**Новоросијск** (рускиː Новороссиийск, адигејски: ЦӀэмэз) е град во Краснодарскиот крај, Русија. Тој е главното пристаниште на Црното Море во земјата и водечко руско пристаниште за извоз на жито. Тој е еден од ретките градови почестен со титулата град херој. Население: 241,952 (Попис од 2010 година), 241,952 (Попис од 2010 година); 232,079 (Попис од 2002 година); 185,938 (Попис од 1989 година).

Историја
--------

 Преглед на Новоросијск, август 2010 година
Во антиката, бреговите на заливот *Цемес* биле местото **Бата** (грчки: *Μπάτα*), античка грчка колонија специјализирана за трговија со жито. Меѓу другото, се споменува и во делата на Страбон и Птоломеј.

Следејќи ги кратките периоди на контрола на Римјаните и Хазарите, од 9 век па наваму, областа била дел од византиската Тема Керсонос (Провинција Херсон).

Во текот на 11 век, областа била надмината и контролирана од номади од евроазиската степа, предводена од Куманите. Подоцна во тој век, на византискиот цар Алексиj I Комнин (р.1081–1118) му пришле англосаксонски бегалци, кои ја напуштиле Англија по освојувањето на Норманите. Алексиј им понудил земја на овие бегалци во *Тема Керсонос,* ако можат да ја повратат од номадите и имаат современ доказ дека после тоа била основана византиско-англиска колонија. На пример, средновековните поморски табели споменуваат имиња на места на брегот на Кубан со можно англиско потекло, вклучително и пристаниште (сместено во близина или на идната локација Новоросијск) познато како **Сусако** (или *Сусачо*) - име што можеби е изведено од Сасекс. (Истите мапи покажуваат и северозападно од *Сусако*, река *Лондија*, која може да го изведе своето име од Лондон. )

Во 15 век, трговците од Џенова од Гисолфско семејство одржуваа трговска станица во оваа област. Археолошката истрага на сродните локалитети е во повој, но неколку интересни предмети се веќе откриени. 

 „Мапа на Кавкаскиот Истмус". Дизајнирано и нацртано од J. Гралс, 1856 година.
Од 1722 година, заливот е контролиран од страна на Отоманската тврдина, наречена **Сујук***.* Ова име може да потекнува од *Сусако* (види погоре) и, дури во 1769 година, областа понекогаш беше именувана во европските мапи како *Сузако* .

Крајбрежјето е отстапено на Русија во 1829 година како резултат на Руско-турската војна. По ова, адмиралите Михаил Лазарев и Николај Раевски основаа источна база за Црноморската флота на брегот во 1838 година. Пристаништето формираше витална алка во синџир на тврдините позната како крајбрежна линија на Црното Море, што се протегаше јужно до Сочи.

Во текот на остатокот на 19 век, Новоросијск се развиваше брзо. Го доби статусот на градот во 1866 година и стана главен град на Црноморското управа, најмалиот во Руската Империја, во 1896 година. Во декември 1905 година, градот бил седиште на краткотрајната Република Новоросијск. Од август 26, 1918 година до март 27, 1920 година, Новоросијск беше главниот центар на Белата армија на Деникин. Јужно руската влада на Деникин беше преместена на Крим и многу белци избегаа од Новоросијск во Цариград за време на евакуацијата на Новоросијск (1920).

Поголемиот дел од градот бил окупиран од германската и романската армија на септември 10, 1942. Мала единица советски морнари бранеле еден дел од градот, познат како Малаја Земља, 225 дена, почнувајќи од 4 февруари 1943 година, а градот бил ослободен од Црвената армија на 16 септември 1943 година. Херојската одбрана на пристаништето од страна на морнарите им овозможи на Советите да ја задржат сопственоста на градскиот залив, што ја спречи Аксис да го користи пристаништето за испорака на пратки. Новоросијск ја добил титулата Херојски град во 1973 година.

Во 1960 година, градот бил одбележан во делото на Дмитриј Шостакович „Новоросијск хими", пламенот на вечната слава (Опус 111б).

Во 2003 година, претседателот Владимир Путин потпишал указ за формирање поморска база за Црноморската флота во Новоросијск. Русија одвои 12,3 милијарди руби (околу 480 милиони долари) за изградба на новата база во периодот од 2007 до 2012 година. Изградбата на други објекти и инфраструктура во базата, вклучително и единици за крајбрежните трупи, авијација и логистика, ќе продолжи и понатака после 2012 година.

Рускиот закуп на пристанишни објекти во Севастопол, кој, иако е главната база на руската Црноморска флота, е дел од Украина, требало да истече во 2017 година. Украина објавила дека планира да не го обнови договорот за закуп; сепак, во април 2010 година рускиот и украинскиот претседател потпишал договор за продолжување на закупот за дваесет и пет години, со опција за понатамошно продолжување на пет години по истекот на новиот мандат. Сепак, во 2014 година Крим бил анексиран од Руската Федерација за време на кримската криза во 2014 година и како такво, прашањето за обновување на договорот за закуп не се поставува веднаш, додека Крим останува де факто дел од територијата на Руската Федерација.

Административен и општински статус
----------------------------------

Во рамките на административните поделби, заедно со дваесет и четири рурални локалитети е вграден како **Град Новоросијск** - административна единица со статус еднаков на окрузите. Како општинска поделба, Градот Новоросијск е инкорпориран како **Новоросијск урбан округ**.

Клима
-----

Новоросијск има топло-лето средоземна клима.

Економија
---------

Градот се протега по должината на брегот на пристаништето на заливот Цемес, кој е призната уште од античко време, како еден од супериорните заливи на Црното Море.

Комерцијалното морско пристаниште Новоросијск - со пазарна капитализација од 1.110.000.000 американски долари и акции котирани на Московската берза и Лондонската берза - служи за руското трговско море со региони на Азија, Близок Исток, Африка, Медитеранот и Јужна Америка. Тоа е најфреквентното нафтено пристаниште во Црното Море и терминалот на гасоводот од полето Тенгиз, развиен од конзорциумот за гасоводот Каспијан.

Новоросијск е исто така индустриски град, зависен од челик, преработка на храна и производство на метални производи и други производи. Екстензивните каменоломи od варовник снабдуваат важни фабрики со цемент во и околу градот. Градот е дом на Поморската државна академија и Политехничкиот институт Новоросијск.

Транспорт
---------

Новоросијск е поврзан со железница и автопати со главните индустриски и населени центри на Русија, Закавказја и Средна Азија. Јавниот превоз во границите на градот се состои од градски автобуси, тролејбуси и *маршрутки* (рутирани такси). Сепак, со текот на времето, сè повеќе и повеќе луѓе се потпираат на автомобилите како основно превозно средство.

Најблиските аеродроми, аеродромот Геленџик, аеродромот Анапа и аеродромот Краснодар, сместени на 33 километри, 53 километри и 172 километри далеку од градот, соодветно, нуди летови до многу градови во Русија.

Панорамски поглед на пристаништето

Спорт
-----

Фудбалскиот тим на градската асоцијација, ФК Черноморец Новоросијск, игра во втората руска дивизија.

Животна средина
---------------

Новоросијск не е одморалиште, но Анапа е на север и Геленџик на југ. Постојат неколку урбани населби под надележност на Новоросијск. Најпознат е Абрау-Диурсо, кој се состои од населено место на брегот на езерото Абрау и село на брегот на Црното Море, поврзано со ликвидатен планински пат.

Областа на Новоросијск е една од главните руски лозарски региони. Винарските визби на Абрау-Диурсо, основани од царот Александар III во 1870 година, произведуваат трпезни и пенливи вина за домашна потрошувачка.

Згради и градби
---------------

Пристаништето Новоросијск
Панорамски поглед на заливот Цемес
* Новоросијска ТВ кула
* Трговски центар "Краснаја Плошчад"
* Забавен парк „Ленин"
* Меморијал на Малаја Земља

Збратимени градови
------------------

Новоросијск е збратимен со:

|  |  |
| --- | --- |
| * Обединето Кралство Плимут, Обединетото Кралство *(од 1956)*
* Италија Ливорно, Италија *(од 1967)*
* Чиле Валпариасо, Чиле *(од 1968)*
* Шпанија Хихон, Шпанија*(од 1986)*
* САД Гејнсвил, Флорида, САД *(од 1988)*
* Бугарија Варба, Бугарија *(од 1999)*
 | * Хрватска Пула, Хрватска *(од 1999)*
* Романија Констанца, Романија *(од 2002)*
* Турција Самсун, Турција *(од 2007)*
* Русија Томск, Русија *(од 2008)*
* Ерменија Гавар, Ерменија *(од 2009)*
* Словенија Ново Место, Словенија *(од 2010)*
 |

Наводи
------

1. 1 2 3 4 5  Reference Information #34.01-707/13-03
2. ↑  Генеральный план городского округа муниципального образования город Новороссийск Краснодарского края. Схема административно-территориальных границ.
3. ↑  Федерална служба за државна статистика (2011). „Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1". *Всероссийская перепись населения 2010 года*. Федерална служба за државна статистика. Посетено на June 29, 2012.
4. ↑  „26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года". Федерална служба за државна статистика. Посетено на 23 јануари 2019.
5. 1 2 3  Law #686-KZ
6. ↑  „Об исчислении времени". *Официальный интернет-портал правовой информации*. 3 јуни 2011. Посетено на 19 January 2019.
7. ↑  Почта России. Информационно-вычислительный центр ОАСУ РПО. (*Russian Post*). Поиск объектов почтовой связи (*Postal Objects Search*) (на руски)
8. ↑  Green, Caitlin (19 May 2015). „The medieval 'New England': a forgotten Anglo-Saxon colony on the north-eastern Black Sea coast". Посетено на 25 February 2018.
9. ↑  Robert Forczyk, *The Caucasus 1942–43: Kleist’s race for oil*
10. ↑
11. ↑  
Michael J. Strauss (January 9, 2009). „And when the lease on Sevastopol expires?". International Herald Tribune. Посетено на 2009-01-09.
12. ↑  „Официјална страница". Архивирано од изворникот на 2021-01-20. Посетено на 2021-02-06.
13. ↑  „Официјална страница". Архивирано од изворникот на 2008-03-09. Посетено на 2021-02-06.
14. ↑  Международные Связи - Администрация муниципального образования город-герой Новороссийск (руски). Архивирано од изворникот на December 23, 2011. Посетено на December 21, 2011.
15. ↑  „Plymouth - Town Twinning". *Plymouth City Council*. Архивирано од изворникот на May 2, 2013. Посетено на 2013-07-14.
16. ↑  „Međunarodna suradnja Grada Pule". *Grad Pula* (хрватски и италијански). Архивирано од изворникот на May 5, 2012. Посетено на 2013-07-28.

Надворешни врски
----------------

* Официјална страница на Новоросијск (на руски)
* Комерцијално морско пристаниште Новоросијск
* Информативен портал на градот (на руски)
* Нашиот Новоросијск (на руски)
* Место на градот Новоросијск. Карта на Новоросијск Архивирано на 31 јули 2017 г. (на руски)
* Фотографии од Новоросијск (на руски)
* Полициско одделение Новоросијск Архивирано на 30 април 2016 г. (на руски)
* Советска топографска карта 1: 100,000