Гаста-Екман
**Франс Гаста Виктор Екман** (28 декември 1890-12 јануари 1938) бил шведски глумец, режисер и пејач. Генерално зборуван за најлегендарниот глумец во шведскиот театар, Гаста Екман уживал во плодната сценска кариера за време на неговиот краток живот, станувајќи првата вистинска звезда на шведскиот театар. Неговиот момчешки добар изглед ги привлекувал двата пола, помагајќи да се создаде огромен култ и го издигнал до статусот на жива легенда. Во комбинација со прекрасен глас и моќно сценско присуство, Екман бил во можност да ја плени својата публика.

Биографија
----------

### Кариера

Тој бил познат како самоук мајстор за маскирање со театарска шминка и костими, Гаста Екман бил подеднакво убедлив како син на фармер, средовечен аристократ од 18 век или лудак од 80 години. Неговиот талент му овозможил да глуми во комедии, трагедии, драми и оперети. Тој бил убедлив во сите жанрови и како и сите типови карактери. Во различни времиња, тој, исто така, се стрчал и надгледувани неколку приватни театри во Стокхолм, вклучувајќи го и Оскарститерн, на Васатитетн и Консертхустеатерн. Тој, исто така бил шеф на градскиот театар во Гетеборг во 1930-тите. Во Вазатеатерн, кој го водел од 1931 до 1935 година, тој и режирал и играл главна улога во неколку претстави, истовремено продуцирајќи голем број продукции. Како резултат на тоа, неговото време на Вазатетерн се смета за врв на неговата сценска кариера. За првпат влегол на сцената како дополнителен во оперета во 1907 година, но го направил своето професионално сценско деби во познатата компанија „Селандер" во 1911 година. За духот на Госта Екман уште се вели дека ја прогонува неговата поранешна соблекувална во театарот.

Екман започнал со филмови во зората на шведската филмска индустрија и одигра важна улога во нејзиниот развој. Една од неговите први филмски улоги беше во експерименталниот филм на Виктор Сјстром *Градинарот (*1912). Подоцна, тој го играл водството во првиот шведски звучен филм, *За нејзино добро* (1930). Екман, исто така, глумел во два филма кои ќе добијат меѓународно признание: класичниот нем филм на Ф. В. Мурнау*, Фауст*, каде што тој го толкувал главниот лик, и во оригиналната верзија на *Интермецо* од 1936 година, каде играл светски познат виолинист спроти Ингрид Бергман во неа пробивна улога. Но, тие всушност веќе дејствувале еден спроти друг во шведскиот филм „Swedenhielms*"* од 1935 година, каде што споделуваат неколку прекрасни сцени сами заедно, бидејќи нивните ликови разговараат од срце до срце за животот и љубовта; меѓу најнезаборавните моменти во филмот.

За неговата најдобра заслуга на екранот често се вели дека е неговиот крал Чарлс XV/Леонард Петерсон во филмската комедија *Кралот доаѓа* (1936), каде Екман мајсторски играл двојна улога во филмот;прво кралот, а потоа и кралскиот изглед; глумец кој бил ангажиран од членовите на Кралскиот двор да го имитира Неговото Височество на приватна забава. Секако, вистинскиот крал подоцна пристигнува на забавата предизвикувајќи голем број на конфузии и комични мешаници.

Екман, исто така, направи голем број успешни снимки на песни од неговите ревијални броеви, вклучувајќи ги песните „Господин во фрак"(1935)-можеби неговата најпопуларна снимка-и „Жени и шампањ" во 1929 година.

### Личен живот

Екман во претставата *Боделн* (џелат) од страна на пер Лагервист на Васатитерн, Стокхолм, во 1934 година
Рано, Госта Екман бил етикетиран како работохолик, жртвувајќи се за својата уметност и за неговата љубов кон театарот. Подоцна како што се зголемила неговата слава, така се зголемил и обемот на работа. Во текот на денот, тој вежбал и режирал претстави. Вечерта тој играл водечки улоги во сценски претстави. Подоцна навечер тој снимал. Овој зафатен распоред му оставило релативно малку слободно време. Понатаму, слободното време што го имал поминато во извршување на неговите должности како административен директор на театрите што ги водел.

Во 1926 година, додека го снимал *Faust* во Берлин, го запознал кокаинот од двајца Скандинавци кои му рекле дека кокаинот ќе му помогне подобро да се справи со работниот распоред. За жал, ова започнало со долгорочна зависност од дрога за глумецот што полека го влошило неговото здравје и на крајот ја предизвикало и неговата смрт 12 години подоцна на 47-годишна возраст.

Во 1914година, Гаста Екман се оженил за Грета Сундстром. Подоцна, Грета го родила Хасе Екман, кој стана еден од најуспешните шведски филмски режисери во 1940-тите и 1950-тите години. Внукот на Госта Екман, Госта Екман Џр. исто така, станал добро познат низ кариерата како глумец и се сметал за еден од најдобрите шведски глумци. Еден од филмовите на Хасе Екман, *Кралскиот патраскет* од 1945 година за познато глумечко семејство, делумно се базирал на неговото воспитување во глумечко семејство.

Избрана филмографија
--------------------

* 1912 – 1912 - Градинарот (Скршениот Спрингроус)
* 1918 - Мајсторот мачка во чизми
* 1920 - Тора ван Декен
* 1920 - Ѓурковиќ
* 1921 - Витез на среќата
* 1922 - Кој суди
* 1924 - Младиот гроф ги зема девојчето XII и наградата
* 1926 - Фауст на Ф.В. Мурнау
* 1926 - Кловнен
* 1927 - Совршен господин
* 1927 - Неговата англиска сопруга
* 1928 - Последната ноќ
* 1928 - Густаф Васа дел I
* 1928 - Густаф Васа дел II
* 1930 - За нејзиното добро
* 1919 - Брокига блад
* 1933 - Драго семејство
* 1933 - Двајца мажи за вдовица
* 1933 - Можеби поет
* 1934 - Копенхаген, Калундборг и ...
* 1935 – Сведенхиелмс
* 1936 - Кунген Комер
* 1936 - Интермецо
* 1936 - Јохан Улфстјерн
* 1937 - Хакнатен
* 1940 - Ан енганг Госта Екман (Уредено и премиерно изведено по неговата смрт)

Избрана сценска работа
----------------------

 Како што тој/кловнот игра во игра *Han som får firfilarna* (Тој што добива шамар) од Леонид Андреев во Оскартетерн, Стокхолм, 1926 година
* 1936 - Дивата патка од Хенрик Ибзен (дел: Јалмар Екдал)
* 1935 - Прекрасно промашување од Ралф Бенацки
* 1935 - Венецијанскиот трговец од Вилијам Шекспир (дел: Шајлок)
* 1934 - Пер Гинтсен од Хенрик Ијб
* 1934 - Бесилката од Пар Лагерквист (главна улога)
* 1934 - Хамлет од Вилијам Шекспир (главна улога)
* 1931 - Глада Анкан (Веселата вдовица) од Франц Лехар (дел: Грофот Данило) (оперета) - Бродвеј 8 Џорџ Абот (дел: Рој Лејн)
* 1927 - Припитомувањето на итрината од Вилијам Шекспир (дел: Петручио)
* 1927 - Кандида од Џорџ Бернард Шо (дел: Марчбанкс)
* 1926 - (Тој што добива шлаканици) од Леонид Андрев (главна улога: Н.Е.)
* 1925 - Сагата за Госта Берлингс од Селма Лагерлеф (реприза; главна улога)
* 1924 - Гравен (Гробот) од Пол Рејнал
* 1923 - Сага на Госта Берлингс од Селма Лагерлеф (главна улога)
* 1922 - Налет на Вааса од Август Стриндберг (дел: Ерик XIV)
* 1920 - Дамата со камелии од Александар Думас
* 1919 - Ромео и Јулија од Вилијам Шекспир (дел: Ромео)
* 1916 - Стариот Хајделбергод од Август Стриндберг (дел: Принцот)
* 1911 - Свадбата во Улфаса од Франс Хедберг (професионално деби на сцената; дел: Бенгт Лагман)

Галерија
--------

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Како Данило во *Веселата вдовица*, 1931 година |  Во игра *Далин и дротнинген*, 1925 година |  Во претставата *Män i vitt*, 1934 година | Во филмот *Ett revolutionsbröllop* |  Фотографирано приватно, 1930 -тите |  Со своето куче Кеј, приватен портрет |  |
|

Извори
------

* *Från Gösta Ekman till Gösta Ekman - En bok om Hasse, far och son (From Gösta Ekman to Gösta Ekman - A Book on Hasse, Father and Son)* од Бенгт Форсланд; Bengt Forslund och Askild & Kärnekull Förlag AB, Malmö 1982 ( Шведска ).
* *Det var en gång (Den tänkande August 1 година и 2)* од Густа Екман, Алберт Боние, Стокхолм, 1935 година (фотографии).

Надворешни врски
----------------

* Веб -страница на општеството Екман Архивирано на 22 октомври 2020 г.
* Gösta Ekman на  Семрежната филмска база на податоци (англиски)

* Фотографии од Госта Екман
* Јеста Екман (постариот) на Find a Grave (англиски)