recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Антонио Чаињо на *португалска гитара*

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Оваа статија за или поврзана со гитара е никулец.Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите*. |

**Португалската гитара** е 12-жичен инструмент со потекло од средниот век, заснован на цитрата и арапската лејта.

Историја
--------

Постои општо погрешно сфаќање дека нејзиното потекло е поскорешно и е поврзано со таканаречената англиска гитара. Фактот е дека, во определен период, најдобрите акордни инструмент од овој и други типови биле изработувани во Англија, особено таканаречените цитери. Сепак, португалската гитара не е цитер и има попримено многу источни влијанија поврзани со арапската лејта. Најверојатно таа е локален производ од средновековната цитара воведувајќи некои арапски елементи.

Гонсало Паредес и Флавио Родригеш, помеѓу другите, биле најпочитуваните композитори во рамките на традиционалниот стил, но Артур Паредес бил бунтовен и создал далеку поагресивен, драматичен и софистициран пристап. Работејќи заедно со семејството Грасио од Куибра (неговиот роден град), Паредес буквално го ре-измислил и ре-изградил инструментот со поглед на работите кој отворал повеќе можности за поостар звук со подолга трајност, и овозможувал посложени звуци со поголем асортиман. Карлош Паредеш, синот на Артур, создавал нови мелодии и ја претворил португалската гитара во концертен инструмент, свирејќи со џез музичари како Чарли Хејнд, помеѓу другите. Во исто време, во Куибра, Антонио Брожо и Антонио Португал ги развивале и португалската гитара и стилот фадо де куибра, надминувајќи ги претходните ограничувања во компонирањето и импровизацијата.

Штимање
-------

6. пар: B (си)  

5. пар: A (ла)  

4. пар: E (ми)  

3. пар: B (си)  

2. пар: A (ла)  

1. пар: D (ре)
Голема полуоска ( *а* ) и мала полуоска ( *б* ) на елипса
**Орбитален период** е времето што е потребно за едно небесно тело да направи една целосна орбита околу друг објект.

Кога се споменува без понатамошни објаснувања, во астрономијата орбиталниот период се однесува **сидералниот период** на небесното тело, што се пресметува во однос на ѕвездите.

Постојат неколку видови на орбитални периоди за небесните тела околу Сонцето.

Поврзано
--------

* Ѕвездено време
* Ѕвездена година
* Орбитални елементи

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија од областа на астрономијата е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
Јеромонахот Калистрат Зографски
**Јеромонах** - свештеник-калуѓер во православната црква, калуѓер што може да ги врши сите свештенички активности како световниот свештеник. Ова е прв степен, односно чин што еден монах го прима на ракополагање по ѓаконскиот чин. Само јеромонах може да биде ракоположен за епископ, додека тоа не е можно за другите свештеници.

Името потекнува од грчкиот поим ἱερεύς (*hiereus*) што значи „свештеник" и зборот „монах".

Наводи
------

1. ↑  „јеромонах" — Дигитален речник на македонскиот јазик
2. ↑  „јеромонах" — Официјален дигитален речник на македонскиот јазик
**Јован Костов** (р. 1982 во Гевгелија) — јазичар, истражувач во областа на информатичката лингвистика, на дидактиката на странски јазици на и македонската морфологија. Во периодот од септември 2010 до јуни 2012 г. бил наставник по македонска лингвистика и граматика на Националниот институт за источни јазици и цивилизации (INALCO) во Париз, Франција. Од септември 2013 до август 2015 година Јован Костов работел како аташе за образование и наука по информатичка лингвистика на Универзитетот „Париз-Сорбона" (Париз 4), а потоа како истражувачки инженер по далечинско изучување на Универзитетот Париз Дидро (Париз 7). Во јануари 2018 година, Јован Костов е назначен како проект-менаџер по дигитални технологии и изучување јазици во одделот за француски јазик при Меѓународниот центар за педагошки истражувања на Франција. Во септември 2019 година, Јован Костов е избран за доцент по предметите граматика на францускиот јазик, општа и француска лингвистика и технологии за изучување на странските јазици на катедрата по општа лингвистика и дидактика при Универзитетот Пол Валери во Монпелие, Република Франција.

Животопис
---------

Костов средното образование завршил во 2000 г. во Гевгелија и се запишал на Универзитетот Пол Валери во Монпелие, Франција, на отсекот општа и информатичка лингвистика. Дипломирал во 2005 г. а магистрирал во 2007 на тема „Описот како текстуален прототип за автоматска класификација на корпуси" под менторство на професорката Жан-Мари Барберис. Во 2013 г. ја одбранил докторската дисертација од областа на информатичката лингвистика врз парадигмите на македонските глаголи под менторство на професорот Патрис Поњан. Костов е автор на првото веб-помагало за автоматска измена на македонските глаголи FlexiMac 1.1.

Надворешни врски
----------------

* Мрежно место на Јован Костов при истражувачкиот центар DIPRALANG (Université Paul-Valéry, Montpellier 3)
* Мрежно место на Јован Костов при истражувачкиот центар LALIC-CERTAL (Université de Paris Sorbonne & INALCO)
* Докторската дисертација на Јован Костов заведена во централниот регистар на докторски студии на Репбублика Франција
* FlexiMac 1.1. — Платформа за автоматско менување на македонските глаголи
* Институт за социологија и информатика, Универзитет Париз-Сорбона (Париз 4) Архивирано на 24 март 2014 г.

|  |  |
| --- | --- |
| Знаме на МакедонијаБиографска икона | *Оваа биографска статија за личност од Македонија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Њутнметар** (симб. **N m**, **N·m**, **Њ м**, **Њ·м**) е единица за момент на сила од SI системот. Еден њутнментар е еднаков на моментот добиен од сила од еден њутн применета вертикално врз моментен лост со должина од еден метар.

Поретко се користи и како единица за енергија, и како таква е еквивалентна на позастапената стандардна SI-единица - џулот. Во овој мошне поинаков случај на употреба, метарот го претставува изминатото растојание или поместувањето во насока на силата, а не нормалното растојание од ослонецот како кога единицата се користи за момент на сила. МБТМ препорачува њутнметарот да не се користи за енергија, бидејќи ова доведува до забуна, т.е. не е јасно дали единицата изразува момент на сила или количество енергија.

Њутнметарот (како единица за момент) се користи за пресметка на потрошени џули кога ќе го помножиме со аголот (во радијани) низ кој се врти телото во насока на силата. Единицата може да се користи и во пресметка на произведена моќ во вати ако ја помножиме со брзината на вртење (во радијани во секунда), вака:

{\displaystyle U\_{1\to 2}=\left|\int \_{\theta \_{1}}^{\theta \_{2}}\tau d\theta \right|}

Во други единици
----------------

* 1 њутнметар = 0,7375621 стапки-фунти
* 1 килопондметар = 9,80665 N·m
* 1 стапки-фунти = 1k фунта-стапка-сила ≈ 1,3558 N·m
* 1 инч-унца-сила = 7,0615518 N·m
* 1 дин-сантиметар = 10−7 N·m

Поврзано
--------

* Килопондметар
* Момент на сила

Наводи
------

1. ↑  Симболи на единиците - МБТМ (англиски)
2. ↑  Посебни називи - МБТМ (англиски)
3. ↑  Ferdinand Beer et al. Vector Mechanics for Engineers, стр. 1084
4. ↑  *Mechanical Engineering Formulas Pocket Guide*, стр. 6
5. ↑  *Concise encyclopedia of plastics*, Donald V. Rosato, Marlene G. Rosato, Dominick V. Rosato, стр. 621
**Јереј** (грчки: ιερεύς - „свештеник") — свештеник во православната црква. Јерејот го ракополага архијереј, и тој извршува Свети тајни, го проповеда Евангелието, принесува дарови

Во најстарата црковна литература овој израз се однесува прво на Исус Христос, а потоа и на епископите. Во посебна потесна смисла, зборот ***јереј*** значи личност од втор степен восвештенството.

Поврзано
--------

* Протојереј-ставрофор
* Протојереј
* Протонамесник

Наводи
------

1. ↑  „јереј" — Дигитален речник на македонскиот јазик
2. ↑  „јереј" — Официјален дигитален речник на македонскиот јазик
**Јован Дамев Лазаровски** ( 1925
 во Скопје — 23 декември 1944

 во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

Животопис
---------

Потекнувал од сиромашно градско семејство. Завршил IV одделение, а потоа станал општ работник. Организирано се приклучил во борбите против окупаторот во градот. Учествувал во разни акции, особено во собирање на народна помош за партизаните. Во првите есенски денови на 1944 година стапил во Осмата македонска ударна бригада, со која учествувал во сите борби против балистичките банди, особено во близината на Скопје. Во Бригадата бил поставен за политички комесар на чета. Својата единица ја оспособил за извршување на сложени борбени задачи. На 8 ноември 1944 година учествувал во борбите за ослободувањето на Велес, а подоцна во борбите против преостанатите балистички банди. Во една ваква борба храбро загинал на 23 декември 1944 година.

Наводи
------

1. 1 2  *Беа, загинаа, останаа*. Скопје: Историски Архив - Скопје. 1969. стр. 83. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
**Несвесност** е состојба на бесвест, односно менталната состојба која вклучува целосен или речиси целосен недостиг на одговори (реакции) кон луѓето и други стимули во животната средина. Состојбата на кома е еден вид на несвесност. Несвестица поради опаѓање на крвниот притисок и намалување на снабдувањето на мозокот со кислород спаѓаат во привремено губење на свеста.

Губењето на свест не смее да се меша со променети состојби на свеста, како делириум (кога лицето е збунето и само делумно одговара на стимулите од животната средина), нормално спиење, хипноза, и други променети состојби во кои личноста реагира на стимули.

Губење на свеста не треба да се меша со поимот на несвесните психоаналитички или когнитивни процеси (на пример, имплицитни препознавања) што се случуваат надвор од свеста.

Губење на свеста може да настане како резултат на трауматски повреди на мозокот, мозочна хипоксија (на пример, поради мозочен или срцев удар), тешко труење со лекови кои ја намалуваат активноста на централниот нервен систем (на пример, алкохол и други хипнотични лекови или седативи), тежок замор, и други причини.

Закон и медицина
----------------

Во правните науки, состојбата на несвесност може да му даде право на обвинетиот за кривично дело да се брани по автоматизам, оправдана состојба која му овозможува на обвинетиот да тврди дека не треба да биде повикан на кривична одговорност за своите постапки или пропусти. Во повеќето земји, судовите мора првин да разгледаат дали несвесноста во некоја ситуација може да биде прифатена како одбрана и тоа може да варира од случај до случај. Оттука, епилептичните напади, невролошките дисфункции и одњето во сон (месечарење) може да се сметаат за прифатливи оправдувачки услови, бидејќи губењето на контрола не е предвидливо, но заспивањето (особено при возење или во текот на сите други активности критични за безбедноста) не може да биде оправдано бидејќи природен сон ретко совладува нормална личност без предупредување.

Во многу земји се смета дека некој кој не е целосно свесен не може да даде согласност за нешто. Ова може да биде важно во случаи на сексуални активности, евтаназија или пациенти кои даваат согласност во однос на започнување или запирање на лекување.

Законите во некои земји бараат прво брзата помош или болничарот да добијат согласност од повредениот човек кој е свесен, пред тие да започнат со грижата за пациентот. Во повеќето случаи каде што повреденото лице се смета за несвесно, првин се обезбедува согласност по што службата за итни случаи може слободно да му обезбеди помош.

Наводи
------

1. ↑  „MeSH Browser". *www.nlm.nih.gov*. Посетено на 18 March 2018.
**Јован Кокаловски** — македонски поет, новинар и публицист.

Животопис
---------

Кокаловски е роден е во с. Брусник, Битолско на 6 ноември 1921 година. Бил артист во Народниот театар во Битола (1947) и во Народниот театар во Охрид (1953-1967). Во 1970 година емигрирал во Сиднеј, Австралија. Активен работник во црковните општини Св. Кирил и Методиј и Св. Петка, во друштвото Јужни Словени од формирањето до расформирањето во 1979 година, редовен соработник на весникот Ново Доба. Член на ДПМ од 1997 година.

Објавени книги
--------------

* Атомски протест (1987)

Наводи
------

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа биографска статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |



1. ↑  Македонски писатели/Macedonian writers, Друштво на писатели на Македонија, 2004, стр. 122.
**Њујорк Никербокерс**, повеќе познат како  **Њујорк Никс** (на англиски *New York Knicks*) — американски професионален кошаркарски тим со седиште во округот Менхетен, во Њујорк. Никс се натпреваруваат во Националната кошаркарска асоцијација (НБА) како член на Атлантската дивизија на Источната конференција. Тимот ги игра домашните игри во салата Медисон Сквер Гарден. Тие се еден од двата НБА тима сместени во Њујорк; другиот е Бруклин Нетс. Клубот е основан од Нед Ајриш во 1946 година, при што бил еден од основачите на Кошаркарската асоцијација на Америка (БАА), од која настанала НБА откако се споиле со соперничката Национална кошаркарска лига (НБЛ) во 1949 година. Заедно со Бостон Селтикс, Никс се еден од само двата оригинални и првобитни НБА тимови кои сѐ уште се наоѓаат во нивниот оригинален град каде што се основани.
***Приказната за двајцата љубовници*** (латински: *Historia de duobus amantibus*) напишана во 1444 година била една од најпродаваните книги од петнаесеттиот век, дури и пред нејзиниот автор Енеа Силвио Пиколомини, да стане Папата Пиј II. Тој е еден од најраните примери на епистоларен роман, полн со еротски слики. Првото печатено издание го издал Улрих Цел во Келн помеѓу 1467 и 1470 година.

Романот дејстува во Сиена, Италија и се наоѓа во центарот на љубовната приказна на Лукреција, мажена жена и Евријалус, еден од мажите што чека да е Војводата на Австрија. По неизвесен почеток, во кој секој е заљубен, но не се свесни дека се возвратени со љубов, тие започнуваат преписка, која зазема голем дел од остатокот од романот. Пред да го напише своето прво љубовно писмо, Евријалус го цитира Вергилиј во одбрана на својата позиција, *Amor vincit omnia et nos cedamus amori* (преведено: „Љубовта ги освојува сите; сите нека се потчиниме на љубовта!").

Љубителите ги идентификувале од некои со Каспер Шлик, канцелар на императорот Сигизмунд и ќерката на старешината Маријано Социни, наставник по право на Енеа на Универзитетот во Сиена. Ова изедначување на ликовите повеќе не е прифатено. 
[  ]
Во 1462 година, романот бил преведен на германски јазик од Никлас ван Виле кој го посветил на својот патрон Мехтилд Фалечки.

Латинскиот текст бил уреден неодамна во 2001 година. Биле направени преводи на повеќе јазици, вклучувајќи го и англискиот.

Белешки
-------

1. ↑  Verg. Eclogue 10, линија 69, цитирано од Евријалус во едни гласни мисли пред првото писмо.
2. ↑  Pius II (1988). *Eurialus and Lucretia*. 9062039995. стр. 65. ISBN 9062039995.
3. ↑  Morrall, E. J. "The Tale of Eurialus and Lucretia by Aeneas Sylvius Piccolomini and Niklas von Wyle". *Neuphilologische Mitteilungen*, том 81, бр. 4, 1980, стр. 428–438. JSTOR

Наводи
------

* Morrall, E. J. (1996). „Aeneas Silvius Piccolomini (Pius II), Historia de duobus amantibus". *Library*. s6-XVIII, 3: 216–29. doi:10.1093/library/18.3.216.

Надворешни врски
----------------

* *Приказната за двајцата љубовници*, достапна на Corpus Scriptorum Latinorum
**Несвишкиот замок** (белоруски:*Нясвіжскі замак, Niasvižski zamak*; руски: *Несвижский замок*; литвански: Nesvyžius) е замок кој се наоѓа во Белорусија. Објектот официјално од 2005 година била вклучен во списокот на УНЕСКО. Замокот е резиденција на Реџивилската фамилија. Имотот е во сопственост на Раџивилското магнатско семејство од 1533 година. Најважна градба на комплексот е црквата Корпус Кристи од 1603 година.

Надворешни врски
----------------

* Jurkau kutoczak — Юркаў куточак — Yury's Corner. Старажытнае дойлідства Нясьвіжа Архивирано на 24 мај 2012 г.
* Несвишки Замок
* Поглед на замокот
* Поглед на катедралата
* Слики на Radzima.org
Портрет на Јулиус Миделтун од Сесили Дал. (1928)
*Биста на Јохан Себастијан Велхавен* од Јулиус Миделтун (1867).
**Јулиус Олавус Миделтун** (3 јули 1820 – 5 мај 1886 година) ― норвешки вајар и предавач. Најпознат е по неговите бисти и статуи.

Животопис
---------

Миделтун е роден во Конгсберг во Бускеруд, Норвешка, Сојузот помеѓу Шведска и Норвешка. Тој бил син на Георг Миделтун (1779-1831) и Марен Маргрете Јоргенсен (1785-1829). Неговиот татко бил вработен во Кралската норвешка ковачница во Конгсберг. Како млад, тој учел да биде златар пред да се пресели во Копенхаген да учи кај Херман Вилхелм Бисен. После неговите десет години таму следеле осум години во Рим (1851-1856), по што се вратил во Норвешка.

Од 1869 година, па сè до неговата смрт во 1886 година, Миделтун предавал во Кралското училиште за цртање во Кристијанија (*Тегнесколен и Кристијанија)* кое сега е Норвешката национална академија за занаетчиска и уметничка индустрија во Осло. Меѓу неговите ученици биле Ерик Веренскиолд (1883), Луис Мо и Теодор Кителсен (1874), како и Едвард Мунк (1881) кој ја насликал познатата слика *„Крик"*.

Избрани дела
------------

* Биста на *Хенрик Вергеланд*, Универзитетска библиотека, Осло (1861)
* Биста на *Јохан Себастијан Велхавен*, Универзитетска библиотека, Осло (1861)
* Биста на Ото Тот Фрицнер, училиште во катедралата Трондхајм (1862)
* Биста на Оле Џејкоб Брох, Национална галерија на Норвешка (1869)
* Биста на *Јакоб Ал*, Национална галерија на Норвешка (1871)
* Бронзена биста на *Халфдан Кјерулф*, Халфдан Кјерулфс плас, Осло (1874)
* Статуа на *Антон Мартин Швајгард*, Универзитетскиот плоштад, Осло (1883)

Наводи
------

1. ↑  Laurin, Hannover, Thiis, *Scandinavian Art", Benjamin Blom, New York, 1968 p. 619-622*
2. ↑  Ingvild Pharo, Glenny Alfsen, Oscar Thue. „Julius Middelthun". Norsk kunstnerleksikon. Посетено на March 1, 2018.CS1-одржување: повеќе имиња: список на автори (link)
3. ↑  „Julius Middelthun". Nordisk familjebok. Посетено на March 1, 2018.
4. ↑  Skard, Sigmund, ‘’Classical Tradition in Norway’’, Universitetsforlagt, Oslo, 1980 p. 138
5. ↑  Glenny Alfsen. „Julius Middelthun". Norsk biografisk leksikon. Посетено на March 1, 2018.
**Њујорк палата** е луксузен хотел на Големиот булевар на Будимпешта ,Ершебетскиот дел од градот.

Дел од Антологијата „Дедика" и претходно познат како Босколо Будимпешта од 2006 до 2017 година, зградата е изградена во 1894. Тој беше дизајниран од архитектот Алајос Хаузман, заедно со Флерис Корб и Калман Гергл. Зградата е отворена на 23 октомври 1894 година. Познатото Њујорк кафе е долгогодишен центар за унгарската литература и поезија. Статуите и другите украси на фасадата на зградата, како и 16 ѓаволски фауни, се дела на Короли Сении.

Зградата беше национализирана за време на комунистичката ера. Втората светска војна уништи голем дел од зградите на Будимпешта: во 1957 година унгарските вајари Сендор Болдогфаи Фаркас,и Јанош Совори направија поправки во Њујорк кафе на оштетените алегориски скулптури на Трифт и Богатството, Америка и Унгарија. По распадот на комунизмот, структурата беше купена од италијанскиот ланец „Хотели Босколо" во февруари 2001 година. Зградата е тотално реновирана и повторно отворена на 5.05.2006 година како луксузен хотел со 107 соби, со кафулето, исто така тотално реновиран, на својата приземје.

Галерија
--------

* 
* 
* Хотелот ноќеХотелот ноќе
* 
* Фасадата на хотелот Фасадата на хотелот
* Њујорк кафеЊујорк кафе

Наводи
------

Надворешни врски
----------------

* Официјална страница на хотелот Palaceујорк Палас Будимпешта
**Џејмс Бонд: Операцијата Гром** е филм за тајниот агент Џејмс Бонд, во режија на Теренс Јанг.

Факти за филмот
---------------

Филмот е режиран од режисерот Теренс Јанг, а главните улоги ги толкуваат Шон Конери, Клодин Оже, Адолфо Чели, Лучана Палуци, Дезмонд Левелин, Рик ван Нутер и Бернард Ли. Овој филм, снимен во 1965 година, е четвртото продолжение на циклусот посветен на тајниот агент Џејмс Бонд. Тој е е еден од најпопуларните филмови за Џејмс Бонд, а главна одлика се бројните спектакуларни сцени. Филмот бил номиниран за наградата „Оскар" во четири категории, а ја освоил наградата за најдобри визуелни ефекти. Инаку, филмот е снимен според романот на Јан Флеминг „Операцијата Гром".

Содржина
--------

Во филмот се прикажуваат настојувањата на Џејмс Бонд да ги пронајде двете јадрени бомби на НАТО, кои ги украла терористичката организација „Спектра", која бара откуп од 100 милиони долари за да не ги уништи Лондон и Мајами. Во потрагата по бомбите, Бонд пристигнува на Бахамите, каде го очекуваат бројни изненадувања.

Наводи
------

1. 1 2  *Антена*, бр. 802, 8.11.2013, стр. 3.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 229999900
* LCCN: no2003120701
* SUDOC: 130293741
* BNF: cb16461158r (податоци)
* BNE: XX3816233

 |

 |
**Јулија Портјанко**, мажена **Николиќ** (украински: *Юлія Ігорівна Портянко*, 20 април 1983

 — 12 октомври 2021

) — македонска ракометарка од украинско потекло. Играла за ЖРК Вардар СЦБТ и за Женската ракометна репрезентација на Македонија. Учествувала и во репрезентацијата на Светското женско ракометно првенство 2009 одржано во Македонија, каде Македонија заврши на 7. место и Портјанко била меѓу најуспешните 10 стрелци на тоа првенство.

Родена е во Днепропетровск (денес Днипро), каде поминала и дел од младоста. Починала на возраст од 38 години на пат кај Велес враќајќи се од Грција. Пострадала од потешкотии во дишењето и побарала брза помош, но амбулатните лица не успеале да вратат во живот.

Наводи
------

1. ↑  „Ракометната репрезентативка Николиќ, екс Портјанко починала ненадејно во близина на Велес". *Ти Реков Ми Рече*. 12 октомври 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа биографска статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Каба** (од тур. *Kâbe* < арап. الكعبة, „коцка") — најзначајното свето место на исламот. Се наоѓа во центарот на џамијата Големата џамија („Месџид ел-Харам") во Мека, Саудиска Арабија.

Самата градба е во облика на коцка и е висока околу 15 метри а долга 11 метри. Ова е градбата кон која се насочуваат муслиманите за време на молитвите. Правецот на насочување се нарекува *кибла*. Се смета дека била создадена од страна на Адам. Во нејзиниот источен агол е вграден црн камен за кој се смета дека е остаток од метеорит, и се верува дека тој бил испратен од страна на Бог по првиот грев направен од страна на Адам. Ибрахим овде го жртвувал своето јагне кон Бог. 

Технички план на Ќабата

Наводи
------



|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија исламот е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* VIAF: 247665120
* GND: 4100796-7
* NKC: ph660023

 |

 |
**Обител** – монашко братство или сестринство односно група монаси или монахиња на манастир. Може да се користи и како синоним за манастир односно манастирско здание..

Основа за името Битола
----------------------

Словенскиот назив за градот Битола, потекнува од зборот „обител" кој за време на средниот век се користел за заедница на монаси, односно манастир. Името го добил по многуте манастири што се наоѓале во градот и во околината, а некои постојат и денес.
Со текот на времето, гласот „О" бил исфрлен во изговорот на зборот „Обител", и името на градот станал Битола.

Поврзано
--------

* Манастир
* Монаштво
* Битола

Наводи
------

1. ↑  Раичката обител побројна за три монахињи. на семрежното место на МТМ. Пристапено на 05.05.2020
2. ↑  Отец Антониј ја збогати бигорската обител на семрежното место на Религија. Пристапено на 05.05.2020
3. ↑  Потекло на името Битола на семрежното место на Битола инфо. Пристапено на 05.05.2020
**Рок ам Ринг** (германски: *Rock am Ring*) и **Рок им Парк** (*Rock im Park*) — двоен музички рок-фестивал, кој секоја година се одржува во Германија, во областа Нирбургринг. Фестивалот е втор најголем во Германија, а еден од најголемите во Европа.
Замислата на фестивалот била тој да се одржи само еднаш, но по комерцијалниот успех на настанот (над 75.000 посетители), било одлучено фестивалот да се повторува секоја година.
Меѓутоа, во 1988 година настанот опаднал по бројност, па две години не бил одржан. Во 1991 година фестивалот понудил нов концепт на публиката и повторно почнал да се случува.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Рок ам Ринг" на Ризницата ? |

* Официјално мрежно место
**Никол Нараин** (родена на 28 јули 1974 година)  е американски модел и глумица од гвајско потекло.

Кариера
-------

Таа била избрана како *Плејбој* ' Playmate на месецот во јануари 2002 година  и се појави во бројни <i id="mwGQ">Плејбој</i> видеа .

Таа се појави во повеќе музички спотови како песната на RL „Got Me a Model", LL Cool J „Luv You Better", Марио Винанс „I Don't Wanna Know" и Fabolous „Baby". Нараин се натпреварувала и во шоуто на NBC *Fear Factor* Playboy Playmates Edition, но била елиминирана уште во првиот трик.

Личен живот
-----------

Во 2005 година, Нараин била тужена од ирскиот глумец Колин Фарел во врска со секс снимката во која биле вклучени Нараин и Фарел. Ова ја спречи продажбата, дистрибуцијата или прикажувањето на лентата. Сепак, тој сепак стана достапен на голем број интернет страници. Тужбата на крајот била спогодбено решена.

На 4 ноември 2009 година, Нараин се појави на *шоуто The Joy Behar за* да разговара за нејзината зависност од секс. Ова појавување било во врска со нејзиниот кастинг во реалното шоу „ *Секс рехабилитација" со д-р Дру* .

Наводи
------

Надворешни врски
----------------

* Nicole Narain на  Семрежната филмска база на податоци (англиски)



1. ↑  „Playmate data". Посетено на 8 July 2010.
2. ↑  „AskMen profile". Askmen.com. 1974-07-28. Архивирано од изворникот на 2012-07-28. Посетено на 2012-08-01.
3. ↑  „Restraining order extended on Colin Farrell SEX tape". Usatoday.com. 2005-08-10. Посетено на 2012-08-01.
4. ↑  „Colin Farrell And Nicole Narain Reach Sex Tape Agreement". Посетено на 9 March 2009.
5. ↑  „CNN.com Video". *CNN*. Посетено на 2010-05-20.
**Обичната штипалка** или *Cobitis taenia* е честа слатководна риба во Европа и Азија. Таа е типски вид на родот *Cobitis* (штипалки) и фамилијата *Cobitidae*.

Поседува издолжено, странично сплескано тело покриено со ситни крлушки. Има релативно висока глава во однос на телото. Устата е долна, месеста. Има три пара мустаќи, од кои два пара се поставени на врвот од устата. Телото на штипалката е со жолтопортокалова боја, а од горната страна е покриено со темносиви до црнокафеави флеки со различна големина. Бојата на стомачната страна е жолто-црвеникава. Очите се мали, по боја се жолтеникави и поставени високо над главата. Под секое око се наоѓа по еден трновиден израсток, кој на крајот се разгранува на два дела.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Обична штипалка" на Ризницата ? |

|  |  |
| --- | --- |
|  | „Cobitis taenia" на Викивидовите ? |

* Обична штипалка (руски)
* Опис на рибата Архивирано на 11 јануари 2012 г. (руски)
*Ова е статија за пливачот. За револуционерот со истото име видете Нико Нестор (револуционер)*

**Нико Нестор** (роден како **Никола Несторов**) (Струга, 19 јуни 1934

 - Скопје, 26 февруари 2016

) — основоположник на македонското маратонско пливање и прв Македонец што го преплива Ла Манш. Тој бил предводник на славната генерација македонски пливачи маратонци заедно со Климе Савин, Атина Бојаџи и Дики Бојаџи кои ги поставиле основите на македонското маратонско пливање.

Животопис
---------

Нестор е роден на 19 јуни 1934 година во Струга. На републичките првенства освоил 14 титули, соборувајќи неколку републички рекорди во периодот од 1948 до 1967 година. 
На 19 август 1958 година година Нестор го остварил својот сон и станал првиот што го препливал Охридското Езеро од Св.Наум до неговата родна Струга. А една година подоцна, на 9 септември 1959 година, Нестор го направил и историскиот подвиг - станал првиот Македонец и првиот пливач од тогашна Југославија што го препливал каналот Ла Манш. 
Починал во Скопје на 26 февруари 2016 година.

Наводи
------

1. ↑  *Нико Нестор, првиот Македонец кој го преплива Ла Манш почина во Скопје во својата 81. година*
Јајца
*Cuculus canorus bangsi* + *Carduelis chloris*
**Обичната зеленушка** или само **зеленушка** (науч. *Carduelis chloris*) е мала врапчевидна птица од семејството на ѕвингалките (*Fringillidae*). Родот *Carduelis* би можел да се подели, и во тој случај зеленушките би влегле повторно во својот стар род *Chloris*.

Птицата е распространета низ Европа, северна Африка и југозападна Азија. Претежно е постојан жител, но некои популации од северните делови се селат на југ. Оваа птица ја има во Македонија. Била населена во Австралија и Нов Зеланд, а во Малта се смета за престижна песнопојна птица која е припитомена и се чува од многу малтежани.

*Chloris* доаѓа од старогрчкото *Khloros* со значење на зелено или жолтозелено.

Опис
----

Обичната зеленушка е долга 15 см и има распон на крилјата 24.5-27.5 см. Слична е по форма и големина на градското врапче, но е претежно зелено, со жолто на крилјата и опашката. Женките и младенчињата се побледи и имаат кафеавкави тонови на грбот. Клунот му е дебел и конусен. Пеењето се состои од чрчорење и чуруликање, а мажјакот изведува „пеперуга" лет при претставувањето во сезоната на парење.

Поведение
---------

Живеалиштето на оваа птица се рабовите од шумите, живите огради меѓу нивите и градините со вегетација.

Гнездото го прават во дрвјата или грмушките и несат 3-8 јајца.

Вон сезоната на парење овој вид формира големи јата, понекогаш и со други видови. Се храни претежно со семиња и бобинки.

Наводи
------

1. ↑  „*Carduelis chloris*". *IUCN Red List. Version 2006*. International Union for Conservation of Nature. 2004. Посетено на 2008-06-02.
2. ↑  Jobling, James A (1991). *A Dictionary of Scientific Bird Names*. OUP. ISBN 0-19-854634-3.
3. ↑  *The Birds of the Western Palearctic [Abridged]*. OUP. 1997. ISBN 0-19-854099-X.

Надворешни врски
----------------

* Обична зеленушка, виде, фотографии и звуци Архивирано на 3 март 2016 г. на Интернет колекцијата птици
* Возраст и пол (PDF; 5.8 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze Архивирано на 12 ноември 2013 г.

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Обична зеленушка" на Ризницата ? |
**Нико Буклевски** (Кичево, 15 октомври 1923

), македонски филмски работник - снимател.

Уште од најраната младост се занимава со фотографија, така што по завршувањето на средното образование станува професионален фотограф.

По формирањето на „Вардар филм", на 1 септември 1948 година се вработува во оваа продуцентска куќа и по тримесечна обука ја започнува својата снимателска кариера. Од 1953 година добива статус на слободен филмски работник. Меѓутоа, намаленото филмско производство во тој период го принудува да се врати на својата првична професија, фотографијата, со којашто се занимава сè до своето пензионирање.

Наводи
------

1. ↑  Културно-просветната заедница на Македонија, Zaednica na rabotničkite kulturno-prosvetni organizacii (Macedonia). Glavni odbor (1987). *Kulturen život* (32. изд.). Културно-просветната заедница на Македонија.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа биографска статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Џулиен Мур** (англиски: *Julianne Moore)* (родена во 1960) е американска филмска глумица.

Џ. Мур на премиерата на филмот „Savage Grace", 2008 г.

Животопис
---------

Џулиен Мур има шкотско потекло од кое ја наследила црвената коса, која подоцна станала нејзин заштитен знак. Таткото на Мур бил воено лице, така што нејзиното семејство морало често да се сели од еден во друг град. Поради честите преселби од едно во друго училиште, во тоа време, Мур читала многу книги. Кога била средношколка, Мур ја видела Мерил Стрип на насловната страница на списанието „Тајм" и тогш добила цврста желба да стане филмска глумица, а Стрип била нејзиниот идол.

Џ. Мур на 66. филмски фестивал во Венеција, 2009 г.
Од 1996 година, таа е во брак со режисерот Барт Фрејндлих со кого има две деца: синот Кејлеб (роден во 1998 година) и ќерката Лив (родена во 2002 година).

Филмска кариера
---------------

Џ. Мур на филмскиот фестивал во Торонто, 2008 г.
За своите улоги, Џулиен Мур била четирипати номинирана за наградата „Оскар". Во декември 2014 година, на два месеца пред 87. доделување на наградите „Оскар", во обложувалниците ширум светот, Мур важела како најголема кандидатка за „Оскар" во категоријата „најдобра женска улога" (со коефициент од само 1,17), за настапот во филмот „Сè уште Алис", во кој игра професорка по лингвистика која е болна од Алцхајмерова болест. И навистина, прогнозите се оствариле, зашто таа ја добила наградата за најдобра жеснка улога.

Наводи
------

1. ↑  Наташа Спирова, „Уживам да снимам филмови, но не и да ги гледам", *Антена*, број 859, 12.12.2014, стр. 10.
2. ↑  „Џулиен Мур и Мајкл Китон се фаворити за Оскар", *Дневник*, број 5652, година XVIII, петок, 26 декември 2014, стр. 25.
3. ↑  „Триумф за „Човекот-птица" со четири оскари", *Утрински весник*, година XVI, број 4718, вторник, 24 февруари 2015, стр. 14.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Џулиен Мур" на Ризницата ? |

* Џулиен Мур на  Семрежната филмска база на податоци (англиски)

* 

* Џулиен Мур собрани вести и коментари на *The New York Times*
* Џулиен Мур на Твитер

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 117361625
* LCCN: no97011133
* ISNI: 0000 0001 0938 9014
* GND: 133541495
* SUDOC: 059205857
* BNF: cb14027878z (податоци)
* BIBSYS: 99020849
* MusicBrainz: 39e8c8a6-72b0-4a3e-b1c0-3114f20d67c7
* NKC: xx0012918
* BNE: XX1271314

 |

 |
Потокот Цана близу градот Цана
**Природниот парк Флеминг** (германски: *Naturpark Fläming*) е природен парк со 824 км² во Саксонија-Анхалт, Германија, отворен во 2005. Тој е еден од шестте природни паркови во покраината Саксонија-Анхалт.

Паркот на север се граници со природниот парк Висок Флеминг (германски: „Naturpark Hoher Fläming") во покраината Бранденбург, а на југ со биосфера резерватот Средна Елба на реката Елба. Природата на паркот е одредена од нискиот планински масив Флеминг (околу 200 метри висок) со шуми, ливади, мали чисти потоци и обработливи површини. Културно, интересни се некои историски градови, старите села, замоците и средновековните камени цркви.

Централната канцеларија и центарот за посетители на паркот се наоѓаат во Јебер-Бергфриден. Делови на областа припаѓаат на окрузите Анхалт-Битерфелд и Витенберг и со мал дел исто така и на градот Косвиг. Паркот содржи 6 града и 38 општини или делови од нив; градовите се Косвиг, Линдау, Рослау, Цербст, Витенберг и Цана.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Fläming nature park" на Ризницата ? |

* Природен парк Флеминг (германски)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа локација во Анхалт-Битерфелд статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа место во округот Витенберг статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

Координати: 52°00′04″N 12°16′43″E﻿ / ﻿52.00111° СГШ; 12.27861° ИГД﻿ / 52.00111; 12.27861
**Огист Маке** (француски: *Auguste Maquet*; 13 септември 1813 Париз – 8 јануари 1888) — француски писател, познат по соработката со романописецот Александар Дима, на кој му помогнал да ги напише, меѓудругото, *Грофот од Монте Кристо* и *Тројцата мускетари*.

Животопис
---------

Маке е роден во Париз, во 1813. Бил образуван во средното училиште Карло Велики каде станал професор на 18 години. Иако учел за историчар, се свртил кон книжевноста и се зближил со книжевници како Теофил Готје и Жерар де Нервал.

Преку Нервал, се запознал со веќе прославениот Дима во 1838. Маке му дал драма на Дима која ја усовршил и ја објавил во успешната претстава *Батилда*. Заедно почнале да пишуваат историски романи, така што Маке ги создавал ликовите и заплетот, а Дима додавал детали и дијалози. По молба и препорака од издавачите името на Маке било изоставувано од главната страна на книгите, а Маке бил добро платен за возврат. Нивната соработка прекинала во 1851.

Маке самиот продолжува да пишува неколку историски романи, драми и една опера. Во 1861, станува офицер на легијата на честа. Маке умира во големо богатство. Закопан е на гробиштата Пер Лашез во Париз.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија за писател, поет или драматург е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

Наводи
------

1. ↑  „Ghostwriter von Alexandre Dumas - Business And Science" (германски). Посетено на 2016-09-23.
2. ↑  Corinne Bayle, *Gérard de Nerval, la marche à l'étoile*, Éditions Champ Vallon, 2001, Ouvrage utilisé pour la rédaction de l'article19-20, ISBN 2876733307.
**Огледало на непознатото** (српски: *Огледало непознатог*) - расказ на српскиот писател Данило Киш, дел од збирката раскази „Енциклопедија на мртвите" од 1983 година.

Содржина
--------

Малата Берта шета низ шумата и се погледнува во огледалото што ѝ го купил татко ѝ, господинот Бренер. Потоа, дејството се префрла на таткото, кој заедно со другите две ќерки, Хана и Мирјам, се враќа од Арад во Сегед. Таткото штотуку ги запишал ќерките во гимназијата во Арад и им нашол сместување кај неговата роднина, г-ѓа Голдберг. Берта погледнува во огледалото, но наместо својот лик, таа ја гледа кочијата во која патуваат таткото и сестрите. Ноќта, Берта крикнува во сонот и ѝ кажува на мајка си дека таткото и сестрите се мртви. Околу полноќ, мајката го носи девојчето кај Мартин Бенедек, но тој не верува во нејзината приказна, велејќи дека девојчето има треска. Подоцна, оваа случка е опишана во локалниот весник во Арад: господинот Бренер го нападнале двајца мажи, го ограбиле, нему му ја пресекле главата, а двете девојчиња најпрвин ги силувале, а потоа ги заклале. Убијците се фатени благодарение на приказната на Берта и тие веднаш го признале делото.

Наводи
------

1. ↑  „Ogledalo nepoznatog" во: Danilo Kiš, *Enciklopedija mrtvih*. Beograd: Arhipelag, 2015, стр. 82-94.
**Џулови закони** се два независни закони од кои едниот се однесува на топлината што се создава од електричната струја, а другиот на зависноста на енергијата на идеален гас од притисокот, волуменот и температурата. Именувани се според Џејмс Прескот Џул, англиски физичар и пивар.

Прв Џулов закон или Џул-Ленцов закон
------------------------------------

Првиот Џулов закон, откриен во 1840. а независно и од Хајнрих Ленц во 1842. е физички закон кој ја изразува врската помеѓу топлината создадена од електричната струја која тече низ проводник. Ефектот на загревањето на проводниците кога низ нив тече струја е познат како „Џулова топлина". Законот гласи:

Количеството топлина што се ослободува од проводник низ кој тече константна електрична струја е еднакво на производот од квадратот од јачината на струјата, електричниот отпор на проводникот и времето за кое тече струјата.
Математички, ова се изразува со формулата: 

{\displaystyle Q=I^{2}\cdot R\cdot t}
кајшто 

**Q** е количеството топлина, а
**I**, **R** и **t** се струјата, отпорот и времето, респективно.

Врска со Омовиот закон
----------------------

Првиот Џулов закон е тесно поврзан со Омовиот закон. Во продолжение се неколку равенки кои го демонстрираат тоа: 

  

{\displaystyle U=I\cdot R} или {\displaystyle I={\dfrac {V}{R}}\ } е Омовиот закон
{\displaystyle P=U\cdot I\ } каде што P е енергијата што се дисипира (ослободува) на отпорникот (или проводникот)
Со комбинација на претходните две равенки и замена на U со I и R:

{\displaystyle P=I^{2}\cdot R\ } е енергијата што се ослободува на отпорникот.
Конечно, количеството на топлина е еднакво на енергијата што се троши на отпорникот помножена со времето за кое се одвива процесот: 

{\displaystyle {\dfrac {Q}{t}}=I^{2}\cdot R}
со што се добива истата равенка како и за Џуловиот закон:

{\displaystyle Q=I^{2}\cdot R\cdot t}
Џуловиот закон може да се нотира и според напонот на отпорникот: 

{\displaystyle Q={\dfrac {V^{2}}{R}}\cdot t}

Втор Џулов закон
----------------

Вториот Џулов закон гласи дека: 

Внатрешната енергија на идеален гас е независна од волуменот и притисокот, туку зависи само од неговата температура.
**Ѓон** (турски: *gön*) – долен дел од чевелот обично изработен од кожа, гума и сл.

Гумени ѓонови кај женски патики
Служи да го заштити стапалото од студ, топлина, нерамни површини, остри предмети и влијание на подлогата. Постојата различни видови ѓонови : 

* кожен ѓон – потемнува во контакт со сонце. Се користи за танцови обувки. Се аби при честа употреба и бара поправки и често се врши пенчетирање со гумени додатоци.
* гумен ѓон – флексибилен, водоотпорен и лесен за одржување.
* синтетички ѓон – свитлив, лесен за одржување, но лизгав.
* дрвен ѓон (налани и кломпи)

Постојат повеќе начини горниот дел на обувката да се поврзе со ѓонот: со лепење, шиење (кај свитлива најчесто куќни обувки) и со пресување (кај спортски обувки).

Удобните обувки за носење најчесто имаат свитлив ѓон кој најдобро ги амортизира ударите на стапалото на подлогата и најдобро ги следи движењата на стапалото. Од друга страна, ако ѓонот е многу мек, тој дозволува претерани бочни движења кои со време може да предизвикаат кривење на стапалото кон внатре или нанадвор. Ѓоновите покажуваат како е одот. После неколку месеци носење одредени делови на ѓоновите се тенчат. Тие делови ги откриваат точките на газење и неправилностите во распоредот на тежината при одењето.

Наводи
------

1. ↑  „ѓон" — Дигитален речник на македонскиот јазик
2. 1 2  „Материјали". *batashoes.rs*. Архивирано од изворникот на 5 октомври 2014.
3. ↑  Вера Бошковић. „Како препознати лоше ципеле". *politika.rs*. Београд: Политика новине и Магазини д. о. о.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Ѓон" на Ризницата ? |
|  |
| --- |
|  |
| Овие статии се дел од темата oброци |
| Општопознати оброци... |
| Појадок • Бранч • Mал ручекЧај • Ручек • Вечера |
| Останати оброци... |
| Втор појадок |
| Илевенсез |
| Тифин |
| Десерт |
| Ужина |
| Поврзано... |
| Кујна | Кујни |

**Појчек** (стопеница од **пој**адок и ру**чек**) или **бранч** (англиски: *brunch*, стопеница од **br**eakfast и l**unch**(eon)) — оброк кој се јаде доцна изутрина, помеѓу појадокот и малиот ручек, како замена за двата оброка. Истиот се јаде кога некој станува предоцна за појадок или како посебно планиран оброк. Изразот е портманто од англиските зборови **br**eakfast (македонски: *појадок*) и l**unch** (македонски: *мал ручек*). Бранчот може да се служи по некое утринско, или пред некое пладневно збиднување, како свадба или спортски настан. Обично бранчот е поопуштен оброк од појадокот или малиот ручек и затоа се сметаа соодветен за помали прослави. 

Некои ресторани и хотели служат бранч, особено за викенди и празници. Таквите бранчови обично се со шведска маса, но и мени-јадења можат да се нарачаат наместо или заедно со шведската маса. Оброкот се состои од стандардни појадочни јадења како јајца, палачинки, виршли, сланина, шунка, овошје, печива и слично. Меѓутоа, истиот може да се состои и од било која друга храна. Шведските маси може да имаат големи печења од месо или живина, ладни морски плодови како шкампи и чадена риба, салати, супи и чорби, зеленчукови јадења, многу видови на печива и најразлични десерти.

Бранчот дим сум е популарен оброк во кинеските ресторани ширум светот. Се состои од голем избор на полнети пао (земички), кнедли и други солени или слатки јадења кои можат да бидат парени, фритирани или печени. Гостите си ги бираат јадењата од количките кои поминуваат, а кујната константно прави и служи свежи јадења.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85017317
* GND: 4219341-2

 |

 |
**Оса** е било кој инсект со тесна половина од редот ципокрилци што не е ниту пчела, ниту мравка; некои од нив можат да го убодат својот плен.

Најпознатите оси, како што се и стршлени, се во семејството Vespidae и се еусоцијални, односно живеат заедно во гнездо со матица и нерепродуктивни работници. Еусоцијалноста е фаворизирана од необичниот хаплодиплоиден систем на одредување на пол во Hymenoptera, со што сестрите се исклучително блиски на генетско ниво едни со други. Како и да е, повеќето видови оси се солитарни, при што секоја возрасна женска единка живее самостојно. Женските единки вообичаено имаат легалка за положување јајца во или во близина на извор на храна за сопствените ларви, иако кај Aculeata, легалката честопати е истовремено користен како боцка за убод кој што се користи за одбрана или заробување на плен. Осите имаат многу еколошки улоги. Некои од нив се грабливци или опрашувачи, за да ги да се исхранат или да ги оддржат своите гнезда. Многумина, особено *Chrysididae*, се клептопаразити, кои лежат јајца во гнездата на другите оси. Многу од солитарните оси се паразитоидни, што значи дека тие лежат јајца на или кај други инсекти (било која животна фаза од јајце до возрасно) и честопати ги обезбедуваат своите гнезда со такви инсекти. За разлика од вистинските паразити, ларвите на оси на крајот ги убиваат своите домаќини. Осамените оси ги паразитираат скоро сите штетни инсекти, со што осите се многу важни во хортикултурата за биолошка контрола на штетници на видови како што е *Aleyrodidae* со домати и други култури.

Осите за прв пат се појавиле во фосилниот запис во периодот јура, и се диверзифицирале во многу сè уште живи супер-семејства до периодот креда. Тие се успешна и разновидна група на инсекти со десетици илјади опишани видови; осите се рашириле во сите делови на светот, освен за поларните региони. Најголемата социјална оса е азискиот голем стршлен, кој е до 2 см во должина; меѓу најголемите солитарни оси е група видови познати како *Pepsini*, заедно со огромниот сколид на Индонезија (*Megascolia Procer*). Најмалите оси се солитарните Chalcid оси во семејството Mymaridae, вклучувајќи го и најмалиот светски познат инсект, со телесна должина од само 0.139 мм, и најмалиот познат летачки инсект, со должина од 0.15 мм.

Наводи
------

1. ↑  Gillott, Cedric (6 December 2012). *Entomology*. Springer. стр. 302–318. ISBN 978-1-4615-6915-2.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Оса" на Ризницата ? |

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Оса" на Ризницата ? |

* Differences between Bees and Wasps
* Natural History Museum – Wasps: If you can't love them, at least admire them
* N.I.H. Medline Encyclopedia – Insect bites and stings
* Waspweb

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85145403
* BNF: cb12122999w (податоци)

 |

 |