recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*За други значења на поимот **Илинден** воидете на појаснителната страница*

**Илинденската споменица** — македонско одликување востановено од Народното собрание на Народна Република Македонија. Споменицата популарно е наречена „Илинденка". Доделена е во 1951 година на преживеаните илинденци по повод 50-годишнината од Илинденското востание.

Опис
----

Изгледот на Илинденската споменица
Илинденската споменица е на квадратна основа со пречник од 60 мм. Основната површина била изработувана од позлатен никел и истата е во форма на радијални зраци кои стигнуваат до надворешниот раб на споменицата и се назабени. Круг, со пречник од 60 мм, е вметнат во основната површина, и истиот се состои од две ловорови гранки поврзани на дното. Во кругот има релјеф на борци илинденци, изработуван од посребрен никел. Борците се во борбен строј и со пушки во рацете. Среде споменицата има релјеф на борец од Илинденското востание, кој се издвојува како централна фигура. Борецот носи штик и два реденика, од кои едниот се протега од левото рамо преку градите, а другиот околу појасот на борецот. Борецот во десната рака го држи развеано знамето на востанието, кое го покрива горниот дел од вметнатиот круг. На дното на вметнатиот круг, каде што се поврзани ловоровите гранки, стои натпис со големи кирилични букви: „Илинден 1903". Вметнатиот круг, борците, централната фигура и натписот биле изработувани од чисто сребро. Лицето на споменицата е испупчено.

Критериуми
----------

Илинденската споменица се доделувала на:

* лица кои во национално-револуционерното движење и борбата за ослободување на македонскиот народ работеле како организатори или раководители;
* лица кои во тоа движење и во таа борба со оружје в раце како борци непосредно учествувале во оружени судири со војска, полиција, потери и други наоружани одреди организирани од непријателот со цел да се сузбие и угуши движењето и борбата;
* лица кои по наредба од организаторите и раководителите на движењето и борбата вршеле специјални задачи и акции во полза на движењето и борбата;
* лица кои на друг начин лично стекнале особени заслуги за движењето и борбата или постигнале особени успеси во движењето и борбата за ослободување на македонскиот народ;

Добитници
---------

Главна статија: Добитници на Илинденска споменица

Поврзано
--------

* Орден Илинден - 1903 година

Наводи
------

1. 1 2 3  Службен весник на НРМ 16/50 од 19 јуни 1950 (страница 3-4)
2. ↑  „Статут на Илинденската споменица" (PDF). 27 јули 1951. Посетено на 2 август 2021.

* Malinar, Veljko (1980). „Ilindenska spomenica 1903". *Numizmatičke vijesti*. Zagreb: Hrvatsko numizmatičko društvo (34): 21–24.CS1-одржување: ref=harv (link)
Садам Хусеин се ожени со неговата братучетка Саџида Талфа.
**Инцест** или **родосквернавење** е сексуален контакт помеѓу лица кои се наоѓаат во блиско сродство. Инцестот е забранет со закон или со обичаите. Овие забрани (и казни) имаат за цел да ја спречат и потиснат најсилната и најстарата човечка едипална желба - агресивноста кон таткото како соперник и инцестуозната желба кон мајката. Инцестот е универзална појава и универзален табу, меѓутоа постојат варијацијии во зависност од средината. Во основа, колку е поблиска роднинската врска, толку е понагласено табуто кое го забранува или осудува стапувањето во сексуални односи меѓу луѓето со крвно сродство.

Инцестот како тема во уметноста и во популарната култура
--------------------------------------------------------

### Инцестот како мотив во книжевноста

* „Пристаниште" — расказ на францускиот писател Ги де Мопасан.

### Инцестот како мотив во народното творештво

* „Трена" — македонска народна песна.
* „Рада сираче" — македонска народна песна.
* „Сонцето ми е на заод" — македонска народна песна.
* „Кинисал Димо" — македонска народна песна.

Наводи
------

1. ↑  „Пристаниште" во: Гиј де Мопасан, *Изабране новеле* (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 308-320.
2. ↑  *Македонски народни балади*, Просветно дело, Редакција „Детска радост", Скопје, 2004, стр. 116-117.
3. ↑  *Македонски народни балади*, Просветно дело, Редакција „Детска радост", Скопје, 2004, стр. 106-107.
4. ↑  *Македонски народни балади*, Просветно дело, Редакција „Детска радост", Скопје, 2004, стр. 108-109.
5. ↑  *Македонски народни балади*, Просветно дело, Редакција „Детска радост", Скопје, 2004, стр. 115.

Надворешни врски
----------------

* Инцест на Ризницата ?
**Инфрацрвена спектроскопија** е квалитативна аналитичка метода која се користи за откривање од кои функционални групи и атоми е составена една молекула. Притоа се користи инфрацрвеното зрачење од електромагнетниот спектар. Молекулите апсорбираат инфрацрвено зрачење само при одредени честоти карактеристични за нивната структура. Апсорбираната енергија предизвикува вибрационо возбудување на атомите во молекулата. Вибрациите кои настануваат во молекулата се:

| Симетричноистегнување | Антисиметричноистегнување | Свиткување |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
| Нишање | Превивање | Увивање |
|  |  |  |

Потоа, од добиениот спектар се дознава за градбата на молекулата.

Апсорпциони ленти
-----------------

Брановите броеви се изразени во cm−1.
**Жорж де Порто-Риш** (20 мај 1849

 — 5 септември 1930

) — француски драматург и романописец. Кога имал 20 години, дел од неговите пиеси биле поставени на париските театри, а неговите рани романи добиле позитивни оценки од критиката. В0 1898 јс објавил збирката *Théâtre d'amour*, која ги содржи четирите негови најпознати пиеси: *La Chance de Françoise*, *L'Infidèle*, *Amoureuse*, и *Le Passé*.

Насловот на збирката укажува дека делата на Порто-Риш се фокусирале на човечките емоции и психолошка драма, за разлика од делата на неговите современици биле со политичка и социјална конотација. И во драмата *Les Malefilâtres*, каде што ликовите се од работничката класа, главна тема е љубовта.

Во 1923 бил избран за член на француската академија, но не бил официјално примен поради тоа што на комитетот не му се допаднала посмртницата што Порто-Риш ја напишал за својот претходник и која одбил да ја поправи. Бил одликуван и со орденот „Легија на честа". Починал во 1930 и бил закопан во дворот на црквата св. Валери во Варанживил, Нормандија.

Дела
----

* 1872: *Primo Verba*
* 1873: *Le Vertige*
* 1874: *Pommes d'Ève*
* 1875: *Un drame sous Philippe II*
* 1877: *Tout n'est pas rose*
* 1878: *Les Deux Fautes*
* 1878: *Vanina*
* 1888: *La Chance de Françoise*
* 1889: *Bonheur manqué, carnet d'un amoureux*
* 1890: *L'Infidèle*
* 1891: *Amoureuse*
* 1897: *Le Passé*
* 1904: *Les Malefilâtre*
* 1911: *Le Vieil homme*
* 1912: *Zubiri*
* 1915: *Quelques vers d'autrefois*
* 1918: *Le Marchand d'estampes*
* 1920: *Anatomie sentimentale, pages préférées*
* 1923: *Veux-tu que je sois ta femme ?*
* 1927: *Sous mes yeux*
* 1929: *Les Vrais Dieux*

Библиографија
-------------

* Henry Marx : Georges de Porto-Riche, son œuvre, La Nouvelle Revue Critique, Paris, 1924
* Wolfgang Asholt: *Gesellschaftskritisches Theater im Frankreich der Belle epoque (1887-1914)* (Studia Romanica; 59). Verlag, Winter, Heidelberg 1984. ISBN 3-533-03548-4 (zugl. Habilitationsschrift, Universität Münster 1983).
* Hermann Bahr: *Glossen zum Wiener Thewater (1903–1906)*. S. Fischer, Berlin 1907.
* Hendrik Brugmans: *Georges de Porto-Riche. Sa vie, son oeuvre*. Droz, Paris 1934.
* Arthur Eloesser: *Literarische Portraits aus dem modernen Frankreich*. S. Fischer, Berlin 1904.
* W. Müller: *Georges de Porto-Riche*. Vrin Paris 1934.

Надворешни врски
----------------

* Оваа статија вклучуват текст од дело кое сега е во јавна сопственост: Chisholm, Hugh, уред. (1911). „Porto-Riche, Georges de". *Encyclopædia Britannica* (11. изд.). Cambridge University Press.CS1-одржување: ref=harv (link)
* Georges de PORTO-RICHE on the site of the Académie-Française. (француски)
Словенски свештеник на огнот, Јан Матејко, околу 1870
**Жрец** — назив за свештеник во старословенската култура, семантички близок со зборот жртва.

Етимологија
-----------

Зборот жрец доаѓа од старословенскиот *жьrьcь* и тоа пак од *жьрѣти* да се жртвува на боговите; слави".

Изразот жрец е исто така етимолошки поврзан со литванскиот збор giti (фали) и други балтички јазици и доаѓа од прото-индоевропскиот \*glr „пофална песна" .

Функции
-------

Свештениците се занимавале со принесување жртви и одредување датуми на обреди, предвидување судбини, верување и склучување бракови (свадби). Жреците ја сочинувале елитата во словенското староверско општество и имале големо политичко влијание, честопати владеејќи заедно со кнезот. Според старите хроники, тие имале долга коса која не ја стрижеле. За време на христијанизацијата на Словените тие биле главното јадро на бунтот против новата религија.

Покрај жреците, Словените имале и волхи, кои имале шамански функции и биле слични на жреците.

Поврзано
--------

* Волх
* Словенска митологија
* Родноверие

Наводи
------

1. ↑  „жрец" — Дигитален речник на македонскиот јазик
2. ↑  „жрец" — Официјален дигитален речник на македонскиот јазик
3. ↑  Gieysztor, Aleksander>Mitologia Słowian. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. Warszawa, 2006. str. 210
4. ↑  Urbańczyk, Stanisław> Szkice z dziejów języka polskiego. Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Warszawa, 1968. str. 316
5. ↑  М. Фасмер,Этимологический словарь русского языка
6. ↑  Szyjewsky, Andrzej: :Religia Słowian. Wydawnictwo WAM. Kraków, 2004. Str. 153
**Истурање вода за среќа** е народен обичај во Бугарија, Македонија, Србија, Турција и други околни земји. Според народното верување, истурањето вода зад тој што оди на пат, или да заврши некоја работа, ќе донесе среќа и се прави така што патувањето или работата ќе заврши среќно. Се практикува и при одење на училиште, на испит, на интервју за работа, одење во војска и слично. 

Во етнологијата на земјите од Балканскиот Полуостров се сметало дека истурената или проточната вода симболизира подвижност и леснотија на движење, бидејќи не застанувала или заглавувала, па истурањето вода се прави така што работата што некој ја започнал би оди глатко како истурената вода. На самиот чин на истурање вода во некои области се вели: „Нека оди чист и чист како вода".

Наводи
------

1. 1 2 3  Žarko Trebješanin (2009). Антологија српске књижевности: Представа о детету у српској култури (PDF) (српски). Учитељски факултет Универзитета у Београду. стр. 32. Архивирано од изворникот (docx) на 2012-04-25. Посетено на 2011-10-03.
2. 1 2 3  Milorad Radunović (April 22–26, 2010). *Зборник радова конференције "Развој астрономије код Срба VI": Одрази космичких сила на духовни живот српског народа у Метохији: Обичаји и веровања, стр. 901* (PDF) (српски). Публ. Астр. друш. „Руђер Бошковић" бр. 10, 2011, 889-904. Посетено на 2011-10-03.[*мртва врска*]
3. ↑  .
**Ита Марија Козакевича** (3 јули 1955 - 28 октомври 1990) била летонски полски филолог, новинар и социјален работник.

Биографија
----------

Родена во Рига, 3 јули 1955 година, Козакевича дипломирала на Латвискиот државен универзитет, специјализиран за француска филологија .Нејзиниот татко бил Полјак по националност, а нејзината мајка Летонка. Се омажила за прв пат со Полјак, Станислава Ришардас Липец. Се омажила по втор пат со математичарот Индули Страздиас, кој на негово место била избрана за заменик на АП по смртта на нејзиниот брачен другар.

Подоцна работела во издаваштвото како уредник, новинар и преведувала бројни дела, знаејќи да зборува латвиски, француски, руски, полски, шпански, германски, белоруски, украински и грузиски .

Во 1988 година, таа била избрана за претседател на новооснованиот Сојуз на Полјаците во Летонија, и била еден од организаторите на Латвискиот народен форум на ССР во декември 1988 година, кој подоцна станал Асоцијација на латвиски национални културни здруженија. Во 1989 година таа беше избрана за член на одборот на Градскиот совет на Рига и беше избрана во Врховниот совет на Република Латвија, претставувајќи го Народниот фронт на Латвија, каде што била одговорна за прашањата за човековите права.

На 28 октомври 1990 година, додека била во посета на Италија, Козакевича се удавила пливајќи во Тиренското Море кај градот Гаета, два дена пред да се сретне со папата на Конференцијата на Светското полско општество во Ватикан. Таа била погребана на гробиштата Свети Михаил во Рига.

Наводи
------

1. 1 2  „Latvijas mīklaino nāvju saraksts (turpinājums)" (Latvian). Kasjauns.lv. Посетено на 21 May 2015.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
2. ↑  „Ita Kozakeviča – mūsu skolas patronese – Latvijas Tautas Frontes 25.gadskārta" (Latvian). Riga.mfa.gov.pl. Архивирано од изворникот на 2016-03-05. Посетено на 21 May 2015.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
**Карл-Ентони Таунс Јуниор** (роден на 15 ноември 1995, во Едисон) е американско-доминикански кошаркар, центар на Минесота Тимбервулфс.

Тој играл колеџ кошарка за Кентаки Вајлдкетс, а на НБА драфтот 2015 година бил избран како први пик од Минесота Тимбервулфс, клубот за кој настапува и денес, со што започнало неговото НБА искуство. Во својата прва сезона во лигата, тој бил избран за НБА Руки на годината. Тој е трикратен учесник на НБА Ол-стар натпреварите и победник на НБА натпреварот во шутирање тројки во 2022.

Кариера
-------

### Средно училиште и колеџ

Средношколската кариера Таунс ја поминал во Њу Џерси, каде што и живеел. Тој се покажал како многу талентиран и ветувачки играч за во иднина уште додека бил средношколец. Таму бил забележан од страна на добро познатиот тренер на колеџот Кентаки, Џон Калипари, и го повикал на подготовки со репрезентацијата на Доминиканска Република.

Во декември 2012 година, Таунс објавил дека ќе се преквалификува како сениор и ќе игра за машкиот кошаркарски тим на Кентаки Вајлдкетс под водството на тренерот Џон Калипари, кој го тренирал претходно во државната репрезентација на Доминиканската Република.

Во јануари 2013 година, Таунс постигнал неверојатен квадр-дабл учинок за своето средно училиште од 17 поени, 17 скокови, 11 асистенции и 11 блокади, за точно година дена подоцна да оствари сличен учинок од 20 поени, 14 скокови, 12 блокади и 10 асистенции. После тоа заминал на колеџот Кентаки, каде поминал само една сезона. Во неа просечно бележел по 10,3 поени и имал 6,7 скокови по натпревар.

### НБА

На НБА драфтот 2015 се очекувало дека Таунс ќе биде многу високо котиран. Во подготвителниот период пред драфтот тој одработил неколку тренинзи со Минесота Тимбервулфс, поради што било очекувано да биде избран токму од оваа екипа. Тоа и се случило, на 25 јуни 2015 тој бил избран како прв пик на драфтот од Минесота.

Успеси
------

### Репрезентативни

* Сентробаскет: 1

 2012.
### Појединачни

* НБА Ол-стар натпревар : 3

2018, 2019, 2022
* Избран во Ол-НБА тимот : 1
	+ Трет тим: 2017-2018
* Победник во НБА натпревар во вештини : 2016.
* Победник во НБА натпревар во шутирање тројки : 2022
* НБА Руки на годината: 2015-2016
* НБА Ол-руки тим — прв тим: 2015-2016

Наводи
------

1. ↑  „KARL TOWNS: THE ANTENNA Q+A". *antennamag.com*. 17. 7. 2014. Посетено на 7. 10. 2015.. Проверете ги датумските вредности во: `|accessdate=, |date=` (help)
2. ↑  „Драфт-прича о центрима". *antennamag.com*. 24. 7. 2015. Посетено на 7. 10. 2015.. Проверете ги датумските вредности во: `|accessdate=, |date=` (help)
3. ↑  „Таунс први пик Минесоте, Спарси узели Милутинова". *antennamag.com*. 26. 6. 2015. Посетено на 7. 10. 2015.. Проверете ги датумските вредности во: `|accessdate=, |date=` (help)

Надворешни врски
----------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Портал   „Биографија"*** |
|  | ***Портал   „Кошарка"*** |
|  | ***Портал   „Доминиканска Република"*** |
|

* Карл-Ентони Таунс: Профил на NBA.com
* Карл-Ентони Таунс на ESPN
* Карл-Ентони Таунс на basketball reference Архивирано на 17 декември 2020 г.
* Карл-Ентони Таунс на rotowire
**Карин Рагнхилд Марија Хјубинет**, моминско Петерсон (18 април 1966 година), е шведска новинарка и телевизиска водителка. Таа е сестра на политичарката Хилеви Енгстром. Хјубинет ја започнала својата кариера како водителка на дебатното шоу Svart eller vitt, кое се емитувало на ТВ4 во средината на 1990-тите. После тоа, таа ги претставувала Uppdrag granskning и Kvällsöppet, а исто така била известувач во Sveriges Radio. Таа потоа работела исклучиво за СВТ презентирајќи ги емисиите Агенда и Актуелт. Таа е член на управниот одбор на компанијата Hands on AB.

Кога нејзината сестра Хилеви Енгстром, која е политичарка на Умерената партија, станала секретарка за вработување по општите избори во 2010 година, Хјубинет морала да поднесе оставка од својата работа како новинар во Агенда и Актуелт. Сепак, таа останала да работи во СВТ, каде што станала странски новинар за емисијата Кореспондентерна. Една година подоцна таа започнала да го презентира своето ток-шоу, наречено *Hübinette*, кое се емитувало две сезони во 2011 и 2012 година.

Карин Хјубинет се вратила на претставувањето на Агендата во 2014 година, откако програмата го променила форматот и ја додале Камила Квартофт и други како презентери. Тоа значи дека доколку нејзината сестра се појави во емисија, некој од другите водителки може да ја интервјуира.

Наводи
------

1. 1 2  „Karin Hübinette tillbaka till Agenda". Посетено на 6 April 2016.
2. 1 2  „Karin Hübinette – tillbaka med egen agenda". *Sydsvenskan*. Посетено на 6 April 2016.
3. ↑  „Hands on i Stockholm AB". Архивирано од изворникот на 2016-04-26. Посетено на 6 April 2016.
4. ↑  Karin Hübinette får nytt jobb Expressen Retrieved 6 April 2016
5. 1 2  „Hübinette återvänder till Agenda". *svt.se*. Посетено на 7 April 2016.

Надворешни врски
----------------

* Карин Хубинет на Ризницата ?
**Катан** ― место во Саудиска Арабија. Племето Бану Асад ибн Кузајма (да не се меша со племето Бану Асад), биле жители на Катан, во близината на Фајд, тие биле моќно племе поврзано со Курејшите. Тие живееле во близина на ридот Катан во Неџд. Мухамед, наводно, добил разузнавачки извештаи дека тие планирале упад во Медина, па ги нападнал во експедицијата во Катан. Тој испратил 150 луѓе под водство на Абу Салама Абд Алах ибн Абд ал-Асад да изврши ненадеен напад врз ова племе. На првиот ден од Мухаремот.

Поврзано
--------

* Список на битки на Мухамед

Наводи
------

1. ↑  Mubarakpuri, The sealed nectar: biography of the Noble Prophet, p. 349.
2. ↑  Ibn Sa’d, vol.ii, p. 150
**Каталонската декларација за независност** е резолуција усвоена од Парламентот на Каталонија на 27 октомври 2017 година со која се прогласува независност на шпанската автономна заедница Каталонија од Шпанија и создавање на независна **Каталонска Република**. Декларацијата не добива признание од меѓународната заедница. 

На 10 октомври 2017 година, по каталонскиот референдум за независност одржан на 1 октомври, декларација со која се утврдува Каталонија како независна република е потпишана од мнозинството членови на Парламентот на Каталонија. Истиот документ е изгласан на 27 октомври со мнозинство од 70 од вкупните 135 пратеници на пленарна седница. Десет пратеници гласале против декларацијата, а 53 одбиле да присуствуваат, сметајќи дека гласањето е нелегално, откако правните совети на Парламентот се изјасниле дека гласањето не може да се случи поради тоа што законот на кој се заснова е суспендиран од Уставниот суд на Шпанија.

Неколку часа по гласањето на декларацијата, шпанскиот премиер Маријано Рахој го разрешил каталонскиот претседател Карлес Пуџдемон и неговиот кабинет и повикал на нови регионални избори во Каталонија кои се одржале на 21 декември истата година. Потпретседателката на Владата на Шпанија Сораја Саенс де Сантамарија ја презела функцијата на Пуџдемон како вршител на должноста до изборите во декември.

Наводи
------

1. ↑  Badcock, James; Crisp, James (10 October 2017). „Catalan leader puts declaration of independence on hold to allow time for talks". *Telegraph.co.uk*. Посетено на 12 October 2017.
2. ↑  „Catalan President Signs Declaration Of Independence, But Will Seek Talks With Madrid". *huffingtonpost.co.uk*. 10 October 2017. Посетено на 12 October 2017.
3. ↑  „Catalan leader signs declaration document". *euronews.com*. 10 October 2017. Посетено на 12 October 2017.
4. ↑  Jones, Sam; Burgen, Stephen; Graham-Harrison, Emma (28 October 2017). „Spain dissolves Catalan parliament and calls fresh elections". *The Guardian*.
5. ↑  Alandete, David (27 October 2017). „Análisis | Is Catalonia independent?". *El País*.
6. ↑  Piñol, Pere Ríos, Àngels (27 October 2017). „El Parlament de Cataluña aprueba la resolución para declarar la independencia". *El País* (шпански).
7. ↑  „Spanish PM dissolves Catalan parliament". *BBC News*. 27 October 2017.
8. ↑  „Declaración de Independencia Cataluña: Rajoy delega en Soraya Sáenz de Santamaría la Presidencia de la Generalitat". El Mundo. 2017-10-25. Посетено на 2017-10-29.
**Катаревуса** (грчки: *Καθαρεύουσα*, Предлошка:IPA-el, буквално "прочистување [на јазикот]") е конзервативна форма на Новогрчки јазик конципиран кон крајот на 18-ти век како литературен јазик и како компромис помеѓу Старогрчкиот јазик и современиот народен јазик, Димотики. Првично, широко се користел за литературни и службени цели, иако ретко во секојдневниот говор. Во 20-ти век, тој сè повеќе се усвојувал за официјални и формални цели, додека министерот за образование Георгиос Ралис го прогласил Димотики за официјален јазик на Грција во 1976, а во 1982 премиерот Андреас Папандреу го укинал политоничниот систем на пишување и за Димотики и за Катаревуса.

Катаревуса бил осмислен од интелектуалниот и револуционерниот водич Адамантиос Кораис (1748–1833). Тој дипломирал на Универзитетот во Монпелје, а поголемиот дел од својот живот го поминал во Париз. Бидејќи неговата дејност била во класичните науки, и како еден од основачите на современата грчка книжевност и важна фигура во грчката преродба, тој бил одбиен од византиското и последователните влијанија врз грчкото општество, и бил жесток критичар на свештенството и нивната наводна потчинетост на Османлиската империја. Тој сметал дека образованието е предуслов за грчкото ослободување.

Целта на Катаревуса била да служи како компромисно решение во борбата помеѓу „архаистите" кои барале целосно враќање на архаичниот грчки јазик и „модернистите".

Наводи
------

1. ↑  Skendi, Stavro (1975). „Language as a Factor of National Identity in the Balkans of the Nineteenth Century". *Proceedings of the American Philosophical Society*. **119** (2): 186–189. JSTOR 986634.
2. ↑  Korais, Adamantios, *Adelfikí Didaskalía* Αδελφική Διδασκαλία (PDF) (грчки), стр. 3sq
**Ковалентен полупречник** (**ковалентен радиус**) или **валентен полупречник** (**валентен радиус**) — средното растојание на најоддалечените електрони од атомското јадро на два или повеќе атоми кои учествуваат при образувањето на хемиски врски (се викаат уште и валентни електрони). Ковалентниот полупречник е речиси еднаков на половината од средната должина на поединечните хемиски врски кои ги градат тие атоми. Ковалентните полупречници на атомите се околу 25 - 50% помали од нивните Ван дер Валсови полупречници.

Споредба на Ван дер Валсовиот и ковалентниот полупречник кај некои атоми
------------------------------------------------------------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Атом    | Ковалентен полупречник     | Ван дер Валсов полупречник |
| N | 0.7 | 1.5 |
| P | 1.1 | 1.9 |
| S | 1.04 | 1.85 |
| I | 1.33 | 2.15 |

Поврзано
--------

* Атомски полупречник

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија науката е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Кејп Торсон** (66°40′S 90°36′E﻿ / ﻿66.667° ЈГШ; 90.600° ИГД﻿ / -66.667; 90.600) — точка на источната страна на заливот Посадовски на брегот на Антарктикот. Прво е мапиран од воздушните фотографии направени од операцијата на американската морнарица Хајџамп, 1946–47 година. Повторно е мапиран од советската експедиција во 1956 година, која го именувала по поручникот К.П. Торсон, на бродот Восток во експедицијата Белингсхаузен 1819–21.

 *Оваа статија содржи материјал во јавна сопственост од Геолошкиот топографски институт на САД (USGS)* — документ: „Кејп Торсон" (содржини од Информативниот систем за географски имиња). (англиски)
**Кејт Бланчет** (англиски: *Cate Blanchett*; во Македонија грешно позната и под името „Бланшет"; родена на 14 мај 1969

) е австралиска филмска глумица.

К. Бланчет, 2005.

Животопис
---------

Бланчет на Берлинскиот филмски фестивал, 2007.
Долго време, Бланчет била уметнички директор на театарот "Сиднеј театар компани", кој го водела заедно со својот сопруг.
Во 2013 година, Бланчет станала заштитно лице на парфемот на Џорџо Армани, "Си" (Si).
Кеј Бланчет е омажена за драматургот и сценаристот Ендрју Аптон со кого имаат три сина.

Бланчет на „Tropfest Opens", 2012 година.

Филмска кариера
---------------

Бланчет во 2013 година.
Во 2004 година, за улогата на Кетрин Хепберн во филмот „Авијатичарот", Бланчет ја освоила наградата „Оскар". Во 2007 година, таа го глумела ликот на Боб Дилен во филмот на Тод Хејнс „Не сум таму" при што за својата улога била номинирана за „Оскар", а ги освоила наградите „Златен глобус" и „Волпи" на Венецијанскиот филмски фестивал. Во 2014 година, таа го освоила и својот втор „Оскар", овојпат за улогата на Јасмин во филмот „Тажната Јасмин" на режисерот Вуди Ален. Претходно, за оваа улога, таа се закитила и со наградата „Златен глобус".

Бланчет на Фестивалот во Кан, 2014 година.

Наводи
------

1. ↑  „SK-II #changedestiny: Conversations with Cate Blanchett". YouTube. 2 October 2015. Посетено на 22 January 2017.
2. ↑  Наташа Спирова, "Уживам да готвам", *Антена*, број 819, 7.3.2014, стр. 29.
3. ↑  „Дание Деј-Луис беше совршен Линколн, Бланчет блесна во улогата на Дилан", *Дневник*, година XIX, број 5782, петок, 5 јуни 2015, стр. 21.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 39585451
* LCCN: nr99019510
* ISNI: 0000 0001 2129 1386
* GND: 129968471
* SUDOC: 059667346
* BNF: cb141565431 (податоци)
* BIBSYS: 1096357
* MusicBrainz: f0734e42-529b-47cc-aaa3-ca7a6da86362
* NLA: 40009900
* NKC: js20030220009
* BNE: XX1487684
* CiNii: DA12630312

 |

 |
**Коле Манев** (Бапчор, Костурско, Егејска Македонија,  1941
) — познат македонски сликар и филмски работник од областа на документаристиката.

Животопис
---------

Манев е роден во 1941 година во Бапчор, Егејска Македонија. Училиште за применета уметност завршил во Скопје. Во 1960 година завршил прв степен на Ликовната академија во Белград, а потоа заминал на студиски престој во Париз. Оттаму заминал за Прага, каде што посетувал предавања за анимиран филм. Манев своите дела до денес ги изложил на повеќе самостојни и групни изложби во Македонија, во Франција, како и во земјите од Балканот. Добитник е на голем број меѓународни награди и признанија за филм и за сликарство.

Наводи
------

1. ↑  Бошковска, Надица (2000). *Библиографија на македонската ликовна уметност*. НУБ „Климент Охридски".

Надворешни врски
----------------

* Коле Манев: Од Бапчор до Орадеа[*мртва врска*] - од колумната на Нова Македонија
* Изложбата во Воден на бегалецот од Бапчор[*мртва врска*] - од колумната на Нова Македонија
Еволуцијата на математиката може да се гледа како серија на сè поголема апстракција, или можеби ширење на темите. Првата апстракција веројатно била апстракцијата на броевите. Констатацијата дека две јаболка и две круши имаат нешто заедничко, имено дека ги пополнуваат рацете на точно еден човек, било епохално откритие за човештвото. Притоа праисториските народи не само што научиле да бројат „конкретни *предмети, туку и „апстрактни* квантитети, како време - денови, годишни времиња и години. Аритметиката (како на пр. собирање, одземање, множење и делење) дошле како природен редослед. Монолитските споменици сведочат за постоењето и на геометријата.

За секој понатамошен чекор било потребно писмо или некој друг принцип на запомнување на броеви како црти или јаженца со јазли наречени кипу кои се користеле во царството на Инките за зачувување на бројчени податоци.

Уште од почетокот на запишаната историја, главните потреби за математиката биле оданочувањето и трговијата, соодносот меѓу броевите, мерење на земја и претскажување на астрономски настани. Овие потреби се општо поврзани со категориите во математиката: „квантитет*, „структура*, „простор *и „промена*.

Оттогаш математиката е многу проширена со многу плодородно заемно дејство меѓу неа и другите науки.
**Лихтетал на Ренштајг** (германски: *Lichtetal am Rennsteig*) — поранешна општинска заедница во округот Залфелд-Рудолштат, во Тирингија, Германија. Седиштето на општинската заедница било во Лихте. Била распуштена во јануари 2019 година.

Општинската заедница Лихтетал на Ренштајг се состоела од следниве општини:

1. Лихте
2. Пизау
3. Рајхмансдорф
4. Шмидефелд

Надворешни врски
----------------

* ОФицијална страница

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија за место во округот Залфелд-Рудолштат е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

Координати: 50°31′34″N 11°11′34″E﻿ / ﻿50.52611° СГШ; 11.19278° ИГД﻿ / 50.52611; 11.19278

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* VIAF: 156921591
* GND: 10101831-9

 |

 |
Класицизмот и неокласицизмот се правци во архитектурата, засновани на античката европска архитектура (Грција, Македонија, Рим), дефинирана преку добиените резултати од истражувањата спроведени на археолошките наоѓалишта и книгите произлезени од нив, од кои е појаснета и општата наука за класичните редови.

„Џон Неш, Карлтон хаус, Лондон(1811-30)Најмногу се применувала во изградба на општествените објекти, како и во станбената архитектура кај малограѓанските слоеви, во чии очи претставувала поим за достојност и монументалност. Некои теоретичари сметале дека, монументалноста е единствено можно да биде изрзена преку класицизмот. Оваа мисла се задржува подолго време низ фелата, со што станува своевремено и пречка за прогресивна мисла и развој.

Појава
------

Класицизмот се појавува во XIX век, во Европа, како дел од колебањата во архитектурата. Во векот кога почнуваат новите можности и идеи преку новите конструктивни и индустриски можности, класицизмот се обидува да се бори против смелоста на новите правци во најава, преку еклектичната естетика.

Главни одлики
-------------

Класицизмот се дефинира преку дводимензионално непросторно размислување, употреба на неразумен број на столбови и архитектонска пластика. Во антиката била битна постојаноста и смиреноста и затоа правиме разлика помеѓу класичното и класицистичкото, означувајќи состојба на духот, каде едноставноста е примарна во облиците. Еклектиката (повторување и реинтерпретација на одминати стилови) наоѓа свој простор во класицизмот преку идеологијата на империите кои ги обликуваат своите центри на моќ, со желба да ја истакнат истата преку своите градби.

Галерија
--------

* 
* 
*

Извори
------

„100 години МОДЕРНА АРХИТЕКТУРА големите движења и мајстори„ Михаил Токарев  Архивирано на 5 мај 2016 г.
**Крал на Азија** — титула која Александар Македонски ја презел по Битката кај Гавгамела во 331 г. п.н.е.. Титулата ја наследиле неговите следбеници, но никој од нив ја немал фактичката власт, во Азија или во друг дел од империјата; моќта им припаѓала на бројни регенти и бунтовнички сатрапи. Со измуирањето на оваа династија и доаѓањето на Дијадосите, титулата престанала да се употребува.

**Список на кралеви на Азија:**

* Александар I (Александар III Македонски): 331 г. п.н.е. — 323 г. п.н.е.
* Филип I (Филип III Аридеј): 323 г. п.н.е. — 317 г. п.н.е.
* Александар II (Александар IV): 317 г. п.н.е. — 309 г. п.н.е.
**Марко Крале ја препознава татковата сабја** (српски: *Марко Краљевић познаје очину сабљу*) е српска епска (јуначка) песна. Песната прв ја запишал Вук Караџиќ, кој ја слушнал од ајдукот Тешан Подруговиќ.

Содржина
--------

Рано наутро, една Турчинка оди на реката Марица за да бели платно. Наеднаш, водата се заматува и таа здогледува во реката многу мртви војници. Еден јунак ја моли да му подаде платно за да доплива до брегот и таа го спасува. Непознатиот јунак, тешко ранет и убаво облечен, бара од девојката да го замоли нејзиниот брат Мустафа-ага да го прими во неговата куќа, а за возврат на двајцата ќе им даде три товари богатство. Девојката ја пренесува молбата и го моли својот брат да го поштеди јунакот, но тој го убива. По некое време, Мустафа-ага ѝ се приклучува на царската војска при што ја носи сабјата што ја зел од непознатиот јунак. Крале Марко ја препознава сабјата и го прашува агата како дошла во неговите раце, а Мустафа-ага му ја кажува вистината. Тогаш, Марко го убива агата, а веста за тој настан доаѓа до царот. Царот го повикува Марко кај себе, но кога го гледа разлутен, му дава стотина дукати, а Марко му кажува зошто е налутен.

Наводи
------

1. ↑  В.Ђ. „Поговор - О певачима", во: Војислав Ђурић, *Антологија српских народних јуначких песама*. Београд: Српска књижевна задруга, 2012, стр. 488.
2. ↑  Војислав Ђурић, *Антологија српских народних јуначких песама*. Београд: Српска књижевна задруга, 2012, стр. 171-174.
Кралица Елизабета острови, северна Канада.  
  Нунавут  Северозападни Територии  Квебек  Гренланд
**Кралица Елизабета** — најсеверната островска група од Канадскиот Арктички Архипелаг, ги опфаќа сите острови со северна географска должина 74 степени 30 минути, вклучувајќи ги помалите архипелази Пари и Свердруповите Острови. Островите, од кои најголеми се Елсмир, Мелвил, Девон и Аксел Хајберг и вкупно зафаќаат површина од 390.000 км2.

Историја
--------

Најверојатно за првпат биле посетени од Викинзите пред околу 1000 години. Биле само делумно истражени(1615-16) од англиските морепловци Вилијам Бафин и Роберт Бајлот. Островите, кои административно поделени меѓу Северозападните Територии и Нунавут, го добиле името во 1953 г. во чест на кралицата Елизабета II.

Поврзано
--------

* Канадски Арктички Архипелаг
* Нунавут

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија место во Канада е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* VIAF: 315144080
* GND: 4271742-5
* SUDOC: 179261002
* NKC: ge705000

 |

 |
**Марко Крале и орелот** (српски: *Марко Краљевић и орао*) е српска епска (јуначка) песна.

Содржина
--------

Крале Марко лежи покрај патот, а еден орел му прави сенка со крилата. Од гората се јавува самовила која го прашува орелот каква добрина му направил Марко. Тогаш, орелот раскажува дека за време на Косовската битка, птиците долетале за да јадат човечко месо. Тогаш, неговите крила се натопиле со крв, а потоа се исушиле на сонцето и тој не можел да полета, а Марко го спасил. Во друга прилика, за време на еден пожар во Косово, Марко ги спасил неговите орлиња, еден месец ги хранел во својот дворец, а потоа ги пуштил во планината.

Наводи
------

1. ↑  Војислав Ђурић, *Антологија српских народних јуначких песама*. Београд: Српска књижевна задруга, 2012, стр. 169-170.
**Марко Кралевиќ ја губи силата** — македонска епска народна песна.

Содржина
--------

Крале Марко шетал јавајќи го Шарец и наоружан со сабја што се дипли 12 пати и која сече дрвја и камења, со копје високо колку јасика, со боздоган од 600 оки, а каде ќе стпане Шарец, потонува до колена. На земјата ѝ станало тешко што носи толку силен јунак така што јачела и се тресела. Така шетал Крале Марко барајќи некој јунак, ламја, самовила или некаква друга сила со која би се борел, но никој и ништо не можело да му се спротивстави. Затоа, ја прашал ѕвездата Вечерница дали некаде познава сила соодветна на неговата, а таа му одговорила дека не постои јунак како него. Тогаш, Марко се пофалил дека би можел да се бори дури и со Господ, како и дека би можел со една рака да крене целата земја. Слушајќи го тоа, ѕвездата се скрила зад еден облак и почнала да плаче. Марко, пак, го разиграл својот коњ така што целата земја почнала да се тресе, завеале силни ветрови, заиграле морињата, а планините се прекршиле така што се исплашиле сите луѓе и животни. Тогаш, господ се сожалил гледајќи дека земјата не може да издржи таква сила и затоа слегол на земјата, се претворил како старец, во торбата ставил малку земја, но со тежина колку целата планета и седнал на крстопат чекајќи го Марко. Притоа, господ го замолил Марко да му ја поткрене торбата за да ја стави на грб. Крале Марко ја прифатил молбата со потсмев, но кога посегнал со копјето за да ја крене торбата, копјето му се скршило, а кога се наведнал од коњот да ја поткрене торбата, Шарец потонал во земјата до колена и му се скршиле сите коски. Марко се налутил, слегол од коњот и малку ја кренал торбата, но му испукале коските, а нешто ми се скинало во срцето. Тогаш, старецот му кажал на Марко дека ја кренал целата земја, но дека истовремено ја изгубил силата; поради тоа, во иднина ќе има поголеми јунаци од него, а тој ќе мора да се служи со итрина за да може да победува. Потоа, Крале Марко почнал да жали за својата сила, па се вратил во Прилеп каде се оженил и владеел со кралството.

Наводи
------

1. ↑  Томе Саздов, *Грива тресе, бисер рони* (епска народна поезија). Скопје: Заштита, 1970, стр. 45-52.
**Зико Заки** ( арап. **زيكو زكي**  ; роден на 18 јануари 1990 година)  е американски глумец најпознат по улогата на Омар Адом „ОА" Зидан во серијата *ФБИ* .

Рана младост
------------

Заки е роден во Александрија, Египет и на едно месечна возраст имигрирал во САД. Неговото пошироко семејство останало во Египет, а Заки го посетувал родниот град за време во летниот перод во текот на неговото детство. Тој израснал во Западен Честер, Пенсилванија. Заки има двајца помлади брат и сестра.

Страста на Заки за глума беше разгорена за време на неговата прва година во средното училиште, каде што матурирал. Тој исто така глумел во театарската група „Unionville Players". Тој студирал но Универзитетот Temple.

Заки е муслиман. Tечно зборува англиски и арапски.

Наводи
------

1. ↑  „زيكو زكي.. مصري يلعب دور البطولة في مسلسل أميركي". *Alhurra* (арапски). September 27, 2018.
2. 1 2  „Arab American stars in new CBS prime-time series". *Arab American News* (англиски). 2018-07-28. Посетено на 2018-11-18.
3. ↑  „Connie Nielsen Cast in Dick Wolf's CBS Drama FBI". *ComingSoon.net* (англиски). 2018-03-06. Посетено на 2018-11-18.
4. 1 2  „Actor Zeeko Zaki Is Ready to Change the Narrative of Arab Men on the Small Screen". *Town & Country* (англиски). 2018-09-25. Посетено на 2018-11-18.
5. 1 2 3  „I'm a Muslim American and I Play the Hero in a TV Show. Here's What My Experience Has Taught Me About How We Can Change Hollywood". *Time* (англиски). Посетено на 2018-11-18.
6. ↑  „Dick Wolf's new CBS show 'F.B.I' stars Delaware actor Zeeko Zaki". *delawareonline* (англиски). Посетено на 2018-11-18.
7. ↑  „ZEEKO ZAKI - Resume | STW Talent Agency". *resumes.breakdownexpress.com*. Посетено на 2018-11-18.
8. ↑  „بطل مصري لمسلسل أمريكي.. حكاية زيكو زكي" (англиски). elsaha.com. November 4, 2019.
Најраното население кое живеело на територијата на денешен Габон се Пигмејците. Но, тие многу бргу биле потчинети од страна на племето Банту, во времето на нивните миграции. Така, неколку групи од племето Банту се населиле во Габон. Португалските трговци на бреговите од земјата пристигнале некаде околу 15 век. Брегот потоа станал центар за трговија со робови, главно наменети за потребите на Франција, Холандија и Англија. Во 1885 година Габон бил заземен од страна на Франција. Во 1910 година земјата станала дел од Француската Екваторска Африка, која постоела до 1959 година. Својата независност земјата ја добила на 17 август 1960 година.

По добивањето на независност, во земјата биле формирани две политички партии: демократи и социјалисти. Во првите слободни избори, што се одржале под парламентарен систем, ниту една страна не била во состојба да освои мнозинство; водачите потоа се согласиле да формираат заедничка влада.

На 11 мај 2021 година, делегација на Комонвелтот отпатувала во Габон, додека Али Бонго го посетил Лондон за да се состане со генералниот секретар на организацијата, која обединува 54 земји од англиското говорно подрачје.



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Историја на Африка |
| --- |
|  |
| Суверени држави | 

Алжир **·** Ангола **·** Бенин **·** Боцвана **·** Брег на Слоновата Коска **·** Буркина Фасо **·** Бурунди **·** Габон **·** Гамбија **·** Гана **·** Гвинеја **·** Гвинеја-Бисао **·** Египет1 **·** Екваторска Гвинеја **·** Еритреја **·** Есватини **·** Етиопија **·** Замбија **·** Зелен ’Рт **·** Зимбабве **·** ЈАР **·** Јужен Судан **·** Камерун **·** Кенија **·** Комори **·** Демократска Република Конго **·** Република Конго **·** Лесото **·** Либерија **·** Либија **·** Мавританија **·** Маврициус **·** Мадагаскар **·** Малави **·** Мали **·** Мароко **·** Мозамбик **·** Намибија **·** Нигер **·** Нигерија **·** Руанда **·** Сао Томе и Принсипе **·** Сејшели **·** Сенегал **·** Сиера Леоне **·** Сомалија **·** Судан **·** Танзанија **·** Того **·** Тунис **·** Уганда **·** ЦАР **·** Чад **·** Џибути
 |
|  |
| Непризнаени држави | 

Западна Сахара **·** Сомалиленд
 |
|  |
| Зависни земјии други територии | 

Западна Сахара **·** Пунтленд  **·** Јемен (Сокотра)  **·** Португалија (Мадеира)  **·** Обединето Кралство (Света Елена, Вознесение и Тристан да Куња)  **·** Франција (Мајот **·**  Расеани Острови **·** Реинион)  **·** Шпанија (Канарски Острови **·**  Сеута **·**  Суверени територии  **·**  Мелиља)
 |
|  |
| 1 прекуконтинентска држава |

 |
Ичиро во јули 2001 година
**Ичиро Сузуки** (роден на 22 октомври 1973

) (铃木 一 朗, すずき いちろう) е јапонски безбол-играч кој одигра на Сиетл Mariners. Е јапонски играч кој има постигнато поголем успех во Лигата на големи Бејзбол. Познат во САД како "Тивок Самурај"(The Silent Самураи). Го држи рекордот за најголем број на успеси за време на неговата сезона во MLB (262).

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 118872072
* LCCN: nr2001048995
* ISNI: 0000 0003 9920 470X
* GND: 1113796782
* NDL: 00621698

 |

 |
**Класната свест** е облик на општествена свест која ја имаат припадниците на една општествена класа за самите себе како припадници на таа класа. Карл Маркс разликува „класа по себе" и „класа за себе", при што разликата помеѓу нив е што во првиот случај имаме работа со класа која објективно постои, но која поради немањето класна свест за самата себе, не претставува реален фактор во општествените случувања. Наспроти тоа, класата за себе е свесна за себе како за посебна класа со посебни интереси различни од останатите класи и претставува реален фактор во општествените случувања. 

Карактерот на класната свест е определена од објективната положба во општеството на дадена општествена класа, но не е механички одраз на истата. Поради постоењето на идеолошка индоктринација не секогаш постои соодветна класна свест на класната положба. Оттука, градењето и зацврстувањето на класната свест, како основен елемент на идејната класна борба, застапниците на класната борба ја гледаат како една од своите основни задачи.

Поврзано
--------

* Марксизам
* Емил Диркем
Лагадинско Поле во рамките на Егејска Македонија
Местоположба на Лагадинското Поле во Егејска Македонија

**Лагадинако Поле** (грчки: *Κάμπος του Λαγκαδά*, *Кампос ту Лагада*) — рамница во Егејска Македонија, денес Грција.

Полето е долго околу 28 км во правец север-северозапад кон југ-југоисток, а широка е 10 км. Во средиштето се наоѓа градот Лагадина, а во јужниот дел на полесто е Лагадинското Езеро, кое преку кус канал се прелева во Бешичкото Езеро. Полето е заградено од солунското ридје од југоисток и од планината Круша од северозапад. Ридјето се сврзува со Круша и го дели коритото на реката Галик од Лагадинското Поле.

На почетокот на XX век Лагадинското Поле било населено со Македонци, но веќе половината биле погрчени.

Полето е многу плодно, со ровка почва, и во него претежно се одгледува сусам, памук и житни растенија.

Поврзано
--------

* Лагадинско Езеро
* Лагадински дијалект
* Лагадина (општина)
* Список на села во Лагадина

Наводи
------

1. ↑  Кънчов, Васил. Битолско, Преспа и Охридско. Пътни бележки, Избрани произведения. Том I. Издателство „Наука и изкуство", София 1970, стр. 31.
2. ↑  Кънчов, Васил. Битолско, Преспа и Охридско. Пътни бележки, Избрани произведения. Том I. Издателство „Наука и изкуство", София 1970, стр. 32.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија место во Егејска Македонија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

Координати: 40°45′7″N 23°4′3″E﻿ / ﻿40.75194° СГШ; 23.06750° ИГД﻿ / 40.75194; 23.06750
Кралска академија на инженерските науки (Шведска)Кралска академија на инженерските науки (Шведска)
**Кралска академија на инженерските науки** (швед. *Kungliga Ingenjörsvetenskapsakademien*, *IVA*) е една од кралските академии во Шведска. Основана е во 1919 од страна на кралот Густаф V. Академијата е независна организација која има за цел да го унапредува контактот и размената помеѓу деловниот сектор, научните истражувачи и владата во рамките на Шведска и ширум светот.

Моментален претседател на академијата е Бјорн О. Нилсон (од 2008).

Наводи
------

1. ↑  Кралска академија на инженерските науки: IVAs VDar Архивирано на 24 февруари 2012 г. (шведски)

Надворешни врски
----------------

* Кралска академија на инженерските науки (шведски) (англиски)

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Кралски академии и друштва во Шведска |
| --- |
|  |
| Академии | 
* Шведска академија
* Уметности
* Музика
* Книжевност, историја и старини
* Науки
* Инженерски науки
* Земјоделство и шумарство
* Воени науки
* Поморски науки

 | Голем (кралски) грб на Шведска |
|  |
| Друштва | 
* Научно друштво - Упсала
* Физиографско друштво - Лунд
* Научно-книжевно друштво - Гетеборг

 |

 |
Карта на Влашка во периодот од крајот на 14 век до 16 век.
Катедралата во Курта де Арџеш
**Влашка никогаш не била независна**, но уживала различни степени на автономија. По завршувањето на Второто бугарско царство, Влашка го продолжила својот живот и развој самостојно според традицијата од римско време, бидејќи римјаните никогаш не ја припоиле оваа територија кон Римската империја по нивното заминување од Дакија.

Во средниот век, територијата на Влашка била составен дел на Бугарија.

Во периодот 1417-1526 година, целата Влашка низина била тампон зона за османлиjско-унгарските судири. Во средниот век, поединечните области беа многу различни од модерните. Западниот дел на Мунтенија до реката Олт, вклучувајќи го Букурешт и неговата околина, бил окупиран од *Кодру Власеj* (Влашка шума). На исток од шумата се наоѓала ненаселената Бараганска степа, која заедно со соседната Добруџа била ненаселена или исклучително ретко населена, а населбите се наоѓале покрај Дунав или во подножјето на Карпатите. Во Олтенија, за разлика од Мунтенија, животот се одвивал варен, а кралот на Унгарија, заедно со владејачкиот деспотат Видин, редовно го полагал овој регион. Олтенија била позната како Банат Северин.

Во времето на Сулејман Величествениот и Селим II, Влашка со своите владетели и мајстори се зацврстила и добила целосен изглед на православна земја, номинално под власта на турскиот султан. Споменикот од тоа време е катедралата во Курта де Арџеш.

По смртта на Селим II, започнал период на нестабилност и борба за власт меѓу семејството Кантакузено и венецијанскиот Валиде султан, чија цел била да ја заземе Влашка со нејзините ресурси. Извонреден претставник на Кантакузино е Михај Храбриот. Крајот на овој период беше означен со кампањата Сучава на Тимош Хмелницки.

Втората половина на 17 век е еден вид второ златно доба за Влашка или времето кога локалната културна традиција добива целосна форма, чиј израз е така наречениот бранковански стил.

По кампањата на Прут, во владата на земјата започна нов фанариотски период поради страв од руско влијание и окупација. На крајот, со Кримската војна, руското влијание беше неутрализирано, а Романија беше создадена врз основа на Влашка.

Наводи
------

1. ↑  „Политическая география средневекового болгарского государства. Часть II (1186—1396)". Архивирано од изворникот на 2017-03-25. Посетено на 2023-03-10. Занемарен непознатиот параметар `|deadlink=` (се препорачува `|url-status=`) (help)
2. ↑  „Разыскания в области болгарской исторической диалектологии. Т I. Язык валашских грамот XIV—XV веков; С. Бернштейн". Архивирано од изворникот на 2018-01-28. Посетено на 2023-03-10. Занемарен непознатиот параметар `|deadlink=` (се препорачува `|url-status=`) (help)
3. ↑  „The Brancoveanu style in architecture". Архивирано од изворникот на 2021-01-21. Посетено на 2023-03-10. Занемарен непознатиот параметар `|deadlink=` (се препорачува `|url-status=`) (help)