recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Руска атомска подморница од класата *Шчука-Б*
**Атомска подморница** — подморница на јадрен погон во која има јадрен реактор што придвижува парни турбини.

Историја
--------

Постоеле обиди за развој на погон што ќе овозможи долгорочна пловидба под површината на морето уште од кога подморниците се користат за воени цели, но развојот на таков погон не успеал се додека не се појавиле доволно мали и сигурни јадрени реактори. Првата таква подморница била американската USS Nautilus (SSN-571), именувана по истоимената подморница од научнофантастичната книга на Жил Верн. Наутилус била првата подморница што поминала под ледената покривка на Северниот Пол. Таквата подморница може да биде под вода со месеци. За жал, се случуваат и сериозни несреќи на овој вид подморници (на пример, рускиот К-141 Курск).

Погонска единица
----------------

Едно полнење на реакторот во времето на производството е доволно за приближно 20 години оперативна работа. Недостаток на јадрениот погон е тежината на самиот дел на реакторот, кој тежи колку поголема дизел-електрична подморница, така што атомската подморница не е погодна за крајбрежни задачи и затоа се користи само за отворено море.

### PWR (pressurized water reactor) воден високопритисочен реактор

 PWR-реактор
Овој вид реактор е развиен од Американската морнарица, а подоцна се користи и во Кралската морнарица (Обединето Кралство).

Склопот користи вода како модератор на неутрони (**M**) и како средство за пренос на енергија-ладење. Топлината од јамката на реакторот се пренесува во друга јамка каде што се создава пареа. Произведената пареа ја придвижува турбината (**Т**) и на тој начин произведува огромна количина електрична енергија (**G**), која исто така се користи за расцепување на водата на водород и кислород, од кои вториот се користи за дишење при долги нуркања, па истите се ограничени само со снабдувањето со храна. Турбината не ги придвижува директно пропелерите поради вибрациите - звучното одвојување на турбината од надворешната средина. Пропелерот е управуван од електричен мотор, кој исто така го олеснува регулирањето на неговата брзина. Искористената пареа се лади во кондензаторот (**K**) и се испраќа како вода до испарувачот (**B**). (Деловите на сликата се означени во загради)

### Реактори ладени со течност

Овој вид реактор е развиен и користен од Советската морнарица на подморниците од класата *Лира*.

### Радиоактивен отпад

Погонските склопови на подморниците со јадрен погон остануваат радиоактивни дури и откако реакторот конечно ќе се исклучи и ќе се отстранат горивните ќелии, со што се отстрануваат сите добиени фисиски производи. Останатите, над 99,9 % од радиоактивниот материјал се состои од деловите на реакторот и погонскиот склоп. Кусокот од 0,1 % претставуваат корозивни облоги на цевките и честички настанати при абење на лизгачките површини во самата погонска единица.

Наводи
------

1. ↑  „USS Nautilus (SSN-571)". *americanhistory.si.edu*.
2. ↑  Trakimavičius, Lukas. „The Future Role of Nuclear Propulsion in the Military" (PDF). *NATO Energy Security Centre of Excellence* (англиски). Архивирано од изворникот (PDF) на 2021-10-18. Посетено на 2021-10-15.
**Дијалект** (грчки: *διάλεκτος*) или **наречје** е разновидност на еден јазик којшто се зборува на одредена географска област и којшто не е кодифициран (за разлика од книжевниот јазик). Дијалектот се употребува при усно општење, а поретко и писмено. И покрај тоа што дијалектот не е официјално кодифициран, сепак тој си има одредени граматички, фонетички, синтактички и пред сè лексички особености, коишто во помала или поголема мерка го прават поразличен од книжевниот (литературен, стандарден) јазик. Дијалектот на поширока област може да се дели и на поддијалекти, а тие на свои поддијалекти итн.

Науката којашто ги изучува дијалектите се нарекува дијалектологија.

Поврзано
--------

* Наречје
* Дијалекти на македонскиот јазик

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85037527
* GND: 4040725-1
* BNF: cb119757609 (податоци)
* NDL: 00563335
* NKC: ph114314

 |

 |
**Дијафрагма** — мускулно-тетивна преграда кај цицачите која ја одделува градната од стомачната празнина. Низ неа минуваат крвни садови (аорта и артерии кои ја васкуларизираат дијафрагмата; долната шуплива вена), хранопроводот и нервот скитник-n.vagus. При процесот на дишење, дијафрагмата се опушта и собира најизменично. На дијафрагмата постојат отвори преку кои комуницираат стомачната празнина и градниот кош. Тие отвори се значајни затоа што преку нив може да се пренесуваат запаленија и патолошки течности (крв, гној) од стомачната празнина во градниот кош и обратно.

  

Мускули на градниот кош

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Површински слој** 
**Голем граден мускул • Мал граден мускул • Подклучен мускул • Преден запчест мускул**
**Длабок слој** 
**Меѓуребрени мускули • Напречен граден мускул • Дијафрагма**

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија од областа на анатомијата е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85037585
* GND: 4079574-3
* BNF: cb11946034f (податоци)
* NKC: ph205443

 |

 |

 |
**R-L151**, исто така позната како **R-L11** и **R1b1a2a1a**, е хаплогрупа на ДНК на човечки Y-хромозом; потклада од пошироката хаплогрупа R1b (R-M343). Најчесто се наоѓа кај мажи од Западна Европа - особено Западна Франција, Северна Шпанија, Велика Британија и Ирска.

Потекло
-------

Оваа хаплогрупа е поврзана со периодот на културата на линеарна керамика или ѕвонести пехари, и веројатно основана 3.000 години пред нашата ера во централниот дел на Европа.

R-L151 е најчестата гранка на R-M269 и се наоѓа во изобилство долж бреговите на Атлантикот на западна Европа, особено Аквитанија, Астурија, Баскијците, Белгија, Бретања, Галиција, Англија, Ирска (како целина), Лоара регионот, островот Ман, Северна Португалија, Северна Шпанија, Шкотска и Велс. На значителни нивоа ја има и во Швајцарија и Северна Италија. R-L151 се наоѓа на пониски фреквенции во Полска и Украина, како и во многу други европски земји. Од раниот нов век, мажите кои емигрирале од Европа вовеле значителни нивоа на R-L151 во Америка и Австралија.

Оваа човечка хаплогрупа има две потклади, југо-западната гранка, P312/S116 и северо-источната гранка, R1b-S21-U106.

Наводи
------

1. ↑  *Y-DNA Haplogroup R and its Subclades - 2013*, International Society of Genetic Genealogy
2. ↑  Martiniano, R.; Caffell, A.; Holst, M.; Hunter-Mann, K.; Montgomery, J.; Müldner, G.; McLaughlin, R. L.; Teasdale, M. D.; Van Rheenen, W. (2016), „Genomic signals of migration and continuity in Britain before the Anglo-Saxons", *Nature Communications*, US National Library of Medicine, **7**: 10326, Bibcode:2016NatCo...710326M, doi:10.1038/ncomms10326, PMC 4735653, PMID 26783717
3. ↑  *Y-SNP Branch Information on R1b-L11*, YHRD
Чума во Винтертур 1328. Литографија од А. Корозија
**Епидемија** — необично често појавување на некоја болест во една популација. Епидемични болести се меѓу другите колера, грип, тифус и чума. По правило секогаш се работи за заразни болести.

Ендемија, за разлика од епидемијата, претставува нормално и вообичаено појавување (ширење) на некои болести во една популација.

Наводи
------

1. ↑  „епидемија" — Дигитален речник на македонскиот јазик

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа медицинска статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85044370
* GND: 4137380-7
* BNF: cb11949129v (податоци)
* HDS: 013726
* NDL: 00561416
* NKC: ph137768
* BNE: XX526278

 |

 |
**„Ројал Тененбаумови"** (англиски: *The Royal Tenenbaums*) - американски филм од 2001 година, во режија на Вес Андерсон, кој е автори и на сценариото заедно со Овен Вилсон. Главните улоги ги играат: Џин Хекман, Анџелика Хјустон, Бен Стилер, Овен Вилсон, Лук Вилсон, Гвинет Палтроу, Бил Мареј, Дени Гловер и Сејмур Касел, а Алек Болдвин е раскажувач во филмот. Филмот освоил десет награди, меѓу кои и еден „Златен глобус" (за Џин Хекман), а имал и номинација за „Оскар" за најдобро сценарио.

Синопсис
--------

Ројал Тененбаум (го игра Хекман) е богат човек чии деца се неверојатно надарени: синот Чес (го игра Стилер) уште како мал станува успешен стопанственик, синот Ричи (го игра Лук Вилсон) е познат тенисер, додека посвоената ќерка Марго (ја игра Палтроу) е успешна авторка на драми. Но, подоцна, кариерата на сите три деца пропаѓа, а Ројал и неговата сопруга Етелин (ја игра Хјустон) се разделуваат, иако не се разведени. Ројал пропаѓа финансиски и го бркаат од хотелот, а тој се враќа во својот дом, со изговор дека е смртно болен и дека му остануваат само уште неколку недели од животот. Во исто време, во родната куќа се враќаат и трите деца. Од нив, само Ричи го прифаќа таткото, но подоцна се открива дека тој лаже за болеста и поради тоа Ројал е принуден да ја напушти куќата. Ричи е вљубен во Марго, но нема храброст да ѝ ја искаже својата љубов. Таа, пак, е омажена со психологот Сент Клер (го игра Мареј). Истовремено, тој се труди да му помогне на другарот Ели Кеш (го игра Овен Вилсон), кој е познат писател заглавен во пробеми со дрогата. Еден ден, Ричи се обидува да изврши самоубиство поради што го пренесуваат на болница, но тој нега оттаму и се враќа дома каде ѝ кажува на Марго дека ја сака. Ројал цело време се труди да ја наруши врската меѓу Етелин и нејзиниот сметководител Шерман (го игра Гловер), но најпосле се согласува да ѝ даде развод. Така, таа и Шерман закажуваат свадба, а пред куќата на Тененбаумови, Кеш доживува автомобилска несреќа при што го убива кучето на Чес. По некое време, Ројал умира од срцев удар.

Наводи
------

1. ↑  IMDb, The Royal Tenenbaums (2001)Awards (пристапено на 14.6.2020)
Правоаголен триаголник со хипотенуза *h* и катети *a* и *b*.
Кај еден правоаголен триаголник, **катетата** (од стргрч. κάθετος), наречена и **крак**) е една од страните што го сочинуваат правиот агол. Страната спроти правиот агол е хипотенузата. Кога се споменува хипотенузата, катетите едноставно се нарекуваат „другите две страни".

Ако катетите на правоаголниот триаголник имаат различни должини, тогаш разликуваме пократка и поголга **катета**. Соодносот помеѓу должините на катетите ги определува тригонометриските функции тангенс и котангенс на аглите на триаголникот. Кај правоаголниот триаголник, должината на катетата е воедно и геометриската средина помеѓу должината на отсечката што ја сочинува висината до хипотенузата и должината на целата хипотенуза.
Според Питагорината теорема, збирот од квадратите на должините на катетите е еднаков на квадратот на должината на хипотенузата.

Наводи
------

* Bernhardsen, T. *Geographic Information Systems: An Introduction*, III изд. New York: Wiley, стр. 271, 2002.
* „Катета" од Ерик В. Вајсштајн — MathWorld (англиски)
**Хаплогрупата Q** — човечка митохондријална ДНК (mtДНК) хаплогрупа типична за Океанија. Тоа е подгрупа на хаплогрупата M29'Q.

Потекло
-------

Хаплогрупата Q е потомок на хаплогрупата М.

Распространетост
----------------

Денес, митохондријалната ДНК Хаплогрупа Q се наоѓа во јужниот дел на Тихиот Океан, особено во Нова Гвинеја, Меланезија и домородните Австралијци. Хаплогрупата Q е многу разновидна и често се јавува кај папуанските и меланезиските популации, со заклучено време на спојување од приближно 50.000 години пред сегашноста. Фреквенцијата на оваа хаплогрупа меѓу популациите на островите Валасеа во источна Индонезија е доста висока, што укажува на одреден генетски афинитет помеѓу популациите на овие острови и домородните народи на Нова Гвинеја. Хаплогрупата Q, исто така, е пронајдена на повисоки фреквенции, меѓу модерните популации на Сундаленд, но во умерени фреквенции Микронезија и Полинезија. Во Југоисточна Азија го има во пониски фреквенции. Малезијците 1,8%, Го има и кај Индонезијците, Филипинците (особено кај луѓето од Суригаонон е 4,17%), Балијците 1,2%, Борнеанците 1,3%.

Подклади
--------

### Дрво

Ова филогенетско дрво на подкладите на хаплогрупата Q се заснова на трудот на Манис ван Овен и Манфред Кајзер *Ажурирано сеопфатно филогенетско дрво на глобалната варијација на човечката митохондријална ДНК* и последователните објавени истражувања.

* **П**
	+ Q1'2
		- П1
			* Q1a
			* Q1b
			* Q1c
		- П2
			* Q2a
			* Q2b
	+ П3
		- Q3a
			* Q3a1
		- Q3b

Наводи
------

1. ↑  Hudjashov, Georgi et al 2007, Revealing the prehistoric settlement of Australia by Y chromosome and mtDNA analysis.
2. ↑  Complete mtDNA genomes of Filipino ethnolinguistic groups: A melting pot of recent and ancient lineages in the Asia-Pacific region, by Catherine Hill, A Mitochondrial Stratigraphy for Island Southeast Asia
3. ↑  Complete mtDNA genomes of Filipino ethnolinguistic groups: A melting pot of recent and ancient lineages in the Asia-Pacific region, by Frederick Delfin,
4. ↑  Complete mtDNA genomes of Filipino ethnolinguistic groups: A melting pot of recent and ancient lineages in the Asia-Pacific region, by Catherine Hill, A Mitochondrial Stratigraphy for Island Southeast Asia

Надворешни врски
----------------

* Општо
	+ Phylotree на Манис ван Овен
* Хаплогрупа Q
	+ Место на митохондријална ДНК на Иан Логан: Хаплогрупа Q
	+ Место на митохондријална ДНК на Иан Логан: Хаплогрупа Q2
	+ Митохондријална ДНК-локација на Иан Логан: Хаплогрупа Q3
	+ YFull MTree's Haplogroup Q
	+ Хаплоггрупата Q на MITOMAP
Hell Energy Drink (стилизирана како **HELL**) — популарна марка енергетски пијалаци распределени првенствено во Европа и Азија. Марката е основана во 2006 г. од приватна компанија основана во Унгарија, 2004 г. која во 2009 г. го усвоила името Hell Energy Magyarország Kft.

Историја
--------

За само три години, Hell Energy станал пазарен водач во Унгарија. Значаен придонес за широката популарност на марката бил двегодишниот спонзорски договор со екипата на AT&T Williams во Формула 1. Со овој договор, Hell Energy станал втората марка во секторот за енергетски пијалаци што се впуштил во светот на трките во Формула 1. Надвор од Унгарија, Hell Energy се воспоставил како пазарен водач во различни земји, вклучувајќи ги Македонија, Бугарија, Романија, Словачка, Кипар, Азербејџан, Грција, Хрватска и Србија. Досегот на марката се протега на светско ниво, со достапност во повеќе од 50 земји ширум светот.

За ефикасно да управува со своите операции, Hell Energy има основано канцеларии во Унгарија, Романија, Обединетото Кралство, Русија и Кипар. Ова стратешко присуство ѝ овозможува на марката да ги усогласи своите дејности и да одржува силно упориште на пазарот на енергетски пијалаци на меѓународно ниво.

Наводи
------

1. ↑  „A cukorpiactól Bruce Willisig és még tovább – a Hell Energy és a Barabás család" (унгарски). Magyar Narancs. 15 October 2020. Посетено на 18 May 2021. no-break space character во `|title=` во положба 44 (help)
2. ↑  „The HELL won the MagyarBrands award this year again". Trade Magazin. 17 November 2015. Архивирано од изворникот на 5 October 2016. Посетено на 28 August 2019.
3. ↑  „Energy for the energy drink". ABB. 5 November 2015. Посетено на 5 November 2015.
4. ↑  Bálint Fabók (27 June 2021). „Hatalmasat nőtt, már harmadik a világpiacon a borsodi energiaital-gyártó" (Hungarian). g7.hu. Посетено на 28 June 2021.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Hell Energy Drink" на Ризницата ? |

* Матична страница
2014 daylight bolide which occurred near OntarioПредлошка:SHORTDESC:2014 daylight bolide which occurred near Ontario
Координати: 44°09′ N; 77°47′ W﻿ / ﻿44.15° СГШ; 77.79° ЗГД﻿ / 44.15; -77.79

 **Огнена топка во Онтарио** 

На 4 мај 2014 година околу 16:17 часот (EDT) се појавила дневна светлина болид во близина на Онтарио, што резултирало со сјајна појава на метеор. метеороидот се проценува дека бил приближно 50–100 centiметарs (20–39 инчи) во пречник, се проценува дека експлозијата била еквивалентна на приближно 10–20 тони ТНТ. а патувал по траекторија од југозапад кон североисток.

Метеор со оваа големина влијанија втз Земјата околу двапати неделно.<ref name=thestar/ >

Метеорот бил доволно голем што можеби генерирал метеорити.

А расфрлено поле сè уште не е сместено, но би било низводно по темен лет.

Враќањата на Мтеоролошки радар сугерираат дека метеоритите можеби паднале во близина на Кодрингтон.

Наводи
------

1. ↑  Experts confirm fireball over Toronto, eastern Ontario was meteor

Надворешни врски
----------------

* Streaking fireball, loud blast may have been meteor Архивирано на 5 мај 2014 г.
* Bright daytime meteor seen over Canada and U.S. Northeast

Модерни настани со влијание

2014 година во вселената
**Џон Битов (помладиот)** (англиски: **John I. Bitove**) (роден во Торонто, Онтарио, 1960) — канадско-македонски стопанственик и спортист. Тој е главен акционер и претседател на Scott's Real Estate Investment Trust и на Sirius XM Canada. Исто така, контролира неколку државни и приватни бизниси. Од неодамна е и во бизнисот со телекомуникации преку компанијата Mobilicity која ја раководи. Тој е син на Џон Битов (постариот).

Тој e основач на Торонто Рапторс тим кој се натпреварува во Националната Кошаркарска Асоцијација, како и творец на новaта спортска арена во Торонто (Air Canada Center).

Тој исто така бил волонтер организаторот на Светското првенство за атлетика во сала во 1993 и на ФИБА Светското првенство на кошарката во 1994. Во 2005 година тој ја добил награда James Naismith на извонредност доделена од Canada Basketball.

Битов дипломиран во бизнис (маркетинг) од Универзитетот во Индијана во 1983 година. Од 2007 година бил член на одборот на доверители на Универзитетот Вејк форест од Северна Каролина.
Функција на Голџиевиот систем и поврзаност со другите органели:  
**1.** Клеточно јадро  
**2.** Комплекс на јадрени пори  
**3.** Грануларен ЕПР  
**4.** Мазен ЕПР  
**5.** Рибозоми  
**6.** Белковини  
**7.** Транспортна везикула  
**8.** *Голџиев систем*  
**9.** *cis* страна на Голџиевиот систем  
**10.** *trans* страна на Голџиевиот систем  
**11.** Цистерни на Голџиевиот систем.
**Голџиев апарат** е органела која е именувана по италијанскиот научник Камилио Голџи. Голџиевиот систем е изграден од голем број нееднакво дебели и делумно свиткани мембрански структури, сродни на ендоплазматичниот ретикулум, наречени диктиозоми, кои најчесто се наоѓаат околу јадрото.

Производите од синтетската активност на клетката (белковини, јаглехидрати и липиди) преку ендоплазматичниот ретикулум се внесуваат во каналите на сакулите од Голџи системот. По соодветната обработка тие материи се натрупуваат или се одделуваат како крајни производи во облик на секреторни везикули или вакуоли со различна големина. Кај жлездените клетки, секреторните везикули се движат кон површината на клетката, при што мембраната им се слева со клеточната мембрана и на тој начин содржината преку егзоцитоза се одделува во надворешната средина.

Наводи
------

1. ↑  Pavelk M, Mironov AA (2008). „Golgi apparatus inheritance". *The Golgi Apparatus: State of the art 110 years after Camillo Golgi's discovery*. Berlin: Springer. стр. 580. doi:10.1007/978-3-211-76310-0\_34. ISBN 978-3-211-76310-0.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Структури на клетката/органели |
| --- |
|  |
| Ендомембрански систем | 
* Клеточна мембрана
* Јадро
* Јадренце
* Ендоплазматичен ретикулум
* Голџиев апарат
* Парентезом
* Автофагозом
* Везикули
	+ Егзозом
	+ Лизозом
	+ Ендозом
	+ Фагозом
	+ Вакуола
	+ Акрозом

 |
|  |
| Цитоскелет | 
* Микрофиламенти
* Интермедиерни филаменти
* Микротубули

 |
|  |
| Други | 
* Митохондрија
* Пластиди
	+ Хлоропласт
	+ Хромопласт
	+ Леукопласт

 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85055819
* BNF: cb12261007p (податоци)
* NDL: 00562538
* BNE: XX544685

 |

 |
Грбот на Тома Берар
**Тома Берар** или **Тома Беро** бил дваесеттиот Голем мајстор на витешкиот ред Темплари, од 1256 до 1273. Тој напишал неколку писма до англискиот крал Хенри III, опишувајќи му ја мизерната ситуација во Светата земја. Тој создал соработка омеѓу различните витешки редови, помеѓу кои птретходно преовладувало соперништво. Со ова се согласиле Големите мајстори: Хуго де Ревел од Болничарите и Ано Зангершаузенски од Тевтонскиот ред. Во 1256 година, големата темпларска тврдина Сафед била опсадена од Мамелуците по неуспешниот обид за освојување на Пилгримовиот замок. Се смета дека гарнизонот бил предаден од подмитен сиријски војник. Сите тамплари и болничари биле обезглавени, бидејќи не сакале да го примат Исламот. Останатите тврдини биле опсадени и освоени следни. Исто така и градот Антиохија бил уништен и никогаш повеќе не бил обновен. Падот на градот Антиохија ги оставил темпларските тврдине на Аманските планини лесни за напад од страна на напаѓачите. Одличното место за утврдување, Гастон коешто се наоѓало на патот до Сирија, било одбрането од мал број на темплари. Сепак, тие решиле да останат и да го задржат и заштитат утврдувањето, но биле предадени од предавник од нивните редови. Големиот мајстор Тома Берар испратил поштар преку кој го известил редот да се повлечат до Ла Рош Жилом. Во февруари 1271 година, Кастел Бланк се одвоил од редот предводен од Големиот мајстор Тома Берар и добил дозвола да се повлече до Тортоса. Во јуни истата година, Монтфорт, последниот Христијанин којшто се утврдил во *Светата земја* бил вратен.

|
|  |
| Претходник**Рено де Вишје** | **Голем мајстор**1256–1273 | Наследник**Гијом де Боже** |
**Хаплогрупа L4** — човечка митохондријална ДНК (mtДНК) хаплогрупа. Тоа е мал мајчински клад првенствено ограничен на Африка.

 Проектирана просторна фрекаентна дистрибуција за хаплогрупата L4.
 Шематско стебло на mtДНК хаплогрупата L4. Наведените возрасти (во ка) се проценки на максималната веројатност добиени за целиот mtДНК геном.
L4 е важен во Источна Африка. Највисоки фрекаенции се во Танзанија меѓу Хаџа со 60-83% и Сандаве со 48%.

Има две гранки, L4a и L4b. Подгрупата L4a порано беше наречена L7 и се сметаше за посебна подклада на L3'4'7. Тој е препознаен како подклада на L4, со L3 како негова надворешна група од *Бехар* *и сор*. (2008). Матичниот клад L3'4 треба да се појави на 106 – 66 ка. L4 не е многу подоцна од ова, проценет на 87 ка од Фернандес и сор. (2015).

Филогенија
----------

Следната филогенија се базира на ван *Овен и Кајзер* (2008). 

* L3'4
	+ **L4**
		- L4a (порано познат како L7), мутации: 195C, 3357, 5460, 10373, 11253, 11344, 11485, 12414, 13174, 14302, 16260.
			* L4a1
				+ L4a1a
			* L4a2
		- L4b, мутации: 709, 3918.
			* L4b1
			* L4b2 (порано познат како L3g или L4g)
				+ L4b2a
					- L4b2a1
					- L4b2a2
						* L4b2a2a
						* L4b2a2b
				+ L4b2b

Наводи
------

1. ↑  Haplogroups L4.
2. ↑  Tishkoff, S. et al. 2007, History of Click-Speaking Populations of Africa Inferred from mtDNA and Y Chromosome Genetic Variation.
3. ↑  Behar, M.; Villems, R.; Soodyall, H.; Blue-Smith, J.; Pereira, L.; Metspalu, E.; Scozzari, R.; Makkan, H.; Tzur, S. (May 2008). „The Dawn of Human Matrilineal Diversity". *American Journal of Human Genetics*. **82** (5): 1130–1140. doi:10.1016/j.ajhg.2008.04.002. ISSN 0002-9297. PMC 2427203. PMID 18439549.
4. ↑  „Correcting for Purifying Selection: An Improved Human Mitochondrial Molecular Clock Supplementary material (p. 83)" (PDF). 2009: 89. Архивирано од изворникот (PDF) на 2009-12-29. Наводот journal бара `|journal=` (help)
5. ↑  Fernandes V, Triska P, Pereira JB, Alshamali F, Rito T, Machado A, et al. (2015) Genetic Stratigraphy of Key Demographic Events in Arabia.

Надворешни врски
----------------

* Општо
	+ Phylotree на Манис ван Овен
* Хаплогрупа L4
	+ Хаплоггрупа L4 на Иан Логан
	+ Хаплоггрупата L4b на Иан Логан
	+ Haplogroup L4 на YFull MTree
	+ Хаплоггрупа L4 на MITOMAP

Предлошка:MtDNA
Ерекција ***Булбус жлезда*** (1) кај лабрадор ретривер
**Булбус жлездата** ( или **јазол** ) е структура на еректилно ткиво на пенисот на канидните цицачи.      За време на парењето, непосредно пред ејакулацијата ткивата отекуваат за да го заклучат (*врзат*) машкиот пенис во внатрешноста на женката. Заклучувањето се случува со кружните мускули веднаш внатре во вагината на женката; ова се нарекува затегнување на „јазолот" со што се спречува повлекувањето на мажјакот. Кружните мускули, исто така, наизменично се собираат, што има ефект на стимулирање на ејакулација на сперматозоиди, проследено со течност на простатата, како и задржување на отекувањето на пенисот, а со тоа и на вратоврската, одредено време. За домашните кучиња врзувањето може да трае до половина час или повеќе, иако обично е помалку. Кога машките кучиња се сексуално возбудени, жлездата на булбусот може да отече внатре во обвивката на пенисот, дури и ако кучето е стерилизирано.

Булбус жлездата се јавува и во пенисите на некои перконоги, вклучувајќи ги и јужноамериканските крзнени фоки.

Поврзано
--------

* Репродукција на кучиња
* Приклучок за парење

Наводи
------

1. ↑  Howard E. Evans; Alexander de Lahunta (7 August 2013). *Miller's Anatomy of the Dog - E-Book*. Elsevier Health Sciences. ISBN 978-0-323-26623-9.
2. ↑  Kim Long (1996). *Wolves: A Wildlife Handbook*. Big Earth Pub. ISBN 978-1-55566-158-8. Посетено на 10 December 2012.
3. ↑  L. David Mech (16 May 2012). *Wolf*. Random House Digital, Inc. стр. 172–. ISBN 978-0-307-81913-0. Посетено на 10 December 2012.
4. ↑  Marshall Cavendish Corporation (1 September 2010). *Mammal Anatomy: An Illustrated Guide*. Marshall Cavendish. стр. 252–. ISBN 978-0-7614-7882-9. Посетено на 10 December 2012.
5. ↑  Debra A. Carlson (2008). *Reproductive Biology of the Coyote (Canis Latrans): Integration of Behavior and Physiology*. стр. 67–. ISBN 978-0-549-50315-6. Посетено на 9 February 2013.[*мртва врска*]
6. ↑  H. M. Menino (2008). *Darwin's Fox and My Coyote*. University of Virginia Press. стр. 101–. ISBN 978-0-8139-2675-9. Посетено на 9 February 2013.
7. ↑  Susan Long (2006). *Veterinary Genetics and Reproductive Physiology*. Churchill Livingstone Elsevier. ISBN 978-0-7506-8877-2.
8. ↑  „Boy Dog Bumps - The Mysterious Bulbus Glandis". *Clarendon Animal Care*. March 8, 2018. Посетено на June 17, 2020.
9. ↑  Machado, Alex Sander D.; Bas, Le; Miglino, Maria Angélica; Leiser, Rudolf; Papa, Paula de Carvalho (1990-01-06). „Genital morphology of the male South American fur seal (Arctocephalus australis) and biological implications". *Pesquisa Veterinária Brasileira*. **32**: 67–78. doi:10.1590/S0100-736X2012001300013. ISSN 0100-736X.
**Борис Димев Ѓорѓиевски** ( 1920
 во —  1945

 во Хрватска) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

Животопис
---------

Потекнувал од селско семејство. Завршил основно училиште. Живеел и работел во Скопје како графички работник. Летото 1944 година стапил во партизански одред. Подоцна со единиците на НОВ и ПОЈ го поминал долгиот борбен пат во завршните операции за ослободувањето на Македонија и Југославија. Учествувал во ослободувањето на Срем, Војводина и поголем дел од Хрватска. Во завршните битки со Германците, кон крајот на април 1945 година, храбро загинал некаде во Хрватска. Закопан бил на местото каде што загинал.

Наводи
------

1. 1 2  *Беа, загинаа, останаа*. Скопје: Историски Архив - Скопје. 1969. стр. 48. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
*Библиофил*, 1850 г. од Карл Спицвег.
**Библиофилија** или **библиофилизам** е љубов кон книгите. Според тоа **библиофил** е човек кој ги сака книгите, поради нивната содржина или затоа што сака да чита.

Профил и употреба на зборот
---------------------------

Класичниот библиофил е оној кој сака да чита, ги обожава и ги собира книгите, и често поседува големи или специјализирани колекции од книги. Библиофилите не мора да ја поседуваат книгата која ја сакаат.

Зборот *библиофилија* не смее да се меша со библиоманија, односно собирање на книги до точка кога социјалниот живот, па дури и здравјето се оштетуваат, што се смета за болест. Библиоманот сака да ги поседува сите книги, без разлика на нивната содржина.

Историја
--------

Според Артур Минтерс, собирањето на приватни колекции од книги било мода уште во Стариот Рим. Многумина учени од тоа време поседувале свои приватни библиотеки, вклучувајќи го и Цицерон на пример.

Наводи
------

1. ↑  Minters, Arthur H. (1979). *Collecting Books for Fun and Profit*. New York: Arco Publishing Inc. ISBN 0-668-04598-1.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Видете ***библиофилија*** во Викиречник, слободниот речник. |

* Forbes article on bibliomania by Finn-Olaf Jones, December 12, 2005 Архивирано на 14 септември 2007 г.
**Статутот на Меѓународниот суд на правдата** бил составен дел од Повелбата на Обединетите нации, како што било наведено во Поглавје XIV од Повелбата на Обединетите нации, со што бил основан Меѓународниот суд на правдата.

Структура
---------

Статутот бил поделен во 5 поглавја и се состои од 70 члена. Статутот започнува со прогласување на член 1:

„*Меѓународниот суд на правдата основан со Повелбата на Обединетите нации како главен судски орган на Обединетите нации ќе се конституира и ќе функционира во согласност со одредбите на овој Статут.*"

69-те статии биле групирани во 5 поглавја:

* Поглавје I: Организација на судот (членови 2 - 33)
* Поглавје II: Надлежност на Судот (членови 34 - 38)
* Поглавје III: Постапка (членови 39 - 64)
* Поглавје IV: Советодавни мислења (членови 65 - 68)
* Поглавје V: Амандман (членови 69 и 70)

Според член 38.2, на судот му е дозволено да одлучува за случај ex aequo et bono доколку странките се согласат за тоа.

Страници на Статутот
--------------------


|  |
| --- |
|   Членки на ООН  Страните пред да се приклучат на ООН според член 93  Држави набљудувачи на ООН кои не се странки |

Сите 193 земји-членки на ООН се страни на Статутот врз основа на нивната ратификација на Повелбата на ООН. Според член 93 (2) од Повелбата на ООН, државите кои не се членки на ООН можат да станат странка на Статутот, предмет на препорака на Советот за безбедност на ООН и одобрување на УНГА. Од 2015 година, ниту една набљудувачките држави на ООН, Палестина и градот Ватикан, ниту која било друга држава не се странки во статутот според овие одредби. Швајцарија (1948-2002), Лихтенштајн (1950-1990), Сан Марино (1954-1992), Јапонија (1954-1956) и Науру (1988-1999) биле сите страни на Статутот пред да станат земји-членки на ООН.

Наводи
------

1. ↑  „Chapter I - Charter of the United Nations and Statute of the International Court of Justice: 3. Statute of the International Court of Justice". United Nations Treaty Series. 2013-07-09. Посетено на 2013-07-09.
2. ↑  Search here for "Art 93" to find a series of documents that list every non-UN member that became a party to the ICJ Statute.

Надворешни врски
----------------

* Статут на Меѓународниот суд на правдата Архивирано на 29 јуни 2011 г. .
* Процедурална историја и аудиовизуелен материјал за *Статутот на Меѓународниот суд на правдата* во историските архиви на Аудиовизуелната библиотека на Обединетите нации за меѓународно право
Глобочица од воздух
**Глобочица** е село во јужниот дел на Косово, во планинскиот регион Гора, во општината Драгаш. Припаѓа на Призренскиот округ. Мнозинството од жители се Горанци. Населението брои 960.

Јазик
-----

Горанците зборуваат Нашински јазик. Малкумина кои живеат близу до градовите зборуваат албански или српски. Според пописот 1991 во Југославија, 54,8% од населението на регионот Гора се изјасниле дека зборуваат нашински јазик, бидејќи мнозинството на населението се Горанци.

Традиција
---------

Традиционалната Горанска народна музика вклучува танц наречен *Коло*, која е кружен танц фокусиран на движењата на ногата. Танцот секогаш почнува со користење на десната нога и се движи во насока спротивна од стрелките. Колото обично е придружувано со инструментална музика направена често со зурла, кавал и тапан. Колото поретко е придружено со пеење како тие што се во соседните етнички групи: Албанците, Македонците и Србите.

Исто така постои и голем дел од историјата на Гораните во нивните текстови и песни. Уникатно, се пее за долго патување во Турција, за скршени срца и љубов. Нивните песни се вршат од страна на мажите и жените.

Родови
------

Според германска карта издадена во 1941 година, а основана на пописот на Кралство Југославија во 1931 година, селото имало 450 јужнословенски муслимани.

Глобочица е горанско село.

Според истражувањата од 1936/37 година, родови во селото се:

* **Староседелци:** *Пајковци (10 к.), Хајдаровци (35 к.), Кајкушевци (10 к.), Шолиќевци (10 к.), Лајковци (5 к.) и Муратовци (8 к.)*
* **Доселеници:** *Хочковци (10 к.)* доселени се од селото Хоча кај Призрен; *Поштаровци (15 к.)* предокот Али Садак и неговиот брат носеле пошта на патот Белград-Ниш и по тоа го добиле името; *Рамадановци (2 к.)* доселени се од селото Зли Поток во истата област.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија за Косово е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Населени места во областа Гора |
| --- |
|  |
| Призренска Гора (Косово) | 
* Бачка
* Брод
* Враниште
* Глобочица
* Горна Рапча
* Горни Крстец
* Диканце
* Долна Рапча
* Долни Крстец
* Драгаш
* Зли Поток
* Крушево
* Кукаљане
* Лештане
* Љубовишта
* Млике
* Орчуша
* Радеша
* Рестелица

 | Карта на областа ГораКарта на областа Гора |
|  |
| Кукушка Гора (Албанија) | 
* Борје
* Запод
* Кошаришта
* Ново Село
* Оргоста
* Орешек
* Очикле
* Пакишта
* Црнолево
* Шиштавец

 |
|  |
| Во Македонија 1 | 
* Јеловјане
* Урвич

 |
|  |
| 1 Населени од Горанци, но не се во областа Гора, туку Горни Полог. |

 |

1. ↑  „200K Volkstumskarte Jugoslawien".
2. ↑  Луковац, Милисав. *Гора и Опаље*.
**Горанце** (албански: *Gorancë*) — село во општина Генерал Јанковиќ, Косово, до самата граница со Република Македонија.

Географија и местоположба
-------------------------

Историја
--------

Во XIX век, селото е дел од Тетовска каза на Призренскоит санџак.

По Првата балканска војна, станува дел од Кралството Србија, т.е. Јужна Србија. По Втората светска војна, званично останува во рамките на Србија, иако географски припаѓа кон Македонија.

Население
---------

Стефан Верковиќ во 1857 го бележи со 311 жители.

Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика") од 1900 година, во *Горанци* живееле 76 жители Македонски христијани и 165 Арнаути муслимани. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne") во 1905 година во Горанце имало 120 Македонски патријаршисти.

Според пописот од 1913 година селото има 299 жители и било седиште на истоимената општина.

Според германска карта издадена во 1941 година, а основана на пописот на Кралство Југославија во 1931 година, селото имало 350 Албанци и 100 Македонци.

| Година | 1857 | 1900 | 1913 | 1931 | 1948 | 1953 | 1961 | 1971 | 1981 | 1991 | 2011 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Население** | 311 | 241 | 299 | 450 | 539 | 583 | 567 | 584 | 627 | 684 | 1028 |

Според пописот од 2011 година, селото имало 1.028 жители, сите Албанци.

Наводи
------

1. ↑  Верковиќ, Стефан (1889). *Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи*. Санкт Петербург.
2. ↑  Кънчов, В. Македония. Етнография и статистика, София, 1900
3. ↑  D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905.
4. ↑  *Речник на местата во ослободената област Стара Србија по службени податоци*. Белград: Мил. Ант. Вујиќ. 1914.
5. ↑  „200K Volkstumskarte Jugoslawien".
**Свети Јован од Патмос** (наречен и **Јован Откровител**, **Јован Божествениот**) — име дадено на авторот на Книгата на Откровението во Новиот завет. Според текстот на откровението, авторот на книгата е личност по име Јован кој живеел на островот Патмос. Голем број на христијански истражувачи веруваат дека тој таму бил во егзил, односно побегнал најверојатно од Римјаните.

Во Откровение, Јован пишувал за Седум цркви на Азија. Честопати, Јован од Патмос се поистоветува со Јован Богослов Меѓутоа, многу библисти сега тврдат дека се работи за одделни личности. а пораката што ја добил се однесува на божественото откровение или крајот на светот. Дел од денешните христијански деноминации Јован го сметаат за светец.

Наводи
------

1. ↑  „?". Архивирано од изворникот 2007-05-05. Посетено на 15 September 2007.
2. ↑  Souvay, Charles. "Patmos." *The Catholic Encyclopedia.* Vol. 11. New York: Robert Appleton Company, 1911. 12 Jan. 2009
3. ↑  Phillips, J. B. „Book 27 - Book of Revelation". 12 January 1962. *People, Places, Customs, Concepts, Journeys - the New Testament with integrated notes and maps 1962.*
4. ↑  Justin Martyr, *Dialogue with Trypho*, 81.4
5. ↑  Harris, Stephen L. Understanding the Bible. Palo Alto: Mayfield. 1985. p. 355
6. ↑  Ehrman, Bart D. (2004). *The New Testament: A Historical Introduction to the Early Christian Writings*. New York: Oxford. стр. 468. ISBN 0-19-515462-2.
**Саранделос Агапинос** (Сарандос или Телос) (Σαραντέλος, Σαράντος Αγαπηνός), познат и како *Телос Аграс* (*Τέλλος Άγρας*) — офицер во грчката армија и еден од главните грчки водачи во Борбата за Македонија .

Животопис
---------

Грчката андартска чета на капетан Аграс (Телос Агапинос) и Никифорос Јоанис Деместихас кај Ениџевардарското Езеро.
Телос Аграс е роден во 1880 година во Навплио во Арголида, Грција, а корените му биле од Месенија, каде неговите предци играле важна улога во Грчката војна за независност. Се запишал на грчката академија, а од таму си заминал во 1901 година со чинот лејтант на грчката армија.

По смрта на Павлос Мелас во 1904 година се вклучил во Елиномакедонскиот комитет.

Во септември 1906 година влегол во Македонија со чета од 14 души. Се утврдил во близината на Ениџевардарското Езеро каде што со помошта на богатиот трговец Зафирис Логос и Антонис Мингас од Негуш настапувал во околината на ениџевардарско. Месниот андартски војвода Гоно Јотов ги кординирал своите акции со Аграс и другите капетани.

На 14 ноември 1906 година кај Жервохор, Аграс и неговата чета биле нападнати од Апостол Петков, при судирот загинале 9 андарти, а Аргас бил ранет по што морал да замине на лекување во Солун.

Тој ја продолжил својата дејност во реонот, но по неколку месеци неговото здравје се влошило и се разболел од маларија. Капетанот Акритас (Константинос Мазаракис) го испратил Аграс во Негуш каде што почнал да прибира нови андарти за четатат на сменетиот капетан (Николаос Думбиотис).

Воденската чета на Македонската револуционерна организација ја разбила андартската чета на Телос Аграс. Од сите заробени само Телос Аграс и неговиот курир Антониос Мингас биле обесени на дрво меѓу селата Теово и Владово.

Извори
------

1. ↑  „Силянов, Христо. Освободителните борби на Македония, том II, изд. на Илинденската Организация, София, 1943". Архивирано од изворникот на 2012-12-13. Посетено на 2010-12-21.

Надворешни врски
----------------

* Музеј на македонската борба, Солун Архивирано на 27 август 2011 г.

Галерија
--------

* Грчките андартски капетани Аграс (Телос Агапинос, во средина), Никифорос (Јоанис Деместихас) и Калас (Константинос Сорос).Грчките андартски капетани Аграс (Телос Агапинос, во средина), Никифорос (Јоанис Деместихас) и Калас (Константинос Сорос).
* Капетан Аграс и неговата четата.Капетан Аграс и неговата четата.
* Дрвото на кое се обесени Аграс и Мингас.Дрвото на кое се обесени Аграс и Мингас.
Дрво на желби, современа анимистичка пракса.
**Анимизмот** е период во кој човекот верувал дека секој предмет и секоја појава имаат свој дух кој ги одржува и движи. Значајна одлика на анимизмот е тоа што духовите немаат свои морални регулативни функции - нив не ги интересираат човековите работи.

Поврзано
--------

* Тотемизам

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија од областа на религијата е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85005293
* GND: 4002067-8
* BNF: cb11953456b (податоци)
* NDL: 00560260
* NKC: ph233630

 |

 |
**Визија** — македонска рок-група оформена во ноември 2011 година во Скопје.

Музиката која оваа група ја изведува се заснова на рок жанрот, проследено со експериментирање на различни стилови што резултира со формирање на свој сопствен стил.

Историја
--------

Еден од првите настапи на Визија беше на „Т’к – так фест 2012" во Кавадарци, фестивал посветен на прерано починатата рок легенда Трајко Каров, каде што бендот успеа да биде награден, а веднаш потоа следува настап на престижниот „Таксират" – Скопје. Првиот настап на бендот надвор од територијата на Македонија е на „Складиште фест", во Крушчиќ, Србија на 1 јуни 2013 година, а неколку дена подоцна Визија настапи во ревијалниот дел на „Т’к – Так Фест" во Кавадарци.

Еден од најголемите успеси на бендот бил настапот на „Заечарска гитаријада" во август 2013, откако биле единствениот македонски бенд кој се најде во најдобрите 12 балкански рок групи кои настапиле пред 30.000 публика. Една година подоцна, Визија настапува на Јелен Демофест во Бања Лука каде што добива одлични критики, а во рамките на програмата „Rock 'n' pop the borders", бендот бележи концерт во бугарскиот град Благоевград. Во декември истата година, Визија настапи на јубилејното 30-то издание на Рок фест, каде што Марко Џамбазоски ја освојува наградата „најдобар гитарист" на фестивалот. Бендот исто така има настапено на уште дел од поголемите балкански рок фестивали како што се „Миксер" - Белград, „Лејк Фест" - Никшиќ, „Пиволенд" - Скопје итн.

Покрај овие настапи, Визија добива позитивни критики од британската музичка страна „Emerging Indie Bands", која на нејзината листа од најдобри 90 нови бендови ширум светот за 2014 година, ја поставува Визија на 7-мото место, како и американската радио станица „WMBR", која ја вбројува песната „Гласот на мојата душа" меѓу најдобрите за 2013 од територијата на поранешна Југославија.

Во декември 2016 година, Визија го издаваат нивниот прв студиски албум насловен „Гласно!" кој брои 9 песни, а концертната промоција на албумот беше одржана во МКЦ - Скопје, на 8 декември 2016.

Членови
-------

* Марко Џамбазоски (соло гитара, придружни вокали)
* Марко Гапо (вокал, ритам гитара)
* Лилјана Јанкова (бас гитара, придружни вокали)
* Синиша Ѓорѓевиќ (тапани)

Студиски албуми
---------------

* „Гласно!" (2016)

Синглови
--------

* „Гласот на мојата душа"
* „Паѓа мрак"
* „Психопат"
* „Илузија"
* „Живеј"

Наводи
------

1. ↑  „ВИЗИЈА" ЌЕ ЈА РАЗМРДА РОКЕНРОЛ-СЦЕНАТА
2. ↑  Млади таленти: Групата „Визија" до нови успеси на музичката сцена
3. 1 2  „ВИЗИЈА" ВО ФИНАЛЕТО НА „ГИТАРИЈАДА" ВО ЗАЈЕЧАР
4. ↑
5. ↑  „архивски примерок". Архивирано од изворникот на 2015-12-22. Посетено на 2015-06-28.
6. ↑  „архивски примерок". Архивирано од изворникот на 2015-01-13. Посетено на 2015-06-28.
7. ↑  „Визија" го промовира деби-албумот „Гласно!" Архивирано на 11 февруари 2017 г.
8. ↑  ГЛАСНО! Промовиран првиот албум на „Визија"
9. ↑  „Психопат" нов сингл на македонската музичка група Визија  Архивирано на 31 декември 2013 г.

Надворешни врски
----------------

* Визија на Facebook
* Визија на Youtube
* Изданија од Визија евидентирани од ВБУ Музички Регистар.
**Паранојa** е инстинкт или мисловен процес кој е под силно влијание на вознемиреност или страв, честопати до степен на заблуда и ирационалност. Параноичното размислување вообичаено подразбира страв од прогон или убеденост дека има некаква завера против самоиот себеси. Паранојата е различна од фобиите, кои подразбираат ирационален страв, но вообичаено не подразбираат и вина кон некого.

Изнесувањето лажни обвинувања и општата недоверба кон другите луѓе, исто така, честопати се дел од паранојата. На пример, параноична личност може да се убеди себеси дека некоја случка била намерна кога според повеќето луѓе станува збор за несреќа или случајност. Паранојата е централен симптом на психозата.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

Наводи
------



1. ↑  World English Dictionary (Collins English Dictionary - Complete & Unabridged 10th Edition, 2009, William Collins Sons & Co. Ltd.) 3. informal sense: *intense fear or suspicion, esp when unfounded*
2. ↑  „Don't Freak Out: Paranoia Quite Common". *Live Science*. Associated Press. November 12, 2008. Посетено на September 16, 2018.
3. ↑  Green, C. Freeman, D. Kuipers, E. Bebbington, P. Fowler, D. Dunn, G. & Garety, P. (2008). Measuring ideas of persecution and social reference: the Green et al. Paranoid Thought Scales (GPTS). *Psychological Medicine, 38*, 101 - 111.
Различни чајни печива.
**Печиво** — вид на храна која опфаќа различни производи на основа на тесто. Се припрема по пат на печење од различни видови брашно, вода, зачини и други додатоци. Може да биде слатко и солено, празно или во комбинација со различни додатоци (како сирење, мармалад, мак).

Видови печива
-------------

Пекарски производи
Примери за печиво се кифла, ѓеврек, кроасан (т.н. **бели печива**), чајно печиво и др. Понекогаш се служи заедно со кафе, јогурт или некој друг напиток.

Печивото се разликува од лебот по тоа што има повисока содржина на масти, што ја дава неговата крцкава или трошковидна текстура.

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Печиво" на Ризницата ? |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија храната е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* GND: 4019489-9
* NKC: ph115724

 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|   | **Овој корисник е Војвода**. |

**Величко Спасов Механджијски** — македонски револуционер, деец на Внатрешната македоно-одринска револуционерна организација и на Внатрешната македонска револуционерна организација.

Животопис
---------

Величко Спасов Меанџински е роден 1880 година во кумановското село Младо Нагоричане, тогаш во Отоманско Царство. Во 1905 година е селски војвода на ВМОРО во своето родно село. Од 1911 година е четник кај Крсто Лазаров и учествува во битка помеѓу српските при месноста Орловец, Кумановско на 27 август 1915 година. Во март 1919 година е уапсен од српските власти, а од 1925 година е командант на одделение четата на Крсто Лазаров.

Наводи
------
**Молучанци** или **Молуче** („луѓе од каде што заоѓа сонцето" или „луѓе од запад") или **Нгулучанци**/**Нгулуче** ― домороден народ во Чиле. Нивниот јазик бил дијалект на мапудунгунскиот, врста на мапуческиот јазик. На почетокот на освојувањето на денешната територија на Чиле од страна на Шпанската Империја, Молучанците живееле во она што станало познато како Арауканија. Шпанците ги нарекувале Молучанците како Арауканци (шпански: Araucanos).

Потомците на Молучанците и Пеуенчанците и Вијичанците подоцна се преселиле во Аргентина во подоцнежните векови мешајќи се со месните племиња. Оваа арауканизација го направило нивниот јазик заеднички говорен јазик во регионот.

Поврзано
--------

* Пикунчанци

Наводи
------

1. ↑  Willem F. H. Adelaar, Pieter Muysken, The Languages of the Andes, Published by Cambridge University Press, 2004[*мртва врска*], ISBN 0-521-36275-X, 9780521362757, Pg. 508-510