**Пожртвувана зона** или **област на жртвување** (често се нарекува **национална зона на жртвување** или **национално подрачје за жртвување**) претставува географска област што е трајно оштетена од тешки промени во животната средина или економско деинвестиција, често преку локално несакано користење на земјиштето (ЛНКЗ). Коментаторите, вклучувајќи ги Крис Хеџис, Џо Сако и Стив Лернер, тврдат дека корпоративните деловни практики придонесуваат за создавање на пожртвувани зони. Извештајот на ООН од 2022 година истакнува дека милиони луѓе на глобално ниво се наоѓаат во зони кои се загадени, особено во зоните што се користат за тешка индустрија и рударство.

Дефиниција
----------

Зона на жртвување или област на жртвување претставува географска област која е трајно оштетена од еколошка штета или економско деинвестирање.

Една дефиниција, на професор по англиски јазик во Меѓународното средно училиште во Проспект Хајтс во Бруклин, Њујорк, вели: „*Зона на жртвување е кога нема избор во жртвувањето.* *Некој друг ги жртвува луѓето и нивната заедница или земја без нивна дозвола*."  Во соработка со студентите, била создадена пософистицирана дефиниција: „*Во име на напредокот (економски развој, образование, религија, фабрики, технологија) одредени групи луѓе (наречени инфериорни) можеби ќе треба да бидат повредени или жртвувани за други групи (надредените) да имаат корист*".

Друга дефиниција вели дека Зоните на жртвување се места оштетени поради локално несакано користење на земјиштето што предизвикува „*хемиско загадување каде што жителите живеат веднаш во непосредна близина на силно загадените индустрии или воени бази*".

Етимологија
-----------

Според Хелен Хантингтон Смит, терминот за прв пат бил употребен во САД, дебатирајжи за долгорочните ефекти од ископувањето јаглен на американскиот Запад во 1970-тите. Националната академија на науките / Националната академија на инженерски студиски комитет за потенцијалот за рехабилитација на површинските земјишта ископани за јаглен во западниот дел на Соединетите Американски Држави изготвил извештај од 1973 година кој го вовел терминот, откривајќи:

> Во секоја зона, веројатноста за рехабилитација на област зависи од целите на користење на земјиштето, одликите на местоположбата, достапната технологија и вештината со која се применува оваа технологија. Во крајности, доколку површинските минирани земји се прогласени за национални области за ќртвување, сите еколошки зони имаат голема веројатност за успешна рехабилитација. Меѓутоа, доколку целта е целосна реставрација, рехабилитацијата во секоја зона нема веројатност за успех.
> 
> 

Слично во 1975 година, Женевив Атвуд напишал во *Scientific American*:

> Површинската експлоатација без мелиорација го отстранува земјиштето *засекогаш* од *продуктивна употреба*; таквото земјиште најдобро може да се класифицира како национално жртвено подрачје. Меѓутоа, со успешна рекултивација, површинското ископување може да стане само едно од низата *намени* на земјиштето што само ја прекинува тековната *употреба* и потоа го враќа земјиштето на еквивалентна потенцијална продуктивност или уште поголема.
> 
> 

Хантингтон Смит во 1975 година напишал: „*Одборот што го издаде претпазливиот и научен извештај на Националната академија на науките несвесно допре вербална бомба*" со фразата Национална област за жртвување; „*Зборовите експлодираа во западниот печат преку ноќ.* *Заробени од народ кој се чувствуваше како „национална жртва", тие станаа говор и собирен крик*." Терминот предизвикал јавна дебата, вклучително и меѓу еколозите и политичарите, како што е идниот гувернер на Колорадо, Ричард Лам.

Терминот продолжил да се користи во контекст на рударството до најмалку 1999 година: „*Западна Вирџинија стана зона за жртвување на животната средина*".

Употреба на терминот
--------------------

### Чиле

Наводно, во 2011 година Терам го вовел терминот во чилеанскиот политички дискурс.

Чилеанското пристаниште Кинтеро и соседниот Пучунцави се посочени како зони на жртвување. Во зоната се наоѓа електраната Вентанас на јаглен, рафинерија за нафта, складиште за цемент, Fundición Ventanas, леарница и рафинерија за бакар, фабрика за подмачкување и хемиски терминал. Во оваа област работат вкупно 15 компании кои се загадувачи. Во 2011 година, Ескуела Ла Греда лоцирана во Пучункави, била зафатена со хемиски облак од индустрискиот комплекс Вентанас. Сулфурниот облак отрул околу 33 деца и 9 наставници, што резултирало со преместување на училиштето. Старата местоположба на училиштето по овој настан била напуштена. Во август и септември 2018 година имало јавна здравствена криза во Кинтеро и Пучункави, каде што над 300 луѓе доживеале болест од токсични материи во воздухот, кои доаѓаат од загадувачките индустрии.

### САД

ЕПА на САД потврдила во извештајот од 2004 година како одговор на Канцеларијата на генералниот инспектор дека „*решението за нееднаква заштита лежи во областа на еколошката правда за сите Американци.* *Ниту една заедница, богата или сиромашна, црна или бела, не смее да биде дозволено да стане „зона на жртвување*""  :28

Коментаторите, вклучувајќи ги Крис Хеџис, Џо Сако, Роберт Булард и Стивен Лернер тврдат дека корпоративните деловни практики придонесуваат за создавање на пожртвувани зони и дека овие зони најчесто постојат во заедници со ниски приходи и малцинства, обично афро-американски заедници. Зоните се централна тема за графичкиот роман *Денови на уништување, Денови на бунт*, напишан од Хеџис и илустриран од Сако.

Во 2012 година, Хеџис изјавил дека примерите на овие зони ги вклучуваат Пајн Риџ, СД и Камден, Њу Џерси. Во 2017 година, проектот за јавни станови за Запад Калумет во Источен Чикаго, Индијана, изграден на поранешното место на топилницата за олово, требало да се урне и почвата да се замени за да се доближи областа до станбените стандарди, со што биле раселени 1000 жители. Во 2014 година, Наоми Клајн напишала дека „*водењето економија на извори на енергија кои ослободуваат отрови како неизбежен дел од нивното извлекување и рафинирање отсекогаш барало жртвени зони*".

Вселенска индустрија
--------------------

Интеракциите меѓу човекот и животната средина кои лежат во срцето на еколошката правда, вклучително и зоните на жртвите, се предложени да ја вклучат и еколошката жртва на регионите надвор од Земјата. Клингер  наведува дека „*еколошката геополитика на Земјата и вселената се нераскинливо поврзани со просторната политика на привилегии и жртви - меѓу луѓето, местата и институциите*. Дунет и неговите соработници ја нарекле вселената „*последна зона на жртвување*" што претставува пример за колонијално врамена потрага по бесконечни можности за акумулација, експлоатација и загадување. Ова се манифестира во двете зони на жртви поврзани со инфраструктурата за лансирање, отпадот и орбиталниот отпад.

Точката Немо е океанска непристапна точка лоцирана во јужниот дел на Тихиот Океан. Избрана е како најоддалеченото место во светот и служи како „*гробишта за вселенски летала*" за вселенска инфраструктура и пловни објекти. Од 1971 година, 273 вселенски летала и сателити се насочени кон Точка Немо; оваа бројка ја вклучува вселенската станица Мир (142 тони) и ќе ја вклучи Меѓународната вселенска станица (240 тони).

1. ↑  Bullard, Robert D. (June 2011). „Sacrifice Zones: The Front Lines of Toxic Chemical Exposure in the United States by Steve Lerner. Cambridge, MA:MIT Press, 2010. 346 pp. $29.95 ISBN: 978-0-262-01440-3". *Environmental Health Perspectives*. **119** (6): A266. doi:10.1289/ehp.119-a266. ISSN 0091-6765. PMC 3114843.
2. ↑  Kane, Muriel (2012-07-20). „Chris Hedges: America's devastated 'sacrifice zones' are the future for all of us". *www.rawstory.com*. Посетено на 2019-09-16.
3. ↑  Neal Conan (2 August 2012). „Drive For Profit Wreaks 'Days Of Destruction'". *NPR.org*.
4. ↑  „Millions suffering in deadly pollution 'sacrifice zones', warns UN expert". *the Guardian*. 2022-03-10. Посетено на 2022-03-12.
5. ↑  „How are hazards / risks distributed among different groups?". *Disaster STS Network*. Disaster STS Network. Посетено на 6 October 2021.
6. 1 2  „From Rethinking Schools: Sacrifice Zones". *Rethinking Schools Publishers*. 2016. Посетено на 2019-09-16.
7. ↑  Huntington Smith, Helena (1975-02-16). „The Wringing of the West". *The Washington Post*. Washington, DC. стр. 1–B4. ISSN 0190-8286. ProQuest 146405625.
8. ↑  National Research Council (U. S.) Study Committee on the Potential for Rehabilitating Lands Surface Mined for Coal in the Western United States (1974). *Rehabilitation potential of western coal lands*. Cambridge, MA: Ford Foundation Energy Policy Project / Ballinger Pub. Co. стр. 85–86. ISBN 978-0-88410-331-8.
9. ↑  Atwood, Genevieve (1975-12-01). „The Strip-Mining of Western Coal". *Scientific American*. **233** (6): 23–29. Bibcode:1975SciAm.233f..23A. doi:10.1038/scientificamerican1275-23. ISSN 0036-8733.
10. ↑  "Lamm explained his view that Colorado must begin to control its own future, rather than succumbing to Washington's plea that the state should be "a national sacrifice area" to provide for the nation's energy needs." Griffith, Winthrop (1974-10-27). „An eco‐freak for governor?". *The New York Times*. ISSN 0362-4331. Посетено на 2017-05-10.
11. ↑  Sterba, James P. (1974-09-26). „Worry Rises That Rockies Face Pollution and Crowds". *The New York Times*. ISSN 0362-4331. Посетено на 2017-05-10.
12. ↑  Fox, Julia (June 1999). „Mountaintop Removal in West Virginia". *Organization & Environment*. **12** (2): 163–183. doi:10.1177/1086026699122002. ISSN 1086-0266.
13. 1 2  „¿Qué son las zonas de sacrificio de Chile?". *El Diario* (Spanish). 2019-12-05. Посетено на 2022-12-09.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
14. ↑  „Quintero y Puchuncaví: La zona de sacrificio". *La Tercera* (Spanish). 25 August 2018.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
15. ↑  „La olvidada escuela la Greda". 7 April 2019.
16. ↑  „Chile: Supreme Court Hears Massive Air Pollution Case". 11 April 2019.
17. ↑  US EPA (7 June 2004). „Agency Response to Recommendations Provided in the OIGEvaluation Report entitled, "EPA Needs to Consistently Implement the Intent of the Executive Order on Environmental Justice"" (PDF).
18. ↑  Jessica Roake. „Think Globally, Act Locally: Steve Lerner, 'Sacrifice Zones,' at Politics and Prose". *Washington Post*. Посетено на 2019-09-16.
19. ↑  Bamberger, Kaela (2017-07-11). „Not Your Sacrifice Zone: In Lead-Poisoned East Chicago, Residents Fight for Their Health and Homes". *In These Times*. ISSN 0160-5992. Посетено на 2019-09-16.
20. 1 2  Klinger, Julie Michelle (2021). „Environmental geopolitics and outer space" (PDF). *Geopolitics*. **26** (3): 666–703. doi:10.1080/14650045.2019.1590340.
21. ↑  Dunnett, Oliver; Klinger, Julie; Maclaren, Andrew; Lane, Maria; Sage, Daniel (2019). „Geographies of Outer Space: Progress and New Opportunities". *Progress in Human Geography*. **43** (2): 314–366. doi:10.1177/0309132517747727.
22. ↑  Fernandes, Joao (2021). „8 facts about Point Nemo". History of Yesterday. Посетено на 16 March 2022.

Понатамошно читање
------------------

* *Дампинг во Дикси* од Роберт Булард. Routledge, 1990, 302 стр.ISBN 0813367921ISBN 0813367921
* *Зони на жртвување* : Првите линии на изложеност на токсични хемикалии во Соединетите држави од Стив Лернер. Cambridge, MA:MIT Press, 2010. 346 стр.ISBN 978-0-262-01440-3ISBN 978-0-262-01440-3
* *Денови на уништување, денови на револт* од Крис Хеџис и Џо Сако. Илустрирано. 302 стр. Nation Books, 2012. 302 стр.ISBN 978-1568588247ISBN 978-1568588247