**Договорените мерки за зачувување на антарктичката фауна и флора** — збир на мерки за заштита на животната средина кои биле прифатени на третиот Консултативен состанок на Антарктичкиот договор во Брисел во 1964 година. Договорените мерки биле формално на сила како дел од Антарктичкиот договор од 1982 до 2011 година, кога биле повлечени бидејќи принципите биле целосно заменети со подоцнежните договори како што е Протоколот за заштита на животната средина од 1991 година кон Антарктичкиот договор. Договорените мерки биле усвоени со цел да се продолжи меѓународната соработка во рамките на администрацијата на Антарктичкиот договор и да се промовира заштитата на природните еколошки системи на Антарктикот, истовремено овозможувајќи научно проучување и истражување.

Договорените мерки биле првите обиди според Договорот да се даде приоритет на зачувувањето на дивиот свет и заштитата на животната средина. Ова било потребно поради зголемениот човечки интерес за истражување, наука и риболов, кои извршиле притисок врз природната флора и фауна. Тие се покажале успешни и го воделе патот за построга заштита на животната средина во иднина.

Историја
--------

Интересите на Антарктикот во доцните 1940-ти се зголемувале, при што нациите се бореле за територија во регионот на Антарктичкиот Полуостров. Стравот од отворен судир од овие нации, како и стравот од вклучување на Антарктикот во Студената војна меѓу Соединетите Американски Држави и Советскиот Сојуз, довеле до првите расправи за антарктичката дипломатија и договори. Ова довело до преговори за Антарктичкиот договор во 1959 година во кои се состана Меѓународната програма за геофизичка година на Антарктикот за да разговара за научни трудови од 12 земји учеснички, во врска со науката и истражувањето на Антарктикот. Присутните 12 нации исто така биле членови на Научниот комитет за истражување на Антарктикот (НКИА) кој бил основан една година пред тоа во 1958 година. НКИА бил формулиран како меѓународно здружение на биолози и други научници заинтересирани за истражување на Антарктикот, и ги вклучил Аргентина, Австралија, Белгија, Чиле, Франција, Јапонија, Нов Зеланд, Норвешка, Јужна Африка, Обединетото Кралство, САД и СССР. Формирањето на НКИА и Антарктичкиот договор им овозможило на научниците да се залагаат за напорите и политиката за зачувување на Антарктикот, што довело до првите расправии за воспоставување на договорените мерки за зачувување на антарктичката фауна и флора.

Меѓународната програма на Антарктикот за геофизичка година претставува почеток на загриженоста за дивиот свет на Антарктикот, бидејќи напорите на геофизичките научници да го истражат Антарктикот се покажале дека ненамерно ѝ наштетуваат на флората и фауната на Антарктикот. Биолозите барале да се подигне свеста дека Антарктикот не е безживотна тундра, туку всушност има див свет кој е исклучително ранлив на човечко мешање. Секретарот на НКИА, Гордон Робин, објавил труд за колегата научник Роберт Керик во *Билтен* за да донесе дополнителна свест за барањето за зачувување на Антарктикот. Керик, заедно со други истакнати научници, Вилијам Џ.Л. Сладен, Роберт Фала, Карл Еклунд, Жан Превост и Роберт Кушман Марфи биле меѓу најгласните придонесувачи за позицијата на НКИА за конзервација.

Бидејќи сите овие научници биле специјализирани во областа на птиците, нивната прва акција за зачувување на Антарктикот се случила на Меѓународниот совет за заштита на птиците во 1960 година, во кој тие повикале конкретно за заштита на птиците на Антарктикот. По ова, НКИА продолжил да има голем глас во залагањето за зачувување на Антарктикот, при што Роберт Керик зборувал на четвртиот состанок на НКИА во 1960 година за да одговори на конкретните причини зошто е неопходно зачувувањето, како и да даде препораки за законодавство. По овие состаноци, НКИА им ги доставил на страните од Антарктичкиот договор со нивниот извештај и од таму започнале првите разговори за договорените мерки меѓу членките на Антарктичкиот договор.

Преговори
---------

 Премиерот Менцис (лево) и министерот за морнарица, Џон Гортон (десно), во Парламентот во Канбера 1961 година, на првиот консултативен состанок на Антарктичкиот договор.
Во јануари 1960 година, американскиот претставник за Договорот за Антарктикот, Пол Даниелс, побарал за зачувувањето да биде формално дискутирано на првиот Консултативен состанок на Антарктичкиот договор. По ова, учеството на САД се намалило, а британската влада била единствениот силен застапник за зачувување. Брајан Робертс од Министерството за надворешни работи започнал да повикува на посебна Конвенција за зачувување на Антарктикот. На првиот Консултативен состанок на Антарктичкиот договор во Канбера во 1961 година, страните се согласиле дека е потребен некаков облик на напори за зачувување и ја имплементирале Препораката I-VIII; многу широк сет на привремени насоки кои инкорпорирале голем дел од извештајот НКИА. По овој состанок, Робертс продолжил да се залага за официјален договор и подготвил целосна Конвенција за да им ја претстави на другите страни. На 6 јуни 1963 година сите групи се состанале за да разговараат за три позиционирани документи за конзервација: британскиот нацрт и одговорите на споменатиот нацрт од Чиле и Советскиот Сојуз. Во септември 1963 година, американските претставници објавиле свој нацрт насловен како „*Договорени мерки*" наместо Конвенција, и ја вклучиле преамбулата од Советите и голем дел од британскиот нацрт со мали промени во специфичната терминологија. САД тврделе дека Мерките би биле подобри од посебна Конвенција бидејќи Мерките ќе потпаднат под надлежност на Антарктичкиот договор и ќе ги делат истите администрации.

На третиот Консултативен состанок на Антарктичкиот договор во Брисел во јуни 1964 година, договорените мерки биле донесени како Препорака VIII. И покрај тоа, биле потребни 18 години пред да бидат ефективни во 1982 година, откако Јапонија станала последната земја што ги потпишала. 12-те земји што требало да потпишат за мерките да бидат ефективни, се истите 12 кои го формулирале Научниот комитет за истражување на Антарктикот (НКИА); Аргентина, Австралија, Белгија, Чиле, Франција, Јапонија, Нов Зеланд, Норвешка, Јужна Африка, Обединетото Кралство, САД и Советскиот Сојуз. Во текот на 18-те години, страните се однесувале како мерките да се во сила, при што цел Антарктик се сметал за „Посебно заштитено подрачје".

Резиме на договорените мерки
----------------------------

Договорените мерки за зачувување на антарктичката фауна и флора се состоеле од четиринаесет членови, од кои четири биле само формални. Мерките се применуваат на копнени области јужно од географската широчина 60°S кои потпаѓаат под јурисдикција на Антарктичкиот договор. Во член I експлицитно било наведено дека тоа е со исклучок на областите на отворено море кои остануваат под меѓународното право. Првиот член, исто така, вклучувал одредби за да се обезбеди дека сите анекси на договорените мерки се сметаат за дел од самите мерки. Влада-учесничка може да биде изземена од овие Мерки само во „*екстремни околности*", како што се потенцијални загуби на човечки животи или настан што може да ја загрози благосостојбата на големите бродови како што се бродови и авиони. Договорените мерки строго забранувале обид за убивање, повредување или заловување на автохтони цицачи или птици без дозвола во членот VI, а во членот VIII забранува возење возила и собирање автохтона флора без дозвола. Во двата случаи, дозволата би била обезбедена само со „*привлечна научна цел*" и со уверување дека екологијата нема да биде загрозена од овие дејства. Дозволите за овие активности имале специфични услови и биле обезбедени само на владата учесничка во случај на ограничени количини храна за луѓе или кучиња, за научно истражување или за обезбедување примероци за образование. Членот VI, исто така, наложува дека дозволите треба да се ограничат по број од владите учеснички за да се осигура дека автохтоните видови нема да бидат убиени повеќе отколку што може природно да се компензира во текот на годината.

Договорените мерки, исто така, се зацртани да спречат штетно мешање на природните услови во член VII, и обезбедуваат детален список на активности кои се сметаат за штетни. Овие активности вклучуваат предизвикување гласни звуци во близина на дивиот свет, летање авиони премногу блиску до дивиот свет, дозволување на кучињата да трчаат слободно и прекумерно човечко вознемирување за време на периодите на размножување. Членот VI, исто така, наведува дека владите-учеснички мора да преземат соодветни активности за да се спречи загадувањето на водите. Најзабележително, договорените мерки ги назначиле сите применети области како „Посебно заштитени подрачја" во член VIII, за да се нагласи ранливоста на домашната флора и фауна на Антарктикот. Дополнително, воведувањето на неавтохтона флора и фауна било забрането во член IX, освен ако не е поддржано со дозвола одобрена со Анекс В.  Ова не ја вклучува флората и фауната увезени за употреба на храна, сè додека не ги загрозува екосистемите на Антарктикот. Овој дел, исто така, ја истакна улогата на секоја влада-учесничка во спречувањето на воведувањето на болеста, при што Анекс Д наведува листа на мерки на претпазливост за да се спречи тоа. Договорените мерки, исто така, воспоставиле рамка за владите-учеснички да комуницираат и споделуваат податоци за домашните птици и цицачи на Антарктикот во член XII. Ова вклучува информации за тоа колку броеви од секој вид биле убиени или заробени годишно со дозвола за употреба како храна или научна студија. Оваа комуникација обезбедила транспарентност и им овозможило на владите-учеснички да го одредат нивото на заштита на секој домороден вид потребен за заштита и зачувување на флората и фауната на Антарктикот.

Ратификација
------------

Конвенцијата била ратификувана и од членки чија ратификација е потребна за стапување во сила како и од други.

Следува список на земјите-членки:

| Земја | Датум | Потребни за влегување во сила |
| --- | --- | --- |
|  Аргентина | 000000001965-09-03-00003 септември 1965 | Да |
|  Австралија | 000000001964-09-02-00002 септември 1964 | Да |
|  Белгија | 000000001964-12-07-00007 декември 1964 | Да |
|  Бразил | 000000001986-10-27-000027 октомври 1986 | Не |
|  Чиле | 000000001965-02-26-000026 февруари 1965 | Да |
|  Кина | 000000001985-12-11-000011 декември 1985 | Не |
|  Франција | 000000001965-03-17-000017 март 1965 | Да |
|  Германија | 000000001981-02-17-000017 февруари 1981 | Не |
|  Индија | 000000001988-03-07-00007 март 1988 | Не |
|  Италија | 000000001987-04-22-000022 април 1987 | Не |
|  Јапонија | 000000001965-01-19-000019 јануари 1965 | Да |
|  Нов Зеланд | 000000001964-12-01-00001 декември 1964 | Да |
|  Норвешка | 000000001965-12-01-00001 декември 1965 | Да |
|  Полска | 000000001977-07-11-000011 јули 1977 | Не |
|  ЈАР | 000000001964-10-05-00005 октомври 1964 | Да |
|  Јужна Кореја | 000000001995-05-10-000010 мај 1995 | Не |
|  СССР | 000000001965-02-20-000020 февруари 1965 | Да |
|  Шпанија | 000000001988-04-08-00008 април 1988 | Не |
|  Обединето Кралство | 000000001964-12-04-00004 декември 1964 | Да |
|  САД | 000000001966-07-27-000027 јули 1966 | Да |
|  Уругвај | 000000001989-10-10-000010 октомври 1989 | Не |

Други договори
--------------

### Конвенција за зачувување на антарктичките фоки

Договорените мерки за зачувување на антарктичката фауна и флора, покриваат само копнени области јужно од географската ширина 60°S, и затоа нема мерки за заштита на морето или лебдечкиот мраз. Ова е и покрај напорите на Роберт Керик и австралиската партија, кои силно се залагале да се вклучат во договорените мерки, за заштита на животните кои го поминуваат најголемиот дел од својот живот на мраз или во морињата околу Антарктикот. Ова прашање било поправено со потпишувањето на Конвенцијата за зачувување на антарктичките фоки во 1972 година и претставува првиот договор по Договорените мерки.

### Конвенција за зачувување на морските живи ресурси на Антарктикот

Во 1975 година, на Осмиот Консултативен состанок на Антарктичкиот договор, тие ја усвоиле Препораката VIII-10 за заштита на морскиот свет, кои биле исклучени од опсегот на договорените мерки. Ова прашање станало сè поитно поради обемните риболовни практики и прекумерниот риболов на антарктичкиот крил кој станал популарен во доцните 1960-ти до средината на 1970-тите. Во 1978 година тие одржале Конференција за зачувување на морските живи ресурси на Антарктикот што резултирало со потпишување на Конвенцијата за зачувување на морските живи ресурси на Антарктикот (CCAMLR) во 1980 година. Ова претставува првиот договор за зачувување во светот кој го штити екосистемот (морскиот живот) наместо поединечниот вид како фоките.

### Билатерални договори

Биле воведени многу ажурирани мерки за решавање на слични прашања од договорените мерки на консултативните состаноци на Антарктичкиот договор, како што се член 3.2 и Анекс II на Протоколот за заштита на животната средина на Антарктичкиот договор. Протоколот, инаку познат како „Мадридски протокол" стапил во сила во 1998 година и забранил рударство или активност на минерални ресурси на Антарктикот. Членот 3.2 е сличен на договорените мерки бидејќи спречува штета на природниот див свет на Антарктикот. Анекс II, исто така, се однесува на договорените мерки со забрана на штетното мешање и внесување на паразити или странски видови без дозвола, како и дефинирање на посебно заштитени подрачја и видови. Анекс V од Протоколот за животна средина го следел оној на договорените мерки, со назначување „*Посебно заштитени подрачја*" на Антарктикот, и бил усвоен посебно во 1991 година и стапил во сила од 2002 година наваму. За разлика од договорените мерки, Анекс V, исто така, ги означува морските области што треба да се вклучат во опсегот на „Посебно заштитени подрачја на Антарктикот". Всушност, Анекс V додал неколку различни слоеви на заштита за копнените области на Антарктикот, со воведување „Посебно заштитени подрачја на Антарктикот", „Специјално управувани подрачја на Антарктикот" и „ Историски локалитети и споменици". Како и со договорените мерки, „Посебно заштитените подрачја на Антарктикот" биле дефинирани во Анекс V од Еколошкиот протокол како област заштитена за одржување на еколошки, научни, историски и естетски одлики и бара дозвола за влез. „*Специјално управувана област на Антарктикот*" била дефинирана како област во која може да се спроведуваат активности и не бара дозвола за влез, но страните мора да продолжат да го минимизираат нивното еколошки влијание и да избегнуваат судири меѓу владите-учеснички. И на крај, „*Историските локалитети и споменици*" на Антарктикот биле дефинирани како области од значајна историска важност и може да бидат предложени од која било влада учесничка.

Договорените мерки, исто така, значително се фокусирале на забраната на штетното човечко мешање, и оттогаш биле усвоени неколку други договори за управување со човечкото вознемирување. Ова ја вклучува Препораката XVIII-1 од 1994 година: Насоки за посетителите на Антарктикот, како и Насоките од 2004 година за работа на авиони во близина на концентрации на птици на Антарктикот. Препораката XVIII-1 ги обезбедува главните прописи за туристите и експедициите на Антарктикот и бара поднесување извештаи за нивните посети. Во Препораката експлицитно се наведени забранети активности за туристите со цел да се спречи штетно мешање со дивиот свет, како и упатства за почитување на заштитените подрачја и научно-истражувачките капацитети и опрема. Насоките, исто така, вклучуваат одредби за спречување на човечки отпад, загадување и обезличување на имотот, вклучително и гравирање или сликање на природни карпи. Насоките за работа на авиони во близина на концентрации на птици на Антарктикот го следат законодавството предвидено со договорените мерки во смисла на забрана на авиони во близина на природниот див свет за да се спречи нарушување. Насоките биле усвоени од страна на Консултативните страни од Договорот за Антарктикот во 2004 година и наведуваат специфични прописи за заштита на дивиот свет преку обесхрабрување на авионите да летаат под 610 метри над нивото на земјата, слетување на 930 метри на колонии птици, лебдење или правење повторени поминувања над дивиот свет и летање на помалку од 460 метри од крајбрежјето.

Поврзано
--------

* Антарктички договор
* Национална програма на Антарктикот
* Истражувачки станици на Антарктикот
* Меѓународен совет за наука (ICSU)
* Меѓународна геофизичка година (IGY)
* Меѓународна поларна година (IPY)

Наводи
------

1. ↑  „Antarctic Treaty database – Decision 1 (2011) – ATCM XXXIV – CEP XIV, Buenos Aires". *ats.aq*. Посетено на 2021-05-16.
2. 1 2  „PROTOCOL ON ENVIRONMENTAL PROTECTION TO THE ANTARCTIC TREATY (1991)". *sedac.ciesin.columbia.edu*. Архивирано од изворникот на 2021-04-19. Посетено на 2021-04-21.
3. 1 2 3 4 5  Roberts, B. B. (1977-05-26). „Conservation in the Antarctic". *Philosophical Transactions of the Royal Society of London. B, Biological Sciences*. **279** (963): 97–104. Bibcode:1977RSPTB.279...97R. doi:10.1098/rstb.1977.0074. ISSN 0080-4622.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  „Agreed Measures for the Conservation of Antarctic Fauna and Flora". *sedac.ciesin.columbia.edu*. Архивирано од изворникот на 2021-04-17. Посетено на 2021-04-17.
5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16  Antonello, Alessandro (2014-07-03). „Nature conservation and Antarctic diplomacy, 1959–1964". *The Polar Journal*. **4** (2): 335–353. doi:10.1080/2154896X.2014.954882. ISSN 2154-896X.
6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Antonello, Alessandro (2019-07-04), „Principles for "Unprincipled Men": Filling the Household of Antarctic Nature", *The Greening of Antarctica*, Oxford University Press: 19–48, doi:10.1093/oso/9780190907174.003.0002, ISBN 978-0-19-090717-4, Посетено на 2021-04-17
7. 1 2 3  „History of the Antarctic Treaty". *www.antarctica.gov.au*. Посетено на 2021-04-19.
8. ↑  National Science Foundation (1970). „Division of Polar Programs". *Antarctic Journal of the United States*. **5–6**: 69–73.
9. ↑  Anderson, David (January 1968). „The conservation of wildlife under the Antarctic Treaty". *Polar Record* (англиски). **14** (88): 25–32. doi:10.1017/S0032247400056254. ISSN 1475-3057.
10. 1 2 3 4 5 6  „Agreed Measures for the Conservation of Antarctic Fauna and Flora". *www.ecolex.org*. Посетено на 2021-05-16.
11. ↑  „Decision VIII (1964)". *Antarctic Treaty Secretariat*. Посетено на 27 January 2012.
12. ↑  „CONVENTION FOR THE CONSERVATION OF ANTARCTIC SEALS". *sedac.ciesin.columbia.edu*. Архивирано од изворникот на 2021-05-07. Посетено на 2021-05-15.
13. 1 2 3  „History of the Convention | CCAMLR". *www.ccamlr.org*. Посетено на 2021-04-21.
14. ↑  „Convention for the Conservation of Antarctic Marine Living Resources". *www.antarctica.gov.au* (англиски). Посетено на 2021-05-15.
15. 1 2 3  „Fauna and Flora | Antarctic Treaty". *ats.aq*. Посетено на 2021-04-17.
16. ↑  Wauchope, HS; Shaw, JD; Terauds, A (February 2019). „A snapshot of biodiversity protection in Antarctica". *Nature Communications*. **10** (1): 946. Bibcode:2019NatCo..10..946W. doi:10.1038/s41467-019-08915-6. ISSN 2041-1723. PMC 6391489. PMID 30808907.
17. 1 2 3  „Environmental Protocol | Antarctic Treaty". *www.ats.aq*. Посетено на 2021-05-20.
18. 1 2  „Protocol on Environmental Protection to the Antarctic Treaty (The Madrid Protocol)". *www.antarctica.gov.au* (англиски). Посетено на 2021-05-20.
19. 1 2  „Summary of the Protocol on Environmental Protection to the Antarctic Treaty". *www.env.go.jp*. Посетено на 2021-05-20.
20. 1 2  „Tourism and non Governmental Activities | Antarctic Treaty". *www.ats.aq*. Посетено на 2021-05-20.
21. ↑  „Visitor guidelines". *www.antarctica.gov.au* (англиски). Посетено на 2021-05-20.
22. 1 2  „Guidelines and Procedures". *www.ats.aq*. Посетено на 2021-05-20.
23. ↑  Harris, Colin M. (October 2005). „Aircraft operations near concentrations of birds in Antarctica: The development of practical guidelines". *Biological Conservation*. **125** (3): 309–22. doi:10.1016/j.biocon.2005.04.002. ISSN 0006-3207.

Надворешни врски
----------------

 
Викиизвор на англиски јазик содржи текст на тема:
***Agreed Measures for the Conservation of Antarctic Fauna and Flora***

* Full text of document Архивирано на 9 мај 2020 г.