Лозја во регионот Брда
 Традиционална куќа со лозје во регионот Птуј
Словенија има повеќе од 28.000 винарии кои произведуваат помеѓу 80 и 90 милиони литри годишно од 22.300 хектари лозови насади во земјата. Околу 75% од производството во земјата е бело вино. Речиси целото вино се консумира за домашниот пазар со само 6,1 милиони литри годишно што се извезуваат — најмногу во САД, Босна и Херцеговина, Хрватска и во последно време во Чешка. Поголемиот дел од производството на вино во земјата спаѓа во класификацијата на врвно *(врхунско)* вино со помалку од 30% класифицирано како основно трпезно вино *(намижно вино)*. Словенија има три главни вински региони: винарски регион Драва, винарски регион Долна Сава и Приморски винарски регион. 

Лозарството и винарството постоело во овој регион уште од времето на племињата Келти и Илири, многу пред Римјаните да го воведат винарството во земјите на Франција, Шпанија и Германија.  Во 2016 година, едно истражувачко проучување засновано на ДНК анализа и историски ампелографски извори покажало дека две меѓународни сорти црвено грозје, Blaufränkisch и Blauer Portugieser, најверојатно потекнуваат од регионот Штаерска во современа Словенија.

Историја
--------

За разлика од многу од главните европски вински региони, лозарската историја на Словенија претходи на римските влијанија и може да се проследи наназад до раните келтски и илирски племиња кои почнале да одгледуваат винова лоза за производство на вино некаде помеѓу 5 и 4 век п.н.е. До средниот век, христијанската црква го контролирала поголемиот дел од производството на вино во регионот преку манастирите. Во времето кога земјата била дел од Австроунгарското Царство, винариите во приватна сопственост имале одредено присуство во регионот, но постојано опаѓале по падот на царството и почетокот на Југославија. До крајот на Втората светска војна, задругите го контролирале речиси целото производство на вино во регионот и квалитетот бил многу низок бидејќи акцентот бил ставен на наливното производство на вино. Исклучок биле неколкуте мали приватни винарии во регионот на долината Драва кои можеле да продолжат со работа. 

Во 1967 година, владата го основала PSVVS (Бизнис асоцијација за лозарство и производство на вино) кое воспоставило практики за тестирање за обезбедување квалитет и издало печати за одобрение за вина кои ги исполнуваат стандардите на организацијата. Во 1991 година Словенија станала првата југословенска република која прогласила независност. Додека винската индустрија, како и другите сектори на словенечката економија, доживеале одреден пад по превирањата од војните во Југославија, силните врски на регионот со Западот и овозможиле на индустријата брзо да закрепне. Денес, словенечката винска индустрија е најнапредна и најразвиена од поранешните југословенски републики и почнува да добива интерес за светскиот вински пазар.

 Главните вински региони во Словенија

Клима и географија
------------------

Словенија има разновидна географија која обезбедува широк спектар на микроклими. На север се граничи со Австрија, и е разделена со Алпите. На запад се наоѓа Италија и Јадранското Море, Унгарија на исток и Хрватска со која ја формира јужната граница. Регионот има континентална клима со студени, суви зими и топло лето. Далечните западни региони на Приморјето имаат одредено средоземноморско влијание. Некои вообичаени лозарски опасности во регионот вклучуваат пролетен мраз, суша во текот на сезоната на растење и летниот град. Многу од лозовите насади во Словенија се наоѓаат во подножјето на Јулијанските Алпи и Караванаки и Панонската Низина. Реките Драва и Сава се главните влијанија во долината Драва и долината на Долна Сава, соодветно.

Винарски региони
----------------

Словенија има три главни региони за одгледување вино (словенечки: *vinorodne dežele*): Приморскиот регион, кој ја опфаќа областа на традиционалниот регион на словенечкото приморје, регионот на Долна Сава, кој ги вклучува долината на Долна Сава, Белата Карниола и Долна Карниола, и регионот Драва, кој ја вклучува долината Драва. Приморскиот регион е меѓународно најпознатиот регион во Словенија. Иако е претежно производител на бело вино, тој е одговорен за најголемиот дел од производството на црвено вино во Словенија.

### Приморски регион

Приморскиот регион (Primorska vinorodna dežela) има две од најпознатите и најистакнати вински области во Словенија, областите Горишка Брда и Копер. Таа е поделена на четири области. Областа Брда се граничи со италијанскиот вински регион Фриули-Венеција Џулија со *Деноминацијата на потеклото на контроллата на* Горишка Брда. Овој регион бил еден од првите во Словенија кој направил концентриран обид за воспоставување меѓународна репутација за квалитет. Областа е засадена со меѓународни сорти Мерло, Каберне Совињон, Шардоне, Совињон бланк, Пино грис и Пино ноар, како и Рибола Гијала, Рефоско и Фриулано. Брда е најпозната по белото вино Ребула и мешавините Мерло-Каберне.

Областа Копер на полуостровот Истар по должината на јадранскиот брег е најтоплиот вински регион во Словенија. Во Копер најмногу се засадува грозјето Рефоско и Малвазија. Областа на платото Карст, лоцирана во близина на италијанскиот град Трст, е позната по винскиот стил Теран, кој е многу темно, високо кисело црвено вино направено од Рефоско, засадено во црвената почва богата со железо во регионот. Други сорти кои се одгледуваат во регионот вклучуваат Piccola nera. 

Областа на долината Випава е специјализирана за лесни, остри бели вина направени од локалното грозје Пинела и Зелен. Други грозје пронајдени низ регионот на Приморјето вклучуваат Барбера, Бели Пино, Каберне Франк, Ципро, Глера, Кларница, Лашки Ризлинг, Малочрн, Румени Мушкат, Сирах и Витовска Гргања.

### Регион Долна Сава

 Вино од Горјанци на планината Жумберак
Долносавски винарски регион (Posavska vinorodna dežela) е единствениот словенечки вински регион кој произведува повеќе црвено вино отколку бело, иако не со голема разлика. Областа е поделена на три области. Областа Бизељско - Брежице е позната по производството на пенливо вино и киселите бели вина направени од грозјето Румени Плавец. Областа Долна Карниола е позната по своето производство на Цвичек направен од мешавина на бело и црвено винско грозје, најчесто Краљевина и Жаметовка. Областа Бела Карниола е позната по своето црвено вино направено од Модра Франкиња и Румени Мускат. Други грозја пронајдени засадени низ Долна Сава долина вклучуваат Бели Пино, Каберне Совињон, Шардоне, Гамај, Модри Пино, Нојбургер, Ранина, Реча Златнина, Ренски Ризлинг, Шентловренка, Шипон, Сиви Пино, и Траминец. Во моментов во регионот на Долна Сава долина доминира повеќе производство на наливно, наместо врвно вино.

### Регион Драва

Винарски регион Драва (Podravska vinorodna dežela) е најголемиот вински регион во Словенија и е поделен на 7 области. Областа Радгона-Капела била првиот словенечки вински регион кој произведувала пенливо вино користејќи *методна шампеноа* во 1852 година. Областа Љутомер - Ормож го опфаќа селото Ерузалим кое е познато по белото вино направено од Дишечи Траминец и Ранина. Заедно со Радгона-Капела и областа Марибор, Љутомер-Ормож произведува некои од најдобрите примероци на вино од долината Драва. Додека областа Халозе се подобрува по квалитет, таа област заедно со окрузите Прекмурје, централнословенските ридови и Шмарје-Вирштањ имаат мало производство што се троши локално. Речиси 97% од виното направено во регионот на долината Драва е бело вино. Други сорти на грозје кои се наоѓаат во долината Драва ги вклучуваат Шаселас, Гамај, Кернер, Краљевина, Мушкат Отонел, Португалка, Ранфол, Ризванец, Румени Мушкат, Зелени Силванец, Златнина и Цвајгелт.

Лозарство и винарство
---------------------

 Пенливо вино од Брда
Во Словенија, многу лозја се наоѓаат покрај падините или ридовите во терасовидни редови. Историски лозите биле обучени во стил на пергола што ги оптимизира приносите на овошјето. Сепак, акцентот на производството на вино со повисок квалитет поттикнало повеќе лозови насади да се префрлат на обука на винова лоза во стилот на Гијот. Стрмниот терен на повеќето лозја поттикнува користење на рачна берба над механичка. 

Вината во Словенија традиционално го следат австриското претпочитање на едносортни пред мешани вина, но производството на мешани вина е во пораст. Додека вината историски старееле во големо словенечко или словенско дрвено буре, трендот бил да се користат мали и различни големини на француски и словенечки дабови буриња. Во Приморјето и црвените и белите вина често минуваат низ малалактична ферментација со долината Драва и долината Сава, кои обично ја користат таа техника само за производство на црвено вино. Во Приморјето, десертните вина се прават во *пасито* стил, а регионот Брда е специјализиран за вина направени од Вердук и Пиколит. Во регионот на долината Драва, ботритизираните вина се произведуваат од Лашки Ризлинг, Ренски Ризлинг и Шипон и се класифицирани во систем сличен на германската класификација на вина врз основа на сладост - почнувајќи од *позна тргатев* (Spätlese), *избор* (Auslese), *јагодни избор* (Beerenausles), *ледно вино* (Eiswein) и *сухи јагодни избор* (Trockenbeerenauslese). 

Словенечките акти за вино пропишуваат дека сите вина мора да бидат предадени на хемиска анализа и дегустација пред да бидат пуштени на пазарот. По тестирањето на вината им се доделува ниво на квалитет според систем сличен на системот QWPSR на Европската Унија - Квалитетни вина произведени во одредени региони. Категориите за квалитет се следните: 

* Трпезно вино (namizno vino)
* Селско вино со сертифициран географски амблем (deželno vino s priznano geografsko označbo, deželno vino PGO)
* Квалитетно вино со заштитено географско потекло (kakovostno vino z zaščitenim geografskim poreklom , )
* Вино со врвен квалитет со заштитено географско потекло ( vrhunsko vino z zaščitenim geografskim poreklom, vrhunsko vino ZGP)

Етикетите на словенечките вина го вклучуваат нивото на сладост на вината кои се движат од *сухо* (суво), *полсухо* (средно-суво), *полсладко* (средно-слатко) и *сладко* (слатко). *Посебното традиционално име* (posebno tradicionalno poimenovanje) ознаката се применува на традиционално словенечко вино од одреден регион. Почнувајќи од 2009 година, овие вина во Словенија се карстното вино *Теран* од словенечкото приморје, долно карњоланското вино *Цвичек*, белото карниолско вино *Белокрањец* и *Метлишка Чрнина*, како и црвеното и белото *Бижељчан* од Бижељско-Сремиќ. 

1. ↑  „Ministrstvo za kmetijstvo, gozdarstvo in prehrano". *Opis stanja v panogi*. Архивирано од изворникот на October 5, 2008. Посетено на March 10, 2011.
2. 1 2 3 4   J. Robinson (ed) *"The Oxford Companion to Wine"* Third Edition pp. 632–633 Oxford University Press 2006 ISBN 0-19-860990-6
3. ↑  Mauel, E.; Röckel, F; Töpfer, R. (2016). „The "missing link" 'Blaue Zimmettraube' reveals that 'Blauer Portugieser' and 'Blaufränkisch' originated in Lower Styria". *Vitis*. **55**: 135–143. doi:10.5073/vitis.2016.55.135-143. Архивирано од изворникот на 2017-02-07. Посетено на 2016-11-25.
4. ↑   H. Johnson & J. Robinson *The World Atlas of Wine* pg 253 Mitchell Beazley Publishing 2005 ISBN 1-84000-332-4
5. ↑  J. Robinson, J. Harding and J. Vouillamoz *Wine Grapes - A complete guide to 1,368 vine varieties, including their origins and flavours* p. 797 Allen Lane 2012 ISBN 978-1-846-14446-2
6. ↑  *Vino Slovenija*