Џозеф Стиглиц
**Џозеф Стиглиц** (англиски: *Joseph E. Stiglitz*; р. Гари, Индијана, 9 февруари 1943) — американски економист и добитник на Нобелова награда за економија во 2001 година. Поранешен потпретседател и главен економист на Светската банка, тој е познат по своите критички погледи на глобализацијата и на меѓународните финансиски институции како Меѓународниот монетарен фонд и Светска банка. Стиглиц е можеби најпознатиот современ економист со умерени левичарски убедувања.

Академска кариера
-----------------

Џозеф Стиглиц од 1960 до 1963 година студира на Амхерст Колеџ, а во четврта година се префрла на Масачусетскиот институт за технологија. Во 1967 година се стекнува со докторат на истата институција, а од 70-тите предава на Јеил, Станфорд, Оксфорд и Принстон. Денес Стиглиц е професор на Универзитетот Колумбија.

Во Клинтоновата администрација и Светската банка
------------------------------------------------

За време на Клинтоновата администрација, во периодот од 1995 до 1997 Стиглиц е претседател на Советот на економските советници на Претседателот, за потоа од 1997 до 2000 година да работи во Светската банка како виш потпретседател и главен економист.

Во времето кога веќе јасно почнуваат да се покажуваат негативните последици од политиката што ја спроведуваат ММФ и Светската банка кон неразвиените земји, Стиглиц почнува да станува сè покритичен кон таквата политика. Американската влада, а во прв ред секретарот за финансии Лоренс Самерс, реагираат до претседателот на Светската банка Џејмс Волфенсон да биде повлечен Стиглиц.

Во тој период, во април 2000 година, во една своја статија за „Њу рипаблик", Стиглиц ќе напише:

„Ќе кажат дека ММФ е арогантен. Ќе кажат дека ММФ навистина и не ги слуша земјите во развој на кои треба да им помага. Ќе кажат дека ММФ е таинствен и дека не е подложен на демократска одговорност. Ќе кажат дека економските ‘лекови’ на ММФ често ги прават работите уште полоши – претворајќи ги застоите во рецесии, а рецесиите во депресии. И ќе имаат право. Јас бев главен економист на Светската банка од 1996 година до минатиот ноември, за време на најсериозната глобална економска криза во последниот половина век. Видов како одговори ММФ во тандем со Департментот за финансии на САД. И бев шокиран."
Оваа статија беше објавена само една недела пред годишниот состанок на Светската банка и ММФ и предизвика силни реакции. Волфенсон, кој му даваше одредена заштита и поддршка на Стиглиц, под засилениот притисок од американската влада и грижејќи се за својот реизбор на чело на Светската банка, му дава отказ на Стиглиц.

Отворен критичар на глобализацијата
-----------------------------------

Во јули 2000 година Стиглиц ја основа Иницијативата за дијалог на политики, чија цел е да им помогне на земјите во развој да ги истражуваат алтернативите за своите политики и да овозможи пошироко учество на граѓаните при донесувањето на економските одлуки.

Во 2002 година ја пишува својата книга „Глобализацијата и незадоволството од неа", во која тврди дека ММФ ги става интересите на „својот најголем акционер", САД, над интересите на посиромашните земји за кои е основан да им служи. При тоа, Стиглиц наведува причини зошто глобализацијата го предизвикува незадоволството кај нејзините противници, во прв ред при случувањата во Сиетл 1999 година и во Џенова во 2001 година. Оваа книга многу брзо стана бестселер и е преведена на повеќе од 30 светски јазици, вклучително и на македонски.

Продолжувајќи со својот критичен однос кон глобализацијата во 2003 година ја објавува „Бурните 90-ти", во 2004 година - „Новата парадигма за монетарната економија", а во 2005 година - „Праведна трговија за сите". Во 2006 година ја објавува книгата „Да се направи глобализацијата да проработи".

Поврзано
--------

* Антиглобализам

Надворешни врски
----------------

* Страница на Џозеф Стиглиц
* Извадоци од „Глобализацијата и незадоволството од неа" (македонски)
* Статии од Џозеф Стиглиц објавени во „Окно"
* Џозеф Стиглиц, „Неолиберализмот мора да биде прогласен за мртов и погребан. Сега каде?", „Офнет".
* Џозеф Стиглиц, „Глобализацијата треба да се стави под контрола" Архивирано на 21 јули 2019 г. „Стандард", 11.08.2016.
* Џозеф Стиглиц, „Цената на 11-ти септември", „Фактор", 30.09. 2012.
* „ММФ прави голема шетата инсистирајќи на принципите на фундаментализација на пазарот!", интервју со Стиглиц објавено во „Капитал", бр. 117, 24.01.2002.
* „Стратегиите на ММФ се погрешни!", интервју со Стиглиц објавено во „Капитал", бр. 193.
* „ММФ конечно почна да учи од сопствените грешки", интервју со Стиглиц објавено во „Капитал", бр. 204, 29.09.2007.
* „Џозеф Стиглиц анализира зошто борбата со глобалната криза ни после шест години не носи резултати!?" Архивирано на 21 јули 2019 г. интервју со Стиглиц објавено во „Капитал", 15.12.2014.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Добитници на Нобеловата награда за економија |
| --- |
|  |
| 1969–1975 | 
* Рагнар Фриш / Јан Тинберген (1969)
* Пол Семјуелсон (1970)
* Сајмон Кузнец (1971)
* Џон Хикс / Кенет Ароу (1972)
* Василиј Леонтјев (1973)
* Гунар Мирдал / Фридрих Хајек (1974)
* Леонид Канторович / Тјалинг Копманс (1975)

 |  |
|  |
| 1976–2000 | 
* Милтон Фридман (1976)
* Бертил Олин / Џејмс Мид (1977)
* Херберт Сајмон (1978)
* Теодор Шулц / Артур Луис (1979)
* Лоренс Клајн (1980)
* Џејмс Тобин (1981)
* Џорџ Стиглер (1982)
* Жерар Дебре (1983)
* Ричард Стоун (1984)
* Франко Модиљани (1985)
* Џејмс Бјукенан (1986)
* Роберт Солоу (1987)
* Морис Але (1988)
* Тригве Ховелмо (1989)
* Хари Марковиц / Мертон Милер / Вилијам Форсајт Шарп (1990)
* Роналд Коуз (1991)
* Гари Бекер (1992)
* Роберт Фогел / Даглас Норт (1993)
* Џон Харсањи / Џон Форбс Неш / Рајнхард Зелтен (1994)
* Роберт Лукас (1995)
* Џејмс Мирлис / Вилијам Викри (1996)
* Роберт Мертон / Мајрон Шоулс (1997)
* Амартја Сен (1998)
* Роберт Мандел (1999)
* Џејмс Хекман / Даниел Мекфаден (2000)

 |
|  |
| 2001–денес | 
* Џорџ Акерлоф / Мајкл Спенс / Џозеф Стиглиц (2001)
* Даниел Канеман / Вернон Смит (2002)
* Роберт Енгл / Клајв Гренџер (2003)
* Фин Кидланд / Едвард Прескот (2004)
* Роберт Ауман / Томас Шелинг (2005)
* Едмунд Фелпс (2006)
* Леонид Гурвич / Ерик Мескин / Роџер Мајерсон (2007)
* Пол Кругман (2008)
* Елионор Остром / Оливер Вилијамсон (2009)
* Питер Дајмонд / Дејл Мортенсен / Кристофер Писаридес (2010)
* Томас Сарџент / Кристофер Симс (2011)
* Алвин Рот / Лојд Шапли (2012)
* Јуџин Фама / Ларс Петер Хансен / Роберт Шилер (2013)
* Жан Тирол (2014)
* Ангус Дитон (2015)
* Оливер Харт / Бенгт Холмстрем (2016)
* Ричард Талер (2017)
* Вилијам Нордхаус / Пол Ромер (2018)
* Абиџит Банерџи / Естер Дифло / Мајкл Кремер (2019)
* Пол Милгром / Роберт Вилсон (2020)
* Џошуа Ангрист / Дејвид Кард / Гвидо Имбенс (2021)

 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 32057966
* LCCN: n79133157
* ISNI: 0000 0001 2126 7538
* GND: 120068524
* SELIBR: 229429
* SUDOC: 031603688
* BNF: cb12278641d (податоци)
* BIBSYS: 90091791
* MGP: 198150
* NLA: 35525418
* NDL: 00475653
* NKC: jn20000605161
* BNE: XX4579434
* CiNii: DA00777346

 |

 |