recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Во органската хемија, **електрофил** претставува реагенс кој прифаќа електрони. Електрофилите имаат позитивен набој или се неутрални супстанци со празни орбитали, кои се привлекувани кон центар со многу електрони. Тие при хемиска реакција прифаќаат електронски пар и формираат врска со нуклеофили. Електрофилите се Луисови киселини бидејќи прифаќаат електрони. Најголем дел од нив имаат позитивен набој, содржат атом со делумен позитивен набој или содржат атом што нема осум валентни електрони. Привлекуваат електрони и се однесуваат како да се делумно празни. Делумно празните супстанци бараат центар со многу електрони за да се дополнат. Електрофилите реагираат во присуство на електрони и светлина.

Кога ќе дојдат во контакт, електрофилите реагираат со нуклеофилскиот дел со најмногу електрони. Тие често се среќаваат во органска синтеза, како на пример катјоните H+ или NO+, поларизирани неутрални молекули како HCl, алкилхалогениди или карбонилни соединенија, неутрални молекули кои лесно може да се поларизираат како Cl2 или Br2, оксиданси како пероксилни киселини, хемиски супстанци кои не го исполнуваат октетното правило како карбени или слободни радикали и некои Луисови кислини како BH3 и диизобутилалуминиум хидрид.

Наводи
------

1. 1 2  „Структура и сврзување". *Институт за хемија при УКИМ*. Посетено на 2020-06-27.
**Живоинов смил** (латински: *Helichrysum zivojinii*) — локален македонски калцифилен флористички ендемит од семејството Ѕвездовидни. Се среќава само на планината Галичица. Расте на надморска висина помеѓу 1000 и 1700 метри.
Во 2008 година Македонска пошта издала поштенска марка со оваа ендемска билка.

Опис
----

Повеќегодишно тревесто растение со дрвенести разгранети подземни и со полудрвенести , околу 50cm високи исправени надземни стебла. Целото растение е белузлаво-сивкасто обоено од долги прости и безбојни влакна, кои скоро целосно ги маскираат кусите жлездести влакна и зелената боја на листовите. 

### Листови

Листовите се спирално распоредени и седечки. Долните се околу 7 cm долги,лопатовидни, над средината и кон врвот широки до 6(8)mm, со заострен и кусо зашилен завршеток,многу ретко со округол и тап врв. Горните листови се линеарни, 2-4 mm широки, кон врвот стеснети и зашилени.Лисниот раб е рамен. Бројот на жлездестите влакна е многу мал.

### Цвет

Цветовите се собрани во главички на долги дршки,кои образуваат сложено-рацемозни соцветија. Главичките се широки околу 7(8) mm, со отворено жолта обвивка. Ливчињата во обвивката (над 40) се сосема голи и само при основата се густо белузлаво влакнести.

### Плод и семе

Плодот и завршетоците на круничката се покриени со ретки папили.

Екологија
---------

Варовнички камењар во планинскиот и субалпскиот појас.

Распространетост
----------------

* Галичица: In rupestribus calcareis:sub cacumine mt. Tomoros(leg. Horvat,Rudski&Černjavski)
* Галичица:ad Asandjura (leg.Lindtner)
* Галичица:supra pag. Ljubanište mt.St.Galičica (leg.Grebenščikov)
* Галичица:ad Sirči Han ad lacum Prespa (leg.Soška)
* Галичица:Томорос, на варовнички камењар. 1400-1700 == Наводи ==

Наводи
------

1. ↑  *Previous species: Helichrysum stoechas*
2. ↑  *Two structurally distinct chalcone dimers from Helichrysum zivojinii and their activities in cancer cell lines.*
3. ↑  *Stamp catalog : Stamp › Helichrysum zivojinii cernj & soska*
4. ↑  Ceznjavski & Soska, Ohrid. Zborn. SKA, 2:3-8 (1943)
5. ↑  Ceznjavski & Soska, Ohrid. Zborn. SKA, 2:3-8 (1943)
6. ↑  Ceznjavski & Soska, Ohrid. Zborn. SKA, 2:3-8 (1943)
Позлатена бронзена фигура во градината на Версај, Гаспар Мерси.
**Енкелад** (грчки: *Ἐγκέλαδος*) — лик од старогрчката митологија, еден од гиганатите.

Митологија
----------

Бил дете на Тартар и Геа, според Хигин или Уран и Геја според Аполодор и учествувал во гигантомахија каде го убил Зевс со својата молња и го погребал на Етна. Според други автори, го убила Атена од своите кочии и го фрлила на островот Сицилија или го погодил Силен со копје.

Други ликови
------------

Еден од Египтидите, сопруг на Амимона, кого таа го убила првата брачна ноќ.

Занимливости
------------

По овој лик е наречена месечината на Сатурн, Енкелад.

Наводи
------

1. ↑  theoi.com: Enkelados
2. ↑  „Greek Myth Index: Enceladus". Архивирано од изворникот на 28 септември 2010. Посетено на 2 август 2010.
3. ↑  theoi.com: Amymone
Вселенски опсерватории и нивниот работен бранов опсег
Вселенски опсерватории и нивниот работен бранов опсег
**Вселенска опсерваторија** — направа во вселената наменета за набљудување на далечни астрономски објекти и појави која обично инструменти како телескопи и др. Ваквата опсерваторија се разликува од другите опсерватории, сместени во вселената кои се насочени кон Земјата за разузнавачки и други видови на собирање на информации.

Вовед
-----

„Спицер", „Хабл" и „XMM-Њутн" со нивните најважни делови
Астрономските набљудувања што се вршат од Земјата се соочуваат со пречки и пореметувања во електромагнетното зрачење (наречено треперење) поради атмосферата. Некои земски телескопи (како на пр. Многу големиот телескоп, VLT) ги ублажуваат атмосферските пореметувања со адаптивна оптика. **Вселенскиот телескоп** пак, кружи (орбитира) околу Земјата над нејзината атмосфера, и затоа не се соочува со треперењето на атмосферата и светлинското загадување од вештачки извори на Земјата (оттука ваквата астрономија може да се нарече и **вонатмосферска**).

Вселенските набљудувања се од голема важност за астрономијата бидејќи можат да работат со сите видови бранови од електромагнетниот спектар кои инаку би се одбиле или силно пореметиле од атмосферата на Земјата (такви се сите видови бранови освен видливата светлина и радиобрановите). На пример, рендгенските зрачења од вселената се недостапни за земската астрономија и почнале да се изучуваат како важни дури по пуштањето на рендгенски вселенски телескопи како што е „Чандра" и опсерваторијата XMM-Њутн. Истото во голема мера важи за инфрацрвеното и ултравиолетовото зрачење.

Вселенските опсерватории можат да се поделат во де класи: мисии за картографско извидување на сето небо (наречени прегледи) и опсерватории што подробно се задржуваат на дадени делови од небото.

Досега сателити со вакви опсерватории имаат повеќе државни вселенски управи: НАСА (САД), ИСРО (Индија), ЕСА (Европа), ЈАКсА (Јапонија) и „Роскосмос" (Русија).

Историја
--------

Првиот кој дошол на идеја а телескоп во вселената бил американскиот астрофизичар Лиман Спицер во 1946 г, една деценија пред пуштањето на првиот сателит.

Замислата е остварена по неколку децении, со пуштањето на „Хабл" во 1990 г. which was launched on by шатлот „Дискавери" (STS-31).

Поврзано
--------

* Земјонабљудувачки сателит
* Список на вселенски телескопи
* Опсерваторија
* Ултравиолетова астрономија

Наводи
------

1. ↑  „Hubble Essentials: About Lyman Spitzer, Jr". Hubble Site.
2. ↑  „Hubble Essentials: Quick Facts". Hubble Site.
3. ↑  „The Hubble Space Telescope". Vic Stathopoulos. Архивирано од изворникот на 2010-12-25. Посетено на 2015-02-17.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Вселенска опсерваторија" на Ризницата ? |

* Вонатмосферска астрономија (руски)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* GND: 4260287-7

 |

 |
**Делински мост** или **Папамика** (грчки: *Γεφύρι Παπαμήκα*) — стар камен мост кај селото Делино, Кожанско, Егејска Македонија. Се наоѓа на 8 км по патот Калдадес - Трановалто, точно под надвозникот на државниот пат Лариса - Кожани (преку Делино - Рамна). Претставува прилично голем сводест мост од XIX век. Широк е 5 м, висок 2,3 м и долг околу 10 м. Изграден е од варовник и шкрилци. Се смета за особено убав споменик на традиционалната народна архитектура.

Наводи
------

1. ↑  „Τριγωνικό Κοζάνης". Μικρόβαλτο Κοζάνης. Архивирано од изворникот на 2014-12-27. Посетено на 29 декември 2014.
**Деловна комуникација** — размена на информации помеѓу луѓето во и надвор од една организација која се изведува за комерцијална корист на организацијата. Таа, исто така може да се дефинира како пренесување на информации во рамките на бизнисот од страна на нејзините луѓе.

Преглед
-------

Деловната комуникација (или едноставно „комуникација" во деловен контекст) опфаќа теми како што се маркетинг, бренд менаџмент, односите со клиентите, однесување на потрошувачите, рекламирање, односи со јавноста, корпоративна комуникација, ангажман во заедницата, управување со углед, меѓусебна комуникација, ангажирање на вработените и управување со настани. Таа е тесно поврзана со полињата на професионална и техничка комуникација. 

Медиумските канали за деловна комуникација вклучуваат интернет, печатени медиуми, радио, телевизија, амбиентални медиуми, како и комуникација од личност на личност.

Наводи
------

.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија поврзана со деловното работење е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Див Запад** (англиски: *Wild West*) или **Стар Запад** (*Old West*) — назив кој го подразбира пределот на денешна Америка западно од реката Мисисиспи по краината или граничното подрачје (*frontier*) на тогашните САД, во временскиот период меѓу Американската граѓанска војна и крајот на XIX век. Со овој поим се поврзуваат многу митови, легенди, приказни и верувања (многу од нив вистинити) прераскажувани во западните делови на САД од 1865 до 1890 година. 

Тој период станал толку популарен, што е тема на бројни книжевни и филмски дела, кои се одвоени во посебен жанр наречен Вестерн. Во делата најчесто се прикажува романтична слика на ерата, а насислтвата се прикажани како изолирани случаи. Иако Дивиот Запад често се смета за многу насилен, некои сметаат дека бил многу поцивилизиран, помирен и посигурен од денешното американско општество.

Поврзано
--------

* Пројавена судбина
* Вајат Ерп
* Док Холидеј

Наводи
------

1. ↑  Hollon, W. Eugene. Frontier Violence: Another Look. New York: Oxford University Press, 1974, p. x

|  |  |
| --- | --- |
| Знаме на САДИкона со песочен часовник   | *Оваа статија поврзана со историјата на САД е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 148211037
* LCCN: nr99030812
* GND: 4066107-6

 |

 |
**Елизабета Баковска** (1969, Битола) — македонска писателка, книжевна теоретичарка и преведувачка.

Биографија
----------

Баковска е родена во 1969 година во Битола. Во 1992 година дипломирала на групата за англиски јазик и книжевност на Филолошкиот факултет „Блаже Конески" во Скопје, а во 2000 година магистрирала на истиот факултет. Во 2013 година докторирала на родовите студии на институтот „Евро-Балкан" во Скопје. Од 1998 година работи во Холандската амбасада во Скопје.

Творештво
---------

Баковска пишува литературни и критички текстови најчесто за македонското женско писмо. Таа ги објавила следниве книги:

* *Житие на нашата љубов* (поезија, 2003)
* *Четири годишни времиња* (раскази, 2004)
* *Состојби на духот и телото по триесеттата* (поезија, 2005)
* *На пат кон Дамаск* (роман, 2006)
* *Последните голтки* (раскази, 2018)
* *Во главата пишувам песни* (раскази, 2020)
* *Во главата пишувам расказ* (раскази, 2022)

Три нејзини кратки раскази се застапени во антологијата на македонскиот краток расказ, „Џинџуџе во земјата на афионите" (Темплум, 2022).

Баковска се занимава и со книжевен превод од англиски на македонски јазик и обратно, а освен тоа, таа е уредничка на *Блесок Поезија* во електронското списание „Блесок".

Врски
-----

).

independent.academia.edu

www.slashdocs.com

www.mirage.com.mk Архивирано на 5 март 2016 г.

isshskopje.podomatic.com

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* VIAF: 29001117
* ISNI: 0000 0003 7416 5679
* GND: 1205816097
* SUDOC: 176652272
* NKC: js2006342180

 |

 |

Наводи
------

1. ↑   Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), *Џинџуџе во земјата на афионите: антологија на македонскиот краток расказ*. Скопје: Темплум, 2022, стр. 187-190
2. ↑  „Блесок (пристапено на 23.3.2014)". Архивирано од изворникот на 2014-03-23. Посетено на 2014-03-08.
**Ен Хенслоу Барнард** (1833–1899) била ботанички илистратор од 19 век.

 *Lacaena spectabilis* илустрирана од Ен Хенслоу Барнард во Ботаничкото списание на Кертис

Биографија
----------

Ен Хенслоу е родена во 1833 година. Таа била најмладата ќерка на ботаничарот и професор на Универзитетот во Кембриџ, Џон Стивенс Хенслоу и Хариет Џенинс, која била ќерка на свештеникот Џорџ Леонард Џенинс и сестра на натуралистот Леонард Џенинс. Нејзината постара сестра Френсис Хариет се омажила за ботаничарот Џозеф Далтон Хукер, а еден од нејзините браќа, Џорџ, станал професор по ботаника. 

Во 1859 година се омажила за воениот офицер Роберт Кери Барнард, кој бил син на стар пријател на нејзиниот татко. Имале осум деца. 

Таткото на Барнард бил еден од првите професори на Универзитетот Кембриџ кој одржал илустрирани предавања, за кои користел илустрации во големина на постер. Некои од нив биле засновани на груби скици од Барнард кои потоа биле завршени од ботаничкиот уметник Волтер Худ Фич. 

Таа придонела со табли *во Ботаничкото списание на Кертис* во годините 1879–1894 година. Таа, исто така, ги илустрирала *лекциите за елементарна биологија* на Даниел Оливер од 1864 година, која била изградена на ракопис оставен од нејзиниот татко. Се печатела неколку децении. Иако нејзиниот резултат не бил голем, таа се сметала за многу добар ботанички уметник. 

Таа починала на 19 јануари 1899 година.

Галерија
--------

* 
*

Поврзано
--------
**Живко Крстов Ќоќоров** ( 1921
 во Побожје, Скопско — 16 април 1945

 во Будровци, Хрватска) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

Животопис
---------

Произлегува од сиромашно семејство. Се занимавал со земјоделство и чување на добиток. На 21 септември 1944 година стапил во редовите на Шеснаесеттата македонска ударна бригада, со која учествувал во борбите против силните балистички сили, како и во акциите против Германците во Качаничка Клисура. По ослободувањето на Македонија во состав на Бригадата учествувал во акциите за ликвидирање на заостанатите балистички банди на Косово. Потоа, заминал на Сремскиот фронт и се борел за ослободувањето на Војводина и Хрватска. На 16 април 1945 година во една битка кај селото Будровци, храбро загинал. Бил закопан на селските гробишта.

Наводи
------

1. ↑  *Беа, загинаа, останаа*. Скопје: Историски Архив. 1969. стр. 153. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
**Кралскиот грб на Канада** го прогласил кралот Џорџ V на 21 ноември 1921.
Канадскиот грб многу е сличен и изработен по моделот на грбот на Велика Британија, т.с Обединетото Кралство.

Симболи
-------

Основниот штит на грбот носи симболи на Англија (три лавови и три леопарди), Шкотска (црвен лав и рамка на жолта позадина), Ирска (златна харфа) и Франција (жолти лалиња на сина позадина), што укажува на историските врски со Велика Британија и Франција. Долниот дел на штитот е карактеристично канадски - три јаворови листови на гранчиња, со црвена (првобитно зелена) боја

Траката околу штитот го носи мотото на Редот на Канада *desiderantes meliorem patriam* (*сакаат подобра земја*), затоа што Кралицата е суеверна на тој ред.

Шллемот на штитот е кралскиот шлем во златна боја и боите на Канада.

Лавот над шлемот е кралскиот лав кој го држи симболот на Канада, јаворовиот лист, и како таков се наоѓа на знамето на Генералниот гувернер на Канада, симболизирајќи го неговото крунисување

Држачите на штитот се Англискиот лав и Шкотксиот еднорог, кој ја го држи знамето на Велика Британија и знаме со стари француски симболи.

Долната трака го носи мотото на Канада *a mari usque ad mare* (*од море до море*).

Цветните мотиви под штитот и претставуваат националните цветови на Англија, Шкотска, Ирска и Франција

* 1921–19571921–1957
* 1957–19941957–1994
* 19941994

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Грб на Северна и Средна Америка  |
| --- |
|  |
| Независни држави | 

Антигва и Барбуда **·** 
Бахами **·** 
Барбадос **·** 
Белиз **·** 
Гватемала **·** 
Гренада **·** 
Доминика **·** 
Доминиканска Република **·** 
Ел Салвадор **·** 
Јамајка **·** 
Канада **·** 
Костарика **·** 
Куба **·** 
Мексико **·** 
Никарагва **·** 
Панама1 **·** 
САД **·** 
Свети Винцент и Гренадини **·** 
Свети Кристофер и Невис **·** 
Света Луција **·** 
Тринидад и Тобаго1 **·** 
Хаити **·** 
Хондурас
 |  |
|  |
| Зависни територии | 

Американски Девствени Острови **·** 
Ангвила **·** 
Аруба1 **·** 
Бермуда **·** 
Бонер **·** 
Британските Девствени Острови **·** 
Гваделуп **·** 
Гренланд **·** 
Кајмански Острови **·** 
Клипертон **·** 
Курасао **·** 
Мартиник **·** 
Монтсерат **·** 
Наваса **·** 
Порторико **·** 
Саба **·** 
Свети Вартоломеј **·** 
Свети Евстахиј **·** 
Свети Мартин (Франција) **·** 
Свети Мартин (Холандија) **·** 
Свети Пјер и Микелон **·** 
Туркс и Кајкос
 |
|  |
| 1 територии кои понекогаш се сметаат за дел од Јужна Америка. |

 |
Едвард Дебицки
**Едвард Дебицки** (роден на 4 март 1935 година) ― полски ромски поет, музичар и композитор. Неговата работа е поврзана со ромската заедница и нејзините културни, патувачки и музички традиции.

Дебицки е роден во Калуш, град во денешна Украина, како син на ромските музичари Владислав Шжановски и Францишка Рачковска. Голем дел од неговата младост поминал патувајќи во караванот на неговите родители во пограничните региони меѓу Полска и Украина. Во 1953 година посетувал музички училишта во Горзов Вјелкополски и Зјелона Гора. Во 1955 година ја основал и станал директор на музичката група *„*Кхам" (Сонце), која подоцна во 1960-тите станала „Терно" (полски: Млоди; букв. Млади) во Горзов Вилкополски. Учествувал на натпревари по хармоника во Кјелце и Вроцлав.

Дебицки е автор на книга поезија, „*Под голото небо"* („*Teł nango bolipen*" (ромски) или „*Pod gołym niebem*" (полски), 1993 година), и на романот „*Птица на мртвите*" *(„Ptak umarłych', 2004)* кој ги опишува искуствата на едно ромско семејство во Волин за време на Втората светска војна. Има напишано околу 200 песни.

Во моментов Дебицки живее во Горзов Вјелкополски, Полска.

Наводи
------

1. ↑  *The Gypsies in Poland: history and customs* Jerzy Ficowski Interpress Publishers 1989
2. 1 2  Adam Bartosz, *Nie bój się Cygana/Na dara RRomesoar*, Pogranicze, Sejny, 1994
Елизабет Герле, 2013 година
**Елизабет Герле** (родена на 8 декември 1951 година) е професор по етика со посебен фокус на човековите права на Универзитетот во Упсала и етичар на Одделот за истражување, Шведска црква. Таа поминала неколку години на Универзитетот во Принстон како визитинг професор прво во Центарот за меѓународни односи, а потоа и во Теолошката богословија во Принстон. Откако се вратила во Шведска во 1995 година, таа живеела во Лунд и работела како виш етичар и вонреден професор и предавач на Универзитетот по етика и човекови права во Лунд и Малме. Во периодот 2001–2005 година била декан на Пасторалниот институт во Лунд. Нејзината канцеларија во Лунд се наоѓа во Институтот Раул Валенберг.
Едвард Зис
**Едвард Зис** (20 август 1831

 - 26 април 1914

) — австриски геолог.

Зис бил пионер во проучувањето на процесите на набирање, раседување и геолошката структура на европските Алпи. Познатата книга на Зис во четири тома „Лицето на Земјата" (австриски:„Das Antlitz der Erde", 1885-1909), е напишана како енциклопедиски преглед на планините а Земјата, нивните структури и создавањето, како и историјата на океаните. Прв од геолозите дошол до идеја - подоцна отфрлена - за можноста на постоење копнени мостови што ги соединенуваат континентите Јужна Америка, Африка, потконтинентот Индија и Австралија. Зис тој голем континент од минатото го нарекол Гондвана - името и натаму се користи за означување на некогашиот суперконтинент.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 32123739
* LCCN: n88271736
* ISNI: 0000 0001 0885 2951
* GND: 118757709
* SELIBR: 174506
* SUDOC: 050632795
* BNF: cb127580029 (податоци)
* BIBSYS: 90105543
* NLA: 35790964
* NKC: nlk20000088820
* CiNii: DA0438676X

 |

 |
**Големиот тунел во Истанбул** (турски: Büyük İstanbul Tüneli) — патен и железнички подморски тунел во Истанбул, Турција, кој по неговото завршување треба да минува преку теснецот Босфор. Завршувањето на проектот се очекува во 2020 година.

Проект
------

Проектот официјално го објавил премиерот Ахмет Давутоглу на 27 февруари 2015 година. Тунелот, долг 6,5 километри и пречник од 18,80 метри, ќе се состои од три нивоа, две нивоа за патниот сообраќај и едно ниво за железничкиот. Ќе биде 110 метри под нивото на морето. Сместен помеѓу Гајретепе, Шишли на европска страна и Ќучуксу, Бејкоз на азиската страна, тунелот ќе ги поврзув автопатиштата помеѓу трите аеродроми во градот, Аеродром Истанбул Ататурк, Аеродром Сабиха Ѓокчен, Новиот истанбулски аеродром и деветте железнички линии на Истанбулското метро. Трите мостови над Босфорот (Босфорски Мост, Мост Фатих Султан Мехмет и Мост Јавуз Султан Селим) ќе бидат поврзани преку тунелот. Цената на проектот ќе изнесува 3,5 милијарди американски долари.

Наводи
------

1. ↑  „İstanbul'a 3 katlı tüp geçit". *Milliyet* (турски). 2015-02-27. Посетено на 2016-08-12.
2. ↑  „İstanbul'a 3 katlı tüp geçit!". *Habertürk* (турски). 2015-02-27. Посетено на 2016-08-12.
3. 1 2  „3 Katlı Büyük İstanbul Tüneli". *CNN Türk* (турски). 2015-02-27. Посетено на 2016-08-12.
4. 1 2  „İstanbul'a 3 katlı dev tünel". *Posta* (турски). 2015-02-27. Архивирано од изворникот на 2015-02-27. Посетено на 2016-08-12.
5. ↑  „Istanbul's mega-project: World's first three-level tunnel to be built under the Bosporus". *Daily Sabah*. 2015-02-27. Архивирано од изворникот на 2016-08-10. Посетено на 2016-08-12.
**Егрикаш-ефенди џамија** или **Ајше Хатун џамија** (Eğrikaş Efendi Cami, *Ayşe Hatun Cami*) – поранешен муслимански храм во Битола.

Местоположба
------------

Џамијата се наоѓала во источниот дел на горниот Дрвен пазар, во близина на дервишкиот гроб на Тез Верен Баба и Јени амам.

Историја
--------

Храмот бил изграден во XVI – XVII век. Старото име на џамијата било Егрикаш-ефенди, што во превод значи „Господин со крива веѓа", веројатно поврзано со основачот. Второто име на џамијата е Ајше Хатун според жената која ја реновирала и на џамијата ѝ ги дарила приходите од еден дуќан. Џамијата е регистрирана во катастарските документи од 1203 од хиџра (1788 н.е.).

Архитектура
-----------

Џамијата била пример за провинциска архитектура, мал квадратен простор, покриен со покрив со теракотни ќерамиди. Фасадата била изработена од камен и тули. Џамијата имала особено високо многуаголно камено минаре со шерефе и конусен кров, покриен со олово. Обликот на минарето и шерефето биле карактеристични за бројни градби од доцниот шеснаесетти и седумнаесетти век. Слични градби имало во Битола, особено Коџа-кади џамија.

Наводи
------

1. 1 2 3 4  Mihajlovski, Robert (2012). „The Seventeenth Century Ottoman Religious Architecture of Bitola/Manastir" (PDF). *Патримониум*. **V** (10): 295. Посетено на 19 април 2021.
2. 1 2  Mihajlovski, Robert (2012). „The Seventeenth Century Ottoman Religious Architecture of Bitola/Manastir" (PDF). *Патримониум*. **V** (10): 296. Посетено на 19 април 2021.
**Живко Николов Радевски** ( 1923
 во Глуво, Скопско — 16 април 1945

 во Банова Јаруга, Хрватска) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

Животопис
---------

Потекнувал од сиромашно селско семејство. Завршил основно училиште, а потоа работел како земјоделец. По ослободувањето на Скопје, стапил во Шеснаесеттата македонска ударна бригада. Со неа заминал на Косово да се бори во ликвидирањето на преостанатите балистички банди. Во составот на XV македонски корпус заминал за Срем, да учествува во завршните операции за ослободување на земјата. Во Срем завршил тримесечна воено-политичка обука. Бил учесник во големиот пробив на Сремскиот фронт. Потоа се борел за ослободување на Банова Јаруга, каде храбро загинал на 16 април 1945 година. Бил закопан на борбената позиција.

Наводи
------

1. 1 2  *Беа, загинаа, останаа*. Скопје: Историски Архив - Скопје. 1969. стр. 120. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
**Елизабета Бахтовска** (Битола, 24 август 1958

) – универзитетски професор на Техничкиот факултет во Битола.

Животопис
---------

Елизбета Бахтовска е родена во Битола во 1958 година. Дипломирала на Природно-математичкиот факултет група Физика во Скопје во 1981 година, магистрирала на Машинскиот факултет во Скопје во 1986 година, а докторирала во 1994 година на Институтот за земјотресно инженерство во Скопје.

Од 1982 до 1983 година работи како професор по физика во гимназијата „Браќа Миладиновци" во Битола, од 1983 до 1989 работи во РЕК „Битола", а потоа работи на Техничкиот факултет во Битола. Покрај наставата и учество во повеќе проекти, извршувала повеќе функции: продекан за настава (199-2000), Национален болоњски промотер за Македонија од септември 2005, сенатор во Универзитетскиот совет (2005-2013), продекан за меѓународна соработка (2014-2015), проректор за настава (тековно).

Наводи
------

1. 1 2  проф-д-р-елизабета-бахтовска/ „проф. д-р Елизабета Бахтовска" Проверете ја вредноста `|url=` (help). Македонско научно друштво - Битола. 01.03.2012. Посетено на 8 март 2022. Проверете ги датумските вредности во: `|date=` (help)
2. ↑  „Елизабета Бахтовска" (PDF). Технички факултет - Битола. Посетено на 8 март 2022.
Грбот на градот Зрењанин во сегашен облик е усвоен на 8 јули 2008, а го претставува грбот кој бил во употреба од 1769, гога градот Велики Бекчерек добил статус на трговски град, па сè до 1944 година.
Во периодот кога градот го носел името *Велики Бекчерек* (до 1935.) во употреба бил грбот на кој била претставено успението на Девица Марија. Овој грб го добил градот во 1769 година кога со указ на Марија Терезија е прогласен за трговски град, и со тој статус градот можел да добие свој грб и печат. Грбот бил присутен и на бројни мапи и градски карти, а се поставувал и на публикации. Званично можел да се користи до 1919 година, ама се користел до крајот на Втората светска војна, односно до тогаш кога градот се нарекувал Петровград (1935-1946).

Грбот е во облика на овален или кружен штит со сребрен раб, кој од двете страни е опкружен со злата боја, чијшто завршеток е во горниот дел. Над него зрачи небесна светлина. Блажена Девица Марија е во исправена положба опкружена е со херувими, и е поставена на облаци кои се распоредени во полукруг и го делат штитот на два дела. Грвата на Девица Марија е со ореол, пуштена коса која и паѓа на левото рамо, рацете поставени на градите за молитва, облечена во бело.
Долниот дел од штитот како основа има под од црвена боја нареден со плочи. на средината на подот почива Девица Марија на отворено место, одарот е отворен а отстрана златни свеќници со свечи кои горат.
Апостолите, кои од едната страна ги има три а од другата четири. Главите имсе со ореол, сите се со тажни лица, гестови кои изразуваат бол, и ја чуваат мајката на својот учител.
Над грбот се гледа ѕидина на градот со пет кули во облик на круна, подлогата на грбот е сина, а ликовите на апостолите и Девицата се со сребренаста боја.

Од 1968 до 2008 градот Зрењанин имал амблем кој не ги исполнувал хералдичките стандарди и бил дело на вајаорт Стеван Дукиќ.
Изглед на Бакингемската палата по изградбата во 1850 г. дело на Блор. Подоцна истата е префасадирана и преградена од Сер Астон Веб во 1913 г.
Влез на Воронцовскиот дворец.
**Едвард Блор** (анг. *Edward Blore*;  1787
 -  1879
) е британски архитект и старинар. Роден е во Единбург, Шкотска. (Неко извори велат дека по потекло бил од Дерби, Англија.)

Блор е најпознат по изведбата на нацртот за Бакингемската палата на Џон Неш, по Нешовото отпуштање. Тој ја извел палатата во сличен, но поедноставен стил од оној замислен од Неш. Во 1847 Блор се навратил на палаата и ја дизајнирал големата фасада која гледа кон Шеталиштето, така заградувајќи го четириаголниот двор. Работел и на Ламбетскиот дворец и Сент Џејмсовата палата во Лондон, како и голем број други проекти во Англија и Шкотска, меѓу кои и реставрацијата на Солсберската кула на замокот Виндзор.

Блор бил пријател со Сер Волтер Скот, и како него, пројавувал силен интерес во баронската архитектура на шкотските замоци. Ова го навело кнезот Михаил Семјонович Воронцов да го покани да биде градител на неговиот Воронцовски дворец во Алупка, Крим (денешна Украина). Овој дворец е изграден во периодот од 1828 до 1846 г. во комбинација од стилови од неоготски, па до неомаваритански стил. Книгата-водич на дворецот го опишува зданието како „Блорово укажување на почит кон исламската архитектура". Градбата има две фасади, спротивставувајќи ја „голотијата на шкотскиот баронски стил кон копнената страна, со арапската фантазија кон морето" .

Како признат и зацврстенархитект, Блор бил ангажиран во многубројни проекти на Британската Империја. Тука се вбројуваат Владиниот дом во Сиднеј, Австралија, кој го проектирал околу 1870 г. во облик на готски замок. Ваквите проекти биле необични и прикажуваат една авантуристичка страна на Блоровите дела која не може да се види во Лондон. Неговата јавна (источна) фасада на Бакингемската палата уште од почетокот била критикувана како банална улична архитектура, став кој го делел и кралот Џорџ V, кој се погрижил за редизајн на фаасадата во 1913 г. Во 1841 г. бил избран за член на Кралското друштво.

Блор починал во 1879 г. и погребан е во Хајгејтските гробишта (западни), во Хајгејт, Лондон. Ги подучувал архитектите Филип Чарлс Хардвик и Фредерик Марабл.

Ученици
-------

* Хенри Клатон

Наводи
------

1. ↑  Dictionary of National Biography
2. ↑  ExeterInternational Архивирано на 3 мај 2006 г. (англиски)

Згради
------

* Воронцовски дворец
* Бакингемска палата
* Питова зграда на Издателството на Кембричкиот универзитет
* Сент Џејмска палата (преправки)
* Вестминстерска опатија - Хор и параван
* Бедфордско современо училиште (1834-1974, now the Harpur Centre facade)
* Ламбетски дворец

Надворешни врски
----------------

* Воронцовски дворец Архивирано на 19 април 2014 г. (англиски)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 22456703
* LCCN: n86022627
* ISNI: 0000 0001 2124 0175
* GND: 138835500
* SUDOC: 121094898
* BNF: cb155746610 (податоци)
* ULAN: 500001227
* RKD: 9350

 |

 |
Грб на Киргиската ССР.
**Грбот на Киргиската Советска Социјалистичка Република** бил усвоен на 23 март 1937, од страна на владата на тогашната Киргиска ССР.

Опис
----

Грбот се темели на грбот на СССР. Прикажува симболи на земјоделството, памук и пченица. Во средината се наоѓа приказ на планината Тјеншан опкружен со народни мотиви од киргискиот народ. Црвената ѕвезда над грбот била додадена во 1948 година. Во горниот дел на грбот се наоѓа срп и чекан. Во склоп на грбот се наоѓа и мотото на СССР "*Пролетери од сите земји, обединетете се!*" напишан на киргиски и руски јазик. На дното на грбот се наоѓа натпис "*Кыргыз С.С.Р.*".

Грбот бил на сила сè до 1992, кога бил заменет со денешниот грб на Киргистан

Поврзано
--------

* Грб на Киргистан
* Знаме на Киргиската ССР


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Оваа статија поврзана со Киргистан е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите*. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Грбови на СССРГрб на Сојузот на Советските Социјалистички Републики |
| --- |
|  |
| Советски републики |  Азербејџанска ССР  •  Белоруска ССР  •  Грузиска ССР  •  Ерменска ССР  •  Естонска ССР  •  Казашка ССР  •  Киргиска ССР  •  Латвиска ССР  •  Литванска ССР  •  Молдавска ССР  •  Руска СФСР  •  Таџичка ССР  •  Туркменска ССР  •  Украинска ССР  •  Узбечка ССР | Грб на СССР. |
|  |
| Краткотрајни советски републики | Карелофинска ССР (1940-1956)  •  Закавкаска СФСР (1922-1936) |
|  |
| Сојуз на Советските Социјалистички Републики |

 |
**Долина на сонцето** (хрватски јазик: **Dolina Sunca**) е хрватска теленовела. Серијата ја имаше својата Балканска премиера на 21 септември, со започнување на прикажување во Србија, Македонија и секако Хрватска. Македонија ја емитува серијата на А1 телевизија.

Синопсис
--------

Потиштена од трагичната смрт на сопругот, младата биохемичарка Ева Краљ, собира доволно сила да се упати во гратчето Јабланово да ја одјави неговата канцеларија. На прв поглед ја воодушевува убавината на гратичето и таа изненадно, покрај својата сестра Стела, одлучува да започне нов живот баш во овој провинциски град. Семејството Витезовиќ ја спрема свадбата на својот најмлад син Јуран не сомневајќи се во мотивите на неговата женидба со добродушната Наташа Север. Среќата на Наташа виси на конец кога случајно го слуша разговорот помеѓу идниот сопруг и кумот Ловре Буковац. После три години, поминати во затвор, следен од погледите на мештаните, Андрија, црната овца во семејството Буковац, се враќа во Јабланово. На патот кон градот ја запознава убавата вдовица Ева. За време на шетка во природата, Ева го сретнува Кристијан Витезовиќ, момчето кое и го спасил животот. Градоначалничката Јулија Витезовиќ се запрепастува и се збунува како во градот се шета Андрија во друштво со Ева Краљ. Нејзината љубов ќе биде освоена од двајца мажи кои ќе се борат за нејзиното срце, Андрија и Кристијан.
{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/Предлошка:Автотаксономија/Lacerta|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} 

**Големиот зелен гуштер** ( *Lacerta trilineata* ) претставува вид на гуштери од фамилијата Lacertidae. Тој е најраспространет од балканскиот вид гуштери. Го има во Албанија, Босна и Херцеговина, Бугарија, Хрватска, Грција, Косово, Црна Гора, Северна Македонија, Романија, Србија, Израел, Сирија и Турција. Неговите природни живеалишта се грмушка вегетација од средоземен тип, песочни брегови, обработливо земјиште, пасишта, плантажи и рурални градини. Му се заканува губење на живеалиштата .

Репродукција
------------

Мажјаците и женките од овој вид во Грција имаат репродуктивен циклус кој започнува во април и завршува во јули. И двата пола постигнуваат сексуална зрелост кога ќе достигнат приближно 80 милиметри во големината на телото.

Наводи
------

* Сагонас К, Пафилис П, Лимберакис П, Валакос ЕД. Сексуално созревање и размножување на примероците на балканскиот зелен гуштер lacerta trilineata во копното и островското население од Грција. Северозападен весник за зоологија. 2019; 15 (1): 55-61.

1. 1 2  Wolfgang Böhme, Petros Lymberakis, Rastko Ajtic, Varol Tok, Ismail H. Ugurtas, Murat Sevinç, Pierre-André Crochet, Idriz Haxhiu, Hans Konrad Nettmann, Bogoljub Sterijovski, Yusuf Kumlutaş, Nazan Üzüm (2009). „*Lacerta trilineata*". *Црвен список на загрозени видови*. **2009**: e.T61529A12506037. doi:10.2305/IUCN.UK.2009.RLTS.T61529A12506037.en. Посетено на 16 November 2021.CS1-одржување: повеќе имиња: список на автори (link)
**Димитар Исаковски** ( 1927
 во Дебарско —  1944
 во Скопје) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

Животопис
---------

Произлегува од сиромашно семејство. Во потрага за подобар живот се доселил во Скопје. Работел како општ работник. Започнал организирано да работи за народноослободителната борба. Бил учесник во разни диверзантски акции, во растурањето на летоци, собирање материјална помош и слично. Во почетокот на септември 1944 година, стапил во борбените редови на македонска ударна бригада. Бил борец во третата чета на првиот баталјон. Често бил ангажиран да врши курирски задачи, што ги исполнувал со успех. Во борбата што бригадата ја водела против балистичките банди во Долно Соње, храбро загинал близу селските гробишта во селото.

Наводи
------

1. ↑  *Беа, загинаа, останаа*. Скопје: Историски Архив. 1969. стр. 197. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
**Жан Сантеј** (француски: *Jean Santeuil*) — роман на францускиот писател Марсел Пруст.

Содржина
--------

За романот
----------

Пруст почнал да го пишува својот прв роман, „Жан Сантеј", во март 1896 година, но не успеал да го заврши. Во 1899 година, по четиригодишна работа и напишани околу илјада страници, целосно ја прекинал работата на романот. Дури во 1952 година, во еден сандак, пронајден во станот на братучетката на Пруст, бил пронајден ракописот на овој роман, кој бил објавен со насловот „Жан Сантеј". Овој текст бил објавен во три тома, со предговор на Андре Моро. Главната инспирација за „Жан Сантеј" Пруст ја пронашол во романите на Балзак. Поради тематската сличност меѓу овој роман и „Потрагата по изгубеното време", „Жан Сантеј" често се нарекува и прва верзија на „Потрагата". Имено, „Жан Сантеј" е фиктивна автобиографија која зборува за детството, младоста и зрелоста на главниот јунак, кој сака да стане писател. Притоа, прототиповите на познатите ликови, како и местата и случките од „Потрагата" се застапени веќе во „Жан Сантеј". На пример, Жилберта, Сен Лу и Балбек од „Потрагата" се Мари Косишев, Анри де Ревејон и Етреј во „Жан Сантеј". Исто така, двата романа почнуваат со „драмата пред заминувањето на спиење", т.е. со епизодата во која малиот Жан (односно Марсел) одбива да оди на спиење ако не дојде мајка му да го бакне. Понатаму, уште во „Жан Сантеј", Пруст се занимава со Драјфусовата афера, а важно место во романот зазема епизодата во која се опишува како Жан, за време на излетот на Женевското Езеро, доживува необично искуство со ненадејното сеќавање. Оваа епизода е многу слична на случката во романот за Сван во која Марсел, загризувајќи го колачето натопено во чај, доживува напад на сеќавањата на детството поминато во Комбре. Важно место во „Жан Сантеј" зазема и долгата глава со есеистички карактер со наслов „Љубов" во која се расправа за природата и смислата на љубовта. Според Прустовиот биограф и еден од најугледните прустолози Жан Ив Тадие, оваа глава подоцна еволуирала во „Една Сванова љубов".

Според Андре Мороа, во „Жан Сантеј" Пруст сè уште „не го открил својот вистински предмет... роман за романот, преминот од изгубеното во пронајденото време" и во него ги нема „луѓето-жени, потомците на жителите на Содома", односно темата на хомосексуалната љубов која во творештвото на Пруст се појавила дури по смртта на мајка му во 1905 година.

Наводи
------

1. ↑  Adrijana Marčetić, „Zaljubljeni Prust" во: Marsel Prust, *Jedna Svanova ljubav*. Beograd: Paidea, 2017, стр. 15.
2. ↑  „Marsel Prust - Hronologija života i dela" во: Marsel Prust, *Jedna Svanova ljubav*. Beograd: Paidea, 2017, стр. 283-285.
3. ↑  Adrijana Marčetić, „Zaljubljeni Prust" во: Marsel Prust, *Jedna Svanova ljubav*. Beograd: Paidea, 2017, стр. 15-16.
4. ↑  Adrijana Marčetić, „Zaljubljeni Prust" во: Marsel Prust, *Jedna Svanova ljubav*. Beograd: Paidea, 2017, стр. 16.
Капетан Едвард Лоу во бурата во којашто заедно со својот екипаж можел да загинеКапетан Едвард Лоу во бурата во којашто заедно со својот екипаж можел да загине
Капетан **Едвард „Нед" Лоу** (англиски: *Edward "Ned" Low*), понекогаш **Лоу** (околу 1690 – околу 1724), бил еден од најпознатите пирати од Златната ера на пиратството, во почетокот на 19 век.
Тој е роден во сиромашно семејство во Вестминстер, Лондон. Уште од својата младост станал крадец. Во својата младост се преселчил во Бостон. Во 1719 година неговата жена починала при пораѓање. Две години подоцна тој станал пират и дејствувал по бреговите на Нова Англија, Азорските Острови и Карибите.

Тој станал капетан на повеќе бродови, но обично неговата флота била составена од 3 или 4. Тој за своето тригодишно пиратство станал еден од најпознатите и најсурови пирати. Тој со својот екипаж освоил повеќе од 100 бродови коишто главно ги палел. Тој е познат по тоа што жртвите смртно ги мачел пред да ги убие.

Од Сер Артур Конан Дојл, Едвард Лоу е опишан како „див и злобен" и како неверојатно „грдо брутален".
Според весникот *Њујорк Тајмс* тој со своите методи е спореден со извршувачите на Шпанската инквизиција.

Капетан Едвард Лоу починал околу 1724 година, но за неговата смрт има повеќе шпекулации.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Пиратство |
| --- |
|  |
| Видови | Пирати  **·**  Гусари  **·**  Буканири  **·**  Корсари  **·**  Варварски пирати  **·**  Вокоу  **·**  Викинзи  **·**  Ушкуиники |  |
|  |
| Места | Варварски брег  **·**  Напад врз Веракруз  **·**  Пиратство во Карибите  **·**  Пиратство во протокот Малака  **·**  Кралско пристаниште  **·**  Тортуга  **·**  Сен Мало  **·**  Либертација |
|  |
| Познати пирати и гусари | Жан Барт  **·**  Илај Богс  **·**  Црнобрад  **·**  Стед Бонет  **·**  Ани Бони  **·**  Роке Бразилецот  **·**  Роберто Кофрези  **·**  Сер Френсис Дрејк  **·**  Хенри Евери  **·**  Вилијам Кид  **·**  Едвард Лоу  **·**  Жан Лафит  **·**  Пјер Лафит  **·**  Хендрик Лусифер  **·**  Сер Хенри Морган  **·**  Франсоа Л'Олона  **·**  Грејс О'Мали  **·**  Калико Џек Ракам  **·**  Мери Ред  **·**  Црвена брада  **·**  Бартоломеј Робертс  **·**  Роберт Суркуф  **·**  Рене Диге-Труен |
|  |
| Поморски офицери | Роберт Мајнард  **·**  Капетан Огл |
|  |
| Разно | Џоли Роџер  **·**  Златна ера на пиратството  **·**  Листа на пиратски филмови  **·**  Листа на пирати  **·**  Жени во пиратството  **·**  Пиратски кодекс |
|  |
| Современи | Пиратство во Сомалија  **·**  Пиратство во Нигерија |

 |
**Димитар Христов Кафтанџиев** (8 ноември 1926

 во Струмица — 18 мај 2023

 во Скопје) — македонски хирург и универзитетски професор. Тој бил 

редовен професор на Медицинскиот факултет во Скопје. Кафтанџиев ги врши првите операции на отворено срце во Македонија. Од 1963 до 1987 година е директор на Клиниката за тораковаскуларна хирургија, а од 1976 до 1982 година е директор на Хируршката клиника. Од 1970 до 1972 година е продекан на Медицинскиот факултет во Скопје. Кафтанџиев има објавено научни и стручни трудови и книги. Добитник е на награди, меѓу кои е и наградата „13 Ноември" на Град Скопје за 1977 година.

Наводи
------

1. ↑  Ристовски, Блаже, уред. (2009). „*Кафтанџиев*". *Македонска енциклопедија*. , книга I (А-Љ). Скопје: МАНУ. стр. 683. Text "series
" ignored (help)
2. ↑  „Град Скопје - Официјален портал". *skopje.gov.mk*. Посетено на 19 декември 2022.
Гурбети во Србија, 1905 година. 
**Гурбети** се подгрупа на Роми кои живеат на територијата на поранешна Југославија, чии членови се претежно муслимани. На Косово, другите ромски групи биле сметани за убави и вредни.

Историја
--------

Во српскиот речник на Вук Стефановиќ Караџиќ, зборот *гурбет* значи „цигански скитник". Зборот е изведен од турскиот глагол, што значи „да се иселиш". Првото спомнување на номадските Роми, кои биле припишувани како предци на Гурбетите, главно биле Роми кои избегале од ропството во Влашка, и потекнува од 17 век. Предците на Гурбетите ги напуштиле Влашка и Молдавија во 19 век по укинувањето на ропството. Од 1941 година повеќето југословенски Роми се населиле за постојано, освен Гурбетите во Црна Гора.

Култура
-------

Тие споделуваат културни црти со Калдерашите, но и со други Роми, како што е Хорахан (муслиманските Роми). Гурбетите делумно се асимилирани во општеството и не го почитуваат целосно *ромскиот закон*. Тие зборуваат со гурбетски дијалект, кој е под-дијалект на влашкиот ромски јазик или понекогаш се сметал за посебен дијалект.

Дијаспора
---------

Постои гурбетска дијаспора, на пример во Австрија, каде мигрантите, претежно неквалификувани работници, се интегрирале во австриското општество.

Јазик
-----

Гурбетскиот јазик е варијација на јужно-влашките ромски јазици. На Косово, гурбетскиот говор има или доминантна српска подлога или албанска подлога. Џамбазите зборуваат гурбетски под-дијалект. Потеклото на ромските позајмици на хрватски јазик најверојатно потекнува од Гурбетите, кој емигрирале главно од Босна и Херцеговина. Раде Ухлик го превел Евангелието според Лука на босански гурбетски дијалект. Ова дело го објавило Британското и странското библиско друштво во 1938 година, а било објавено и во Белград .

Наводи
------

1. ↑  Guy, Will (2001). *Between Past and Future*. University of Hertfordshire Press. стр. 52. ISBN 978-1-902806-07-5.
2. ↑  Ramet, Sabrina P.; Vjeran Pavlaković (2005). *Serbia Since 1989*. University of Washington Press. стр. 383. ISBN 978-0-295-98538-1.
3. ↑  Rushton, J. Philippe; Jelena Čvorović; Trudy Ann Bons (January–February 2007). „General mental ability in South Asians: Data from three Roma (Gypsy) communities in Serbia". *Intelligence*. **35** (1): 1–12. doi:10.1016/j.intell.2006.09.002.
4. ↑  *Etnološki pregled: Revue d'etnologie*. 10-12. 1972. стр. 30.
5. ↑  Đura Daničić, Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti 1891: "U Vukovu rječniku. GURBET, m. Ciganin skitač, arap. tur. ghurbet, iseljavanje. — isporedi gurbetaš, gurbetin."
6. ↑  Helena Kanyar-Becker 2003: "In addition, in the XVIIth century, one begins to find mentions of nomadic Rroma, mostly Rroma who were escaping the slavery in Valachia - the ancestors of the present-day Gurbeti in Yugoslavia."
7. ↑  Ramet, Sabrina P.; Vjeran Pavlaković (2005). *Serbia Since 1989*. University of Washington Press. стр. 383. ISBN 978-0-295-98538-1.
8. ↑  Sabine Hornberg; Christian Brüggemann (2013). *Die Bildungssituation von Roma in Europa*. Waxmann Verlag. стр. 58–. ISBN 978-3-8309-7841-1.
9. ↑  Schrammel-Ambrosch-Halwachs 2005, p. 85
**Димитар Икономов** (Ловча, Неврокоп,  1873
 — Неврокоп,  1922
) — македонски револуционер, член на МРО / ТМОРО / ВМОРО.

Животопис
---------

Роден е во селото Ловча, Неврокопско. Завршил педагошко училиште во Скопје во 1899 година. Учителствувал во село Србиново, Горноџумајско и Старчишта, Неврокопско. Соработувал со Јане Сандански. Земал учество во киднапирањето на американската мисионерка мис Елен Стон. Во 1903 година бил затворен во солунскиот затвор Еди Куле. Бил амнестиран во 1904 година.

Бил подвојвода во неврокопската реонска чета на војводата Петар Милев. Членувал во Неврокопскиот околиски комитет и бил и реонски војвода во Неврокопско. Од 1906 година бил член на Серскиот окружен комитет на ВМОРО. Учествувал во Балканските и Првата светска војна.

Во 1920 година бил избран за кмет на Неврокоп. Во 1922 година се спротивставил македонската револуционерна организација биде водена од Тодор Александров, по што бил ликвидиран од неговите четници.

Наводи
------

1. 1 2  Динев, Ангел (1983). *Политичките убиства во Бугарија*. Скопје: Култура-Скопје. стр. 327. ISBN 323.285.497.3 Проверете ја вредноста `|isbn=`: invalid character (help).
2. 1 2 3 4  Енциклопедија ВМРО, Скопје, 2015, стр. 118.