Источен Медитеран и Блискиот Исток во текот на 14 век (Микенска Грција во виолетова боја).
**Воената природа на Микенска Грција** (околу 1600–1100 п.н.е.) во доцното бронзено доба е очигледна преку бројните откопани оружја, воини и борбени претстави во современата уметност, како и со зачуваните грчки записи за Линеарното писмо Б.  Микенците инвестирале во развојот на воената инфраструктура и логистика под надзор директно од палаталните центри. Овој милитаристички етос ја инспирирал подоцнежната античка грчка традиција, а особено еповите на Хомер, кои се фокусирани на херојската природа на воинската елита од микенскиот период.

Во доцното бронзено време Грција била поделена на низа воинствени кралства, од кои најважното се наоѓало во Микена, на кои културата од ова време го должи своето име, со градови како Тиринс, Пилос и Теба. Од 15 век п.н.е. микенската моќ започнала да се проширува кон Егејското Море, брегот на Анадолија и Кипар. Микенските војски делеле неколку заеднички одлики со другите современи сили од доцно бронзено време: тие првично се засновале на тешка пешадија, со копја, големи штитови и во некои оклопи. Во 13 век п.н.е. микенските единици претрпеле трансформација во тактиката и вооружувањето и станале поуниформирани и флексибилни, а нивното оружје станало помало и полесно. Некои претставителни типови на микенски оклопи/оружја биле шлемот со заб на свињата и штитот „Фигура од осум". Згора на тоа, повеќето одлики на подоцнежната хоплитска панопла на класична Грција веќе биле познати во тоа време.

Воен етос
---------

 Кратер кој прикажува војници кои маршираат, Микена, околу 1200 п.н.е.
Присуството на важната и влијателна воена аристократија што се формирала во микенското општество дава огромен впечаток на жесток и воинствен народ. Овој впечаток на милитаризам е зајакнат со утврдувањата подигнати низ микенската Грција, големиот број и квалитетот на оружјето извлечено од микенските кралски гробови, уметничките претстави на воените сцени и текстуалните докази обезбедени од записите од Линеарното писмо Б.  Линеарните Б скрипти нудат и некои детали за организацијата на воениот персонал, додека военото производство и логистика биле надгледувани од централна власт од палатите. Според записите во палатата Пилос, секоја рурална заедница (*дамос*) била обврзана да обезбеди одреден број мажи кои требало да служат војска; слична служба вршела и аристократијата.

Главните божества од воинствена природа биле Арес и Атина Потнија.

Фреска на која е прикажан штит „*фигура од осум*", Микена

Тактики и еволуција
-------------------

Микенските војски делеле неколку заеднички одлики со други значајни моќи од доцното бронзено време: тие првично се засновале на тешка пешадија, која носела штуки, големи штитови и, во некои прилики, оклоп. Подоцна во 13 век п.н.е. микенската војна претрпела големи промени и во тактиката и во вооружувањето. Вооружените единици станале поуниформирани и пофлексибилни, додека оружјето станало помало и полесно. Копјето останало главното оружје меѓу микенските воини до колапсот на бронзеното доба, додека мечот играл споредна улога во борбата.

Прецизната улога и придонесот на воените коли (кочии) на бојното поле е предмет на спор поради недостигот на доволно докази. Генерално, се смета дека во текот на првите векови (16-14 век п.н.е.) кочиите се користеле како борбено возило додека подоцна во 13 век п.н.е. нивната улога била ограничена на транспорт на бојното поле. Воини на коњи исто така биле дел од микенските војски, но нивната прецизна улога не е јасна поради недостаток на археолошки податоци.

Утврдувања
----------

 Киклопска ѕидарија, задната страна на Лавовата порта во Микена
Изградбата на одбранбени структури била тесно поврзана со формирањето на дворците центри во континентална Грција. Главните микенски центри биле добро утврдени и обично се наоѓале на издигнат терен, како што се во Атина, Тиринс и Микена или на крајбрежни рамнини, во случајот со Гла. Микенските Грци ја цениле симболиката на војната изразена во одбранбената архитектура, така што тие се насочиле и кон визуелната впечатливост на нивните утврдувања. Ѕидовите биле изградени во киклопски стил; се состоеле од ѕидови изградени од големи, необработени камења повеќе од 8 метри во дебелина и тежина од неколку метрички тони. Терминот *киклопски* е изведен од Грците од класичната ера кои верувале дека само митските џинови, Киклопите, можеле да конструираат такви мегалитски структури. Од друга страна, ѕидарството од исечен камен се користи само во и околу портите.

Вооружување
-----------

### Офанзивно оружје

 Реконструирани микенски мечеви
Копјата првично биле долги и со две раце, повеќе од 3 метри долги. Во текот на подоцнежните микенски векови биле усвоени пократки верзии кои обично биле придружени со мали типови штитови, главно со кружна форма. Овие кратки копја се користеле и за потиснување и за фрлање.

Од 16 век п.н.е. се појавиле мечеви со заоблени врвови, со стисок кој бил продолжение на сечилото. Тие биле 130 сантиметри во должина и 3 сантиметри во ширина. Друг тип, мечот со една острица бил цврсто парче бронза со должина од 66 сантиметри. Овој пократок меч најверојатно се користел за блиска борба. Во 14 век п.н.е. и двата типа биле постепено модифицирани со посилни рачки и пократки сечила. Конечно во 13 век п.н.е. нов вид меч, Науе II, станал популарен во микенска Грција.

Стрелаштвото најчесто се користело од раниот период на бојното поле. Друго употребувано офанзивно оружје биле боздогани, секири, праќи и копје.

### Штитови

Забните свински шлемови биле типични за микенската војна
Раните микенски војски користеле „големи штитови", големи штитови кои го покривале речиси целото тело. Меѓутоа, со воведувањето на бронзениот оклоп, овој тип бил помалку искористен, а можеби и целосно не заминал од употреба, како што е потврдено во иконографијата. Штитовите „Фигура од осум" станале најчестиот вид микенски штитови. Овие штитови биле изработени од неколку слоеви кора од бикови, а во некои случаи биле зајакнати со бронзени плочи. Во текот на подоцнежниот микенски период биле усвоени помали типови штитови. Тие биле или со целосно кружна форма или речиси кружни со исечен дел од нивниот долен раб. Повремено се смета дека биле целосно изработувани од бронза. Во подоцнежната микенска култура, војските користеле „*полумесечни штитови*" кои се користеле на коњ додека се кривиле околу телото на коњот што се јава, но покривале голем дел од телото на јавачот.

### Шлемови

Најчестиот тип на микенски шлем е конусниот армиран со редови од забите од свиња. Овој тип бил широко користен и станал најпрепознатлив дел од микенскиот оклоп, кој бил во употреба од почетокот до колапсот на микенската култура. Познато е и од неколку прикази во современата уметност во Грција и Медитеранот. Шлемовите од вепар се состоеле од кожна капа, на која биле зашиени неколку редови исечен заб од свиња.

Се користеле и шлемови направени целосно од бронза, додека некои од нив имале големи штитници за образите, веројатно зашиени или заковани на шлемот, како и горен прободен јазол за држење. Мали дупки околу штитниците на образите и долниот раб на шлемот биле користени за прицврстување на внатрешната подлога. Се користеле и други видови бронзени шлемови. За време на доцниот микенски период, биле користени и дополнителни видови како шлемови со рогови направени од ленти од кожа.

### Оклоп

14 век п.н.е. Дендра панопла
Претставително парче од микенскиот оклоп е Дендраската панопла (околу 1450–1400 п.н.е.) која се состоела од кираса од комплетен сет составен од неколку елементи од бронза. Бил доволно флексибилен и удобен за да се користи за борба пешки, додека вкупната тежина на оклопот била околу 18 кг. Важни докази за микенскиот оклоп се пронајдени и во Теба (околу 1350–1250 п.н.е.), кои вклучуваат пар штитници за рамења, помали од оние од Дендра, со дополнителни плочи што ги штитат надлактиците, прикачени на долниот раб на штитници за рамо.

Употребата на скалест оклоп е евидентно во текот на подоцнежните микенски векови, како што е прикажано на иконографијата и археолошките наоди. Општо земено, повеќето одлики на подоцнежната хоплитска панопла на класичната грчка антика веќе и биле познати на микенската Грција.

Кочии
-----

 Приказ на кочија во фреска од Пилос, околу 1350 п.н.е
Кочијата со два коња се појавила на грчкото копно барем од 16 век п.н.е. Микенските кочии се разликувале од нивните колеги што ги користеле современите сили на Блискиот Исток. Според зачуваните записи од линеарната Б, државите на Кносос и Пилос можеле да имаат неколку стотици на број. Најчестиот тип на микенска кочија била „*двојната кочија*", која се појавила во средината на 15 век п.н.е. Во 14 век п.н.е. се појавила полесна верзија, „*шинска кочија*", која имала отворена кабина и најверојатно се користела како транспорт на бојното поле, а не како борбено возило.

Бродови
-------

Микенските бродови биле плитки и можеле да се пловат на песочни заливи. Бродовите биле со различни големини и со различен број веслачи. Најголемиот брод веројатно имал екипаж од 42–46 веслачи, со една управувачка весла, капетан, двајца придружници и комплет војници.

Најчестиот тип на микенски брод заснован на приказите на современата уметност била весланата галија со долги и тесни трупови. Обликот на трупот бил конструиран на начин да се максимизира бројот на веслачите. Така, можело да се постигне поголема брзина без оглед на условите на ветерот. Иако носел јарбол и едра, тој бил помалку ефикасен како едреник. Микенската галија нудела одредени предности. Иако бил полесен во споредба со веслачкиот брод на Минојците од Крит, тој имал повеќе веслачи. Неговиот управувачки механизам бил триаголна управувачка весла, претходник на последната управувачка весла од архајскиот период.

Кампањи
-------

Околу 1450 п.н.е. Грција била поделена на низа кралства, од кои најважните биле центрирани во Микена, Тиринс, Пилос и Теба. Пред крајот на истиот век, оваа милитаристичка цивилизација ја заменила поранешната цивилизација на минојските Критјани во Егејот. Така, Микенците почнале да ја градат својата поморска моќ во Егејското Море, проширувајќи се кон Егејските Острови и брегот на Анадолија. Воинствената природа на Микенците веројатно била одлучувачки фактор во нивните дипломатски односи кон другите сили од доцно бронзеното време. Микенските воини биле ангажирани и како платеници во странските војски, како на пример во Египет.

Современите хетитски текстови укажуваат на присуството на *Ахијава*, која ја зајакнала својата позиција во западна Анадолија од 1400 до 1220 п.н.е. *Ахијава* е општо прифатен како хетитски превод на микенска Грција. Во овој период, кралевите на *Ахијава* биле јасно способни да се справат со хетитските кралеви и на воен и на дипломатски начин. Активноста на *Ахијава* била да се меша во работите на Анадолија, со поддршка на антихетитските востанија или преку локалните вазални владетели, кои кралот на *Ахјава* ги користел како агенти за проширување на своето влијание. Во една прилика, во 1400 п.н.е. Атарсија (можен хетитски превод на Атреус) започнал кампања распоредувајќи војска на чело со воени кочии и ги нападнал регионите кои биле под влијание на Хетитите. Подоцна, Атарсија го нападнал островот Алашија ( Кипар) заедно со голем број негови сојузници од Анадолија. Напаѓачката сила конечно успеала да го контролира островот и да ги собори локалните хетитски власти. Походите на Атарсија ја претставуваат најраната забележана микенска грчка воена активност против Хетитите. Конфронтацијата Хетити-Ахијаван во Вилуса, хетитското име за Троја, во 13 век п.н.е. можеби ја обезбедила историската основа за традицијата на Тројанската војна.

Околу 1250 година п.н.е. првиот бран на уништување е виден во различни центри на континентална Грција од причини што не можат да се идентификуваат од археолозите. Овие инциденти се чини дека предизвикале масовно зајакнување и проширување на утврдувањата на различни локации. Во некои случаи, биле направени и аранжмани за создавање на подземни премини кои воделе до подземни цистерни. Сепак, се смета дека ниту една од овие мерки не го спречило конечното уништување на центрите на микенската палата во 12 век п.н.е. Причините кои водат до колапс на микенската култура се жестоко дебатирани меѓу научниците. Двете најчести теории се движењето на населението и внатрешниот конфликт.

Наследство
----------

Поради информациите понудени од грчките епови и особено од Хомеровите *Илијада* и *Одисеја*, овој временски период од грчката историја се сметал за период на воини-херои кои воделе различни воени походи во Грција и соседните области. Сликата на микенските Грци во Хомерските епови е слика на раскараниот народ и на воинствената елита на која личната чест и била најголема вредност.

Наводи
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Cline 2012.
2. 1 2 3  Palaima 1999.
3. 1 2 3 4  Castleden 2005.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Schofield 2006.
5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26  D'Amato & Salimbeti 2011.
6. 1 2 3 4 5 6  Howard 2011.
7. ↑  Fields 2006: "The history of Mycenaean chariot can be divided into two phases ... The second coincides with the period 1300–1200 BC (LH IIIB) when chariot design had changed dramatically with the development of the 'rail-chariot'. The shift from box-chariot to rail-chariot marks the transition from a purely mobile vehicle to a battlefield transport at a time when the Mycenaean world was in a state of fragmentation and dissolution."
8. 1 2 3 4  Fields 2004.
9. ↑  Kagan & Viggiano 2013
10. ↑  Fields 2006.
11. 1 2  Tartaron 2013.
12. 1 2 3  Bryce 2005.
13. ↑  Beckman, Bryce & Cline 2012.
14. 1 2 3  Kelder 2010.
15. ↑  Bryce 2005; Kelder 2010.
16. ↑  Kelder 2005.
17. ↑  Mylonas 1966.

### Извори

* D'Amato, Raphaelo; Salimbeti, Andrea (2011). *Bronze Age Greek Warrior 1600–1100 BC*. Oxford: Osprey Publishing Company. ISBN 978-1-84908-195-5.
* Beckman, Gary M.; Bryce, Trevor R.; Cline, Eric H. (2012). „Writings from the Ancient World: The Ahhiyawa Texts" (PDF). *Writings from the Ancient World*. Atlanta: Society of Biblical Literature. ISSN 1570-7008.
* Bryce, Trevor (2005). *The Kingdom of the Hittites* (New. изд.). Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-927908-1.
* Castleden, Rodney (2005). *The Mycenaeans*. London and New York: Routledge. ISBN 0-415-36336-5.
* Cline, Eric H. уред. (2012). *The Oxford Handbook of the Bronze Age Aegean*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-987360-9.
* Fields, Nic; illustrated by Brian Delf (2006). *Bronze Age War Chariots*. Oxford: Osprey Publishing Company. ISBN 978-1-84176-944-8. Архивирано од изворникот на 2016-08-10. Посетено на 2022-04-19.
* Fields, Nic; illustrated by Donato Spedaliere (2004). *Mycenaean Citadels c. 1350–1200 BC* (3. изд.). Oxford: Osprey Publishing Company. ISBN 978-1-84176-762-8.
* Howard, Dan (2011). *Bronze Age Military Equipment*. Barnsley: Pen & Sword Military. ISBN 978-1-84884-293-9.
* Kagan, Donald; Viggiano, Gregory F. (2013). *Men of Bronze: Hoplite Warfare in Ancient Greece*. Princeton, NJ: Princeton University Press. ISBN 978-1-4008-4630-6.
* Kelder, Jorrit (2005). „Greece During the Late Bronze Age". *Journal of the Ancient Near East Society: Ex Oriente Lux*. **39**: 131–179.
* Kelder, Jorrit M. (2010). *The Kingdom of Mycenae: A Great Kingdom in the Late Bronze Age Aegean*. *www.academia.edu*. Bethesda, MD: CDL Press. Посетено на 18 March 2015.
* Mylonas, George Emmanuel (1966). *Mycenae and the Mycenaean Age*. Princeton, NJ: Princeton University Press. ISBN 9780691035239.
* Palaima, Tom (1999). „Mycenaean Militarism from a Textual Perspective" (PDF). *Polemos: Warfare in the Aegean Bronze Age (Aegaeum)*. **19**: 367–378. Посетено на 25 June 2016.
* Schofield, Louise (2006). *The Mycenaeans*. Los Angeles, CA: J. Paul Getty Museum. ISBN 978-0-89236-867-9.
* Tartaron, Thomas F. (2013). *Maritime Networks in the Mycenaean World*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-06713-4.