*Еденската градина со падот на човекот* од Јан Бројгел Постариот и Питер Пол Рубенс, околу 1615, ги прикажува и домашните и егзотичните диви животни како што се тигрите, папагалите и ноевите кои истовремено живеат во градината
Во аврамските религии, **Еденската градина** или **Едемска градина** (библиски хебрејски: גַּן־עֵדֶן ) или **Господова градина** (библиски хебрејски: גַּן־יְהֹוֶה and библиски хебрејски: גַן־אֱלֹהִים), исто така викана и **Земен рај**, е библиски рај опишан во Битие 2–3 и Езекил 28 и 31.

Местоположбата на Еден е опишана во Книгата Битие како извор на четири притоки. Дадени се различни претпоставки за неговата местоположба: на врвот на Персискиот Залив, во јужна Месопотамија (сега Ирак) каде што реките Тигар и Еуфрат се влеваат во морето; и во Ерменија.

Како наративот за потопот во книгата Битие, наративот за создавањето книгата Битие и приказната за Вавилонската кула, приказната за Еден го одгласува месопотамискиот мит за кралот, како исконски човек, кој е сместен во божествена градина за да го чува дрвото на животот. Хебрејската Библија ги прикажува Адам и Ева како голи шетаат низ рајската градина поради нивната безгрешност.

Еден исто така се спомнува во Библијата на други места во книгите Битие, Исаија 51:3, Езекил 36:35, и Јоил 2:3; Захарија 14 и Езекил 47 користат рајски слики без да го именуваат Еден.

Името потекнува од акадскиот збор edinnu, од сумерски збор edin што значи *рамница* или *степа*, тесно поврзан со арамејскиот коренски збор што значи *плоден, добро наваден*. Друго толкување го поврзува името со хебрејскиот збор за „задоволство"; така што Вулгата гласи paradisum voluptatis во 1. Мојсеева 2:8, а Библијата на Дуај-Рајмс, која следи, го има составот „И Господ Бог засади рај на задоволство".

За некои христијани, особено во православната традиција, Еден се смета за стварност надвор од емпириската историја што влијае на целата историја на универзумот како што се гледа во идејата за атемпорален пад што го одделува сегашниот намален облик на време на човештвото од божествениот живот во Еден. Оваа идеја за атемпорално одвојување од Еден неодамна ја бранеле теолозите Дејвид Бентли Харт, Џон Бер и Сергеј Булгаков, а исто така има корени во делата на неколку рани црковни отци, особено Ориген и Максим Исповедник.

Библиски повести
----------------

### Битие

 *Изгонување од рајот*, слика од Џејмс Тисо (околу 1896-1902)
Изгонувањето илустрирано во англискиот Кедмонов ракопис, околу 1000 година
Вториот дел од повеста за создавањето во книгата Битие, Битие 2:4–3:24, започнува со ЈХВХ - Елохим (преведен овде „Господ Бог") создавајќи го првиот човек (Адам), кого го сместил во градината што ја засадил „на исток од Еден":

>  Тогаш Господ, Бог, направи та од земјата изникна секое дрво - убаво за погледот и добро за храна - и дрвото на животот, среде градината, и дрвото за познавање на добро и зло.
> 
> 
> 
>   
> 
> 
> 
> 

Човекот можел слободно да јаде од кое било дрво во градината, освен од дрвото на познавање на доброто и злото, кое било забрането. Најпосле, Бог направил жена (Ева) од ребро на мажот да му биде придружник на мажот. Во Битие 3, мажот и жената биле заведени од змија да го каснат забранетото овошје и биле избркани од градината за да не можат да јадат од дрвото на животот и со тоа да живеат засекогаш. Херувими биле поставени источно од градината, „и пламен меч се вртел на сите страни за да го чува патот до дрвото на животот".

### Езекил

Во Езекил 28:12–19, пророкот Езекил „син човечки" го поставува Божјото слово против царот на Тир: царот бил „печат на совршенството", украсен со скапоцени камења од денот на неговото создавање, поставен од Бога во рајската градина на светата гора како чувар херувим. Меѓутоа, царот се огрешил со зло и насилство и затоа бил истеран од градината и фрлен на земјата, каде што сега е горен од Божјиот оган: „Сите, што те знаеја меѓу народите, се згрозуваа над тебе, ти стана за ужас и исчезна засекогаш". (Езекил 28:19).

Според Терје Стордален, Еден во Езекил се чини дека се наоѓа во Либан. „се чини дека Либан е алтернативно поставување во феникискиот мит (како во Ез 28,13, III.48) за Еденската градина", и постојат врски помеѓу рајот, Еденската градина и шумите во Либан (можно симболично користени) во пророчките списи. Едвард Липински и Питер Кајл Мекартер сугерираат дека градината на боговите, најстариот сумерски аналог на Еденската градина, се однесува на планинско светилиште во Либан и Антилибански венци .

Претпоставки за местоположбата
------------------------------

 Карта на која се прикажани реките на Блискиот Исток познати на македонски како Тигар и Еуфрат
Местоположбата на Еден е опишана во Битие 2:10–14:

>  Река извираше од Еден за да ја натопува градината; оттаму беше раздвоена, и настанаа четири главни реки. Името на првата е Фисон, а ја обиколува целата Евилска Земја, во која има злато. Златото на таа земја е добро, а има таму и бделиј и ониксов камен. Името на втората река е Гион, а ја обиколува целата земја Хус. Третата река е Тигар, а тече на исток од Асирија; четвртата река е Еуфрат.
> 
> 
> 
>   
> 
> 
> 
> 

Претпоставките за местоположбата на Еденската градина се врвот на Персискиот Залив, како што тврди Јурис Заринс, во јужна Месопотамија (сега Ирак и Кувајт) каде што реките Тигар и Еуфрат се влеваат во морето; и во Ерменските Висорамнини или Ерменското Национално Плато. Британскиот археолог Дејвид Рол ја сместил во Иран и во околината на Табриз, но овој предлог не е прифатен во научните извори.

Некои религиозни групи веруваат дека местоположбата на градината е во нивна близина, вон Блискиот Исток. Некои рани водачи на мормонизмот сметале дека тој се наоѓал во округот Џексон, Мисури. Здружението Панацеа од 20 век верувало дека се наоѓало на местото на нивниот роден град Бедфорд, Англија, додека проповедникот Елви Е. Калавеј верувал дека е на реката Апалачикола во Флорида, во близина на градот Бристол. Некои сугерирале дека градината е во Ерусалим.

На неговото трето патување во Америка во 1498 година, Кристофер Колумбо мислел дека можеби стигнал до Земниот рај кога првпат го видел јужноамериканското копно.

Паралелни претстави
-------------------

 Карта од Пјер Мортие, 1700 година, заснована на теориите на Пјер Даниел Уе, епископ од Авранш. Насловот на француски и холандски гласи: *Карта на местоположбата на земниот рај и на земјата населена со патријарсите, поставена за добро разбирање на светата историја, од М. Пјер Даниел Уе*
Голем број паралелни претстави на библиската Еденска градина постојат во разни други религии и митологии. Дилмун во сумерската приказна за *Енки и Нинхурсаг* е рајско живеалиште на бесмртните, каде што болеста и смртта биле непознати. Градината на Хесперидите во грчката митологија исто така била донекаде слична на еврејската претстава за Еденската градина.

Зборот „рај" влегол во англискиот јазик од францускиот paradis, наследен од латинскиот paradisus, од грчкиот parádeisos (παράδεισος). Грчкиот, пак, бил изведен од стар ирански облик, самиот од протоиранскиот *\*parādaiĵah-*, „ограден простор", кој потекнува од староперсискиот 𐎱𐎼𐎭𐎹𐎭𐎠𐎶 (prdydam, /paridaidam/, од каде потекнува 𐬞𐬀𐬌𐬭𐬌⸱𐬛𐬀𐬉𐬰𐬀 авестанот , pairi-daêza-. Буквалното значење на овој збор е „ограден (ограден)", од *pairi-* „околу" (сродно со грчкиот περί и англискиот *peri-*, со исто значење), и *-diz*, „да се направи, создаде (ѕид), изгради" (сродно со грчкиот τεῖχος , 'ѕид'). Етимологијата на зборот е на крајот изведена од коренот PIE, \*dheigʷ, „залепување и поставување (ѕид)" и \*per, „околу".

До 6/5 век пр.н.е. староиранскиот збор бил позајмен во акадскиот јазик како pardesu, „домен". Последователно, тој ги означувал пространите рајски градини на Првото Персиско Царство, а потоа бил позајмен на голем број јазици; на грчки како παράδεισος (parádeisos), „парк за животни", во *Anabasis*, најпознатото дело од почетокот на 4 век пр.н.е. на атинскиот историчар Ксенофонт; на арамејски како pardaysa, „кралски парк"; и на хебрејски како пардес ( פַּרְדֵּס ), „овоштарник", кој се појавува трипати во Танах: во Песната на Соломон (4:13), Проповедник (2:5) и Неемија (2:8).

Во Септуагинтата (3-1 век пр.н.е.), грчкиот παράδεισος (parádeisoswas) се користел за преведување и на хебрејскиот פרדס (pardesand) и גן (gan), што значи „градина" (на пр (Битие 2:8, Езекил 28:13): токму од оваа употреба произлегува употребата на „рај" да се однесува на Еденската градина. Истата употреба се појавува и на арапски и во Куранот како firdaws فردوس.

Идејата за ѕидан ограден простор не била зачувана во повеќето ирански употреби и обопштено се однесувала на насад или друго обработувано парче, а не нужно ограден со ѕид. На пример, стариот ирански збор опстојува како pardis во новоперсискиот јазик, како и неговиот дериват pālīz (или jālīz), што означува парче земја со зеленчук.

Зборот pardes се појавува три пати во хебрејската Библија, но секогаш во други контексти освен во врска со Еден: во Песната на Соломон 4:13: „твојот насад е градина (pardes) од дрвја со вкусни плодови, кипар и нард,"; Проповедник 2:5: „си уредив градини и овоштарници и посадив таму секакви овошни дрвја (pardes)"; и во Неемија 2:8: „и писмо до Асаф, чуварот на цар­ските шуми (pardes), да ми даде дрва за врати­те на тврдината што е кај Божјиот дом, и за градските ѕидишта, и за ку­ќата, во која ќе живеам." И царот ми даде, бидејќи раката на Бога беше над мене." Во овие примери, pardes јасно значи „овоштарник", „градина" или „шуми", но во апокалиптичната книжевност и во Талмудот „рајот" ги добива своите асоцијации со Еденската градина и нејзиниот небесен прототип, а во Новиот завет „рајот" станува царството на блажените (наспроти царството на проколнатите) меѓу веќе умрените, со книжевни хеленистички влијанија.

Други погледи
-------------

### Еврејска есхатологија

 Еденската градина како што е прикажана на првиот или левиот панел од триптихот *„Градината на земните наслади"* на Хиеронимус Бош. Панелот вклучува многу замислени и егзотични африкански животни
Во Талмудот и еврејската кабала, научниците се согласуваат дека постојат два вида духовни места наречени „Градина во Еден". Првата е прилично копнена, со изобилство на плодна и бујна вегетација, позната како „долниот Ган Еден" (ган значи градина). Вториот е замислен како небесен, живеалиште на праведни, еврејски и нееврејски, бесмртни души, познати како „горниот Ган Еден". Рабините прават разлика помеѓу Ган и Еден. Се вели дека Адам живеел само во Ган, додека за Еден се вели дека никогаш не го посведочило ниедно смртно око.

Според еврејската есхатологија, повисокиот Ган Еден се нарекува „Градина на праведноста". Создаден е од почетокот на светот и славно ќе се појави на крајот на времето. Праведниците кои живеат таму ќе уживаат во глетката на небесниот *шајот* што го носи Божјиот престол. Секој од праведниците ќе оди со Бога, кој ќе ги води во оро. Неговите еврејски и нееврејски жители се „облечени во облека на светлина и вечен живот и јадат од дрвото на животот" (Енох 58,3) блиску до Бога и неговите помазаници. На овој еврејски рабински концепт за повисок Ган Еден се спротивставуваат хебрејските поими gehinnom  и sheol, фигуративни имиња за местото на духовно прочистување на злите мртви во јудаизмот, место замислено како на најголема можна оддалеченост од небесата.

Некои современи православни Евреи веруваат дека историјата ќе се комплетира и дека крајната дестинација ќе биде кога целото човештво ќе се врати во Еденската градина.

#### Легенди

Во книгата *Легенди за Евреите* од 1909 година, Луис Гинзберг ги составил еврејските легенди пронајдени во рабинската книжевност. Меѓу легендите се и оние за двете Еденски градини. Отаде Рајот е горниот Ган Еден, каде што Бог е устоличен и им ја објаснува Тората на нејзините жители. Горниот Ган Еден содржи триста и десет светови и е поделен на седум оддели. Преградите не се опишани, иако се подразбира дека секоја преграда е поголема од претходната и е споена врз основа на нечија заслуга. Првиот оддел е за еврејските маченици, вториот за оние кои се удавиле, третиот за „Рабинот Јоханан бен Закаи и неговите ученици", четвртиот за оние што ги однел облакот на славата, петтиот за покајниците, шестиот за младите кои никогаш не згрешиле; а седмиот за сиромашните кои живееле пристојно и ја проучувале Тората.

Во второто поглавје, *Легендите за Евреите* даваат краток опис на долниот дел од Ган Еден. Дрвото на знаењето е жива ограда околу дрвото на животот, кое е толку огромно што „на човек ќе му требаат петстотини години да помине растојание еднакво на пречникот на стеблото". Од под дрвјата течат сите светски води во облик на четири реки: Тигар, Нил, Еуфрат и Ганг. По падот на човекот, светот повеќе не се наводнувал со оваа вода. Меѓутоа, додека биле во градината, на Адам и на Ева им служеле јадења со месо од ангели, а животните во светот го разбирале човечкиот јазик, го почитувале човештвото како Божји лик и се плашеле од Адам и Ева. Кога некој ќе умрел, неговата душа морала да помине низ долниот Ган Еден за да стигне до горниот Ган Еден. Патот до градината е пештерата Махпела што ја чува Адам. Пештерата води до портата на градината, чувана од херувим со пламен меч. Ако душата не е достојна да влезе, мечот ја уништува. Во градината има столб од оган и чад кој се протега до горниот Ган Еден, на кој душата мора да се искачи за да стигне до горниот Ган Еден.

### Исламски поглед

Мозарапска светска карта од 1109 година со Еден на исток (на врвот)
Поимот jannāt ʿadni („Еденски градини" или „Градини на постојан престој") се користи во Куранот за целта на праведните. Постојат неколку спомнувања на „градината" во Куранот, додека Рајската градина, без зборот ʿadn, вообичаено е четвртиот слој на исламското небо и не мора да се смета за живеалиште на Адам. Куранот често се однесува на различни сура за првото место на живеење на Адам и Хава (Ева), вклучувајќи го и сура Сад, кој содржи 18 стихови на оваа тема (38:71–88), сура ал-Бакара, сура ал-Араф, и сура Хиџр иако понекогаш без да се спомене местото. Наративот главно го опкружува протерувањето на Хава и Адам откако тие биле искушани од Иблис (сатаната). За разлика од Библијата, Куранот споменува само едно дрво во Еден, дрвото на бесмртноста, кое Бог конкретно им го забранил на Адам и Ева. Некои тефсири додале извештај, за Сатаната, преправен во змија за да влезе во градината, постојано му кажувал на Адам да касне од дрвото, и на крајот и Адам и Ева го сториле тоа, што резултирало со непослушност на Бога. Овие приказни се вклучени и во збирките на хадиси, вклучувајќи го и Ал-Табари.

#### Курански запис на приказната

Куранските стихови Q.2:35-8, се верува дека ја раскажуваат приказната за Адам кој не ја послушал Божјата заповед и каснал од Забранетиот плод, а Бог му наредил да ја напушти градината.

#### Местоположба

Куранските стихови опишуваат дека Адам бил протеран од *ал-Џенах*, „градината", што е најчесто користениот збор за рај во исламот. Меѓутоа, според Ибн Катир (п. 1372) и Ар-Рази (п. 1209), (егзегети на Куранот), четири толкувања за локацијата на градината преовладувале кај раните муслимани:

* дека градината е самиот рај,
* дека тоа е посебна градина создадена специјално за Адам и Ева,
* дека се наоѓа на Земјата,
* дека најдобро е муслиманите да не се занимаваат со местоположбата на градината.

### Гностицизам

Гностичкиот учител од 2 век, Џастин, сметал дека постојат три изворни божества, трансцендентално суштество наречено Добро, средна машка фигура позната како Елохим и Еден, која е мајка на Земјата. Светот е создаден од љубовта на Елохим и Еден, но злото подоцна се внесува во универзумот кога Елохим дознава за постоењето на Доброто над него и се искачува обидувајќи се да го достигне.

Уметност и книжевност
---------------------

### Уметност

Една од најстарите претстави на Еденската градина е направена во византиски стил во Равена, додека градот сè уште бил под византиска контрола. Зачуван син мозаик е дел од мавзолејот на Гала Плацидија. Кружните мотиви претставуваат цвеќиња од рајската градина. Мотивите на рајската градина најчесто прикажани во илуминирани ракописи и слики се „Спиењето на Адам" („Создавањето на Ева"), „Искушението на Ева" од Змијата, „ Падот на човекот "каде што Адам го зема плодот, и „Протерување". Поретко била прикажувана идилата на „Денот на именување во Еден". Микеланџело прикажал сцена во Еденската градина на таванот на Сикстинската капела.

* Еденската градина од Лука Кранах Постариот, приказ на Еден од 16 век*Еденската градина* од Лука Кранах Постариот, приказ на Еден од 16 век
* Мозаик од петтиот век „Еденска градина" во мавзолеј на Гала Плацидиј во Равена, Италија. Светско наследство на УНЕСКО.Мозаик од петтиот век „Еденска градина" во мавзолеј на Гала Плацидиј во Равена, Италија. Светско наследство на УНЕСКО.
* Еденската градин од Томас Коул (околу 1828)*Еденската градин* од Томас Коул (околу 1828)
* Откако ќе лута низ Еденската градина, Ева го зема забранетото овошје додека Лилит зборува со Адам (од Карл Поелат, околу 1886)Откако ќе лута низ Еденската градина, Ева го зема забранетото овошје додека Лилит зборува со Адам (од Карл Поелат, околу 1886)
* Еденската градина од Ади Холцер (2012)*Еденската градина* од Ади Холцер (2012)

### Книжевност

За многу средновековни писатели, сликата на Еденската градина, исто така, создава место за човечка љубов и сексуалност, често поврзана со класичната и средновековна тропа на locus amoenus.

Во *Божествената комедија*, Данте Алигиери ја поставува градината на врвот на планината Чистилиште. Данте, аџијата, влегува во Еденската градина во Канто 28 од*Чистилиштето*. Овде му е кажано дека Бог му ја дал Еденската градина на човекот „сериозно или како залог за вечен живот", но човекот можел да живее таму само кратко, бидејќи набрзо паднал од благодатта. Во поемата, Еденската градина е и човечка и божествена: додека се наоѓа на земјата на врвот на планината Чистилиште, таа служи и како порта кон небесата.

Наводи
------

1. ↑  Metzger, Bruce Manning; Coogan, Michael D (2004). *The Oxford Guide To People And Places Of The Bible*. Oxford University Press. стр. 62. ISBN 978-0-19-517610-0. Посетено на 22 December 2012.
2. 1 2  Cohen 2011, стр. 228–229 harvnb error: no target: CITEREFCohen2011 (help)
3. 1 2  Wilensky-Lanford, Brook (2012). *Paradise Lust: Searching for the Garden of Eden*. Grove Press. ISBN 9780802145840. paradise lust.
4. 1 2  Hamblin, Dora Jane (May 1987). „Has the Garden of Eden been located at last? (Dead Link)" (PDF). *Smithsonian*. **18** (2). Архивирано од изворникот (PDF) на 9 January 2014. Посетено на 8 January 2014.
5. 1 2  Zevit, Ziony. *What Really Happened in the Garden of Eden?* 2013. Yale University Press, p. 111. ISBN 9780300178692
6. 1 2  Duncan, Joseph E. *Milton's Earthly Paradise: A Historical Study of Eden.* 1972. University Of Minnesota Press, pp. 96, 212. ISBN 9780816606337
7. 1 2  Scafi, Alessandro. *Return to the Sources: Paradise in Armenia, in: Mapping Paradise: A History of Heaven on Earth.* 2006. London-Chicago: British Library-University of Chicago Press, pp. 317–322. ISBN 9780226735597
8. ↑  Davidson 1973. sfn error: no target: CITEREFDavidson1973 (help)
9. ↑  Donald Miller (2007) *Miller 3-in-1: Blue Like Jazz, Through Painted Deserts, Searching for God*, Thomas Nelson Inc, ISBN 978-1418551179, p. PT207
10. ↑  Genesis 13:10 HE
11. ↑  Isaiah 51:3 HE
12. ↑  Ezekiel 36:35 HE
13. ↑  Joel 2:3 HE
14. ↑  Tigchelaar 1999 harvnb error: no target: CITEREFTigchelaar1999 (help)
15. ↑  „Latin Vulgate Bible with Douay–Rheims and King James Version Side-by-Side+Complete Sayings of Jesus Christ". *www.latinvulgate.com*. Архивирано од изворникот на 2021-03-12. Посетено на 2021-03-10.
16. ↑  Hart, David Bentley (31 August 2022). „Sensus Plenior I: On gods and mortals". *Leaves in the Wind*. Посетено на 5 February 2023. First Reader (Aug 31, 2022): Should we favor the 'atemporal fall' view then? David Bentley Hart (Aug 31, 2022): Well, I certainly do. But the original Eden story isn't about the 'fall' at all, except in the vague sense that it was a mythic aetiology of life's miseries. Second Reader (Sep 2, 2022): Can you briefly describe what you understand or hold the 'atemporal fall' to be? Hart (Sep 2, 2022): No, not briefly. Second Reader (Sep 2, 2022): An extended response would, of course, be satisfactory also! But no, if you are aware of any particularly good reflections on it, I'd be grateful for a reference. Hart (Sep 2, 2022): Bulgakov, The Bride of the Lamb
17. ↑  Behr, John (15 January 2018). „Origen and the Eschatological Creation of the Cosmos". *Eclectic Orthodoxy*. Архивирано од изворникот на 24 January 2023. Посетено на 5 February 2023. Our beginning in this world and its time can only be thought of as a falling away from that eternal and heavenly reality, to which we are called.
18. ↑  Chenoweth, Mark (Summer 2022). „The Redemption of Evolution: Maximus the Confessor, The Incarnation, and Modern Science". *Jacob's Well*. Архивирано од изворникот на 14 August 2022. Посетено на 5 February 2023.
19. ↑  Bulgakov, Sergei (2001). „Evil". *The Bride of the Lamb*. Преведено од Jakim, Boris. Grand Rapids, Michigan: Wm. B. Eerdmans. стр. 170. ISBN 9780802839152.
20. ↑  Hart, David Bentley (2020). „The Devil's March: Creatio ex Nihilo, the Problem of Evil, and a Few Dostoyevskian Meditations". *Theological Territories: A David Bentley Hart Digest*. Notre Dame, Indiana: Notre Dame Press. ISBN 9780268107178.
21. ↑  Levenson 2004 harvnb error: no target: CITEREFLevenson2004 (help) "The root of Eden denotes fertility. Where the wondrously fertile gard was thought to have been located (if a realistic location was ever conceived) is unclear. The Tigris and Euphrates are the two great rivers of the Mesopotamia (now found in modern Iraq). But the Piston is unidentified, and the only Gihon in the Bible is a spring in Jerusalem (1 Kings 1.33, 38)."
22. ↑  Genesis 3:24 HE
23. ↑  Ezekiel 28:12–19 HE
24. ↑  Stordalen 2000 harvnb error: no target: CITEREFStordalen2000 (help)
25. ↑  Brown 2001 harvnb error: no target: CITEREFBrown2001 (help)
26. ↑  Swarup 2006 harvnb error: no target: CITEREFSwarup2006 (help)
27. ↑  Smith 2009 harvnb error: no target: CITEREFSmith2009 (help)
28. ↑  Genesis 2:10–14 HE
29. ↑  Carol A. Hill, The Garden of Eden: *A Modern Landscape' Perspectives on Science and Christian Faith* 52 [March 2000]: 31-46
30. ↑  Day, John. *Yahweh and the Gods and Goddesses of Canaan.* 2002. Sheffield Academic Press, p. 30. ISBN 9780826468307
31. ↑  Cline, Eric H. (2007). *From Eden to Exile: Unraveling Mysteries of the Bible*. National Geographic. стр. 10. ISBN 978-1-4262-0084-7.
32. ↑  "Joseph Smith/Garden of Eden in Missouri", FairMormon Answers
33. ↑  Shaw, Jane (2012). *Octavia, Daughter of God*. Random House. стр. 119. ISBN 9781446484272.
34. ↑  Gloria Jahoda, *The Other Florida*, chap. 4, "The Garden of Eden." ISBN 9780912451046
35. ↑  „Jerusalem as Eden". 24 August 2015.
36. ↑  Bergreen, Lawrence (2011). *Columbus: The Four Voyages, 1493–1504*. Penguin Group US. стр. 236. ISBN 978-1101544327.
37. ↑  Mathews 1996. sfn error: no target: CITEREFMathews1996 (help)
38. ↑  Cohen 2011. sfn error: no target: CITEREFCohen2011 (help)
39. 1 2  Gan Eden – JewishEncyclopedia; 02-22-2010.
40. ↑  Olam Ha-Ba – The Afterlife - JewFAQ.org; 02-22-2010.
41. 1 2  Eshatology – JewishEncyclopedia; 02-22-2010.
42. ↑  "Gehinnom is the Hebrew name; Gehenna is Yiddish." Gehinnom – Judaism 101 websourced 02-10-2010.
43. ↑  „Gan Eden and Gehinnom". Jewfaq.org. Посетено на 2011-06-30.
44. ↑  „End of Days". Aish. 11 January 2000. Посетено на 1 May 2012.
45. 1 2  The Sacred Texts: Legends of the Jews, Chapter 1
46. ↑  *Qur'an*, 2:35, 7:19, 20:117, 61:12
47. ↑  See list of occurrences.
48. ↑  Patrick Hughes, Thomas Patrick Hughes *Dictionary of Islam* Asian Educational Services 1995 ISBN 978-8-120-60672-2 p. 133
49. ↑  Leaman, Oliver *The Quran, an encyclopedia*, p. 11, 2006
50. ↑  Wheeler, Brannon *Mecca and Eden: ritual, relics, and territory in Islam* p. 16, 2006
51. ↑  Shanavas, T.O. (September 6, 2019). „The Garden of Eden: An Earthly or Heavenly Garden? (from: Shanavas, T.O. (2005). Islamic Theory of Evolution: The Missing Link between Darwin and the Origin of Species. (p. 161-168).)". *Islamic Web Library*. Архивирано од изворникот на 28 May 2022. Посетено на 8 June 2022.
52. ↑  „Gnosticism - Apocryphon of John". Encyclopædia Britannica. Посетено на 2022-01-28.
53. ↑  Curtius 1953 harvnb error: no target: CITEREFCurtius1953 (help)
54. ↑  „Dante Lab at Dartmouth College: Reader". *dantelab.dartmouth.edu*. Посетено на 2021-11-06.

Библиографија
-------------

* Brown, John Pairman (2001). *Israel and Hellas, Volume 3*. Walter de Gruyter. ISBN 9783110168822.
* Cohen, Chaim (2011). „Eden". Во Berlin, Adele; Grossman, Maxine (уред.). *The Oxford Dictionary of the Jewish Religion*. Oxford University Press. ISBN 9780199730049.
* Curtius, Ernst Robert (1953). *European Literature and the Latin Middle Ages*. Princeton UP. ISBN 978-0-691-01899-7. Translated by Willard R. Trask.
* Davidson, Robert (1973). *Genesis 1-11* (commentary by Davidson, R. 1987 [Reprint]. изд.). Cambridge, Eng.: Cambridge University Press. ISBN 9780521097604.
* Levenson, Jon D. (2004). „Genesis: Introduction and Annotations". Во Berlin, Adele; Brettler, Marc Zvi (уред.). *The Jewish Study Bible*. Oxford University Press. ISBN 9780195297515.
* Mathews, Kenneth A. (1996). *Genesis*. Nashville, Tenn.: Broadman & Holman Publishers. ISBN 9780805401011.
* Smith, Mark S. (2009). „Introduction". Во Pitard, Wayne T. (уред.). *The Ugaritic Baal Cycle, volume II*. BRILL. ISBN 978-9004153486.
* Speiser, E.A. (1994). „The Rivers of Paradise". Во Tsumura, D.T.; Hess, R.S. (уред.). *I Studied Inscriptions from Before the Flood*. Eisenbrauns. ISBN 9780931464881.
* Stordalen, Terje (2000). *Echoes of Eden*. Peeters. ISBN 9789042908543.
* Swarup, Paul (2006). *The self-understanding of the Dead Sea Scrolls Community*. Continuum. ISBN 9780567043849.
* Tigchelaar, Eibert J. C. (1999). „Eden and Paradise: The Garden Motif in some Early Jewish Texts (1 Enoch and Other Texts Found at Qumran)". Во Luttikhuizen, Gerard P (уред.). *Paradise Interpreted*. Themes in Biblical narrative. Leiden: Konninklijke Brill. ISBN 90-04-11331-2.
* Willcocks, Sir William, Hormuzd Rassam. *Mesopotamian Trade. Noah's Flood: The Garden of Eden*, in: The Geographical Journal 35 Архивирано на {{{2}}}. No. 4 (April 1910). DOI: 10.2307/1777041

Надворешни врски
----------------

* Garden of Eden на Ризницата ?
* Many translations of II Kings 19:12
* „Eden". *The American Cyclopædia*. 1879.