Предлошка:Infobox mine**Проектот за никел Феникс** познат и како **рудник Ел Естор** е интегриран рудник за никел и постројка за преработка на врвот на планината во близина на Ел Естор во департманот Изабал во источна Гватемала. Проектот се состои од кластер од неколку наоѓалишта со резерви во износ од 36,1 милиони тони руда со степенување 1,86% никел. Проектот е во сопственост на Solway Group преку подружниците во Гватемала CGN (некогаш наречена Eximbal) и Pronico. Од 2011 година, Solway инвестираше речиси 620 милиони американски долари во проектот Fenix. Потенцијалните опции за проширување вклучуваат изградба на постројка за лужење со киселина со висок притисок (HPAL) на локацијата на Феникс за третирање на резервите на латерит со низок степен со никел под сегашната гранична оценка од 1,6%.

Рудникот придонел за повеќе од шест децении еколошки конфликт : првично вмешан во насилство за време на граѓанската војна во Гватемала, а подоцна станал вмешан во тужби и насилство помеѓу 2009 и 2022 година. Локалните селани од Маите велат дека рудникот им ја загадил водата, им ги оштетил посевите, дека не биле соодветно консултирани и дека не добиваат развојни придобивки од рудникот. Од рударската компанија и Владата велат дека ги почитуваат сите закони за заштита на животната средина, инвестирале во локалните заедници и обезбедувале работни места.

Во август 2018 година била извршена надградба за производство на електрична енергија на котелот К-8. Моментално се надградува и котелот К-2. И двата од овие котли му овозможуваат на проектот да генерира дополнителна електрична енергија потребна за проширување на производството. Овие надградби ја зголемуваат и стабилноста на целиот енергетски систем, а во исто време ги намалуваат трошоците.

Медиумската истрага од 2019 година координирана од француската невладина организација Забранети приказни открила докази во протечените документи дека рударската компанија прикрила настани за загадување, поткупувала водачи на заедницата за да го поддржи рудникот и плаќала на полицијата и војската.

Протестот во октомври 2021 година резултирало со 30-дневна воена „состојба на опсада" во областа, рации во локални домови и медиуми и неколку апсења.

Позадина
--------

Проектот Феникс опфаќа 250.000 квадратни километри во близина на градот Ел Естор и во непосредна близина на најголемото слатководно езеро во Гватемала: езерото Изабал. Езерото е важно место за размножување на загрозените грави. Локалните жители се потпирале на рибите од езерото. Проектната област вклучувала и заштитени подрачја и живеалиште за загрозениот црн завивач мајмун Јукатан .

Проектот вклучува околу 20 села на Маите, од кои некои се пожалија на недостиг на вода и дефекти на земјоделските култури.

Никелот од рудникот првенствено се извезува во Кина  или Европа за производство на нерѓосувачки челик .

Првичните права за рударство во областа биле доделени од воените водачи по државен удар во Гватемала, поддржан од САД во 1954 година. За време на граѓанската војна што следеше во Гватемала, многу луѓе на Маите биле масакрирани, а обезбедувањето на рудникот ЕКСИМБАЛ учествувале во ова насилство во 1978 година

Историја на сопственост и производство
--------------------------------------

Ресурсот на никел Fenix првпат бил развиен во 1960 година од канадската рударска компанија Инко. Рудникот бил истражен од страна на подружницата Ексимбал од Гватемала, и во 1965 година владата на Гватемала ѝ дала на фирмата 40-годишен закуп да работи со отворен коп на 385 квадратни километри.

Од 1977 до 1980 година, рудникот произведувал околу 604.000 тони сапролитска руда годишно, со класирање 2,12% никел и давале речиси 15.000 тони никел. Операцијата била затворена и ставена на грижа и одржување од 1980 до 2004 година 

Skye Resources, фирма од Ванкувер, го купила проектот од Inco во 2004 година, но бил купен од Hudbay Minerals во 2008 година  Во тоа време, името на подружницата Eximbal било променето во Compañía Guatemalteca de Niquel (CGN), кое било во 98,2% сопственост на Hudbay Minerals од август 2008 до септември 2011 година, кога било продадена за 170 милиони долари на Русин во сопственост на Солвеј Груп. Солвеј сега е со седиште во Швајцарија.

Откако биле во мирување со децении, проектот бил повторно отворен од Солвеј во 2014 година 

Подружницата на Солвеј, CGN го работи рударството, додека подружницата Пронико управувала со рафинеријата.

Ресурси и капацитети
--------------------

Проектот Феникс во источна Гватемала е значителен рудник за никел латерит и фабрика за производство на кафеаво поле.

Во 2019 година, концесијата за рударство на Феникс опфатила речиси 250.000 квадратни километри.

Еколошки конфликт
-----------------

Проектот резултираше со повеќе тужби и долгогодишен конфликт со локалната заедница. Локалните селани велат дека не биле праведно консултирани за проектот, дека им е загрозена водата и егзистенцијата и не добиваат развојни придобивки од проектот. Компанијата вели дека ги следи сите закони за животна средина, инвестирала во заедницата и обезбедува 1.900 вработувања и дополнителни договорени позиции. Компанијата инсистира дека загадувањето во езерото се должи на канализацијата и земјоделството.

Жителите во локалните заедници исто така пријавуваат напади од обезбедувањето на рудниците. Протестите беа насилно задушени од полицијата и војската на Гватемала, што резултираше со смртни случаи.

### Напади од 2009 година и тужба од 2012 година

Во 2012 година, локалните селани поднесоа тужба во Канада против HudBay Minerals и две нејзини подружници поради убиството на истакнат водач на заедницата на Маите во рударскиот проект Феникс.[*мртва врска*]  Во тужбата се наведува дека на 27 септември 2009 година, безбедносниот персонал вработен во рудникот Феникс го опколил, тепал и хакирал Адолфо Ич Шаман со мачети пред да го застрела во главата од непосредна близина во неиспровоциран напад. Според тужбата, друг маж бил осакатен, а група жени биле групно силувани од обезбедувањето на рудникот.

Беше издаден налог за апсење на шефот на рудното обезбедување, Минор Роналдо Падила Гонсалес во 2009 година, иако тој остана бегалец и остана на платниот список на компанијата уште неколку години. Тој беше осуден за убиство и по неколку точки од обвинението за тежок напад во 2021 година  Невладина организација соопшти дека убиството било „намерно убиство на познат водач на заедницата". Амнести интернешенел соопшти дека наводите за убиство се „многу сериозни, а Амнести интернешнал повикува на брза, целосна и непристрасна истрага за смртта на Адолфо Ич Шаман и други инциденти на насилство, за да се објават резултатите јавно и одговорните да се изведат пред лицето на правдата. "

HudBay наведува дека тој и CGN целосно соработувале со сите истраги спроведени од властите во Гватемала во врска со инцидентите што се случија на 27 септември 2009 година во Ел Естор. CGN спроведе внатрешна истрага и утврди дека ниту еден од неговите вработени или безбедносниот персонал не бил вмешан во смртта на Шаман.

Во јуни 2013 година, Врховниот суд на правдата во Онтарио пресуди дека канадската компанија може да биде правно одговорна за злосторствата извршени во Гватемала, вклучително и наводното убиство на Адолфо Ич Шаман и наводниот сексуален напад на 11 жени од Лоте Очо. Известување од поротата беше поднесено во декември 2013 година 

### Иселување и барања за земјиште

Кон крајот на 2006 и почетокот на 2007 година, Skye Resources (набавен од HudBay Minerals во 2008 година, преименуван во HMI Nickel и последователно продаден од HudBay во 2011 година) побара присилно иселување на заедниците на Маите сместени на спорната рудничка земја. За време на овие иселувања, домовите беа изгорени до темел.

Проектот за рударство Fenix исто така е предмет на тековни барања за земјиште од страна на локалните заедници на Маите. Во 2006 година, Меѓународната организација на трудот, агенција на Обединетите нации, пресуди дека Гватемала го прекршила меѓународното право со давање на концесија за рударство Феникс без претходно да се консултира со локалното население на Маите. МОТ објави извештај во кој се дискутира за прекршувањето во 2007 година 

Во февруари 2022 година, Меѓуамериканскиот суд за човекови права го сослуша случајот за земјишни побарувања од селаните на Маите погодени од рудникот. Случајот е дел од долгогодишното барање кое започна во 2002 година, кога жителите на областа ја откупија својата земја од владата на Гватемала, но никогаш не добија титула.

### Инцидент со загадување на езерото Изабал (2017)

Во мај 2017 година, водата во езерото Изабал стана црвена неколку недели, а локалните рибари почнаа да протестираат против рудникот. Најмалку еден демонстрант беше застрелан и убиен за време на овие протести. Владата го обвини цутот на алгите предизвикани од канализацијата и негираше поврзување со рудникот, но локалните селани го блокираа влезот во рудникот и поднесоа тужба. Во 2019 година, судот утврди дека Министерството за енергетика и рудници (МЕМ) не обезбедило слободна, претходно информирана согласност од локалните селани за проектот и дека рудникот работи од 2005 година без локална согласност што ја бара меѓународната работна сила закон. Судот нареди прекин на работата во рудникот. Оваа пресуда беше поништена од МЕМ во јануари 2022 година 

### Истражување на забранети приказни

Во 2019 година, истрагата за медиумите во која беа вклучени неколку медиуми и координирана од францускиот конзорциум Забранети приказни откри докази за кампања за оцрнување и сомнителни економски плаќања кои можеби го поткопаа процесот на консултации што следеше по судската одлука во 2019 година. Исто така, беше откриено дека локалните жители на Маите го обвинија рудникот за неуспешните култури и загадувањето на водата. Жителите исто така рекоа дека иако им биле ветени училишта и друг развој, тие не ги виделе овие придобивки. Заедниците на копното за кое се бара од рудникот изразија стравување дека ќе бидат раселени и пријавија дека уловиле деформирани риби во езерото Изабал.

Истрагата испита милиони протечени внатрешни документи кои припаѓаат на подружницата на рударската компанија Solway во Гватемала и откри дека не биле пријавени неколку настани со загадување, од кои некои можеле да доведат до кривично гонење. Тие пронајдоа и документација за огромно испуштање кое се случило во исто време со инцидентот со загадувањето на езерото Изабал. Испуштањето од рудникот во овој момент беше пријавено и од рударската компанија и од владата, и експлицитно е поврзано со рудникот во протечените документи. Истрагата, исто така, откри докази за „вознемирувачки методи за вршење влијание врз локалната политика и потиснување на несогласувањето", вклучително и десетици илјади долари буџетирани за поткуп на водачи на заедницата. Локалните водачи известуваат за обиди за поткуп и закани за насилство поради несоработка со обиди за пристап до наоѓалиштата на никел под нивните градови.

Компанијата негираше дека сторила нешто лошо и ја доведе во прашање автентичноста на документите. Владата рече дека лабораториските тестови го припишуваат настанот на загадување на микроалгите, но овие студии не ги објавија во јавноста.

### Протести во 2021 година

Во октомври 2021 година, демонстрантите кои се спротивставија на наводните наместени консултации го блокираа рудникот и фабриката за преработка. По три недели блокади, на 24 октомври, конфронтација каде што беа ранети четворица полицајци резултираше со тоа што владата донесе вонредна изјава која ги ограничи личните слободи, воведе полициски час и распореди 1000 војници во Ел Естор (заедница од 10.000).. Војниците уапсија повеќе од 60 демонстранти и упаднаа во над 40 домови.

Некои локални жители изјавија дека ја поддржуваат прогласувањето за вонредна состојба и дека рудникот донел развој во областа.

Поврзано
--------

* Минерална индустрија во Гватемала

Наводи
------

1. ↑  Fenix Nickel Project (Eximbal Mine; El Estor Mine), El Estor, Izabal Department, Guatemala Mindat.org
2. 1 2 3  „Fenix Project". solwaygroup.com. 2012. Архивирано од изворникот на 2014-06-22. Посетено на 2013-06-28.
3. 1 2 3 4  „Technical Report on an Update to the Fenix Project, Izabal, Guatemala". *www.sec.gov*. Посетено на 2023-03-02.
4. 1 2 3  „Indigenous community takes Guatemalan land rights fight to international court". *Mongabay Environmental News* (англиски). 2022-02-09. Посетено на 2023-03-02.
5. 1 2 3  „Indigenous mine opponents targeted in raids during state of siege in Guatemala". *Mongabay Environmental News* (англиски). 2021-11-15. Посетено на 2023-03-02.
6. 1 2 3 4 5 6  Garside, Juliette (2019-07-19). „Guatemala court upholds request to suspend work at huge nickel mine". *The Guardian* (англиски). ISSN 0261-3077. Посетено на 2023-03-02.
7. 1 2 3 4  „Guatemalan town locked in battle against nickel mine". *France 24* (англиски). 2021-10-28. Посетено на 2023-03-02.
8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Cuffe, Sandra (March 27, 2022). „The Hidden Story of a Notorious Guatemalan Nickel Mine". *The Intercept* (англиски). Посетено на 2023-03-02.
9. 1 2  „Canadian Mining in El Estor" (reference to journal article "The role in lateritic nickel mining in Latin American countries with special reference to exmibal in Guatemala" by Steven L. Driever). 31 October 2010. doi:10.1007/BF00572937. Посетено на January 30, 2015. Наводот journal бара `|journal=` (help)
10. 1 2  Dorothy Kosich (8 August 2011). „Canada's HudBay to sell Guatemala's Fenix nickel project to Russia's Solway". Архивирано од изворникот на 2015-01-30. Посетено на January 30, 2015.
11. ↑  Paley, Dawn (2007-01-11). „This is What Development Looks Like: Part I: Skye Resources and Land Reoccupation in Guatemala | The Dominion". Dominionpaper.ca. Архивирано од изворникот на 2014-08-08. Посетено на 2014-07-17.
12. ↑  Paley, Dawn (2007-01-11). „This is What Development Looks Like: Part II: Canadian mining firm burns homes | The Dominion". Dominionpaper.ca. Архивирано од изворникот на 2014-08-08. Посетено на 2014-07-17.
13. 1 2  „Widow files $12M suit against mining company - World - CBC News". Cbc.ca. 2010-12-02. Посетено на 2011-04-21.
14. 1 2  Lynch, Laura (November 30, 2012). „Guatemalan Peasants Sue Canadian Mining Company Hudbay". *The World*. Public Radio International. Архивирано од изворникот на December 4, 2012. Посетено на December 1, 2012.
15. ↑  Hill, Matthew. „Guatemalan widow's lawsuit against HudBay could be precedent setting". *Mining Weekly* (англиски). Посетено на 2023-03-02.
16. ↑  „Media Centre | Index". Amnesty.ca. Архивирано од изворникот на 2010-09-17. Посетено на 2011-04-21.
17. ↑  HudBay Minerals Web Site Statement of Events, of September 27, 2009, El Estor, Guatemala Архивирано на 10 февруари 2012 г.
18. ↑  HudBay Minerals web site Correcting W5 Report Архивирано на 3 февруари 2012 г.
19. ↑  Lazenby, Henry (December 12, 2013). „Guatemalan plaintiffs file jury notice against Hudbay Minerals in Ontario". Mining Weekly.
20. ↑  „Violent Evictions at El Estor, Guatemala". YouTube. 2007-01-17. Посетено на 2011-04-21.
21. ↑  „Evictions at El Estor". Rights Action. Архивирано од изворникот на 2011-06-19. Посетено на 2011-04-21.
22. ↑  „ILOLEX: English display cgi". Ilo.org. Архивирано од изворникот на 2012-01-15. Посетено на 2011-04-21.
23. ↑  „MEM firma resolución para reactivar derecho minero Fénix | Recursos para Prensa - Gobierno de Guatemala". *prensa.gob.gt*. Посетено на 2023-03-02.
24. 1 2 3  Daniels, Joe Parkin (2022-03-06). „'Consent was never given': indigenous groups oppose restarting Guatemala nickel mine". *The Guardian* (англиски). ISSN 0261-3077. Посетено на 2023-03-02.

Надворешни врски и понатамошно читање
-------------------------------------

* „Чок с. HudBay Minerals Inc. & Caal v. HudBay Minerals Inc. Тужби против канадската компанија HudBay Minerals Inc. поради злоупотреба на човековите права во Гватемала"
*