***Abies alba***, е **европска сребрена елка** или **сребрена елка.**  Тоа е ела израсната во планините на Европа, од Пиринеите на север до Нормандија, на исток до Алпите и Карпатите, Словенија, Хрватска, Босна и Херцеговина, Црна Гора, Србија и на југ до Италија, Бугарија, Косово, Албанија и северна Грција; исто така најчесто се одгледува на плантажите за новогодишни елки во североисточниот регион на Северна Америка што ја опфаќа Нова Англија во САД до поморските провинции на Канада. 

 Сребрена елка и кора од дрво во државната шума Валомброса (Италија)
 Илустрација на неколку делови од растението
 Незрел конус
 Садници

Опис
----

*Abies alba* е големо зимзелено зимзелено дрво кое расте до 40-50 метри, исклучително до 60 метри висока и со пречник на стеблото до 1,5 метри. Најголемото измерено дрво било високо 60 метри кое имало пречник на стеблото од 3,8 метри. Се појавило на надморска височина од 300-1.700 метри (главно над 500 метри), на планини со врнежи од над 1000 милиметри годишно.

Листовите се иглести, израснати допираат до земјата и се долги околу 1.8 -3.0 сантиметри и 2.0 милиметри гледано како 0,5 милиметри со сјајна темно зелена боја одозгора, и со две зеленикаво-бели ленти на стомата (коренот) подолу. Врвот на листот обично е малку засечен на врвот. Конусите се од 9 -17 сантиметри долги и 3-4 сантиметри широки, со околу 150-200 лушпи, а секој лист има како извлечена линија како две крилести семиња ; тие се распаѓаат кога созреваат за да го ослободат семето.  Дрвото е бело,па тоа доведува до името на видот - *алба* .

Кога се одгледува на насади со новогодишни елки, дрвото природно формира симетричен триаголник. Дрвјата се полни и густи со силен зимзелен мирис и се знае дека се едни од најдолготрајните по сечењето. Во шумата зимзелените тежнеат да формираат насади со други елки и буки. Таа е тесно поврзана со бугарската ела ( *Abies borisiiregis* ) понатаму на југоисток на Балканскиот Полуостров, шпанската ела ( *Abies pinsapo* ) од Шпанија и Мароко и сицилијанската ела ( *Abies nebrodensis* ) на Сицилија, што се разликува од овие и други сродни евросредоземни ели во пореткото зеленило, со листовите распространети од двете страни на ластарот, оставајќи го пукањето лесно видливо одозгора. Некои ботаничари ја третираат бугарската ела и сицилијанската ела како сорти на сребрена ела, како *A. alba* var. *acutifolia* и *A. alba* var. *nebrodensis*, соодветно.

Екологија
---------

Сребрената елка е важен составен вид во динарската варовничка блокова ела шума на западниот Балкански Полуостров .[]

Во Италија, сребрената елка е важна компонента на мешаната широколисна иглолисна шума на Апенинските планини, особено во северниот дел на Апенин. Елата претпочита студена и влажна клима, во северна изложба, со високи врнежи (над 1500 mm годишно). Во ориенталните Алпи во Италија, сребрените елки растат во мешани шуми со норвешка смрека, бука и други дрвја.

Неговите конусни крлушки ги јадат гасениците на молецот *Cydia illutana*, додека *C. duplicana* се храни со кората околу повредите или болста рак.[]

Хемија и фармакологија
----------------------

Кората и дрвото на сребрената елка се богати со антиоксидативни полифеноли. Идентификувани се шест фенолни киселини (галска, хомованилна, протокатехуична, р-хидроксибензоева, ванилна и п-кумарна), три флавоноиди (катехин, епикатехин и катехин тетраметил етер) и осум лигнани (таксирезинол, 7-(2-метил-3, -дихидрокситетрахидропиран-5-илокси)-таксирезинол, секоизоларицирезинол, ларицинрезинол, хидроксиматерезинол, изоларицирезинол, матиресинол и пинорезинол ). Се покажа дека екстрактот од стеблото ја спречува атеросклерозата кај заморчињата  и има кардиопротективен ефект кај изолираните срца на стаорци. Утврдено е дека екстрактот од дрво од сребрена ела го намалува гликемискиот одговор после јадење (концентрација на шеќер во крвта после оброк) кое било испитано кај здрави доброволци.

Користи
-------

Во римско време дрвото се користело за правење дрвени буриња за складирање и транспорт на вино и други материи.

Може да се извади смолести есенцијално масло. Ова масло со мирис на бор се користи во парфеми, производи за капење и аеросоли за инхалации. Неговите гранки (вклучувајќи ги листовите, кората и дрвото) се користеле за производство на пиво од смрека.

Сребрената елка е видот што првпат се користел како новогодишна елка, но во голема мера е заменет со Нордманова елка (која има погусто, поатрактивно зеленило), норвешката смрека (која е многу поевтина за одгледување) се користи како и други видови.[]

Дрвото е силно, лесно, светло обоено, фино зрнето, рамномерно со текстура и долги влакна. Дрвото главно се користи како градежно дрво, мебел, иверица, пулпа и производство на хартија .

Медната роса што ја создаваат вошките вошки кои седат на сребрената елка ја собираат пчелите. Добиениот мед се продава како „мед од елка".

Етимологија
-----------

*Abies* е изведен од латински, што значи „подигнување". Името се користело за да се однесува на високи дрвја или бродови.

*Алба* значи „светло" или „мртво бело".

Наводи
------

1. 1 2 3 4 5  Gualtiero Simonetti (1990). Stanley Schuler (уред.). *Simon & Schuster's Guide to Herbs and Spices*. Simon & Schuster, Inc. ISBN 978-0-671-73489-3.
2. 1 2  Tavčar Benković, Eva; Žigon, Dušan; Mihailović, Vladimir; Petelinc, Tanja; Jamnik, Polona; Kreft, Samo (2017). „Identification, in vitro and in vivo Antioxidant Activity, and Gastrointestinal Stability of Lignans from Silver Fir (Abies alba) Wood Extract". *Journal of Wood Chemistry and Technology*. **37** (6): 467–477. doi:10.1080/02773813.2017.1340958.
3. ↑  Vasincu A, Creţu E, Geangalău I, Amalinei RL, Miron A. Polyphenolic content and antioxidant activity of an extractive fraction from *Abies alba* bark.
4. ↑  Tavčar Benković, Eva; Grohar, Tina; Žigon, Dušan; Švajger, Urban; Janeš, Damjan; Kreft, Samo; Štrukelj, Borut (2014). „Chemical composition of the silver fir (*Abies alba*) bark extract Abigenol and its antioxidant activity". *Industrial Crops and Products*. **52**: 23–28. doi:10.1016/j.indcrop.2013.10.005.
5. ↑  Drevenšek, Gorazd; Lunder, Mojca; Tavčar Benković, Eva; Mikelj, Ana; Štrukelj, Borut; Kreft, Samo (2015). „Silver fir (*Abies alba*) trunk extract protects guinea pig arteries from impaired functional responses and morphology due to an atherogenic diet". *Phytomedicine*. **22** (9): 856–861. doi:10.1016/j.phymed.2015.06.004. PMID 26220633.
6. ↑  Drevenšek, Gorazd; Lunder, Mojca; Benković, Eva Tavčar; Štrukelj, Borut; Kreft, Samo (2016). „Cardioprotective effects of silver fir (Abies alba) extract in ischemic-reperfused isolated rat hearts". *Food & Nutrition Research*. **60**: 29623. doi:10.3402/fnr.v60.29623. PMC 5069298. PMID 27756448.
7. ↑  Debeljak, J.; Ferk, P.; Čokolič, M.; Zavratnik, A.; Tavč Benković, E.; Kreft, S.; Štrukelj, B.: Randomised, double blind, cross-over, placebo and active controlled human pharmacodynamic study on the influence of silver fir wood extract (Belinal) on post-prandial glycemic response.
8. ↑  Kilby, Kenneth (1977), *The cooper and his trade*, Fresno, California, Linden Publishing, p.99. ISBN 0941936163
9. ↑  London Medical Gazette, 23 September 1837, page 935:
10. ↑  Wolf, Heino. „Silver fir - *Abies alba*" (PDF). *EUFORGEN Technical Guidelines for Genetic Conservation and Use*. Архивирано од изворникот (PDF) на 23 January 2017. Посетено на 18 October 2016.
11. ↑
12. 1 2  Gledhill, David (2008).

* Kunkar, Alp; Kunkar, Ennio (2000). *Le piante officinali della Calabria* (италијански). Laruffa Editore. ISBN 978-88-7221-140-3.

Надворешни врски
----------------

* четинари.org: *Abies alba*
* botany.cz: *Abies alba* Mill
* photomazza.com: *Abies alba*
* conifersaroundtheworld.com: Abies alba - европска бела ела .
* pfaf.org: *Abies alba* Mill.
* monumentaltrees.com: Најгустите, највисоките и најстарите европски сребрени ела ( *Abies alba* )
* baumkunde.de: Weiß-Tanne ( *Abies alba* ) | На германски
* *Abies alba*. Карта на дистрибуција, единици за генетска конзервација и сродни ресурси. Европска програма за генетски ресурси на шумите (EUFORGEN)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Таксонски назнаки | 
* Википодатоци: Q146992
* BioLib: 2360
* EoL: 1033070
* EPPO: ABIAL
* GBIF: 2685484
* GRIN: 629
* iNaturalist: 136319
* IPNI: 261448-1
* IRMNG: 11034791
* ITIS: 506607
* МСЗП: 42270
* NCBI: 45372
* NZOR: 16604080-28c5-4964-883c-36eff9835452
* PfaF: alba Abies alba
* Plant List: kew-2609691
* PLANTS: ABAL3
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:60468511-2
* Tropicos: 24900049
* uBio: 8276318
* WCSP: 381621

 |

 |