**Касатиело** ( неаполски: *casatiéllo*, италијански: *casatello* ) е солен леб со квасец со потекло од Неапол, кој се подготвува за време на Велигден.

Основни состојки на овој леб се: брашно, маст, сирење, салама, џимиринки, јајца и црн пипер.

Етимологија
-----------

Името на лебот најверојатно потекнува од неаполскиот збор *caso* (италијански: *cacio* , „сирење", па оттука и *casatiello*), состојка која се замесува во тестото.

Историја
--------

Доказ за постоењето на casatiello постои уште од XVII век - доаѓа од народната приказна *La gatta Cenerentola* („Пепелашка мачката") објавена во 1634–1636 година во збирката со раскази *Pentamerone, ovvero Lo Cunto de li cunti* од Џамбатиста Базиле, неаполски писател (пишувал на неаполски јазик) кој живеел помеѓу 16 и 17 век.

Лебот се споменува во пасусот каде што се опишуваат кралските прослави за да се најде девојката што ја изгубила влечката

Во 19 век, се спомнува и во книгата *Costumi e tradizioni di Napoli e dintorni* (Обичаите и традициите на Неапол и околината), објавена во 1858 година и уредена од Франческо Де Буркард, неаполски научник со швајцарско потекло. Тој го опишал лебот како и на начинот на негова подготовка - *il casatello* (сиц.) се печел дома за велигденскиот ручек и се давал како подарок на соседите и „на слугите и перачките ".

Состојки и подготовка
---------------------

Исечен *касатиело*
Основата на касатиело е тесто за леб збогатено со сирење (обично пушена скаморца, но може да се користи и пекорино и малку пармезан),   маст, *циколи* и други сувомеснати производи.

Тестото се обликува во форма на крофна, се става во калап и се остава да стаса подолго време, најмалку 12 часа; доколку се прави со брз квасец, доволно е тестото да отстои околу два часа. Лебот потоа се пече, традиционално во рерна на дрва.

Касатиело обично се подготвува на Велики петок, се остава да нарасне преку ноќ, а се пече следниот ден. Се јаде на Велика Сабота и во **Велигденски понеделник**.

Касатиело кој се подготвува за Велигден, ја црпи и симболиката од овој голем празник: лентите леб со кои се затвораат јајцата кои се полупотопени во тестото  го претставуваат крстот на кој умрел Исус  додека обликот на прстенот е потсетник на цикличната природа на Велигденското воскресение  и на Христовиот венец од трње .

При подготовката на лебот јајцата се ставаат цели - одозгора на тестото и потоа заедно со тестото се печат во рерна. Јајцата можат да бидат живи (некои пекари ставаат сирови јајца), но можат да бидат и тврдо варени. Лебот се пече на 170 °C (338 °F) околу 60 минути.

Лебот, спакуван, може да се користи за време на традиционалните патувања надвор од градот (италијански: *Gite fuori porta*) во понеделник на Велигден.

Касатиело може да се чува најмногу два-три дена.

### Слатка варијанта

Касатиело има и слатка верзија. Како главни состојки на слатката верзија се јавуваат: јајца, шеќер, маст и шлаг. На површината овој деликатес е украсен со обоени дражеи. Оваа варијанта е широко распространета во Казерта, на островот Процида како и во областа Беневенто и Везувија. Други слатки верзии има во Монте ди Процида и во областа Нолано.

Домашно направено Неаполско касатиело
Интересен факт е дека во Неапол е вообичаено да се каже „Sí proprio 'nu casatiéllo" (италијански: *sei proprio un casatiello*) што во буквален превод гласи „Ти си навистина касатиело" што значи „Ти си квалитетна, но и несварлива досадна личност".

Цитати
------

1. 1 2 3  de Bourcard 1866. sfn error: no target: CITEREFde\_Bourcard1866 (help)
2. 1 2  D'Avossa, Laura (8 March 2020). „[[:Предлошка:Title case]]". *napolinpillole.it* (италијански). Архивирано од изворникот на 7 November 2021. Посетено на 5 November 2021. URL–wikilink conflict (help)
3. ↑  D'Avossa, Laura (29 November 2020). „La Cenerentola Napoletana nella fiaba di Basile". *storienapoli.it* (италијански). Архивирано од изворникот на 7 November 2021. Посетено на 5 November 2021.
4. 1 2  Basile, Giambattista. „La gatta Cenerentola". *www.ilportaledelsud.org*. Архивирано од изворникот на 3 February 2020. Посетено на 5 November 2021.
5. ↑  „Pentamerone, or The Tale of Tales". *wizzley.com*. Архивирано од изворникот на 7 November 2021. Посетено на 5 November 2021.
6. 1 2  Nunzia Clemente (12 April 2020). „Casatiello napoletano: storia e tradizioni del piccolo cacio". *Dissapore* (италијански). Архивирано од изворникот на 26 January 2021. Посетено на 2021-11-10.
7. 1 2  Barbagli 2002. sfn error: no target: CITEREFBarbagli2002 (help)
8. 1 2 3 4  Alfè, Cinzia (24 March 2018). „Casatiello di Gino Sorbillo: 5 errori da non fare". *Dissapore* (италијански). Архивирано од изворникот на 29 November 2020. Посетено на 8 November 2021.
9. 1 2  „Ricetta del casatiello napoletano". *www.caffecannella.it* (италијански). Архивирано од изворникот на 2021-04-24. Посетено на 2021-11-05.
10. 1 2  Massimo D'Alma (14 April 2019). „Casatiello napoletano. La ricetta scientifica spiegata in 5 punti". *Scatti di gusto* (италијански). Архивирано од изворникот на 1 March 2021. Посетено на 2021-11-08.
11. 1 2 3  Fiorini, Luca (14 April 2017). „La vera ricetta del casatiello napoletano". *Vanity Fair Italia* (италијански). Архивирано од изворникот на 15 April 2017. Посетено на 15 April 2017.
12. ↑  Sessa, Luca (25 March 2016). „Pasquetta in Casa Sessa: la ricetta del Casatiello". *Il Giornale del Cibo* (италијански). Архивирано од изворникот на 4 December 2020. Посетено на 5 November 2021.
13. ↑  „Casatiello Napoletano". *giallo zafferano* (италијански). Архивирано од изворникот на 9 November 2021. Посетено на 2021-11-05.
14. ↑  Cannada Bartoli, Giulia (8 April 2020). „I Dolci Pasquali della Memoria: Il "Casatiello Dolce" dell'Isola di Procida". *www.foodclub.it* (италијански). Архивирано од изворникот на 7 November 2021. Посетено на 5 November 2021.
15. ↑  Fiore, Francesca (23 July 2017). „La focaccia e i suoi derivati: 8 specialità dalla Campania e la ricetta del tortano". *www.gamberorosso.it* (италијански). Архивирано од изворникот на 11 November 2021. Посетено на 5 November 2021.

### Цитирани извори

* de Bourcard, Francesco (1866). *Usi e costumi di Napoli e contorni descritti e dipinti*. Naples.
*