Еколошка едукација за ученици во ботаничката градина во Порто Алегре
**Екологијата** **во Рио Гранде до Сул** се однесува на движењето конституирано од научници и лаици во одбрана на животната средина на бразилската држава Рио Гранде до Сул. Иако постојат некои записи за протести против уништувањето на животната средина уште во 19 век, поконзистентно движење се оформило дури во средината на 20 век, следејќи го научниот напредок и сфаќајќи дека уништувањето и заканите што се појавуваат во тоа време се веќе значајни. Оттогаш, екологијата се покажала како тема на растечка популарност.

Пионер на бразилскиот екологизам, државата има значајна историја на ова поле и честопати презентирала иновативни предлози. Богат со биодиверзитет, Рио Гранде до Сул има развиено низа иницијативи за промоција на истражување, учење и ширење на еколошките концепти, како во јавната така и во приватната сфера. Владата направила и продолжува да прави големи инвестиции во проекти од различни видови, како што се санитарни услови, обновување на деградираните подрачја и создавање заштитени подрачја. Постојат повеќе еколошки здруженија, задруги и невладини организации, кои промовираат активизам и даваат ветувачки практични резултати, а темата се развива и мво училиштата и заедниците, генерално со добра приемчивост.

Меѓутоа, државата, меѓу другото, се соочува и со прашањата на загадувањето, уништувањето на шумите и опустинувањето и ги трпи последиците од прогресивното глобално затоплување, што претставува важни предизвици за нејзиниот иден развој, покрај тоа што има долга листа на загрозени видови, многу од нив веќе се сметаат за локално исчезнати или во процес на неизбежно исчезнување. Дополнително, спроведувањето е често несигурно, попречено од хроничниот недостиг на човечки и материјални ресурси, а чести се извештаите и за злоупотреби. Контроверзите околу темата се исто така големи, создавајќи ќор-сокак, а моќните политички и економски интереси кои се противат на неа го попречуваат напредокот на работата. Во последните години, државното законодавство за животна средина е драстично ослабено.

Историја на еколошката свест во државата
----------------------------------------

>  „За разлика од често споменуваната несигурност во изградбата на патишта и мостови е негрижата со која се уништуваат шумите при формирањето и проширувањето на населбите, така што дрвата за градба, барем во постарите колосеци, веќе е стануваат оскудни... На доселеникот не може да му се забрани да ја расчисти својата земја како што сака, задачата на владата ќе беше само да постапи повнимателно ... и да размисли за евентуалноста дека порано или подоцна, со сегашните методи. би бил недостиг на дрва и вода во шумските области наменети за земјоделско одгледување Со бавното, но се поголемо расчистување на високите делови од шумата, доаѓа до намалување на редовните врнежи, а сега не ретко и остатоците од старите потоци, чии извори. пресушиле од основањето на колониите, се среќаваат на ридовите меѓу патеките... Порано, шумата ја заштитувала хумусната покривка на планинската почва, но сега е изложена на дождови и се повеќе се носи. повеќе во долините, така што сите повисоки делови на обесшумените шуми ќе станат непогодни за одгледување, па дури и за шумарство, ... но кусогледоста на Бразилците во сите работи националната економија не им дозволува овој поглед во иднината".
> 
> 
> 
>   
> 
> 
> 
> 

 

### Преседани

 Богородица шума во центарот на државата во 1851 година, акварел од Херман Рудолф Вендрот
 Италијански доселеници кои превезуваат трупци од араукарија. Во позадина, уништената шума
Преживеале многу извештаи од патници и истражувачи од минатите векови за богатството на фауната и флората и убавината на пејзажот на Рио Гранде до Сул. Во 17 век, Исусовците пријавиле постоење на тапири на брегот. Во 1703 година, Домингос да Филгуеира научил како да се искористи изобилството на елени и капибари на полињата. Во 1738 година, владините одредби се обиделе да ги заштитат луѓето од регионите Рио Гранде и Пелотас од јагуарите што живееле таму во голем број, а во почетокот на 19 век, патникот Николау Дрејс пријавил постоење на ловци кои сè уште продавале педесет крзна од дивите мачки месечно. Во 1857 година, Аве-Лалеман бил воодушевен од бројот на птици кои живеат на бреговите на Лагоа дос Патос, кои биле покриени со грмушки, и бил воодушевен од изобилството на флората во регионот на Сао Леополдо. На крајот на 19 век, во Порто Алегре сè уште се ловеле зракоперки, се ловеле во реката Синос. Кога започнала италијанската колонизација на североисток, во 1875 година, регионот бил девствен и покриен со шумата араукарија. 

Голем дел од ова богатство повеќе не постои. Шумите и животните исчезнале, загадувањето зафатило многу реки, а урбанизацијата, сточарството и земјоделството напреднале, длабоко менувајќи го примитивниот пејзаж.  Свеста за животната средина бавно се формирала, иако некои од тие патници веќе укажале на опасностите од нескротливата експлоатација на животната средина. Рајнхолд Хенсел, кој пристигнал во државата во 1865 година, бил еден од нив, и во неговите дела запишал дека птиците што Лалеман ги опишал како изобилни пред помалку од една деценија веќе биле ретки, дека ридовите на Порто Алегре, исто така некогаш покриени со дрвја, веќе во голема мера биле преземени од грмушките и, набљудувајќи го начинот на кој се одвивала германската колонизација во долината Синос, изразил пророчка загриженост: 

>  „За разлика од често споменуваната несигурност во изградбата на патишта и мостови е негрижата со која се уништуваат шумите при формирањето и проширувањето на населбите, така што дрвата за градба, барем во постарите колосеци, веќе е стануваат оскудни... На доселеникот не може да му се забрани да ја расчисти својата земја како што сака, задачата на владата ќе беше само да постапи повнимателно ... и да размисли за евентуалноста дека порано или подоцна, со сегашните методи. би бил недостиг на дрва и вода во шумските области наменети за земјоделско одгледување Со бавното, но се поголемо расчистување на високите делови од шумата, доаѓа до намалување на редовните врнежи, а сега не ретко и остатоците од старите потоци, чии извори. пресушиле од основањето на колониите, се среќаваат на ридовите меѓу патеките... Порано, шумата ја заштитувала хумусната покривка на планинската почва, но сега е изложена на дождови и се повеќе се носи. повеќе во долините, така што сите повисоки делови на обесшумените шуми ќе станат непогодни за одгледување, па дури и за шумарство, ... но кусогледоста на Бразилците во сите работи националната економија не им дозволува овој поглед во иднината".
> 
> 
> 
>   
> 
> 
> 
> 

 

### Почеток на движењето

 Кањонот Итаимбезињо во Националниот парк Апарадос да Сера.
Иако во 1940-тите постоело значајно законодавство за животната средина на национално ниво, особено *Шумскиот кодекс* (1934), во државата, свеста била практично ништовна. Во тоа време се појавил отец Балдуино Рамбо и во монографија од 1941 година, тој ја осудил предаторската акција на индустријата за сеча во долината на реката Уругвај и препорачал создавање на два шумски парка, еден во горниот Уругвај, а другиот во Апарадос да Сера. Во своето дело Физиономијата на Рио Гранде до Сул(1942), тој го посветил своето последно поглавје на „Заштита на природата", бранејќи ја заштитата на природните споменици, загрозените видови и интеграцијата помеѓу човекот и природата, наведувајќи: „Народ кој занемарува на овој елемент би му недостасувало суштинско барање на вистинската целосна човечка култура и би бил недостоен за изобилството на земјата, како што ја дала расипничката рака на Создателот". Тој бил пионер, кој претходел на еколошките студии на Вандербилт Дуарте де Барос, првиот директор на Националниот парк Итатијаја (првиот национален парк што бил основан). 

Отприлика во исто време, се појавил и првиот еколошки инспектор на државата, Хенрике Луис Рослер, сметководител во Делегацијата на Државното пристаниште, кој на негова иницијатива се посветил на набљудување на лов и риболовни активности за време на викендите, добивајќи акредитација во Министерството за земјоделство, службено да постапува како инспектор. Тој, сепак, го изгубил со казни без одобрение кожари кои ги загадувале реките во регионот Сао Леополдо. Во 1955 година, тој ја основал Сојуз за заштита на природата, првата еколошка организација во Бразил, и потоа започнал да објавува памфлети и серија написи за еколошки прашања во весникот *Народна пошта*, во Порто Алегре. На оние кои не можеле да се ангажираат, тој ги замолил за „молитва за природата на умирање, барајќи милостивиот Семоќен да го измени предаторскиот менталитет на нашиот народ". 

Рослер ја напишал својата последна статија во 1963 година, а набргу потоа, со воениот удар од 1964 година, бразилските општествени движења биле распуштени, распуштајќи го и почетното еколошко движење. Меѓутоа, меѓу организациите кои го поддржале државниот удар била Женска демократска акција Гауча (ADFG), предводена во 1970-тите од Магда Ренер, која се покажала како активен застапник за заштита на животната средина. На неа влијаело во насока на нејзината еколошка работа предавањето на Хозе Луценбергер во 1972 година во Здружението на агрономите во Порто Алегре. Луценбергер бил истакнат во националното движење, објавувајќи написи во весници и во 1971 година го основал Здружението Гаучо за заштита на природната средина (Агапан) заедно со други поддржувачи на каузата, особено Аугусто Карнеиро. На овие активисти главно им се должи оживувањето на еколошката свест во државата, во време кога еколошките проблеми во Бразил станувале сериозни, и правејќи го Рио Гранде до Сул пионер на бразилското еколошко движење.

Двете здруженија ќе развијат долга и плодна серија кампањи за подигање на свеста, поврзани со поголем процес на градење свесно граѓанство кога воениот режим бил во својата најрепресивна фаза. Според Марија Кристина да Силва, еколошкиот проблем одиграл канализирачка улога за населението, спречено да ги изрази своите грижи, вознемирености и несигурности: „Еколошкото движење било причината што ги обединило сите поплаки".  Магда Ренер потсетила дека е неопходно да се дејствува со специфична стратегија: „Многу добро ги завиткавме прашањата во „розова хартија" затоа што одевме на улица кога се забрануваа какви било улични демонстрации", постигнувајќи важни резултати. Како пример, во 1974 година, АДФГ и Агапан воделе движење за одбрана на островите Гуаиба што резултирало со создавање на Државниот парк на делтата Џакуи во 1976 година. Во 1975 година, АДФГ го одржале првиот национален еколошки состанок, на кој се собрале повеќе од петстотини луѓе, и каде бил претставен пионерскиот проект за рециклирање на отпадот од домаќинството, десет години пред секоја слична владина иницијатива во Бразил. Во 1978 година, таа ја мобилизирала земјата, вклучително и неколку владини агенции, кога била ослободена „ црвената плима "во Херменегилдо, на јужниот брег на државата.

Агапан, пак, промовирале и неделни состаноци и предавања во своето седиште, дистрибуирале студии и дистрибуирале илјадници памфлети и станале познати во својата борба за зачувување на езерото Гуаиба, особено во борбата против мелницата за пулпа Борегард (сега Риосел), добивајќи поддршка и од владините службеници.    Случајот станал симболичен. За Дорфман и Станиславски, тоа била „една од најважните еколошки борби во историјата" и, според Лилиан Драјер, кога компанијата била инсталирана, додека била поздравена како лост на државното развојно повлекување,

### Проширување и зрелост

 Плажата Гуарита, во Торес, вметната во паркот Гуарита
Активностите на Магда и Луценбергер им донеле национално и меѓународно признание. Луценбергер држел предавања низ целата земја и изработил голем број написи. Во 1976 година, тој ја лансирал книгата Крај на иднината? или Бразилски еколошки манифест, кој го консолидирал неговото лидерство во Бразил и развил силен стил на критика поддржан од научни податоци. Во 1977 година, главно поради неговата иницијатива, во Торес бил основан Државниот парк Гуарита, а во 1987 година, по напуштањето на Агапан, ја создале фондацијата Гаја. Подоцна тој се приклучил на владата на Колор како секретар за животна средина, поканувајќи ја Магда да биде дел од тимот на Националниот совет за животна средина. Таа истовремено имала место во бразилскиот НВО комитет на Птица.

Почнале да се појавуваат и други организации: Во 1974 година, бил создаден Меѓуодделенски центар за еколошки студии на Федералниот универзитет во Рио Гранде до Сул, во 1978 година, била создадена Кулмеја, задруга на потрошувачи и земјоделци која се борела против употребата на пестициди и нудела органски производи. Во исто време, биле создадени неколку еколошки резервати, како што е биолошкиот резерват Лами Хозе Луценбергер, во сопственост на општината Порто Алегре, и други управувани од државната влада, како што се државниот парк Камакуа, државниот парк Подокарпус, државниот парк Еспиниљо и државниот парк Ибитирија. Државниот печат бил особено приемчив и им давал простор на вестите на оваа тема, многупати со емотивен тон, како што може да се види во насловите од 1970-тите: „Уништување на шумите: Амазон може да стане пустина", „Агонија на нашите реки", „Спасување на природата за да се спасат човечките суштества", „Загадување: смртта доаѓа од воздухот". Ваквите вести станале чести, и додека весниците ги искористиле проблемите за да продаваат повеќе, тие исто така укажувале на драматична промена во јавното мислење, кое станало позаинтересирано и сензибилизирано во голем обем. 

 Лого на Зелената партија
Во следната деценија, некои политичари со еколошки платформи успеале да се изберат за советници во Порто Алегре, започнувајќи традиција во 1982 година со Кајо Лустоса, поврзана со ПМДБ. Движењето почнало да бара организација на пошироки размери, закажувајќи неколку состаноци во 1984 година. Овие состаноци се одржале и во други држави, а нивната главна тема бил дијалогот помеѓу различните сектори на општеството, дефинирањето на приоритетните дејствија и начини за влијание врз уставниот проект, исто така, разговарале за потребата од основање на Зелената партија (што се реализирало во 1986 година). Во 1985 година, движењето Рио Гранде до Сул успеало да добие простор за независно испрашување на кандидатите за владата на главниот град. Учеството на универзитетските студенти, печатот, синдикатите, маалските здруженија, алтернативните рурални заедници и безземјените се зголемило во оваа деценија, што сè повеќе влијаело на активностите на државните и општинските власти.   Била артикулирана национална интеграција на активизмот, кој, според Едуардо Виола и Аилтон дос Сантос, покажувајќи знаци на зрелост, станал мултидисциплинарен и се движел кон социоекологија.

Од средината на 1980-тите па наваму, алтернативните земјоделски невладини организации почнале да се структурираат за да бараат нови начини на одгледување, а иницијативите поврзани со Лутеранската црква и владините агенции исто така се појавиле во неколку региони, а во следната деценија еколошките здруженија се намножиле низ целата држава. Студијата од 1995 година, развиена од Клаудија Шмит, укажувала на постоење на 50 субјекти регистрирани во Националниот фонд за животна средина, но, според истражувачот, оваа бројка требало да биде многу поголема, бидејќи многу мали здруженија не ја формализирале нивната регистрација. Придонесите на членовите, честопати се соочувале со хроничен недостаток на ресурси и не претставувале значителен степен на професионалност.

Уште во 1990-тите, била воспоставена Програмата Про-Гуаиба, замислена во претходната деценија преку влијанието на еколошкото движење. Со него, владата имала намера да го подобри квалитетот на животот и да ја врати еколошката рамнотежа на целиот слив на езерото Гуаиба, најнаселен и најзагаден во државата, со повеќе од 250 општини кои сочинуваат околу 70% од БДП на државата. Првиот модул инвестирал повеќе од 222 милиони долари, од кои 60% дојде од Интерамериканската банка за развој, во санитарни услови, заштитени подрачја, почва и управување со цврст отпад, меѓу многу други проекти. Како што истакнал професорот Андре Силвеира, директор на Институтот за хидрични истражувања на УФРГС, Програмата била особено позитивна со тоа што се обидела да ги реши причините за загадувањето на интегриран начин, во одржлив модел, но тој жалел што втората фаза била откажана поради недостаток на државни ресурси за потребниот пандан.

Неодамнешни иницијативи
-----------------------

Покрај законската регулатива, заштитените подрачја и активизмот, неколку јавни и приватни иницијативи во последните години го промовирале управувањето и следењето на природните ресурси, едукацијата за животната средина и свеста во голем обем, и всадиле во населението ново чувство за општествена одговорност, со практични мерки кои го менуваат секојдневниот живот на многу луѓе и промовираат зачувување на животната средина.     Државниот законик за животна средина наведува, во член 1, дека ако правото на урамнотежена животна средина е заедничко за целото општество, одговорноста на секој е да дејствува за негово зачувување:

 Селективно собирање отпад во Каксиас до Сул
 Ветерна електрана Осорио
### Селективно собирање отпад

Истиот принцип е втемелен во Сојузниот устав, во неговиот член 225. Во таа насока, постојат програми за селективно собирање и рециклирање на ѓубрето, давајќи диференцирани дестинации на секој вид материјал и негово повторно користење, со сè поголеми знаци на одобрување и популарно прилепување во Порто Алегре и многу други градови. Истражување од 2000 година покажале дека 30% од општините во Рио Гранде до Сул имале селективно собирање, а 22% имале рециклирање, во многу повисок процент од националниот просек (соодветно 8,2% и 6,4%) и додавајќи до 31% од вкупните општини во Бразил со овие услуги.

### Обновлива енергија

 Еколошки саем во Порто Алегре
Има зголемен интерес за обновливите и почисти енергии, иако државата во овој момент заостанува зад националниот тренд. Од 2007 година, Осорио ја има најголемата ветроелектрана во Латинска Америка, и други региони, како што се Палмарес до Сул, Виамао, Јагуарао, Пиратини и Сантана до Ливраменто, развиваат тестови и студии за имплементација на слични постројки, имајќи го предвид високиот потенцијал на државата во овој сектор, со 15% од проценетиот вкупен број за Бразил. Во 2011 година, 58 проекти на ветерни паркови биле поднесени на аукција, што резултирало со склучување договори за 42 проекти, со вкупна инсталирана моќност од 1.211,5 MW, околу една третина од просечната побарувачка на енергија на државата.  Други проекти предвидувале проширување на производството на биодизел. Државата е голем производител на соја, одговорна за 86% од маслото произведено локално. Освен што го поттикнува земјоделството, го поправа производството на домашниот пазар и како нуспроизвод има соја оброк, кој може да се користи во добиточна храна. Длабок чекор е шести по големина национален производител на биодизел, со 8% од вкупниот број.

### Одржливост

Што се однесува до одржливото земјоделство, има активни проекти од 1980-тите, барајќи алтернативни средства за одгледување кои се компатибилни со еколошките концепти. Според зборовите на Мигел Алтиери, „дискусијата за одржливиот развој добила брз замав како одговор на падот на квалитетот на руралниот живот, како и на деградацијата на базата на природни ресурси поврзани со современото земјоделство. Земјоделското производство е повеќе не е чисто техничко прашање, туку сега се гледа како процес условен од социјалните, културните, политичките и економските димензии". Во последниве години трендот расте поради побарувачката за нов потрошувачки пазар и официјалната поддршка.  

Во 1999 година,1 Државен семинар за агроекологија ја произвеле *Агроеколошка повелба*, документ кој го дал потеклото на владината програма финансирана од Банрисул, со значителни инвестиции. Според Азамбуја, Мартинс и Фереира, програмата била иновативна и имала заслуги за квалификување на државниот систем за снабдување, привилегирање на автономијата на земјоделецот, намалување на трошоците за производство, намалување на влијанието врз животната средина и промовирање на здравјето и остварувањето на државјанството, преку заеднички систем за управување. Меѓу вообичаените практики се плодоред, употребата на растенија за обновување на почвата, директно садење, органско ѓубрење, обновување на крајбрежните шуми. Еколошката ориентација се забележува и во сточарството и живинарството, со ротациона пасење, барање алтернативи на моделот на затворен добиток, употреба на хомеопатијата за лекување на болести и изградба на еколошки капацитети.  

Паралелно со овие новини се подобрувањата во основните санитарни услови, регионалниот туризам, третманот на отпадот и заштитата на изворите. Државниот семинар за агроекологија го одржал своето XII издание во 2011 година, а долги години се одржувало паралелно со Меѓународниот семинар за агроекологија, останувајќи како важен форум за напредни дебати и родно место на нови предлози преку ажурирањата на *Агроеколошката повелба*.  

### Едукација

 Седиштето на Здружението на постари пријатели на шумата, во Сертао Сантана.
Еколошкото образование е силно охрабрувано во многу области на општеството. Универзитетите, колеџите и специјализираните училишта нудат курсеви за додипломски и постдипломски студии, како и курсеви и работилници за заедницата, за екологија и сродни области.      Предметот се изучува и во државните училишта, на моменти со добри резултати, но и со тешкотии во наставата, приемот и примената на пренесените концепти.   Постојат курсеви и активности понудени од владините агенции за заедниците,  и за едукација на нивните вработени за да се минимизира влијанието врз животната средина генерирано од јавниот сервис, како што е Програмата за управување со животната средина на Државното судство.

Еколошкиот туризам, сфатен како форма на образование, но и на одржливо управување со природните области, на културна дисеминација и генерирање на девизи и работни места, има значајна јавна приврзаност, со активности развиени низ целата држава, често сметајќи на официјална поддршка.   

### Хемиски отпад

Третманот на хемиските остатоци и канализацијата е исто така на административната агенда на неколку градови, за да се избегне фрлање на отровни и загадувачки материи во почвите а особено во реките. Во 1999 година, Гринпис го предложил предизвикот дека за десет години сите бразилски хемиски индустрии треба да ги третираат своите ефлуенти, а Федерацијата на индустрии на Рио Гранде до Сул била единствениот бизнис претставник во Бразил што го прифатил. Ова, сепак, не е целосно постигнато, и покрај постоењето на специфична легислатива и контрола, понекогаш има прекршоци или несреќи кои на крајот создаваат контаминација.  Позитивни примери се програмите за третман на отпадните води во Порто Алегре и Каксиас до Сул, двата главни загадувачи, поставувајќи амбициозни цели: првиот има намера да го прошири својот капацитет за третман од 27% на 77%, а вториот сакал да ја третира 86% од нејзината канализација до крајот на 2012 година.

Области на зачувување
---------------------

 Езеро во зоолошката градина во Рио Гранде до Сул
Во 1947 година, бил создаден првиот државен парк во Рио Гранде до Сул, Турво, и на државно ниво првото законодавство било донесено во 1954 година, во форма на закон 2.434, кој вовел задолжителна лиценца за изградба на брани од приватни забави,  и донеле одлука сите шумски површини над 250 хектари кои и припаѓаат на државата да се трансформираат во паркови.

Набргу потоа биле создадени органи посветени на проучување и заштита на животната средина, како што е Музејот на природните науки, основан во 1955 година и кој од 1958 година го издавале списанието *Ихерингија*, посветено на проучување на флората; Ботаничката градина на Порто Алегре, отворена во 1958 година и Зоолошката градина во Рио Гранде до Сул, во 1962 година. Во привремената влада биле создадени неколку други регулативи, вклучувајќи го Кодексот за државни шуми и Регулативата за државни паркови, и двете од 1992 година, но оној со најширок опсег е Државниот еколошки кодекс, одобрен во 2000 година.

Според сојузниот закон 9.985/2000, областите на интегрално зачувување се Еколошките станици, Биолошките резервати, Парковите, Природните споменици и Засолништата за диви животни. Останатите се наменети за одржливо управување.

Контроверзи и актуелни проблеми
-------------------------------

### На макро скала

И покрај постигнатиот напредок, сè уште има многу проблеми кои треба да се надминат. Многу од нивните причини не се ограничени само на државата, туку се засегнати од националните политики и глобалниот контекст. Како што истакнал Алтиери и други автори, контроверзноста околу заслугите на еколошкиот модел сè уште беснее, и често неговите предлози се сметаат за непрактични, во судир со економските и политичките интереси. Двете партии нашле гласноговорници во најугледната научна заедница и има мал консензус за различни клучни прашања.   Како пример, за Марсело Дурао, „очекувањата се песимистички за Рио+20 [... ] големите корпорации (се) главните негативци на финансиската криза, која започнала во 2008 година, и на актуелната економска криза што се шири во Европа, до степен до кој успеваат да ги ставаат своите интереси над (интересите на) државата [....] формулираните стратегии [...] не имаат за цел да ги решат проблемите како оние што се случуваат во светот, меѓу нив промените во законите за труд и животна средина".

 Демонстрантите протестираат на Еспланадата на министерствата во Бразилија против одобрувањето на новиот Шумски законик. Фотографија од Вилсон Диас/Агенција Бразил
Промената во Кодексот на бразилските шуми бил остро критикувана од секторите за животна средина, кои се поддржани од меѓународни организации како што се Светскиот фонд за дивиот свет и Гринпис. За нив, веќе има доволно обесшумена површина во Бразил за приближно двојно производство на храна без да се исече уште еден хектар шума.   Известувачот на новиот текст, Алдо Ребело, бил обвинет за фаворизирање на агробизнисот и руралната пратеничка група, дозволувајќи со новиот текст инвазија на недопрени области и намалување на барањата за одржување законски резерви на имотите, но се бранел велејќи дека промените ќе имаат корист, малите производители, со разбирање дека недостигаат обработливи површини во земјава.    Неговите аргументи биле силно оспорени од граѓанското општество, кое било 79% против новиот кодекс, и од научниците и еколозите, осудувајќи ги неуспесите што ќе ги предизвика новиот закон, но сепак, промената била одобрена.   Оттогаш, широка серија други мерки се согласија за укинување на законодавството и регулативата за животната средина, преку претседателски декрети, министерски акти и законодавни реформи во Националниот конгрес, предизвикувајќи остри критики и огромна јавна полемика.      

Економските политики кои ги зголемуваат каматните стапки директно влијаат на руралните средини, принудувајќи ги производителите да се посветат на активности за експлоатација со непосреден поврат. Програмите за ограничување на јавната потрошувачка, исто така, ја оштетуваат животната средина, која често се смета за област од второстепено значење, и ги отежнуваат дејствијата за спроведување. Според Карлос Јанг, „помалата шума е придружена со помалку работа во областите на атлантските шуми претворени за земјоделска употреба. Постои голема диспропорција помеѓу површината зафатена со сточарство и нејзиниот придонес во создавањето вредност. Процесот на уништување на шумите не била во можност да создаде соодветни услови за живот на руралното население". Исто така, се тврди дека на растечката популација им се потребни нови области за населување, но податоците не ја докажуваат теоријата.

Во локалниот контекст, индустријата за пулпа извршил силен притисок во државата и „пристигнува со доволно економска сила за да ги потисне дискусиите на полето на зачувување на биолошката разновидност, бидејќи се обидува да ја прошири својата област на садење и претворање на пулпа во хартија во Бразил. Аргентина и Уругвај, како и да се влијае врз имплементацијата на преработувачката и транспортната инфраструктура, особено навигацијата". Лагуната Мирим, второто по големина водно тело во државата, е приоритетна област за зачувување на безрбетниците, цицачите, птиците, водоземците и рептилите, но страда од економска експлоатација, а исто така прима егзотични видови кои се мешаат во рамнотежа на екосистемот. Бил потпишан договор за создавање на воден пат таму, кој се смета за приоритет за владите на Бразил и Уругвај, кои ја делат неговата површина, како стратешко поврзување на Меркосур,  и иако се бара одржлив развој, студијата за влијанието врз животната средина на проектот открил мрачни изгледи.

Друг пример за судирот меѓу животната средина, политиката и економијата доаѓа од регионот Торес, каде неколку советници протестирале поради создавањето на паркот Итапева, обвинувајќи ја владата дека не платила компензација за експропријацијата и го спречува економскиот развој во регионот. Советникот Карлос Алберто да Роса рекол дека:

 Пампас
#### Опустинување

Западната граница на државата минува низ опустинување. Почвата која е песочна, има малку врнежи и по природа има поретка вегетациска покривка, покрај тоа што страда од преоптоварување со сточарство и механизирано земјоделство. Директорот-претседател на Државната фондација за земјоделски истражувања (Фепагро), Маркос Палумбини, во 2006 година изјавиле дека државата има 1,4 милиони хектари подложни на опустинување и дека во таа година 25% од оваа област веќе била компромитирана. Според Министерството за животна средина, историски овој биом ( пампас ) имал намалена површина за 54%, а помеѓу 2008 и 2009 година изгубил уште 331км2. Меѓу главните причини се занимањето со одгледување ориз, сточарството и пошумувањето со егзотични видови, како што се еукалиптус и бор. Дополнителни агресии произлегуваат од несоодветното користење на водните ресурси, меѓу кои и наводнувањето и зафаќањето на мочуриштата за одгледување, што во некои региони предизвикало значителна промена на животната средина, со исчезнување на видовите, ерозија и засолување на почвата, контаминација на водната маса, ширење на болести, пренесување на токсични товари до реките и агрегација на нивните корита, како и исцрпување на природните извори.

#### Уништување на шумите

Во 2005 година, истражувањето покажало дека околу 975.000 хектари шума останале во државата, но тоа одговарало на само околу 7% од првобитната покривка. Проблемот го зафаќал планинскиот регион, каде што доминирала атлантската шума, заштитена со закон. Според Фондацијата СОС Мата Атлантика, во 2009 година стапките се зголемиле за 83% во споредба со 2005-2008 година, но извештаите за нелегална сеча се појавуваат во други региони.     За генетичарот биолог Пола Кореа, законодавството е недоволно и биологот Мори Абреу изјавил дека спроведувањето е несигурно: „владините агенции обично се бранат велејќи дека нема ресурси, а тоа е реалност. Сепак, дури и кога ресурсите се достапни, инспекциите не се ефективни, на крајот, ми се чини дека спроведувањето делува исклучиво на истражувачите, кои се соочуваат со огромна бирократска батерија за да ја завршат работата.

Шумата араукарија, подтип на атлантската шума, е еден од најзагрозените екосистеми, поради индустријата за сеча и проширувањето на земјоделската граница.  Доминантниот вид на оваа шума, араукарија, е критично загрозен според **Меѓународен сојуз за заштита на природата**. И покрај новите договори помеѓу ИБАМА и производните сектори, обесшумената област продолжила да се шири. Од друга страна, како што истакнал Марсија Хирота, извршен директор на ФондацијатаСОС Мата Атлантика, официјалните бројки се погрешни и уништувањето би требало да биде многу поголемо бидејќи на североистокот на државата, каде што се наоѓа шумата, постои доминација на мали имоти, каде што многу загуби на мали фрагменти, помали од 3 хектари, не се разгледуваат поради технички ограничувања во системот за следење.

#### Загадување

 Загадување во Аројо Дилувио, кое се влева во езерото Гуаиба.
Загадувањето достигнало високо ниво во некои места на државата, која е на последно место во третманот на отпадните води во цел Бразил. Според најновото Национално истражување за санитарни услови, во 2008 година, 85% од општините во Рио Гранде до Сул не ги пречистувале своите отпадни води. „Ситуацијата во Рио Гранде до Сул е особено лоша", како што изјавил извршниот претседател на Институтот Трата Бразил, Едисон Карлос во 2012 година. Владата ветила големи инвестиции за овој сектор на краток рок и некои градови развиваат важни проекти.    Реките во сите региони се загадени на разни други начини, и во 2006 година бројот на риби кои се појавиле изумрени бил проценет на над осумдесет тони. 

Лагуната Патос е загадена од индустриската област Рио Гранде и прима вода од голем слив, чии реки минуваат низ големите градови, вклучувајќи го и главниот град. Езерото Гуаиба ја канализирала оваа вода и ја испуштала во лагуната, која на тој начин прима разни загадувачи, меѓу кои масла, урбано ѓубре, тешки метали, канализација и пестициди. Проблемите се влошуваат со засипување, слаби затварачи, одводнување, насипи и нередовна окупација на бреговите, што доведува, според анализата на Националната агенција за води, до критична еколошка состојба.

Оваа загадена вода, покрај тоа што е штетна за фауната и флората, е истата вода што ја троши голема популација на Порто Алегре и метрополитенскиот регион. Иако е подложен на третман и владата уверува дека дистрибуираната вода е безбедна, сепак нејзината питка вода е нарушена поради лошиот вкус и лошата миризба, што предизвикува поплаки од потрошувачите. Во време на суша, проблемот се влошува.  За професорот на Унисинос, Марко Антонио Хансен, „компаниите за вода прават вистинска магија за да ја остават водата во „погодни" услови", имајќи го предвид високото загадување на суровите извори. Во 2012 година, Порто Алегре го добила најлошиот резултат во истражувањето за квалитетот на водата меѓу шеснаесет од најголемите бразилски престолнини, покажувајќи висока концентрација на кофеин, супстанца што укажува на контаминација со повеќе од петстотини други хемиски соединенија потенцијално опасни за здравјето на луѓето, а кои немаат регулаторно законодавство. Квалитетот на воздухот е загрижувачки во главниот град и метрополитенскиот регион, во Каксиас до Сул и во Рио Гранде, предизвикан од индустријата и големиот број на возила во циркулација, иако неодамна државата спроведе дијагноза на ситуацијата со цел да се подобри управувањето.

#### Глобално затоплување

 Поплави во октомври 2015 година во регионот Сао Леополдо, предизвикани од неколкудневни поројни дождови низ државата, што довело до излевање на неколку реки.
Според проекциите на Првиот национален извештај за евалуација за климатските промени, подготвен од Бразилскиот панел за климатски промени, до 2040 година, во регионот на Пампас врнежите треба да се интензивираат за 5% до 10% и просечната температура на атмосферата да се зголеми за повеќе до 1°C. До крајот на векот се очекува температурата да се зголеми за 2,5 до 3 степени°C, а врнежите се очекува да бидат за 25% до 30% поинтензивни. Сè уште непредвидливите, но очекувани варијации на феноменот Ел Нињо и Ла Ниња, кои имаат големо влијание врз климата во државата, треба да додадат други условувачки фактори на промените во животната средина. Постои особен ризик епизодите на поројни дождови да станат поинтензивни и почести, зголемувајќи го проблемот со периодични поплави кои зафаќаат неколку региони на Рио Гранде до Сул, и веројатно ќе влијаат негативно на продуктивните системи. Покачување на морското ниво и ерозијата на крајбрежјето веројатно ќе влијаат на популацијата на крајбрежјето, предизвикувајќи поместувања и уништување на вештачки структури долж плажите и зголемувајќи го ризикот во услови на бури. 

 Климатски март, Порто Алегре, 2015 година.
Не постојат конкретни државни политики за спречување и адаптација на глобалното затоплување и ублажување на неговите ефекти, иако во 2015 година Фепам го започнал Циклусот на дебати за климатските промени.

#### Загрозени видови

 Пример за Орелот харпија, вид веројатно исчезнат во државата.
#### Политички и институционални аспекти

Институционалните и политичките сектори на државата кои се однесуваат на животната средина се во хронична криза со години, загрозувајќи голем дел од плодовите на пионерството на Рио Гранде до Сул во областа на животната средина. Недостатокот на јасни и конзистентни линии на дејствување се одрази со назначувањето на осум секретари за животна средина помеѓу 2002 и 2009 година и намалувањето на улогата на Рио Гранде до Сул како национална референца во областа на еколошките политики. 

 Голема плантажа со соја во внатрешноста на државата.
Постојаното собрание на ентитети за одбрана на животната средина на Рио Гранде до Сул (Апедема/РС) се приклучило на протестите на Фепам, проследувајќи до гувернерот документ со кој се осудува „актуелната ситуација на политичка и институционална криза на еколошката администрација на државната влада". За Собранието, се случувало демонтирање на Секретаријатот за животна средина, што го демонстрирало „отсуството на политичка волја од страна на владата да го задржи отворен главниот канал на техничкото и политичкото општество во областа на животната средина". 

Во 2013 година, кризата се влошила кога Федералната полиција разбила голема мрежа на корупција која оперирала во државата, во која биле вклучени политичари, бизнисмени, техничари и јавни функционери, а кои преку поткуп го олесниле еколошкото лиценцирање на претпријатијата кои не ги почитувале барањата предвидени со закон, кој ги фаворизирале особено компаниите за недвижнини во Порто Алегре и северниот брег на Рио Гранде до Сул, како и проекти за рударство.  

Заменичката Мануела д'Авила укажала на недостигот на информации за глобалната политика на Сартори за животната средина: „Живееме во средина на постојана неизвесност. Не дебатираме за ништо конкретно, бидејќи досега не знаеме што има намерата на владата". Познатиот екологист и поранешен општински секретар за животна средина на Порто Алегре, Каио Лустоса, предупредувал дека концесиите од ваков вид се ставени на вето со државниот устав и ја критикувал сегашната секретарка како целосно неадекватна за нејзината функција.

 Волк со грива, критично загрозен во државата

Поврзано
--------

Наводи
------

Библиографија
-------------

* Agência Nacional de Águas (ANA). *Bacias Hidrográficas do Atlântico Sul - Trecho Sudeste - Rio Grande do Sul* (португалски).
* Buckup, Ludwig (1999). „A Fauna e as Paisagens do Rio Grande do Sul na Visão dos Viajantes Alemães do Século XIX". Во Rohden, Valério (уред.). *Retratos de cooperação científica e cultural: 40 anos do Instituto Cultural Brasileiro-Alemão* (португалски). EDIPUCRS.
* Furriela, Rachel Biderman (2002). *Democracia, cidadania e proteção do meio ambiente* (португалски). Annablume. стр. 156.
* Jacobi, Pedro Roberto (2006). *Gestão compartilhada dos resíduos sólidos no Brasil: inovação com inclusão social* (португалски). Annablume.
* Marcondes, Sandra (2005). *Brasil, amor à primeira vista!: viagem ambiental no Brasil do século XVI ao XXI* (португалски). Editora Peirópolis.
* Silva, Maria Cristina Viñas Gomes da (2002). „Imprensa e Educação Ambiental: um estudo sobre a contribuição do jornal". Во Dornelles, Beatriz (уред.). *Mídia, imprensa e as novas tecnologias* (португалски). EDIPUCRS.
* Urban, Teresa (2001). *Missão (quase) impossível: aventuras e desventuras do movimento ambientalista no Brasil* (португалски). Editora Peirópolis.


1. ↑  Buckup (1999) harvtxt error: no target: CITEREFBuckup1999 (help)
2. ↑  Basso, Clarissa Maria Grezzana (2010). „A araucária e a paisagem do planalto sul brasileiro". *Revista de Direito Público*. Londrina. **5** (2): 1–11. doi:10.5433/1980-511X.2010v5n2p1.
3. ↑  Hoeflich, Vitor Afonso; Medrado, Moacir José Sales; Carvalho, Paulo Ernani Ramalho (2003). „Cultivo do pinheiro-do-paraná". *Embrapa Florestas, Sistemas de Produção* (7).
4. ↑  Miranda, Evaristo Eduardo de (2004). *O descobrimento da biodiversidade: a ecologia de índios, jesuítas e leigos no século XVI* (португалски). Edições Loyola. стр. 110–111.
5. 1 2  Buckup (1999) harvtxt error: no target: CITEREFBuckup1999 (help)
6. ↑  Buckup (1999) harvtxt error: no target: CITEREFBuckup1999 (help)
7. ↑  Urban (2001) harvtxt error: no target: CITEREFUrban2001 (help)
8. 1 2  Marcondes (2005) harvtxt error: no target: CITEREFMarcondes2005 (help)
9. 1 2  Furriela (2002) harvtxt error: no target: CITEREFFurriela2002 (help)
10. ↑  Urban (2001) harvtxt error: no target: CITEREFUrban2001 (help)
11. ↑  Pereira, Elenita Malta (2008). „Os panfletos da campanha educativa da "União Protetora da Natureza (1955-1963)". *Métis*. **7** (14): 117–128.
12. ↑  Urban (2001) harvtxt error: no target: CITEREFUrban2001 (help)
13. 1 2  Silva (2002) harvtxt error: no target: CITEREFSilva2002 (help)
14. 1 2  Dorfman, A; Stanislawski, L (2009). *Problemas Ambientais Urbanos* (португалски). Porto Alegre: CAp/UFRGS.
15. ↑  „A nova cara do ambientalismo gaúcho". *Zero Hora* (португалски). 12 April 2008.
16. ↑  Dreyer, Lilian. „Borregaard: um marco na luta ambiental no Rio Grande do Sul" (PDF). *Agenda 21* (португалски).
17. 1 2  Urban (2001) harvtxt error: no target: CITEREFUrban2001 (help)
18. ↑  Franco, Maria Estela dal Pai (1997). „Condições de produção de pesquisa: traços da UFRGS". Во Franco, Maria Estela dal Pai (уред.). *Universidade, pesquisa e inovação: o Rio Grande do Sul em perspectiva* (португалски). EDIPUCRS. стр. 196.
19. ↑  Buainain, Antônio Márcio; Batalha, Mário Otávio (2007). *Cadeia Produtiva de Produtos Organicos* (португалски). Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento / Secretaria de Política Agrícola / Instituto Interamericano de Cooperação para a Agricultura. стр. 41.
20. ↑  „Reserva Biológica do Lami José Lutzenberger". *Secretaria Municipal do Meio Ambiente de Porto Alegre* (португалски).
21. ↑  „Unidades de Conservação". *Secretaria do Meio Ambiente do Estado do Rio Grande do Sul* (португалски).
22. ↑  Silva (2002) harvtxt error: no target: CITEREFSilva2002 (help)
23. 1 2  J. Viola, Eduardo (1987). „O Movimento Ecológico no Brasil (1974-1986): Do Ambientalismo à Ecopolítica". *Revista Brasileira de Ciências Sociais* (3). Архивирано од изворникот на 15 April 2012.
24. ↑  Santos, Ailton Dias dos (2005). *Metodologias participativas: caminhos para o fortalecimento de espaços públicos socioambientais* (португалски). Editora Peirópolis. стр. 28–30.
25. 1 2  Azambuja, Simone Portela de; Martins, Cintia Helena Backx; Ferreira, Cezar Henrique. (2003). „O Programa Rio Grande Ecológico" (PDF). *V Encontro Nacional da ECOECO*. Архивирано од изворникот (PDF) на 11 November 2010.
26. ↑  Furriela (2002, стр. 157; 163) harvtxt error: no target: CITEREFFurriela2002 (help)
27. ↑  „Programa Pró-Guaíba" (португалски).
28. ↑  „Por que o projeto do Pró-Guaíba afundou". *Zero Hora* (португалски). 4 June 2012.
29. ↑  Jacobi (2006) harvtxt error: no target: CITEREFJacobi2006 (help)
30. ↑  „Secretaria do Meio Ambiente do Governo do Estado do Rio Grande do Sul" (португалски).
31. ↑  „Fundação Estadual de Proteção Ambiental Henrique Luiz Roessler" (португалски). Архивирано од изворникот на 2023-01-06. Посетено на 2023-03-17.
32. ↑  „Fundação Gaia" (португалски).
33. ↑  „Instituto Curicaca" (португалски).
34. ↑  „Código Estadual do Meio Ambiente" (PDF) (португалски). Архивирано од изворникот (PDF) на 9 December 2011.
35. ↑  „Extrato da Constituição do Brasil, Cap. VI, Art. 225". *Ministério Público do Rio Grande do Sul* (португалски). Архивирано од изворникот на 23 March 2012.
36. ↑  Jacobi (2006) harvtxt error: no target: CITEREFJacobi2006 (help)
37. ↑  Renner, Maurício (10 March 2012). „RS quer feira de energia renovável". *Baguete* (португалски).
38. ↑  „Energia Eólica" (PDF). *Subcomissão Mista da Energia Eólica da Assembleia Legislativa* (португалски). Архивирано од изворникот (PDF) на 2023-03-14. Посетено на 2023-03-17.
39. ↑  Klein, Jefferson (21 December 2011). „Rio Grande do Sul contará com mais 119 MW eólicos". *Jornal do Comércio* (португалски).
40. ↑  Dal Zot, Fernando (2006). Dissertação de Mestrado em Administração. „Biodiesel no Rio Grande do Sul: um modelo para sua distribuição e localização de usinas". *UFRGS*: 110–111.
41. ↑  Rodighero, Mateus (3 February 2011). „Alta demanda por biodiesel anima produtores de soja no RS". *Rural Br* (португалски).
42. ↑  Altieri, Miguel (2004). *Agroecologia: a dinâmica produtiva da agricultura sustentável* (PDF) (португалски). Porto Alegre: Editora da UFRGS. стр. 20. Архивирано од изворникот (PDF) на 20 June 2013.
43. 1 2 3  „Participe do XI Seminário Internacional sobre Agroecologia". *Centro de Estudos Ambientais* (португалски). 25 November 2011.
44. 1 2 3  „Carta Agroecológica de Porto Alegre 2006". *VII Seminário Internacional sobre Agroecologia e VIII Seminário Estadual sobre Agroecologia*. 2006.
45. 1 2 3  „Carta Agroecológica de Porto Alegre 2011". *XI Seminário Internacional sobre Agroecologia e XII Seminário Estadual sobre Agroecologia*. 2011.
46. 1 2  Bem, Clarissa (9 June 2006). „Palombini anuncia projetos para Fronteira Oeste". *Fepagro* (португалски).
47. ↑  „Departamento de Ecologia - Instituto de Biociências/Ufrgs" (португалски). Архивирано од изворникот на 2012-05-15. Посетено на 2023-03-17.
48. ↑  „PUCRS e Tintas Killing desenvolvem tecnologias ecológicas". *Universia Brasil* (португалски). 1 March 2015.
49. ↑  Maicom, Maicom (10 April 2012). „PUCRS retoma projeto de aeromóvel no Campus". *Jornal Metro* (португалски).
50. ↑  „UFRGS realiza pesquisa sobre aproveitamento de hidrogênio". *Jornal do Comércio* (португалски). 2 May 2007. Архивирано од изворникот на 15 June 2013.
51. ↑  „Instituto de Saneamento Ambiental - UCS" (португалски). Архивирано од изворникот на 2008-06-13. Посетено на 2023-03-17.
52. ↑  Rheinheimer, Cristine Gerhardt (2009). Tese de Doutorado em Ecologia. „Tecendo a educação ambiental na rede municipal de ensino de Arroio do Meio, RS". *Universidade Federal do Rio Grande do Sul*.
53. ↑  Biondo, Evandro (2008). Dissertação de Mestrado em Ambiente e Desenvolvimento. „A Educação Ambiental na Escola Básica do Vale do Taquari/RS: Atuação, temas e dificuldades dos docentes". *Univates*.
54. ↑  Cuba, Marcos Antônio (2010). „Educação Ambiental nas Escolas". *Revista de Educação, Cultura e Comunicação do Curso de Comunicação Social das Faculdades Integradas Teresa d'Ávila*. **1** (2): 23–31.
55. ↑  „Planejando sua visita ao Jardim Botânico" (PDF). *Jardim Botânico de Porto Alegre* (португалски).
56. ↑  Departamento Municipal de Água e Esgotos. „Educação Ambiental". *Prefeitura Municipal de Porto Alegre* (португалски).
57. ↑  „Programa de Gestão Ambiental" (PDF). *Tribunal de Justiça do Estado* (португалски). Архивирано од изворникот (PDF) на 2015-07-23. Посетено на 2023-03-17.
58. ↑  „Palmares do Sul". *EcoViagem* (португалски).
59. ↑  Rampelotto, Elisane; Strenzel, Marlisa (March 2012). „Potencial Ecoturístico do Município de Agudo/RS". *Monografias Ambientais*. **6** (6): 1263–1297.
60. ↑  Crusius, Yeda. „Muito se faz pelo desenvolvimento do turismo no Rio Grande do Sul". *Hotelaria do Sul* (португалски). Архивирано од изворникот на 17 August 2009.
61. ↑  Demajorovic, Jacques (2001). *Sociedade de risco e responsabilidade socioambiental: perspectivas para a educação corporativa* (португалски). Senac. стр. 124.
62. ↑  Naime, Roberto; Nascimento, Carlos Augusto do (2009). „Panorama do uso, distribuição e contaminação das águas superficiais no Arroio Pampa na bacia do Rio dos Sinos" (PDF). *Estudos Tecnológicos*. **5** (1): 101–120. doi:10.4013/ete.2009.51.08.
63. ↑  Isoldi, Loraine André (2006). „Caracterização Físico-Química de Efluentes de uma Indústria de Óleo Vegetal". *Vetor, Rio Grande* (португалски). **16** (1, 2): 21–24.
64. 1 2  Prefeitura de Porto Alegre (2009). „Balanço das Finanças Públicas 2009". *Secretaria da Fazenda* (португалски). стр. 52, 55.
65. 1 2  „Assinada Ordem de Início das três últimas obras do plano de despoluição dos arroios". *Assessoria de Comunicação SAMAE* (португалски). 8 June 2008.
66. 1 2  „Parque Estadual Florestal do Turvo" (португалски). Архивирано од изворникот на 3 November 2009.
67. 1 2 3  „Legislação estadual". *Secretaria Estadual de Meio Ambiente* (португалски). Архивирано од изворникот на 3 March 2016.
68. ↑  „Fundação Zoobotânica do Rio Grande do Sul" (португалски). Архивирано од изворникот на 2012-04-28. Посетено на 2023-03-17.
69. ↑  Marcondes (2005) harvtxt error: no target: CITEREFMarcondes2005 (help)
70. ↑  „Unidades de Conservação estaduais". *Secretaria Estadual do Meio Ambiente* (португалски).
71. ↑  Altieri, Miguel (2004). *Agroecologia: a dinâmica produtiva da agricultura sustentável* (PDF) (португалски). Porto Alegre: Editora da UFRGS. стр. 20. Архивирано од изворникот (PDF) на 20 June 2013.
72. ↑  Renato Linhares de, Assis; Romeiro, Adernar Ribeiro (2002). „Agroecologia e agricultura orgânica: controvérsias e tendências". *Desenvolvimento e Meio Ambiente* (португалски) (6): 67–80.
73. 1 2  „A Mata Atlântica fragmentada". *Ecodebate, Cidadania & Meio Ambiente* (португалски). 7 December 2010.
74. 1 2  „Crise ambiental não será resolvida pelo mercado, diz representante do MST". *Agência Brasil* (португалски). 16 April 2012.
75. ↑  „Código Florestal". *World Wildlife Fund for Nature* (португалски).
76. ↑  „Código Florestal: mobilização pede o veto". *Greenpeace notícias* (португалски). 7 March 2012. Архивирано од изворникот на 17 April 2012. Посетено на 17 March 2023.
77. ↑  „Desmatamento zero". *Estado de Minas* (португалски). 10 June 2012. Архивирано од изворникот на 12 June 2014.
78. ↑  Peres, João (9 June 2011). „Com Novo Código Florestal, Brasil deixará de recuperar um Rio Grande do Sul em mata". *Rede Brasil Atual* (португалски).
79. ↑  Peres, João (3 February 2011). „Cartilha reúne principais riscos de mudança no Código Florestal". *Rede Brasil Atual* (португалски).
80. ↑  Alencastro, Catarina (10 June 2011). „Código Florestal: segundo pesquisa Datafolha, 79% dos brasileiros são contra perdão de multas a quem desmatou ilegalmente". *O Globo* (португалски).
81. ↑  „Cientistas denunciam graves retrocessos no Código Florestal". *Carta Maior* (португалски). 9 October 2012.
82. ↑  „Para ambientalistas, novo Código é 'retrocesso'". *Diário do Grande ABC* (португалски). 29 May 2012.
83. ↑  Grupo de Trabalho do Código Florestal. „2011" (PDF). *Sociedade Brasileira para o Progresso da Ciência / Academia Brasileira da Ciência* (португалски).
84. ↑  Bocuhy, Carlos (23 May 2021). „A devastação normativa do meio ambiente chega ao Legislativo". *O Eco* (португалски).
85. ↑  Andrade, Rodrigo Oliveira (2021). „Legislação enfraquecida". *Pesquisa FAPESP* (португалски) (304).
86. ↑  „Vinte e um fatos que comprovam o desmonte da política ambiental". *Congresso em Foco* (португалски). 22 April 2020.
87. ↑  „Salles muda política ambiental do Brasil e provoca desmonte". *Folha de S.Paulo* (португалски). 24 December 2019.
88. ↑  Resende, Sara; Gomes, Pedro Henrique (23 September 2020). „Senado reúne número mínimo de assinaturas para CPI sobre queimadas e desmonte ambiental". *G1* (португалски).
89. ↑  Artaxo, Paulo (22 December 2011). „O que esperar de 2022 na área ambiental no Brasil". *Jornal da USP* (португалски).
90. ↑  Young, Carlos Eduardo Frickmann. *Aspectos sociais e econômicos do desmatamento em áreas de Mata Atlântica* (португалски). Instituto de Economia / UFRJ.
91. 1 2 3  Saito, C. H.; Goulart, F. F. „Modelagem dos impactos ecológicos do projeto hidroviário da Lagoa Mirim (Brasil-Uruguai) baseada em raciocínio qualitativo". *Braz. J. Aquat. Sci. Technol*. **16** (1): 19–31.
92. ↑  Azambuja, José Luiz Fay de. (2005). Dissertação de Mestrado em Engenharia. „Hidrovia da Lagoa Mirim: Um marco de desenvolvimento nos caminhos do Mercosul". *UFRGS*: 8.
93. ↑  Salzano, Luiza Figueiró (2011). „O ciclo do gerenciamento costeiro integrado e a gestão transfronteiriça da Lagoa Mirim". Во Jobim, Marco (уред.). *Artigos Jurídicos e Direito em Debate* (PDF).
94. ↑  Barañano, Antônio (24 August 2009). „Para vereadores, o Governo tomou Parque de Itapeva na mão-grande". *TeleNews Torres* (португалски).
95. ↑  „MMA divulga dados do monitoramento do desmatamento de três biomas". *Sala de Imprensa - Ibama* (португалски). 9 February 2012. Архивирано од изворникот на 25 July 2012.
96. ↑  Bernardo, Salassier (2008). „Impacto ambiental da irrigação no Brasil". *I Workshop Internacional de Inovações Tecnológicas na Irrigação & I Simpósio Brasileiro sobre o Uso Múltiplo da Água*: 6–8.
97. ↑  „Mata Atlântica". *Instituto Curicaca* (португалски). Архивирано од изворникот на 1 February 2014.
98. ↑  „Aumenta o desmatamento da mata Atlântica no Rio Grande do Sul". *Zero Hora* (португалски). 26 May 2010.
99. ↑  „Ibama flagra desmatamento no Rio Grande do Sul". *Correio do Povo* (португалски). 19 November 2010.
100. 1 2  Weissheimer, Marco Aurélio (19 August 2008). „Desmatamento causado por indústria do tabaco terá monitoramento por satélite". *RS Urgente*. Архивирано од изворникот на 21 March 2012.
101. ↑  „Desmatamento da barragem Marrecas será reavaliado pelo IBAMA". *Ingá Estudos Ambientais* (португалски). 12 May 2011. Архивирано од изворникот на 3 March 2016.
102. ↑  Terz, Ana (24 March 2012). „Pai Querê: Para garantir a novela das oito...". *Centro de Estudos Ambientais* (португалски).
103. ↑  „Barra Grande: hidrelétrica gaúcha abastece mineradoras". *Instituto Humanitas, Unisinos* (португалски). 9 April 2012. Архивирано од изворникот на 22 June 2012.
104. 1 2  Corrêa, Paula Rachel Rabelo (2 June 2010). „Legislação é incapaz de conter o desmatamento: o exemplo da Araucaria". *Ambiente Brasil* (португалски).
105. ↑  Carvalho, Miguel Mundstock Xavier de (2011). „Os fatores do desmatamento da Floresta com Araucária: agropecuária, lenha e indústria madeireira". *Revista Esboços*. **8** (25): 33.
106. ↑  Farjon, A. „Araucaria angustifolia". *IUCN Red List of Threatened Species*.
107. ↑  „Ibama flagra novos desmatamentos em áreas de mata atlântica no Rio Grande do Sul". *IBAMA* (португалски). 24 July 2014. Архивирано од изворникот на 23 June 2015.
108. ↑  Martins, Luísa (5 June 2014). „Desmatamento da Mata Atlântica aumenta 43% em um ano no RS". *Zero Hora* (португалски).
109. ↑  „Falta de tratamento de esgoto coloca o Estado nas últimas colocações do ranking nacional de saneamento". *Zero Hora* (португалски). 4 June 2012.
110. 1 2  Agência Nacional de Águas (ANA) harvtxt error: no target: CITEREFAgência\_Nacional\_de\_Águas\_(ANA) (help)
111. ↑  Pereira, Régis da Silva (2004). „Poluição hídrica: causas e consequências". *Revista Eletrônica de Recursos Hídricos*. **1** (1): 20.
112. ↑  „Peixes são encontrados mortos pela poluição no Rio do Sinos no RS". *Globo* (португалски). 6 April 2012.
113. ↑  „Sinos: laudo aponta que esgoto e poluição causaram mortandade". *Jornal NH* (португалски). 27 January 2011.
114. ↑  Fepam. „Qualidade das águas bacia hidrográfica do rio dos Sinos" (португалски).
115. 1 2  „Tratamento Eficiente (?) e Valor da Água Potável. Entrevista com Marco Antonio Hansen". *Revista do Instituto de Humanidades da Unisinos* (португалски) (242). 5 November 2007.
116. ↑  „Porto Alegre apresenta o maior índice de cafeína na água". *Zero Hora* (португалски). 2 June 2012.
117. ↑  Moraes, Flávia (24 November 2010). „RS identifica desafios para combate a poluição e aquecimento". *Eco Notícias* (португалски).
118. ↑  Painel Brasileiro de Mudanças Climáticas (2015). „Base Científica das Mudanças Climáticas". *Primeiro Relatório de Avaliação Nacional do Painel Brasileiro de Mudanças Climáticas* (PDF) (португалски). **1**. стр. 21–38.
119. ↑  Painel Brasileiro de Mudanças Climáticas (2013). „Sumário Executivo". *Impactos, Vulnerabilidade e Adaptação* (португалски). Архивирано од изворникот на 2015-06-20. Посетено на 2023-03-17.
120. ↑  Weissheimer, Marco (9 October 2015). „Mudanças climáticas devem aumentar ocorrência de eventos extremos no RS". *Sul 21* (португалски). Архивирано од изворникот на 3 March 2016. Посетено на 17 March 2023.
121. ↑  Martins, Clitia Helena Backx; Oliveira, Naia (2010). „Política e Gestão Ambiental no Rio Grande do Sul, Brasil: descentralização e participação popular" (PDF). *XI Seminario Internacional RII y IV Taller RIER*. Архивирано од изворникот (PDF) на 8 December 2015.
122. ↑  „Caos e crise ambiental no RS". *Agapan* (португалски). 25 April 2012.
123. ↑  „Entidades denunciam crise ambiental no RS e pedem audiência com Tarso Genro". *Centro de Estudos Ambientais* (португалски). 30 April 2012.
124. ↑  „Esquema criminoso acelerava licenças ambientais no RS". *Correio do Povo* (португалски). 29 April 2013. Архивирано од изворникот на 5 June 2013. Посетено на 17 March 2023.
125. ↑  Ogliari, Elder (29 April 2013). „PF prende secretários e mais 16 em operação contra corrupção no RS". *O Estado de S. Paulo* (португалски).
126. ↑  Pereira, Cleidi (30 June 2015). „RS não cobra e R$ 26 milhões em multas ambientais prescrevem". *Zero Hora* (португалски).

1. ↑  The Borregaard pulp mill in Guaíba was known as the center of an ecological struggle in the 1970s. The stench of its gas emissions reached the capital and generated protests, besides dumping liquid effluents into the lake. It was shut down in 1973 as a result of popular mobilization.