**Томас Џон Вотсон**, (17 февруари 1874

 - 19 јуни 1956

 година) — претседател и извршен директор на Интернационалната корпорација за деловни машини (International bussiess machines - IBM), ја издигнал компанијата до меѓународно ниво од 1914 до 1956. Вотсон ги развил одлика за управување со ИБМ, стилот и корпоративна култура, и ја насочил компанијата кон високо ефикасна продажбена организација, главно заснована на електронски картички за удирачки машини. Како водач во индустријата во која тој бил иноватор , Вотсон бил еден од најбогатите луѓе во тоа време и бил наречен најголем светски продавач кој умрел во 1956 година.

Личен живот
-----------

Вотсон се оженил со Жанет Китерг од Дејтон, Охајо, на 17 април, 1913 година. Тие имале двајца синови и две ќерки. 

1. Томас Вотсон, помладиот, го наследил својот татко како IBM претседател и подоцна работел како амбасадор во Советскиот Сојуз под Џими Картер.
2. Жанет Вотсон Ирвин се омажила за стопанственикот Џон Н. Ирвин II, подоцна амбасадор во Франција
3. Хелен Вотсон Бучнер стана важен филантроп во Њујорк.
4. Артур К. Вотсон беше претседател на IBM Светската трговска Корпорација и подоцна стана амбасадор во Франција.

Како демократ (по кривично обвинение од страна на Прамен администрација), Вотсон беше жесток поддржувач на Рузвелт. Тој беше еден од најистакнатите стопанственици во Демократската партија. Тој се смета за најсилен поддржувач на Рузвелт во деловната заедница. 
Во 1936 година Врховниот суд на САД ја потврди одлуката на понискиот суд дека IBM, заедно со Ремингтон, треба да престане со практиката на барање на своите клиенти да купуваат картички од него. Владата направи мала разлика бидејќи IBM беше единствениот делотворен снабдувач на пазарот и профитот продолжи намален.
Вотсон беше моќен повереник на Универзитетот Колумбија од 6 Јуни 1933 година до неговата смрт. Тој дизајнира изборот на Двајт Ајзенхауер на функцијата претседател и игра централна улога во убедувањето Ајзенхауер да стане претседател на училиштето. 
Во 1940, Вотсон беше на Националниот извршен одбор на извидници на Америка и работел како Меѓународниот Извиднички комесар. Е.Урнер Гудман раскажува дека постарите Вотсон присуствуваа на Меѓународниот Извиднички комесари средба во Швајцарија, каде што основачот на IBM побара да се стави на пиедестал.Пред конференцијата да заврши, Гудман му се обрати на Вотсон "... камперски оган, во Извиднички униформа," мастика "како и остатокот од момчињата". Тој доби Сребрена Бафало награда во 1944 година. Неговиот син, Томас Џуниор, а подоцна служи како национален претседател на извидници на Америка 1964-1968.
Вотсон беше претседател на Елмира колеџ Centennial комитет во 1955 година и даде Вотсон сала, првично за музичка и математиката академски зграда.
Вотсон Сениор беше примен во Junior Achievement во американската бизнис Сала на Познати во 1990 година.

Ран живот и кариера
-------------------

Томас Џ. Вотсон бил син единец на Тома и Јане Фултон Белата Вотсон. Имал четири постари сестри (Џени, Ефи, Лола и Ема). Татко му поседувал фарми и сопствен бизнис за граѓа, кои се наоѓале во близина на Painted post, неколку милји западно од Елмира, Њујорк, во јужниот дел на централна држава Њујорк. Томас работел на семејната фарма во источен Кембел, Њујорк и учел во District School Number Five во доцните 1870-ти. Во тинејџерските години Вотсон се школувал на Адисон академија во Адисон, Њујорк. 
Ја добил својата прва работа, професор, за само еден ден. Вотсон се запиша една година на курсот по сметководството и бизнис на Милер на Факултетот за трговија во Елмира. Тој го напушти училиштето во 1891 година, каде беше платен со 6 долари неделно, како сметководител на Clarence Risley's Market во Painted Post. Една година подоцна тој му се приклучи на трговски патник, Џорџ Корнвел. Тоа било првата работа на Вотсон како продавач. Кога Корнвел напуштил, тој продолжи сам и заработувал сумата од 10 долари неделно.Тоа било само две години од неговиот живот. Потоа сфатил дека ќе се заработува 70 долари неделно ако отиде на комисија. Влијанието на неговата наклонетост кон откритиа беше причина што тој се откажа и се пресели од неговата фамилија во Бафало. 
Вотсон потоа поминаа многу краток период како продавач на машини за шиење за Wheeler и Wilcox. Според Том Вотсон Јуниор, во својата автобиографија напиша:

Еден ден татко ми отиде да ја прослави продажбата и премногу се напи. Кога барот го затвориле, тој забележал дека и коњот и кабриолет и примероците-му биле украдени. Wheeler и Wilcox го отпуштиле и тој ја изгубил сопственоста. Светот му се превртел, и после тоа му требало повеќе од година за да најде нова пристојна работа.

Вотсон подоцна ќе спроведе строги правила во ИБМ против алкохолот, како на работното место така и надвор од истото. Според Том Џуниор:
Оваа анегдота никогаш не се спровела во ИБМ, што е премногу лошо, поради тоа што требало да се објасни на десетици илјади луѓе кои морале да ги следат неговиот правила.

Следната работа на Вотсон била тргување со акции во Buffalo Building and Loan Company за препродавач по име Б.С.Барон, шоумен познат по своето дискредитирано однесување, кое Вотсон како следбеник на доживотна методистика, го осудуваше. Барон потоа земал пари на заем избегал со комисијата. После тоа Вотсон отвори месарница во Бафало, која за кратко пропаднала,а тој останал без пари, без инвестиции и без работа.

НЦР
---

Вотсон имал ново-стекната НЦР каса во месарница, за која тој организирал префрлање на инсталираните инструменти за плаќање на новиот сопственик на месарница. За време на посетата на НЦР, се сретнал Џон Џ. и побарал од него работа. Бил решен да и се приклучи на компанијата, но имал неколку неуспешни обиди, кога конечно во ноември 1896 бил ангажиран како претставник за продажба.
Предводени од Џон Петерсон, НЦР тогаш била една од водечките продажбени организации заедно со Џон.Џ.Реинџ бренд менаџерот на Бафало, кој станал водечки лик за Ватсон и модел за градење на неговиет продавачки и менаџерски стил. Во подоцнежните години, во 1952 на интервју, тој тврдел дека научил многу повеќе од Реинџ одошто од колку некој друг. Но, најпрвин тој беше слаб продавач, сè додека Реинџ не го зел лично во своја рака. Потоа стана најуспешен продавач на Истокот и заработувал 100 долари неделно.
Четири години подоцна, НЦР му дозволи на Вотсон да се кандидира и да се бори за НЦР агенција во Рочестер, Њујорк. Како агент, тој доби 35% провизија и се пријави директно на Хју Чалмерс, на место број 2 на НЦР. За четири години Вотсон го направи Рочестер, всушност, монопол за НЦР со користење на техниката на исфрлање на главниот конкурент (Hallwood) надвор од бизнисот, понекогаш користејќи и саботажа на конкурентните машини. Како награда тој бил повикан во главната NCR канцеларија во Дејтон, Охајо.

Монопол афера
-------------

Улогата на Вотсон беше да ја исклучи конкуренцијата на пазарот. Со оглед на одбраните средства тоа не беше легално. Користењето на средства, наводно, обезбедени од страна на NCR, која што е навидум сосема независна организација, Ватсоновата каса и Хартии од вредност од втора рака, во Менхетен. Ослабнувањето на конкуренцијата, за него немало потреба за да се направи профит (имајќи ефикасно неограничени средства од NCR), тој постепено го монополизирал бизнисот. Тој потоа се пресели во Филаделфија и после тоа напредуваше низ целата земја, повторувајќи ја операцијата и скришно воведување на друга во близина на монопол за NCR, во втората рака бизнис, за да одговара дека веќе воспоставил новата машина на пазарот. Во 1908 година, кога бизнисите од втора рака регуларно почнале да функционираат, Вотсон станал асистент менаџер на продажба, спремајќи се да стане менаџер на продажба во 1910 со уште една нова улога - инженер за развој на нов производ. Во однос на сомнителниот бизнис од втора рака, Вотсон подоцна тврдеше дека тој не ги ни забележувал импликациите од она што го прави, и навистина е сосема можно тој толку да бил ангажиран во работата што не успеал целосно да ги разбере махинациите на Петерсон. Сепак, беше јасно, навистина бесрамно, прекршување на антимонополистичките закони; иако до тоа време таквата легислатива беше во духот на времето, и сè повеќе чест се прекршуваше наместо почитуваше. Можеби тој е несреќен, но заедно со 30 други NCR менаџери (вклучувајќи Петерсон) на 22 февруари 1912 година, тој беше обвинет прекршување на антимонополистички закони од менаџерите претходно.
Во текот на шест месеци пред неговото судење, тој се запознал со својата идна сопруга, Жанет Китерг. Тој се оженил со неа само две недели откако судењето завршило. На 13 Февруари 1913, тој беше прогласен за виновен и осуден на 5000 $ парична казна плус една година во затворот во Мајами Каунти. Затворската казна беше неочекувана бидејќи претходно биле изрекувани само парични казни. Во меѓувреме, обвиненија против Петерсон на крајот беа отпуштени поради неговите филантропски напори за време на Големата Дејтонскиот потопот на 1913 година. Слично на тоа, жалбата на Вотсон беше успешна, а пресудата беше поништена во очекување на ново судење. Владата, сепак, избра да не оди на друг суд, и Вотсон подоцна беше ослободен од сите кривични дела.

Раководител на IBM
------------------

Вотсон се приклучи на компјутер Computing Tabulating Recording Corporation (CTR), на 1 мај 1914. Кога Вотсон ја презеде функцијата генерален менаџер, компанијата остваруваше приход од 9.000.000 $ и имаше повеќе од 1300 вработени. Во 1924, тој ја преименува компанијата во International Business Machines. Вотсон ја издигна IBM во доминантна компанија и покрај тоа што федералната влада поднесе граѓанска тужба против нивнот монопол во 1952 година. Во тоа време во сопственост на IBM биле над 90проценти од сите табулатинг машини во САД. Во 1956 година кога Вотсон почина, приходите на IBM беа 897.000.000 $, а компанијата имаше 72.500 вработени. 
Во текот на својот живот, Вотсон одржува големи меѓународните односи, како од дипломатски така и од бизнис перспективата. Тој беше познат како не-официјален амбасадор на претседателот Рузвелт во Њујорк и често ги забавуваше странските државници. Во 1937 година, тој беше избран за претседател на Меѓународната комора за трговија (ICC) и на Биеналето во Берлин изјавил "Светски мир преку Светската трговска". Таа фраза стана слоган и на ICC и IBM. 
На спојувањето на дипломатијата и бизнисот на Вотсон не е секогаш беа одобрувани. Во текот на 1930-тите, германските подружница на IBM беа најпрофитабилните странски организации во Германија, и во 2001 година книгата Холокаустот и Едвин Блак, тврди дека извршување на Вотсон го наведе лично да ја одобри ударната стратешка и технолошка IBM врска со Third Reich. Особено, критичарите укажуваат на посакувана орел со Star медал кој Вотсон го доби на Берлинскиот ICCC состанок во 1937 година, како доказ дека тој бил награден за помош на германската подружница на IBM Dehomag (Дојче Hollerith-Maschinen друштво mbH) и машини со кои е предвиден нацистичкиот режим, особено во сумирањето на податоците од пописот. Најновите студии на ова прашање, сепак, тврдат дека Вотсон верува, дека медалот беше како признание за неговиот труд за сите овие години во име на глобалната трговија и меѓународниот мир. Вотсон наскоро почна да се кае за прифаќањето на медалот, а на крајот во јуни 1940 година го вратил на германската влада. Германскиот канцелар Адолф Хитлер бил бесен, и тој изјави дека Вотсон никогаш повторно нема да стапне на германско тло. Како што се очекуваше, Dehomag револтиран на глупоста што ја направи Ватсон отиде и отворено праша дали ќе биде најдобро ако фирмата се оддели од својот американски сопственик. Дебатата заврши кога Германија објави војна на САД во декември 1941 година, и германските акционерите се приклучија на Dehomag операција. Но, за време на Втората светска војна, IBM подружниците ја окупираа Европа и запре испораката на картички од Dehomag, а документите открија дека високи извршни директори во IBM со седиште во Њујорк им задаваат голема штета на властите на Dehomag преку личната интервенција на IBM менаџери во неутрална Швајцарија, режирано со лични врски и приватни писма. Без разлика дали тоа е со или без директна вклученост на Вотсон е нејасно. 
Во истиот период, IBM, стана повеќе длабоко вклучени во воените напори за САД, фокусирајќи се на обработката на податоците за опрема за војската и експериментирање со аналогни компјутери. Вотсон, исто така разви "1% доктрина" за војната добивката која мандатира дека IBM нема да добијат повеќе од 1% профит од продажба на воена опрема на Владата на САД. Вотсон беше еден од неколку извршни директори кој бараше за да се развие таква политика.
Вотсон исто така, имаше личен интерес на напредокот на војната. Неговиот најстар син, Томас Џ. Вотсон, помладиот, се приклучи на армијата на САД во воздухот корпус каде што станал пилот самоубиец. Но, тој наскоро беше десна рака и личен пилот на General Follet Bradley, кој беше задолжен за сите земјиштен закуп одземен на Советскиот Сојуз од САД. Најмладиот син, Артур К. Вотсон, исто така, се приклучи на војската за време на конфликтот.

Вотсон работел со локалните водачи да се создаде колеџ во областа Бингамтон, каде што IBM е основана и има многу машини. Во 1946 година, се проширува во Троен градски колеџ, па до Универзитет Сиракуза. Подоцна стана познат како Harpur колеџ, и на крајот прерасна во Бингамтон универзитет. Неговата школа за инженерство и применети науки е именувана на Томас Џ. Вотсон Факултетот за инженерство и применети науки, иако фабриката IBM во соседниот град на Endicott оттогаш се намали драстично.
По Втората светска војна, Вотсон почна да работи и понатаму на степенот на влијание на IBM во странство и во 1949 година, годината се повлече од функцијата, и создаде IBM Светската трговска корпорација со цел да се контролира странскиот бизнис на IBM.
Вотсон беше прогласен за почесен претседател на IBM во 1956 година. Еден месец пред неговата смрт, Вотсон ја предаде компанијата на неговиот најстар син, Томас Џ. Вотсон и Томас Вотсон Сениор.Беше погребан на гробишта во Вечниот дом Hollow, Њујорк.

Наводи
------

1. ↑  „Thomas J. Watson Sr. Is Dead. I.B.M. Board Chairman Was 82". *The New York Times*. June 20, 1956.
2. ↑  "Early Ambitions". IBM. Retrieved January 28, 2012.
3. ↑  „Founding IBM". Архивирано од изворникот на October 3, 2006. Посетено на 1 July 2012.
4. ↑  Rodgers, William (1969) THINK, Stein and Day, p. 18

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 8189962
* LCCN: n88284956
* ISNI: 0000 0000 3729 6299
* GND: 119090007
* SUDOC: 243486723
* BNF: cb10517527b (податоци)
* NDL: 00621630

 |

 |