recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**„Човекот наречен храброст"** (англиски: *True Grit*) е американски вестерн-филм од 2010 година, во режија на Браќата Коен, кои се и сценаристи и продуценти. Главните улоги ги толкуваат: Џеф Бриџис, Мет Дејмон, Џош Бролин и Хејли Стеинфелд. Овој филм, кој е преработка на истоимениот филм со Џон Вејн во главната улога, бил номиниран за наградата „Оскар" во десет категории, но не успел да победи во ниту една.

Содржина
--------

Четиринаесетгодишното девојче Мети Рос (ја игра Стеинфелд) е решена да се одмазди за смртта на својот татко, кого го убил Том Чејни (го игра Бролин) за два златника. Затоа, таа започнува потера по избеганиот убиец, а за таа цел ѝ се потребни искусни револвераши. Таа ги најмува едноокиот шериф-алкохоличар Рустер Когбурн (го игра Бриџис) и тексашкиот ренџер Лабиф (го игра Дејмон) кој го бара Чејни за да го одведе на судење во Тексас.  Патем, Лабиф и Когбурн започнуваат кавга и Лабиф ги напушта со намера самиот да го најде Чејни. Сепак, наскоро нивите патишта повторно се вкрстуваат при што Когбурн ненамерно го ранува Лабиф. Потоа, тие ја продолжуваат потерата заедно, но Лабиф повторно ги напушта по една кавга со Когбурн. Тогаш, Мети неочекувано налетува на Чејни и го ранува, но таа е заробена од бандата на Нед. Когбурн се враќа назад, а Нед го остава девојчето со Чејни кој сака да ја заколи, но во последен миг ја спасува Лабиф. Во меѓувреме, Когбурн убива тројца ортаци на Нед, но и тој е ранет. Во последен миг, токму кога Нед се подготвува да пука во Когбурн, него го убива Лабиф. Мети го убива Чејни, но паѓа во јама каде ја каса отровна змија. Когбурн и Лабиф ја извлекуваат од јамата, а по долго и напорно јавање, Когбурн успева да ја однесе во една колиба. Таму ѝ ја ампутираат раката на Мети, но таа останува жива. Оттогаш поминуваат 25 години, а Мети никогаш повеќе не ги има видено Когбурн и Лабиф. Меѓутоа, еден ден, таа добива писмо од Когбурн, кој настапува со еден циркус. Таа оди да го види, но пристигнува предоцна, зашто Когбурн починал три дена претходно. Тогаш, Мети го откопува неговот тело и го закопува на семејните гробишта.

Наводи
------

1. ↑  HRT, Čovjek zvan Hrabrost, američki flim (пристапено на 20.92019)
2. ↑  *Антена*, број 865, 23.1.2015, стр. 17.
3. ↑  *Антена*, број 868, 13.2.2015, стр. 17.
4. ↑  HRT, Čovjek zvan Hrabrost, američki flim (пристапено на 20.92019)
**Дијабетична кетоацидоза** (**ДКА**) е потенцијално животозагрозувачка компликација на дијабетес мелитус. Знаците и симптомите може да вклучуваат повраќање, абдоминална болка, длабоко и забрзано дишење, често мокрење, слабост, конфузија и повремено губиток на свест. Некогаш се јавува специфичен мирис на ацетон во здивот. Симптомите се јавуваат брзо. Лицата без претходна дијагноза на дијабетес може да развијат ДКА како прв очигледен симптом.

ДКА најчесто се јавува кај лица со тип 1 дијабетес но може да се јави и кај другите типови под одредени околности. Тригери може да бидат инфекција, нередовно и неправилно земање на инсулинот, мозочен удар и одредени лекови како стероиди. ДКА се јавува како резултат на недостиг на инсулин во организмот; поради што започнува процес на разложување на масните киселини и создавање на кетонски тела. ДКА вообичаено се дијагностицира врз основа на високо ниво на гликоза во крвта, ниска pH на крвта и присуство на кетокиселини во крвта или урината.

Примарниот третман на ДКА вклучува интравенски течности и инсулин. Во зависност од сериозноста, инсулинот може да биде даден интравенски или поткожно. Вообичаено, се дава и калиум со цел да се превенира развојот на хипокалемија. Во текот на третманот, треба да бидат следени нивото на гликоза и калиум во крвта. Треба да биде идентификуван причинителот на ДКА.

Стапката на ДКА е различна во разни делови од светот. Во Обединетото Кралство, околу 4% од луѓето со тип 1 дијабетес развиваат ДКА секоја година, додека во Малезија 25% од луѓето со тип 1 дијабетес развиваат ДКА секоја година. ДКА прв пат била опишана во 1886, и до воведувањето на инсулинската терапија во 1920-те, била речиси универзално фатална. Ризикот за смртност со адекватен и навремен третман е помеѓу <1% и 5%.

Наводи
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19  Misra, S; Oliver, NS (28 October 2015). „Diabetic ketoacidosis in adults" (PDF). *BMJ (Clinical Research Ed.)*. **351**: h5660. doi:10.1136/bmj.h5660. hdl:10044/1/41091. PMID 26510442. S2CID 38872958.
2. ↑
3. 1 2 3  Kitabchi AE, Umpierrez GE, Miles JM, Fisher JN (July 2009). „Hyperglycemic crises in adult patients with diabetes". *Diabetes Care*. **32** (7): 1335–43. doi:10.2337/dc09-9032. PMC 2699725. PMID 19564476.
4. ↑  Ferri FF (2010). *Ferri's Differential Diagnosis: A Practical Guide to the Differential Diagnosis of Symptoms, Signs, and Clinical Disorders* (англиски). Elsevier Health Sciences. стр. 146. ISBN 978-0323076999. Архивирано од изворникот 2017-09-08.
5. 1 2 3  Maletkovic, J; Drexler, A (December 2013). „Diabetic ketoacidosis and hyperglycemic hyperosmolar state". *Endocrinology and Metabolism Clinics of North America*. **42** (4): 677–95. doi:10.1016/j.ecl.2013.07.001. PMID 24286946.
6. 1 2
7. ↑  Eledrisi MS, Alshanti MS, Shah MF, Brolosy B, Jaha N (May 2006). „Overview of the diagnosis and management of diabetic ketoacidosis". *American Journal of the Medical Sciences*. **331** (5): 243–51. doi:10.1097/00000441-200605000-00002. PMID 16702793.
Photograph of Ursula K. Le Guin standing and reading aloud in a bookshopУрсула Ле Гвин, една од најзначителните писатели на мека научна фантастика.
**Мека научна фантастика** (soft science fiction) е поджанр на научната фантастика (НФ) во која заплетите и темите повеќе се фокусирани на развојот на ликовите и нивните односи и чувства, отколку на деталите на технологијата или законите на физиката.

Кај меката научна фантастика често се обработуваат мотиви кои немаат научна подлога или современата наука ги смета за тешко остварливи, како телепатијата. Покрај тоа, за разлика од тврдата научна фантастика, кај меката предност имаат општествените науки – филозофијата, психологијата, политикологијата, антропологијата и социологијата.

Подемот на овој жанр е делумно поврзан со шеесеттите и седумдесеттите години на дваесеттиот век.

Терминот понекогаш се користи во пежоративна форма, кога се имплицира дека дадено научно-фантастично дело не е доволно ригорозно во примената на научните сознанија или дека не е „вистинска" НФ. Наспроти тоа, љубителите на меката НФ понекогаш тврдат дека нивните омилени дела имаат поиздржани прикази на општества, подлабока обработка на ликови и подобро развиени заплети.

Автори на мека НФ
-----------------

Најпознати автори на мека научна фантастика се:

* Реј Бредбери
* Роберт Хајнлајн
* Филип К. Дик
* Френк Херберт
* Урсула ле Гвин

Поврзано
--------

* Научна фантастика
* Тврда научна фантастика

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија од областа на книжевноста е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Луа Арборетум** е арборетум во Луа, Естонија.

Арборетумот е основан во 1953 година и брзо растел во текот на 1950-тите. До 1962 година, во арборетумот биле засадени 2273 растенија кои припаѓаат на 327 таксони. Последователно, арборетумот се проширил помалку брзо бидејќи веќе биле засадени растенија од најчестите видови. Денес арборетумот содржи голем број видови, изворите даваат нејасни бројки од „околу 500" или „повеќе од 800". Растенијата се организирани според нивното географско потекло; Арборетумот има делови за растенија од Европа, Сибир, Централна Азија, Далечниот Исток и Северна Америка. Централноазиските и сибирските делови имаат најмалку застапени таксони, додека барем порано северноамериканската и далечната источна дивизија биле најбогати. Целиот арборетум е заштитен има третман на резерват за диви животни со естонскиот закон.

Наводи
------

1. 1 2  Ilves, E. (2002). „Luua arboretum - the greatest dendrological collection in Central Estonia [2002]". Library of Estonian University of Life Sciences. Посетено на 12 February 2017.
2. ↑  „Luua Arboretum". Visit Estonia. Посетено на 12 February 2017.
3. ↑  „Luua Manor Ensamble". Eesti Maaturism. Архивирано од изворникот на 29 September 2015. Посетено на 12 February 2017.
Наградата „Празник на липите" е традиционална награда што ја доделува Друштвото на писателите на Македонија за најдобра напишана песна или есеј по повод истоимената манифестација во организација на Друштвото, кога се доделува и наградата за творечки опус „Книжевен жезол".

Наградата се доделува на членови на Друштвото, по правило, по претходно распишан тематски конкурс. За доделувањето на наградата одлучува селектор или жири-комисија.

Победничките дела се објавуваат во првиот претстоен број на ревијата „Стожер".

Меѓу добитниците на оваа награда се вбројуваат македонските писатели и поети: Стефан Марковски, Зоран Пејковски, Весна Мундишевска-Велјановска, Сузана В. Спасовска, Игор Крајчев, Евгенија Шуплинова, Вања Изова Велева, Ана Стојаноска, Даниела Андоновска-Трајковска, Михајло Свидерски, итн.

Наводи
------


1. ↑  Сани (2022-06-21). „Стефан Марковски е добитник на наградата „Празник на липите"". *Република*. Посетено на 2022-07-03.
2. ↑  „Најдобра песна на „Празник на липите 2015", за Игор Крајчев". *Ти Реков Ми Рече* (англиски). Посетено на 2022-07-03.
3. ↑  Неделковски, Серјожа (2020-09-13). „Зоран Пејковски е годинешниот добитник на поетската награда „Празник на липите"". *NetPress*. Посетено на 2022-07-03.
**Симонe Падоин** (роден на 18 март 1984) — италијански фудбалер, играч од одбраната или од средниот ред, на Каљари.

Клупска кариера
---------------

Падоин е производ на академијата на фудбалскиот клуб Аталанта, но во 2003 година Симоне и се приклучил на екипата на Виченца во ко-сопственост договор (тој е разменет со Давиде Бривио). Целосна сопственост на Виченца тој станал една година подоцна. На почетокот на сезоната 2007-08, тој се вратил во Аталанта кога клубот го ангажираше назад во неговиот јуниорски тим. Тој додаде уште три години во неговиот договор во мај 2009 година, кога го продолжи договорот до јуни 2013.

По завршувањето на сезоната 2009-10 во Серија А, тој е позајмен од страна на Јувентус за време на нивната подготвителна американска турнеја, заедно со 3 други играчи. Тој одигра неколку натпревари за Јувентус во пред-сезонската турнеја и потоа се враќа во Аталанта за почетокот на новата сезона.

На 31 јануари 2012 година Падоин доаѓа вторпат во Јувентус, но овој пат потпишува постојан договор со клубот за сума од 5 милиони евра. Своето деби во дресот на Јувентус го има на 8 февруари 2012 во мечот од полуфиналето на италијанскиот куп против Милан што заврши со победа на неговата екипа од 2-1. Следниот викенд тој дебитира и во Серија А за Јуве откако го почна натпреварот во почетните 11 во победата над Катанија од 3-1. Својот прв гол за Јувентус, Падоин го постигна на 17 март (еден ден пред својот 28-ми роденден) 2012 кога *Бјанконерите* ја декласираа екипата на Фиорентина со 5-0 нагости. Дело на Падоин беше 5-тиот погодок во 72-ата минута од мечот. На крајот од сезоната Падоин го освојува своето прво Скудето во кариерата откако Јувентус по 28-ми пат стана шампион во Серија А.

По четири сезони во Торино, на 4 јули 2016 Падоин потпишал за новопромовираниот член на Серија А Каљари за сума од 600.000 евра.

Титули
------

### Италија Јувентус

* **Серија А** (5) : 2011-12, 2012-13, 2013-14, 2014-15, 2015-16
* **Суперкуп на Италија** (3) : 2012, 2013, 2015
* **Куп на Италија** (2) : 2014-15, 2015-16

Надворешни врски
----------------

* (италијански) Atalanta B.C. Official Player Profile Архивирано на 19 август 2008 г.
* (италијански) Simone Padoin National Team Stats Архивирано на 3 март 2016 г. at FIGC.it
*
**Аеродромот во Сараево** (IATA: SJJ, ICAO: LQSA), исто така познат и како аеродромот Бутмир, е најголем аеродром на територијата на Босна и Херцеговина, лодиран неколку килоемтри југозападно од главниот град Сараево.

После Дејтонскиот договор во 1996 година, аеродромот беше повторно отворен, и меѓу првите авиокомпании кои почнаа да сообраќаат беа B&H Airlines, Austrian Airlines, Луфтханза, Turkish Airlines и Croatia Airlines. Во 2019, 1,143,680 патници патувале преку аеродромот, во споредба со 323,499 во 2001.. Во 2005 година, Меѓународниот совет за аеродроми ја додели наградата Најдобар аеродром во категоријата до 1 милион патници на годишно ниво.

Историја
--------

Потребата за аеродром во Сараево беше нагласена во 60-тите години од минатиот век. Аеродромот Сараево - Илиџа беше отворен на 2 јуни 1969 година. Во 1970 година, Франкфурт беше првото одредиште кое беше воспоставено од аеродромот. Исто така, аеродромот служеше како помошен на аеродромите во Загреб и Белград. Првото проширување на аеродромот беше направено пред почетокот на Зимските олимписки игри во Сараево, 1984 година. 
Во првите недели на војната во БиХ, аеродромот беше преземен од страна на српските сили кои му нанесоа сериозни штети на аеродромот. Од јуни 1992 година до крајот на војната, аеродромот беше под контрола на Обединетите нации, кои го користеа за транспорт на хуманитарна помош. 
Аеродромот беше отворен за цивилна авијација повторно на 16 август 1996 година, и од тогаш постепено е реновиран.

Авиокомпании и одредишта
------------------------

* Adria Airways (Љубљана)
* Austrian Airlines (Виена)
* B&H Airlines (Бања Луја, Келн/Бон, Франкфурт, Истанбул Ататурк, Мостар, Скопје, Штутгарт, Цирих)
* Croatia Airlines (Загреб)
* Germanwings (Келн/Бон, Штутгарт)
* Jat Airways (Белград)
* Луфтханза
	+ оперирано од Lufthansa CityLine (Минхен)
* Малев (Будимпешта)
* Norwegian Air Shuttle (Осло, Стокхолм) [завршуваат 25 октомври]
* Turkish Airlines (Истанбул Ататурк)

**Чартер**

* Air Cairo (Хургада)
* Atlasjet (Анталија)
* B&H Airlines (Анталија, Бодрум, Истанбул Ататурк, Ларнака)
* Ghadames Air Transport (Триполи)
* Jordan Aviation (Акаба)
* Onur Air (Истанбул Ататурк)
* Sky Airlines (Анталија)
* Spanair (Палма де Мајорка)
* Tunisair (Монастир)
* Turkish Airlines (Истанбул Ататурк, Газиантеп)

**Карго**

* Icar Air (Анкона)
* Trade Air (Загреб)

Наводи
------

1. ↑  Bosnian, Flying (7 January 2020). „Record year for Sarajevo and Tuzla airports".
**Ослободувањето на Прилеп** — воена битка за ослободувањето на градот Прилеп воведувана од страна на Народнатаослободителна армија на Македонија со соработка на Југословенските партизани против Третиот рајх и Бугарската фашистичка окупација. Еден од најистакните битки при Завршните операции за ослободување на Македонија.

Распоред на силите
------------------

Главниот воен план за ослободувањето на градот беше организиран од страна на командите на 41та Македонска дивизија на НОВЈ, според планот 41та Македонска дивизија на НОВЈ заедно со нејзината артелерија ќе го завземеле градот, истовремено 10та македонска ударна бригаа која што била наместена во северниот дел на Прилеп би го нападнал градот. Заедно со 2та македонска ударна бригада којашто била наместен покрај западот.

Борбата
-------

Штабот на 15 корпус на 24 октомври издал наредба на 28/29 октомври 41-та и 49 -та девизија да го нападне и ослободи Прилеп. Претходно на 27 октомври единиците на 41-та девизија го ослободиле Кавадарци.

На 29 октомври бил запоседнат Плетвар од страна на 21 бригада. Германците биле опседнати околу селото Плетвар. Наредниот ден првиот баталјон почнал напад. Но, Германските сили ги збиле редовите и го одбиле првиот и вториот јуриш. По 40 часовна борба Германците биле совладани. Наредниот 31 октомври, Германците биле потпомогнати со засилени трупи и вршеле силен притисок да продрат повторно до Плетвар, но сите нивни заложби биле неуспешни, бидејќи бригадата се држела добро и давала силен отпор.

Силни борби се воделе и на Маркови Кули. Таму германските сили биле помогнати од артилериско оружје, а партизанските трупи, иако биле со малку муниција, го напаѓале непријателот, дури и со камења. Ги држел силниот дух и желбата за слобода. Во повлекувањето кон Варош и Прилеп, Германците ги запалиле зградите на Институтот за тутун. Потоа сите сили ги упатиле кон Плетвар, каде успеале да направат продор меѓу позициите на 21-та бригада. Но, обидите биле спречени од страна на Штабот, кој издал наредба 5-тата бригада да нападне од кај касарните и да го пресече патот за Плетвар.

Извештај од Штабот на II корпус до Гл. Штаб на НОВ и ПОМ за освојувањето на градот Прилеп и друго. (30 октомври 1944 г.)Во мугрите на трети ноември почнал последниот напад за ослободување на Прилеп. Последните германски истрели од кај гробиштата и Варош набргу запреле. Најтешката задача ја имал Третиот баталјон кој во огромен јуриш, правејќи жртва, настојувал да зароби што повеќе непријателски војници. Кај седум часот се слушнала и последната германска детонација, кога биле активирани мините под Ленишкиот мост. Тоа е последната акција за Прилеп и во градот влегле ослободителите.

Во последните два дена Прилеп дал 78 жртви, херои на Народноослободителната војска на Македонија. Германците претрпеле 160 жртви и стотици ранети и заробени. Со запленетото оружје, борците се упатиле кон Битола, при што ја ослободиле на 4 - ти ноември.

Наводи
------

1. ↑  *Ден на ослободувањето на Прилеп* (2022) од Антропол
**Енталпијата** (се означува со *H*, нарекувана уште и **топлински капацитет**) е збир на внатрешната енергија на материјата и производот од нејзината зафатнина и притисок. Исто како и енергијата, енталпијата се мери во џули и килоџули. Името доаѓа од грчките зборови *en* и *thalpein*, што значи „загрева".

Енталпијата е квантитативна величина и вкупната енталпија на еден систем не може да се измери директно, додека мерлива е само *промената на енталпијата* на еден термодинамички систем. Енталпијата е термодинамички потенцијал и е корисна особено за процеси кои се одвиваат при речиси константен притисок, каде што секој внес на енергија во системот се вклопува во неговата внатрешна енергија или се претвора во механичка работа. Промената на енталпијата на еден систем е речиси незначајна за системи при константен притисок, каде промената на енталпијата е еднаква на топлината. Инаку, не постои лесно толкувано значење за енталпијата. За едноставен систем, со константен број на честички, разликата во енталпијата е максималната количина на топлинска енергија која се добива од термодинамички процес во кој притисокот е константен.

Енталпијата се дефинира со следната равенка:

{\displaystyle H=U+PV\,}
каде (сите единици се од SI)

* *H* е енталпијата, (во џули)
* *U* е внатрешната енергија, (џули)
* *P* е притисокот на системот, (паскали)
* *V* е зафатнината, (во кубни метри).

Наводи
------

1. ↑  Бојан Шоптрајанов, *Хемија за втора година на реформираното гимназиско образование* (петто изменето и дополнето издание). Скопје: Просветно дело, 2009, стр. 19.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85044109
* GND: 4152355-6
* BNF: cb122863012 (податоци)
* NKC: ph311255

 |

 |
**Запеј песна Македонко** — македонска народна песна. Песната е посветена на една Македонка која со песна требала да ги поздрави и сплоти сите Македонци низ целата Македонија, поделена во неколку држави. Песната исто така говори за тоа како на песната ќе и се придружат сите Македонци од разните краеви на Македонија.

Текст
-----

-Запеј песна Македонко,  

ти испрати голем поздрав надалеку.  

Поздрави браќа, сестри на три страни  

од Охрид, до Пирин, дур' до Солуна.

Твојта песна Македонко,  

ќе расплаче многу срца разделени,  

невидени браќа, сестри многу години  

со тие граници разделени.

Запеј песна Македонко,
да се зберат браќа, сестри Македонци,  

сите ние да запејме, да се чуе  

од Охрид до Пирин, дур до Солуна.

Надворешни врски
----------------

* Запеј песна Македонко (текст и музика) на pesna.org Архивирано на 23 јули 2018 г.
* Запеј песна Македонко], во изведба на Виолета Томовска и Кирил Манчевски на YouTube.
* Запеј песна Македонко], во изведба на Анета Мицевска и Јовица Наумчевски на YouTube.
Сагите се пренесени во ракописи на хартија или пергамент. Некои од нив се украсени.
**Сага** (старонордиски: *saga*) — народно предание во поетски облик, својствен за древното нордиско, исландско и ирско народно творештво. Во Ирска, сагите добиле оптек помеѓу V и IX век пред преобраќањето на народот и ја одразувале нејзината митологија. Пподелени се на два циклуса, посветени соодветно на кралот Конхобар и неговиот внук Кухулин (северниот циклус) и на јунакот Фин и син му Оисин (јужниот циклус).

Старонордиските саги биле пренесувани усно со поколенија пред да бидат запишани во писмен облик, често од анонимни автори. Тие продолжуваат да се проучуваат и ценат поради нивната книжевна заслуга, историско значење и културно влијание, нудејќи увид кон богатиот и сложен свет на Средновековна Скандинавија.

Во метафорична смисла (а понекогаш и иронично), сагата се однесува и на книжевни дела од други стилови и епохи (вклучувајќи ги и современите) или животните приказни во целост, кои имаат нешто заедничко со староисландските саги: обично ова е некој епски стил или содржина и/или врска со семејни приказни од неколку поколенија. Некои автори го вклучуваат зборот „сага" во насловите на нивните дела.

fsfs
----

Сагите секогаш започнуваат со тоа што ни кажуваат за ликовите, кои биле нивните родители, со кого се венчале и имињата на нивните деца. Понекогаш дури и се враќаат многу поколенија наназад пред да започне главната приказна, до мигот кога Исланд бил населен и се создале скандинавските држави. Има многу ликови во сагите, понекогаш дури и сто или повеќе.

По претставувањето на ликовите, приказната навлегува во главните настани како семејни судири или владејачки кралства. Сето тоа е опишано во многу детали, дури и до тоа кој кого повредил во битките и што направил за да го надомести тоа. Тие често цитираат и други списи, Сагите исто така го следат времето, ни кажуваат точно колку години поминале од одредени настани.

Сагите не ги прикажуваат емоциите на ликовите на голем начин како што тоа го прават современите приказни. Можеби ни е тешко да ги разбереме нивните чувства длабоко бидејќи не се опишани многу сликовито. За односите меѓу мажите и жените не се зборува како во современите книги. Се споменуваат само работите што се важни за приказната. Ако има љубовна приказна, таа обично се навестува наместо да се раскажува целосно.

Наводи
------

1. ↑  „Saga | Norse Mythology, Epic Poems & Historical Accounts | Britannica". *www.britannica.com* (англиски). Посетено на 2024-03-16.
2. ↑  „Index". *Icelandic Saga Database* (англиски). Посетено на 2024-03-16.

Надворешни врски
----------------

* Gosse, Edmund William (1911). „Saga". *Encyclopædia Britannica*. **23** (11. изд.). стр. 1000–1001.
* Icelandic Saga Database
* The Icelandic sagas at Netútgáfan
* Old Norse Prose and Poetry
**Труењето со арсен** е медицинска состојба предизвикана од зголемено количество на арсен во организмот. Студија од 2007 година открила дека над 137 милиони луѓе во повеќе од 70 држави се веројатно погодени од труење со арсен од водата за пиење.

Знаци и симптоми
----------------

Први симптоми кои се јавуваат при труење со арсен се главоболка, конфузија, тешка дијареа и поспаност. Краен резултат од труењето со арсен е кома и смрт.

Дијагноза
---------

Дијагнозата на труењето се поставува со определување на концентрацијата на арсен во крв, урина, коса и нокти.

Третман
-------

Димеркапролот и димеркаптосукцинска киселина се хелирачки агенси кои се користат при акутно труење со арсен.

Наводи
------

1. ↑  Видете:

	* "Arsenic in drinking water seen as threat," *USAToday.com*, August 30, 2007.
	* See page 6 of: Peter Ravenscroft, "Predicting the global distribution of arsenic pollution in groundwater." Paper presented at: "Arsenic -- The Geography of a Global Problem," Royal Geographic Society Arsenic Conference held at: Royal Geographic Society, London, England, August 29, 2007. This conference is part of The Cambridge Arsenic Project.
2. ↑  „Arsenic Poisoning". IHC World. Архивирано од изворникот на 2016-06-08. Посетено на 2 мај 2014.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
* Труење
* Токсичност (T36–T65, 960–989)
 |
| --- |
|  |
| 
* Јаглерод моноксид
* Арсен
* Жива
* Олово
* Етилен гликол

 |

 |
**Приказната на Стрејт** (англиски: *The Straight Story*) е филм од 1999 година во режија на Дејвид Линч (David Lynch). Филмот е продуциран и монтиран од Мери Свини (Mary Sweeney), долгогодишната партнерка и соработничка на Линч. Таа е авторка и на сценариото, заедно со Џон Роч (John E. Roach). Главните улоги ги играат: Ричард Фарнсворт (Richard Farnsworth), Сиси Спејсек (Sissy Spacek) и Хари Дин Стентон. Насловот на филмот е двосмислен, зашто се однесува на презимето на Алвин, но исто така и на навидум праволиниската приказна на филмот, во споредба со комплексните и мистериозни заплети на другите филмови на Дејвид Линч. Филмот е заснован врз вистинската приказна за Алвин Стрејт и неговото патување низ Ајова и Висконсин на машина за сечење трева. За својата улога (последна во неговата кариера), Фарнсворт бил номиниран за наградата „Оскар", а освоил неколку награди на американските филмски критичари. Филмот бил номиниран за наградата „Златна палма" на Канскиот филмски фестивал, а освоил неколку филмски награди во САД, Британија, Шпанија и Данска.

### Синопсис

Алвин Стрејт (го игра Ричард Фарнсворт), старец на возраст од 73 години, е ветеран од Втората светска војна, кој живее со својата ќерка Роуз (Сиси Спејсек), мила жена со ментално пореметување. Тој веќе десет години не разговара со брат му Лајл (го игра Хари Дин Стентон), но кога дознава дека тој претрпел мозочен удар, Алвин одлучува да го посети со надеж дека ќе се помират пред да умре. Но, поради неговите слаби нозе и очи, Алвин не може да добие возачка дозвола, па закачува приколка на купениот трактор за косење трева и тргнува на патувањето од Лоренс, Ајова до Маун Зион, Висконсин, долго 240 милји. Така филмот ја следи приказната на шестнеделното патување на Алвин низ руралната Америка, луѓето кои тој ги среќава, неговото влијание на нивните животи, и нивното на неговиот. Филмот е наречен модерна одисеја на човек кој се соочува со својот морал и грешки и вечните врски на семејството.

Наводи
------

1. ↑  Filmovi Davida Lyncha: Straightova priča, američko-francuski film (пристапено на 15.3.2024)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија филм е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Маргарет М. Пери** (1930-2009) била англиски молекуларен генетичар и истражувач на ембриологија на Универзитетот во Единбург, чие истражување го произвело првото топлокрвно животно развиено целосно ин витро.

Ран живот
---------

Маргарет Мери Пери е родена во Стоктон-Он-Тис и се школувала на Католичкиот колеџ Сент Џозеф во Бредфорд, каде што една директорка основала научна лабораторија. Таткото на Пери бил градежен инженер, а нејзината мајка дипломирала на Универзитетот во Манчестер во 1923 година.

Кариера во Единбург
-------------------

Пери дипломирала со диплома по чиста наука (генетика) на Универзитетот во Единбург во 1952 година. Таа продолжила да работи како истражувачки асистент во Институтот за животинска генетика на Универзитетот и објавила истражување за ембриологијата на водоземците со директорот на Институтот C.H. Вадингтон. Во 1975-1976 година таа се приклучи на Истражувачкиот центар за живина на Советот за земјоделски истражувања во Единбург, кој подоцна станал дел од Институтот Рослин.

Во 1988 година, Пери вметнал туѓ генетски материјал во едноклеточни ембриони на пилешко и ги одгледувал до шрафирање „за да се произведе пиле без сопствена лушпа од јајце", со што го создал првото топлокрвно животно развиено целосно ин витро.   Во 1993 година Пери и Хелен Санг соработувале за да го создадат првиот генетски конструиран петел во светот со генска инјекција. 

Пери зборувал на голем број меѓународни конференции, вклучително и во Полска и Јапонија. Работела и во Франција на техники со електронски микроскоп.

Личен живот
-----------

По нејзиното пензионирање, таа ги посетила Непал, Австралија, Египет и островите Галапагос и често шетала по Висорамнините и Островите.

Маргарет Пери била посветена католик и редовно давала религиозни услуги на пациентите во болницата во Кралската Единбург и болницата Астли Ајнсли. Била член на друштвото Сент Винсент де Пол.

Наводи
------

1. 1 2 3 4 5 6  Perry, Carmel (2009-04-12). „Obituary: Margaret Perry". *the Guardian* (англиски). Посетено на 2018-10-09.
2. ↑  *New Scientist* (англиски). Reed Business Information. 1988-02-04.
3. ↑  *Farmers' Journal* (англиски). Associated Journals Limited. 1988.
4. ↑  „Chicken eggs could be source of drugs: First genetically engineered". *The Independent* (англиски). Посетено на 2018-10-09.
5. ↑  Perry, Margaret M.; Sang, Helen M. (1993-05-01). „Transgenesis in chickens". *Transgenic Research* (англиски). **2** (3): 125–133. doi:10.1007/bf01972605. ISSN 0962-8819. PMID 8353531.
**Врат** или **шија** — дел од телата на многу копнени 'рбетници што ја поврзува главата со остатокот од телото. Тој е многу важен бидејќи ни овозможува да ги движиме главите наоколу, одвоено од остатокот од нашето тело. И покрај тоа што е од клучно значење, вратот е и малку нежен и лесно повредлив. Внатре во вратот, има еден куп важни работи. Има цевка што ни помага да голтаме храна (хранопроводот), дел што ни помага да зборуваме (гркланот) и цевка што ни помага да дишеме (дишникот). Има и многу крвни садови, некои коски (вратни прешлени) и мускули што ни помагаат да ја движиме главата. Значи, иако може да изгледа едноставен, нашиот врат врши многу важни работи. Кај некои животни, како што е жирафата, вратот може да биде несразмерно долг.

Вратот е клучна област за општење и изразување. Тој игра значајна улога во невербалното општење, бидејќи различните движења и положби на главата и вратот можат да пренесат емоции, намери и реакции. На пример, кимнувањето со главата може да укаже на согласност или разбирање, додека тресењето на главата може да означи несогласување или неодобрување. Мускулите на вратот придонесуваат за овие изразити движења, овозможувајќи ни да пренесеме широк распон на чувства без да кажеме ни збор. Покрај неговите физички функции, вратот е неопходен и за изразување и поврзување со другите.

Наводи
------

1. ↑  **врат** — Дигитален речник на македонскиот јазик
2. ↑  „врат" — Официјален дигитален речник на македонскиот јазик
3. ↑  Шија повеќе се однесува на задниот дел на вратот, но во некои случаи може да се однесува и како врат.
4. ↑  „шија" — Дигитален речник на македонскиот јазик
5. ↑  „шија" — Официјален дигитален речник на македонскиот јазик
6. ↑  Standring, Susan (2016). *Gray's Anatomy: The Anatomical Basis of Clinical Practice* (41st. изд.). Philadelphia. ISBN 9780702052309. OCLC 920806541.
7. ↑  Jung, Benjamin; Black, Asa C.; Bhutta, Beenish S. (2023). *Anatomy, Head and Neck, Neck Movements*. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing. PMID 32491487.
8. ↑  „Neck | Vertebrae, Muscles, Nerves | Britannica". *www.britannica.com* (англиски). Посетено на 2024-01-20.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Врат" на Ризницата ? |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Видете ***врат*** во Викиречник, слободниот речник. |

* American Head and Neck Society
* The Anatomy Wiz.
**Хортачки манастир „Св. Преображение"** (грчки: *Ιερά Μονή Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Χορταΐτου, Μονή Χορταϊτισας*) — манастир кај селото Хортач, Солунско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Неаполско-ставруполската епархија на Цариградската патријаршија.

Манастирот првично е основан во XI век и бил посветен на Пресвета Богородица. Познат е од писмени извори. Во селото близу манастирот има остатоци од неговото утврдување и зачуваната црква „Св. Преображение" од XI век, која веројатно била неговиот гробишен храм.

Во 1961 г. митрополитот Пантелејмон I Солунски отворил мала црква јужно од селото. Во 1978 г. манастирот станал женски и прешол под јурисдикцијата на новооснованата Неаполско-ставруполска епархија. Во 1988 г. е започната изградбата на новата главна манастирска црква „Воведение на пресв. Богородица" со осумаголен облик. Манастирот има и два параклиса — „Св. Троица" и „Св. Преображение".

Поврзано
--------

* Неаполско-ставруполска епархија

Наводи
------

1. ↑  „Ιερά Μονή Γέννησιου της Θεοτόκου Παναγίας Γοργοεπηκόου Ιωνίας Θεσσαλονίκης". Ιερά Μητρόπολη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως. Архивирано од изворникот на 17 ноември 2015. Посетено на 30 октомври 2015.
2. ↑  Μανωλεδάκη, Μανόλη (2007). *Από τον Κισσό στον Χορτιάτη*. Θεσσαλονίκη: Κορνηλία Σφακιανάκη. стр. 109–127. Архивирано од изворникот на 2019-08-19. Посетено на 30 октомври 2015.
3. 1 2  „Ιερά Μονή Μεταμόρφωσης του Σωτήρος". Μοναστήρια της Ελλάδος. Посетено на 25 јуни 2017.[*мртва врска*]
4. ↑  „Monastery Chortaitou". Corect. Архивирано од изворникот на 4 март 2016. Посетено на 30 октомври 2015.
**Амин Аамир,** на урду : **آمین عامر,** е авијатичарка од Гилгит-Балтистан, која е првата жена од регионот што се квалификува како комерцијален пилот. Родена во Скарду, била инспирирана да стане пилот по школската посета на базата на пакистанските воздухопловни сили. Таа научила да лета во Летечкиот клуб Равалпинди. Нејзиниот прв соло лет се одржал на 19 декември 2015 година. Дипломирала како комерцијален пилот во 2017 година.

Наводи
------

1. ↑  „15 Inspiring Women from Gilgit-Baltistan & Chitral (GBC) who are breaking barriers despite all odds". *Pakistan Defence* (англиски). Посетено на 2023-02-18.
2. ↑  www.webspider.pk, Web Spider (pvt) Ltd. „Soaring The Blue Skies". *www.hilal.gov.pk* (англиски). Архивирано од изворникот на 2023-02-18. Посетено на 2023-02-18.
3. 1 2 3  Welle (www.dw.com), Deutsche. „Die fliegende Frau aus Pakistan | DW | 02.02.2018". *DW.COM* (германски). Посетено на 2023-02-18.
4. ↑  pkaviation (2017-05-05). „Humans of Pakistan Aviation, Amen Aamir". *Pakistan Aviation* (англиски). Посетено на 2023-02-18.

Надворешни врски
----------------

* Amen Aamir on Instagram
Андаруни во палатата Голестан, Техеран.
 
**Андаруни** (персиски: اندرونی) во иранската архитектура, е внатрешните простории во која живееле жените. Таквите простории, на арапски се наречени харем.

Приватен простор
----------------

Во традиционалната персиска станбена архитектура андаруни е дел од куќата во која се сместени приватните конаци. Ова е особено местото каде жените од куќата се слободни да се движат без да бидат видени од странец („на махрам"). Ова е исто така место каде жените можат да општат со своите роднини ( *махарим* ) без да го следат кодексот на облекување или без да носат хиџаб.

Во случај кога патријархот на куќата имал повеќе од една жена, секоја жена добива свој дел во андаруните како што е случајот со нејзината свекрва или снаа ако живеат со семејството. Единствените мажи што се дозволени во оваа област се оние кои се директно поврзани со господарот на куќата (неговите синови) и самиот господар, кои може да вклучуваат момчиња на возраст под пубертет и гости кои се дозволени под посебни околности.

Дворот (обично во таларот) на куќата обично се наоѓал во андаруните.

Дихотомија
----------

Еднаквиот простор андаруни за мажи е наречен бируни. Овие два дела, кои и двата се изградени околу градина, се дел од таканаречената внатрешно-надворешна дихотомија на персиските куќи, што ја означува просторната поделба помеѓу сегментот андаруни и бируни. Првиот е приватен простор, додека вториот го претставува јавните простории бидејќи е исто така место каде што се одржуваат деловни активности и церемонии. Гласниците, кои обично се млади момчиња, се вработени во меѓудејствијата помеѓу двете простории.

Поврзано
--------

* Простор само за жени
* Зенана

Наводи
------

1. 1 2  Bird, Christiane (2002). *Neither East Nor West: One Woman's Journey Through the Islamic Republic of Iran*. New York: Washington Square Press. стр. 52. ISBN 0-671-02756-5.
2. ↑  Vahdat, Vahid (2017). *Occidentalist Perceptions of European Architecture in Nineteenth-Century Persian Travel Diaries: Travels in Farangi Space*. Oxon: Taylor & Francis. стр. 83. ISBN 9781472473943.
3. 1 2 3 4  Arjmand, Reza (13 септември 2016). *Public Urban Space, Gender and Segregation: Women-only urban parks in Iran*. Oxon: Taylor & Francis. стр. 24. ISBN 9781472473370.
4. ↑  Mottahedeh, Roy (2014). *The Mantle of the Prophet*. Oneworld Publications. ISBN 978-1-78074-738-5.
5. ↑  Dabashi, Hamid (2011). *The World is My Home: A Hamid Dabashi Reader*. New Brunswick: Transaction Publishers. стр. 308. ISBN 978-1-4128-1344-0.

* *Farhang-i Vazhe- Haaye- Memari-i Sonnati-i Iran* (Речник на термини во традиционалната иранска архитектура). Фалафар, С. 2000 г. Техеран. ISBN 964-350-316-X

Дополнителна книжевност
-----------------------

* м-р Џамалзадех. *Андарун*. Енциклопедија Ираника.
* Набизадех, Сима; Ураз, Туркан Улусу. *The Modern Woman Vis-À-Vis The Modern House: The Hallmarks Of Modern Nationhood Through The 1920s-1940s Iran Архивирано на 16 декември 2023 г.*. јуни 2017 година. МЕТУ весник на Архитектонски факултет 34(1). DOI: 10.4305/METU. JFA.2017.1.8
**Анели Марија Хултен** (шведски: *Anneli Hulthén*; р. 27 јули 1960

) — шведска политичарка која е гувернер на Сканија од август 2016 година. Таа била пратеник во шведскиот парламент од 1986 до 1996 година и пратеник во Европскиот парламент од 1995 до 2002 година.

Како член на Социјалдемократите, таа била претседател на општина Гетеборг од 2009 до 2016 година.

Хултен ја освоила наградата политичар на Светскиот форум за претприемништво во Сингапур во 2011 година, за нејзината работа со Бизнис Регионот Гетеборг и нивните програми „Експедиција напред", „Бизнис програма за итни случаи" и „Бру хаус инкубатор".

Наводи
------

1. ↑  Isemo, Alf (2008-11-17). „Hulthén ny ordförande" (шведски). Göteborgs-Posten. Посетено на 2008-11-20. [*мртва врска*]
2. ↑  Brevinge, Åsa (2011-11-03). „Hulthén får internationellt pris". *Göteborgs-Posten* (Swedish). Посетено на 2011-11-03.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
3. ↑  Ramesh, S (2011-11-03). „World entrepreneurs urged to work together". *Channel NewsAsia*. Посетено на 2011-11-03.
4. ↑  Aggarwal, Narendra (2011-11-03). „Turning Sweden's Gothenburg region into an entrepreneurial haven". *The Business Times*. Архивирано од изворникот на 2021-11-18. Посетено на 2011-11-03.[*мртва врска*]

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* KulturNav: id

 |

 |
**Бано Михајлов Кушев** бил учител во Отоманското Царство и деец на Внатрешната македонска револуционерна организација.
Бано Михајлов Кушев е роден на 22.07.1863 во семејството на трговецот Михаил Јанков Кушев. Тој е еден од учениците на првата генерација што ја завршува прочутата Солунска Гимназија "Св. Св. Кирил и Методи" во 1886-та година. Започнува работа како учител во Сер, Солун, Воден, Тетово, Дедеагач и дурги места. Во учебната 1893/94 година работи како замесник директор на училиште во родниот Велес. Иван Крајничанец, учител во истото училиште каде што Кушев бил директор, го нарекува "добар управник и добар другар на учителите". Во учебната 1897/98 учителствува во Одрин. За време на бранот од апсења по Солунските атентати Бано Кушев (по тоа време главен учител во Велес) е уапсен и одведен во Скопје. По крајот на учебната 1906-1907-ма година, поради сомнежи на властите за учество во револуционерното движење, Кушев е отстранет од Егзархијата како учител во Скопското девическо училиште. Покасно станува училиштен инспектор. Влегува во ВМРО и станува легален деец во Велес. По Младотурската револуција од 1908-ма година е учител во родниот град. Избран е за делегат од Велес на основачкиот конгрес на СБКК (Сојуз на Бугарски Конституциони Клубови) во Солун. На Вториот Конгрес на СБКК е избран за член на ревизионата комисија. Работи активно против режимот на Младотурците. Убиен е на 14.11.1910 година при обезоружителната акција (акција на Младотурскиот режим за собирање на оружјето на четите на ВМРО). Негов брат е Петар Михајлов Кушев (Велес, 24.03.1870-Софија, 12.05.1939), лекар, деец на ВМРО и пратеник од Македонската парламентарна група во 23-тото Народно Собрание на Царство Бугарија од Неврокопскиот реон. Бано Кушев има три сина - Илија Кушев (Велес, 24.03.1896 - с. 'Рлевци (Острилци), Велешко, 29.11.1922), војвода на ВМРО и член на студентското друштво "Вардар", Тодор Кушев (Велес, 15.02.1901 - Гевгелија, 19.09.1925) - четник на ВМРО, убиен од српска потера и Михаил Кушев (Велес, 15.03.1905 - Велес, 05.11.1992), инженер архитект, член на ММТРО (Македонска Младежка Тајна Револуционерна Организација), раководител на групата во Грац, Австрија, го зачувал тајниот архив на ММТРО.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа биографска статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Афта** ( αφθώδης) - раничка што се појавува на внатрешната страна на усната шуплина. Својствени се по болката што се јавува при џвакање, а луѓето со афти имаат својствен израз на лицето. Повреди на усната шуплина се случуваат редовно, но афтите се појава на незараснување на тие ранички и нивно гноење. Може да настанат како последица на стрес и намален имунитет. Рапамицин (имуносупресив) предизвикува афти како несакан ефект.

Лечење
------

Повеќето афти исчезнуваат сами по себе во рок од една или две недели. Доколку лекувањето на самата афта е продолжено, тоа може да укаже на поголем проблем со имунолошкиот систем, во тој случај неопходно е јавување на лекар или стоматолог доколку се појават невообичаено големи или болни афти или афти кои не зараснуваат.

Наводи
------

Предлошка:Medicinsko upozorenje-lat

Надворешни врски
----------------

Предлошка:Medicinsko upozorenje-lat



1. ↑  „AFTE U USTIMA (na desnima, jeziku, usni, grlu i kod dece): Lečenje". *Dental Implant* (српски). Архивирано од изворникот на 01. 01. 2020. Посетено на 1. 1. 2020. Проверете ги датумските вредности во: `|accessdate=, |archive-date=` (help)
2. ↑  „Lečenje Afti". *marcodentaltourism.com* (српски). Посетено на 2022-10-18.
**„Само ангелите имаат крила"** — американски филм од 1939 година во режија на Хауард Хокс. Главните улоги ги толкуваат Кери Грант, Рита Хејворт и Џин Артур.

Содржина
--------

Американецот Џоф Картер води мала воздухопловна компанија во еден град во Перу, каде што пилотите разнесуваат пошта по блиските места, често летајќи во лоши временски услови. Џоф одлучува да вработи нов пилот, а на итниот оглас за работа се јавува Бет Макферсон, кој е човекот одговорен за смртта на брат му на Џоф.

Наводи
------

1. ↑  *Антена*, бр. 804, 22.11.2013, стр. 13.
2. ↑  *Антена*, бр. 804, 22.11.2013, стр. 13.
*Гробар* од Виктор Васнецов, 1871 г.
**Гробар** (англиски: *gravedigger*) — занимање за човек што погребува мртовци на гробишта.

Опис
----

Копањето гробови е задача што вообичаено ја вршат поединци во различни контексти, од семејно или доброволно вклучување во црквиштата до професионални гробари на општинските или приватните гробишта. Должностите на гробарот можат да се менуваат во голема мера во зависност од околината, почнувајќи од едноставно ископување на гробови до задачи за уредување и обезбедување поддршка на тажачките.

За да копаат гроб, гробарите користат најразлични алатки, вклучувајќи бусеносекачи, ашови, лопати, казми и мотики. Во некои случаи, тешката опрема како багери натоварувачи може да се користи за подобрување на успешноста, особено во индустријализираните земји. Дрвена кутија често се користи за чување на земјата отстранета од гробот, која се собира во близина на местото и се покрива до денот на полнењето, кога почвата се враќа во гробот откако ќе се спушти сандакот.

Копањето гробови бара внимание на подробностите за да се осигура дека гробот е со соодветни размери и за да се смести сандакот без пропаѓање. Распоредбите во врска со длабочината и големината на гробот можат да се менуваат кога ќе се земат предвид последователните погребувања во семејни парцели. И покрај важноста на нивната работа, гробарите историски биле омаловажувани во некои општества, со задачи поврзани со смртта често делегирани на оние што се сметаат за општествено неспособни или припаѓаат на пониските касти во традиционалните системи како што е системот на касти во Индија.

Наводи
------

1. ↑  „гробар" — Дигитален речник на македонскиот јазик
2. ↑  „гробар" — Официјален дигитален речник на македонскиот јазик
3. 1 2  „What Are the Functions of a Gravedigger?". *Work - Chron.com* (англиски). Посетено на 2024-02-23.
4. ↑  „Grave Digger Overview | What is a grave digger? - Zippia". *www.zippia.com* (англиски). 2020-10-02. Посетено на 2024-02-23.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Гробар" на Ризницата ? |
***Деветточкестата бубамара (Coccinella novemnotata)*** е вид на бубамара од Северна Америка. 

Деветточкестата бубамара е државен инсект на сојузната држава Њујорк од 1989 година. Бројот на единки на оваа бубамара се намалува, бидејќи бројот на донесените видови како што се седумточкестата бубамара и азиската бубамара се зголемил. Еден период се сметал за изумрен вид во Њујорк, така што во 2006 година, државата размислувала да ја прогласи дванаесетточкестата бубамара како државен инсект, но законот не бил усвоен во Сенатот. Во 2006 година, деветточкестата бубамара била забележана во Вирџинија (првпат на Источниот брег за 14 години). Во 2011 година, околу 20 од овие бубачки биле пронајдени на една фарма во Амагансет, Њујорк, за првпат од 1982 година.

Идентификација
--------------

Деветточкестата бубамара може да се идентификува поради присуство на четири црни точки на секоја од нејзините наткрилца, единечна црна точка помеѓу наткрилцата како и црна линија меѓу наткрилцата.

Опсег
-----

*Деветточкестата бубамара* е ендемски вид во Северна Америка, во САД и јужна Канада. Некогаш била најчест вид во североисточниот дел на Соединетите Држави сè до почетокот на 1990-ти години, а последните единки биле собрани во Мериленд, Пенсилванија и Делавер меѓу 1986 и 1988 година, како и во Мејн во 1992 година.

Опаѓање
-------

Инвазивните видови како што се *Азиската бубамара*, понекогаш се одговорни за опаѓањето на бројот на деветточкестата бубамара, но во некои области нивниот број бил во опаѓање и пред доведувањето и зголемувањето на бројот на инвазивните бубамари.

Наводи
------

1. ↑  "Symbols of New York State" Архивирано на 7 ноември 2012 г. New York State Department of Environmental Conservation. Retrieved 2008-03-30
2. ↑  A Few Things Lawmakers Can Agree On, *The New York Times*, 23 June 2006.
3. ↑  Ramanujan, Krishna. "New York's state insect, the nine-spotted lady beetle, rediscovered in eastern U.S. after 14 elusive years", *Cornell Chronicle*, 17 April 2007. Retrieved 2008-03-30.
4. ↑  Ladybug, Ladybug, Welcome Back Home: Good News for the Official State Insect, *The New York Times*, 24 November 2011
5. ↑  Harmon, J.P.; и др. (2007). „The decline of native coccinellids (Coleoptera: Coccinellidae) in the United States and Canada". *Journal of Insect Conservation*. **11**: 85–94. doi:10.1007/s10841-006-9021-1.

|  |  |
| --- | --- |
|  | „Coccinella novemnotata" на Викивидовите ? |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Таксонски назнаки | 
* Википодатоци: Q5139162
* BioLib: 535640
* BOLD: 159649
* BugGuide: 80299
* EoL: 1174742
* EPPO: COCINO
* GBIF: 4990190
* iNaturalist: 136563
* ITIS: 692571
* NCBI: 1709623

 |

 |