**25143 Итокава** (привремена ознака **1998 SF36**) — објект блиску до Земјата од групата Аполо и потенцијално опасен астероид. Откриен е од програмата LINEAR во 1998 година и подоцна именуван по јапонскиот ракетен инженер Хидео Итокава. Астероидот од типот S во облик на кикиритка има период на ротација од 12,1 часа и има пречник од 330 метри. Поради малата густина и високата порозност, Итокава се смета за збировит отпад, кој се состои од бројни камења со различни големини наместо од едно цврсто тело.

Овој астероид бил првиот астероид кој бил цел на мисија за враќање примероци, јапонската вселенска сонда *Хајабуса*, која собрала повеќе од 1500 реголит честички од прашина од површината на астероидот во 2005 година. По нејзиното враќање на Земјата во 2010 година, минералогијата, петрографијата, хемијата и односот на изотопот на овие честички биле детално проучени, обезбедувајќи увид во настанокот и развојот на Сончевиот Систем. Итокава е најмалиот астероид некогаш фотографиран и посетен од вселенско летало.

Откривање и именување
---------------------

Итокава бил откриен на 26 септември 1998 година од страна на астрономи со програмата на Линколнска лабараторија за истражување на астероиди блиску до Земјата (LINEAR) на Експерименталното тестирање на Лабораторијата Линколн во близина на Сокоро, Ново Мексико, во САД. Ја добил привремената ознака 1998 SF36. Лакот за набљудување на телото започнува со неговото прво набљудување од страна на *Sloan Digital Sky Survey* само една недела пред неговото официјално набљудување на откритието. Малата планета го добила името во спомен на јапонскиот ракетен научник Хидео Итокава (1912–1999), кој се смета за татко на јапонската ракета. Официјалното именување било објавено од Центарот за мали планети на 6 август 2003 година (M.P.C. 49281).

Орбита и класификација
----------------------

Итокава припаѓа на Аполонските астероиди. Тие се астероиди кои ја преминуваат Земјата и наголемата динамичка група на објекти блиску до Земјата со речиси 10.000 познати членови. Итокава кружи околу Сонцето на растојание од 0,95–1,70 ае еднаш на секои 18 месеци (557 дена; голема полуоска од 1,32 ае). Неговата орбита има ексцентричност од 0,28 и наклон од 2° во однос на еклиптиката. Има ниско растојание *на орбитален пресек* од 0,0131, што одговара на 5,1 месечеви растојанија. 

„Лево": орбитален дијаграм на Итокава од декември 2006 година. „Десно:" анимирани орбити на Итокава (зелено) и Земјата (сина) околу Сонцето.

Истражување
-----------

Впечатокот на уметник, врз основа на деталните набљудувања на вселенските летала, го покажува чудниот астероид Итокава во облик на кикиритки.
Во 2000 година Итокава бил избран за цел на јапонската мисија *Хајабуса*. Сондата пристигнала во околината на Итокава на 12 септември 2005 година и првично се „*паркирала*" на линијата астероид-Сонце на 20 километри, а подоцна 7 километри од астероидот (гравитација на Итокава е премногу слаба за да се обезбеди орбита, па леталото ја прилагодило својата орбита околу Сонцето, сè додека не се совпаднало со астероидот). *Хајабуса* слетала на 20 ноември за триесет минути, но не успела да работи со уред дизајниран да собира примероци од почвата. На 25 ноември, бил направен обид за втора секвенца за слетување и земање примероци. Капсулата од примерокот била вратена на Земјата и слетала во Вумера, Јужна Австралија на 13 јуни 2010 година, околу 13:51 UTC (23:21 локално). На 16 ноември 2010 година, Јапонската агенција за истражување на воздухопловството објавила дека прашината собрана за време на патувањето на *Хајабуса* навистина била од астероидот.

### Одлики на површината

Имињата на главните одлики на површината биле предложени од научниците од *Хајабуса* и прифатени од Работната група за номенклатура на планетарни системи на Меѓународниот астрономски сојуз. Исто така, научниот тим користел работни имиња за помали површински одлики. Следните табели ги наведуваат имињата на геолошките одлики на астероидот. Не се откриени конвенции за именување за површинските одлики на Итокава.

#### Кратери

Десет ударни кратери на површината на Итокава биле именувани на 18 февруари 2009 година. 

| Регион | Координати | Пречник (км) | Датум на одобрување | Именувана по | Уп |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Каталина | 17°S 14°E﻿ / ﻿17° ЈГШ; 14° ИГД﻿ / -17; 14 | 0,02 | 2009 | Станица Каталина (астрономска опсерваторија) во Аризона, САД | WGPSN |
| Фучинобе | 34°N 91°W﻿ / ﻿34° СГШ; 91° ЗГД﻿ / 34; -91 | 0,04 | 2009 | Фучинобе во Сагамихара, Јапонија | WGPSN |
| Гандо | 76°S 155°W﻿ / ﻿76° ЈГШ; 155° ЗГД﻿ / -76; -155 | na | 2009 | Гандо, Канарски Острови; Шпански лансирачки капацитет | WGPSN |
| Хамагуира | 18°S 155°W﻿ / ﻿18° ЈГШ; 155° ЗГД﻿ / -18; -155 | 0,03 | 2009 година | Хамагуир, Алжир; напуштена француска локација за лансирање во пустината Сахара | WGPSN |
| Камисунгава | 28°S 45°E﻿ / ﻿28° ЈГШ; 45° ИГД﻿ / -28; 45 | 0,01 | 2009 година | Камисунагава, град во Хокаидо Јапонија, каде што се наоѓа објект за тестирање на микрогравитација | WGPSN |
| Камои | 6°N 116°W﻿ / ﻿6° СГШ; 116° ЗГД﻿ / 6; -116 | 0,01 | 2009 година | Јапонскиот град Камои во Јокохама, локација на фабриката NEC TOSHIBA Space Systems Ltd. | WGPSN |
| Комаба | 10°S 102°E﻿ / ﻿10° ЈГШ; 102° ИГД﻿ / -10; 102 | 0,03 | 2009 година | Комаба во Мегуро, Јапонија, каде што се наоѓа Институтот за вселенска и астронаутска наука | WGPSN |
| Лорел | 1°N 162°E﻿ / ﻿1° СГШ; 162° ИГД﻿ / 1; 162 | 0,02 | 2009 година | Американскиот град Лорел во Мериленд, каде што се наоѓа APL / JHU | WGPSN |
| Мијабару | 40°S 116°W﻿ / ﻿40° ЈГШ; 116° ЗГД﻿ / -40; -116 | 0,09 | 2009 година | Радарска локација на вселенскиот центар Учинора во Јапонија | WGPSN |
| Сан Марко | 28°S 41°W﻿ / ﻿28° ЈГШ; 41° ЗГД﻿ / -28; -41 | na | 2009 година | Платформа Сан Марко, стара нафтена платформа во близина на Кенија која служела како лансирна рампа за италијанските вселенски летала | WGPSN |

#### Региони

Регионите се голема површина означена со рефлексивност или разлики во боја од соседните области во планетарната геологија. Следниве региони се именувани на Итокава. 

| Регион | Координати | Пречник (км) | Датум на одобрување | Именувана по | Уп |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Акрона | 28°N 202°E﻿ / ﻿28° СГШ; 202° ИГД﻿ / 28; 202 | 0,16 | 18 февруари 2009 | Аркуна, Австралија | WGPSN |
| ЛИНЕАР | 40°S 232°E﻿ / ﻿40° ЈГШ; 232° ИГД﻿ / -40; 232 | 0,12 | 18 февруари 2009 | Истражување на астероидите на Линколн во близина на Земјата | WGPSN |
| МУСЕС-Ц | 70°S 60°E﻿ / ﻿70° ЈГШ; 60° ИГД﻿ / -70; 60 | 0.3 | 2006 | MUSES-C, име на сондата Хајабуса пред лансирањето | WGPSN |
| Охсуми | 33°N 207°E﻿ / ﻿33° СГШ; 207° ИГД﻿ / 33; 207 | 0,14 | 18 февруари 2009 | Полуостровот Осуми | WGPSN |
| Сагамихара | 80°N 15°E﻿ / ﻿80° СГШ; 15° ИГД﻿ / 80; 15 | 0,23 | 2006 | Сагамихара, град во Јапонија каде се наоѓа Институтот за вселенска и астронаутска наука | WGPSN |
| Учинора | 40°N 90°E﻿ / ﻿40° СГШ; 90° ИГД﻿ / 40; 90 | 0,07 | 2006 | Учинора, град во Јапонија (сега дел од Кимоцуки), локација на вселенскиот центар Учиноура, локација за лансирање Хајабуса | WGPSN |
| Јошинобу | 39°S 117°E﻿ / ﻿39° ЈГШ; 117° ИГД﻿ / -39; 117 | 0,16 | 18 февруари 2009 | Место за лансирање во вселенскиот центар Танегашима, Јапонија | WGPSN |

Физички одлики
--------------

 Шематски приказ на два лобуси одделени едни од други. Нивните различни густини сугерираат дека тоа биле самостојни тела кои подоцна дошле во контакт, правејќи го збировит отпад.
Прелиминарен облик на модел на Итокава заснован на радарски набљудувања од Голдстон и Аресибо
Итокава е камен астероид од типот S. Радарската слика од Голдстоун во 2001 година забележала елипсоид 630 ± 60 метри и 250 ± 30 метри.

Мисијата *Хајабуса* ги потврдила овие наоди и исто така сугерирала дека Итокава можеби е допирен двоен астероид формиран од два или повеќе помали астероиди кои гравитирале еден кон друг и се залепиле заедно. Сликите на *Хајабуса* покажуваат изненадувачки недостаток на ударни кратери и многу груба површина набиена со камења, опишана од тимот на мисијата како збировит отпад. Понатаму, густината на астероидот е премногу мала за да може да биде направен од цврста карпа. Ова би значело дека Итокава не е монолит, туку збир на отпади формирани од фрагменти кои се здружиле со текот на времето. Врз основа на мерењата на ефектот Јарковски-О'Киф-Раџиевски- Падак, се проценува дека мал дел од Итокава има густина од 2,9, додека поголем дел се проценува дека има густина од 1,8 g/cm³.

### Вртежен период и столбови

Од 2001 година, голем број вртежни светлински криви на Итокава се добиени од фотометриски набљудувања. Анализата на најдобро оценетата светлинска крива од Мико Касалаинен дала вртежен период на 12,132 часа со голема варијација на осветленоста од 0,8 светлини. Дополнително, Касалаинен определил и две оски на вртење од (355,0°, −84,0°) и (39°, −87,0°) во еклиптички координати (λ, β). Алтернативните мерења на светлинските криви биле направени од Ламберт (12h), Лори (12,1 и 12,12 h), Охба ( 12,15 h), Ворнер (12,09 h).

### Состав

Изданието на *Science* од 26 август 2011 година посветило шест статии на наодите засновани на прашина што *Хајабуса* кој ја собрал од Итокава. Анализата на научниците сугерирала дека Итокава веројатно е направена од внатрешни фрагменти на поголем астероид кој се распаднал. Се смета дека прашината собрана од површината на астероидот била изложена таму околу осум милиони години.

Научниците користеле различни техники на хемија и минералогија за да ја анализираат прашината од Итокава. Друг тим на научници утврдил дека темната железна боја на површината на Итокава е резултат на абразија од микрометеороиди и честички со голема брзина од Сонцето кои ја претвориле нормално белузлавата боја на железен оксид.

#### Резултати од Хајабуса во 2018 година

Две одделни групи пријавиле вода во различни честички на Итокава. Џин и неговите соработници пријавите вода во зрната со нискокалциум пироксен. Нивото на изотоп на водата кореспондира со нивото на изотоп на водата во внатрешниот Сончев Систем и јаглеродниот хондрит. Дејли и неговите соработници направиле извештај според кој хидроксидот очигледно е формиран со имплантација на водород од сончевиот ветер. Рамките на честичката на оливин „покажуваат збогатување до ~ 1,2 во % во OH и H 2 O". Концентрациите на вода на зрната во Итокава би укажале на проценетата содржина на вода во согласност со наголемиот дел од водата на Земјата, и дека Итокава бил „*астероид богат со вода*".

#### Резултати од Хајабуса во 2020 година

На конференцијата за месечевата и планетарна наука во 2020 година, третата група пријавила вода и органски материи, преку третата честичка Хајабуса - RA-QD02-0612, или „Амазон". Оливин, пироксен и албит содржат вода. Изотопските состави укажуваат на јасно вонземско потекло.

Наводи
------

1. 1 2 3  „25143 Itokawa (1998 SF36)". *Minor Planet Center*. Посетено на 25 February 2019.
2. ↑  Schmadel, Lutz D. (2006). „(25143) Itokawa [1.32, 0.28, 1.6]". *Dictionary of Minor Planet Names – (25143) Itokawa, Addendum to Fifth Edition: 2003–2005*. Springer Berlin Heidelberg. стр. 188. doi:10.1007/978-3-540-34361-5\_2203. ISBN 978-3-540-34361-5.
3. 1 2 3 4 5  „JPL Small-Body Database Browser: 25143 Itokawa (1998 SF36)" (2019-02-04 last obs.). Jet Propulsion Laboratory. Посетено на 25 February 2019.
4. 1 2 3  Fujiwara, A.; Kawaguchi, J.; Yeomans, D. K.; Abe, M.; Mukai, T.; Okada, T.; и др. (June 2006). „The Rubble-Pile Asteroid Itokawa as Observed by Hayabusa". *Science*. **312** (5778): 1330–1334. Bibcode:2006Sci...312.1330F. doi:10.1126/science.1125841. PMID 16741107. S2CID 206508294. Посетено на 25 February 2019.
5. 1 2 3  Mueller, Michael; Delbo', M.; Hora, J. L.; Trilling, D. E.; Bhattacharya, B.; Bottke, W. F.; и др. (April 2011). „ExploreNEOs. III. Physical Characterization of 65 Potential Spacecraft Target Asteroids" (PDF). *The Astronomical Journal*. **141** (4): 9. Bibcode:2011AJ....141..109M. doi:10.1088/0004-6256/141/4/109.
6. 1 2 3 4  „LCDB Data for (25143) Itokawa". Asteroid Lightcurve Database (LCDB). Посетено на 15 August 2017.
7. 1 2 3  Sekiguchi, T.; Abe, M.; Boehnhardt, H.; Dermawan, B.; Hainaut, O. R.; Hasegawa, S. (January 2003). „Thermal observations of MUSES-C mission target (25143) 1998 SF36". *Astronomy and Astrophysics*. **397**: 325–328. Bibcode:2003A&A...397..325S. doi:10.1051/0004-6361:20021437.
8. 1 2  Abe, Shinsuke; Mukai, Tadashi; Hirata, Naru; Barnouin-Jha, Olivier S.; Cheng, Andrew F.; Demura, Hirohide; и др. (June 2006). „Mass and Local Topography Measurements of Itokawa by Hayabusa". *Science*. **312** (5778): 1344–1349. Bibcode:2006Sci...312.1344A. CiteSeerX 10.1.1.885.4729. doi:10.1126/science.1126272. PMID 16741111. S2CID 37768313.
9. ↑  Kaasalainen, M.; Kwiatkowski, T.; Abe, M.; Piironen, J.; Nakamura, T.; Ohba, Y.; и др. (July 2003). „CCD photometry and model of MUSES-C target (25143) 1998 SF36". *Astronomy and Astrophysics*. **405** (3): L29–L32. Bibcode:2003A&A...405L..29K. doi:10.1051/0004-6361:20030819.
10. ↑  S. M. Lederer, et al. Physical characteristics of Hayabusa target Asteroid 25143 Itokawa, Icarus, v. 173, p. 153–165 (2005)
11. 1 2  Carry, B.; Solano, E.; Eggl, S.; DeMeo, F. E. (April 2016). „Spectral properties of near-Earth and Mars-crossing asteroids using Sloan photometry". *Icarus*. **268**: 340–354. arXiv:1601.02087. Bibcode:2016Icar..268..340C. doi:10.1016/j.icarus.2015.12.047. S2CID 119258489.
12. ↑  Dermawan, Budi; Nakamura, Tsuko; Fukushima, Hideo; Sato, Hideo; Yoshida, Fumi; Sato, Yusuke (August 2002). „CCD Photometry of the MUSES-C Mission Target: Asteroid (25143) 1998 SF36". *Publications of the Astronomical Society of Japan*. **54** (4): 635–640. Bibcode:2002PASJ...54..635D. doi:10.1093/pasj/54.4.635.
13. ↑  Nishihara, S.; Abe, M.; Hasegawa, S.; Ishiguro, M.; Kitazato, K.; Miura, N.; и др. (March 2005). „Ground-based Lightcurve Observation of (25143) Itokawa, 2001–2004". *36th Annual Lunar and Planetary Science Conference*. **36**: 1833. Bibcode:2005LPI....36.1833N.
14. ↑  Atkinson, Nancy (16 November 2010). „Confirmed: Hayabusa Nabbed Asteroid Particles". Universe Today. Архивирано од изворникот на 6 December 2010. Посетено на 16 November 2010.
15. ↑  
„Itowaka Geological Map". Архивирано од изворникот на 26 February 2009. Посетено на 11 August 2008.
16. ↑  „Local site names on Itowaka". Архивирано од изворникот на 26 February 2009. Посетено на 11 August 2008.
17. ↑  „The Anatomy of an Asteroid". *ESO Press Release*. Посетено на 6 February 2014.
18. ↑  
„Hayabusa: Itokawa Beckons as Japan's Spacecraft Searches for Places to Touch Down". Архивирано од изворникот на 12 May 2008. Посетено на 11 August 2008.
19. 1 2  „Asteroid Dust Confirms Meteorite Origins". *The New York Times*. 25 August 2011. Посетено на 26 August 2011.
20. 1 2  „Most Earth meteorites linked to single asteroid". *Los Angeles Times*. 26 August 2011. Посетено на 26 August 2011.
21. ↑  Daly, L; Lee, M; Hallis, L; Bland, P; Reddy, S; и др. (2018). „The origin of hydrogen in space weathered rims of Itokawa regolith particles" (PDF). *2018 Hayabusa Symposium* (PDF).
22. ↑  Jin Z; Bose M (2018). „Establishing Itokawa's water contribution to Earth" (PDF). *2018 Hayabusa Symposium* (PDF).

Дополнително читање
-------------------

* Normile, D (30 April 2010). „Spunky Hayabusa Heads Home With Possible Payload". *Science*. **328** (5978): 565. Bibcode:2010Sci...328..565N. doi:10.1126/science.328.5978.565. PMID 20430991.

Надворешни врски
----------------

* Научни и инженерски достигнувања на Хајабуса за време на операциите на близина околу Итокава (соопштение за печатот на JAXA)
* Весник за планетарна номенклатура
* ЛИНЕАРНИОТ астероид на MIT именуван по јапонскиот „Др. Ракета" (соопштение за печатот на МИТ)
* Официјална страница на JAXA Hayabusa
* Веројатност за удар на Земјата на астероидот (25143) Итокава што ќе биде земен од вселенското летало Хајабуса (апстракт од хартија)
* Астрономска слика на денот: Приближување до астероидот Итокава, роботска сенка на астероидот Итокава, кратерите што недостасуваат на астероидот Итокава, мазни делови на астероидот Итокава
* Специјално издание: Хајабуса во Итокава, *наука*, кн. 312, бр. 5778, 2 јуни 2006 година
* Првичните научни резултати од истрагата на Хајабуса за Итокава ~Резиме на специјалното издание на списанието „Наука"~ (изјава за печатот на ISAS/JAXA)
* Жешка тема: Хајабуса-прашина од Итокава, *наука*, кн. 333, бр. 6046, 26 август 2011 година
* Анимиран модел на Itokawa што ротира (во анаглифска форма за употреба со црвено-сини очила)
* Итокава во подобрена боја (Од оваа презентација)
* Список на потенцијално опасни астероиди (PHAs), *Центар за мала планета*
* PHA блиски приоди до Земјата, *центар на мала планета*
* Список на мали планети на Аполо (по ознака), *Центар за мали планети*

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Мали тела во Сончевиот Систем |
| --- |
|  |
| Мали планети | 

|  |
| --- |
| 
* Месечини

 |
|  |
| Астероиди | 
* Атонски астероиди
* Главен астероиден појас
* Семејства
* Јупитерови тројанци
* Близуземски
* Спектрални типови

 |
|  |
| Далечни астероиди | 
* Кентаури
* Дамоклоиди
* Нептунови тројанци
* Заднептунци
	+ Одвоен
	+ Кајперов Појас
	+ Ортов Облак
	+ Расеан Диск

 |

 |
|  |
| Комети | 
* Згасната
* Голема
* Загубена
* Активен астероид
* Околусончева
* Периодична
* Долгопериодична

 |
|  |
| Метеороиди | 
* Болид
* Прашина
* Огнена топка
* Метеор
* Метеорит
* Тектит

 |
|  |
| Списоци / категории | 
* Астероидни групи и семејства
* Астероидни месечини
* Двојни астероиди
* Астероиди

 |

 |