Оваа статија се однесува на градот.  За истоимениот округ, погл. Нове Замки (округ).

**Нове Замки** (словачки: *Nové Zámky* изговорⓘ; унгарски: *Érsekújvár*, Ершекујвар; германски: *Neuhäus[e]l*, Нојхаус(е)л; латински: *Novum Castrum*; турски: *Uyvar*) ― гратче во Округот Нове Замки во Нитрански Крај во југозападна Словачка.

Историја
--------

### Праисторија

|  |
| --- |
| Околината на Нове Замки во периодот околу 1580 година.
***Нове Замки***
*I. замок*
***Олахујвар***
*II. замок*
**Бајч**
**Двори над Житава**
**Бешенов**
**Банов**
**Андовце**
Ањала
Влканово
*Гуг*
*Лек*
*Њархид*
*Ѓорок*
*Нитра*
*Нитра*
*Житава*
*Хреновска*
 |
|  |

Областа на градот веќе била населена во Младото камена доба. На нејзината територија биле пронајдени археолошки наоди на керамика од желиезовски вид. Жителите на оваа населба се занимавале со земјоделство и одгледување домашни животни. При археолошките истражувања биле пронајдени и гробови од бронзеното време. Во гробовите биле пронајдени и различен накит и алатки.

Во делот на селото Бајч-Рагоња има наоди од железното време, од 5 век – 3 век п.н.е. Тоа се претежно скитско- тракиски гробови, во кои биле чувани и повеќе железни предмети. Римските надгробни споменици потекнуваат од 2 век п.н.е. кои биле вградени во мелницата на семејството Клајн заедно со тули со римски ознаки.

### Среден век - доаѓање на Словените

Словенска населба со словенска гробница од 6 век се наоѓала во близина на Нови Замки, во делот на каналите на селскиот крај Бајч-Меѕи. Грубите парчиња сведочат дека Словените дошле во мочуриштата на денешен Бајч за време на еден од првите бранови на колонизација.

Во југозападниот дел на градот се откриени најголемите аварско-словенски гробишта од VII-IX век. Тука биле пронајдени вкупно 528 гробови, од кои 12 се коњанички гробови. Во гробовите биле пронајдени и ѓердани, прстени, бронзени обетки, керамика и животински коски. Населбата најверојатно била од занаетчиско-комерцијален карактер и се наоѓала на трасата на историскиот пат Бохемски пат (Вија Бохемика, подоцна наречен Виа Магна (Голем пат)). Уште едно откритие за словенска населба и гробница во градот потекнува од периодот на Велика Моравија.

#### Њархид, Лек, Гуг и Ѓерок

Во 10 век, на оваа територија дошле старите Унгарци (откривање на старо унгарско гробно место), кои за првпат се населиле овде дури во 11-13 век. Откривањето на словачка гробница исто така датира од 11 век. Откриени се четири од овие рани населби: Њархид, Лек, Гуг, Ѓерок.

Во средниот век градот сè уште не постоел. Според тоа, нејзината историја е слична со историјата на споменатите четири населби сместени во нејзините сегашни делови. Населбите биле поврзани со градот дури во 1691 година.

Поврзано
--------

* Културно наследство на Словачка во Нове Замки

Наводи
------

1. 1 2  „Hustota obyvateľstva - obce [om7014rr\_ukaz: Rozloha (Štvorcový meter)]". *www.statistics.sk* (словачки). Statistical Office of the Slovak Republic. 31 март 2022. Посетено на 19 октомври 2022.
2. 1 2 3  „Základná charakteristika". *www.statistics.sk* (словачки). Statistical Office of the Slovak Republic. 2015-04-17. Посетено на 19 октомври 2022.
3. ↑  „Počet obyvateľov podľa pohlavia - obce (ročne)". *www.statistics.sk* (словачки). Statistical Office of the Slovak Republic. 31 март 2022. Посетено на 19 октомври 2022.
4. ↑  Павел Дворжак пишува за ова во својата книга *Траги од античкото минато* 3 – Раѓањето на една нација, Поглавје 1 – Ловци на историјата.)

Дополнителна книжевност
-----------------------

* Strba Sándor: Érsekújvár története képekben 1545-1691 (História Nových Zámkov v obrazoch), Нове Замки, 1991
* Strba Sándor: Nové Zámky album, Érsekújvári album, Album of Nové Zámky, Agentúra 22, Нове Замки, 2006
* Strba Katalin, Strba Sándor: Érsekújvár az irodalom tükrében (Nové Zámky v zrkadle literatúry), Комарно, 2006
* Strba Sándor - Lang Tamás: Az érsekújvári zsidóság története (História novozámockých Židov), KALLIGRAM, Братислава, 2005;
* Lang Tomáš - Sándor Strba: Holokaust na Južnom Slovensku (na pozadí histórie novozámockých Židov), 604 s. KALLIGRAM, Братислава 2007;
* Jozef Blaskovics: Érsekújvár és vidéke a török hódoltság korában (Nové Zámky v čase osmanskej ríše), Будимпешта, 1989
* János Fábián: Az esztergomi érsekség Uj vára 1545-1580 (Nový hrad ostrihomského arcibiskupstva 1545-1580), Острихом, 1896
* Dr. Kálmán Haiczl: Érsekújvár múltjából (Z minulosti Nových Zámkov), Нове Замки, 1932
* Kopčan-Blaskovics: Érsekújvár a török megszállás alatt 1663–1685 (Nové Zámky počas tureckej okupácie 1663-1685), Нове Замки
* Michal Matunák: Érsekújvár a török uralom alatt 1663–1685 (Nové Zámky počas tureckej nadvlády 1663-1685), Нитра, 1901
* Sasko Kázmér: Érsekújvár krónikája 1545-1948 (Kronika Nových Zámkov 1545-1948), Нове Замки, 1969
* Kočiš: Nové Zámky v minulosti a súčasnosti, Нове Замки, 1967
* Okres Nové Zámky (1945 – 1975)
* Johann Müllauer, Jozef Ivan: Nové Zámky – Mesto meniace sa v čase, Osram, Нове Замки, 2006
* Valéria Chládeková: Nové Zámky – Hlavné námestie – Malá vlastivedná knižnica 97. Komárňanské tlačiarne, Комарно, 1997

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Нове Замки" на Ризницата ? |

* Службена мрежна страница на Нове Замки (sk), (hu), (de), (en)
* Музеј „Јана Тејна"
* Неслужбена фотогалерија од настаните во градот Архивирано на 15 април 2019 г.
* Som Novozámčan Архивирано на 5 мај 2019 г. - неслужбен портал за вести за градот