**Бела кула** (грчки: *Λευκός Πύργος, Левкос Пиргос*, турски: *Beyaz Kule*, Бејаз куле) — историска знаменитост и музеј кој се наоѓа во градот Солун, Егејска Македонија, на самиот брег од Солунскиот Залив.

Историја
--------

Кулата ја заменила стара византиска кула, спомената од солунскиот епископ Евстатиј Катафлор во неговиот опис за опсадата на градот од Норманите во 1185 година.

Кулата е најисточната од трите кули на морските ѕидини на градот. Таа ги поврзувала источните ѕидини со морските ѕидини на градот, разделувајќи ја евејската населба од муслиманските гробишта. Кулата била изградена од османлискиот султан Сулејман I во периодот од 1535 до 1536 година. Според некои податоци, кулата била изградена од страна на Мурат II по опсадата на градот во 1430 година. Историчарот Франц Бабингер пишува дека е можно оваа кула да била дизајнирана од големиот османлиски архитект Мимар Синан бидејќи слична таква кула во истиот период била изградена на албанското пристаниште во Валона во 1537 година.

Од страна на османлиските власти била користена како тврдина и затвор, место во кои лежеле голем број на македонски револуционери и противници на османлиската власт. Во 1826 година по наредба на султанот Махмуд II во кулата масовно започнале да се убиваат затворениците. Поради безбројните жртви од османлиската тортура и погубувања, кулата била наречена Кула на Јаничарите, Камлакуле - Кулата на крвта и Црвена кула до кон крајот на 19 век.. Турците издале посебна султанска наредба која се викала ираде, со која се забранувало затворот да се нарекува Крвава кула. Во 1890 година кулата била варосани и така се здобила со денешното име. Иако денес фасадата има светложолта боја, таа сè уште се нарекува Бела кула.

По крајот на Балканските војни, Солун станал дел од Грција, и во текот на Првата светска војна, кулата се користела како команден центар и како магацин за археолошки наоди, откриени од британските делови. Подоцна била користена како елемент за воздушна одбрана на градот и како метеоролошка лабораторија на Солунскиот универзитет. Пред кулата работело познатото кафуле и театар "Театарт на Белата кула", срушен во 1954 година за проширување на паркот.

Денес, кулата се наоѓа на крајбрежниот булевар "Ники". Во неа е сместен музејот на византиската култура и претставува една од водечките туристички атракции на градот. Градбата е под управа на грчкото Министерство за култура и Агенцијата за византиските антики.

Кулата е цилиндрична со висина од 33,9 m и пречник од 22,7 m. Има приземје и 6 ката, поврзани со 120-метарска скали.

Банкарска контроверзија
-----------------------

Во раните години на 1990-тите Белата кула била центар на голем спор меѓу Грција и Македонија. Една од големите политички партии во Република Македонија и водечка опозиција ВМРО-ДПМНЕ понудила печатење на банкноти на кои е прикажана Белата кула. Сепак Владата го отфрлила предлогот на ВМРО-ДПМНЕ и прифатила друг дизајн за македонските банкноти, кои биле пуштени во оптек во 1992 година.

По ова во Скопје започнало да се печатат неофицијални банкноти со слика од Белата кула, кои се продавале како сувенири.

Галерија
--------

* Османлиска поштенска маркаОсманлиска поштенска марка
* Кулата во 1970Кулата во 1970
* Поглед кон кулатаПоглед кон кулата
* Поглед кон внатрешните скалиПоглед кон внатрешните скали
* Галерија во првиот спратГалерија во првиот спрат
* Галерија во вториот спратГалерија во вториот спрат
* Галерија во четвртиот спратГалерија во четвртиот спрат
* Поглед од балконотПоглед од балконот

Наводи
------

1. ↑  Kiel, Machiel (1973). „A Note on the Exact Date of Construction of the White Tower of Thessaloniki". *Balkan Studies*. **14**: 325–357.
2. 1 2  Glenny, p.181
3. ↑  Tracy (2000), p.303–307.
4. ↑  Tracy (2000), p.306, note 56.
5. ↑  Roudometof, Victor (2002). „Toward an Archaeology of the Macedonian Question". *Collective Memory, National Identity, and Ethnic Conflict*. Greenwood Publishing. стр. 64. ISBN 0-275-97648-3.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Бела кула (Солун)" на Ризницата ? |

* Official Museum Site Архивирано на 30 јули 2012 г.