**Јоргованочелен амазонец** (науч. *Amazona finschi*) — папагал ендемичен на падините на Тихиот Океан во Мексико. Исто така познат како Финшов амазонец, се одликува со зелени пердуви, темноцрвено чело и виолетово-сина круна и врат.

Биномот на оваа птица го одбележува споменот на германскиот натуралист и истражувач Ото Финш.

Во 2006 година, BirdLife International го класифицира овој вид како ранлив. Во 2014 година, IUCN го стави овој вид во листата на загрозени.

Опис
----

Јоргованочелни амазонци во зоолошка градина во САД
Перјата на возрасен јоргованочелен амазонец е првенствено зелена со жолтеникави долни делови и црни рабови. Челото е тегет со светол сино-јоргованов врат, тил и круна. Образите и прекривките на ушите се зеленикаво жолта боја на која му недостасува раб што е присутен во поголемиот дел од пердувите. Примарните пердуви се темно сини, а секундарните пердуви се зелени, додека на врвот се со истата темно сина боја. Понатаму, почетните пет секундарни пердуви имаат светло-црвена спекулум на работ на пердувите. Прекривките на крилата, долната страна на пердувите на летот и опашката се зелени, додека опашката е на врвот со жолтеникава боја слична на онаа на образите и на ушите. Нивниот клун, орбиталните прстени и нозете се бледо-кафеаво-сива боја. Иридите на возрасните јоргованочелни амазонци се со килибарна боја.

Малолетните единки се визуелно слични на нивните возрасни форми, освен за мали разлики. Една разлика е во тоа што ирисот на малолетниците е темно кафеав, за разлика од килибарната боја што ја има кај возрасните. Другата голема разлика е во тоа што на челото на малолетниците има помалку канелени пердуви. По околу една година, малолетниците почнуваат да ги стекнуваат овие возрасни одлики.

Опсег и живеалиште
------------------

Ендемскиот опсег на јоргованочелниот амазонец се протега долж тихоокеанскиот брег на Мексико, почнувајќи од југоисточна Сонора и југозападна Чивава до јужна Оахака. Во Синалоа и северниот дел на Најарит, географскиот опсег на јоргованочелниот амазонец е над 375 метри надморска височина и не го достигнува нивото на морето до јужниот дел на Најарит, каде што останува таков преку Халиско и Оахака.

Природното живеалиште на јоргованочелниот амазонец во Мексико е често загрозено. Намалување на големината на населението е забележано на речиси сите локации на природни живеалишта. Врз основа на собирање податоци и сметки на жители, опсегот на популацијата на *Amazona finschi* е намален за 20% поради загубата на живеалиштата.

Сè повеќе расте популација од околу 100 индивидуи се среќава во Јужна Калифорнија, особено во долината Сан Габриел и Оринџ Кантри. Ова зголемување може да се припише и на посигурен извор за мерење на населението отколку во изминатите години. Овие популации често се наоѓаат во станбени области и повремено во групи за гнездење со црвени крунисани папагали во домашни четинарски шуми или не-автоматски растенија во заробеништво.

Одгледување
-----------

Сезоната на размножување на јоргованочелниот амазонец е од февруари до јуни. Имаат 28-дневен период на инкубација и 60-дневен период на раст на гнездење. Тие имаат тенденција да се гнездат во природни шуплини на дрвја во суви шуми. Женките имаат големина на спојката која се движи од 1-4 јајца, што обично резултира со просечна големина на потомство од 1,8 гнезда и репродуктивна моќ од 0,99 младенчиња по женка што носи јајца. Конечно, резултатите од репродуктивните напори резултираат со 0,70 независни млади по пар што несе јајца.

Овие ниски стапки на успех може да се припишат на климатската варијабилност во сувите шуми, што би можело да има ефект врз големината на спојката, репродуктивниот излез и успехот.

Птичарство
----------

Рачно одгледани јоргованочелни амазонци може да бидат прилично пријателски расположени во заробеништво и можат да научат доста речник, иако не се познати како зборувачи. Тие се добри придружници.

Наводи
------

1. ↑  BirdLife International (2020). „*Amazona finschi*". *Црвен список на загрозени видови*. **2020**: e.T22686268A179290500. doi:10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22686268A179290500.en. Посетено на 12 November 2021.
2. ↑  „Appendices | CITES". *cites.org*. Посетено на 2022-01-14.
3. 1 2 3  Forshaw, Joseph Michael; Cooper, William T. (1989). *Parrots of the world* (3. изд.). London: Blandford. ISBN 0713721340. OCLC 19352622.Forshaw, Joseph Michael; Cooper, William T. (1989).
4. 1 2 3 4 5  Howell, Steve N. G.; Webb, Sophie (1995). *A guide to the birds of Mexico and northern Central America*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0198540132. OCLC 28799888.Howell, Steve N. G.; Webb, Sophie (1995).
5. 1 2  Renton, Katherine; Iñigo-Elias, Eduardo (2003). „Evaluation of the current status of lilac-crown parrot (Amazona finschi) populations in Mexico" (PDF). *Unpublished Data* – преку CONABIO.Renton, Katherine; Iñigo-Elias, Eduardo (2003).
6. ↑  Rios Muñoz (2002). „Caracterización geográfica de la familia Psittacidae (Aves) utilizando un modelo predictivo". *Bachelors Thesis* – преку Facultad de Ciencias Universidad Nacional Autonoma de Mexico.
7. 1 2  Garret, Kimball (1997). „Population Status and Distribution of Naturalized Parrots in Southern California" (PDF). *Western Birds*. **28**: 181–195. Архивирано од изворникот (PDF) на 2020-08-01. Посетено на 2022-05-17.
8. ↑  Mabb, Karen (2003). „Naturalized parrot roost flock characteristics and habitat utilization in a suburban area of Los Angeles County, California". *Masters Dissertation* – преку California State Polytechnic University.
9. 1 2  Renton, K. and A. Salinas-Melgoza. 1999.
10. ↑  Renton, K. 2002.
11. 1 2  Renton, K. and A. Salinas Melgoza. 2004.
12. 1 2  Salinas Melgoza, A. and K. Renton. 2007.