recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Добра Вода** — висока венечна планина во Македонија што се издига помеѓу долината на Мала Река од исток и Кичевската Котлина од запад. На север започнува од Дупен Камен (1.857 м), со којшто е одделена од Сува Гора, а на југ се протега до долината на реката Треска. Централното било има динарски правец на протегање северозапад - југоисток. Се дели на два дела: северен (познат и под името Челоица) со највисок врв Добра Вода (2.062 м) и јужен (познат како Песјак) со врвовите Кула (1.917 м) и Коњарник (1.874 м). Зафаќа вкупна површина од 396 км2. Неотектонските движења овде се особено манифестирани, така што од сите страни е ограничена со раседи. Планинското било се протега во должина од 25 км. Највисокиот дел е под пасишта, а планинските страни се под дабова и букова шума.

Туризам
-------

На планината постои планинарски дом наречен „Железна Река".

Поврзано
--------

* Осој
* Сува Гора
* Песјак

Наводи
------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Добра Вода" на Ризницата ? |

1. ↑  „Студија за геодиверзитетот и геонаследството на Република Македонија и другите компоненти на природата (биолошка и пределска разновидност)" (PDF). Скопје: Министерство за животна средина и просторно планирање. 2016. стр. 107. Посетено на 16 јануари 2024.
2. ↑  *Македонска енциклопедија*. **I**. МАНУ. ISBN ISBN 978-608-203-024-1 Проверете ја вредноста `|isbn=`: invalid character (help).
3. ↑  „Планинарски дом „Железна река" Сува Гора". Посетено на 2009-10-17.

Галерија
--------

* Поглед на ЧелоицаПоглед на Челоица
* Поглед на планината од селото ПоповјаниПоглед на планината од селото Поповјани
**Мино Богданов – Ларго** ( 1912
 во Велес —  1989
) — македонски комунистички деец, воен раководител во НОАВМ.

Бил член на КПЈ (1932), на Месниот комитет на КПЈ во Велес и на Месниот комитет на КПЈ во Скопје. Пред Втората светска војна двапати бил апсен и осудуван според Законот за заштита на државата, а подоцна интерниран во логорот во Билеќа. 

Во времето на НОАВМ бил еден од организаторите на НОД во Велешко, политички комесар на Кичевско-мавровскиот партизански одред, политички комесар на Првата оперативна зона на НОВ и ПОМ (1943), интендант на Главниот штаб на НОВ и ПОМ и делегат на Првото заседание на АСНОМ. 

По Ослободувањето бил републички пратеник во Народното собрание. По Резолуцијата на Информбирото бил уапсен и спроведен на Голи Оток.

Наводи
------

1. 1 2  д-р Стојан Киселиновски и др. (2000). *Македонски историски речник*. Скопје: ИНИ. стр. 80. ISBN 9989-624-46-1. Недостасува `|author1=` (help)
2. ↑  *Личности од Македонија*. Скопје: МИ-АН. 2002. стр. 43. ISBN 9989-613-28-1. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
3. ↑  Македонска енциклопедија, МАНУ, Скопје, 2009, стр. 173

|  |  |
| --- | --- |
| Знаме на МакедонијаБиографска икона | *Оваа биографска статија за личност од Македонија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Плакенска Планина** или **Пространска Планина** — средновисока планина во Југозападна Македонија со динарски правец на протегање СЗ–ЈИ. Највисок врв е Сталев Камен (1.999 м), по којшто некои ја нарекуваат „Плакенска Планина", а висок е и врвот Коњарник (1.919 м). Други повисоки врвови се: Дупен Камен, Дамов Гроб, Грамада и Црни Врв.

Во источното подножје на планината се наоѓа селото Прострање, поради што таа се нарекува и „Пространска Планина". Планината се протега помеѓу долината на Боишка Река и Демир Хисар на исток и котлината Дебрца на запад. Кон југ билото на Плакенската Планина продолжува во Бигла. Геолошкиот состав е претставен со кристалести шкрилци преку кои лежат тријаски варовници. Кон запад течат Голема и Коселска Река, а кон исток Пространска, Вировска Река и Големача, притока на Боишка Река. Планинските страни се под шума, а високите делови под планински пасишта.

Поврзано
--------

* Мазатар — масив во состав на Плакенска Планина.
* Дебрца
* Голема Река (Плакенска)

Наводи
------

1. ↑  Milošević, Miodrag (1967). *Geografija Jugoslavije* (III. изд.). Naučna knjiga.
2. ↑  „Студија за геодиверзитетот и геонаследството на Република Македонија и другите компоненти на природата (биолошка и пределска разновидност)" (PDF). Скопје: Министерство за животна средина и просторно планирање. 2016. стр. 108. Посетено на 16 јануари 2024.
3. ↑  Александар Матески, „Плакенска Планина", *Економија и бизнис*, година 18, број 219, септември 2016, стр. 106-107.
4. ↑  Павловски, Јован (2006). *Ми-Анова енциклопедија: М-П*. Книгоиздателство МИ-АН. ISBN 9989-613-91-5, ISBN 9789989613913 Проверете ја вредноста `|isbn=`: invalid character (help).

Координати: 41°15′12″N 20°55′41″E﻿ / ﻿41.25333° СГШ; 20.92806° ИГД﻿ / 41.25333; 20.92806
Ева јаде од забранетиот плод
**Ева** (хебрејски: חַוָּה, грчки: *Εὔα*) — значајна личност во книгата Битие во Библијата и се споменува и во Куранот. Според приказната за потеклото на аврамските религии, таа е првата жена и е препознаена како сопругата на Адам. Библијата вели дека е создадена од реброто на Адам (Бит. 2:22). Во библиската традиција, Ева е поврзана со првородениот грев (Бит. гл. 3). Таа била искушувана од змијата, гризнала од плодот на Дрвото за познавање на доброто и злото, а потоа го поделила со нејзиниот сопруг, Адам. Како последица на тоа, Ева носи проклетство опишано во Бит. 3:16: „Бог рече: Ќе ти ги умножам и преумножам маките кога ќе бидеш бремена; со болки ќе раѓаш деца, и ќе се приклониш кон мажот свој, и тој ќе ти биде господар!"

Според библискиот канон, се вели дека Ева имала три сина — Каин, Авел и Сит. Додека апокрифните текстови споменуваат дополнителни деца, канонските книги не ги признаваат изразито. Сепак, двосмисленоста на библискиот текст дозволува различни толкувања, а некои можат да заклучат постоење и на други деца врз основа на приказната.

Наводи
------

1. ↑  Womack 2005, стр. 81 harvnb error: no target: CITEREFWomack2005 (help), "Creation myths are symbolic stories describing how the universe and its inhabitants came to be. Creation myths develop through oral traditions and therefore typically have multiple versions."
2. ↑  *Holy Bible (NIV): Genesis 3:2–3*.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Ева" на Ризницата ? |

* Alter, Robert (2004). *The Five Books of Moses*. New York: W. W. Norton. ISBN 978-0-393-33393-0.
* Hastings, James (2003). *Encyclopedia of Religion and Ethics, Part 10*. Kessinger Publishing. ISBN 978-0-7661-3682-3.
* Hugenberger, G.P. (1988). „Rib". Во Bromiley, Geoffrey W. (уред.). *The International Standard Bible Encyclopedia, Volume 4*. Eerdmans. ISBN 9780802837844.
* Turner, Laurence A. (2009). *Genesis* (2nd. изд.). Sheffield: Phoenix Press. ISBN 9781906055653.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 30876049
* LCCN: n82025264
* GND: 118531441
* NKC: jx20091201007

 |

 |
**Салто наназад** ― елемент во машката и женската уметничка гимнастика. Обично е изведувано на нерамни шипки или вратило, но може да биде направено и на рамномерна греда. Тоа е основна вештина и обично е една од првите кои ги учат почетните гимнастичари, но се појавува и како компонента на понапредни потези. Салтото наназад за прв пат е користено во женската гимнастика на ниво 2.

На шипки, салтото наназад обично е изведувано во комбинација со справа. За да ја изведе вештината, гимнастичарот се потпира на шипката во предната потпора. Тој се отфрла, се враќа на шипката и се врти околу неа, враќајќи се на предната потпора.

Понапредна верзија на салтото наназад е чистото салто. Во овој потег, гимнастичарката сè уште кружи наназад околу шипката, но не се враќа на предната потпора. Чистото салто може да се поврзе со држач за раце, да се спушти или да се ослободи.

На гредата, Јурченковото и Тезовото салто завршуваат со салто наназад. 

 Справа за обука за задно салто во Јапонија.
Страници од Евангелието на Тома, откриени во Наг Хамади библиотеката во 1945 година.
**Гностицизам** (грчки: γνώσις, *gnōsis*, „знаење") се однесува на различни синкретистички религиозни движења кои содржат различни системи на верување, но во основа сите учат дека луѓето се божествени души заробени во материјалниот свет што е создаден од несовршен бог, демиург, кој често се поврзува со богот на Авраам.

Демиург може да се опише како несовршен творец на светот. За да се ослободиме од материјалниот свет, потребно ни е знаење, гноса или езотеричко спиритуално знаење. Некои правци на гностицизмот сметаат дека човекот е осуден да се бори со својата судбина. Некои гностички правци го сметаат Исус Христос за отелотворување на бога, кој се инкарнирал за да го донесе знаењето на земјата. Од други пак, тој се смета за „лажен месија" кој го изопачил учењето што му го доверил Јован Крстител.

На почеток гностицизмот се сметал како секта на христијанството, но денес е јасно дека траги на гностицизмот се наоѓаат неколку века пред да започне христијанската ера. Гностицизмот бил забрануван во првиот век од нашата ера, и станал дуалистички ерес на јудаизмот, христијанството и хеленистичкaта филозофија во областите кои ги контролирала Римското Царство, Ариевците и Персиската Империја. Во средниот век, за време на Катарската крстоносна војна (1209–1229) голем број на гностици се убиени, а само мал број на гностички заедници се останати од тогаш до денешно време. Идеите на гностиците извршиле влијание врз филозофиите на различни езотерични и мистични движења од доцниот 19 и почетокот на 20 век во Европа и Северна Америка, а некои од тие движења денес се сметаат себеси за наследници на раните гностички заедници.

Поврзано
--------

* Христијански гностицизам

Белешки
-------

1. ↑  Pagels, Elaine. *The Gnostic Gospels*, Vintage Press, 1989, pgs. 18, 37, 42
2. ↑  Macuch, Rudolf (1965). Handbook of Classical and Modern Mandaic. Berlin: De Gruyter & Co. 61 fn. 105.
3. ↑
4. ↑  Барт Д. Ехрман *Изгубеното христијанство*. Оксфорд Универзити прес, 2003, стр.188-202

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85055466
* GND: 4021391-2
* BNF: cb11939057m (податоци)
* NDL: 00576434
* BNE: XX526919

 |

 |
Шаргија

**Шаргија** е жичeн инструмент со долг врат , долг најчесто 95-100 см. Се користи во народната музика на балканските земји, вклучувајуќи ја Србија, Босна, Хрватска и Албанија.

Шаргијата води потекло од Босна, од времето на владеењето на Османлиското Царство. Ја свират Срби, Бошњаци, Албанци и Хрвати.

Шаргијата е слична на двожичената ќифтелија, но има повеќе жици и изгледа како примитивен саз. Корпусот на шаргија е крушковиден, а вратот и е долг (околу 50 см). Корпусот има неколку помали и еден поголем отвор. Чивите се наоѓаат на главата и од наред и од страна. Шаргија има 4, 5, 6, 7 и (поретко) повеќе жици и околу 12 пречника. Телото може да биде направено од одвоена бочва или исклесано од едно парче дрво.

На највисоката жица се свири мелодијата, додека останатите жици служат како бордунска придружба. Има ѕвекотен звук, како турскиот саз. Шаргија обично ја прати виолина. Со звук на шаргија воглавно се игра, но се пејат и песни.

Со неа се придружуваат и српски јуначки песни и свирачи во Краина, а народната песна ја споменува како седефли шаргија.

Шаркијата во Македонија
-----------------------

Како тригласна тамбура се јавува **шаркијата** (çarki). Бројот на жиците се движи од 3 до 12, но во практиката најчесто се користат петструните шаркии. Струните се распоредини во три групи:

* мелодиска
* прва бордунска
* втора бордунска

Тонска низа на мелодиската група струни на петтоструна ШаркијатаЗа петструната шаркија распоредот на групите е следниов:

* пар мелодиски струни
* прва бордунска струна (1 октава пониска од мелодиските струни)
* пар бордунски струни (1 кварта повисоки од првата борд. струна)

Чивиите на главата се распоредени вертикално и сагитално, така што бројот на вертикалните за единица е поголем од бројот на сагиталните.

Вкупната должина на шаркијата варира меѓу 80см до 120см (1.2 метри). На вратот на шаркијата се всадени 12 стапала „пердиња" од челична жица, од кои се реализира 13 тонови со 12 интервали.

* Опсегот на тоновите за секоја група струни е ундецима. Тонската низа на шаркијата има посебни карактеристики, кои се:
* Тонската низа почнува со интервал од степен и половина (d – f)
* Се надоврзуваат наизменично дијатонски и хорматски полустепени
* Тонот пред горната октава е цел степен
* Октавата е поделена на десет тонови со девет интервали
* Првите два интервала над горната октава изнесуваат 150 и 148 центи

Мелодијата се изведува на мелодиската група, додека останатите струни играат бордунска улога. Тембарот, како и техничките можности на шаркијата се исти како и кај другите видови тамбури. Присуството на тризвучјата е перманентно. Имајки го во предвид фактот дека корпусот на шаркијата е поголем од корпусите на другите видови тамбури, звучноста на шаркијата е поголема, особено на тие со повеќе струни.

Наводи
------

1. ↑  „Македонски народни инструменти во Македонија - Александар Линин (1986, стр. 42 до 43)". Отсутно или празно `|url=` (help)

Надворешни врски
----------------

* Дервента: Цел живот со шаргија
Генадиј Сосонко
**Генадиј Борисович Сосонко** (руски:Геннадий Борисович Сосонко) (роден на 18 мај 1943 во Троицк, Русија) е холандски шахист со руско потекло. 

Генадиј во 1958 година го освоил јуниорскиот натпревар на Ленинград.

Во 1972 година се преселил од СССР во Холандија преку Израел. Во 1973 и 1978 година го освоил холандското првенство (на делба на првата позиција). Според неговите шаховски белешки, тој бил прв на турнирот во Вајк Ан Зее во 1977, прво во Нијмеген во 1978, трет во Амстердам во 1980, прв во Вајк Ан Зее во 1981, трет во Тилбург во 1982 и четврти во Ханинг во 1988 година. Во 1984 година одиграл меч против Јан Тиман.

Сосонко се натпреварувал и на 11 шаховски олимпијади од 1974 до 1984 и од 1986 до 1988 година како претставник на Холандија. При тоа освоил и 2 поединечни медали: злато во Хаифа (1976) и бронза во Ница (1974), а и 2 медала во тимска конкуренција: сребро во Хаифа (1976) и бронза во Солун (1988).

Генадиј Сосонко станал меѓународен мајстор во 1974, а велемајстор во 1976 година.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 84094959
* LCCN: no95017915
* ISNI: 0000 0000 7908 9490
* BIBSYS: 90096921
* NKC: jn20020723115

 |

 |


1. ↑  „холандски шахист".
Поврзано: Ѓорѓи II
Крал на ЕлинитеПредлошка:SHORTDESC:Крал на Елините

**Ѓорѓи II** (грчки: *Γεώργιος Βʹ, Βασιλεὺς τῶν Ἑλλήνων, Geórgios Βʹ, Vasiléfs ton Ellínon*; роден на 19 јули 1890

 во Атина– починал на 1 април 1947

 во Атина) бил крал на Грција во периодот од 27 септември 1922 до 25 март 1924, како и од 3 ноември 1935 до 1 април 1947 година.

Тој е син на кралот Константин I. Завршил воено училиште во Атина како и воена академија во Германија. Во Грција се вратил во 1920 година, а подоцна учествувал во војната со Турција. По детонацијата на неговиот татко, тој во 1922 година за првпат се качил на грчкиот престол.

Во првата година од неговото владеење се обидел да се отргне од противниците на својот татко и организирал суд. Се обидел да го распушти Револуционерниот комитет кој бил основан по бунтот на Николаос Пластирас и Стилијанос Гонатас, но не успеал и бил прогонет од земјата. За регентна земјата бил избран Павлос Кундуриотис. На 25 март 1924 година, Народното собрание донело одлука за промена на државното управување и Грција била прогласена за претседателска република. На референдумот кој бил одржан подоцна, формално кралската династија била укинета.

На 10 октомври 1935 година во грчкиот парламент во присуство само на 82 пратеници била донесена одлука за враќање на монархијата како форма на управување. На 3 ноември истата година бил одржан референдум и одлуката на парламентот била потврдено. На 25 октомври 1935 година крал Ѓорѓи II се вратил во земјата. На 18 март 1936 година по смртта на премиерот Константинос Демердзис, кралот мандат му дал на Јоанис Метаксас. Така започнал т.н. *Период на диктатурата на Метаксас*.

По германскиот напад над Грција (1941) кралот Ѓорѓи II првично се засолнил на островот Крит, а потоа во Александрија, Египет, и конечно во Лондон, Англија. Таму останал до крајот на војната. По завршувањето на војната за регент бил прогласен архиепископ Дамаскинос (29 декември 1944 година). На 26 септември 1946 година се одржал референдум со кој било потврдено монархическото управување. Кралот Ѓорѓи II починал на 1 април 1947 година.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 26974227
* LCCN: nr98000453
* ISNI: 0000 0000 5276 3756
* GND: 124327214
* SUDOC: 154531197
* BNF: cb16561395p (податоци)

 |

 |
Вилхелм Штајниц
**Вилхелм Штајниц** (германски: *Wilhelm Steinitz* и подоцна во САД: *William Steinitz*, 17 мај 1836

 во Прага - 12 август 1900

 во Њујорк) — австриски шахист и првиот кои официјално бил прогласен светски првак во 1886 г. по неговата победа во Њу Орлеанс. Познат е по оригиналните идеи во врска со *позиција* кои ги има воведено во играта. Штајниц го претворил шахот во вид на наука и бил најпродуктивниот шаховски писател во 19 век. Со неговото учество во шахот тој длабоко успеал да го убеди светот за важноста на позициската игра како што се потрудил да докаже Франсоа-Андре Филидор еден век пред него.

Штајниц ја задржал титулата на шаховски првак до 1894 г. кога бил поразен од страна на Емануел Ласкер.

Наводи
------

Берџес, Нан и Емс, 2004, *Светските најзначителни шаховски игри*, Робинсон Паблишинг, Лондон. ISBN 1-84119-905-2

Надворешни врски
----------------

* Вилхелм Штајниц на Ризницата ?

|  |  |
| --- | --- |
| Знаме на АвстријаБиографска икона | *Оваа биографска статија личност од Австрија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Знаме на САДБиографска икона | *Оваа личност од САД статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 27864330
* LCCN: n50054096
* ISNI: 0000 0000 6676 037X
* GND: 118617532
* SELIBR: 271921
* BNF: cb170076594 (податоци)
* BIBSYS: 90121057
* NLA: 35838642
* NKC: jn20040329001

 |

 |
Крал на ГрцијаПредлошка:SHORTDESC:Крал на Грција

**Константин II** (грчки: *Κωνσταντίνος Β΄ της Ελλάδας*; 2 јуни 1940

 - 10 јануари 2023

) — крал на Грција во периодот од 6 март 1964 до 1973 година.

Тој бил син на Павле I и Фредерика Хановер. Негова постара сестра е моменталната кралица на Шпанија, Софија. Неговата помлада сестра, Принцеза Ирена Грчка е немажена. Тој бил една година кога нацистичка Германија извршила инвазија врз Грција. Константин следните четири години го поминал во егзил во Египет и Кејптаун, (кајшто е родена неговата сестра Ирена), заедно со своето семејство. Тој се вратил во Грција со своето семејство во 1946 година. Кралот Јоргос починал во 1947 година, и неговиот брат Павле станал крал, правејќи го принц на Константин.

Завршил воено училиште во Атина. Се оженил за Ана Марија Данска. Под влијанието на својата мајка, влегол во конфликт со Јоргос Папандреу , и го принудил да подаде оставка на функцијата премиер на Грција во 1965 година. Политичката криза во земјата довела до воен преврат во 1967 година. Истата година, Константин направил неуспешен обид за заземање на власта, па така бил принуден да ја напушти земјата. Но, во 1973 година, од страна на хунтата бил спроведен референдум, кој му дозволил на кралот да се врати во земјата. По паѓањето на хунтата од власт во 1974 година, во земјата бил спроведен нов референдум и со резултата од 67,5% било потврдено решението на народот да земјата биде претседателска република. По ова, Константин II живеел во Лондон.

Наводи
------

1. ↑  Monarchs In Waiting, pp.39-40

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 77248674
* LCCN: n85120943
* ISNI: 0000 0000 7869 0567
* GND: 124462243

 |

 |
***Речен пејзаж со лов на свињи***, или холандски: *Rivierlandschap met everzwijnjacht,* e слика од 1600 година на фламанскиот уметник Јоос де Момпер, сега во музејот Ријкс, во Амстердам.  Уметникот користел висока гледна точка, како во *Битката кај Александар кај Исус* (1528-1529) на Алтдорфер и *Ловците во снегот* (1565) од Бројгел. Подоцна, де Момпер најчесто користел пониска гледна точка, утврдувајќи го она што би станало типично обележје на холандските и фламанските пејзажи од 17 век, како што е *Ветерницата кај Вијк биј Дурштеде*.

Наводи
------

1. ↑  „Rivierlandschap met everzwijnjacht, Joos de Momper (II), ca. 1590 - ca. 1635". *Rijksmuseum* (холандски). Посетено на 2021-11-16.
Статуетки на слонови од Шри Ланка, направени од абонос. Во овој случај, најверојатно се работи за цејлонски абонос. (*Diospyros ebenum*)
**Абонос** е општо име за многу густо црно дрво. Во потесна смисла на зборот, тоа се произведува од повеќе видови во родот *Diospyros*, но и други тешки, црни (или темни) дрва (од други целосно неповрзани дрва) понекогаш се нарекуваат абонос. Најпознатиот абонос се добива од *Diospyros еbenum*, дрво кое расте во јужна Индија и Шри Ланка. Ова дрво се нарекува **цејлонски абонос**.

Основните својства на абоносот се црната боја и големата густина. Овие одлики не се вродени, бидејќи тие се предизвикани од болест на срцевината на дрвото. Поради фината текстура и можноста за глатко полирање, абоносот е многу ценет како орнаментално дрво.

Зборот абонос потекнува од старогрчкиот збор *ἔβενος* (од зборот со египетско потекло *хбнј*) кој се употребувал за ова дрво уште во стариот Египет, каде се употребувал за различни мали скапоцени предмети.

*Diospyros*
-----------

Абоносот најчесто се добива од срцевината на повеќе видови на дрва од фамилијата *Абоносови* (*Ebenaceae*), од родот *Diospyros*. Тие се наоѓаат во тропските региони на Стариот Свет и се познати уште од антиката по црната боја на дрвото.

Само припадниците на родот *Diospyros* со црна или темна боја се нарекуваат абонос. Јапонското јаболко (*Diospyros kaki*), на пример, иако близок по ботаничката класификација, не претставува абонос.

Пругаст абонос.
Се среќаваат најразлични видови на абонос. Некои видови од родот *Diospyros* даваат т.н. пругаст абонос, со слични физички својства, кој не е целосно црн, туку пругаст. Многу видови во родот воопшто не даваат абонос, иако може да се користат како огревно и градежно дрво (како во случајот со американската слипа, *Diospyros virginiana*).

**Цејлонскиот абонос** (*Diospyros ebenum*) е најпознатиот вид на абонос. Тоа е тропско зимзелено дрво кое расте во јужна Индија и Шри Ланка. Достигнува до 20-25 метри височина. Плодот е мал - до 2 см во пречник. Се работи за загрозен вид. Се користи за изработката на музички инструменти, а во минатото од него се правеле црните шаховски фигури.

Наводи
------

1. ↑  „Gaboon Ebony". *www.wood-database.com/ Lumber Identification (Hardwoods)*. The Wood Database. Посетено на 2016-12-11.
**Нина Јурјевна Гопова-Трофимова** (руски: *Нина Юрьевна Гопова-Трофимова*; родена 4 мај 1953

 е руска кану-спринтерка која што се натпреваруваше од средината на седумдесеттите до раните осумдесеттите. Натпреварувајќи се на две Летни олимписки игри, освоила два медали во дисциплината К-2 500 метри, злато на Летните олимписки игри во 1976 и сребро на Летните олимписки игри во 1980.

Гопова исто така освоила пет медали на Светското кану првенство, две злата во дисциплините К-1 500 метри и К-4 500 метри на Светското кану првенство во 1973 и три сребрени медали во дисциплините К-2 500 метри, 1973, К-4 500 метри, 1974 година.

Наводи
------

* ICF medalists for Olympic and World Championships - Part 1: flatwater (now sprint): 1936-2007. Архивирано на 5 јануари 2010 г.
* ICF medalists for Olympic and World Championships - Part 2: rest of flatwater (now sprint) and remaining canoeing disciplines: 1936-2007. Архивирано на 9 ноември 2009 г.
* Sports-reference.com profile Архивирано на 11 октомври 2012 г.

|  |  |
| --- | --- |
| Знаме на РусијаБиографска икона | *Оваа биографска статија за личност од Русија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Аксел Витсел** (*Axel Witsel*; роден на 12 јануари 1989 година во Лиеж) е белгиски фудбалер кој игра на позицијата среден бек и се натпреварува за Атлетико Мадрид и Белгија. Корените на татко му се од Мартиник, а мајка му е Белгијка.

Клупска кариера
---------------

### Стандард Лиеж

На 17 септември 2006 година, 17-годишниот Вицел го направи своето деби за Стандард Лиеж во официјален натпревар против ФК Брисел, заменувајќи го Стивен Дефур во 89. минута. 11 дена подоцна, тој исто така дебитираше во Европа, повторно влегувајќи како резерва.

Во сезоната 2007/08 тој беше клучна фигура во тимот на Стандард, кој стана шампион на крајот на сезоната. Вицел тогаш имал 18 години. Успеа да формира успешно трио во центарот на теренот заедно со уште двајца млади и талентирани Белгијци – Стивен Дефур и Маруан Фелаини. Го постигнува решавачкиот пенал во плејофот, кој на Стандард му ја носи шампионската титула. Тој стана и најдобар млад играч во Белгија.

На 20 август 2009 година му ја скрши ногата на Марчин Василевски откако ја згазна ногата на натпреварот помеѓу Стандард и Андерлехт. Тој беше суспендиран до 23 ноември од Фудбалскиот сојуз на Белгија, но потоа казната беше намалена на осум натпревари.

### Бенфика

На 13 јули 2011 година, Вицел се преселил во португалска Бенфика, потпишувајќи 5-годишен договор. На 24 август, Вицел постигнал два гола во плејофот од групната фаза на Лигата на шампионите против Твенте. На 9 јануари, тој постигна гол во победата од 4-1 против Виторија Гимараеш. Му асистираше на Нолито во уште една победа од 4-1 против Виторија Сетубал. на 18 јануари 2012 година, постигна гол против Санта Клара

### Зенит

На 3 септември 2012 година, Вицел потпишал 5-годишен договор со рускиот шампион Зенит. Трансферот е 40 милиони евра.

  

На 14 септември 2012 година, Вицел го направил своето деби за Зенит, заменувајќи го Игор Денисов во 69. минута на домашниот натпревар против Терек Грозни.

Наводи
------



1. ↑  Ето я и следващата трансферна бомба на Зенит Архивирано на 8 септември 2012 г.; Sportal, 3 септември 2012
За други значења на поимот, погл. Агора (појаснување).
Карта на атинската агора во времето на Сократ и Платон
**Агора** (грчки: αγορά) бил пазар и есенцијален дел од секој старогрчки полис како и секој поголем град во Античка Македонија (како да речеме Пела). Агората не само што била пазар, туку и форум за граѓаните. Агората настанала паралелно со полисот по падот на микенската цивилизација, и веќе во времето на Хомер станува составен дел од секој полис (веројатно 8 век п.н.е.).

Најпознатата агора е Атинската агора. Агората-музеј на отворено во Измир  е една од најдобро зачуваните агори на светот.

Зборот агорафобија, страв од јавни случувања, доаѓа од *агора* со гореобјаснетото значење.

Агора може да значи и место за собирање во еден старогрчки полис.

Надворешни врски
----------------

* Официјално мрежно место на ископините на агората во Атина (англиски)
* Страна на измирскиот агора-музеј (англиски)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија поврзана со античка Македонија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |


  

Партенон*Оваа статија поврзана со Стара Грција е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите*.
**Бојан Крижај** (словенечки: Bojan Križaj) (3 јануари 1957, Крањ, Словенија) — бивш југословенски скијач. Бил изразен техничар и еден од најдобрите светски специјалисти за слалом и велеслалом во осумдесеттите години на минатиот век.

Крижај е роден во скијачко семејство. Веќе со три години научил да скија. Уште во декември 1976 година ги освоил првите бодови во Светскиот куп. На почетокот на сезоната 1977/78, во слалом во Мадона ди Кампиљо по првпат се пласирал меѓу првите три места, а две години подоцна, на 20 јануари 1980 година, во Венген ја остварил својата прва победа. Тоа воедно била прва победа на еден југословенски натпреварувач во натпреварите на Светскиот куп. До крајот на кариерата остварил уште седум победи. Со тоа Крижај станал најуспешен југословенски и воедно словенечки скијач на сите времиња.

На Олимписките игри 1980, во Лејк Плесид, Крижај го освоил четвртото место заостанувајќи само две стотинки зад третопласираниот.

Единствениот медал го освоил на Светското првенство 1982 во Шладминг, каде го освоил второто место во слалом, зад Швеѓанецот Ингемар Стенмарк.

Ја заврши кариерата во март 1988 година, на финалната трка на Светскиот куп во Салбах-Хинтерглем, каде кратко пред целта ги извади скиите и пешки помина низ целта.

Неговиот син Андреј е член на словенечката скијачка репрезентација.

Бојан Крижај учествувал во организационот одбор на Шарпланинскиот куп како директор за натпревар во 2012 и 2013 година.

Победи во Светскиот куп
-----------------------

| Датум | Место | Дисциплина |
| --- | --- | --- |
| 20 јануари 1980 | Швајцарија Венген, Швајцарија | Слалом |
| 25 јануари 1981 | Швајцарија Венген, Швајцарија | Слалом |
| 20 март 1982 | СФРЈ Крањска Гора, СФРЈ | Слалом |
| 12 февруари 1983 | Франција Маркстен, Франција | Слалом |
| 16 декември 1984 | Италија Мадона ди Кампиљо, Италија | Слалом |
| 21 март 1986 | Канада Бромон, Канада | Слалом |
| 20 декември 1986 | СФРЈ Крањска Гора, СФРЈ | Слалом |
| 25 јануари 1987 | Австрија Кицбиел, Австрија | Слалом |

Наводи
------

1. ↑  Подготвени за 39-от Шарпланински куп[*мртва врска*]
2. ↑  „Шарпланински куп 2013 – Одбор за натпревари". Архивирано од изворникот на 2016-03-05. Посетено на 2015-09-01.
Гробот на Аладар Геревич
**Аладар Геревич** (унг. *Aladár Gerevich*) (16 март 1910

 16 март 1910 - 14 мај 1991

) бил унгарски мечувалец кој успеал да освои златен медали на шест олимписки игри. Неговата препознатлива дисциплина е сабја. Покрај него таков успех постигнал и Бригит Фишер, но Аладар е единствениот спортист којшто тоа го сторил последователно (не сметајќи ја паузата поради Втората светска војна) во една иста дисциплина. Првото злато го освоил на игрите 1932 во Берлин, а последниот 1960 во Рим. Ниту еден друг спортист на Олимписките игри не успеал да освои барем и бронзен медал во временска разлика од 28 години. Аладар се родил во Јасберени со вистинско име *Аладар Герел*.

Неговата сопруга Ерна Боген (познато и како Ерна Богати), неговиот син Пал Геревич и неговиот татко Алберт Боген исто така се закитиле со Олимписки медали во мечување.

На унгарските квалификации за избор на натпреварувачи за Летните олимписки игри - 1960 во Рим, Аладар бил запоставен од мечувачкиот комитет, бидејќи бил премногу стар. Но, тој ги занемил сите со победата во секој натпревар во дисциплината сабја поединечно, натпреварувајќи се против своите екипни колеги посебни. На игрите во Рим во 1960, Геревич не настапил во дисциплината сабја поединечно.

Аладар Геревич умрел во Будимпешта на 81 година.

Надворешни врски
----------------

* www.olimpic.org: Аладар Геревич со фотографии (англиски)
* 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија поврзана со мечувалството е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 45589123
* LCCN: n79142174
* ISNI: 0000 0000 7993 6880

 |

 |
**Дивата мачка** е силно животно со тркалезна глава.

Особености
----------

Има кратка муцка и кратки уши. Меѓу острите заби се издвојуваат острите долги песјаци. Телото е покрено со густо сиво-кафеаво крзно со напречни темни шарки. На кратката дебела опашка има црни прстени и црн врв. На предните нозе има пет прста, а на задните четири, што се одоздола секогаш црни. На прстите има канџи кои може да ги вовлекува. Градите и стомакот имаат побледа еднолична боја. Мажјакот е поголем и израснува до 90 cm во должина, од што опашката зафаќа околу 37 cm, а е тежок до 15 кг. Живее во во шуми со шумски чистини. Активна е и ноќе. Лови приквечер или в зори. Внимателна е, добро трча и се качува по дрвја. Лови жив плен - зајци, птици, глувци. При крајот на пролетта окотува до 4 младенчиња во засолниште меѓу камења или во шупливо стебло, ретко во грмушки.

### Распостранетост

Освен во северна, распостранета е речиси во цела Европа. Таа е загрозен вид, зашто се лови заради ценетото крзно.

Дивата мачка како тема во уметноста
-----------------------------------

* „Дивиот мачор и петелот" - басна на старогрчкиот баснописец Езоп.

Наводи
------

1. ↑  *Животинско Царство*
2. ↑  Езоп, *Басне (по Доситеју Обрадовићу)*. Београд: Просвета, 1963, стр. 55-56.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh95001311
* GND: 4189899-0
* BNF: cb133336332 (податоци)
* NDL: 00574225

 |

 |
Карта на патната мрежа на Бугарија.
**Сообраќајот во Бугарија** е една од главните едкономски сегменти на републиката. Во Бугарија опстојуваат поморскиот, патниот, воздушниот и железничкиот сообраќај, меѓу останатите.

Железнички сообраќај
--------------------

Во Бугарија има 4294 километри железничка пруга. Бугарија е поврзана со железниците на Грција, Романија, Турција и Србија. Директна железничка врска со Македонија не постои, но е во план и подготовка. Железницата во Бугарија е под управа на *Бугарската државна железничка*.

Патен сообраќај
---------------

Главни автопати во Бугарија се:

* Автопат Тракија
* Автопат Хемус
* Автопат Црно Море
* Автопат Марица
* Автопат Љулин
* Автопат Струма
* Автопат Рила

Речен сообраќај
---------------

Во Бугарија речен сообраќај има во:

* Видин
* Лом
* Русе

Поморски сообраќај
------------------

Меѓу поголемите пристаништа во Бугарија се:

* Варна
	+ Пристаниште Варна
	+ Пристаниште „ПЧМВ" - Варна
* Бургас
	+ Пристаниште Бургас

Воздушен сообраќај
------------------

Во Република Бугарија функционираат следните аеродроми:

* Аеродром Софија
* Аеродром Пловдив
* Аеродром Варна
* Аеродром Бургас
* Аеродром Горна Орјаховица
* Аеродром Русе
* Аеродром Стара Загора

Наводи
------

Поврзано
--------

* Бугарија
* Економија на Бугарија

|  |  |
| --- | --- |
| Бугарија |  
*Оваа статија поврзана со Бугарија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите*. |
**Енгелхолм** (шведски: *Ängelholm*) — град во округот Сконе, Шведска и административен центар на општината Енгелхолм. Населението брои 23.240 жители (2010).

Местото е познато по т.н. „глинени кукавици", кои претставуваат посебен вид на окарина.

Најважна стопанска гранка е туризмот, поради блиската песочната плажа долга 6 км. Подрачјето е привлечно за едрење, јавање бранови и едрење на даска поради поволните ветришта во заливот Шелдервикен.

Во градот се наоѓа фабриката за сладолед „Engelholms Glass", со годишно производство од 1,2 милиони литри.

Од особен интерес за посетителите претставува Спомен-музејот на НЛО.

Историја
--------

Старото населено место во ова подрачје е Ринестад, споменато околу 1600 г. Новото место е прогласено за град во во 1516 г. со повелба од данскиот крал Кристијан II, но со векови останал мошне мал. Со Роскилдскиот мировен договор во 1658 г. Енгелхолм и остатокот од Сканија прешол од данска во шведска сопственост. Местото бележи позначаен раст со индустрализацијата во XIX век. До 1883 г. во него имало касарна, а од 1941 до 2002 г. имало воздухопловна база. Денес базата е напуштена, а во неа е сместен производителот на суперавтомобили Koenigsegg.

Наводи
------

1. 1 2 3  „Населени места, број на жители и население на км2 во 2005 и 2010 г.". Централна статистичка служба na Шведска. 14 декември 2011. Архивирано од изворникот на 2013-09-01. Посетено на 10 јануари 2012. (шведски)

Надворешни врски
----------------

* Енгелхолм на Ризницата ?
* Општина Енгелхолм (шведски) (англиски)

Предлошка:Сконе (округ)
Биографија
----------

**Велика Стојкова-Серафимовска** (р. 18 април 1973

 Скопје)— македонска пратеничка во Собранието на Македонијаод страна на ВМРО-ДПМНЕ во пратеничкиот состав 2020-2024. Своите активности како пратеничка таа ги извршува како член во повеќе комисии и тоа: комисија за култура, комисија за локална самоуправа, комисија за образование, наука и спорт и други активности.

Животопис
---------

Дипломирала на Универзитетот „Св.Кирил и Методиј" во Скопје како фолклорист. Таа е доктор по фолклористика на тема: "Македонската вокална музичка традиција во
процесот на општествената транзиција" при Институт за фолклор „Марко Цепенков" -Скопје. Магистарски студии завршила по Етномузикологија на Факултетот за Музичка Уметност во Белград,Србија. 

Член е на ВМРО-ДПМНЕ.

Наводи
------

1. ↑  „Велика Стојкова-Серафимовска".. Надворешна врска во `|work=` (help)
2. ↑  „Образование" (PDF).. Надворешна врска во `|work=` (help)
**Драган Гиновски - Гино** (роден на 30 март 1967

 година во Скопје) — македонски музичар, најпознат како гитарист на музичката група Архaнгел и Темпера.

Животопис
---------

Драган Гиновски дипломирал на Металуршкиот факултет во 1993 година. Слободното време го поминувал во поправка на гудачки инструменти. Соработувал со Горан Трајковски, Александар Вељанов, *Moons*, *Mooger-fooger*, *V.I.S. Vox*.

На возраст од 15 години тој ја формирал групата „*Gino de Gagi*". Во 1988 година, заедно со Ристо Вртев и Дејан Аргировски-Ушко го основал македонскиот бенд Архангел. Во Архангел бил до 2011 година, кога се приклучил на Темпера.

Оженет е со пејачката Андријана Јаневска. Двојката има два сина, Димитар (2011) и Кристијан (2015). Сопственици се на музичкото студио Гиновски.

Надворешни врски
----------------

* Студио Гиновски Архивирано на 28 октомври 2017 г.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Архангел |
| --- |
|  |
| 
* **Ристо Вртев**

* Петар Јанков
* Димитар Димовски
* Панта Џамбазоски
* Драган Гиновски
* Дејан Аргировски - Ушко
* Драган Гиновски - Гино
* Валентино Скендеровски

 |
|  |
| Студиски албуми | 
* *Архангел*
* *Архангел 2*
* *Heart core*
* *Небесна машина*

 |
|  |
| Албуми во живо | 
* *Live in Skopje*

 |
|  |
| Компилации | 
* *„Демоскоп 1990"*
* *„Македонски Документ"*
* *„14 Песни за Ушко"*

 |
|  |
| Песни | 
* „*Архангел*"
* „*Ладно оружје*"
* „*Сениште*"
* „*1.000.000$*"
* „*Нова вера нова библија*"
* „*Uber Makedonishe*"
* „*Heart core*"
* „*Рубин кармин*"
* „*Вина, невина*"

 |
|  |
| 
* рок-музика

 |

 |
За други значења на поимот, погл. Комо (езеро) (појаснување).

**Комо** (италијански: *Lago di Como* или *Lario*) — езеро од ледничко потекло во Ломбардија, Италија. Зафаќа површина од 146 км2 и со тоа е трето по големина во земјата, по Гарда и Маџоре. Со своите 410 м ова езеро е едно од најдлабоките езера во Европа и самото дно е 200 м подморска височина.

Езерото има многу интересен облик: како превртена буква „Y". Северниот ракавец почнува од градот Колико, додека градовите Комо и Леко се наоѓаат на краевите на југозападниот, односно југоисточниот ракавец. Малите гратчиња Белаџо, Менаџо и Варена се наоѓаат кај крстопатот помеѓу трите ракава на езерото: ти се поврзани, меѓу другото, со тригајолна бродска превозна служба.

Во голем дел езерото го полни реката Ада, која се влева близу градот Колико а истекува кај градот Леко. Ова значи дека југозападниот ракавец е всушност слеп завршеток бидејќи Комо, за разлика од Леко, често се поплавува. Убавината на езерото и околината привлекува многу богати луѓе и ѕвезди каде тие имаат вили.

Името на езерото
----------------

Вистинското италијанско име на езерото е *Lario*, но ова име ретко се употребува; Обично езерото се нарекува *Lago di Como', што значи „Езеро Комо".*

Крајезерски населени места
--------------------------

Паркот Мајер, јавна градина во Тремецо
Варена, на источниот брег на Комо

Населени места крај Комо| Западен брег од север кон југ | Јужен брег од запад кон исток | Источен брег од север кон југ |
| --- | --- | --- |
| * Домазо
* Граведона
* Донго
* Мусо
* Менаџо
* Каденабија
* Тремецо
* Мецегра
* Лено
* Осучо
* Аргењо
* Бриено
* Молтрасио
* Чернобио
* Комо
 | 

---

* *Комо*
* Блевио
* Белаџо
* Малграте
* *Леко*
 | * Колико
* Дорио
* Дервио
* Белано
* Варена
* Леко
 |

Поглед на езерото од градот Комо

Поврзано
--------

* Вила дел Балбијанело

Наводи
------

1. 1 2 3 4 5  „laghi italiani". Istituto Italiano di Idrobiologia. Архивирано од изворникот на 2010-02-05. Посетено на 2006-11-17.

Надворешни врски
----------------

* Карта на езерото Архивирано на 5 февруари 2009 г.
* Туристички информации за езерото

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 238374560
* LCCN: sh86002522
* GND: 4090516-0
* SUDOC: 029275792
* BNF: cb12093717p (податоци)
* HDS: 007148
* NKC: ge384457
* BNE: XX5646899

 |

 |
**Драго Јанчар** (13 април 1948

, Марибор ) — словенечки модерен писател.

Животопис
---------

Драго Јанчар е роден во партизанско семејство во Марибор. По завршувањето на средното по хемиско училиште, тој се запишал на Правниот факултет во Вишото правно училиште во Марибор, каде стана уредник на студентскиот весник, наскоро дошол во судир со комунистичките власти околу неговите критички текстови против владејачкиот режим.
Во 1974 година, беше уапсен од југословенските власти под обвинение за „ширење на непријателска култура".Јанчар беше затворен 1 година, но откако ги отслужил првите 3 месеци тој беше ослободен, а потоа беше испратен во касарна во Србија каде вознемирувањата против него продолжиле.
По завршувањето на воена служба, Јанчар се посветувал на пишувањето, и од тогаш неговата кариера оди во нагорна линија. По преселувањето во Љубљана, станал уредник на списанието Матица словенска, вбројувајќи се во редовите на писателите, уметниците и интелектуалците познати по нивниот негативен став кон комунистичкиот режим, вклучувајќи ги и Едвард Коцбек, Дане Зајц, Томаж Шаламун, Борис Пахор и други.
Првично, Јанчар не бил во можност да ги објави своите книги во Словенија, но по смртта на Тито, тој прво се стекна со слава како драмски писател и филмски сценарист а од 1980-тите стана еден од најталентираните современи словенечки писатели не само во границите на поранешна Југославија, туку и во централна Европа, Шпанија и Италија.

Иако Јанчар не е директно вклучен во политиката, тој отворено ја покажува својата поддршка за Словенечката демократска партија на изборите во 2000 и 2004 година, што, сепак, не го спречува да го искаже својот скептицизам за време на европската интеграција на Словенија, како и загриженоста за сите можни последици. од наметнатата „политичка коректност" во либералните медиуми, кои често предизвикуваат поттикнување ксенофобија.
Забележливи на оваа тема се неговите есеи „Египетски казани со месо" (1994) и „Ксенос и ксенофобија" (2000).

Творештво
---------

### Романи

* 35 степени (1974).
* Галиот (1978)
* Северни светла (1984)
* Изгледот на ангелот (1992)
* Зуење во главата (1998)
* Катарина, паунот и језуитот (2000)
* Градителот (2006)
* Безимено дрво (2008)
* Го видов тоа вечерва (2010)
* Мај, ноември (2014)
* Исто така и Љубов (2017)

### Драми

* Десидентот Арнож и неговиот народ (1982)
* Големиот брилијантен валц (1985)
* Сите тирани на Мамелук имаат лош крај ... (1986)
* Дедал (1988)
* Падот на Климент (1988)
* Гонејќи го Года (1988)
* Холштат (1994)
* Северни светла (2005)

### Есеи

* Скршено грне (1992)
* Египетски казани со месо месо (1994)
* Бриони (2002)
* Душата на Европа (2006)

Награди
-------

Делата на Драго Јанчар се објавени во голем број на земји во Европа, Азија и Америка и имаат добиено бројни словенечки и меѓународни награди, меѓу кои: Наградата Прешерен (1993), Европската награда за најдобар краток расказ Аугсбург, 1994), Награда на Хердер за литература (2003) и Наградата Жан Амери за есеј (2007).

Наводи
------

1. ↑  Drago Jančar
2. ↑  „Drago". Архивирано од изворникот на 2020-03-27. Посетено на 2020-03-28.
3. ↑  Dela
4. ↑  nagrade

Надворешни врски
----------------

* Драго Jaнчар
**Државна химна** — родољубива музичка композиција, која потсетува и се повикува на историјата, традицијата и борбата на народот на една земја, која е признаена од владата на една земја како официјална државна композиција, или конвенција преку широка употреба помеѓу народот.

Химните станале значајни во Европа во XIX век, се претпоставува дека најстарата е онаа на Холандија под името „Вилхелмус", таа е напишана помеѓу 1568 и 1572, за време траење на Осумдесетгодишната војна. Со подемот на концептот на национална држава во XIX и XX век, поголемиот дел од нациите прифаќаат и химни како исказ на нивното национално чувство. Заради колонијалното влијание на Европа и други територии во светот компонираат и прифаќаат музички нумери како национални химни. Само мал број држави имаат химни кои се различни од европскиот концепт и се поврзани со старите традиции и вредности во нивните општества како на пример, Јапонија, Костарика, Иран, Шри Ланка, и Мјанмар.

Поголемиот дел од нив во својтот стил инкорпорираат марш или традицоналистичка химна. Земјите од Латинска Америка, тежнеат кон оперски делови, додека мал број на земји користат само дувачки инструмент за да ја отсвират мелодијата на нивната химна. 
Химните по природа се кратки музички композиции и не траат подолго од 1 минута гледано во генерала.

Само мал број од светските химни се напишани и од познати композитори. На пример Француската "La Marseillaise" е напишана од Клод Жосеф Ругет де Лисле, додека химната на Обединетото Кралство „Боже, чувај го Кралот" напишана од непознат композитор. Мелодијата е позајмена од Германското Царство, каде го носи насловот "Heil dir im Siegerkranz".

Државните химни се користат во многу контексти. Се изведуваат на државни празници, фестивали, спортски манифестации и слично. На Олимписките игри, државната химна на добитникот на златен медал секогаш се изведува. Во некои земји химната се интонира пред почетокот на првиот школски час, со цел да се поттикне националното чувство. И голем број на радио и телевизиски станици ја свират химната кога се одјавуваат од програма.

Поголеми политички или групациски ентитети имаат свои химни покрај државните. Така на пример Европската Унија, ја употребува Ода на Радоста од Бетовеновата 9та Симфонија, како официјална химна на Европа. Обединетите Нации, и Африканската Унија исто така имат свои химни.

Република Македонија, својата прва химна ја добива во 1943 чиј композитор е Тодор Скаловски, а стиховите се на Владо Малески. Користена е во склопот на СФРЈ, а по осамостојувањето е потврдена како официјална химна на Република Македонија.

Поврзано
--------

* Список на државни химни
* Список на патриотски песни

Надворешни врски
----------------

* The World All Countries Anthems, страница за национални симболи, вклучувајќи и химни на сите нации.
* Колекција на национални и територијални химни.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* NDL: 00959011
* NKC: ph126183

 |

 |