Вандана Верма
**Вандана „Ванди" Верма** е вселенски роботичар во Лабораторијата за млазен погон на НАСА, позната по возењето на рововите на Марс, особено *Curiosity* и *Perseverance*, користејќи софтвер вклучувајќи ја и технологијата за програмирање PLEXIL што таа ја напишала и развила.

Биографија
----------

Верма е родена и делумно израсната во Халвара, Индија; нејзиниот татко бил пилот во индиските воздухопловни сили. Таа ја стекнала својата прва квалификација, диплома по електротехника, на инженерскиот колеџ Пенџаб во Чандигар, Индија. Таа продолжила да магистрира по роботика на Универзитетот Карнеги Мелон (CMU), а потоа докторирала по роботика од Карнеги Мелон во 2005 година, со тезата насловена како *Филтри за влечни честички за дијагноза на дефекти* на роботите.

Во *CMU*, таа се развила во интерес за роботиката во непознати средини. Таа била вклучена во 3-годишна астробиолошка експериментална станица во пустината Атакама. Пустината е избрана поради сличностите меѓу нејзината непријателска средина и површината на Марс. Таа победила на натпреварот за создавање робот кој ќе се движи низ лавиринтот и собира балони. Таа испробувала роботски технологии на Арктикот и Антарктикот.

Помеѓу студиите, таа се здобила со пилотска дозвола.

Нејзината прва постдипломска работа била во Истражувачкиот центар Ејмс како научник за истражување.

Во 2006 година, Верма го напишала *PLEXIL*, програмски јазик со отворен код, кој сега се користи во технологиите за автоматизација, како што се роверот К10 НАСА, ударната вежба на роверот Марс *Кјуриосити*, Меѓународната вселенска станица, Демонстративната единица за живеалишта и живеалишта во длабоката вселена, демонстрацијата на Едисон *Smallsat Networks, LADEE и Autonomy Operating System* (AOS).

Во 2007 година Верма се приклучила на лабораторијата за млазен погон на НАСА (JPL) со посебен интерес за роботиката и софтверот за летање и станала дел од тимот на Марс Ровер во 2008 година. Од 2019 година, таа ја предводила групата Автономни системи, мобилност и роботски системи на JPL.

Верма има напишано академски трудови во нејзината област на теми како што се системот за таргетирање AEGIS (Автономно истражување за собирање зголемена наука), Операција на месечиноодот на НАСА и детекција на дефекти на роботот, област на која работела постојано.

Верма помогнала да се развијат софтверски системи за симулација на летот и летот што ги користи роверот Марс 2020 година.

Верма често учествувала на отворени настани на JPL во лабораторија и онлајн како научен комуникатор за да ги охрабри децата (а особено девојчињата) во STEM кариери.

Роботика на Марс
----------------

Марс роверот *Opportunity* вежба во карпа за да земе примерок користејќи ја својата роботска рака
Членовите на тимот на МЕР, Алфонсо Херера, Вандана Верма, Брус Банерд, го испробуваат роверот *Spirit*
Марс роверот *Curiosity*, Објект за собрание на вселенски летала, Пасадена (2011)
Верма работела на проектите на НАСА за истражување на Марс од 2008 година и управувала со сите три ровери: MER-A *Spirit* MER-B *Opportunity* и Mars Science Laboratory 's *Curiosity*. Верма објаснува дека за да може ефикасно да управува со роботско вселенско летало, тимот мора да се прилагоди на сол, или марсовскиот ден кој е 24 часа, 39 минути и 35,244 секунди, почнувајќи секој ден 40 минути подоцна. Овој вид на работа во смени вклучува покривање на прозорците дома и на работа. Верма вели: „Ние обично живееме според часовникот на Марс и многумина имаат часовници на Марс". Од 2018 година имало околу 12 возачи на ровер. Таа објаснува како возењето на роверот е екстремно бавна операција бидејќи командите може да потраат до 20 минути за да стигнат до уредот, така што командите обично се изведуваат прво како симулација и повеќе команди се поставуваат истовремено преку мрежата на НАСА за длабока вселена, пренесувајќи сигнали со помош на Марс. Орбитарка Одисеја.

Ракувањето со роверот вклучува голем тимски напор со научници кои вршат експерименти на различни полиња. Типичен сет на команди ќе вклучува евалуација на претходните 3D слики, развивање план и рута за максимизирање на истражувачки потенцијал без да се ризикува безбедноста на роверот (вклучително и користење на роботската рака од 2 метри на *Curiosity*), кореографија и симулирање на потези и потоа интегрирање на секој чекор од секвенца во детален сет на инструкции.

Награди
-------

Верма има добиено бројни награди за нејзината тимска работа, вклучувајќи:

* 2008 Награда на тимот на НАСА за Earth Science за Тим за транзиција на технологија за интелигентна автономија
* Награда на НАСА за 2010 година на тимот за намалување на електромеханички дефекти MER
* 2013 НАСА ја одликува наградата за MSL на тимот за контрола на моторот
* Награда на НАСА за 2013 година на тимот за земање примероци од површината и науката на MSL
* Награда на НАСА за 2013 година на тимот за поддршка за испробување и симулација на MSL
* Награда за софтвер на годината на НАСА за 2014 година, доделена на тимот за софтвер за летот на научната лабораторија на Марс
* Тимска награда на MSL AEGIS за 2016 година
* Награда за 2017 MSL CHIMRA (Собирање и ракување за In-Situ Martian Rock Analysis) за обновување на аномалии на тунел

Други медиуми
-------------

Во 2011 година Верма се појави и режираше епизода на *Nova ScienceNow* наречена *Можеме ли да стигнеме до Марс?*

Верма се појавува во документарниот филм на американските воздухопловни сили *Science in the Extremes* 3, епизода 6 од Seeker објаснувајќи ја нејзината работа од 2020 година на површината на Марс.

Во 2018 година, финската режисерка Мина Лангстром сними документарен филм за Верма и нејзината работа со Марс роверот *Curiosity* со наслов *Другата страна на Марс* (оригиналниот фински наслов *Mars kuvien takaa*). Филмот се фокусира на начинот на кој се прават сликите, нивната манипулација и употреба што го обликува нашето разбирање за просторот и технологијата.

A southward-looking panorama combining images from both cameras of the Mast Camera (Mastcam) on NASA's Curiosity Mars Rover

Наводи
------

1. 1 2 3  Venkatraman, Vijaysree. „The space roboticist". *Science magazine*. Посетено на 7 February 2019.
2. ↑  Estlin, Tara; Jonsson, Ari; Pasareanu, Carina; Simmons, Reid; Tso, Kam; Verma, Vandi. „PLAN EXECUTION INTERCHANGE LANGUAGE (PLEXIL) FOR EXECUTABLE PLANS AND COMMAND SEQUENCES". *ResearchGate*. Посетено на 8 February 2019.
3. ↑  „Vandi Verma". *Mars.nasa.gov*. Архивирано од изворникот на 27 March 2015. Посетено на 7 February 2019.
4. 1 2  „Vandi Verma". *ResearchGate*. Посетено на 7 February 2019.
5. 1 2  „Vandi Verma - Flying High and Achieving Her Dreams". *Women @SCS*. Carnegie Mellon University. Архивирано од изворникот на 2019-01-15. Посетено на 8 February 2019.
6. 1 2 3 4  „Dr. Vandi Verma Group Supervisor". *Jet Propulsion Laboratory*. CIT. Архивирано од изворникот на 14 April 2009. Посетено на 8 February 2019.
7. ↑  Adams, Bryan P.; Verma, Vandi (2002). „The AAAI-2001 Robot Exhibition". *AI Magazine*. **23** (1). Посетено на 8 February 2019.
8. ↑  Verma, Vandi. „Anecdotes from Rover Field Operations" (PDF). *Robotics Institute CMU*. Посетено на 8 February 2019.
9. ↑  Estlin, Tara; Jonsson, Ari; Pasareanu, Carina; Simmons, Reid; Tso, Kam; Verma, Vandi (April 2006). „Plan Execution Interchange Language (PLEXIL)" (PDF). Посетено на 8 February 2019. Наводот journal бара `|journal=` (help)
10. ↑  „Bibliography of PLEXIL-related publications, organized by category". *Plexil souceforge*. Посетено на 8 February 2019.
11. ↑  „Main page: NASA applications". *PLEXIL sourceforge*. Посетено на 8 February 2019.
12. ↑  Francis, Reena; Estlin, Tara; Doran, G; Johnstone, Sancia; Gaines, D; Verma, Vandi; Burl, M; Frydenvang, J; Montaño, S (June 2017). „AEGIS autonomous targeting for ChemCam on Mars Science Laboratory: Deployment and results of initial science team use". *Science Robotics*. **2** (7): 4582. doi:10.1126/scirobotics.aan4582. PMID 33157897 Проверете ја вредноста `|pmid=` (help).
13. ↑  Verma, Vandi; Baskaran, Vijay; Utz, Hans; Harris, Robert; Fry, Charles. „Demonstration of Robust Execution on a NASA Lunar Rover Testbed". *ResearchGate*. Посетено на 8 February 2019.
14. ↑  Verma, Vandi; Simmons, Reid (February 2006). „Scalable robot fault detection and identification". *Robotics and Autonomous Systems*. **54** (2): 184–191. doi:10.1016/j.robot.2005.09.028. Посетено на 8 February 2019.
15. 1 2  „Vandi Tompkins talk to the Mars Lab". *Mars Lab TV (on YouTube)*. Посетено на 8 February 2019.
16. ↑  Siders, Jennifer Torres (15 August 2017). „Women from JPL, which is managed for NASA by Caltech, address high school students. Prospective Applicants Explore Opportunities for Women at Caltech". *Caltech*. Посетено на 8 February 2019.
17. ↑  „Life on Mars". *Twig Education*. 6 June 2017. Архивирано од изворникот на 2018-05-19. Посетено на 8 February 2019.
18. 1 2  Martin, Guy. „Interplanetary driver's licence required". *Brainstorm magazine*. Посетено на 7 February 2019.
19. ↑  „Scientist whose working day is on Mars". *The Scotsman*. Посетено на 8 February 2019.
20. ↑  „The Other Side of Mars". *IMDb*. Посетено на 7 February 2019.
21. ↑  Shattuck, Kathryn. „What's On Today". *New York Times archive*. Посетено на 7 February 2019.
22. ↑  „How NASA's Rover Team Reimagined Mars 2020". *Seeker Channel on YouTube*. Посетено на 8 February 2019.
23. ↑  „THE OTHER SIDE OF MARS". *CineEuropa*. Посетено на 7 February 2019.

Надворешни врски
----------------

* Матична страница
* Филмска страница од другата страна на Марс со трејлер
* Можеме ли да стигнеме до Марс? Нова епизода
* Верма ја објаснува визијата на НАСА за мисијата Марс 2020 година (видео на МСН)