**Елпида (Пида) Ставрева Караманди** (Лерин, 1 јануари 1920

 - Лавци, Битолско, 3 мај 1942

) — македонска комунистка, учесничка во НОБ и народна хероина од влашка народност.

Животопис
---------

Елпида Караманди на излет за Ѓурѓовден, 1938. Десно од неа е Стив Наумов
Гробот на Караманди во Буковските гробишта во Битола
Родена е во влашко семејство во Лерин, Егејска Македонија. Се преселила во Битола откако мајка ѝ се премажила. Елпида во Битола завршила гимназија. Од нејзините школски другари/ки од битолската гимназија потекнуваат револуционери како што бил и Стефан Наумов - Стив. Уште во гимназијата била политички активна, се истакнувала во литературната дружина, на излети, во читање и растурање летоци, во судирите со реакционерната група на Љотиќевците.

Во 1938 година Елпида Караманди заминала на студии во Белград и се приклучила кон напредното студенско движење. Меѓу напредните студенти/ки имало многу ученици на битолската гимназија, која таа ги познавала и одржувала врски со нив.

Во 1939 година таа била примена во СКОЈ, после што работела поинтензивно. Била вешта во регрутирањето на нови активисти од редовите на младината.

Учество во НОБ
--------------

По капитулацијата на Кралство Југославија, таа работела на подготовките за вооружена борба. Во КПЈ била примена во јуни 1941 година. Револуционерните задачи станувале тешки, опасни и барале максимална посветеност. Караманди раководи со групите во градот, ги извршувала задачите на СКОЈ и посебно по партиска линија. Нејзината партиска активност ја забележала окупаторската полиција при што ја уапсиле.

Во полицијата таа храбро се држи и ништо не признава. Пуштена била од затвор, но знаела дека полицијата ја следи, па затоа по совет на Месниот комитет на КПЈ за Битола таа се повлекла во илегала.

Во јануари 1942 година станала членка на Покраинскиот комитет на СКОЈ за Македонија. Како илегалка не можела да развива голема активност и се подготвувала за на пролет да оди со партизаните.

На 22 април 1942 година пристапила кон Битолскиот партизански одред „Пелистер", но веќе на 3 мај 1942 година одредот бил опколен од бугарска војска и полиција. Во повеќечасовната борба Елпида покажала извонредна храброст. Еден митралески рафал тешко ја ранил. Потполно немоќна да изврши самоубиство била фатена од полицијата. Храбро го поднела мачењето при што умрела.

За Народен херој на Југославија е прогласена на 11 октомври 1951 година.

Нејзината смрт е опеана во познатата народна песна „Таму ле, мајко, близу Битола", напишана од Ајри Демировски (1950). Исто така, песна за Елпида Караманди има испеано и Сашка Петковска.

Наводи
------

1. ↑  „Настани 1942 година". Архивирано од изворникот на 2011-07-22. Посетено на 2011-10-18.
2. ↑  „Народни херои од Македонија", Наша книга, Скопје, 1973, стр. 173
3. ↑  „„Таму ле мајко близу Битола", текст и музика". Архивирано од изворникот на 2018-07-21. Посетено на 2015-06-10.
4. ↑  Томе Саздов, *Грива тресе, бисер рони* (епска народна поезија). Скопје: Заштита, 1970, стр. 131-134-135.
5. ↑  Сашка Петковска - Песна за Елпида Караманди

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Елпида Караманди" на Ризницата ? |

* Narodni heroji Jugoslavije
* Битола турист инфо

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Народни херои на Југославија од Македонија |
| --- |
|  |
| 
* Михајло Апостолски
* Љупчо Арсов
* Киро Атанасовски
* Мирче Ацев
* Вера Ацева
* Златко Билјановски
* Димитар Богоевски
* Петар Божиновски
* Борка Велески
* Круме Волнароски
* Кире Гаврилоски
* Перо Георгиевски
* Страхил Гигов
* Ѓоре Дамески
* Цветан Димов
* Естреја Овадија
* Атанас Забазноски
* Благој Јанков - Мучето
* Илија Јовановски
* Раде Јовчевски - Корчагин
* Јосиф Јосифовски
* Кузман Јосифоски - Питу
* Вера Јоциќ
* Лиман Каба
* Елпида Караманди
* Васко Карангелевски
* Лазо Колевски
* Лазар Колишевски
* Фана Кочовска - Цветковиќ
* Рампо Левков
* Манчу Матак
* Боро Менков
* Мирко Милески
* Тихомир Милошевски
* Димче Мирчев
* Злате Михајловски
* Кирил Михајловски
* Михо Михајловски
* Ангел Мојсовски
* Стефан Наумов - Стив
* Вангел Нечевски
* Орце Николов
* Наум Наумовски
* Киро Нацев
* Мара Нацева
* Ибе Паликуќа
* Боро Петрушевски
* Страшо Пинџур
* Панче Попоски
* Ванчо Прке
* Видое Смилевски
* Трајко Стојковски
* Славчо Стојменски
* Ѓоце Стојчевски
* Благој Страчковски
* Борка Талески
* Борко Темелкоски
* Блажо Тодоровски
* Вангел Тодоровски
* Христијан Тодоровски
* Александар Урдаревски
* Чеде Филиповски
* Тодор Циповски
* Крсте Црвенковски
* Орде Чопела
* Бајрам Шабани
* град Прилеп

 |  |

 |