**Географијата на Италија** го вклучува описот на сите физички географски елементи на Италија. Италија, чија територија во голема мера се совпаѓа со хомонимниот географски регион, се наоѓа во Јужна Европа и го опфаќа долгиот Италијански Полуостров во облик на чизми, кој го минуваат Апенините, јужната страна на Алпите, големата рамнина на долината По и некои острови вклучувајќи ги Сицилија и Сардинија. Италија е дел од северната хемисфера. Два од островите Пелаги (Лампедуза и Лампионе) се наоѓаат на африканскиот континент.

Вкупната површина на Италија е, 310,230 км2 од кои 294,020  км2 (113,520 милји) е земјиште и 7,210километри квадратни (2,784 милји) е вода. Се наоѓа помеѓу географските широчини 35° и 47° северно, и должината 6° и 19° источно. Италија се граничи со Швајцарија (698 километри или 434 милји), Франција (476 километри или 296 милји), Австрија (404 километри или 251 милји) и Словенија (218 километри или 135 милји), Сан Марино (37 километри или 23) и Ватикан (3.4 километри или 2.1 милји) се енклави. Вкупната должина на границата е 1,836.4 (1,141.1 милји). Вклучувајќи ги островите, Италија има крајбрежје од 7,900 километри (4,900 милји) на Јадранско Море, Јонско Море, Тиренско Море, Лигурско Море, Море Сардинија и Сицилиски Проток.

Италијанскиот географски регион, во својот традиционален и најшироко прифатен обем, има површина од приближно 324,000 км2 (125,000 милји), што е поголема од површината на целата Италијанска Република (301,230 км2 или 116,310 квадранти милји). Италијанскиот географски регион вклучува и територии кои се суверени делови на Хрватска, Франција, Словенија и Швајцарија, како и четирите мали независни држави на Кнежевството Монако, Република Малта, Република Сан Марино и државата Ватикан (Светата Столица).

Општи одлики
------------

 Сателитска слика на Италија.
Италија е споена со централно-западниот дел на европскиот континент со Алпите. Поради својата позиција, тој претставува мост меѓу Европа и Африка. Поточно, италијанскиот полуостров се наоѓа во центарот на Средоземното Море, помеѓу Балканот и Хеленскиот полуостров на исток, Пиринејскиот полуостров на запад, Северна Африка на југ и континентална Европа на север одделени со Алпите.

Италија, исто така, го одвојува западниот слив на Средоземното Море од источниот слив - односно Тиренското Море од Јонското Море - што се протега на запад со Калабрија и Сицилија, кои заедно геолошки формираат полуостровско проширување. Само 140 километри (87 милји) ги одделува Сицилија и Африка (тунискиот полуостров), преку каналот на Сицилија.

На исток, Саленто има 70 километри од албанскиот брег, на најтесната точка на Отрантонскиот теснец. Тоа е Капо д'Отранто (исто така наречено *Пунта Паласкиа*), лоциран на 40° 7' северна географска ширина и 18° 31' источна географска должина. Северно од Саленто се наоѓа долгиот и тесен влез на Јадранското Море.

Карта на климата на Италија
Островите Сардинија и Корзика потоа го делат Тиренското од Сардинското Море.

Vetta d'Italia, до 1997 година се сметала за најсеверната точка на Италија, сега се наоѓа на 400 метри северно во западниот дел на Теста Гемела.
Punta Pesce Spada во Лампедуза, најјужната точка
Светилникот на Пунта Палашја, попознат како Капо д'Отранто, најисточната точка на италијанската територија
Рока Бернауда, најзападната точка на италијанската територија
Крајбрежниот развој на италијанскиот полуостров и островите е огромен; околу 8,000 километри (5,000 милји), кој е многу поголем од оној на Пиринејскиот полуостров, но многу помал од оној на Балканот.

Италија има преваленца на ридски области (41,6% од територијата) во споредба со планинските области (35,2% од територијата) или рамни области (23,2%).

Италијанската почва денес е резултат на антропизација и е делумно планинска, делумно ридска, делумно вулканска, делумно ендолагунарна со испакнатини, полесини, острови, исушена со мелиорација со некогаш поголемо подигање на насипите (на пример, повлекување на 1,7 милијарди кубни метри годишно свежа вода, само од 20 конзорциуми од Венето).

Ниту еден населен центар во Италија не е повеќе од 294 километри (183милји) (18 од морето и италијанската општина најоддалечена од морето е Мадезимо (провинција Сондрио) која е 294 километри (183милји) од Лигурското Море.

### Граници

Италија се граничи со Швајцарија (698 километри или 434 милји), Франција (476 километри или 296 милји), Австрија (404 километри или 251 милји) и Словенија (218 километри или 135 милји). Сан Марино (37 километри или 23 милји) и Ватикан (3.4 километри или 2.1 милји) се енклави. Вкупната должина на границата е 1,836.4 километри (1,141.1 милји). Вклучувајќи ги островите, Италија има крајбрежје од 7,900 километри (4,900 милји) на Јадранско Море, Јонско Море, Тиренско Море, Лигурско Море, и Сицилиски Проток.

### Географска ширина и должина

* Најсеверната точка — Јужен Тирол на 47°5′N 12°11′E﻿ / ﻿47.083° СГШ; 12.183° ИГД﻿ / 47.083; 12.183
* Најјужната точка — Пунта Пеше Спада, Лампедуза, Сицилија на 35°29′N 12°36′E﻿ / ﻿35.483° СГШ; 12.600° ИГД﻿ / 35.483; 12.600 (цела територија); Капо Спартивенто, Палици, Калабрија во 37°55′N 15°59′E﻿ / ﻿37.917° СГШ; 15.983° ИГД﻿ / 37.917; 15.983 (копното)
* Најзападна точка — Рока Бернауда, Бардонекија, Пиемонт во 45°6′N 6°37′E﻿ / ﻿45.100° СГШ; 6.617° ИГД﻿ / 45.100; 6.617
* Најисточна точка — Капо д'Отранто, Отранто, Апулија во 40°6′N 18°31′E﻿ / ﻿40.100° СГШ; 18.517° ИГД﻿ / 40.100; 18.517

Растојанието што го дели Теста Гемела Оксидентале од Пунта Пеше Спада е 1,291 километри (802 милји) ; максималното растојание помеѓу источната и западната граница е околу 600 километри (370 милји). Општините на крајот на Италија се:

* Предои, најсеверната општина
* Лампедуза и Линоза, најјужната општина
* Отранто, најисточната општина
* Бардонекија, најзападната општина

### Висина

* Највисока точка: Мон Блан (Долина Аоста) 4,810.90 метри на 45°50′N 6°51′E﻿ / ﻿45.833° СГШ; 6.850° ИГД﻿ / 45.833; 6.850
* Најниска точка: Јоланда ди Савоја (провинција Ферара) -3.44 метри на 44°53′N 11°59′E﻿ / ﻿44.883° СГШ; 11.983° ИГД﻿ / 44.883; 11.983
* Највисока населба: Трепале, Ливињо 2,209 метри на 46°32′N 10°11′E﻿ / ﻿46.533° СГШ; 10.183° ИГД﻿ / 46.533; 10.183

### Поморски тврдења

* Територијално море: 22.2 километри
* Континентален гребен: 200 метри длабоко или до длабочината на експлоатација
* Ексклузивна економска зона: 541,915 км2

### Географски центар

Иако Институтот за географија од Фиренца постојано изјавувал дека е невозможно уникатно да се одреди центарот на негеометриска форма како онаа на Италија, постојат неколку локации кои, во зависност од усвоените критериуми за мерење, се натпреваруваат за приматот на географскиот центар на Италија:

* Монтелуко (провинција Перуџа);
* Нарни (провинција Терни);
* Орвјето (провинција Терни);
* Риети (провинција Риети).

Користење на земјиштето
-----------------------

* Вештачки (урбани, индустриски итн.): 4,9%
* Земјоделски: 52,2%
	+ Обработливо земјиште: 27,9%
	+ Постојано: 7,1%
	+ Друго: 17,2%
* Дрво: 41,4%
* Мочуришта: 0,4%
* Вода (езера итн.): 1,1%

### Земјиште за наводнување

* 39.510 км 2 (2007)

Поделби
-------

 Во црно, границите на Италијанската Република, во црвено границите на италијанскиот географски регион.
Италијанскиот географски регион во својот традиционален и најшироко прифатен обем, има површина од приближно 324,000 км2, што е поголема од површината на целата Италијанска Република (301,230 км2). Италијанскиот географски регион вклучува и територии кои се суверени делови на Хрватска, Франција, Словенија и Швајцарија, како и четирите мали независни држави на Кнежевството Монако, Република Малта, Република Сан Марино и државата Ватикан (Светата Столица). Италија и италијанскиот географски регион се поделени на три дела, иако со одредени разлики.

### Континентална Италија

Континентална Италија е дефинирана како јужна страна на Алпите, долината По, Лигурија и дел од Апенините ограничени со конвенционалната линија што ја поврзува Ла Специја со Римини. Регионот Ница (што одговара на историскиот округ Ница ), италијанска Швајцарија, дел од Јулијан Марш и други помалку обемни делови од територијата како што се Вале Стрета, Гондо и Вал Монастеро, не се дел од Италијанската Република во нејзиниот континентален дел, но тие се дел од италијанскиот географски регион. Спротивно на тоа, езерото Леи, Вал ди Ливињо, сливот Сан Кандидо, долината Рио Сесто и басенот Тарвизио, иако се дел од Италијанската Република, не се вклучени во италијанскиот географски регион.

### Полуостров Италија

Под полуостровска Италија го подразбираме целиот јужен дел од гореспоменатата линија, до Пунта Мелито во Калабрија (која е најјужната точка на полуостровот) и Санта Марија ди Леука во Апулија. Сан Марино и Ватикан се странски територии, иако се вклучени во италијанскиот географски регион.

Италијанскиот полуостров зазема средна позиција помеѓу трите главни полуострови на јужна Европа, кои се појавуваат точно во центарот на Средоземното Море, со големи острови и некои архипелази.

### Островна Италија

Карта на италијанските острови.
Островната Италија е составена од Сардинија, Сицилија и бројни помали острови, расфрлани или групирани во архипелази во морињата што ги капат бреговите на полуостровот. Корзика не е политички вклучена во островската Италија бидејќи и припаѓа на Франција, но сепак е вклучена во италијанскиот географски регион.

Петте најголеми острови кои припаѓаат на италијанската држава се, според големината:

* Сицилија (2,707 км2)
* Сардинија (24,090 км2)
* Елба (223 км2)
* Сант'Антиоко (108.9 км2)
* Пантелерија (83 км2).

Другите острови кои припаѓаат на Италија се групирани во следните архипелази:

* Архипелагот на Заливот Ла Специја, формиран од островот Палмарија, Тино и Тинето ;
* Тоскански Архипелаг, формиран од островот Елба, најголемиот и најважниот од групата од чии црева се вади железо со векови. На север од островот Елба се издигаат Капраја и Горгона, на југ Пијаноса, Монтекристо, Џанутри и островот Џиљо. Помали островчиња се Черболи и Палмаиола во близина на брегот на Елба, островот Спарвиеро кај Пунта Ала, Формиче ди Гросето, Формика ди Бурано, Формика ди Монтекристо (или Скољо д'Африка ) и некои островчиња покрај брегот на гребенот. на Aргентарио вклучувајќи ги Аргентарола, Исола Роса и Исолото, во прилог на Сече дела Мелорија и Сече ди Вада
* Флегрските Острови (Искја и Прочида) плус Капри, во Неаполскиот Залив; понекогаш трите острови се вклучени во Кампанскиот архипелаг ;
* Понцијански Острови: Понца, Палмарола, Заноне и Вентотене, во заливот Гаета;
* Архипелагот на Липарските Острови или Липари, кој ги вклучува Салина, Липари, најголемиот од групата, Вулкано, сега речиси изумрен вулкан; Панареа, а потоа и Стромболи, еруптивен конус сè уште во активност кој античките Грци го нарекувале *Стронгило* (оттука и Стромболи), поради неговата конусна форма на превртен врв на морето; на овие мора да се додадат Филикуди и Аликуди;
* Егадските Острови, т.е. островите Фавињана, Маретимо, Леванзо и Стањоне, кои произлегуваат помеѓу Марсала и Трапани, западно од Сицилија;
* Пелагиските острови, вклучувајќи ги Линоза, Лампионе и Лампедуза;
* Во Сицилија сè уште ја наоѓаме Устика кај Палермоскиот залив и Пантелерија во средината на Сицилијанскиот Проток;
* Групата на островите Тремити и островот Пијаноса, кои се издигнуваат во Јадранското Море;
* На север од Сардинија Асинара и архипелагот Ла Мадалена, на југ Сан Пјетро и Сант Антиоко.
* Островите Черади Сан Пјетро и Сан Паоло во Тарантскиот Залив.

Орографија
----------

### Планини

 Мон Блан (Монте Бјанко) во долината Аоста, највисоката точка во Европската унија
Речиси 40% од италијанската територија е планинска, со Алпите како северна граница, а Апенините го формираат ’рбетот на полуостровот и се протегаат за 1,350 километри. Алпскиот планински венец е поврзан со Апенините со преминот Colle di Cadibona во Лигурските Алпи. Деветнаесет италијански региони минуваат или Алпите или Апенините, или нивните гранки. Сардинија има планини со свои одлики и се вклучени во сардинско-корзиканскиот релјеф, бидејќи ја зафаќа и Корзика.

Алпите (формирани за време на мезозоикот и кенозоикот) ја опкружуваат долината По на север, исток и запад и се развиваат долж целата северна граница на Италија (околу 1,000 км или 620 ми), создавајќи природна граница. Алпите го содржат највисокиот врв во Европската унија, Мон Блан, на 4,810 метри надморска височина, лоциран помеѓу долината Аоста и Франција.

Апенините (формирани за време на олигоценот) се издигнуваат јужно од долината По и се протегаат од север кон југ низ италијанскиот полуостров, од Лигурија до Калабрија и продолжуваат во северна Сицилија завршувајќи во Мадонија, делувајќи како слив помеѓу Тиренскиот и Јадранско-јонскиот брег.

Највисоките врвови во Италија се наоѓаат на Западните Алпи, каде што има бројни врвови кои надминуваат 4,000 метри вклучувајќи ги Монте Роза (4,634 метри), Сервино (4,478) и Мон Блан кој со своите 4,810 метри. Максималната висина на Апенините е Гран Сасо д'Италија (2,912 метри).

Светски познати планини во Италија се Монте Сервино (Маттерхорн), Монте Роза, Гран Парадизо на Западните Алпи и Бернина, Стелвио и Доломитите долж источната страна на Алпите.

Наводи
------

1. ↑  „Italia", *Dizionario enciclopedico italiano* (италијански), Treccani, **VI**: 413, 1970
2. 1 2  „Italia". *L'Enciclopedia Geografica* (италијански). **I**. De Agostini Ed. 2004. стр. 78.
3. ↑  „La presentazione di una storia delle frontiere orientali italiane: una occasione per riflettere sulle determinanti storiche, economiche e geopolitiche dei confini" (италијански). Working Paper n. 2007-41, Università degli Studi di Milano. 2007. Посетено на 29 January 2022.
4. 1 2  „Archives historiques de la Suisse italienne - Volumes 9-11". Université de Californie. 1934. Посетено на 29 January 2022.
5. ↑  „Un mega-ponte da 140 chilometri che collega la Tunisia alla Sicilia" (италијански). Посетено на 30 January 2022.
6. ↑  „Un gigante nel mare di Otranto, le montagne dell'Albania incantano i turisti" (италијански). Посетено на 30 January 2022.
7. ↑  „Coste italiane" (PDF) (италијански). Посетено на 28 January 2022.
8. ↑  „Sviluppo costiero italiano". Архивирано од изворникот на 6 March 2021. Посетено на 28 January 2022.
9. ↑  „Elenco in ordine alfabetico delle domande di Geografia" (италијански). Посетено на 30 January 2022.
10. ↑  „Madesimo Valchiavenna: tra giochi d'acqua, marmotte e piste da sci" (италијански). Посетено на 30 January 2022.
11. ↑  „PETRANGELI: "IL CENTRO D'ITALIA NON SI TOCCA. SIAMO NOI!"" (италијански). RietiLife. 2 March 2015. Посетено на 22 May 2016. The Military Geographic Institute denied my offices the fact that the prestigious Army structure carried out a study on central Italy. The IGM not only knows nothing about it but has also reiterated, and will formally do so in the coming days, an information already known: the boot is not a geometric figure and it is therefore impossible to determine the exact location of central Italy.
12. ↑  „"Narni è il centro geografico d'Italia" - Ma la spodestata Rieti non ci sta" (италијански). Посетено на 30 January 2022.
13. ↑  „Gruppo speleologico Narni" (италијански). Архивирано од изворникот на 9 March 2014. Посетено на 28 January 2022.
14. ↑  Emma Louise Cheeseman. „L'autorità olandese Kadaster individua a Orvieto l'esatto centro geografico dell'Italia" (италијански). Архивирано од изворникот на 6 September 2012. Посетено на 28 January 2022.
15. ↑  Londrillo, Antonio (2004). *Alla scoperta della mia regione* (италијански). Bulgarini. стр. 18. ISBN 88-234-2327-9.
16. ↑  Riganti], [dir. da Alberto (1991). *Enciclopedia universale Garzanti* (Nuova ed. aggiornata e ampliata.. изд.). Milano: Garzanti. ISBN 88-11-50459-7.
17. ↑  „Colle di Cadibona - Touring Club Italiano" (италијански). Посетено на 15 April 2010.
18. ↑  „Le orogenesi - Regione Emilia-Romagna" (италијански). Архивирано од изворникот на 22 April 2009. Посетено на 15 April 2010.
19. ↑  „Integrazione di dati geologici e geofisici per un quadro geodinamico del sistema appennino meridionale arco-calabro-Sicilia" (PDF) (италијански). Архивирано од изворникот (PDF) на 25 November 2015. Посетено на 15 April 2010.