**Македонски Брод** (изворно и историски познат едноставно како **Брод**, од поимот *брод* — прегазлив дел од река) — гратче во западниот дел на Македонија. Се наоѓа во горниот тек на реката Треска и претставува воедно средиште на областа Поречје и истоимената општина. Од Кичево е оддалечен 27 километри во источен правец, а од Прилеп 37 километри во северозападен правец. Со Скопје е поврзано преку регионалниот пат Скопје-Македонски Брод со должина од 100 километри, кој поминува низ резерватот Јасен. Исто така, со главниот град е поврзано и преку градовите Кичево, Гостивар и Тетово, при што должината така изнесува околу 150 километри.

Македонски Брод е еден од помалите градови во Македонија. Тој се наоѓа во Поречката област и претставува нејзин административен и општински центар. Градот лежи на бреговите на горното сливно подрачје на реката Треска. Оттаму произлегло и неговото име Брод.

На местото на денешниот град, над водите на Треска постоел еден мост што ги поврзувал градовите Прилеп и Кичево. Мостот меѓу народот бил познат под името *Брод*.

Географија
----------

Гратчето се наоѓа во средишниот дел на Западна Македонија, во областа Порече, во горното течение на реката Треска. Се наоѓа на надморска височина од 545 метри.

Историја
--------

Според еден надгробен споменик пронајден во селото Крапа, утврдено е дека просторот бил населен со Римјани.

Подоцна, со доаѓањето на Словените, во овој крај се доселило словенското племе Берзити, односно Брсјаци.

Македонски Брод е стара населба. Првпат се споменува во една повелба на кралот Стефан Урош II Милутин од 1300 година. Стариот дел на населбата се наоѓал на левиот брег на реката Треска.

Во околината на Брод, во близина на селото Девич, видливи се остатоци од градби што ја потврдуваат претпоставката дека на тој простор, во средниот век, постоела населба која функционирала како центар на целата област. Таму се издигаат Девините Кули кои се изградени во близина на пештерата Пешна, каде пак се наоѓаат остатоци од ѕидините на градот, кој, според преданието, го изградила младата девојка Пешна, сестра на јунакот Крале Марко.

Вкупно 7 жители на оваа населба се заведени како жртви во Втората светска војна.

Стопанство
----------

Споменик на паднатите борци од НОБ во Македонски Брод
Од стопанските дејности населението главно се занимава со земјоделство и сточарство. Во градот има неколку индустриски погони меѓу кои најзначано е тутунското претпријатие. Со затворањето на фабриката за изработка на железни монети и огнено оружје „Сувенир" во селото Самоков (поранешен општински центар) прекина работниот однос на голем дел од граѓаните на Македонски Брод кои беа вработени таму.

Општина
-------

Македонски Брод е центар на истоимената Општина Македонски Брод, општина во западниот дел на Република Македонија. Општината зафаќа површина од 888,97 км2 и според територијата е трета општина по големина во Македонија, веднаш по Прилеп (1.194,94 км2) и Кавадарци (992,44 км2).

Клима
-----

Територијата на општината се наоѓа под влијаније на умерено-континентална клима, кој се одликува со ладни и врнежливи зими, суви и топли лета. На високите планини е изразена планинска клима со кратки и ладни лета и долги и снежни зими. Најтопол месец со средна просечна месечна температура е јули со 25˚C. Најстуден месец со средна просечна месечна температура е декември со -15 до 3˚C. Екстремни температура се движат од 41˚C во август до -27˚C во јануари.

Културни и природни знаменитости
--------------------------------

Црквата Св. Богородица
Цркви
* Црква „Св. Богородица" - изградена во 1872 година и претставува главна парохиска црква на Бродската парохија;
* Црква „Св. Архангел Михаил" - изградена во 1998 година;
* Црква „Св. Никола" - изградена во 1933 година. Потекнува од 14 век, а обновена била и во 18 век.
* Црква „Св. Петка" - најновата градска црква. Се наоѓа спроти старата болница. Почнала да се гради во 2015 година;

Археолошки наоѓалишта
* Грамада — некропола од доцноантичко време;
* Кале — градиште од доцноантичко време;
* Кула — населба и кастел од средниот век;
* Рајчица — базилика и некропола од старо христијанско време и ран среден век;

Администрација и политика
-------------------------

### Избирачко место

Во градот постојат избирачките места бр. 247, 247/1, 248, 248/1 и 249 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште и дом на пензионери.

На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 3.122 гласачи.

Население
---------

На Етнографската карта на Битолскиот Вилает од 1901 г. *Брод* се води како чисто македонско село во Кичевската каза на Битолскиот санџак со 30 куќи.

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралство Југославија во 1931 година, тогашното село *Брод* имало 350 Македонци.

Според пописот од 2002 година во градот Македонски Брод живееле **3.740 жители**. Македонски Брод бележи благ, но постојан пораст на своето население, кое покрај раѓањето, највеќе се должи на доселувањето на луѓе од селата во Поречието.

Етнички групи
Според пописот на населението од 2002 година, во градот имало 3.740 жители и спаѓал во групата на мали градови. Етнички гледано, населението е составено од:



| Етнички групи |
| --- |
|  |  |  |
| Македонци |    | 99,60 % |
| Срби |    | 0,24 % |
| Роми |    | 0,08 % |
| Бошњаци |    | 0,03 % |
| други |    | 0,05 % |



| Народ | Вкупно | Удел (%) |
| --- | --- | --- |
| **Македонци** | **3.725** | 99,60 |
| Роми | 3 | 0,08 |
| Срби | 9 | 0,24 |
| Бошњаци | 1 | 0,03 |
| други | 2 | 0,05 |

Јазик
Во градот се зборуваат следниве јазици:



| Јазици |
| --- |
|  |  |  |
| македонски |    | 99,73 % |
| српски |    | 0,11 % |
| други |    | 0,11 % |
| ромски |    | 0,05 % |



| Јазик | Вкупно | Удел (%) |
| --- | --- | --- |
| **македонски** | **3.730** | 99,73 |
| ромски | 2 | 0,05 |
| српски | 4 | 0,11 |
| други | 4 | 0,11 |

Вероисповед
Во Македонски Брод се застапени следните религиски групи:



| Религија |
| --- |
|  |  |  |
| Православие |    | 99,76 % |
| други |    | 0,16 % |
| Католицизам |    | 0,05 % |
| Ислам |    | 0,03 % |



| Вероисповед | Вкупно | Удел (%) |
| --- | --- | --- |
| **православни** | **3.731** | 99,76 |
| муслимани | 1 | 0,03 |
| католици | 2 | 0,05 |
| други | 6 | 0,16 |

Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Македонски Брод:

Население во минатото| 

| Година | Нас. | ±% |
| --- | --- | --- |
|  1948 | 567 | —     |
|  1953 | 628 | +10.8% |
|  1961 | 947 | +50.8% |
|  1971 | 1.219 | +28.7% |
|  1981 | 1.961 | +60.9% |

 | 

| Година | Нас. | ±% |
| --- | --- | --- |
|  1991 | 3.277 | +67.1% |
|  1994 | 3.358 | +2.5% |
|  2002 | 3.740 | +11.4% |
|  2021 | 3.643 | −2.6% |

 |
|  |

| Години | Македонци | Албанци | Турци | Роми | Власи | Срби | Бошњаци | Ост. | б.п. | Вкупно |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1948 | — | — | — | — | — | — | — | — | — | **567** |
| 1953 | 613 | 1 | 5 | 0 | 0 | 3 | — | 6 | — | **628** |
| 1961 | 931 | 4 | 0 | — | — | 4 | — | 8 | — | **947** |
| 1971 | 1.155 | 1 | 0 | 0 | — | 18 | — | 45 | — | **1.219** |
| 1981 | 1.926 | 0 | 0 | 10 | 0 | 9 | — | 16 | — | **1.961** |
| 1991 | 3.256 | 0 | 0 | 0 | 0 | 8 | — | 13 | — | **3.277** |
| 1994 | 3.343 | 0 | 0 | 0 | 0 | 6 | — | 9 | — | **3.358** |
| 2002 | 3.725 | 0 | 0 | 3 | 0 | 9 | 1 | 2 | — | **3.740** |
| 2021 | 3.511 | 16 | 0 | 9 | 0 | 7 | 1 | 6 | 93 | **3.643** |

\* Извор: Државен завод за статистика на Република Македонија (1948-2002), според податоци од официјалните пописи во соодветните години

Наводи
------

1. ↑  „Почетна". *Општина Македонски Брод*. Посетено на 2020-04-18.
2. ↑  „Македонија нема море, но има брод. Македонски Брод!". *vecer.mk*. Архивирано од изворникот на 2020-06-30. Посетено на 2020-04-18.
3. ↑  „Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија" (PDF).
4. ↑  Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска (уред.). *Карта на верски објекти во Македонија*. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7.
5. ↑  Коцо, Димче (1996). *Археолошка карта на Република Македонија*. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069
6. ↑  „Описи на ИМ". Архивирано од изворникот на 2023-08-17. Посетено на 3 ноември 2019.
7. ↑  „Претседателски избори 2019". Архивирано од изворникот на 2019-12-29. Посетено на 3 ноември 2019.
8. ↑  Михајловски, Роберт, уред. (2017). *Етнографска карта на Битолскиот вилает* (PDF). Каламус. стр. 35.
9. ↑  „200K Volkstumskarte Jugoslawien".
10. ↑  Стојмилов, Александар; Апостоловска - Тошевска, Билјана (2016). *Социоекономска географија на Република Македонија* (PDF) (II доп.. изд.). Скопје: Природно-математички факултет. стр. 91. ISBN 9989-668-50-7.
11. 1 2 3 4 5 6  „Попис на Македонија" (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. Посетено на 5 јули 2016.

Надворешни врски
----------------

* Македонски Брод на Ризницата ?
* Портал на Општина Македонски Брод

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Градови во Македонија по население |
| --- |
|  |
| 50.000+ | 
* Битола
* Куманово
* Прилеп
* **Скопје**
* Тетово

 |
|  |
| 20.000+ | 
* Велес
* Гостивар
* Кавадарци
* Кичево
* Кочани
* Охрид
* Струмица
* Штип

 |
|  |
| 10.000+ | 
* Гевгелија
* Дебар
* Крива Паланка
* Неготино
* Радовиш
* Свети Николе
* Струга

 |
|  |
| 2.000+ | 
* Берово
* Богданци
* Валандово
* Виница
* Делчево
* Демир Капија
* Демир Хисар
* Кратово
* Крушево
* Македонска Каменица
* Македонски Брод
* Пехчево
* Пробиштип
* Ресен

 |
|  |
| 
* Општини во Македонија

 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Општина Македонски Брод |
| --- |
|  |
| 
* Белица
* Бенче
* Битово
* Близанско
* Брезница
* Брест
* Вир
* Волче
* Горни Манастирец
* Горно Ботушје
* Горно Крушје
* Грешница
* Девич
* Долни Манастирец
* Долно Ботушје
* Долно Крушје
* Драгов Дол
* Дреново
* Заград
* Звечан
* Здуње
* Зркле
* Ижиште
* Инче
* Калуѓерец
* Ковач
* Ковче
* Косово
* Крапа
* Лаг 1
* Латово
* Локвица
* Лупште
* **Македонски Брод**
* Могилец
* Модриште
* Ореовец
* Рамне
* Растеш
* Русјаци
* Самоков
* Сланско
* Слатина
* Суводол
* Сушица
* Тажево
* Томино Село
* Тополница
* Требино
* Требовље
* Црешнево

 | Грб на Општина Македонски Брод |
|  |
| Раселени | 
* Старо Село

 |
|  |
| Историски | 
* Барбарос
* Браќани

 |
|  |
| 1 Лаг во 2014 г. со закон е прогласен за самостојно село, но не било вклучен во пописот од 2021 г. |

 |