**Иљја Михајлович Франк** (руски: *Илья Михайлович Франк*; 23 октомври 1908

 - 22 јуни 1990

) — советски физичар и добитник на Нобеловата награда за физика во 1958 заедно со Павел Черенков и Игор Там, исто така од Советскиот Сојуз. Тој ја добил наградата за појаснувањето на појавата на Черенковото зрачење. Тој добил Сталинова награда во 1946 и 1953, а во 1971 ја добил Советската државна награда.

Живот и кариера
---------------

Франк е роден на 23 октомври 1908 во Санкт Петербург. Неговиот татко, Михаил Лудвигович Франк, бил талентиран математичар со потекло од еврејско семејсто, додека неговата мајка, Михајловна Гратсијанова, била руски православен физичар. Неговиот татко учествувал во студентското револуционерно движење и како резултат на тоа бил протеран од Московскиот универзитет. По Октомвриската револуција, тој бил вратен и назначен за професор. Чичкото на Иљја, Семјон Франк, познат руски филозоф, не бил достоен и бил протеран од СССР заедно со уште 160 други интелектуалци во 1922. Иљја имал постар брат, Глеб Михајлович Франк, кој станал познат биофизичар и член на академијата за науки на СССР.

Иљја Франк изучувал математика и теориска физика во Московскиот универзитет. Од неговата втора година работел во лабораторијата на Сергеј Иванович Вавилов, кого го сметал за негов ментор. По дипломирањето во 1930, по препорака на Вавилов, тој почнал да работи во државниот оптички институт во Ленинград. Таму ја напишал својата прва објава за луминисценција заедно со Вавилов. Работата која ја завршил таму ќе биде основа за неговиот докторски есеј во 1935.

Во 1934, Франк се префрлил во институтот за физика и математика на Советската академија на науки (кој набрзо ќе биде преместен во Москва, каде бил трансформиран во институт за физика). Тука почнал да работи на јадрената физика, сосема ново поле. Се заинтересирал за ефектот откриен од Павел Черенков, така наелектризирани честички кои се движат низ вода со голема брзина емитуваат светлина. Заедно со Игор Там, развиле теориско објаснување: ефектот се појавува кога наелектризирани честички патуваат низ оптички транспарентен медиум со брзина поголема од брзината на светлината во тој медиум, предизвикувајќи ударен бран во електромагнетното поле. Количината на енергијата која зрачи во овој процес е определена со Франк-Тамовата формула.

Откритието и објаснувањето на овој ефект резултирало со развивањето на нови методи за детектирање и мерење на брзината на јадрените честички со голема брзина и станало многу значајно за истражувањето во јадрената физика. Черенковото зрачење е широко употребувано во биомедицинските истражувања за детекција на радиоизотопи. Во 1946, Черенков, Вавилов, Там и Франк биле наградени со Сталинова награда за нивното откритие, а во 1958 Черенков, Там и Франк ја добиле Нобеловата награда за физика.

Во 1944, Франк бил назначен за професор и станал директор на одделот во институтот за физика и на лабораторијата за јадрена физика (која подоцна била префрлена во институтот за јадрено истражување). Лабораторијата на Франк била дел од (тајното) проучување на јадрените реактори. Поточно, тие ја проучување дифузијата и термализацијата на неутроните.

Во 1957, Франк исто така станал директор на лабораторијата за неутронска физика во обединетиот институт за јадрено истражување. Лабораторијата била заснована на неутронски брзо-пулсен реактор, тогаш во изградба. Пор надзор на Франк, реакторот бил користен за развивање на неутронски спектроскопски техники.

Личен живот
-----------

Франк се оженил со познат историчар, Ела Абрамовна Бејликис, во 1937. Нивниот син, Александар, се родил истата година и го продолжил проучувањето на физиката на неговиот татко.

Наводи
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Abov, Yu.G. (2008). „Academician Ilya Mikhailovich Frank (100th anniversary of his birthday)". *Physics of Atomic Nuclei*. **71** (10): 1653–1655. Bibcode:2008PAN....71.1653A. doi:10.1134/S1063778808100013.

Надворешни врски
----------------

* Ilya Mikhaylovich Frank – Source and photo
* Ilja M. Frank Архивирано на 22 март 2016 г.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Добитници на Нобеловата награда за физика |
| --- |
|  |
| 1901–1925 | 
* Рентген (1901)
* Лоренц / Земан (1902)
* Бекерел / Пјер Кири / Марија Кири (1903)
* Рејли (1904)
* Ленард (1905)
* Џ.Џ. Томсон (1906)
* Мајкелсон (1907)
* Липман (1908)
* Маркони / Браун (1909)
* ван дер Валс (1910)
* Вин (1911)
* Дален (1912)
* Онес (1913)
* Лауе (1914)
* В.Л. Брег / В.Х. Брег (1915)
* Баркла (1917)
* Планк (1918)
* Штарк (1919)
* Гијом (1920)
* Ајнштајн (1921)
* Бор (1922)
* Миликан (1923)
* Сигбан (1924)
* Франк / Херц (1925)

 |  |
|  |
| 1926–1950 | 
* Перен (1926)
* Комптон / Вилсон (1927)
* Ричардсон (1928)
* де Брољ (1929)
* Раман (1930)
* Хајзенберг (1932)
* Шредингер / Дирак (1933)
* Чедвик (1935)
* Хес / Андерсон (1936)
* Дејвисон / Томсон (1937)
* Ферми (1938)
* Лоренс (1939)
* Штерн (1943)
* Раби (1944)
* Паули (1945)
* Бриџмен (1946)
* Еплтон (1947)
* Блекет (1948)
* Јукава (1949)
* Пауел (1950)

 |
|  |
| 1951–1975 | 
* Кокрофт / Волтон (1951)
* Блох / Персел (1952)
* Цернике (1953)
* Борн / Боте (1954)
* Лем / Куш (1955)
* Шокли / Бардин / Братејн (1956)
* Јанг / Ли (1957)
* Черенков / Франк / Там (1958)
* Сегре / Чемберлејн (1959)
* Глејзер (1960)
* Хофштатер / Месбауер (1961)
* Ландау (1962)
* Вигнер / Геперт-Мајер / Јенсен (1963)
* Таунс / Басов / Прохоров (1964)
* Томонага / Швингер / Фајнман (1965)
* Кастлер (1966)
* Бете (1967)
* Алварес (1968)
* Гел-Ман (1969)
* Алфвен / Нел (1970)
* Габор (1971)
* Бардин / Купер / Шрифер (1972)
* Есаки / Јевер / Џозефсон (1973)
* Рајл / Хјуиш (1974)
* Бор / Мотелсон / Рејнвотер (1975)

 |
|  |
| 1976–2000 | 
* Рихтер / Тинг (1976)
* Андерсон / Мот / ван Флек (1977)
* Капица / Пензијас / Вилсон (1978)
* Глешоу / Салам / Вајнберг (1979)
* Кронин / Фич (1980)
* Блумберген / Шавлов / Кај Сигбан (1981)
* Вилсон (1982)
* Чандрасекар / Фаулер (1983)
* Рубија / ван дер Мер (1984)
* фон Клицинг (1985)
* Руска / Биниг / Рорер (1986)
* Беднорц / Милер (1987)
* Ледерман / Шварц / Стајнбергер (1988)
* Ремзи / Демелт / Паул (1989)
* Фридман / Кендал / Тејлор (1990)
* де Жен (1991)
* Шарпак (1992)
* Халс / Тејлор (1993)
* Брокхаус / Шал (1994)
* Перл / Рајнес (1995)
* Ли / Ошероф / Ричардсон (1996)
* Чу / Тануџи / Филипс (1997)
* Лафлин / Штермер / Цуј (1998)
* 'т Хофт / Велтман (1999)
* Алферов / Кремер / Килби (2000)

 |
|  |
| 2001–денес | 
* Корнел / Кетерле / Виман (2001)
* Дејвис / Кошиба / Џакони (2002)
* Абрикосов / Гинзбург / Легет (2003)
* Грос / Полицер / Вилчек (2004)
* Галубер / Хол / Хенш (2005)
* Мадер / Смут (2006)
* Фер / Гринберг (2007)
* Намбу / Кобајаши / Маскава (2008)
* Као / Бојл / Смит (2009)
* Гејм / Новоселов (2010)
* Перлмутер / Рис / Шмит (2011)
* Вајнленд / Арош (2012)
* Англер / Хигс (2013)
* Акасаки / Амано / Накамура (2014)
* Каџита / Мекдоналд (2015)
* Таулес / Холдејн / Костерлиц (2016)
* Вајс / Бериш / Торн (2017)
* Ешкин / Муру / Стрикленд (2018)
* Пиблс / Мајор / Кело (2019)
* Пенроуз / Генцел / Гец (2020)
* Манабе / Клаус Хаселман / Џорџо Паризи (2021)

 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 28183448
* LCCN: n80096634
* ISNI: 0000 0001 1469 7687
* GND: 130651648
* MGP: 105812
* NKC: hka2016897632
* BNE: XX1085235

 |

 |