**Црна дупка** е драмско дело напишано 1987 година од македонскиот драматург Горан Стефановски.

Ликови и сцени
--------------

„Црна дупка "е драмски текст, театарска пиеса 15 сцени 

Ликови:

•Силјан

•Светле

•Сања

•Цвета

•Таткото

•Мајката

•Перо

•Ана

•Магда

•Максо

Христо Георгиевски во својата книга „Историја и поетика на македонската драма" интерпретирајќи ги од тематски аспект драмските остварувања на Стефановски, констатира дека во првата фаза Стефановски е модерен реалист, додека во втората започнува да создава постмодернистички драми („Хај Фај", „Дупло Дно", „Црна Дупка"), без да ги даде компаративно разликите од едниот и другиот корпус драми или теориската основа за овие свои тврдења.
Без оглед на тоа до кој степен некој негов драмски текст е насочен кон прашањата на индентитетот, политиката (локална и глобална) или кон културолошките обрасци, откако ќе се прочитаат сите негови драми, на површината избиваат неколку константи: интертекстуалноста или пренапишување/препрочитување на македонскиот фолклор и класиците, примена на драмска техника/драмска конвенција
многу често употребувана уште во англиската ренесансна драма позната како драма-во-драма, односно автореференцијалност, фрагментарност, концептот на Ерос наспроти Танатос, метатеатарот, интермедијалноста, културолошка реконстектуализација и апропријација, често користење на coup de théâtre како драмска техника, но пред сè и над сè, театарот како суштинска виртуелна слика или холограм на човековиот живот и страста кон театарот која избива од секоја негова драма. Како што ќе рече и самиот, „Најмногу припаѓам на една земја која не е никаде и која се вика театар" (Стефановски, 2005: 132). Концептот кој постмодерната теорија го нарекува и невдоменост, вослучајот на Горан Стефановски, драмски писател кој работеше и живееше во две различни земји, исто така не е сосем соодветен – тој беше вдомен во драмата и театарот.
Во 1988 година, „Црна дупка" била првпат изведена на сцената. Со својата единствена структура и зачудувачка театралност, генерално се смета дека е најголемиот придонес на европскиот театар.

### Избрана критичка библиографија

•1. Димитрова, А. (2012). Постмодернистичките стапици во драмите на Горан Стефановски. Скопје: Културна установа Блесок.

•2. Аврамовска, Н. (2004). „Автореференцијалноста на фолклорниот интертекст во драмите на Горан Стефановски". Аврамовска. Н. Во вителот надереализацијата: дуплото дно на македонската драма. Скопје: Култура,
246-307.

•3. Смилевски, В. (2000). „Драмското творештво на Горан Стефановски".
Литературни студии. Скопје: Култура, 131-204.

•4. Ќулавкова, К. (1997). "Постмодернистичката димензија и интертекстот
во драмата Јане Задрогаз на Горан Стефановски". Лужина, Ј. (Прир.)
Македонската драматика/драматургија помеѓу традицијата и современоста. Прилеп: МТФ „Војдан Чернодрински", 41-46.

### На англиски јазик

•1. Marsh Stefanovska, P. (2019). „Foreword". Stefanovski, G. Five Plays by
Goran Stefanovski. Canterbury: The Conrad Press, 8-33.

### Интернетски страници

•1. Димитрова, А. (2019, 01.05.) „Македонската книжевна критика за Горан
Стефановски". Пристапено на 06.08. 2019, на Блесок:

•2. Смилевски, Г. (2015) PDF. „Просторот/местото во драмите Казабалкан,
Евроалиен и Хотел Европа од Горан Стефановски". Спектар 66: 83-97.
Пристапено на 08.08. 2019, на

•3. Аврамовска, Н. (2012). PDF. „Европа на сцената на современата македонска драма". Пристапено на 10.08. 2019, на

publication/282402026\_Evropa\_na\_scenata\_na\_sovremenata\_makedonska\_
drama

### Цитирана литература

Книги и статии:

• Аврамовска, Н. (2004). „Автореференцијалноста на фолклорниот интертекст во драмите на Горан Стефановски". Аврамовска. Н. Во вителот на
дереализацијата: дуплото дно на македонската драма. Скопје: Култура,
246-307.

• Димитрова, А. (2012). Постмодернистичките стапици во драмите на Горан Стефановски. Скопје: Културна установа Блесок.

• Лужина, Ј. (2000 а). „Најмладата македонска драма: македoнските драматичари пост-модернисти". Лужина, Ј. Театралика: студии и есеи на
театролошки теми. Скопје: Матица македонска, 222-239.

• Luzina, J. (2000 б). Ten Modern Macedonian Plays. (Ed.). Skopje: Matica
makedonska, 24-26.

• Marsh-Stefanovska, P. (2019). „Some biographical notes". Stefanovski, G.
Five Plays by Goran Stefanovski. Canterbury: The Conrad Press, 3-7.

• Marsh-Stefanovska, P. (2019). „Foreword". Stefanovski, G. Five Plays by
Goran Stefanovski. Canterbury: The Conrad Press, 8-33

• McKinley, J. (1985). Hi-Fi & The False Bottom. College of Arts and Sciences,
University of Missouri, Kansas City: BkMk Press, 1-2.

• Мојсова-Чепишевска, В. (2000). „Митолошките, т.е. демонолошките
наслојки во Јане Задрогаз". Мојсова-Чепишевска, В. Литературни преокупации. Скопје: Менора, 257-284.

• Николовска, К. (2012). „Рецензија". Димитрова, А. Постмодернистички
стапици во драмите на Горан Стефановски. Скопје: Културна установа
Блесок, v-viii.

• Павловски, М. (1992). „Диво месо на Горан Стефановски". Силјан, Р.
(Прир.) Сто години македонска драма Скопје: Матица македонска, 627.

• Смилевски, В. (1998). „Модерен драмски израз". Смилевски, В. Фокусирања. Скопје: Матица македонска, 334-355.

• Смилевски, В. (2000). „Драмското творештво на Горан Стефановски".

•Смилевски, В. Литературни студии. Скопје: Култура, 131-204.

• Старделов, Г. (1987). „Драмите на Горан Стефановски". Павловски, Б.
(Прир.). Горан Стефановски: одбрани драми. Скопје: Мисла, 333-353.

• Тодоровски, Г. (1990). „Подалеку од занесот, поблизу до болот!" Силјан,
Р. (Прир.) Македонска драма XIX и XX век. Скопје: Македонска книга,
424-439.

• Ќулавкова, К. (1997). „Постмодернистичката димензија на интертекстот
во драмата Јане Задрогаз на Горан Стефановски". Лужина, Ј. (Прир.)
Македонската драматика / драматургија помеѓу традицијата и совеменоста. Прилеп: МТФ „Војдан Чернодрински", 41-46.

• Уреднички вовед. (2019). „Горан Стефановски 1952-2018". Културен
живот 1/2, 5-9.

### Интернетски страници

• Аврамовска, Н. (2012, н.д.). „Европа на сцената на современата македонска драма". Пристапено на 10.08. 2019, на https: // www.
Researchgate. net / publication / 282402026 \_
Evropa\_na\_scenata\_na\_sovremenata\_makedonska\_drama Slavia
Meridionalis 12 SOW, Warszawa 2012, 13-26. PDF

• Дамјаноски, М. (2011, н.д.). „Дискурсот на виктимизацијата во современата македонска драма". Спектар, 58/2011, 467-476.
 Архивирано на 11 јули 2020 г.

• Димитрова, А. (2019, 01.05.). „Македонската книжевна критика за Горан
Стефановски". Пристапено на 06.08. 2019, на Блесок:
).

• Димоски, С. (2018, 04.12.). „Горан Стефановски – во броеви, букви и
бронза – накусо". Пристапено на 15.08.2019, на https: // www. mkd.
mk/kultura/teatar-i-film/goran-stefanovski-vo-broevi-bukvi-i-bronza

• Смилевски, Г. (2015, н.д.). „Просторот/местото во драмите Казабалкан,
Евроалиен и Хотел Европа од Горан Стефановски". Спектар 66: 83-97.
Пристапено на 08.08. 2019, на
). PDF

• Стефановски, Г. (2016). „Sir Tom Stoppard in Coversation with Goran
Stefanovski". (2016, 25.01.) Пристапено на 28.08.2019, на

• Стефановски, Г. (2018, н.д.). „Искрата што се измолкнува"/"The Spark
Which Escapes". Светскиот конгрес на Меѓународната федерација за театролошки истражувања (IFTR) Белград, главен говор.

program.pdf

•  Архивирано на 20 јануари 2020 г.

• „Горан Стефановски"  Архивирано на 2 март 2021 г.
• 
2018--godine)

• Стефановски, Г. (2016). „Sir Tom Stoppard in Coversation with Goran
Stefanovski". (2016, 25.01.) Пристапено на 28.08.2019, на

• Стефановски, Г. (2018, н.д.). „Искрата што се измолкнува"/"The Spark
Which Escapes". Светскиот конгрес на Меѓународната федерација за театролошки истражувања (IFTR) Белград, главен говор.

program.pdf

•  Архивирано на 20 јануари 2020 г.

• „Горан Стефановски"  Архивирано на 2 март 2021 г.
• 
2018--godine)

### Интервјуа

• Стефановски, Г. (1992, 09.01.). „Горан Стефановски: Снежана и двете
џуџиња" (со И. Руси и С. Ордановски). „Пулс", 18.

• Стефановски, Г. (2005). „Горан Стефановски: интервју во 'Актуел'" (со
Е. Евтимова 2001). Приказни од дивиот исток. Скопје: Табернакул. 132.

Наводи
------

1. ↑  Поетиката на новите драми на ГоранСтефановски[*мртва врска*]

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Дела на Горан Стефановски |
| --- |
|  |
| Драми | 
* *Јане Задрогаз* (1974)
* *Диво месо* (1979)
* *Лет во место* (1981)
* *Хај-фај* (1983)
* *Дупло дно* (1984)
* *Тетовирани души* (1985)
* *Црна дупка* (1987)
* *Лонг плеј* (1988)
* *Кула вавилонска* (1989)
* *Чернодрински се враќа дома* (1991)
* *I Love Chernodrinski* (1991)
* *Гоце* (1991)
* *Сараево* (1993)
* *Старецот со камен околу врато* (1994)
* *Сега му е мајката* (1995)
* *Баханалии* (1996)
* *Екс-ју* (1996)
* *Казабалкан* (1998)
* *Еуралиен* (1998)
* *На пат за Багдад* (1999)
* *Хотел Европа* (2000)
* *Евримен* (2003)
* *Демонот од Дебар маало* (2006)
* *Одисеј* (2012)
* *Огнени јазици* (2013)
* *Figurae Veneris Historiae* (2014)

 |
|  |
| Сценарија | 
* *Клинч* (1974)
* *Томе од бензинската пумпа* (1978)
* *Наши години* (1979)
* *Тумба, тумба, дивина* (1982)
* *Диво месо* (1984)
* *Лет во место* (1984)
* *Бушава азбука* (1985)
* *Хај-фај* (1988)
* *Оазата на Мира* (1994)
* *Аирлија транзиција* (1996)
* *До балчак* (2014)

 |
|  |
| Раскази | 
* *Конзервирани импресии* (2004)

 |

 |