**Астрономски мерен систем** (формално наречен **Систем на астрономски константи на МАС (1976)** — мерен систем за изразување на величини во астрономијата. Усвоен е во 1976 г. од страна на Меѓународниот астрономски сојуз (МАС или IAU), и оттогаш има претрпено мошне мали измени.

Системот е осмислен како решение за потешкотиите што се јавуваат при мерењето и изразувањето на астрономските податоци во меѓународниот систем на мерни единици (SI). Од особена важност е огромното количество на мошне прецизни податоци за местоположбата на објектите во рамките на сончевиот Систем што не може лесно да се изразат со SI-единици. По пат на разни измени, астрономскиот мерен систем денес ги зема превид последиците од општиот релативитет, што е неопходен додаток на SI-системот за точно работење со астрономски податоци.

Астрономскиот мерен систем е тридимензионален систем, т.е. со неговите единици се утврдува должина, маса и време. Во прилог на ова постојат астрономски константи со кои се определени појдовните точки на наодите од набљудувањата. Овој систем е обичаен систем, каде единиците за должина и маса не се вистински физички константи, а покрај ова постојат и барем три начини ма мерње на времето.

Астрономска единица за време
----------------------------

Главна статија: Ден
Астрономската единица за време е **денот**, кој се дефинира како 86400 секунди. Една јулијанска година се состои од 365,25 дена. За оваа единица се користи симболот *D*.

Астрономски единици за маса
---------------------------

Главна статија: Сончева маса
Астрономската единица за маса е **сочневата маса**. За оваа единица се користи симболот *S*, но напати се среќава и *M*☉.
Сончевата маса (M☉), 1,98892⋅1030 кг, е стандарден начин на изразување на маса во астрономијата кога сакаме да ги претставиме масите на други ѕвезди и галаксии. Таа е еднаква на масата на Сонцето, за 332.950 пати поголема од масата на Земјата или 1.048 пати поголема од масата на Јупитер.

{\displaystyle M\_{\odot }=1{,}98892\cdot 10^{30}\,{\hbox{kg}}}
### Единици за маса вон МАС

Ова **не** се единици по SI или МАС, но сепак наоѓаат примена во астрономијата.

#### Јупитерова маса

Главна статија: Јупитерова маса
Јупитеровата маса (MJ, MЈУП или MJUP) е единица за маса едканва на вкупната маса на планетата Јупитер, 1,8986⋅1027 кг. Јупитеровата маса се користи за изразување на масите на гасовитите џинови како вонсончевите и надворешните планети. Се користи и за кафеави џуџиња.

{\displaystyle M\_{\mathrm {J} }=1{,}8986\cdot 10^{27}\,{\hbox{kg}}}
#### Земјина маса

Главна статија: Земјина маса
Земјината маса (M⊕) е единица за маса еднаква на онаа на Земјата. 1 M⊕ = 5,9742 ⋅ 1024 кг. Земјината маса се користи за изразување на масите на карпести земјовидни планети. Една Земјина маса е 0,00315 пати масата на Јупитер.

{\displaystyle M\_{\oplus }=5{,}9742\cdot 10^{24}\,{\hbox{kg}}}

---

Истоветни планетарни маси|  | Сончева маса |
| --- | --- |
| Сончева маса | 1 |
| Јупитерови маси | 1.048 |
| Земјини маси | 332.950 |

Астрономска единица за должина
------------------------------

Главна статија: Астрономска единица
Астрономската единица за должина е должината за која Гаусовата константа за гравитација (*k*) има вредност од 0,017 202 098 95 кога мерните единици се астронмски единици за должина маса и време. Димензиите на *k*2 се оние на гравитациската констата (*G*), т.е. **L**3**M**−1**T**−2. За должината *A* се користи поимот „единица растојание", но во поширока употреба е зборот „**астрономска единица**". Симболот е **ае**, **AU**, **au** или **ua**.

Според друга дефиниција, астромонската единица е полупречникот на непопречена кружна Њутнова орбита на една честичка околу Сонцето со бесконечно мала маса, со средно движење од 0,017 202 098 95 радијани дневно. Оваа единица е приближно еднаква на растојанието од Земјата до Сонцето.

### Други единици за астрономско растојание

| Астрономски растојанија | Единици |
| --- | --- |
| Растојанија на сателити | километри |
| Растојанија на околуземјени објекти | месечева единица |
| Планетарни растојанија | астрономски единици, гигаметри |
| Растојанија на блиски ѕвезди | парсеци, светлосни години |
| Растојанија во галактички размери | килопарсеци |
| Растојанија на блиски галаксии | мегапарсеци |

Растојанието на пооддалечените галаксии обично не се наведува во единици за растојание, туку се изразува во црвено поместување. Ова се должи на две причини. Една е фактот што претворањето на црвено поместување во растојание бара претходно познавање на Хабловата константа, која не е точно измерена сè до почетокот на XXI век. Друга причина е тоа што кога работиме со космолошки растојанија, поради закривеноста на простор-времето може да важат повеќе разни дефиниции за растојание. На пример, растојанието може да се изрази како времето што му е потребно на сноп светлина за да пропатува дадено растојание, но ова ќе се разликува од растојанието што се определува преку привидна големина на еден објект.

Наводи
------

1. 1 2 3 4  Решение бр. 10 од XVI Генералното собрание на Меѓународниот астрономски сојуз, Гренобл, 1976 (француски)
2. ↑  Меѓународно биро за тегови и мерки (2006), *Меѓународен систем на мерни единици (SI)* (PDF) (VIII. изд.), стр. 126, ISBN 92-822-2213-6 (англиски).

Надворешни врски
----------------

* Астрономски единици по МАС (англиски)
* Одбрани астрономски константи (2009) Архивирано на 27 март 2009 г. - Астрономски алманах на USNO-UKHO (англиски)

Поврзано
--------

* Стандарден гравитациски параметар
* Планетарна маса

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Астрономски мерни единици |
| --- |
|  |
| Земјин полупречник ({\displaystyle \scriptstyle R\_{\oplus }}) **·**  светлосна секунда (*сс*) **·**  Сончев полупречник ({\displaystyle \scriptstyle R\_{\odot }}) **·**  гигаметар (*Гм*) **·**  астрономска единица (*ае*) **·**  светлосна година (*сг*) **·**  парсек (*пс*) **·**  килопарсек (*кпс*) **·**  мегапарсек (*Мпс*) **·**  гигапарсек (*Гпс*) |

 |