**Ширбаново** (бугарски: *Рупите*) — село во Петричко, Пиринска Македонија, денес во општината Петрич на Благоевградската Област, Југозападна Бугарија.

Географија и местоположба
-------------------------

Селото Ширбаново се наоѓа на 7 километри северо од Петрич, во Петричко-санданската котлина. На 2 км источно од селото е вулканскиот врв Кожух. На источниот дел од ридот се наоѓа месноста Рупите, познато по своите лековити минерални извори со температура од 75 ° С. Климата е преодна средоземна со летни минимални и зимски максимални врнежи. Просечните годишни врнежи од дожд се околу 700 мм. Селото се наоѓа на надморска висина од 147 метри. Атарот на селото зафаќа површина од 9.257 км2.

Историја
--------

### Антички период

На 2 км источно од селото во месноста Кожух се наоѓаат урнатини на еден од најголемите антички градови долж долината на реката Струма, која населба постоела од 4 век п.н.е. до шестиот век од н.е. Во историските студии до денес, овој град бил поврзан со античка Петра. Латинскиот натпис откриен овде во 308 година од н.е. докажува дека во близина на селото бил античкиот град Хераклеја Синтика, споменуван повеќепати од античките автори. Тогаш, овој град се наоѓал јужно од Беласица.

### Османлиско Царство

Селото се споменува во османлиски дефтери од 1570 година, во 1664-1665 година. Според првиот дефтер, во 1570 година во селото живееле 3 муслимански семејства и 28 христијански семејства.

Во текот на 19 век, селото било чисто македонско и било во составот на Петричката каза. Во „Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника" се вели дека во 1873 г. Ширбан (Chirban) е село со 40 семејства и 142 Македонци. Во 1889 - 1892 година, црквата „Успение на Пресвета Богородица" била изградена на местото на постара црква. Црквата е насликана од Милош Јаковлев, кој најверојатно починал додека работел на фреските, бидејќи црквата останала делумно насликана.

Во 1891 година Георги Стрезов за селото напишал:

>  Шербаново, на З од Петрич, се наоѓа во близина на [Струмица, спроти Митин, на оддалеченост од блиску 2 часа од градот. Околината е рамна ливада. Над селото е планината Кожух, од каде вадар мермер. Овде ги покажуваат пештерите во планината „Крали-Марковска". Народното предание раскажува дека овде некогаш се криел народниот херој. Црквата е грчка. Куќи 60.
> 
> 
> 
>   
> 
> 
> 
> 

Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика") во 1900 година селото имало 252 жители, сите Македонци. Со писмо од 21 февруари 1904 година, селскиот градоначалник (мухтар) и селските старешини се пожалиле на рускиот царски конзул во Солун, Николај Демерик, за делата на турскиот чифликчија и го замолиле да им помогне во отстранувањето на постојаните закани и неспокојство. Селото било под влијание на Бугарската егзархија. Според податоците на секретарот на егзархијата Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne") во 1905 година во селото живееле 304 Македонци под врховенството на Бугарската егзархија.

По избувнувањето на Балканските војни во 1912 година, две лица од селото биле доброволци во Македонско-одринските доброволни чети. За време на Балканските војни, во 1913 година селото било окупирано и запалено од страна на грчката армија.

### Бугарија

По крајот на Балканските војни, селото било вклучено во составот на Бугарија.

Население
---------

Население на Ширбаново по попис| Година
  | 1934
  | 1946
  | 1956
  | 1965
  | 1975
  | 1985
  | 1992
  | 2001
  | 2011
  | 2015
  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Жители
  | 626
  | 902
  | 1151
  | 1197
  | 1187
  | 1248
  | 1212
  | 1125
  | 1037
  | 1061
  |

**Население по возраст  
 од 2011 година**:| 
 |

Знаменитости
------------

Селото Рупите се наоѓа на територијата на Ширбанов, каде во последните години од животот живеела Баба Ванѓа. Овде во 1994 година, финансиран од самата Ванѓа и во рамките на проектот на архитектите Богдан Томалевски и Лозан Лозанов, бил изграден храмот „Света Петка". Овде се наоѓаат и куќата и гробот на Ванѓа. Областа, заедно со црквата, е дел од 100-те бугарски туристички атракции.

Редовни настани
---------------

Секоја година на Рупите, на 15 август, [Успение на Пресвета Богородица], постои традиционален собир. Застапена е традиционалната музика од овој крај и се изведуваат локални ора. Популарни спортски настани за време на настанот се фудбал и борење.

Галерија
--------

* Слики од Рупите
* Месноста Рупите и храмот „Св. Петка"Месноста Рупите и храмот „Св. Петка"
* Храмот „Св. Петка"Храмот „Св. Петка"
* Храмот „Св. Петка "Храмот „Св. Петка "
* Куќата на Баба ВанѓаКуќата на Баба Ванѓа
* Куќата на Баба ВанѓаКуќата на Баба Ванѓа
* Гробот на ВанѓаГробот на Ванѓа
* Минералните води во РупитеМинералните води во Рупите
* КожухКожух

Личности
--------

Родени
* Неделчо Ангелов, доброволец во Македонско-одринските доброволни чети<

Починале
* Милош Јаковлев (? - 1892), македонски сликар

Наводи
------

1. ↑  *Енциклопедия „Пирински край", том II*. Благоевград: Редакция „Енциклопедия". 1999. стр. 216. ISBN 954-90006-2-1.
2. ↑  Турски документи за историјата на македонскиот народ. Опширни пописни дефтери од XVI век за Кустендилскиот санųак, Т.V/3, Скопје, 1982, стр. 597 – 598
3. 1 2 3 4  Како што е општопознато, Македонците во бугарските извори се присвојуваат и водат како Бугари, и покрај признанието дека самите се изјаснувале како Македонци.
4. ↑  Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г. Македонски научен институт, София, 1995, стр. 148 – 149.
5. ↑  Димитров, Владимир. Зографите от фамилията Бундовци (Минови) от Галичник и техните творби в България. Нов български университет, стр. 458. УДК. 75.052 – 05(497.7)
6. ↑  Стрезов, Георги. Два санджака от Източна Македония. Периодично списание на Българското книжовно дружество в Средец, кн. XXXVII и XXXVIII, 1891, стр. 31.
7. ↑  Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 187.
8. ↑  Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 186 – 187.
9. ↑  „Македоно-одринското опълчение 1912 – 1913 г. Личен състав", Главно управление на архивите, 2006, стр. 889
10. ↑  Карнегиева фондация за международен мир. „Доклад на международната комисия за разследване причините и провеждането на Балканските войни", София 1995, с. 298.
11. 1 2   (бугарски). Архивирано од за населението на с. Ширбаново , общ. Петрич, обл. Благоевград изворникот Проверете ја вредноста `|url=` (help) на 2016-03-04. Посетено на 2018-02-04. Отсутно или празно `|title=` (help)
12. ↑  „Национален статистически институт. Население по области, общини, населени места и възраст към 01.02.2011 г." (бугарски). Архивирано од изворникот 2013-08-14. Посетено на 2012-03-18.
13. ↑  „Македонско-јадранска милиција 1912 - 1913 година. Штаб", главно управување со архиви, 2006 година, стр. 31.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Населени места во Општина Петрич |
| --- |
|  |
| 
* Баскалци
* Богородица
* Боровичене
* Вишна (Вишлене)
* Габрене
* Гега
* Горчево
* Долене
* Долна Крушица
* Долна Рибница
* Долно Спанчево
* Драгуш
* Дреново
* Дреновца (Дреновица)
* Елешница (Беласица)
* Ени Чифлик (Ново Кономлади)
* Зојчене
* Иваново
* Јаворница
* Јаково
* Камена
* Капатово
* Клуч (Кључ)
* Коларово
* Крналово
* Крнџилица
* Кромидово
* Кукурахцево
* Кулата
* Марикостиново
* Марино Поле
* Масли Чифлик (Кладенци)
* Мендово
* Митино
* Михново (Михнево)
* Орман (Кавракирово)
* Петрич
* Покровник (Дрангово)
* Право Брдо
* Првомај
* Припечене (Генерал Тодоров)
* ’Рждак
* Рибник
* Робово (Волно)
* Самуилова Крепост
* Димидово (Самуилово)
* Скрт
* Старчево
* Струмешница
* Тонско Дабе
* Тополница (Н. Тополница)
* Чурилово
* Чуричени
* Чучулигово
* Ширбаново (Рупите)

 |
|  |
| *во загради се дадени денешните имиња на местата сменети од бугарската држава* |

 |