**Чаба Хорват** (25 јануари 1930 – 13 април 2004) бил унгарско-американски хемиски инженер, особено познат по изградбата на првиот течен хроматограф со високи перформанси.

Животопис
---------

Чаба Хорват е роден во Солнок, Унгарија, а дипломирал хемиско инженерство на Институтот за технологија во Будимпешта. Во 1956 година тој отишол во Западна Германија да работи за Хочст. Потоа студирал физичка хемија на Универзитетот Џеј Гете во Франкфурт, а докторатот го стекнал во 1963 година.

Кариера
-------

Во 1964 година се приклучил на школата за медицина Јејл. Од 1967 година, тој имал и назначување на Факултетот за инженерство. Во 1972 година се запишал во Одделот за хемиско инженерство на Јејл , станал редовен професор во 1979 година и претседател на Одделот од 1987 до 1993 година. Тој бил прогласен за професор по хемиско инженерство во Роберто Гозуета во 1998 година. Тој починал на 13 април 2004 година, во болницата Јеил-Њу Хевн од мозочен удар.

Професорот Хорват имал постојан интерес за унапредување на кариерите на млади научници и бил обележан со основањето на наградата "Млад Научник" за најдобра презентација од страна на научникот на возраст под 35 години на Меѓународниот симпозиум за течности со високи перформанси Сепарација и сродни техники (HPLC) состанок. Наградата е спонзорирана од HPLC, Inc.

### Работа

Меморијална награда Чаба Хорват
Откако работел во индустријата во пилотската фабрика на Хабрверт Хочист, а потоа и на површинската хемија на органски пигменти. Полагал за доктор на науки на Универзитетот Гете во гасна-течна хроматографија, метод за одделување на испарливи материјали за хемиска анализа. Тој го применувал своето знаење за науката за хемиско инженерство за подобрување на технологијата и развиена колона со отворен тубуларен слој со поддршка, кои биле широко користени додека не се замениле со натамошниот развој на капиларните столбови. Тој продолжи да биде вклучен во развојот на гасна-течна хроматографија во неговата подоцнежна кариера.

Сепак, додека бил на Медицинскиот факултет Харвард и Медицинскиот факултет во Јејл, тој ја ценел потребата за аналитичко одвојување на биолошките соединенија кои не можеле да се испарат, а тоа доведе до примена на неговото особено разбирање за процесите на одвојување за значително подобрување на ефикасноста на течна хроматографија. Така била создадена течна хроматографија со високи перформанси, техника која стана главна област на студии (и во која тој остана водечка фигура) и продолжил да објавува до кратко време пред неговата смрт.

Заедно со Имре Молнар и Вејн Меландер ја развил рамката за опишување механизми за задржување во обратна фазна хроматографија, користејќи ја рамката на солувофобичната теорија. Бидејќи течна хроматографија со високи перформанси и обратна фазна хроматографија станале најистакнатите техники поврзани со биохемиската анализа, многумина сугерирале дека Чаба Хорват необјасниво го пропуштил вклучувањето во редовите на добитниците на Нобеловата награда. Работел и на други методи на аналитичко одвојување на биолошки материјали, особено на електрофореза и хроматографија на поместување, но исто така бил влијателен во развојот на биохемиското инженерство во Хемискиот факултет во Џеил .

Тој објавил околу 300 трудови и држел 9 патенти. Бил член на Националната академија за инженерство на САД. Добил многу други почести и награди и е запаметен во Хорватската лабораторија на науката за сепарација во Инсбрук.

Личен живот
-----------

Во 1963 година, Хорват се оженил со Валерија Шиосиоли во Рим и тие емигрирале во САД. Тој се приклучил на Лабораторијата за истражување на физиката во медицинското училиште Харвард. Двојката имала две ќерки.

Наводи
------

1. ↑  Guttman, András (2004). „Obituary: Professor Csaba Horváth (1930–2004)". *Electrophoresis*. **25** (1819): 3067–3068. doi:10.1002/elps.200490037. ISSN 0173-0835.
2. ↑  Guiochon, Georges; Beaver, Lois Ann (2004). „People: Csaba Horváth (1930-2004)". *Analytical Chemistry*. **76** (11): 195 A–195 A. doi:10.1021/ac041567r. ISSN 0003-2700.
3. ↑  Bonn, Günther (2004). „Obituary: Professor Csaba Horváth (1930-2004)". *Proteomics*. **4** (7): 1855–1856. doi:10.1002/pmic.200490040. ISSN 1615-9853.
4. ↑  „Laboratory of Separation Science". Архивирано од изворникот на 2012-12-14. Посетено на 2019-02-03.

Извори
------

* LS Ettre (2004) *Американска лабораторија* , мај 2004, страници 4-6 Во меморија: Csaba Horváth
* А. Гутман (2000) *Американска лабораторија* , јуни 2000, страници 6-10 Архивирано на 20 мај 2022 г. Среќен роденден Csaba Horváth
* Унгарската страница добитници на Нобелова награда и познати Унгарци: наука, математика и технологија
* Јеил вест за неговата смрт на машината Wayback (архивирана на 17 јуни 2004 година) \* Говор во службата за сеќавање на машината Wayback (архив 18.06.2004) \* Клаудија Флавел-Вајт *Хемиски инженер* Октомври 2010 стр. 54-55 "Степени на сепарација: хемиски инженери кои го сменија светот - Чаба Хорват"
* *Вовед во наука за раздвојување* , (1973) Б.Л. Каргер, Cs. Хорват и Л. Р. Снајдер, Вили