**Горногермански јазици** или **горногермански наречја** (германски: *hochdeutsche Mundarten*) — група наречја на германскиот јазик кои се говорат јужно од Бенратската и Ирдингенската изоглоса во средна и јужна Германија, Австрија, Лихтенштајн, Швајцарија, Луксембург и источна Белгија, како и соседните делови од Франција (Елзас и северна Лотарингија), Италија (Јужен Тирол), Чешка (Бохемија) и Полска (Горна Шлеска). Застапени се и во дијаспората во Романија, Русија, САД, Бразил, Аргентина, Мексико, Чиле и Намибија.

Групата ја одликува горногерманското поместување на согласките, што ја дели од долногерманската (долносаксонска) и долнофранконската (вклучувајќи го холандскиот) во склоп на континенталниот западногермански дијалектен континуум.

Класификација
-------------

Денешната распределеност на континенталните горногермански јазици:  

  Средногермански дијалекти
  Горногермански дијалекти
Како стручен поим, „горно-" потекнува од наречјата во попланинските делови на Германија, од кои произлегле литературниот (стандарден) германски, јидиш и луксембуршкиот. Се однесува на Германското Средногорје и алпските подрачја на средна и јужна Германија; тука влегуваат и Луксембург, Австрија, Лихтенштајн и најголемиот дел од Швајцарија. Наспроти ова имаме долногермански говори, кои се зборуваат во низинските краишта и долж рамните крајбрежја на Северногерманската Низина.

Горногерманските јазици во оваа поширока смисла можат да се поделат на горногермански дијалекти (*Oberdeutsch*, каде спаѓаат австриските и швајцарските дијалекти), средногерманските (каде влегува луксембуршкиот, кој самиот денес е литературен) и горнофранконскиот, кој е преоден.

Се разликуваат од другите западногермански јазици по тоа што има го имаат претрпено горногерманското поместување на согласките oколу 500 г. Еве споредба:

| Македонски | Долнгоермански | Горногермански | Поместување |
| --- | --- | --- | --- |
| тава | Pann | Pfanne | од [p] во [p͡f] |
| два | twee | zwei | од [t] во [t͡s] |
| прави | maken | machen | од [k] во [x] |

Кај најјужните горноалемански дијалекти се случило уште поголемо поместување; *Sack* се изговара [z̥ak͡x] (од [k] во [k͡x]).

Историја
--------

Старогорногерманскиот настанал околу 500 г. Околу 1200 г. швапските и источнофранконските дијалекти на средногорногерманскиот се наметнале како дворски и поетски јазици под власта на дијастијата Хоенштауфен.

Поимот „горногермански" во средна и јужна Германија (Горна Саксонија, Франконија, Швабија, Баварија) и Австрија првпат е засведочен во XV век. Постепено истиснувајќи ги долногерманските наречја почнувајќи од раниот нов век, раноновогорногермански наречја, особено источносредногерманските на Лутеровата Библија ги удриле темелите за создавањето на литературниот германски.

Семејство
---------

Поделбата на потсемејства и групи на германските говори не е јасно определена, бидејќи највеќето се прелеваат еден во друг, при што соседните се меѓусебно разбирливи, а одделените не се. Покрај ова, никогаш не постоел „прагорногермански јазик". Од овие и други причини, замислата да се претстават западногерманските јазични облици во дрво е доста спорна меѓу јазичарите. Следнава класификација треба да ја има предвид таа поставеност на нештата.

* **средногермански дијалекти**
	+ *источносредногермански*, вкл. литературниот германски
		- тириншки
		- горносаксонски, вкл. рудноплаински
		- јужномарковски
		- лужички
		- шлески (денес застапен меѓу германското малцинство во Горна Шлеска, Полска)
		- горнопруски (речиси изумрен)
	+ *западносредногермански дијалекти*
		- среднофранконски
			* рипуарски
			* мозелофранконски дијалекти, вкл. лумсекбуршкиот
				+ риограндски хунсрички (од хунсричкиот дијалект)
		- рајнскофранконски
			* фалечки, вкл. лотариншкофранконски (Франција)
				+ пенсилвански (во САД и КАнада)
			* хесенски
* **горнофранконски**, во преодното подрачје помеѓу средногерманскиот и горногерманскиот
	+ *источнофранконски*
	+ *јужнофранконски*
* **горногермански дијалекти** (*Oberdeutsch*)
	+ *алемански* во поширока смисла или западногорногермански, вклучувајќи ги швајцарските дијалекти
		- швапски
		- долноалемански, including алзашкиот/елзаски и базелскиот
		- горноалемански
		- највисокоалемански
	+ *баварски* or источногорногермански (*Ostoberdeutsch*), вкл. австриските дијалекти
		- севернобаварски
		- среднобаварски, вкл. виенски
		- јужнобаварски, вкл. мокенски во Трентино, Италија
		- цимбриски (речиси изумрен)
		- хутерски (во Канада и САД)
* **јидиш** — се развил од средногорногерманскиот
* **лангобардски** — изумрен, спорна категоризација

Поврзано
--------

* Западногермански јазици

Наводи
------

1. ↑  Ова не треба да се помеша со горногерманските дијалекти (*Oberdeutsch*), кои се подгрупа на овие наречја.
2. ↑  Russ, Charles. The Dialects of Modern German: A Linguistic Survey. Routledge, 1989
3. ↑  Robinson, Orrin. Old English and its Closest Relatives. Routledge, 1994.
4. ↑  Russ, Charles. The German Language Today: A Linguistic Introduction. Routledge, 1994.
5. ↑  „Ethnologue: East Middle German". Посетено на 24 ноември 2010.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Современи германски јазици |
| --- |
|  |
| Северногермански | 

|  |  |
| --- | --- |
| Западноскандинавски | исландски •  норвешки (новонорвешки) •  фарски |
|  |
| Источноскандинавски | дански •  норвешки (букмол) •  шведски |

 |
|  |
| Западногермански | 

|  |  |
| --- | --- |
| Англофризиски | англиски •  западнофризиски •  затерландски фризиски •  севернофризиски •  шкотски |
|  |
| Долнофранконски | африканс •  зеландски •  лимбуршки •  фламански •  холандски |
|  |
| Долногермански/холандски долносаксонски | ахтерхучки •  велувски •  вестфалиски •  гронингенски •  дрентски •  источнофризиски долносаксонски •  менонитски долногермански •  долногермански •  саландски •  стелингверфски •  твентски |
|  |
| Горногермански | 

|  |  |
| --- | --- |
| Средногермански | виламовски •  германски •  горносаксонски •  келнски •  луксембуршки •  мајнско-франконски •  пенсилваниски •  риограндски хунсрички •  фалечки •  шлески |
|  |
| Горногермански | баварски •  валзерски •  колонијален алемански •  мокено •  хутерски •  цимбриски •  швајцарски •  швапски |
|  |
| Јидиш | јидиш |

 |

 |

 |