Функцијата *artanh*.
**Инверзни хиперболични функции** се инверзии на хиперболичните функциии: sh x - хиперболичен синус, ch x - хиперболичен косинус, th x - хиперболичен тангенс, cth - хиперболичен котангенс. Се нарекуваат и *ареа-функции* по латинскиот збор *area* - површина, бидејќи ја претставуваат површината на криволиниски триаголник меѓу темињата на хиперболата и почетокот на координатниот систем (в. хиперболични функции).

ареа-синус {\displaystyle \operatorname {arsh} x=\ln(x+{\sqrt {x^{2}+1}}),\;-\infty <x<\infty ,}
ареа-косинус {\displaystyle \operatorname {arch} x=\ln(x+{\sqrt {x^{2}-1}}),\;1<x<\infty ,}
ареа-тангенс {\displaystyle \operatorname {arth} x={\frac {1}{2}}\ln {\frac {1+x}{1-x}},\;-1<x<1,}
ареа-котангенс {\displaystyle \operatorname {arcth} x={\frac {1}{2}}\ln {\frac {x+1}{x-1}},\;x\in (-\infty ,-1)\cup (1,\infty ).}
Англосаксонските ознаки на хиперболичните синус, косинус, тангенс и котангенс се: sinh, cosh, tanh, coth, па соодветните инверзни функции се означуваат со arsinh, arcosh, artanh, arcoth. Заради аналогија со тригонометријата, истите функции понекога се нарекуваат и аркус-функции, со наставката хиперболични за да се разликуваат од тригонометриските функции. Оттаму доаѓаат скратениците: arcsinh, arccosh, arctanh, arccoth. Тогаш се читаат *аркус синус хиперболичен*, итн. Исто така, инверзните функции се означуваат со индексот "-1", така што ги имаме и следниве скратеници: sinh−1, cosh−1, tanh−1, coth−1. Се читаат:  *хиперболичен синус на минус прва*, итн.

Изводите на инверзните хиперболични функции се:

{\displaystyle (\operatorname {arsh} x)'={\frac {1}{\sqrt {x^{2}+1}}},}
{\displaystyle (\operatorname {arch} x)'={\frac {1}{\sqrt {x^{2}-1}}},}
{\displaystyle (\operatorname {arth} x)'={\frac {1}{1-x^{2}}},}
{\displaystyle (\operatorname {arcth} x)'=-{\frac {1}{x^{2}-1}}.}
Инверзните хиперболични функции често се јавуваат при интегрирање на рационални функции и квадратни ирационалности.

Во комплексната рамнина овие функции се повеќезначни. Кога во нивните формули се земат главните вредности на логаритмот се добиваат еднозначни гранки, т.н. главни вредности, кои се запишуваат arsh z, arch z, arth z. Инверзните хиперболични функции се поврзани со главните вредности на инверзни тригонометриски функции со формулите:

{\displaystyle \operatorname {arsh} z={\frac {1}{i}}\arcsin iz,}
{\displaystyle \operatorname {arch} z=i\arccos z,}
{\displaystyle \operatorname {arth} z={\frac {1}{i}}\operatorname {arctg} iz,}
{\displaystyle \operatorname {arcth} z=i\operatorname {arctg} iz,\;i^{2}=-1.}

Поврзано
--------

* Список на интеграли на инверзни хиперболични функции

Наводи
------

1. ↑  Gullberg 1997, стр. 539 harvnb error: no target: CITEREFGullberg1997 (help)
2. ↑  Eberhard Zeidler, Wolfgang Hackbusch and Hans Rudolf Schwarz, translated by Bruce Hunt, *Oxford Users' Guide to Mathematics* (Oxford: Oxford University Press, 2004). ISBN 978-0-19-850763-5. Section 0.2.13
3. ↑  Bronshtein, Semendyayev & Musiol 2007, стр. 91 harvnb error: no target: CITEREFBronshteinSemendyayevMusiol2007 (help)

Надворешни врски
----------------

* Хацевинкел, Михил, уред. (2001), „Inverse hyperbolic functions", *Математичка енциклопедија*, Шпрингер, ISBN 978-1556080104
* Inverse hyperbolic functions at MathWorld

|  |
| --- |
| **Тригонометриски и хиперболични функции** |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Синус | Косинус | Тангенс | Котангенс | Секанс | Косеканс |
| Функција | sin(x) | cos(x) | tg(x) | ctg(x) | sec(x) | cosec(x) |
| Инверзна | arcsin(x) | arccos(x) | arctg(x) | arcctg(x) | arcsec(x) | arccosec(x) |
| Хиперболична | sinh(x) | cosh(x) | tgh(x) | ctgh(x) | sech(x) | cosech(x) |
| Инв. хиперболична | arcsinh(x) | arccosh(x) | arctgh(x) | arcctgh(x) | arcsech(x) | arccosech(x) |

 |