**Најмалку развиените земји** (**LDC** или **НРЗ**) — список на земји во развој кои, според Обединетите нации, покажуваат најниски индикатори за социоекономски развој, со најниска оценка за индексот на човечки развој од сите земји во светот. Концептот на НРЗ потекнува од крајот на 60-тите години на минатиот век и првата група на НРЗ е наведена во ООН во својата резолуција 2768 (XXVI) од 18 ноември 1971 година.

Една земја е класифицирана меѓу најмалку развиените земји ако исполнува три критериуми:

* Критериум за прилагодување на сиромаштијата заснован врз БДП по глава на жител во просек за три години. Една земја мора да има БДП по глава на жител помалку од 1.025 УСД за да биде вклучена во списокот.
* Слабост на човечките ресурси (засновано врз индикатори за исхрана, здравје, образование и писменост за возрасни).
* Економска ранливост (заснована на нестабилност на земјоделското производство, нестабилност на извозот на стоки и услуги, економска важност на нетрадиционални активности, концентрација на извоз на стока, хендикеп на економска малост и процент на население раселено од природни катастрофи).

Заклучно со 2018 година, 47 земји се класифицирани како НРЗ, додека пет се ажурирани помеѓу 1994 и 2017 година. СТО го признава списокот на ООН и вели дека „*Мерките преземени во рамките на СТО можат да им помогнат на НРЗ да го зголемат својот извоз кон другите членки на СТО и да привлечат инвестиции.* *Во многу земји во развој, про-пазарните реформи поттикнуваат побрз раст, диверзификација на извозот и поефикасно учество во мултилатералниот систем за трговија*. "

Преглед
-------

Критериумите за НРЗ се прегледуваат на секои три години од Комитетот за развојна политика (ЦДП) на Економскиот и социјален совет на ООН (ECOSOC). Земјите можат да „*дипломираат*" од класификацијата на НРЗ кога индикаторите ги надминуваат овие критериуми во две последователни тригодишни прегледи. Канцеларијата на Високиот претставник на Обединетите нации за најмалку развиените земји, земјите во развој без излез на море и земјите во развој на малите острови (ООН-ОХРЛЛС) ја координират поддршката на ООН и обезбедуваат услуги за застапување за најмалку развиените земји. Класификацијата се однесува на 47 земји.

На четвртата конференција на ООН за НРЗ, што се одржала во мај 2011 година, делегатите одобриле цел насочена кон промовирање на најмалку половина од сегашните земји на НРЗ во следните десет години. Од 2018 година, 10 или повеќе земји се очекува да бидат ажурирани до 2024 година, со Бангладеш и Џибути кои ги исполнуваат сите критериуми веќе во 2018 година.

Постојат три земји кои во моментов ги исполнуваат критериумите за статус на НРЗ, но одбиле да бидат вклучени во индексот, доведувајќи ја во прашање валидноста или точноста на податоците на ЦДП: Гана, Папуа Нова Гвинеја и Зимбабве .

Употреба и кратенки
-------------------

Најмалку развиените земји можат да се разликуваат од земјите во развој, „*помалку развиените земји*", или други поими за земјите во т.н. Трет свет. Иако многу современи научници тврдат дека „*Третиот свет*" е застарен, ирелевантен или неточен, други може да го користат терминот „*Четврти свет*" во однос на најмалку развиените земји (иако Четвртиот свет се користи и за означување на етнички групи без државјанство). Терминот „*помалку економски развиена земја*" (ЛЕДЦ) се користи и денес.

Меѓутоа, со цел да се избегне забуна помеѓу „*најмалку развиената земја*" и или ЛЕДЦ „*помалку економски развиена земја*" (што може да биде скратено како НРЗ) и да се избегне забуна со земјата во развој без излез на море (што може да се скрати како ЛНРЗ), „ земја во развој "генерално се користи во однос на„ помалку развиената земја ".

За време на прегледот на Обединетите нации во 2018 година, ООН ги дефинирала НРЗ како земји кои исполнуваат три критериуми, од кои едниот бил тригодишна просечна проценка на бруто-националниот доход (БДП) по глава на жител помал од 1.025 УСД. Земјите со население над 75 милиони се исклучени.

Декласификација
---------------

Трите критериуми (човечки средства, ранливост на економијата и бруто-национален доход по глава на жител) ги проценува Комитетот за развојна политика на секои три години. Земјите мора да исполнат два од трите критериуми на две последователни тригодишни прегледи што треба да се земат предвид за *дипломирање*. Комитетот за развојна политика ги испраќа своите препораки за поддршка на Економскиот и социјален совет (ECOSOC).

Од започнувањето на категоријата НРЗ, пет земји *дипломирале* на статусот на *земја* во *развој*. Првата земја што дипломирала на статусот НРЗ била Боцвана во 1994 година. Втората земја билаЗелено'ртски Острови во 2007 година. Малдивите на 1 јануари 2011 година, Самоа во 2014 година  и Екваторска Гвинеја во 2017 година  Вануату ќе дипломира во 2020 година, Ангола во 2021 година, Бутан во 2023 година, а Сао Томе и Принсипе и Соломонските острови ќе ја напуштат категоријата во 2024 година. Непал бил избран да дипломира во земјите во развој во 2018 година. Сепак, властите на Непал побарале да се одложи за 2021 година. Бангладеш ги исполнил критериумите за прв пат во 2018 година и најверојатно ќе дипломира во 2024 година според Министерството за економски и социјални работи на ООН.

Конференции на ООН
------------------

Имало четири конференции на Обединетите нации за НРЗ, одржани на секои десет години. Првите две биле во Париз, во 1981 и 1991 година; третата во Брисел во 2001 година.

Четвртата конференција на ООН за најмалку развиените земји (НРЗ-IV) се одржала во Истанбул, Турција, од 9 до 13 мај 2011 година. На конференцијата присуствувал Бан Ки Мун, шефот на ООН и близу 50 премиери и шефови на држави. Конференцијата ја одобрила целта да се подигнат половина од постојните најмалку развиени земји од категоријата НРЗ до 2022 година. Како и со Консензусот за развој во Сеул, составен во 2010 година, силен акцент бил ставен на зајакнување на продуктивната способност и физичката инфраструктура, при што неколку невладини организации не биле задоволни со акцентот ставен на приватниот сектор.

Улога на граѓанското општество
------------------------------

Во процесот на зголемување на свеста за потребите на НРЗ, важноста на придонесите на членовите на граѓанското општество за првпат биле признати за време на НВО Форумот одржан паралелно со третата конференција на ООН за најмалку развиените земји во Брисел во 2001 година. Важноста на граѓанското општество и неговите придонеси е исто така опишана во Резолуцијата 63/227 на УНГА. После НРЗ III, глумците од граѓанското општество се активно вклучени во процесите на донесување одлуки на ООН во врска со НРЗ. Тие исто така биле вклучени во имплементацијата и следењето, следењето и прегледот на напредокот направен од НРЗ и успехот во спроведувањето на ЗПО. За НРЗ IV, ООН-ОХРЛЛС му го доверил на НРЗ Воч, глобална мрежа на граѓански организации на НРЗ (ГО), да го преземе водството во координирање на патеката на граѓанското општество.

LDC Watch организирал консултации со граѓанското општество на различни нивоа. На регионално ниво, во партнерство со ОН-OHRLLS и соодветните агенции на ООН, биле организирани следниве три консултации:

1. Африканско Собрание на граѓанското општество на НРЗ на 5-6 март 2010 година, Адис Абеба (Етиопија) пред официјалниот регионален преглед во Африка
2. Собрание на граѓанското општество на Тихиот Океан на 3-6 август 2010 година, Порт Вила (Вануату) паралелно со четириесет и првиот официјален форум на Тихоокеанските острови
3. Собрание на граѓанското општество во Азија на 22-23 ноември 2010 година, Бангкок (Тајланд)

Овие консултации биле организирани за критички да се процени напредокот постигнат од НРЗ по десет години од усвојувањето на Бриселската програма за акција и со намера да се влијае на резултатот од НРЗ IV.

Додека владите на НРЗ и нивните партнери за развој се подготвуваат да се соберат заедно за УННРЗ IV, членовите на граѓанското општество исто така се подготвуваат да се состанат за време на Форумот за граѓанско општество  што ќе се одржи паралелно со официјалната конференција. ОН-ОХРЛЛС го задолжил НРЗ Воч како водечка граѓанска организација да ја координира патеката на граѓанското општество кон конференцијата НРЗ-IV. Форумот ќе биде отворен два дена пред да започне официјалната конференција и ќе трае до крајот на конференцијата.

Трговија
--------

Прашањата околу глобалните трговски регулативи и НРЗ привлекле големо внимание во медиумите и политиките благодарение на неодамна пропаднатите преговори во Доха на Светската трговска организација (СТО), наречени развојна рунда. За време на Министерската конференција на СТО од 2005 година која се одржала во Хонгконг, било договорено НРЗ да може да видат 100 процентен бесцарински пристап без квоти на американските пазари доколку се заврши рундата. Но, анализата на зделката од невладините организации открила дека текстот на предложениот договор за НРЗ има значителни дупки што може да ја направат понудата помала од целосниот пристап до 100 проценти, па дури може да избрише и некој тековен бесцарински пристап на НРЗ до пазарите на богати земји. Незадоволството од овие дупки ги натерало некои економисти да повикаат на преработка на договорот од Хонгконг. 
[  ]
Д-р Чиеду Осакве, од 2001 година директор на Одделот за техничка соработка при Секретаријатот на СТО и советник на генералниот директор за прашањата на земјите во развој, бил назначен за специјален координатор за најмалку развиените земји почнувајќи од 1999 година. Тој тесно соработувал со петте други агенции кои заедно со СТО ја сочинуваат Интегрираната рамка на дејствување за најмалку развиените земји. Тие се осврнале на прашањата за пристап до пазарот, диференцијалните одредби за третман на земјите во развој, учеството на земјите во развој во мултилатералниот трговски систем и развојните прашања, особено интересите на земјите во развој во политиката на конкуренција. На 28-миот самит на Г8 во Кананаскис, Алберта, канадскиот премиер предложил и ја спровел Иницијативата за пристап до пазарот, така што тогашните 48 НРЗ може да профитираат од „*трговија што не помага*".

Список
------

Список на „најмалку развиени земји" според Обединетите нации со некои кои се категоризирани во земјите во развој без излез на море и з  :

### Африка

Во Африка има 33 земји кои се класифицирани како најмалку развиени земји: 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Ангола
* Бенин
* Буркина Фасо
* Бурунди
* ЦАР
* Чад
* Комори
* ДР Конго
* Џибути
* Еритреја
* Етиопија
 | * Гамбија
* Гвинеја
* Гвинеја-Бисао
* Лесото
* Либерија
* Мадагаскар
* Малави
* Мали
* Мавританија
* Мозамбик
* Нигер
 | * Руанда
* Сао Томе и Принсипе
* Сенегал
* Сиера Леоне
* Сомалија
* Јужен Судан
* Судан
* Танзанија
* Того
* Уганда
* Замбија
 |

### Америка

На Америка, постои 1 земја што е класифицирана како најмалку развиена земја:

* Хаити

### Азија

Во Азија, има 9 земји кои се класифицирани како најмалку развиени земји:

* Авганистан
* Бангладеш
* Бутан
* Камбоџа
* Источен Тимор
* Лаос
* Мјанмар
* Непал
* Јемен

### Океанија

Во Океанија, постојат 4 земји кои се класифицирани како најмалку развиени земји:

* Кирибати
* Соломони
* Тувалу
* Вануату

Избришани
---------

* Кралство Сиким (1975)
* Боцвана (1994)
* Зелен ’Рт (2007)
* Малдиви (2011)
* Самоа (2014)
* Екваторска Гвинеја (2017)

Наводи
------

1. ↑  „Archived copy" (PDF). Архивирано од изворникот (PDF) на 2011-07-09. Посетено на 2011-01-12.CS1-одржување: архивиран примерок како наслов (link)
2. 1 2  „Criteria For Identification Of LDCs". United Nations Department of Economic and Social Affairs, Development Policy and Analysis Division. Посетено на 2018-03-02.
3. ↑  UN-OHRLLS Criteria for Identification and Graduation of LDCs Архивирано на 25 јули 2019 г..
4. 1 2  „About the LDC category". *Least Developed Countries*. Department of Economic and Social Affairs. Посетено на 2018-03-02.
5. ↑  „Doha WTO Ministerial 2001: Briefing Notes Least Developed Countries - Towards free market access for least-developed countries". World Trade Organization.
6. ↑  „Graduation from the LDC category | Department of Economic and Social Affairs". *Economic Analysis & Policy Division | Dept of Economic & Social Affairs | United Nations*. March 5, 2010.
7. 1 2  „Goal to halve number of LDCs in next 10 years". The Guardian. 2011-05-06. Посетено на 2011-05-13.
8. ↑  Wang, Brian (11 June 2018). „Ten Fewer Least Developed Countries by 2024". *nextbigfuture.com*. Посетено на 21 December 2018.
9. ↑  „Handbook on the Least Developed Country Category: Inclusion, Graduation and Special Support Measures". United Nations Department of Economic and Social Affairs, Development Policy and Analysis Division. Посетено на 2 March 2018.
10. 1 2  „It's official and historical – three more countries will graduate from the LDC category". *Development Policy & Analysis Division*. 2018-12-13. Посетено на 2019-01-03.
11. ↑  "UN advocate salutes Cape Verde’s graduation from category of poorest States", UN News Centre, 14 June 2007.
12. ↑  „Timeline of country's graduation from the LDC category". United Nations Department of Economic and Social Affairs, Development Policy and Analysis Division. Посетено на 2018-03-02.
13. ↑  „Samoa To Gain Developing Country Economic Status In January 2014". *UN-OHRLLS via Radio Australia*. Архивирано од изворникот на 2015-10-17. Посетено на 2015-08-09.
14. ↑  „Least Developed Country Category: Equatorial Guinea Profile". United Nations Department of Economic and Social Affairs, Development Policy and Analysis Division. 2018. Посетено на 21 December 2018.
15. ↑  „Nepal braces for graduation from an LDC". *UNDP in Nepal*. Архивирано од изворникот на 2020-08-14. Посетено на 2020-09-19.
16. ↑  „Leaving the LDC category: Booming Bangladesh prepares to graduate | Capacity Development". *www.un.org*.
17. ↑  „Least developed countries: UN conference endorses ambitious plan to lift millions out of poverty". The Guardian. 2011-05-13. Посетено на 2011-05-13.
18. ↑  „Public Citizen | Global Trade Watch | Global Trade Watch - Hot Issue June 21 - Study shows WTO's Doha Round proposal would leave many poor countries worse off". Citizen.org. Посетено на 2014-07-28.
19. ↑  „архивски примерок" (PDF). Архивирано од изворникот (PDF) на 2011-04-01. Посетено на 2020-09-19.
20. ↑  World Trade Organization, "Moore announces key appointments for development issues", 1999 Press Releases, Press/136, 13 September 1999
21. ↑  Osakwe, Chiedu, "Are WTO Members wrestling an octopus, did they set their sights too high?", DAC News November–December 2005, Development Assistance Committee, OECD.
22. ↑  Vasil, Adria. „NOW Toronto: "Roots runs away: Beaver-clad clothier blames feds' Africa trade aid for west-end plant closure" (February 12-19, 2004, VOL 23 NO 24 Vasil)". Stage81.nowtoronto.com. Архивирано од изворникот на 2014-07-14. Посетено на 2014-07-28.
23. ↑  „LDCs at a Glance". *United Nations Development Policy & Analysis Division*. 2008-05-25. Посетено на 2019-01-03.
24. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  Also a landlocked developing country
25. 1 2  Also a Small Island Developing State
26. ↑  „Least Developed Countries at a Glance". United Nations Department of Economic and Social Affairs, Development Policy and Analysis Division. Посетено на 2018-03-02.
27. ↑  „UN Handbook on the LDC Category" (PDF). Посетено на 2014-07-28.
28. ↑  „"About Sikkim" from the Government of Sikkim's website". Sikkim.gov.in. Архивирано од изворникот на 2009-05-25. Посетено на 2014-07-28.
29. ↑  „Istanbul forum offers chance to recommit to helping world's poorest nations". *United Nations*. 2011-01-10. Посетено на 2014-07-28.
30. ↑  Ashton, Melanie (20 June 2012). „UN-OHRLLS Announces Samoa to Graduate from LDC Status". *IISD's SDG Knowledge* (англиски). Посетено на 2017-11-24.
31. ↑  „Equatorial Guinea Graduates from the LDC Category". *United Nations*. 4 June 2017. Посетено на 7 November 2017.

Понатамошно читање
------------------

* Обединетите нации, „ НРЗ: најмалку развиени земји, земји во развој без излез на море и држави во развој на мали островчиња "
* Светска трговска организација, „ СТО започнува трговска иницијатива за најмалку развиените земји ", билтен на ФОКУС, СТО, Geneенева, Швајцарија, број 24 во ноември 1997 година.

Надворешни врски
----------------

* Канцеларија на високиот претставник за најмалку развиените земји, Обединетите нации Архивирано на 1 јануари 2016 г.
* Список на НРЗ на Обединетите нации
* Критериуми за идентификација на НРЗ
* Сурови податоци користени во идентификацијата на НРЗ, 2006-2018 година
* Четврта конференција на ООН за НРЗ Архивирано на 6 февруари 2011 г.
* Извештај на УНКТАД за најмалку развиени земји 2012 година
* „ Зошто и како НРЗ може да добие повеќе СДИ за да ги исполни своите развојни цели ", Кен Дејвис, перспективи на СДИ на Колумбија бр. 40, 20 јуни 2011 година.
* „ Да се биде најмалку развиен ", ТК Јарајаман, *Фиџи Тајмс*, 3 февруари 2009 година
* Форум за граѓанско општество на ООН НРЗ-IV