Предлошка:Infobox mine

**Рудникот Мутанда** е отворен рудник за бакар и кобалт во провинцијата Луалаба во Демократска Република Конго (ДРК). Тоа е најголемиот рудник за кобалт во светот. Имало повеќе несреќи и излевања во рудникот каде загинале работници и ги загадиле блиските реки и полиња. Невладина организација која ги документирала влијанијата на рудникот заклучила дека излевањето го загрозува правото на храна на членовите на заедницата.

Комплексот содржел два рудници, главниот рудник Мутанда и рудникот Шабара, каде што се вршило занаетчиско ископување (рачно копање).

Рудникот е во сопственост на Гленкор. Стекнувањето и работењето на рудникот е полн со корупција, тајност и несоодветни деловни зделки.

Во 2019 година, извршниот директор на Glencore, Иван Глазенберг, одлучил да ја прекине работата во рудникот како резултат на зголемените трошоци, намалените цени на кобалтот и повисоките даноци.

Мутанда е затворена од ноември 2019 година, иако вештачкото рударство продолжил во Шабара. Glencore ги објавил плановите за обновување на производството во 2022 година  Во април 2022 година, администрацијата на претседателот Феликс Цисекеди ги објавил плановите за повторно преговарање за авторските права на рудникот додека тој бил подготвен повторно да се отвори.

Позадина
--------

Провинцијата Катанга е геолошка аномалија со богати наоѓалишта на бакар кои се дел од Централноафриканскиот бакарен појас. Катанга произвела 522.130 тони бакар и 101.000 тони кобалт во 2012 година  Околу половина од глобалните докажани резерви на кобалт се во Демократска Република Конго (ДРК), а повеќе од половина од кобалт изваден во 2017 година доаѓа од ДРК.

На глобално ниво, најголемиот дел од кобалтот се користи за производство на литиум-јонски батерии. Некои проценки укажуваат на зголемување од 5000% во производството на електрични возила помеѓу 2016 и 2030 година за да се исполнат целите за емисија на CO2 во Парискиот договор. Ова создало рударски бум за кобалт, бакар и други минерали клучни за производство на батерии за електрични возила .

### Локација

Рудникот Мутанда се наоѓал на околу 40 kiloметарs (25 ми) југоисточно од Колвези во формацијата Роан. Рудникот Дезива е директно на исток, а рудникот Калумве Мјунга директно на запад. Имотот е исто така блиску до националниот пат број 39 и железничката пруга Бенгуела .

Реката Кандо течела околу 2.5 kiloметарs (1.6 ми) од јужната граница. Има мрежна електрична енергија и генератор на подготвеност од 13,5 MW.

### Критика на рударската индустрија на ДРК

Во ДРК, луѓето кои живеат околу овие рудници не добиваат многу придобивки од ова огромно минерално богатство. Во 2009 година, Програмата за развој на ОН објави 70% стапка на сиромаштија во поранешната провинција Катанга (каде што се наоѓа рудникот Мутанда), а 80% од луѓето немаат вода за пиење или електрична енергија.

Невладините организации и медиумските извештаи открија дека занаетчиското рударство во ДРК е зафатено со безбедносни и здравствени проблеми, кршење на човековите права и детски труд. Занаетчиското рударство е начин на кој луѓето во екстремна сиромаштија ги задоволуваат своите основни потреби. Работниците во рудникот Шабара известуваат дека можат да заработат 200 долари неделно кога повеќето луѓе живеат со помалку од 2 долари/ден.

Големото индустриско рударство во ДРК, исто така, било критикувано поради корупцијата, продолжувањето на сиромаштијата и насилството.

Ресурси и производство
----------------------

Во 2011 година, рудникот произвел над 63.700 тони бакар и над 7.900 тони кобалт.

Рудникот произвел 199.000 тони бакар и 27.300 тони кобалт во 2018 година 

### Објекти

Капацитетите вклучуваат концентратор за сепарација на густи медиуми и хидрометалуршка постројка за дробење, скрининг, мелење, претходно лужење, лужење, разјаснување и SX/EW. Во ноември 2011 година, Glencore ги објави намерите да го прошири годишниот капацитет на 110.000 метрички тони бакар метал. Гленкор направи инвестиција од 650 милиони долари за развој на овој капацитет.

### Шабара

Веднаш северно од главното наоѓалиште Мутанда се наоѓа отворениот рудник Шабара. Шабара се наоѓа во областа на експлоатација која ја држи Mutanda Mining Sarl (MUMI), каде занаетчиското ископување е нелегално. Шабара е управувана од занаетчиската рударска задруга КОМАКАТ, која потпиша договор во 2010 година со претходните мнозински сопственици на Мутанда, подружницата на *Дино Стил* на *Груп Базано*, дозволувајќи му на КОМАКАТ да ја експлоатира јамата. Во Шабара работат околу 20.000 луѓе.

Влијание
--------

На крајот на 2010 година, MUMI вработуваше 930 луѓе.

### Истурање

Леб за сите и Фондот на Католичкиот пост, невладина организација која напиша неколку извештаи кои ги документираат влијанијата на рударството врз животната средина во покраината, заклучија дека честите хемиски излевања во близина на рудникот Мутанда и објектите на компанијата за бакар Камото негативно влијаеле на правото на членовите на заедницата на храна .

Во периодот од 2013 до 2014 година беа уништени 26 ниви на земјоделци, со вкупна површина од 23,85 хектари. Жетвите на овие земјоделци беа уништени, вклучително и маниока, пченка, ориз, грав, ананас и банана. Штетата беше доволно сериозна за да може да се забележи на сателитски снимки. Mutanda Mining (MUMI) првично негираше дека ја предизвикала штетата, но откако Центарот за правна помош (CAJJ) ја испита штетата и ги предупреди властите, тие се согласија на 65.330 американски долари како компензација за загубите на земјоделските култури да бидат поделени меѓу земјоделците. Земјоделците не добија отштета за земјиштето кое сега е неупотребливо. Членот 281 од Кодексот за рударство бара од Glencore да компензира за „секоја модификација што го прави земјиштето непогодно за обработка".

Во 2014–2015 година, кисела езерце за задржување вода се излеа во реката Кандо. Во 2017 година, уште едно излевање киселина ги загади блиските полиња.

Во 2017 година, излевањето ги оштети полињата на земјоделците, а Гленкор одби да плати отштета или да ги објави своите извештаи во кои детално се опишува природата на излевањето. Тие известија дека излевањето е „мешан раствор на остатоци од тиња составен од 50% цврсти материи". На една жена која се разболела од излевањето, исто така, ѝ било одбиено надоместок за медицинските сметки, иако случајот бил во тек во 2018 година 

Дваесет лица загинаа кога камион што превезуваше киселина се преврте во февруари 2019 година

Сопственост
-----------

Glencore го купил својот првичен удел од 30% во рудникот во јуни 2007 година од *Groupe Bazano* .

### Тајна продажба на државни средства

До 2011 година, Glencore управуваше со рудникот и имаше 40% од акциите преку 50% учество во *Samref Congo Sprl*, кој пак имаше 80% од Mutanda, додека државната Gécamines ги имаше останатите 20%. Во 2011 година, Gécamines ги продаде своите акции на Rowny Assets Limited, компанија поврзана со израелскиот милијардер Ден Гертлер. Извештаите откриле дека договорите за оваа продажба биле чувани во тајност, и дека Mutanda и другите рудници во државна сопственост биле продадени под пазарната вредност. Во септември 2011 година , Меѓународниот монетарен фонд побара објаснување од државните рударски компании Sodimico и Gécamines за овие тајни продажби на средства под пазарната вредност. Во тоа време, ММФ и давал заеми на ДРК во вредност од 561 милион долари за подобрување на економијата. Уделот од 20% на Mutanda беше продаден за 120 милиони долари - 137 милиони долари, додека пазарната вредност беше проценета од 600 милиони долари - 849 милиони долари.

### Понатамошно стекнување од страна на Glencore

Glencore, исто така, индиректно поседува 37,5% од Kansuki, проект за бакар и кобалт кој се граничи со Mutanda, кој опфаќа 185 square kilometres (71 ми). Во август 2011 година, извршниот директор на Glencore рече дека компанијата планира да ги комбинира двата имоти и да го зголеми својот удел на над 50%.

Во 2012 година, Glencore платил 340 милиони долари и зеде 140 милиони долари долг за да го зголеми својот удел во *Samref Overseas* од 50% на 74,49%, и за 1% од акциите во *Samref Congo*. Ова го донесе нивниот ефективен удел во Mutanda на околу 60%, и оставил преостанатиот дел од 25,5% од *Samref Overseas* кој сè уште го држи *High Grade Minerals*, која Glencore склучи договор за купување во декември 2013 година за 430 милиони долари.

Во 2017 година, Glencore плати 534 милиони долари за да купи 31% од акциите во Mutanda од групата Fleurette на Ден Гертлер. Оваа зделка го вреднуваше уделот од 31% на 922 милиони долари, бидејќи вклучуваше и подмирување на неколку стотици милиони долари заеми што Флерет ги должи на Гленкор. Гленкор сега тврди 100% сопственост на рудникот Мутанда.

### Тужби

Во 2017 година, швајцарската чуварска организација Public Eye поднел кривична пријава против Glencore по откритијата во Paradise Papers кои укажуваат дека Glencore му позајмил 45 милиони долари во акции на милијардерот Ден Гертлер во замена за помош за обезбедување договор со Gecamines за купување на рудникот Mutanda.

Во 2018 година, американскиот стопанственик од Конго, Чарлс Браун, поднел тужба до судот во Конго, тврдејќи дека продал 19,12% од акциите во Mutanda на Groupe Bazano под закана за насилство на 9 мај 2012 година. Glencore го купил уделот на Groupe Bazano во рудникот две недели подоцна, на 22 мај. Гленкор го негирал ова, велејќи дека уделот на Браун бил продаден во 2004 и 2005 година 

Во мај 2022 година, Гленкор признал дека подмитувал владини претставници во неколку африкански земји, вклучително и ДРК за да обезбеди „несоодветни деловни предности". Во декември 2022 година, компанијата се согласи да плати 180 милиони долари на ДРК за да ги подмири „сите сегашни и идни побарувања кои произлегуваат од какви било наводни дела на корупција" во периодот од 2007 до 2018 година

Наводи
------

1. 1 2 3 4 5  Wild, Franz; Kavanagh, Michael J.; Ferziger, Jonathan (2012-12-29). „Dan Gertler earns billions as mine deals fail to enrich Congo". *Washington Post* (англиски). ISSN 0190-8286. Посетено на 2023-01-16.
2. ↑  „Glencore closes Mutanda mine, 20% of global cobalt supply comes offline". Benchmark Mineral Intelligence. 28 November 2019. the mine would be placed on care and maintenance for a period of no less than two years
3. 1 2 3  „DR Congo's faltering fight against illegal cobalt mines". *The East African* (англиски). 2022-11-02. Посетено на 2023-01-17.
4. ↑  Holland, Hereward (2021-06-22). „Glencore says to re-start Congo's Mutanda mine towards end of 2021". *Reuters*. Посетено на 2021-12-07.
5. ↑  „Glencore Cobalt Mine Scrutinized as Congo Revisits Foreign Deals". *Bloomberg.com* (англиски). 2022-04-22. Посетено на 2023-01-17.
6. ↑
7. 1 2 3  Zeuner, Brett (2018). „An Obsolescing Bargain in a Rentier State: Multinationals, Artisanal Miners, and Cobalt in the Democratic Republic of Congo". *Frontiers in Energy Research*. **6**. doi:10.3389/fenrg.2018.00123. ISSN 2296-598X.
8. 1 2 3  Sovacool, Benjamin K. (2019-07-01). „The precarious political economy of cobalt: Balancing prosperity, poverty, and brutality in artisanal and industrial mining in the Democratic Republic of the Congo". *The Extractive Industries and Society* (англиски). **6** (3): 915–939. doi:10.1016/j.exis.2019.05.018. ISSN 2214-790X.
9. 1 2  Peyer, Chantal (2012). „GLENCORE IN THE DEMOCRATIC REPUBLIC OF CONGO: PROFIT BEFORE HUMAN RIGHTS AND THE ENVIRONMENT" (PDF). *Bread For All Catholic Lenten Fund*.
10. ↑  „Accident at Glencore mine kills at least 41 in Congo". *Reuters* (англиски). 2019-06-27. Посетено на 2023-01-15.
11. ↑  „Glencore: Congo Mutanda Copper Expansion On Track For December". *EPC Engineer*. Dow Jones Newswires. November 17, 2011. Архивирано од изворникот на 2012-04-04. Посетено на 2011-11-17.
12. ↑  Livingstone, Emmet (2022-11-02). „DR Congo's faltering fight against illegal cobalt mines". *Yahoo News*. Посетено на 2022-11-03.
13. 1 2 3  „Glencore in the DR Congo: incomplete due diligence" (PDF). *Bread for All Lenten Fund*. 2018. Архивирано од изворникот (PDF) на 2023-02-09. Посетено на 2023-05-26.
14. ↑  afrewatch (2020-10-20). „Mutanda Mining should assume responsibility for polluting the Luakusha River and the Kando Lake and for destroying population's farms". *Afrewatch* (француски). Посетено на 2023-01-14.
15. ↑  „Element Africa: Deadly violence and massive graft at Tanzania and DRC mines". *Mongabay Environmental News* (англиски). 2022-12-31. Посетено на 2023-01-14.
16. ↑  „Acid truck spill kills 20 near Glencore Congo mine". *Reuters* (англиски). 2019-02-22. Посетено на 2023-01-14.
17. ↑  Cornish, Laura (2018-03-09). „Glencore's DRC subsidiaries could be in hot financial water". *Miningreview.com*. Архивирано од изворникот на 2022-01-17. Посетено на 2022-08-04.
18. ↑  „CORRECTED-Report criticises secrecy in Congo's mining sector". *Reuters* (англиски). 2015-02-02. Посетено на 2023-01-15.
19. 1 2
20. ↑  Michael J. Kavanagh and Franz Wild (Sep 28, 2011). „IMF Asks Congo for Explanation on State Mining Assets Sale". *Bloomberg Business Week*. Посетено на 2011-11-16.
21. ↑  „Glencore takes control of Mutanda with $480 mln deal". *Reuters*. 2012-05-22. Посетено на 2022-11-04.
22. ↑  Scott Patterson (2017-02-13). „Glencore to Pay $534 Million for Gertler's Stakes in Two Congo Copper Mines". *WSJ*. Посетено на 2021-12-07.
23. ↑  „Paradise Papers prompt criminal complaint against Glencore". *the Guardian* (англиски). 2017-12-21. Посетено на 2023-01-16.
24. ↑  Ross, Aaron (2018-06-08). „Glencore faces additional legal challenge over Congo mine". *Reuters*. Посетено на 2022-08-04.
25. ↑  „DR Congo: Miner Glencore pays $180m in latest corruption case". *BBC News* (англиски). 2022-12-05. Посетено на 2023-01-15.

Надворешни врски
----------------

* Телефоните доаѓаат по цена на уништено здравје и животна средина *Swissinfo.ch*