**Дејвид Вилијам Духовни** (англиски *David William Duchovny*; роден на 7 август 1960) е американски глумец. Има освоено Златен Глобус за улогата на специјален агент на ФБИ, Фокс Молдер во *„Досиеја Икс"* (The X-Files) и Хенк Муди во ТВ серијата *Californication*.

Рани години
-----------

Духовни е роден во Њујорк, Њујорк. Син на Маргарет "Мег" (родена Милер), училиштен администратор и наставник и Емрем Духовни (1927-2003), писател и публицист кој работел за Американскиот еврејски комитет (анг. American Jewish Committee). Бабите и дедовците на татко му биле руски Евреи а мајка му е лутерански имигрант од Шкотска. Татко му додал "х" (анг. "h") во презимето поради честопати погрешниот изговор. Блиско сродство на Духовни се Дениел Духовни и Лори Духовни.

### Образование

Духовни најпрво го посетувал училиштето Грејс Чрч (Grace Church School), а средното образование го поминал во училиштето за момчиња Колигејт (The Collegiate School For Boys) – и двете се наоѓаат во Менхетен. Дипломирал на универзитетот Принстон (Princeton University) во 1982-та год. стекнувајќи се со диплома за уметност во англиската литература. Бил член на друштвото Чартер (Charter Club), едно од друштвата за исхрана при универзитетот. Во 1982г. неговата поезија била почесно номинирана за универзитетска награда од страна на Академијата на американски поети (Academy of American Poets), а насловот на неговата теза гласи „Шизофреничка критика на чистиот разум во раните романи на Бекет" (*The Schizophrenic Critique of Pure Reason in Beckett's Early Novels*). Една сезона Духовни играл и во кошаркарската лига при Принстон, како шутинг гард и како центар во безбол тимот.

Се здобил со мастер диплома по уметност, како и по англиска литература од универзитетот Јеил (Yale University) и истовремено започнал да работи на докторатот, кој останал недовршен. Насловот на неговата недовршена докторска теза гласи *Магијата и технологијата во современата проза и поезија* (Magic and Technology in Contemporary Poetry and Prose.)

Кариера
-------

Духовни се појави во реклама за пивото Löwenbräu во 1987г. Се појавува во две сцени во филмот *Working girl* (1988г.). Игра улога на измислен лик како трансвестит ДЕА агент во серијата *Twin Peaks* и го глуми раскажувачот во долготрајната еротска / меко порно ТВ серија на Showtime, *Red Shoe Diaries*. Во 1993-тата година, Духовни започнува да глуми во научно-фантастичната серија *Досиеја Икс* како специјален агент на ФБИ, Фокс Молдер, теоретичар на заговор кој верува дека сестра му ја грабнале вонземјани. Шоуто се појавило како култен хит и брзо стана еден од главните хитови на FOX Network. За време на прикажување на серијата, помеѓу петтата и шестата сезона, Духовни игра главна улога заедно со Џилијан Андерсон во долгометражниот филм, насловен како *The X-Files: Fight the Future*, кој го продолжува сценариото на *Досиеја Икс*. Останува во серијата сè до 2001г. кога напушта делумно поради спорот во договорот, кој настана откако заврши снимањето на седмата сезона. Духовни се појававува и во половина од епизодите од осмата сезона но не се појави во деветтата сезона сè до финалето на серијата во 2002 година. Го позајми и гласот за пародијата на неговиот лик, Фокс Молдер во една епизода од серијата *Симпсонови*, насловена како *Досиеја Спрингфилд*.

Духовни предизвика контроверзност откако јавно се дознало дека тој е главната причина што снимањето на серијата *Досиеја Икс* се префрли од Ванкувер, Бритиш Колумбија, во Лос Анџелес во 1998 г. Многу жители на Ванкувер се вознемириле од шегите на Духовни во вечерното шоу на Конан О’ Брајан за поројните дождови во градот. Тој се шегува дека "Ванкувер е многу убаво место доколку сакате 400 инчи дожд на ден." Изјавил и, "Секако дека сум уморен од дождот, но да немав жена кој живее во Л.А. ќе останев во Ванкувер. Убав град е." За време на *Досиеја Икс*, се појави и неколкупати како гостин во култната ТВ сатира *The Larry Sanders Show* каде што се глуми себеси но особено го имитира Сендерс. Во последната епизода од серијата, изведува пародија од 'блескавата' сцена од *Basic Instinct* со Шерон Стоун, како и пародија на "Dr. Hannibal Lecter", кој се запознава со агентот "Клерис Старлинг" "во Silence of the Lambs".

Духовни двапати гостува во *Saturday Night Live* (13 мај 1995г. и 9 мај 1998г.). И двете шоуа беа последни во сезона. Во 2000-та глуми во играниот филм *Return To Me*, романтична комедија/драма. *Return To Me* е режиран од Бони Хант, а во него настапуваат и Мини Драјвер и Керол О’Конор. Во 2001-та г. Духовни глуми модел во комедијата на Бен Стилер, *Zoolander*. Во истата година ја игра и улогата на Ира Кејн во филмот *Evolution* заедно со Шон Вилијам Скот.

Се појави и во изданието на славните во квизот *Кој сака да биде милионер?* (анг. Who Wants to Be a Millionaire?) во мај 2000-та год. Стигна до 250 000 долари, но погреши на прашањето за 500 000 долари при што изгуби 218 000 долари и си замина со 32 000 долари. 

Духовни и Џилијан Андерсон на премиерата на *Досиеја Икс: Сакам да верувам*
Духовни го позајми гласот на Итан Кол во видеоиграта од 2005г. *Area 51*, како и оној од насловниот лик "XIII" во видеоиграта *XIII* од 2003г. Во 2003г. Духовни глумеше во 84-тата епизода од HBO шоуто *Sex And The City*. Ја игра улогата на Џереми, поранешното момче на Кери Бредшоу од средно, кој се доведе себеси до душевнa установа во Конектикат. Во 2005-тата г. кога веќе и дебитираше во режисерските води со епизода од *Досиеја Икс*, Духовни ја пишуваше, режираше и глумеше во *House of D*. Во филмот настапуваат Антон Јелцин, Робин Вилијамс и сопругата на Духовни, Теа Леони во приказната за станување полнолетен. Претежно се здоби со лоша критика и слаб успех на бокс офис. Духовни режираше и епизода од *Bones* (епизода 211, "Judas on a Pole") за време на втората сезона.

Моментално, Духовни го игра Хенк Муди, романописец кој налетува на неволји, во серијата на Showtime, *Californication*. Интерпретацијата на ликот му ја овозможи наградата Златен глобус за најдобар глумец во телевизиска комедија или мјузикал во 2007 година.

Приватен живот
--------------

Духовни се ожени со глумицата Теа Леони на 6 мај 1997г. Во април 1999г. Леони ја роди ќерката Меделејн Вест Духовни. Нивното второ дете, синот Кид Милер Духовни се роди во јуни 2002г. На 15 октомври 2008г. претставници на Дејвид и Леони изјавија дека тие се разделиле уште неколку месеци пред оваа изјава. На 21 октомври 2008г. адвокатот на Духовни рече дека тој планира да го тужи британското ‘’Daily Mail’’ за написот во кој се вели дека тој има афера со унгарската инструкторка по тенис Едит Пекеј додека сè уште бил во брак со Леони, тужба што Духовни ја негираше. На 16 ноември 2008г. ‘’Daily Mail’’ испечати порекнување во кое се вели дека приказната е "неточна и дека Г-ца Пекеј и Г-дин Духовни се само пријатели кои играле тенис повремено". Во јуни 2009г. Духовни и Леони се видени заедно и во интервјуата во септември 2009г. се дозна дека се смириле.

Духовни е поранешен вегетаријанец.

На 28 август 2008г. Духовни изјави дека се пријвил во установа за рехабилитација за зависност од секс.

Награди и номинации
-------------------

### Еми награди

* 1997 – Номиниран – Извонреден гости—актер во комичната серија – *The Larry Sanders Show*
* 1997 – Номиниран – Извонреден главен глумец во драма серијата – *The X-Files*
* 1998 – Номиниран – Извонреден главен глумец во драма серијата – *The X-Files*
* 2003 – Номиниран – Извонреден гости—актер во комичната серија – *Life with Bonnie*

### Златен глобус

* 1996 – Номиниран – Најдобра глумечка изведба во ТВ серија – драма – *The X-Files*
* 1997 – **Добитник** – Најдобра глумечка изведба во ТВ серија – драма – *The X-Files*
* 1998 – Номиниран – Најдобра глумечка изведба во ТВ серија – драма – *The X-Files*
* 2008 – **Добитник** – Најдобра глумечка изведба во ТВ серија – мјузикал или комедија – *Californication*
* 2009 – Номиниран – Најдобра глумечка изведба во ТВ серија – драма – мјузикал или комедија – *Californication*

Филмографија
------------

| Year | Film | Role | Notes |
| --- | --- | --- | --- |
| 1988 | *[[Working Girl* | Пријател наа роденденската забава на Тес |  |
| 1989 | *[[New Year's Day (1989 film)|New Year's Day* | Били |  |
| 1990 | *[[Denial (1990 film)|Denial* | Џон |  |
| *[[Bad Influence (film)|Bad Influence* | Дечко во клуб со очила |  |
| 1991 | *Twin Peaks* | ДЕА Агент Денис Брајсон | ТВ серија |
| *Julia Has Two Lovers* | Дениел |  |
| *[[Don't Tell Mom the Babysitter's Dead* | Брус |  |
| *[[The Rapture (film)|The Rapture* | Ренди |  |
| 1992 | *[[Ruby (film)|Ruby* | Официер Типит |  |
| *Beethoven* | Бред |  |
| *[[Baby Snatcher* | Дејвид Андерсон | ТВ филм |
| *Red Shoe Diaries* | Јејк Винтерс | ТВ серија (1992-1997) и филм |
| *[[Venice/Venice* | Дилан |  |
| *Chaplin* | Роли Тотхероу |  |
| 1993 | *Kalifornia* | Брајан Кеслер |  |
| *Досеија Икс* | ФБИ Специјален агент Фокс Молдер | ТВ серија (1993-2002) |
| 1995 | *[[Saturday Night Live* | Host | Епизода 386, 13 мај 1995 |
| 1996 | *[[Space: Above and Beyond* | Alvin EL 1543, a.k.a. "Handsome Alvin" |  |
| 1997 | *The Simpsons* | Специјален агент на ФБИ Фокс Молдер | ТВ серија (Една епизода: "Досиејата Спрингфилд") |
| *[[Playing God (film)|Playing God* | Д-р Иџн Сендс |  |
| 1998 | *[[The X-Files: Fight the Future* | Специјален агент на ФБИ Фокс Молдер |  |
| *Saturday Night Live*  | Host | Епизода 446, 9 мај 1998 |
| 2000 | *[[Return to Me* | Боб Руленд |  |
| 2001 | *Evolution* | Д-р Ира Кејн |  |
| *[[Zoolander* | Џ.П.Прувит |  |
| 2002 | *[[Full Frontal (film)|Full Frontal* | Бил/Гас |  |
| 2003 | *[[Sex and the City* | Џереми | ТВ серија (Една епизода: "Boy, Interrupted") |
| 2004 | *Connie and Carla* | Џеф |  |
| *[[House of d* | Том Воршоу | режисерско дебитирање, го напиша и сценариото |
| 2005 | *Trust the Man* | Том |  |
| 2006 | *Pedigree Petfoods*  | Раскажувач | "We're for dogs" ad campaign |
| *Queer Duck: the Movie* | Тајни Џизас |  |
| *[[The TV Set* | Мајк Клајн |  |
| 2007 | *[[Things We Lost in the Fire (film)|Things We Lost in the Fire* | Брајан Брук |  |
| *The Secret (AKA* Si j'étais toi*)*  | Д-р Бенџамин Марис |  |
| *Californication* | Хенк Муди | ТВ серија (2007-) |
| 2008 | *Досиеја Икс: Сакам да верувам* | Фокс Молдер | Снимањето завршува на 11ти март 2008г. пуштен на 25 јули 2008г. |
| 2009 | *The Joneses* | Стив | *пост-продукција* |

Наводи
------

1. ↑  „архивска копија". Архивирано од изворникот на 2009-12-01. Посетено на 2009-11-01.
2. ↑  SSDI
3. ↑  Amram Ducovny, 75, Late-Blossoming Novelist - New York Times
4. 1 2 3 4 5 6 7  Stated in interview on *Inside the Actors Studio*
5. ↑  David Duchovny Biography (1960-)
6. ↑  David Duchovny DuchovnyNet - Article: A Man and His 'X'
7. ↑  David Duchovny DuchovnyNet - Article: Cult Times 1997
8. ↑  Duchovny, David William. *The Schizophrenic Critique of Pure Reason in Beckett's Early Novels. Архивирано на 27 мај 2019 г.* 1982.
9. ↑   BBC News
10. ↑   Mike Roberts, Vancouver Province
11. ↑   Boy, Interrupted
12. ↑   Rotten Tomatoes
13. ↑   IMDb
14. ↑  „Hollywood Foreign Press Association 2008 Golden Globe Awards For The Year Ended 31 декември 2007". HFPA. 2007. Архивирано од изворникот на 2007-12-15. Посетено на 13 декември 2007.
15. ↑
16. ↑  The Ex Files: David Duchovny Sues Paper over Affair Story Архивирано на 22 октомври 2008 г." *TV Guide*. 21 октомври 2008. Посетено на 22 октомври 2008.
17. ↑  „David Duchovny". The Daily Mail. 15 ноември 2008. Посетено на 17 ноември 2008.
18. ↑  He stated on the 16 ноември 2007 episode of *Live with Regis and Kelly* that he is no longer vegetarian but still does not consume red meat.
19. ↑  „Duchovny enters rehab for sex addiction". *MSNBC*. 28 август 2008.CS1-одржување: датум и година (link)
20. ↑  Glen Schaefer (12 март 2008). „Filming of the X-Files sequel wraps". Vancouver Province. Архивирано од изворникот на 2012-08-23. Посетено на 12 март 2008.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Дејвид Духовни" на Ризницата ? |

* Дејвид Духовни на  Семрежната филмска база на податоци (англиски)

* Дејвид Духовни на TV.com (англиски)

* Duchovny's blog for Trust The Man  Архивирано на 9 јуни 2007 г.
* Extended Interview with David Duchovny: Архивирано на 23 август 2007 г. on *The X-Files* and Writing/Directing the Episodes "The Unnatural" and "Hollywood A.D.", *Cinefantastique*, April 2002.
* *Washington Post* Interview with David Duchovny, April 2007 David Duchovny and the Drama of Television
* The Truth About David Duchovny: An Interview by Gillian Anderson, USAWeekend.com, 26 мај 2000

Предлошка:GoldenGlobeBestActorTVDrama 1990-2009
Предлошка:GoldenGlobeBestActorTVComedy 1990-2009
Предлошка:Xfiles

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 84043191
* LCCN: no95032951
* ISNI: 0000 0001 0920 1261
* GND: 119439328
* SUDOC: 072310340
* BNF: cb131715015 (податоци)
* BIBSYS: 98014256
* MusicBrainz: f9ebf0e1-e46d-4094-ae2c-b6de252ca19e
* NLA: 35565278
* NDL: 001228101
* NKC: jn20000720063
* BNE: XX1288677
* CiNii: DA18577187

 |

 |

Наводи
------