Воздушна снимка на Седер Стокхолм
Браониркагатан на Седермалм.
Плоштадот Рисгарден во областа Слусен, Седермалм.
Дрвена куќа на Асогатан 213, изградена во 1730 година.
Јужна кула, зграда висока 86 метри во близина на Медборгарплантсен. Изградена во 1997 година по цртежи на данскиот архитект Хенинг Ларсен.
**Седермалм** (шведски: *Södermalm*), често скратен на само **Седер** (*Söder*), е област и остров во центарот на Стокхолм.

Преглед
-------

Округот го опфаќа истоимениот голем остров (порано наречен *Исан*). Иако Седермалм обично се смета за остров, водата и на нејзиниот север и на југ не тече слободно, туку минува низ канали.

Седермалм е поврзан со околните области со голем број мостови. Се поврзува со Стариот град на север преку Слусен, мрежа од пат и железница и брава што го дели езерото Меларен од Балтичкото Море, до Лингхолмен на северозапад со еден од поголемите мостови на градот, Вестерброн, до островот Рајмершолм до на запад, до Лиjeхолмен на југозапад со мостот Лиjeхолмен, до Арста од Арстаброн и Скансброн, до Јоханешов од Јоханешовсброн и Сканстулсбро на југ и на крај до Содра Хамарбихамнен на исток до мостот Данвикстул.

Административно, Седермалм е дел од општината Стокхолм. Составува, заедно со Стариот град и некои други окрузи, од 2007 година подрачје на административниот округ *Седермалмс*, честопати преведен како округ Седермалм.

Историја
--------

Дрвени згради на Седермалм во 1924 година, нацртани од Фердинанд Боберг.
Името Седермалм (како *Suthaermalm* ) првпат се споменува во 1288 година во писмо од епископот Анунд од Стронгнес. До почетокот на 17 век, Седермалм била главно рурална, земјоделска област. Неговите први урбани области биле планирани и изградени во средината на 17 век, опфаќајќи мешавина од станови од работничката класа, како што се малите црвени колиби, од кои неколку сè уште може да се видат во североисточниот дел на Седермалм, и летниковци и павилјони на побогати семејства, како што е павилјонот на Емануел Шведбеборг, кој сега се наоѓа во музејот на отворено Скансен. За тоа време, тоа било и локацијата на можеби првиот театар во Скандинавија, Бјорнгердштатерн. Седермалм честопати е поетски наречен *Söders höjder* („височини на југ"), што ја одразува нејзината топографија на проerирни карпи и карпести ридови. Навистина, ридовите на Седермалм даваат извонреден поглед на хоризонтот на Стокхолм.

Во 18 век, викендичките од работничката класа што се држеле до Маријабергет, стрмните карпи свртени кон Ридарфјорден, биле заменети со големите згради кои се присутни и денес. Дури на почетокот на 20 век, урбанизацијата ја опфатила целата ширина на Седермалм, па дури и денес делови од Седермалм имаат рурално чувство кон нив, како на пример пејзажот на мали парцели што се искачуваат по падините на Ериксдал.

Седермалм некогаш бил познат како „сиромашен" простор во Стокхолм. Меѓутоа, денес, Седермалм е познат како дом на боемска, алтернативна култура и широк спектар на културни удобности. Во меѓувреме, зголемената побарувачка за домување, како и зголемената гентрификација на централните делови на Стокхолм, ги прави становите во Седермалм се потешки или скапи. Така, она што некогаш било област на работничката класа, сега е донекаде област на привилегираните.

Географија
----------

### Соседства и парохии

На островот има четири парохии на Шведската црква (од запад кон исток):

* Хегалид, поделен од парохијата Марија Магдалена во 1925 година.
* Марија Магдалена, поделена од парохијата на Стокхолмската катедрала во 1591 година, а потоа поделена на модерните парохии.
* Катерина, поделена од Марија Магдалена во 1654 година.
* Софија, поделена од Катерина во 1917 година, а исто така вклучува и делови од копното јужно од Седермалм.

Главни знаменитости
-------------------

Црквата Хагалид во јули 2006 година.
Содра Театар на плоштадот Мозабаке, Седермалм.
* Гата Лејон
* Хегалидна црква
* Карл Јоханслусен
* Катарина Лифт
* Црква Катерина
* Црква Марија Магдалена
* Медборгархусет
* Стокхолмска џамија
* Катедрала Свети Ерик
* Скатескрапан
* Слусен
* Содра Театерн
* Софиска црква
* Јужна станица во Стокхолм
* Јужна кула
* Ниторгет

Култура
-------

### Во поезија и проза

* Песните и поемите на Фредман на популарниот поет и текстописец од 18 век, Карл Мајкл Белман, се исполнети со повторливи референци за имиња на места, првенствено барови и медовински сали, на Седермалм.
* Прославениот прв пасус од сатиричниот роман на Аугуст Стриндберг *„Црвената соба"* го опишува Стокхолм како што се гледа од Мозабек на Седермалм, каде што се одвива голем дел од приказната.
* *Градот на моите соништа*, прва во серијата книги на Пер Андерс Фогелстром, која раскажува приказна за неколку генерации Стокхолмери, го следи животот на младиот работник *Хенинг* на Седермалм.
* Лизбет Саландер и други ликови во *Милениумската трилогија* на Стиг Ларсон живеат и работат во „Седермалм". Голем дел од дејствијата во тие книги се одвиваат во таа област.
* Грета Гарбо пораснала во таа област.
* Уметниците Јунг Лин, Блејди и Еко2К пораснале во оваа област, сите на крајот станале идни соработници.

### Во поп културата

* Мојанг, развивач на видео игри и издавач најпознат по создавањето на популарната игра *Мајнкрафт*, ги има нивните главни канцеларии сместени на Седермалм.

Наводи
------

1. ↑  „Stockholm Stories". Архивирано од изворникот на 2014-04-15. Посетено на 14 April 2014.
2. ↑  Franzén, M. "New social movements and gentrification in Hamburg and Stockholm: A comparative study." Journal of Housing and the Built Environment 20 (2005): 51-77.
3. ↑  „Bellmanmuseet". Time Out.
4. ↑  „Bellmanhuset". Bellmanhuset. Посетено на 10 March 2016.
5. ↑  „Minecraft Official Site". 7 July 2021.