Маж и жени во носии од село Опеница, **Охридско Поле** (1913)
Овие носии биле користени претежно во Охридско Поле (со исклучок на с. Подмоље, чија носија се надоврзува со таа од Струшко Поле) и историско-географскиот предел Дебрца.

Носии од Охридско Поле
----------------------

Охридско Поле заедно со крајбрежните села е расположено на североисточниот и источниот брег од Охридското Езеро. На север граничи со пределот Дебарца, Струшко Поле и Струшки Дримкол, на запад преку езерото со Албанија, а на југоисток преку планината Галичица со Преспа. Овој предел географски се надоврзува на неговите северни соседни предели со кои заедно прави географска целина, позната како Охридскиот крај. 

### Машката носија

Мажите од Охридскиот крај носеле бела платнена **кошула**, дискретно везана со црн, бел, црвен и син памучен конец на корилот (јаката) и „капаците" – манжетните (краевите) од ракавите. Составен дел од „зетовската кошула" е **фустанот** со многу клинови и долг до колената, наликувајки на „арнаутските фустанели", односно во „јанинска/грчка" форма. Околу половината опашувале „ален" црвен волнен **појас**, бил над белите клашнени **бечви** кои биле со црни гајтани. 

Над кошулата носеле бело клашнено **кундале** без ракави (вид елек), и бела клашнена **ќурдија** која била долга до колената и по сличен крој како женскиот клашеник. На главата носеле црвен **фес**, кој младоженците го украсувале со „мангура". Истиот се изостава од почетокот на ХХ век. На нозете носеле волнени **чорапи** орнаментирани на „алена" основа, кои се замениле со главно еднобојни чорапи (најчесто црни). Чорапите на горниот дел биле обмотани со црвени-пругасти волнени **дизги** (2-3cm). Над чорапите носеле **опинци** од свинска или говедска кожа. 

### Женската носија

Жена во носија од Охридско Поле
Женскиот рувет од Охридско се состои од бела платнена **кошула**, чиј традиционален вез бил изоставен во периодот меѓу двете светски војни. Под ракавите на кошулата носеле волнени **поманики**, долги од шаката до лактите, од почетокот на ХХ век биле правени од црвено кадифе. Над кошулата жените носеле бел срмен „**клашеник**" кој бил 30cm долг под појасот (прилично подолг кај крајбрежните села). 

Околу половината се опашувало црн **појас** во вид на гајтан, и скутина „***скутник***", кој се појавува како ***еднодиплен*** (црна основа со винести и срмени тесни пруги), ***дводиплен*** (црвена основа со разнобојни пруги) или *бели-шеќерни пругасти скутници*. **Џуница** од црвена-црна преѓа се опашувала неколку пати над појасот и скутникот, а во поново време се носеле 2-3 бели платнени ленти „**џунинчиња**" зад скутникот. Како горна облека, исто така носеле **џубе** (слична должина со клашеникот), од кое постоеле црно клашнено „*морно џубе*", украсено со црвени гајтани за невестите и „за радост" (карактетистично за јужните крајбрежни села); „*бело џубе*" кое било украсено со бели гајтани и се носело една година по свадбата; *бело клашнено џубе* украсено со бел памучен гајтан носено од нопаку во случај на голема жалост; *калајџиско џубе* од црн шајак; и „*срмено џубе*" од црна свита чоја. **Гунче** била горна облека со ќулавка, долга до појасот и се носела за време на зимата. Невести носеле бел клашнен **кусак** со куси ракави до лактите, украсен со свита чоја, гајтани и вез (по крој и декорација скоро идентичен со облеката „шегун" од Преспа). Жените носеле **сокај** составен од ќулавка, пишч, ограјци со појаси, и бели реси. Составен дел од сокајот бил **гајтанот**, кој бил нареден на клашна, на која се редело свитка (чоја), а на неа жолтаци, муниста, жабки, низан кит од аловна волна и ѓувезлија и надолу голем кит – реси, на нив е навиткан русумен. Под сокајот се носеле црни волнени „**сокајници**". 

Жените на главата носеле правоаголна бела платнена **марама** *„убрус" (60х80cm)*, од кои постоеле невестинска „голема" и „нокте" марама. На нозете носеле волнени **чорапи** орнаментирани на алена основа, но биле заменети со редуцирана орнаментација, или еднобојни биле везени.

Носии од Дебрца
---------------

Селани облечени во носии од село Лешани, **Дебрца** (1926, периодот меѓу светските војни)
### Машката носија

Мажите припиено на голо тело носеле бела **кошула** од памучно, ленено или конопно платно, често долга до колената, со везови околу корилот на вратот, на манжетните и на предните поли. Децата до 15 год. носеле кошула до глуждовите, бидејки до таа возраст не носеле долна облека (гашти, бечви, итн). Над кошулата се носело клашнен **џамадан**, кој бил црн/мрк за секојдневна корист, а бил бел и опточен со црни гајтани за време на празници, свадби или други свечени прилики. Важно е да се забележи дека џамаданот се правел или со или без ракави како негов составен дел. Меѓу џамаданот и кошулата понекогаш се носело и безракавна **џелатка** од црна клашна. Мажите исто така носеле **бечви** кои биле црни за секојдневна употреба, а биле бели и опточени со црни гајтани околу рабовите и џеповите за време на празнични прилики.

На главата се носело мијачко **кече**, а на нозете носеле волнени **чорапи** со везови од конци, а над нив носеле **објала** од црна или бела клашна и **опинци** од свинска или говедска кожа. Над сите облеки постарите мажи носеле **гунче** со куси ракави во зимно време, изработено од козина, а поретко од волна. Карактеристична сточарска облека била клашнената **гуна** која била со куси ракави и била долга до колена. Исто и таа се носела во зимно време.

Во селото Лешани, **голици** биле носени над објалата на нозете.

### Женската носија

Жените од овој предел носеле бела **кошула** од конопно, ленено, мезено или памучно „бубаќарно" платно, и истата со домашна „каделка" или куповна „ванелка" била везена на ракавите, предниците, корилот и на долниот дел. Под кошулата носеле бело правоаголно парче тн. „**грлувче**", кое било навезено со ситни вертикални редови направени од црн памучен конец. Истото се носело пред градите со панделка за врзување околу вратот. На рацете носеле **нараквичиња** плетени од волна или од куповно платно, долги од китката до лактите. Над сите облеки, жените носеле бел *клашеник* (од *клашна*) украсен со апликации од црвена и бордо чоја и со црвени рески по рабовите, станот и на предниците; везен со срма и жолта каденка. 

Околу половината, над клашеникот, се опточувало црн **појас** во вид на гајтан, и волнен **скутник**, долг до средината на листовите, ткаен со хоризонтални редови, меѓу кои имало везени мотиви „пилиња". За време на жалост се носело црна клашнена **џока** која била долга до под појасот, а понекогаш се носело и бело **џубе**, подолго од џоката, и украсено со гајтани и чоја. 

На нозете носеле волнени **чорапи**, орнаментирани на алена основа, кои биле долги до средината на листовите, но понатаму била намалена орнаментацијата и чорапите биле долги до колената. Над нив носеле получорапи тн. **калци**, долги од глуждовите до под колената, биле носени во летно време „да не не дупит слама", а во зимно време биле носени погоре „наместо гаќи". 

Невестите носеле богато везен **сокај** со ќулавка и широк превез, кој завршувал со реси долги 20-30см, над кој се носело црвен **гајтан**, долг до петиците, украсен со мониста и „жалки" завршувајки со црни реси, и бел **убрус**, вид на марама; а помладите носеле **тулбен**.

Користена литература
--------------------

* Монографии за селата Лешани, Лактиње, Оздолени, Слатински Чифлик, Сошани и Брежани; во врска со описот на машката носија од Дебрца (линкови од mk.cobiss.net)

Наводи
------

1. 1 2 3 4 5 6  Здравев, Ѓорѓи (1996). *Македонски Народни Носии I*. Скопје: Матица Македонска. стр. 100 до 104. ISBN 9989-48-009-5.
2. 1 2 3 4  Здравев, Ѓорѓи (1996). *Македонски Народни Носии I*. Скопје: Матица Македонска. стр. 99 и 100. ISBN 9989-48-009-5.

Надворешни Врски
----------------

* Брсјачка носија
* Охридско Поле
* Општина Охрид
* Дебрца (област)
* Дебрца (општина)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Македонски народни носии |
| --- |
|  |
| Мијачко-дебарски носии | Мала и Долна Река • Мавровско Поле и Горна Река • Дебарско Поле • Голо Брдо • Дебарски Дримкол | Детал од народна носија |
|  |
| Брсјачки носии | Мариово • Малесија • Струшки Дримкол • Прилепско-Битолско Поле • Кичевија, Порече и Железник (Демир Хисар) • Горна Преспа • Горни битолски села • Бабуна (Азот, Клепа) |
|  |
| Јужномакедонски носии | Леринско Поле • Леринска Река • Костурско • Бојмија • Долна Преспа • Солунско Поле |
|  |
| Струмско-местански носии | Радовишко и Струмичко Поле • Банско • Драма |
|  |
| Шопски носии | Славиште (источен дел) • Дурачка Река • Пијанец • Радовишки Шоплук • Малешево |
|  |
| Горновардарски носии | Кумановско • Скопска Котлина (Скопска Блатија и Скопска Црна Гора) • Полог (Горни Полог, Долни Полог, села под Сува Гора) • Овче Поле |

 |