recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ларви од *Nematus miliaris*
**Растителните оси наречени и пиласти оси** се инсекти од подредот Symphyta во редот ципокрилци заедно со мравките, пчелите и осите. Заедничко им е тоа што женките поседуваат пила со која ги сечат растенијата каде што ги положуваат јајцата. Името се поврзува особено со Tenthredinoidea, далеку најголемото натсемејство во подредот, со околу 7.000 познати видови; во целиот подред, има 8.000 опишани видови во повеќе од 800 родови. 

Возрасните единки живеат кратко, со животен век од 7-9 дена, иако фазата на ларва може да трае со месеци или години, во зависност од видот. Партеногенезата е вообичаена во подредот, односно не треба да се парат за да произведат оплодени јајца, се вообичаени во подредот, иако многу видови имаат мажјаци. Возрасните се хранат со полен, нектар, медлика, сок, други инсекти, вклучувајќи хемолимфа на домаќините на ларвите; тие имаат парчиња од устата прилагодени на овие видови на хранење.

Распространетост
----------------

Видови на растителни оси може да се најдат низ речиси сите подрачја на светот, а најмногу се застапени во умерените области на палеарктичкиот и неоарктичкиот регион. Ги населуваат претежно повлажните станишта и шумски биотопи.

Во Македонија, во повисоките планински региони се среќаваат средноевропските видови на пиласти оси, а во пониските и јужните подрачја се среќаваат видовите што се карактеристични за западномедитеранските и источномедитеранските области.

Наводи
------

1. ↑  Jervis, Mark; Vilhelmsen, Lars (2000). „Mouthpart evolution in adults of the basal, 'symphytan', hymenopteran lineages". *Biological Journal of the Linnean Society*. **70**: 121–146. doi:10.1111/j.1095-8312.2000.tb00204.x.
2. ↑  Јонче Чинговски: Фауна на Македонија VI, Скопје, 1985, стр. 41-42

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Растителни оси" на Ризницата ? |

* Symphyta: Encyclopædia Britannica
* Sawflies: a close relative of wasps
* Symphyta "- Sawflies, Horntails и Wood Wasps at BugGuide

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Таксонски назнаки | 
* Википодатоци: Q615290
* ADW: Symphyta
* BioLib: 574855
* EoL: 48147
* Fauna Europaea: 11278
* Fossilworks: 70706
* iNaturalist: 84643
* ITIS: 152742
* NZOR: 6c243daf-afed-4e3b-a3d2-9d4392b7a3b6

 |

 |
Источната и западната квадратура на една горнна планета како Марс
**Квадратура** — поставеноста на едно небесно тело каде нејзиното издолжување е нормално на насоката на Сонцето. Особено се применува за положбат ана горнна планета или Месечината во првата или последната четвртина на мените.

Телото моеж да биде во западна квадратура (кога е западно од Сонцето гледајќи од Земјата) или во источна квадратура (кога е источно од Сонцето гледајќи од Земјата). Долна планета никогаш не може да биде во квадратура со односната планета.

Во квадратура, сенката што ја фрла една планета врз нејзините планетарни прстени делува најзастранета од планетата (на пр. Сатурновите прстени); темната страна на пленетата (на пр. Марс) е максимално видлива.

Бидејќи Сонцето не е бесконечно оддалечено, Месечината е малку по првата четвртина на мените кога Сонцето и Месечината се меѓусебно нормални.

Поврзано
--------

* Астролошки аспект

Наводи
------

1. ↑  Квадратура планеты // Большая советская энциклопедия : в 66 т. (65 т. и 1 доп.) / гл. ред. О. Ю. Шмидт. — М. : Советская энциклопедия, 1926—1947.

Извори
------

* Оваа статија вклучуват текст од дело кое сега е во јавна сопственост: Anonymous (1911). „Quadrature". Во Chisholm, Hugh (уред.). *Encyclopædia Britannica* (11. изд.). Cambridge University Press.CS1-одржување: ref=harv (link)
**Асен Шаин** (5 август 1922

 во Струга — 28 март 1996

 во Скопје) — македонски специјалист по инфективни болести, примариус и долгогодишен директор на Клиниката за инфективни болести при Медицинскиот факултет во Скопје.

Животопис
---------

Има особени заслуги за проучување на бактериските инфекции во гастроинтестиналниот тракт, како и за изградба, опремување и функционирање на новиот современ објект на Инфективната клиника при Медицинскиот факултет во Скопје.

Наводи
------

1. ↑  Ристовски, Блаже, уред. (2009). „*Шакири*". *Македонска енциклопедија*. , книга II (М-Ш). Скопје: МАНУ. стр. 1643. Text "series
" ignored (help)
*Caltha palustris* е хигрофит.
**Хигрофит** (од грчките зборови хигрос = влажен + фитон = растение) ― растение кое живее над земја и е прилагодено на условите на обилна влажност на околниот воздух. Овие растенија населуваат главно влажни и темни шуми и затемнети мочуришта на острови и многу влажни и поплавени ливади. Во групата на сите видови копнени растенија, тие се најмалку отпорни на суша.

Според еколошките атрибути се група растенија помеѓу категориите хидрофити (водни растенија) и мезофити (растенија во умерени еколошки услови). Растенијата кои живеат во или влажни живеалишта обично немаат ксероморфни одлики.

Примери на родови хигрофити
---------------------------

 

* *Adoxa*;
* *Agrostis*;
* *Bidens*;
* *Caltha*;
* *Cardamine*;
* *Carex*;
* *Catabrosa*;
* *Chelidonium*;
* *Circea*;
* *Cyperus*;
* *Drosera*;
* *Equisetum*;
* *Galium*;
* *Glyceria*;
* *Hymenophyllum*;
* *Juncus*;
* *Lythrum*:
* *Oxalis*, etc.

Поврзано
--------

* Хидрофит
* Мезофит
* Ксерофит

Наводи
------

1. 1 2  Lawrence E. уред. (1999). *Henderson's Dictionary of biological terms*. London: Longman Group Ltd. ISBN 0-582-22708-9.
2. ↑  Međedović S. Maslić E. Hadžiselimović R. (2002). *Biologija 2*. Svjetlost, Sarajevo. ISBN 9958-10-222-6.CS1-одржување: повеќе имиња: список на автори (link)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* NKC: ph538440

 |

 |
**„Универзална историја на бесчестието"** (шпански: *Historia universal de la infamia*) — збирка раскази на аргентинскиот писател Хорхе Луис Борхес. Расказите во книгата биле напишани во текот на 1933-1934 година, а според кажувањето на авторот во предговорот на првото издание (напишан на 27 мај 1935 година), тие настанале под влијание на делата на Стивенсон и Честертон, од првите филмови на фон Штернберг и од биографијата на Еваристо Кариега.

Содржина
--------

Книгата ги содржи следниве раскази:

* Суровиот откупувач Лазарус Морел
* Неверојатниот лажго Том Кастро
* Вдовицата Чинг, гусарка
* Испорачателот на злосторства Монк Истман
* Некористољубивиот убиец Бил Хариган
* Неучтивиот церомонијал-мајстор Котсуке но Суке
* Маскираниот бојаџија Хаким од Мерв
* Човекот од розовиот агол
* И така натаму

На крајот од книгата се наоѓа и список на изворите користени при пишувањето на расказите. Инаку, подоцна, во изданието од 1954 година, расказот „И така натаму", Борхес го дополнил со три нови текста.

Наводи
------

1. ↑  Horhe Luis Borhes, *Univerzalna istorija beščašća*. Beograd: Paidea, 2009, стр. 5.
2. ↑  Horhe Luis Borhes, *Univerzalna istorija beščašća*. Beograd: Paidea, 2009.
3. ↑  Horhe Luis Borhes, *Univerzalna istorija beščašća*. Beograd: Paidea, 2009, стр. 9.
**Жичницата Предигштухл** ( германски: *Predigtstuhlbahn* ) е во функција од 1928 година и е најстариот, уште работат, оригиналната голема кабина жичница во светот. Од 2006 година, железницата е ставена под заштита на споменици. И во 2013 година "Predigstuhlbahn", како и ресторанот на хотелот и планината, добија нова сопственост "Марга и Јозеф Пош", која припаѓа на германската бизнис група Макс Ајхер. 

Предвинтшул жичница во маглата
Модел на жичница Предгитстухл

Историја и конструкција
-----------------------

Жичницата започна со работа на 1 јули 1928 година, по само една година изградба. Производството на јажиња беше доделено на Вестфалската Винска Индустрија ( *Westfälische Drahtindustrie* ). Изградбата на трите пилони, на височини од 22, 32 и 9 метри, беше договорена за Хохтиеф АГ, од Минхен.

Надвор од срцето, технологијата за возење со жица и двете елегантни павилјонски кабини беа произведени од страна на германските, во тоа време светски водечки жичарници компанија **Adolf Bleichert & Co.** од Лајпциг, технологија заснована на системот *Bleichert-Zuegg*. 

Предвинтшул жичница и павилјонска кабина
**Извештајот на Броди** (шпански: *El informe de Brodie*) - збирка раскази на аргентинскиот писател Хорхе Луис Борхес од 1970 година.
**„Извештајот на Броди"** (шпански: *El informe de Brodie*) - збирка раскази на аргентинскиот писател Хорхе Луис Борхес од 1970 година.

За збирката
-----------

Во прологот, Борхес се повикува на расказите на Киплинг, велејќи дека си зема слобода да ги имитира како човек што си ја знае работата. Притоа, тој нагласува дека се обидел да ги намали директните раскази и дека, слично на оние од „Илјада и една ноќ", расказите имаат намера да забавуваат и да предизвикуваат емоции, а не да убедуваат. Тој самиот ги оценува расказите како реалистични, а како најдобар го посочува расказот „Евангелие по Марко", чиј заплет му го должи на еден сон на Уго Родригес Морони. Притоа, расказите се поместени далеку во просторот и во времето, со цел имагинацијата да делува со поголема слобода.

Содржина
--------

Книгата се состои од пролог, напишан на 19 април 1970 година, во Буенос Аирес, како и 11 раскази:

* Натрапничката
* Недостојниот
* Приказна за Росендо Хуарес
* Средбата
* Хуан Мурања
* Старата госпоѓа
* Двобојот
* Гвајакил
* Евангелие по Марко
* Извештајот на Броди

Изданија на македонски јазик
----------------------------

Во 2015 година, збирката била објавен на македонски јазик, во издание на „Бегемот", во рамки на едицијата „Ars magna", а во тираж од 500 примероци. Преводот од шпански јазик го направил Ненад Велковски; ликовното уредување на книгата е дело на Бојан Димитриевиќ; а јазичната редакција ја направил Филип Димевски. Книгата била преведена со финансиска помош на програмата „Сур" при Министерството за надворешни работи и култура на Република Аргентина, а била испечатена во „Печатницата Наумовски" од Скопје. Книгата, со димензии од 18 сантиметри и со обем од 116 страници, е каталогизирана во НУБ „Св. Климент Охридски" од Скопје и ја носи меѓународната ознака ISBN 978-608-4718-38-3.

Наводи
------

1. ↑  Хорхе Луис Борхес, *Извештајот на Броди*. Скопје: Бегемот, 2015, стр. 7-11.
2. 1 2  ЈХорхе Луис Борхес, *Извештајот на Броди*. Скопје: Бегемот, 2015.
**„Продавници со боја на цимет"** (полски: *Sklepy cynamonowe*) — збирка раскази на полскиот писател Бруно Шулц, првобитно објавена во 1934 година.

Содржина
--------

Збирката се состои од следниве раскази:

* Август
* Следење
* Птици
* Модели
* Трактат за моделите или Втората книга на создавањето
* Трактат за моделите, продолжение
* Трактат за моделите, крај
* Нимрод
* Пан
* Господинот Карол
* Продавници со боја на цимет
* Крокодилска улица
* Тавтабити
* Бура
* Ноќ на големата сезона

Осврт кон делото
----------------

Во збирката се опишува животот на едно Еврејско семејство во мал провинциски град. Делото има автобиографски карактер, зашто еден од главните ликови е таткото на авторот, Јаков, сопственик на продавница за текстилни материјали, но и ексцентричен експериментатор со натприродни способности, кој живее на границата меѓу животот и смртта. Во едно писмо до Стањислав Виткјевич, Бруно Шулц вели дека се оградува од обидот за филозофска интерпретација на „Продавниците со боја на цимет", сметајќи дека рационализацијата на уметничкото дело е еднаква на демаскирање на глумците, дека тоа е крај на забавата, осиромашување на проблематиката на делото. Според него, обидот за филозофско толкување на делото повеќе би претставувал опис на стварноста што е дадена таму, отколку нејзино образложение. Сепак, тој објаснува дека збирката „Продавници со боја на цимет" дава рецепт на стварноста и воспоставуваат специјален вид супстанција во состојба на непрекината ферментација, која постои само еден миг во определена форма. Во однос на класификацијата, авторот вели дека се работи за автобиографско дело, не само затоа што е напишано во прво лице еднина и што содржи некои настани од неговото детство, туку затоа што ја покажува неговата духовна генеалогија. Според него, во романот тој се обидел да ја пронајде сопствената, приватна „митологија", сопствените „приказни", својата митска генеза.

Изданија на македонски јазик
----------------------------

Делото „Продавници со боја на цимет" е преведено на македонски јазик. Во 2005 година, тоа е објавено од издавачката куќа „Темплум" како 22. кига во библиотеката „Магма", а подоцна и од „Бегемот".

Наводи
------

1. 1 2  Bruno Šulc, *Cimetaste prodavnice*. Beograd: Paidea, 2015.
2. ↑  „Писмо до Станислав Игнаци Виткјевич", во: Бруно Шулц, *Митизација на реалноста*. Скопје: Бегемот, 2015, стр. 118-125.
Внатрешна структура на окото
**Жолта дамка** (латински: *macula lutea*) — место на најголемата видна острина во мрежницата на ’рбетниците, вклучително и луѓето, со централна функција на видот. Таа има јајчест облик, сместена спроти зеницата, малку над влезната точка на очниот нерв во окото; именувана по нејзината карактеристична жолта нијанса предизвикана од пигментите лутеин и зеаксантин содржани во клетките. Во средниот дел на дамката, мрежницата станува многу тенка, образувајќи ја централната јама (лат. *fovea*); содржи само фоторецептори.

Наводи
------

1. ↑  „Interpretation of Stereo Ocular Angiography : Retinal and Choroidal Anatomy". Project Orbis International. Архивирано од изворникот на 19 декември 2014. Посетено на 11 октомври 2014.
2. ↑  „Сетило за вид". *Andriana Dimitrov*. Посетено на 2023-10-15.
3. ↑  „MACULA | Meaning & Definition for UK English". Lexico.com. Архивирано од изворникот на 3 August 2020. Посетено на 2022-08-24.

Надворешни врски
----------------

* *MedlinePlus Encyclopedia* 002252

* Жолта дамка на Ризницата ?

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 

	+ NKC: ph331127
 |

 |
**Менопаузата** е природна појава во животот на жената кога престанува нејзината менструација. Исто така е позната под името климактериум што значи промена на животот. Менопауза обично настапува помеѓу 44-та и 55 година од животот. Менструациите можат да станат помалку обилни и понередовни пред конечно да престанат.

Како се случува
---------------

Од двете страни на матката (утерусот) на жената се наоѓаат јајниците кои го произведуваат хормонот естроген. Овој хормон помага во регулирање и создавање јајце (овула) кај жената. За време на климактериумот јајниците почнуваат да создаваат помалку естроген при што не се произведуваат повеќе јајца и престанува менструацијата.

Климактериумот може да настапи на било која возраст ако јајниците на жената се извадени при хисторектомија операција (отстранување на матката).

Симптоми
--------

Повеќето жени или воопшто ќе немаат симптоми, или ќе имаат само благи симптоми што ќе траат само неколку месеци. Но за некои жени, симптомите можат да бидат мачни и да траат неколку години. Тие се:

* Напади на жештина
* Вагинални и проблеми со мочниот меур
* Промени во расположението

### Последици

Густината на коските, особено кај ’рбетниците, се намалува со менопаузата
Климактериумот прави жените постепено да губат дел од калциумот во нивните коски. Кај многу жени коските стануваат крти и лесно кршливи. Овој проблем е наречен Остеопороза.

Извор
-----

* *44+ За жените што се ближат до климактериумот (менопауза) - Памфлет*, Мултикултурен здравствен комуникативен сервис, Нов Јужен Велс, јули 2002.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
Мускетари од Кралскиот дом, 1688 г.
**Мускетари** е во XVI-XVII век војници вооружени со мускети (двојни аркебуси), најчесто со фитил, кој поради својата моќ им дозволувал да пукаат само пеш. По правило, мускетарите припаѓале на пешадијата, но биле користени и во коњицата, каде заедно со копјаниците, кои за разлика од мускетарите можеле да се борат пеш и на коњ, образувале чети од драгони од коњички полкови.

Мускетарската чета за првпат била создадена во 1622 г. за време на владеењето на Луј XIII. Од 1634 г. за нејзин капетан полковник бил назначен Де Тревил, познат и од романот на Александар Дима е „Тројцата мускетари".

Наводи
------

1. ↑  page 91, volume 19, Encyclopaedia Britannica eleventh edition
2. ↑  s.r.o, RTsoft. „Historical Musketeers". *www.outfit4events.com*. Посетено на 2023-11-27.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Мускетари" на Ризницата ? |
**„Дождлив ден во Њујорк"** (англиски: *A Rainy Day in New York*) — американски филм од 2019 година, во режија на Вуди Ален, кој е автор и на сценариото. Главните улоги ги толкуваат: Тимоти Шаламеј, Ел Фанинг, Селена Гомес, Џад Ло, Диего Луна, Лив Шрајбер, Ребека Хол, Чери Џонс итн.

Содржина
--------

Филмот ги прикажува љубовните случки на еден млад студент (го игра Шаламе), кој за викендот се враќа во родниот Њујорк. Тој се обидува да се зближи со својата девојка од факултетот (ја игра Фанинг) која престојува во градот за да интервјуира еден познат филмски режисер...

Наводи
------

1. ↑  Kišni dan u New Yorku, američki film (пристапено на 4.11.2023)
Кристијан Леоплод фон Бух
**Кристијан Леоплод фон Бух** (1774-1852) — германски геолог и палеонтолог.

Ја проучувал минералогијата со Абрахам Готолоб Вернер во Фрајбург, кој му бил колега на проучениот геолог и географ Александар фон Хумболт. Фон Бух многу патувал и објавил голем број трудови со геолошки теми. На почетокот на својата истражувачка работа се занимавал со вулканизмот, но подоцна во фокусот на неговото интересирање биле фосилите и стратиграфијата. Во книгата „*Ber den Jur in Deutschland*" го има прецизно дефинирано стратиграфскиот систем од времето на јура.

|  |  |
| --- | --- |
| Знаме на ГерманијаБиографска икона | *Оваа биографска статија за личност од Германија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 24903848
* LCCN: n86845428
* ISNI: 0000 0001 2124 8206
* GND: 116817569
* SELIBR: 250171
* SUDOC: 10842913X
* BNF: cb15369113d (податоци)
* BIBSYS: 90169904
* NLA: 35508894
* NKC: mzk2008473003
* Ботаничар: Buch
* BNE: XX1706351

 |

 |
Поглед на Чоколадните Ридови.
**Чоколадни Ридови** — ридови на островот Бохол на Филипините што изгледаат како да се вештачки направени, како да не се дело на природата, туку резултат на некој неверојатен човечки потфат. Стотина конусовидни и куполести планини стојат една зад друга, како стогови сено на полињата. Ридовите се покриени со груба трева, а во суштина периодот од февруари до мај, стануваат толку изгорени од сонцето што доиваат боја на чоколадо, според која и го добиле своето име. Потоа доаѓаат изобилните тропски дождови што ја обновуваат тревата и на целата област му даваат блескава зелена боја.

### Островот Бохол значаен во историјата на Филипините

Подрачјето на Чоколадните Ридови во рамките на островот
Бохол е еден од островите од архипелагот Висаја што се наоѓаат во центарот на Филипините. Овој остров, голем колку Мајорка, зазема посебно место во историјата на Филипини, бидејќи таму во 1565 година е склучен првиот официјален договор меѓу жителите на островот и кралството на Шпанија. Тамошниот поглавар Дату Сикатуна склучил договор за пријателство со Мигел Лопес де Легаспи, претставник на Филип II од Шпанија, во чија чест земјата го добила името Филипини. Тие двајца го запечатиле договорот, така што се напиле вино измешано со крв, која од нивните исечени дланки капеле во чашата. Оттогаш, овој договор е познат како „договор во крв".

### Местоположба

За денешните Филипинци, Бохоло е првенствено област во која се наоѓаат Чоколадните Ридови. Дури 1.268 брекчиња со правилен облик и релативно стрмни планини, стојат збиени едно во друго на висорамнината во центарот на Бохол и се извишуваат до 100 м во височина.

Народно предание
----------------

Не може со сигурност да се каже кога се создале овие варовнички ридови, но можно е тие да се последица на влијанието на дождовите во текот на милион години.
Чоколадните Ридови се необични, бидејќи тука нема водни подземни системи, какви што обично постојат во другите варовнички области.
Народното предание на жителите на Бохол, дава поинакво објаснување за создавањето на Чоколадните Ридови. Според една легенда, ридовите се резултат на битка меѓу два лути џина, кои со денови фрлале камења еден на друг, но без никаков резултат. Изморени од борбата тие се смириле и заминале од островот како најдобри пријатели оставајќи ги камењата таму каде што паднале.
Втората, трагична приказна раскажува дека џинот Арго бил силно вљубен во смртничката Алоја, па решил да ја грабне. Но таа го одбила потоа се разболела и умрела, а Чоколадните Ридови се солзите на џинот кој бил скршен од тага.

Поврзано
--------

* Бохол
* Географија на Филипините

Наводи
------

Chocolate Hills

* Грегор Медвед „МА-ТИСК" , Марибор, 2008, Лавинија Стојановска, прев. Лазо Глигороски
**Бачански потдијалект** (словенечки: baški govor, baško podnarečje) ― словенечки потдијалект од толминскиот дијалект во групата на ровтарски дијалекти. Зборуван е околу Подбрдо во триаголната област ограничена со Бача кај Подбрдо, Порежен и планината Родица (1966 м).

Фонолошки и морфолошки одлики
-----------------------------

Бачанскиот потдијалект е преоден дијалект помеѓу групата горнокрањски дијалекти и групата ровтарски дијалекти. Како и остатокот од толминскиот дијалект, тој воглавно се одликува со акање, но месниот дијалект на селото Рут ја нема оваа одлика. Дијалектологот Тине Логар предложува дека тоа може да се должи на влијанието на германската колонизација. Друга посебна одлика на говорот во Рут, заедно со селата Стржишче и Подбрдо, е спојувањето на алвеоларните и палаталните фрикативи во алвео-палатали: *s/š* > /ɕ/, *z/ž* > /ʑ/, феномен познат во словенечкиот како *слекање*. Овој фонолошки развој исто така се припишува на германското влијание.

Наводи
------

1. ↑  Smole, Vera. 1998. "Slovenska narečja." *Enciklopedija Slovenije* том 12, стр. 1–5. Ljubljana: Mladinska knjiga, стр. 2.
2. 1 2  „Karta slovenskih narečij z večjimi naselji" (PDF). *Fran.si*. Inštitut za slovenski jezik Frana Ramovša ZRC SAZU. Посетено на 24 ноември 2023.
3. ↑  Toporišič, Jože. 1992. *Enciklopedija slovenskega jezika*. Ljubljana: Cankarjeva založba, стр. 5.
4. ↑  Rovtarska narečja (на Slovene)[*мртва врска*]
5. ↑  Logar, Tine. 1968. "Glasovne in morfološke posebnosti v govorici sloveniziranih nemcev." *Slavistična revija* 16: 159–168, стр. 164.
6. ↑  Reindl, Donald F. 2008. *Language Contact: German and Slovenian*. Bochum: Brockmeyer, стр. 47.
7. ↑  Logar, Tine. 1993. *Slovenska narečja.* Ljubljana: Mladinska knjiga, стр. 122.
8. ↑  Reindl, Donald F. 2008. *Language Contact: German and Slovenian*. Bochum: Brockmeyer, стр. 59.
9. ↑  Ramovš, Fran. 1935. *Historična gramatika slovenskega jezika. VII. Dialekti.* Ljubljana: Učiteljska tiskarna, стр. 86.
10. ↑  Logar, Tine. 1968. "Glasovne in morfološke posebnosti v govorici sloveniziranih nemcev." *Slavistična revija* 16: 159–168, стр. 166.
**„Довереникот на дамите"** (француски: *Le Confident de ces dames*) — француско-италијански филм од 1959 година во режија на Жан Бојер (Jean Boyer) по сценариото на Серж Вебер (Serge Veber) и Жан Манс (Jean Manse). Главните улоги ги играат: Фернандел, Силва Кошчина (Sylva Koscina), Денис Греј (Denise Grey), Мемо Каротенуто (Memmo Carotenuto) и Уго Тоњаци (Ugo Tognazzi).

Синопсис
--------

Откако спасува една филмска ѕвезда, селскиот ветеринар кој лечи животни и луѓе, го киднапираат три чудни жени. Наскоро, тие почнуваат меѓусебна борба за него...

Наводи
------

1. ↑  „Fernandel: Le Confident de ces dames, francusko-talijanski film (пристапено на 7.11.2023)". Архивирано од изворникот Проверете ја вредноста `|url=` (help) на 2020-06-25. Посетено на 2023-11-07.
Грбот на округот Бускеруд
Местоположбата на округот во Норвешка
**Бускеруд** (норвешки: *Buskerud*) е округ во средишниот дел на Норвешка. Администратиевн центар е Драмен. Бројот на населението во Бускеруд според пописот од 2007 година изнесува 251.295, а површината 14.910 км2.

Грбот потекнува од 1966 година и на него се наоѓа сина мечка, која го означува добивањето на синиот пигмент од кобалтот (вакво производство некогаш постоело во малиот град Модум). Сивата позадина ги означува рудниците за сребро во Конгсберг.

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Бускеруд" на Ризницата ? |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Оваа статија поврзана со Норвешка е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.* |



|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Окрузи во Норвешка |
| --- |
|  |
| 
* Акерсхус
* Бускеруд
* Вестфол
* Естфол
* Западен Агдер
* Источен Агдер
* Мере и Румсдал
* Нурлан
* Оплан
* Осло
* Ругалан
* Согн и Фјуране
* Телемарк
* Тренделаг
* Тромс
* Финмарк
* Хедмарк
* Хордалан

 | Знаме на Норвешка |

 |
Грб на округот Естфол
Локацијата на округот во Норвешка
**Естфол** (норвешки: *Østfold*) е округ во југоисточниот дел на Норвешка. Административен центар е Сарпсборг а Фредрикстад е најголем град. Бројот на жители според пописот од 2006 изнесувал 260.389 а површината 4.182 км2.

Слоганот на округот гласи; „*Срцето на Скандинавија*" .

Грбот на Есфол ја симболизира природата и идејата дека Сонцето дава живот. Средниот зрак на грбот означува топлина а двата зраци од страна ја претставуваа светлоста.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Оваа статија поврзана со Норвешка е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.* |



|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Окрузи во Норвешка |
| --- |
|  |
| 
* Акерсхус
* Бускеруд
* Вестфол
* Естфол
* Западен Агдер
* Источен Агдер
* Мере и Румсдал
* Нурлан
* Оплан
* Осло
* Ругалан
* Согн и Фјуране
* Телемарк
* Тренделаг
* Тромс
* Финмарк
* Хедмарк
* Хордалан

 | Знаме на Норвешка |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 4053148997641559870007
* LCCN: n81134034
* GND: 4222941-8
* BNF: cb133279836 (податоци)

 |

 |
Национален музеј на природна историја
**Националниот природонаучен музеј** (бугарски: *Национален природонаучен музей*; скратено НПМ) на Бугарија ― природонаучен музеј што се наоѓа во Софија, главниот град на Бугарија, на булеварот Цар Освободител, во близина на Руската црква. Основана во 1889 година, таа е поврзана со Бугарската академија на науките и е првиот и најголемиот музеј од ваков вид на Балканот.

Збирката на Музејот вклучува над 400 препарирани цицачи, над 1,200 видови птици, стотици илјади инсекти и други безрбетници, како и примероци од околу една четвртина од минералните видови во светот.

Националниот природонаучен музеј бил основан во 1889 година како Природонаучен музеј на Кнез Фердинанд I, со разни странски и бугарски стручњаци (на пр. Иван Буреш, директор од 1913 до 1947 година) што служеле како негови директори до 1947 година, кога музејот станал дел од зоолошкиот институт на Бугарската академија на науките. Музејот станал автономен како посебен институт во рамките на системот на БАН во 1974 година. Во 1992 година, бил создаден Музејот на палеонтологија - Асеновград, филијала на ПНМ во Асеновград.

Во моментов музејот објавува списание „*Historia naturalis bulgarica*" и е рецензиран меѓународен научен весник, објавен од Националниот природонаучен музеј, Софија, Бугарија. Весникот бил објавуван од 1989 година, а од 2018 година се објавува електронски.

Одделенија
----------

* Палеонтологија и минералогија
* Ботаника
* Безрбетници
* ’Рбетници

Поврзано
--------

* Бојан Петров

Надворешни врски
----------------

* Службена мрежна страница на Националниот природонаучен музеј (на бугарски и англиски)
Грбот на округот Телемарк
Местоположбата на округот во Норвешка
**Телемарк** (норвешки: *Telemark*) е округ во средишниот дел на Норвешка. Административен центар е Шиен. Бројот на населението според пописот извршен во 2004 година изнесувал 166.124 а површината 15.299 км2.

Грбот потекнува од 1970 година и на него се наоѓа стар тип на борбена секира, значаен за овој округ.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Оваа статија поврзана со Норвешка е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.* |



|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Окрузи во Норвешка |
| --- |
|  |
| 
* Акерсхус
* Бускеруд
* Вестфол
* Естфол
* Западен Агдер
* Источен Агдер
* Мере и Румсдал
* Нурлан
* Оплан
* Осло
* Ругалан
* Согн и Фјуране
* Телемарк
* Тренделаг
* Тромс
* Финмарк
* Хедмарк
* Хордалан

 | Знаме на Норвешка |

 |
**Италијанско друштво за економија, демографија и статистика** (, италијански: *Società italiana di economia demografia e statistica*; SIEDS) ― учено општество кое има за цел да продолжи со економски, демографски и статистички студии и да воспостави активна соработка меѓу професионалците од споменатите предмети од областа на општествените науки и човековото однесување. Друштвото ја следи оваа цел со:

* организирање семинари, конгреси или научни состаноци за анализа и дискусија за проблемите во врска со неговата дејност;
* спроведување научни истражувања, прашања и истражувања и промовирање, активности за обука (курсеви, семинари, итн.);
* објавување на *Rivista italiana di economia demografia e statistica*, низа студии и монографии за конкретни ставки кои се однесуваат на научниот интерес на општеството, како и зборници од неговите конгреси и семинари.

Историја
--------

SIEDS е основана на 29 јуни 1939 година, на иницијатива на Ливио Ливи и други. Првото седиште на друштвото се наоѓало во Фиренца. Првично наречен „Италијанско друштво за демографија и статистика", потекнува од Советодавниот комитет за проучување на населението (италијански: *Comitato di consulenza per gli studi della popolazione*), исто така основана од Ливи. Првите публикации на друштвото биле само зборници на научни собири, но, почнувајќи од јануари 1947 година, друштвото го издавала своето научно списание, *Rivista italiana di economia demografia e statistica*. На 18 април 1950 година друштвото одлучи да ги прошири своите полиња на интерес и на економијата и го доби своето сегашно име. Во 1950 година, списанието на друштвото било преименувано соодветно во Италијански преглед за економија, демографија и статистика. За време на првиот состанок на друштвото, одржан во Истат (Рим, 28-29 мај 1939), Ливи подвлекол дека во тоа време веќе постоеле 16 статистички друштва во Европа, како и во Северна Америка, Аргентина, Бразил, Индија, Кина, и Јапонија. Затоа, италијанските академици мислеа дека е дојдено време и за нивното широко национално општество. За време на научниот собир одржан на 28 декември 1940 година, друштвото веќе броело 122 обични членови.

Надворешни врски
----------------

* Матична страница
**Мурат Лабуништа** е офицер на албанската монархија на чело со Ахмед Зогу. Роден е во село Лабуништа.

Историја
--------

За време на Втората светска војна станува апсолутен владетел на регионот во Струшко познат како Дримкол, на падините на планината Јабланица, населен со мнозинско македонско население со исламска вероисповед, со центар во село Лабуништа. Бил многу харизматична личност и голем воен стратег. На самиот почеток на војната, се вратил во Лабуништа. Бил член на главната команда на Големоалбанската националистичка организација „Бали Комбетаре" (*Bali Kombetare*).

По доаѓањето во Лабуништа, формирал организација, наречена *Чувари на правдата* (*Rrojtare te drejtesires*) и имал блиски односи со Германците. Бил заштитник на Албанците за време на војната, но исто така, го заштитувал христијанското население и не им дозволувал на „Албанците" да се одмаздуваат на христијанското население за злосторствата што ги правела српската војска во ноември 1913 година, кога стрелале шест интелектуалци од Лабуништа, заедно со имамот на местото наречено Краста, а за што постоела желба за освета. Ова го потврдиле и самите живи христијани од тоа време. Партизаните му нуделе командно место на бригадите во Западна Македонија, но тој категорично ги одбивал, бидејќи бил голем противник на комунизмот и до крај останал лојален на албанскиот крал Ахмед Зогу.

Кога партизаните ги зазеле Охрид и Струга на 7-8 ноември 1944, веќе станало јасно дека се ближи крајот на фашистичкита окупација на македонските територии. Меѓутоа, Мурат Лабуништа со војската успеал да се брани дури до 21 ноември водејќи жестоки битки со неколку партизански бригади кои биле пратени во Лабуништа.

Бил убиен во 1946 година од страна на албанските партизани, а по наредба на генерал-штабот на НОБ на Југославија на мостот кај селото Шупензи, близу градот Пешкопеја во денешна Албанија.

Поврзано
--------

* Дримкол
* Лабуништа
* ОУ „Мурат Лабуништи"
**Прикрадување** — начин на движење под вода на подморниците со најмало ниво на шум. Целта е да се избегне откривање со пасивни сонари со елиминирање на излишната бучава: несуштинските системи се исклучени, екипажот е повикан да се одмори и да се воздржи од испуштање каков било непотребен звук, а брзината е значително намалена за да се минимизира бучавата од пропелерот. Начинот е во употреба уште од вториот дел на Првата светска војна, кога биле измислени хидрофоните за откривање У-подморници.

Пропелерите работат во посебен опсег на вртежи во минута во кој не се појавува шум од кавитација. Бидејќи оваа брзина на вртење е обично сразмерно мала, првите електрични подморници имале посебни мотори за „тивка работа" направени за најдобри перформанси при намалена брзина. Тие барале помалку активно ладење (понатамошно намалување на бучавата) и биле опремени со обични лежишта наместо со топчести лежишта. Овие мотори, исто така, биле звучно одвоени од трупот, бидејќи користеле пренос на ремен наместо непосредно спојување со вратилото на пропелерот.

Атомските подморници можат да работат уште потивко, само при многу мали брзини, со исклучување на активното ладење на реакторот при тивко работење. Реакторот потоа се лади само со природна конвекција на водата.

Поврзано
--------

* Акустичен потпис
* Акустична тишина
* Противподморничко војување
**Хорас Г. Лант** (анг. *Horace G. Lunt*; 1918- 11 август 2010

 — американски славист и македонист, професор на универзитетот Харвард. Опишан е како „еден од најдобрите стручњаци во своето поле"  Архивирано на 21 јуни 2007 г.. Лант ја напишал првата граматика на македонскиот јазик на англиски во раните 1950-ти години.

Библиографија
-------------

* Lunt, H. G. (2001) *Old Church Slavonic Grammar* (Walter de Gruyter) ISBN 3-11-016284-9
* Lunt, H. G. (1952) *A Grammar of the Macedonian Literary Language* (Скопје)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија за јазичар е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 98020490
* LCCN: n82101618
* ISNI: 0000 0001 1478 3630
* GND: 123247195
* SELIBR: 72856
* SUDOC: 032823274
* BNF: cb12377806c (податоци)
* NLA: 36326998
* NKC: jn20020214008
* CiNii: DA03799968

 |

 |
Џули Мошелесова
**Џули Мошелесова** е чешка географка со еврејско потекло.

Биографија
----------

Родена е на 27 август 1892 година во богато еврејско семејство во Прага, Австроунгарија. Развојот и бил под влијание на нејзиниот вујко Феликс Мошелес, со кого патувала низ Европа и Северна Африка. Основното образование го завршила во Лондон. За време на нејзиното патување во Мароко го запознала познатиот норвешки геолог Ханс Хенрик Ројш (1852 - 1922). Благодарение на него, тој ја вработил како личен секретар и преведувач во Геолошкиот институт во Осло. Почнала да ја проучува геоморфологијата на скандинавскиот полуостров додека ги проучувала скандинавските јазици. Алфред Грунд (1875-1914), професор по географија на германскиот универзитет во Прага, ја поканил да студира на германскиот универзитет во Прага во 1912 година. Тој ја запознал за време на патувањето во Норвешка, каде што работела на Хидробиолошкиот оддел во Берген. Таа главно се интересирала за геологија, географија и метеорологија. Дипломирала геоморфологија кај Фриц Мачачек (1876 - 1957). Докторирала на Универзитетот во Прага во 1916 година, кога ја одбранила својата дисертација *Die postglazialzeit во Skandinawien*. Од 1918 г работи како редовен асистент.

Окупацијата на Чехословачка значително влијаеше на нејзините научни активности. Поради прогонот на Евреите ја напуштила земјата. Работела во Мелбурн, Австралија. Учителствувала до 1944 година, по што почнала да работи како географ во армијата на Холандија Индија. Развива библиографија за географијата на денешна Индонезија. Работела и во огранокот на чехословачкиот Црвен крст во Мелбурн. По Втората светска војна се вратила во Чехословачка. Таа дознала дека нејзиното семејство било убиено за време на холокаустот и го изгубила целиот семеен имот. По четири години се вратила на работа на Катедрата за географија. Доцент е од 1950 година, а во 1953 година станала вонреден професор. Живеела во беда и на 7 јануари 1956 г. умирела од рак во Прага.

Извори
------

* MARTÍNEK Jiří. Geografové v českých zemích 1800 – 1945 : (biografický slovník). Praha: Historický ústav, 2008, 245 s. ISBN 978-80-7286-133-0
* KETTNER Radim. *K šedesátinám Julie Moschelesové*. Sborník československé společnosti zeměpisné. 1953, roč. 1952, sv. 57 s. 19 – 25
* Pavla Vošahlíková|VOŠAHLÍKOVÁ Pavla, MARTÍNEK Jiří. Cesty k samostatnosti: portréty žen v éře modernizace. Praha, Historický ústav 2010, ISBN 978-80-7286-164-4, s. 176 – 189
* Geografka přednášejici na Cambridgi

* Портал: Биографии
* Портал: География
* Портал: Австроунгария
* Портал: Чехия
Состанок на Контракултурниот центар во Намбаса, 1979 годинаСостанок на Контракултурниот центар во Намбаса, 1979 година
**Контракултурата** е субкултура чии вредности и норми на однесување значително се разликуваат од оние на мејнстрим општеството, често во опозиција на мејнстрим културните обичаи.

Контракултурално движење изразува етос и аспирации на одредена популација во добро дефинирана ера. Кога опозициските сили ќе постигнат критична маса, контракултурите можат да предизвикаат драматични културни промени.

Познати примери на контракултури во Европа и Северна Америка се Романтизмот (1790-1840), Бохемството (1850-1910), Бит генерацијата (1944-1964), контракултурата на 1960-тите (1964 -1974), обично поврзана со хипи субкултурата.

Наводи
------

1. ↑  "counterculture," *Merriam-Webster's Online Dictionary*, 2008, MWCCul.
2. ↑  Eric Donald Hirsch. *The Dictionary of Cultural Literacy*. Houghton Mifflin. ISBN 0-395-65597-8. (1993) p 419. "Members of a cultural protest that began in the U.S. in the 1960s and Europe before fading in the 1970s... fundamentally a cultural rather than a political protest."
3. ↑  F.X. Shea, S.J. "Reason and the Religion of the Counter-Culture", *Harvard Theological Review*, Vol. 66/1 (1973), pp. 95-111, JSTOR-3B2-X.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија поврзани со културата е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh00002005
* GND: 4130375-1
* BNF: cb11936859s (податоци)
* NKC: ph137976
* BNE: XX526616

 |

 |
Сергеј Сергеевич прокофјев
**Сергеј Сергеевич Прокофјев** (рус. Сергей Сергеевич Прокофьев, 23 април 1891 — 5 март 1953) 

* 5 март - Јосиф Сталин, советски диктатор<ref> бил руски композитор, пијанист, уметник и иноватор со огромна дарба, кој со своите композиции ја збогатил руската и светската музичка уметност. Неговите творби покрај другите особини, се проткаени и со длабока човечност.

Живот и дејност
---------------

Роден е во семејство на агроном, а детството го поминал во слободни игри на чист воздух. Во неговата автобиографија тој напишал: „На шест години јас веќе пишував музика". Мајка му ја забележала неговата љубов кон музиката и почнала да го учи да свири на клавир. На 13-годишна возраст, положил приемен испит и се запишал на Петроградски конзерваториум, во класата на А. К. Љадов. Композиторското мајстворство го учел кај Римски Корсаков, а свирењето клавир во класата на познатата пијанистка А. Н. Есипова.

По завршувањето на конзерваториумот и добивањето на првата награда на конкурсот „Рубинштајн" во 1914 година, заминал во Лондон, каде се запознал со балетите на Стравински. Во странство останал подолго време, па затоа во неговите дела се забележливи модерните тенденции.

Неговата композиторска енергија е силна, вулканска. Творел смело, со стремеж да ги опфати во своето творештво разните жанрови и форми (концерти, балети, опери и романси). По враќањето во татковината, продолжил да твори со нови - поголеми сили, така што неговото музичко творештво се расцутело до врвни дострели. Имал и голем осет за хумор, што се согледува и од неговата музичка приказна „Петја и волкот", за рецитатори и симфониски оркестар. Врвен дострел на неговото творештво е операта „Војна и мир", со сиже од романот на бесмртниот Лав Николаевич Толстој.

Творештво
---------

Дел од неговото творештво се делата:

* „Балетски суити"
* „Железен чекор"
* „Ромео и Јулија"
* „Пепелашка"
* „Изгубен син"
* „Приказна за камениот цвет"

За младите компонирал доста занимливи и духовити музички приказни, како што се „Петја и волкот", во кој животните се претставени со различни инструменти. Освен тоа напишал и 7 симфонии, меѓу кои се истакнува делото „класична симфонија", напишал исто така и: 5 клавирски концерти, 2 виолиниски концерта, скерцо за 2 фагота.

Неговиот опус ги опфаќа и следните опери:

* „Огнениот ангел"
* „Вљубен во три портокали"
* „Војна и мир"

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 71579098
* LCCN: n80020330
* ISNI: 0000 0001 2138 9711
* GND: 118596721
* SELIBR: 387572
* SUDOC: 030891272
* BNF: cb13898702c (податоци)
* BIBSYS: 90111703
* ULAN: 500351940
* MusicBrainz: 0e43fe9d-c472-4b62-be9e-55f971a023e1
* NLA: 36175521
* NDL: 00473354
* NKC: jn19990210508
* BNE: XX904538
* CiNii: DA05342067

 |

 |
**Иван Горан Ковачиќ** (21 март 1913

, Луковдол - 13 јули 1943

, Фоча) — хрватски поет, есеист, новинар, политичар, преведувач и борец во НОВ.

Животопис
---------

Иван Горан Ковачиќ е роден во Луковдол, од татко Иван, по националност Хрват, и мајка Ружа (моминско презиме: Клајн), по националност Еврејка. Основното училиште го завршил во родното место, а подоцна се школувал во Карловац и на Филозофскиот факултет во Загреб. И. Г. Ковачиќ живеел во многу тешки материјални прилики, па поради тоа морал да работи во редакцијата на еден од загрепските весници („Хрватски дневник"). Во Босна бил стрелан од страна на четниците, кај селото Врбница, во близина на Фоча.

Творештво
---------

Уште како гимназијалец, Ковачиќ почнал да објавува книжевни дела во весниците. Во 1932 година, заедно со двајца свои пријатели, ја објавил својата прва збирка песни со наслов „Лирика". Како студент по филозофија на Загребскиот универзитет, Горан соработувал во весниците со левичарска ориентација.

Обемното, но сепак недовршено, книжевно дело на Иван Горан Ковачиќ е врзано за југословенската народна револуција. Тој е еден од оние млади поети кои го соединиле својот поетски и револуционерен пат. Во најсудбоносните моменти на југословенската историја, Горан таа доследност ја потврдил со сопствената крв. Покрај со поезија, И. Г. Ковачиќ се занимавал и со проза, есеистика и критика. Во 1936 година ја издал книгата со новели, „Денови на гневот". Исто така, преведувал од неколку странски јазици.

Значење и влијание
------------------

Српскиот поет Бранко Миљковиќ ги напишал песните „Горан" и „Песната што го бара поетот Горан", кои се посветени на И. Г. Ковачиќ.

Наводи
------

1. ↑  „Tko je tko i odakle: strani velikani hrvatske kulture – Nacional.hr". Архивирано од изворникот на 2012-07-24. Посетено на 28 април 2011.
2. ↑  Бранко Миљковиќ, *Избор*. Скопје: Мисла, култура, Македонска книга, 1988, стр. 29.
3. ↑  Бранко Миљковиќ, *Избор*. Скопје: Мисла, Култура и Македонска книга, 1988, стр. 46.

Надворешни врски
----------------

* Извадок од „Јама" (македонски)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 68960256
* LCCN: n83127133
* ISNI: 0000 0001 1069 0621
* GND: 119552620
* SUDOC: 029508223
* BNF: cb12112116z (податоци)
* MusicBrainz: 7e34c5f4-0327-4379-97e3-7f15b7318a93
* NKC: jn19992000511

 |

 |
Скала C-дур напишана во виолински или G-клуч. Пуштиⓘ
На почетокот на линиски систем се наоѓа музички знак кој служи за точно именување на нотите. Се нарекува **клуч** (француски и англиски *clef*). *Името на клучот* и неговото место на линијата во линискиот систем *му го дава истото име и на нотата* која се наоѓа на таа линија.

Името на клучот зависи од:

1. неговиот облик
2. местото каде е напишан во линискиот систем

Виолински или G-клуч
--------------------

*Виолински или G-клуч.*
**Виолински клуч** или **G-клуч** (италијански: *chiave di violino*, англиски: *treble clef*; француски: *clé de sol*, германски: *Violinschlüssel*) се бележи од втората линија и на нотата му го дава името *g¹* (*сол* во првата октава). Се користи *за бележење високи тонови*.

Од сите клучеви, виолинскиот клуч денес најмногу се употребува. Го користат следните музички инструменти: виолина; флејта, обоа, кларинет, саксофон, хармоника, труба, вибрафон, ксилофон, мандолина, блок-флејта, гитара; десната рака на клавир и харфа; дел од ударни инструменти.

Виолинскиот клуч се користи и за вокалните гласови: сопран, мецосопран, алт, контраалт и тенор. Тенорот звучи за октава пониско од напишаното, а често се пишува со употреба на октав клуч.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Понекогаш над или под клучот го пишува бројот ***8*** или ***8va***. Тоа значи дека целата делница треба да се транспонира за *октава нагоре* - ако бројот е *над клучот*; за октава *надолу* - ако бројот е *под клучот*. |
|

Пишување ноти по G-клуч
-----------------------

Виолинскиот клуч служи за бележење ноти во обем од, на пример, *е* (*ми* во малата октава) до негде *а³* (*ла* во третата октава) и погоре. Долниот нотен пример прикажува забележени тонови во виолински клуч во опсег од *а* (*ла* во малата октава) до *c³* (*до* во третата октава):

Кои клучеви се употребуваат денес
---------------------------------

Денес се користат три видови клучеви. Нивните имиња се: 

1. G-клуч или *виолински клуч*
2. F-клуч или *бас-клуч*
3. C-клучеви или *вокални клучеви* (*сопран, алт, тенор*).

Еве како изгледаат:

а)  *алтовски клуч*.
б)  *тенорски клуч*.

|  |  |
| --- | --- |
| Бележење на иста нота ***c1*** или ***до*** *во првата октава* во трите клуча: |    |
|

Поврзано
--------

* Бас-клуч
* Транспозиција (музика)
* Помошни линии
* Тоналитет
* 8va

Наводи
------

1. 1 2  Властимир Перичић, *Вишејезични речник музичких термина*
2. ↑  Радивој Лазић - Властимир Перичић, *Основи теорије музике*Предлошка:Несигурен извор
3. ↑  Радивој Лазић, Школа за кларинет: *Учим кларинет IV* Архивирано на 30 декември 2012 г.Предлошка:Несигурен извор

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Виолински клуч" на Ризницата ? |

  


|  |
| --- |
| **Музичка нотација** |
| Нотен систем | предзнаци ∙ такт ∙ тактица |
| Ноти | помошни линии ∙ точка ∙ снижувалка ∙ повишувалка ∙ разрешувалка ∙ пауза ∙ лигатура |
| Kлучеви | виолински ∙ алтовски ∙ бас-клуч |
| Предлошка:Бар теорија на музиката |
**„Победнички поен"** (англиски: *Match Point*) — американски филм од 2005 година, во режија на Вуди Ален, кој е автор и на сценариото, заедно со Мики Роуз. Главните улоги ги толкуваат: Александер Армстронг, Џонатан Рис Мејерс, Скарлет Јохансон, Метју Гуд, Брајан Кокс, Пенелопе Вилтон и Емили Мортимер]]. Филмот, снимен во Англија во продукција на *BBC Films*, бил добро примен од филмската критика и постигнал одличен успех кај публиката. Главната тема во филмот се сложените меѓучовечки односи и состојбите во кои се наоѓаат просечните луѓе од високата англиска класа, оптоварени со приватните, деловните и општествените проблеми.

Содржина
--------

Поранешниот тенисер Крис (го игра Рис Мејерс) работи како тренер по тенис во еден лондонски клуб во кој најчесто членуваат богати луѓе. Таму, тој се спријателува со Том Хјут (го игра Гуд), син на богати родители. Дружејќи се со него, Крис ја запознава сестра му Клои (ја игра Мортимер) со која започнува љубовна врска, како и девојката на Том, Нола (ја игра Џохансон) која е убава и привлечна, но фрустрирана поради неуспешниот обид да стане глумица. Крис ги придобива симпатиите на родителите на Клои и тие се венчаваат по што тој се вработува во претпријатието на таткото на Клои. Тогаш, Том и Нола ненадејно ја прекинуваат врската, а по една случајна средба, Нола започнува љубовна врска со Крис, кој сè повеќе се оддалечува од Клои...

Наводи
------

1. ↑  Završni udarac, britansko-američko-luksenburški film (пристапено на 4.11.2023)