фирма Vip, пуштен во 2018 г. А1 го усовршил виртуелниот соговорник во 2020 г.

Наводи
------

1. ↑  Mauldin, Michael L. „ChatterBots, TinyMuds, and the Turing Test: Entering the Loebner Prize Competition". *AAAI* (англиски). Посетено на 2024-01-09.
2. ↑  Иванова, Христина (2018-10-29). „Славчо - првиот четбот кој разбира и пишува македонски". *Бизнис Инфо*. Посетено на 2024-01-09.
3. ↑  info@fakulteti.mk, Fakulteti mk-. „А1 Македонија го усоврши „Славчо" - четбот базиран на вештачка интелигенција". *fakulteti.mk*. Посетено на 2024-01-09.

Надворешни врски
----------------

  

* Виртуелен соговорник на Ризницата ?
**„Запали по читањето"** (англиски: *Burn After Reading*) е американски филм од 2008 година, во режија на браќата Итан и Џоел Коен. Главните улоги ги играат: Џорџ Клуни, Џон Малкович, Франсес Мекдорманд и Бред Пит.

 Браќа Коен

Содржина
--------

Агентот на ЦИА за Балканот, Озборно Кокс - Ози (го игра Џон Малкович), ненадејно добива отказ, поради неговите проблеми со алкохолизмот. По отказот, тој планира да напише книга во која ќе зборува за својата работа за ЦИА. Истовремено, тој има проблеми во бракот, т.е. неговата жена, Кети, има љубовник (Хари, кој го игра Џорџ Клуни), а по отказот на Ози, таа изнајмува адвокат со цел да ги блокира неговите финансии. Случајно, во една сала за вежбање пронаоѓаат диск со тајни податоци од компјутерот на Ози. Двајца вработени од салата за вежбање добиваат идеја да го искористат дискот за да изнудат пари од Ози, но тој грубо ги одбива. Оттука, тие одат во советската амбасада со намера да им ги продадат податоците, но таму откриваат дека се работи за безвредни податоци и не се заинтересирани да им платат.

Истовремено, љубовникот на Кети, Хари, преку интернет се запознава со жената од салата за вежбање, која го уценува Ози, бидејќи сака да најде пари за да изврши неколку пластични операции. Тие стапуваат во љубовна врска, а Хари во меѓувреме има чувство дека некој постојано го следи. Кога, најпосле, ќе го фати својот прогонител, од него дознава дека неговата жена сака да се разведе и дека таа ангажирала адвокат за да ги испита постапките на Хари. По пропаднатиот обид да ги продадат податоците од дискот, уценувачот од салата за вежбање (го игра Бред Пит) оди во куќата на Ози со намера да најде дополнителни податоци. Тогаш, ненадејно во куќата влегува Хари, кој во паниката го убива уценувачот. Деновите по извршеното убиство, Хари е целосно психички растроен и раскинува со Кети и со жената од салата за вежбање.

На крајот од филмот, Ози го убива шефот на салата за вежбање (кој провалува во неговиот подрум), но агентот на ЦИА го убива Ози. Хари се обидува да избега во Венецуела, но на аеродромот е уапсен од агентите на ЦИА, додека жената од салата за вежбање добива пари од ЦИА во замена на ветувањето дека ќе молчи за сè.

Наводи
------

1. ↑  *Антена*, број 822, 28.3.2014, стр. 27.
2. ↑  *Антена*, број 822, 28.3.2014, стр. 27.
**„Милеровиот крстопат"** (англиски: *Miller's Crossing*) — филм на браќата Итан и Џоел Коен од 1990 година. Главните улоги ги играат: Габриел Брн (Gabriel Byrne), Марсија Геј Харден (Marcia Gay Harden), Џон Тортуро (John Turturro), Џон Полито (Jon Polito), Алберт Фини (Albert Finney) и Дени Ајело (Danny Aiello). Филмот ја освоил наградата „Феликс" за најдобро оригинално сценарио, а имал уште седум други номинации.

Содржина
--------

Дејствието на филмот се одвива кон крајот на 1920-тите при што се прикажуваат односите меѓу две непријателски злосторнички банди, ирската и италијанската. Двете се добро организирани и се потчинуваат на строгите патријархални правила, а имаат и свои војски. Во нивниот свет нема место за жените, па кога ќе се појави Верна (ја игра Геј Харден), таа наведува еден од криминалците да не ги почитува строгите правила, што води кон дестабилизација на воспоставениот ред и до војна меѓу бандите. За да се врати старата рамнотежа, потребно е да се отстрани причината за проблемите, а тоа е Верна...

Наводи
------

1. ↑  Millerovo raskrižje, američki film (1990.) (пристапено на 2.3.2024)
**Гоце Арнаудов** (Струмица, 19 август 1954

 - Скопје, 6 декември 2011

) — популарен македонски пејач на фолклорна музика.

Животопис
---------

Гоце Арнаудов е роден во Струмица на 19 август 1954 година. Тој уште на десет годишна возраст почнал да свири на гитара и да пее во групата на неговиот татко. По завршувањето на средното образование ја формирал групата „**Крик**", со која се претставувале низ цела поранешна Југославија. 
Гоце во Македонија се вратил во 1993 година и за кратко време ги освоил симпатиите и признанијата на својата публика и на музичката критика и каде и да учествувал предизвикувал еуфорија, а на сите фестивали ги освојувал првите места.

Во 1994 година на Фолк Фест Валандово со песната „Дали чекаш стара мајко" ги освоил сите можни награди и веќе дваесет години е меѓу омилените песни во македонскиот фолклор, композитор на песната е Миле Барбаровски, а текстот го напишал Георги Барбаровски. Гоце Арнаудов има напишано над 200 песни, учествувал на стотина фестивали, од кои на преку 60 има добиено прво место. Во рамките на пет години бил прогласуван за најпопуларната личност на Македонија. Учествата на фестивалот Фолк Фест Валандово му донеле 22 награди, а неговите песни многупати ги имаат добиено наградите на публиката и на телевизискиот аудиториум. Неколкупати станал сопственик на наградата за интерпретација на најголемиот пејач „Никола Бадев" на фестивалот „Гоце Фест".

Често во Европа, Америка и Австралија учествувал на добротворни концерти.

Во 2000 година, во својот роден град Струмица, Арнаудов направил концерт на стадионот и собрал 10 илјади публика, а раководството на областа му дала награда за пејач на деценијата и за почесен граѓанин.

Починал од рак, на 6 декември 2011 година во болницата во Франција каде што се лекувал.

Споменик на Гоце Арнаудов во центарот на Струмица

Наводи
------

1. ↑  Погребан Гоце Арнаудов[*мртва врска*]
2. ↑  „ИЗБРАНИ ФОЛК-БИСЕРИТЕ Гоце Арнаудов и Сузана Спасовска - пејач и пејачка на годината". Дневник. Посетено на 2010-03-17.[*мртва врска*]
3. ↑  Почина Гоце Арнаудов Архивирано на 8 декември 2011 г. *+инфо*

Надворешни врски
----------------

* Гоце Арнаудов на YouTube
**Природниот резерват Агусалу** е природен резерват кој се наоѓа во источна Естонија, во округот Ида-Виру.

Природниот резерват опфаќа дел од голема површина на мочуриште, а во пределот доминираат мочуришта, но тоа е и локацијата на единствениот систем на континентални песочни дини во Естонија, обраснати со ретки стари шуми. Областа традиционално била тешко пристапна и затоа трагите на човечкото влијание се многу ограничени. Дури и служело како прибежиште за локалното население за време на војна. Ископувањето на нафтени шкрилци во околината, како и засиленото шумарство, денес се главните закани за уникатната средина во областа. 

Областа е дом на голем број ретки или заштитени видови. Од фауната може да се спомнат сивиот волк и евроазискиот рис, како и неколку птици - тоа е најважното место за гнездење во Естонија за зеленогата тринга и дом на и белоопашест орел и златен орел. Растителни видови вклучуваат необични орхидеи. 

Денес, областа е опремена со велосипедска патека и други содржини за посетителите.

Поврзано
--------

* Заштитени подрачја на Естонија
* Список на заштитени подрачја на Естонија
* Список на локалитети Рамсар во Естонија

Наводи
------

1. ↑  „The Annotated Ramsar List - Estonia". The Ramsar Convention on Wetlands. Архивирано од изворникот на 7 February 2013. Посетено на 19 February 2013.
2. 1 2 3  *Protected Natural Objects in Ida-Virumaa* (PDF). Estonian Environmental Board. 2012. стр. 20. Архивирано од изворникот (PDF) на 2013-10-29. Посетено на 2013-02-19.
3. ↑  „The Annotated Ramsar List - Estonia". The Ramsar Convention on Wetlands. Архивирано од изворникот на 7 February 2013. Посетено на 19 February 2013.
**Црквата Свети Илија** е доцносредновековна бугарска црква во градот Бобошево, област на Ќустендил.

Локација, историја, архитектонски и уметнички карактеристики
------------------------------------------------------------

 Црквата Свети Илија во Бобошево.
Црквата била изградена во 1687 година. Се наоѓа во источниот дел на Бобошево, кај месноста *Белата Праст*. Тоа е мала еднокорабна и едноапсидна црква со должина од 7,20 м и ширина од 5,30 м без апсидата. Источната фасада има заоблена ниша, а западната - три ниши. Црквата била изградена од камења со малтер. Зачуван е голем дел од фреските кои порано ја покривале целата внатрешност. Поранешните фрески (на сводот и ѕидовите на горните делови) потекнуваат од 17 век, а подоцнежните од 1898 година според *ктиторскиот* натпис над нишата на апсидната. Декоративниот систем на фрескоживописот е карактеристичен за еднокорабните средновековни цркви на Балканот. На сводот се насликани Христос и пророците од Старото сведоштво во два фризови, на краците на сводот и на ѕидовите има фрески од евангелијата. Под нив има слој од медалјони со фрески на светци, а до дното се поставени целосни портрети на светци и плинтус кои сега се уништени. Иконостасот датира од 17 век и е речиси целосно сочуван. 

Црквата претставува архитектонски споменик на културата од локално значење (ДВ е.77/1972) и архитектонско-уметнички споменик од национално значење (ДВ е.38/1972). 

Црквата го носи името на Илија (*Свети Илија*).

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Црква Свети Илија, Бобошево" на Ризницата ? |

* Паметници на културата во Община Бобошево
* Църквата „Свети Илија" - фотоалбум № 1
* Църквата „Свети Илија" - фотоалбум № 2
**Мајкл Џејмисон** (роден на 5 август 1988 г. во Глазгов, Шкотска) e британски пливач, кој освоил сребрен медал во дисциплината 200 метри градно на Летните олимписки игри 2012.

Летните олимписки игри 2012
---------------------------

Натпреварувајќи се за Велика Британија на Летните олимписки игри 2012, тој освоил сребрен медал на 200 метри градно. Тој го соборил британскиот национален рекорд во дисциплината трипати во натпреварувањето, еднаш во преелиминациите, еднаш во полуфиналето и еднаш во финалето (2:07.43), и се доближил до светскиот рекорд на Кристијан Шпренгер на само дванаесет стотинки (2:07.31). Само светскиот рекорд на двократниот светски шампион на 200м градно, Даниел Ѓурта го одделиле Џејмисон од златниот медал.

Тој претходно се натпреварувал и во дисциплината 100 метри градно, но не успеал да се пласира во финалето, откако завршил на третото место во својата полуфинална група.

Личен живот
-----------

Неговиот татко, исто така Мајкл, бил професионален фудбалер. Џејмисон исто така играл фудбал, но решил да се фокусира на пливање кога имал 13 години. Тој е навивач на фудбалскиот клуб Селтик.

Наводи
------

1. ↑  „Michael Jamieson". *British Swimming*. Посетено на 31 July 2012.
2. ↑  „Olympics swimming: Michael Jamieson & Andrew Willis in final". *BBC Sport*. BBC. 31 July 2012. Посетено на 1 August 2012.
3. ↑  Fordyce, Tom (1 August 2012). „Jamieson wins silver for Britain in 200m breaststroke". *BBC Sport*. BBC. Посетено на 1 August 2012.
4. 1 2 3  Law, Gareth (25 July 2012). „I dreamed of Hoops.. NOT Olympic rings". *The Scottish Sun*. News International. Архивирано од изворникот на 2016-03-09. Посетено на 31 July 2012.
5. ↑  „MIKE JAMIESON". *neilbrown.newcastlefans.com*. Архивирано од изворникот на 2011-04-26. Посетено на 31 July 2012.
**Термохемиските равенки** претставуваат израменти стехиометриски хемиски равенки кои во себе ја вклучуваат и промената на енталпијата (Δ*H*) на хемиската реакција. Една термохемиска равенка изгледа вака:

A + B → C
Δ*H* = (±) #
Во горната равенка А и B претставуваат реактанти, а C претставува производ на реакцијата. Со Δ*H* = (±) # е обележана промената на енталпијата на реакцијата.

При манипулација со термохемиските равенки треба да се води сметка за следните аспекти кои подолу се дефинирани како прв и втор термохемиски закон.

### Прв термохемиски закон

Количеството на енергија што се ослободува (или апсорбира) при една термохемиска реакција од реактантите кон производите е еднакво со количеството на енергија што се апсорбира (или ослободува) во процесите на претворба на производите во (појдовните) реактанти, но со спротивен знак.

### Втор термохемиски закон

При преминувањето на некој хемиски систем од една определена почетна состојба во друга конечна состојба, ослободеното или апсорбираното количество на енергија не зависи од падот на реакцијата, односно ќе биде исто без разлика дали реакцијата се одвива дирекно или во повеќе степени.

Поврзано
--------

* Хемија
* Термохемија
* Хемиски реакции
* Енталпија

Надворешни врски
----------------

* Практични вежби
**Јован Борисов Тикваров** повеќе познат како **Јован Тикваров** (7 јануари 1924, Велес ― Велес, 9 ноември) ― македонски комунистички партизан, еден од повеќето истакни членови на комунистичката подгрупа во Велес создадена од Сојузот на комунистите на Југославија. Со формирањето на Комунистичката Партија на Македонија се префрлил од КПЈ кон КПМ. Еден од велешките борци во 3та Македонска ударна бригада којшто трагично загинал при ослободителна битка во Велес.

Животопис
---------

Јован Тикваров беше роден во 7 јануари во 1924 година во сиромашно занаетчиско и печалбарско семејство. Заради неговите сиромашни услови само можел да присуствува четири години за основно школско образование, како последен обид на успех собрал материјали за тригодишно образование во занаетчиско вечерно училиште, почнал да соработува со неговото семејство како чевларски занаетчи. Со почетокот на втората светска војна во Југославија и подпаѓање на неговиот роден град под брутална фашистичка бугарска окупација тој почнал повеќе да се ориентира кон комунизмот и социјализмот, верувајќи дека Македонските партизани ќе ја ослободиле Македонија. 

Почнал да учествува во повеќе читачки организирано од комунисти и учествувал во разнесување разновиден материјал, како весници, летци, прогласи и многу други. Заради неговите активности помеѓу 1942-1943 година бил примен како член на Комунистичката Партија на Југославија и после Комунистичката Партија на Македонија, брзо станал еден од повеќето истакнати членови во велешката подгрупа на организација. Тој помогнал нелегални партизани да најдан безбедност. Покрај 1944 станува повеќе воено активен, со формирајќи на еден од бригадите под склоп на 3та Македонска ударна бригада, тој станал еден од повеќето истакнати членови во бригада, заради тоа бил еден од првите војници кој директно учествувал во борбата при ослободувањето на Велес. Загинал од погоден куршум, после војната неговите остатоци биле пренесени во Велешката костурница.

Наводи
------

1. ↑  Во постари комунистички македонски литературни дела тој беше именуван како *„Јовче Тикваров"*, причината е непозната, кога беше изградена спомен костурницата во Велес неговото гробиште го именуваше како Јовче Тикваров, после независноста на Македонија беше корегирана грешката.
2. 1 2 3 4  Малковски, Ѓорѓи (1985). *Велес и Велешко во Народно ослободителната војна : 1941-1945 : Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко*. Титов Велес : Општински одбор на Сојузот на здрженијата на борците од НОВ, 1985 (Куманово : "Просвета"). стр. 128.
**Застава автомобили** било српско претпријатие за производство на автомобили со седиште во Крагуевац. Најпознатите модели на автомобили на ова претпријатие биле: Застава 750, Застава 1300, Застава 101, Југо и Југо Флорида.

Историја
--------

Застава Корал 1.1
Фабриката „Застава" е основана на 26 август 1953 година, кога бил распишан референдум за употреба на добивката за развој на автомобилското производство. Над 96 % од вработените го поддржале предлогот и набргу бил распишан конкурс на којшто се пријавиле осум автопроизводители, како: Рено, Вилис од САД, Остин и Ровер од Британија, ФИАТ и Алфа Ромео од Италија. Договорот за откуп на лиценцата со ФИАТ бил потпишан на 12 август 1954 година, а три месеци подоцна почнала монтажата на првите возила од моделите „АР-55", „1400 БЈ" и „1100 Б". На 15 октомври 1971 година започнало производството на првото сопствено возило „Застава 101" кое се произведувало до 2008 година. На 21 ноември 2008 година, претпријатието „Застава" престанало да постои и неговото име биле променето во Фиат Автомобили Србија (ФАС).

Наводи
------
**„Врв на стрелата"** (англиски: *Arrowhead*) — филм на режисерот Чарлс Маркис Ворен (Charles Marquis Warren) од 1953 година. Ворен а автор и на сценариото, засновано врз романот на В. Р. Барнет (W. R. Burnett). Главните улоги ги играат: Чарлтон Хестон (Charlton Heston), Кети Џурадо (Katy Jurado), Брајан Кит (Brian Keith) и Џек Паланс (Jack Palance).

Синопсис
--------

Ед Бенон (го игра Хестон) работи како извидник во американската војска во Форт Кларк, во Тексас. Тој израснал со Апачите и сонува да помогне во воспоставувањето на мирот и стабилноста во таа област...

Наводи
------

1. ↑  Strijela mržnje, američki film (пристапено на 12.3.2024)
**Мими Таневска** (родена во  1956
 во Скопје) — македонска театарска, филмска и телевизиска глумица, професорка на Факултетот за драмски уметности во Скопје, магистер по културологија.

Образование
-----------

Дипломирала на Факултетот за драмски уметности во Скопје на катедрата по глумечка игра. Магистрирала на Институтот за македонски јазик и литература, оддел културолошки студии, во 2010 г. со теза со наслов "Средбата глумец-гледач во интеркултурниот театар на Гротовски".

Професионална кариера
---------------------

Своите глумечки ангажмани ги започнува уште на рана возраст како членка на детската радио драма на Радио Скопје од 1966г. до 1972г. Од 1973г. до 1977г. таа е дел од аматерскиот театар "Чекори" во Скопје. Во 1984г. дипломира на Факултетот за драмски уметности и набрзо потоа се вработува во Македонскиот народен театар како редовен член на глумечкиот ансамбл. На сцената на Македонскиот народен театар, а и на останите театарски сцени низ Македонија, како гостинка, одигрува многу значајни улоги од светската драматургија, од автори како: Антон Павлович Чехов, Жан Поклен де Молиер, Вилијам Шекспир, Харолд Пинтер, Жан Пол Сартр, Мирослав Крлежа, Славомир Мрожек, Џон Озбор, Јануш Гловацки, Бертолт Брехт, Горан Стефановски, Жанина Мирчевска, Билјана Србљановиќ итн, соработувајќи со режисери како Слободан Унковски, Владимир Милчин, Владо Цветановски, Љубиша Георгиевски и многу други. Во Македонскиот народен театар останува до 1999г. кога станува асистент по глумечка игра на Факултетот за драмски уметности во класата на Љубиша Георгиевски. Во 2011г. станува вонреден професор по глумечка игра на Факултетот за драмски уметности во Скопје, напоредно работејќи на театарските сцени низ Македонија, како глумица гостинка. 
Мими Таневска, своите позначајни филмски и ТВ улоги ги одигрува во "Стапица", "Елелига Пепелига", "Мојсие од малото место", „Состојба пред инфаркт", "Тајната книга", "Ефектот на Среќа и др.

Награди
-------

Мими Таневска е добитничка на наградата „Браќа Миладиновци", неколкукратна добитничка на наградата за најдобра женска улога на МТФ „Војдан Чернодрински" во Прилеп, како и добитничка на престижната "Стериина награда" на фестивалот „Стејрино позорје" во Нови Сад.

Надворешни врски
----------------

* Мими Таневска на  Семрежната филмска база на податоци (англиски)
**Георги Василевски** (24 ноемвр 1935

 - 2 август 2009

) — македонски филмски критичар, публицист и теоретичар на филмот. Роден е во Гуменџе, Егејска Македонија.

Биографија и работа
-------------------

Филозофскиот факултет го завршил 1960 година во Скопје. За време на студентските денови објавувал филмска критика и активно учествувал во работата на академскиот кино клуб „Скопје". По дипломирањето се вработил во радио Скопје и ја водел емисијата *„Низ окото на филмската камера"*.

Постдипломски студии завршил во Париз, под патронат на париската кинотека, а по враќањето во Скопје станува уредник на филмската програма во телевизија Скопје и ја уредува и води емисијата *„Во фокусот на филмот"*.

Во некогашна Југославија соработувал со речиси сите филмски списанија, а во некои од нив е и член на редакцијата како „Филмограф" од Белград и „Екран" од Љубљана.
Учествувал на голем број домашни и странски симпозиуми, кои се тематски поврзани со проблематиката на филмот и е автор на стотина научни трудови посветени на историјата, теоријата и естетиката на филмот. Припаѓа на тесната група критичари што го основале движењето „Синеастички вечери" и ги покренаа филмските списанија „Кинотечен месечник", а подоцна и „Кинопис".

Еден е од соработниците на филмската енциклопедија во издание на Југословенскиот лексикографски завод „Мирослав Крлежа" од Загреб. Автор е на монографијата за Ацо Јовановски, како на „Времето на филмот", а автор е и на книгата Филм медсанјами ин ресницо во издание на „Младинска книга" од Љубљана. Василевски ги напишал и 4-те досега објавени тома од планираното петтомно издание „Историја на филмот" во издание на Кинотека.

Бил професор на Универзитетот за аудио-визуелни уметности ЕСРА и на ФДУ. Добитник е на наградата „Феникс" за постигнување врвен успех од областа на филмската уметност, како и на наградата „Златен Дедал" што ја доделува европската филмска академија ЕСРА.

Во последните години работел на циклусот „Портрети" со поднаслов „Професија синеаст", како и на серијата документарни филмови посветени на значајните научни, културолошки, и уметнички имиња од повеќе европски држави, кои живееле и работеле во Македонија.

На 9 ноември 2009 година излезе и неговото капитално дело „Филмска енциклопедија", на вкупно 800 страници, по азбучен ред ја опфаќа историјата на филмот, филмските автори, периоди и филмски жанрови.

Специфично за ова единствено дело во нашата филмска историја е што претставува синтеза на различните можни пристапи за пишување филмска енциклопедија. Таа е и филмска историја, и приказ на филмските автори и се задржува на периоди од развојот на филмот и на жанровите. Таа е корисна и за оние што лаички се занимаваат со филмот и за оние што се професионално врзани за него - кажа професорот Љубомир Цуцуловски, еден од промоторите на
енциклопедијата.

Наводи
------

1. ↑  *Почина филмскиот критичар Георги Василевски* -Вест
2. ↑   *И разликите се дел од единството - по 46-та меѓународна филмска смотра во Солун*[*мртва врска*]
3. ↑  *Промоција на "Историја на филмот" од Георги Василевски*  -Утрински Весник
Типови на шестар
Господ го создава светот со помош на шестарГоспод го создава светот со помош на шестар
**Шестарот** — помошен алат за цртање (конструирање) на кружница со даден полупречник околу дадена точка или дел од кружен исечок. Исто така може да се користи и во навигацијата за пренесување на растојанија на карти.

Шестарот е составен од два крака од кои едниот завршува со игла а другиот служи за пишување. вообичаено е кракот што служи за пишување да биде графит, иако често е и перо со туш. По мерењето на дадениот полупречник иглата се поставува во дадената точка којашто е центар на кружницата и со средството за пишување се исцртува кружницата.

Денес е вообичаено со шестар да се пренесува растојанието меѓу две точки, иако во античко време се сметало дека ако се подигне иглата, тој момент се губи величината на полупречникот.
**Пофалба на глупоста** (латински: *Stultitiae Laus id est Moriae Encomium*; грчки: *Μωρίας ἐγκώμιον*) - книга на холандскиот хуманист Еразмо Ротердамски, напишана во 1509 година, а објавена во јуни 1511 година.

Содржина
--------

Ханс Холбајн, Цртеж на Глупоста на првото издание на „Пофалбата на глупоста" (1515), личен примерок на Еразмо Ротердамски (*Kupferstichkabinett*, Базел)
Книгата се состои од предговор и главен текст.

### Предговор

Предговорот, напишан на 9 јуни 1508 година, е насловен како „Еразмо Ротердамски му испраќа поздрав на својот Томас Мор" и во него авторот го објаснува постанокот на книгата за која соопштува дека ја напишал за време на патувањето од Италија во Англија. Притоа, размислувајќи за заедничките пријатели, Еразмо најпрвин помислил на Томас Мор кој го инспирирал за делото, особено имајќи предвид дека презмите Мор асоцира на латинскиот збор *moria* што значи „глупост". Познавајќи го како духовит човек, кој ги сака шегите, Еразмо му ја посветува книгата на својот пријател Мор, очекувајќи дека тој ќе ја брани од злонамерните напади. Исто така, во предговорот, Еразмо посочува низа примери во кои големите писатели пишувале шеговити дела (Хомер, Овидиј, Поликрат, Лукијан, Сенека, Плутарх, Апулеј итн.), кои често се покорисни од углендите и педантните расправи.

### Зборува Глупоста

Својот говор, Глупоста ја започнува така што се претставува себе, велејќи дека има божествено потекло, т.е. нејзиниот татко е богот Плутон, а нејзината мајка е нимфата Неота. Потоа, Глупоста вели дека на човекот му ги подарила животот и уживањето и дека таа е присутна во најубавото време во животот (детството и младоста), а старите ги подмладува. Благодарение на неа, дури и боговите прават разни глупости и се забавуваат. Исто така, таа прави мажите и жените да се сакаат. Природата ја создала лудоста за да му даде уживање на човекот, т.е. за да не биде тажен животот. Понатаму, во својот говор, Глупоста вели дека лудоста е основа на пријателството и на бракот, дека таа управува со државите зашто мудреците не се добри во извршувањето на јавните работи и дека, наспроти мудреците кои се несреќни, глупавите живеат безгрижен и среќен живот.

Во продолжение, Глупоста почнува да ги набројува бројните човечки недостатоци, како што се: суеверието, гордоста, самољубието, суетата, страста на ловците, итн. вклучувајќи ги и глупостите на учените луѓе и на уметниците. Таа особено ги исмејува писателите на лесни книги, но и софистите, учителите, философите, теолозите, кралевите, благородниците, високото свештенство и папите. Оттука, Глупоста заклучува дека мудреците живеат во сиромаштија, занемарени и омразени, додека глупаците пливаат во пари и стојат на чело на државите. Својот говор, Глупоста го завршува наведувајќи цитати од класичните писатели, како и цитати од Светото писмо, заклучувајќи дека најголемата побожност се граничи со лудоста.

Наводи
------

1. ↑  Erazmo Roterdamski, *Pohvala ludosti*. Beograd: Rad, 2016, стр. 5-7.
2. ↑  Erazmo Roterdamski, *Pohvala ludosti*. Beograd: Rad, 2016, стр. 11-49.
3. ↑  Erazmo Roterdamski, *Pohvala ludosti*. Beograd: Rad, 2016, стр. 49-104.
**Христо Ќуркчиев** (роден во 1872 година во Крушево, починал во 1941 година во Софија) бил еден од шестте членови на Привремената влада на Крушевската Република и првиот и единствен градоначалник во Крушевската Република.

Животопис
---------

Христо Ќуркчиев е роден во 1872 година во градот Крушево, тогаш Отоманско Царство. Според потеклото, неговиот дедо Трајчо Стрезов бил од селото Бучин, Крушевско, но од таму бил протеран па со целата фамилија се преселил во Крушево. Ќуркчиев образованието го има завршено во Солунската машка гимназија каде што научил течно да зборува на француски јазик. Пред да се подигне востанието се знимавал со чевларство.

#### Во Крушевската Република

Веднаш по прогласувњаето на Крушевската Република се дала иницијатива за формирање на Привремена влада. Во неа влегле шестмина граѓани на Крушево, меѓу кои и Христо Ќуркчиев. Секој од нив добил функција според нивното искуство, па така Ќуркчиев бил назначен за градоначалник, при што неговата функција била и да раководи со градската милиција.

#### Амнестија и емиграција

По падот на републиката и заземањето на Крушево и Крушевско од османлиската војска, заедно со Димитар Секулов, одговорен за прехрана и производство, наводно поради тоа што ги заштитил жените во турската администрација[] бил испратен во Битола од Бахтијар паша. Сепак, во 1904 година се спасува од општа амнестија и веднаш емигрира во Бугарија каде што се сместува во Софија.

Животот во Софија го посветува на својот стар занает, при што се занимавал со чевларство, и поради таа причина отворил чевларски дуќан. Во 1941 година добива мозочен удар и умира во Софија, Бугарија во своите 60-ти години.

Наводи
------

1. ↑  „Ден спроти Илинден: Кој бил најобразованиот во Крушевската Република?". *Факултети*. 1 август 2017. Посетено на 25 ноември 2017.
**Извор Желобок** (молдавски: *Izvorul Jeloboc*) е природен споменик од хидролошки тип во Орхејски реон во Молдавија. Изворот се наоѓа на 1 км североисточно од селото Желобок. Зафаќа површина од 10 ха, или 10,51 ха според некои неодамнешни проценки. Со објектот управува градоначалникот на комуната Пијатра. 

* Пејзажот на местотоПејзажот на местото
* Пумпна станицаПумпна станица
*

Наводи
------

1. ↑  „Izvorul Jeloboc, „perla Orheiului"…". Timpul de dimineață. 23 март 2010. Посетено на 2019-11-23.
2. 1 2 3  Postolache и др. 2016. sfn error: no target: CITEREFPostolacheDavidPascariNicoara2016 (help)
3. ↑  „Legea nr. 1538 din 25.02.1998 privind fondul ariilor naturale protejate de stat". Monitorul Oficial. Посетено на 2017-08-08.
Селани во носии од с. Сакулево, **Леринско Поле** (1918)
**Носијата од Леринско Поле** се надоврзува на носијата од Битолско Поле, но со забележливи разлики во обликувањето и украсувањето на одделните облеки. Населението во овој предел, нознато под етнонимот моштени, ја зачувало својата традиционална носија, особено женската.

Во Македонија, селата каде се носела моштенска носија се Бач, Живојно, Гермијан и Совиќ (Сович).  Некои села во леринско (поточно тие спомнати тука) имаат носија која се одделува од таа во останатиот лерински крај.

Женска носија од **Моштенските Села**

Женската кошула од бело домашно платно, е извезена со специфична декорација, изведена исклучиво со крвчиња, а над неа се облекувале волнени клашнени облеки - ќурдија, ресачка, власеник. Се опашувале со ткаена волнена скутина прегач, а главата ја нокривале со бели даркми.

Семејство од с. Кладороби, Леринско Поле (почетокот на ХХ век)

Наводи
------

1. ↑  Огненовски, Трајко (2009). *Битолски регион, Население и Населби*. Битола: Општина Битола. стр. 57. ISBN 978-86-17-12355-4 Проверете ја вредноста `|isbn=`: checksum (help).
2. ↑  Јаневски, Владимир (2013). *Етнокореолошки карактеристики на Македонските Народни Ора (по избрани примери)*. Скопје: д-р Зоранчо Малинов. стр. 56. ISBN 978-9989-642-82-1. Invalid `|url-access=` (help)

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Носија од Леринско Поле" на Ризницата ? |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Македонски народни носии |
| --- |
|  |
| Мијачко-дебарски носии | Мала и Долна Река • Мавровско Поле и Горна Река • Дебарско Поле • Голо Брдо • Дебарски Дримкол | Детал од народна носија |
|  |
| Брсјачки носии | Мариово • Малесија • Струшки Дримкол • Прилепско-Битолско Поле • Кичевија, Порече и Железник (Демир Хисар) • Горна Преспа • Горни битолски села • Бабуна (Азот, Клепа) |
|  |
| Јужномакедонски носии | Леринско Поле • Леринска Река • Костурско • Бојмија • Долна Преспа • Солунско Поле |
|  |
| Струмско-местански носии | Радовишко и Струмичко Поле • Банско • Драма |
|  |
| Шопски носии | Славиште (источен дел) • Дурачка Река • Пијанец • Радовишки Шоплук • Малешево • |

 |

 Горноџумајско поле

| group6 = Горновардарски носии
| list6 = Кумановско • Скопска Котлина (Скопска Блатија и Скопска Црна Гора) • Полог (Горни Полог, Долни Полог, села под Сува Гора) • Овче Поле
}}