**Династија Ајубиди** (арап. **الأيوبيون** *al-Ayyūbīyūn*; курдски: ئەیووبیەکان, Eyûbiyan), исто така познат како **Ајубидски Султанат** — основачката династија на средновековниот султанат на Египет, основан од Саладин во 1171 година, по неговото укинување на Фатимидскиот Калифат во Египет. Како сунитски муслиман со курдско потекло,     Саладин првично му служел на Нур ад-Дин од Сирија, предводејќи ја војската на Нур ад-Дин во битката против крстоносците во Фатимидски Египет, каде што бил прогласен за везир. По смртта на Нур ад-Дин, Саладин бил прогласен за прв султан на Египет од страна на Абасидскиот Калифат и бргу го проширил новиот султанат надвор од границите на Египет за да го опфати поголемиот дел од Левант (вклучувајќи ги и поранешните територии на Нур ад-Дин). покрај Хиџаз, Јемен, северна Нубија, Тарабулус, Киренајка, јужна Анадолија и северен Ирак, татковината на неговото курдско семејство. Врз основа на неговиот султанат вклучувајќи го Хиџаз, локацијата на исламските свети градови Мека и Медина, тој станал првиот владетел кој бил поздравен како чувар на двете свети џамии, титула што ќе ја имаат сите следни султани на Египет до османлиското освојување од 1517 година.   Воените походи на Саладин во првата деценија од неговото владеење, насочени кон обединување на различните арапски и муслимански држави во регионот против крстоносците, ги поставиле општите граници и сферата на влијание на Султанатот на Египет во речиси три и пол векови од неговото владеење и постоење. Повеќето од крстоносните држави, вклучително и Кралството Ерусалим, паднале во рацете на Саладин по неговата победа во битката кај Хатин во 1187 година. Сепак, крстоносците повторно го освоиле брегот на Палестина во 1190-тите.

По смртта на Саладин во 1193 година, неговите синови ја оспориле контролата над султанатот, но братот на Саладин,ел-Адил, на крајот станал султан во 1200 година. Сите подоцнежни ајубидски султани од Египет биле негови потомци. Во 1230-тите, емирите на Сирија се обидиле да ја потврдат својата независност од Египет и царството на Ајубидите останало поделено додека султанот ас-Салих Ајуб не го вратил своето единство со покорување на поголемиот дел од Сирија, освен Алеп, до 1247 година. Дотогаш, локалните муслимански династии ги истерале Ајубидите од Јемен, Хиџаз и делови од Месопотамија. По неговата смрт во 1249 година, ас-Салих Ајуб бил наследен во Египет од неговиот син ел-Муазам Тураншах. Сепак, вториот набргу бил соборен од неговите мамелучки генерали кои ја одбиле инвазијата на крстоносците на делтата на Нил. Ова ефикасно ставило крај на моќта на Ајубидите во Египет. Обидите на емирите на Сирија, предводени од ан-Насир Јусуф од Алеп, да го вратат Египет не успеале. Во 1260 година, Монголите го ограбиле Алеп и набргу потоа ги освоиле преостанатите територии на Ајубидите. Мамелуците, кои ги протерале Монголите, го задржале Ајубидското кнежевство Хама до соборувањето на неговиот последен владетел во 1341 година.

И покрај нивниот релативно краток мандат, династијата Ајубиди имала трансформативен ефект врз регионот, особено врз Египет. Под Ајубидите, Египет, кој претходно претставувал формално шиитски калифат, станал доминантна сунитска политичка и воена сила и економски и културен центар на регионот, статус што ќе го задржи додека не биде освоен од Османлиите во 1517 година. Во текот на целиот султанат, владеењето на Ајубидите вовел период на економски просперитет, а капацитетите и покровителството обезбедени од Ајубидите довеле до обнова на интелектуалната активност во исламскиот свет. Овој период бил обележан и со ајубидскиот процес на енергично зајакнување на сунитската муслиманска доминација во регионот со изградба на бројни *медреси* (исламски правни школи) во нивните поголеми градови. Дури и откако бил соборен од Мамлуците, султанатот изграден од Саладин и Ајубидите ќе продолжи во Египет, Левант и Хиџаз уште 267 години.

Историја
--------

### Потекло

 Скица на оригиналниот „ Орел на Саладин" од Цитаделата во Каиро, Египет .
Почетокот на династијата Ајубиди се наоѓа во Наџм ад-Дин Ајуб ибн Шади, кој припаѓал на курдското племе Равадија, кое и самото е гранка на големото племе Хадабани.  Предците на Ајубидите се населиле во градот Двин, во северна Ерменија.  Равадија била доминантна курдска група во областа Двин, која била дел од политичко-воената елита на градот.

Околностите станале неповолни во Двин кога турските генерали го освоиле градот од неговиот курдски принц. Шади заминал со неговите два сина Ајуб и Асад ад-Дин Ширкух.  Неговиот пријател Муџахид ад-Дин Бихруз — воениот гувернер на северна Месопотамија за време на Селџуците — му посакал добредојде и го назначил за гувернер на Тикрит. По смртта на Шади, Ајуб го наследил во управувањето со градот со помош на неговиот брат Ширкух. Заедно добро ги менаџирале работите на градот, добивајќи им популарност кај локалните жители.  Во меѓувреме, Имад ад-Дин Зенги, владетелот на Мосул, бил поразен од Абасидите под калифот ел-Мустаршид и Бихруз. Во неговиот обид да побегне од бојното поле во Мосул преку Тикрит, Занги се засолнил кај Ајуб и побарал негова помош во оваа задача. Ајуб се согласил и им обезбедил на Зенги и неговите придружници чамци да ја преминат реката Тигар и безбедно да стигнат до Мосул. 

Како последица на помошта на Зенги, абасидските власти побарале казнени мерки против Ајуб. Истовремено, во одделен инцидент, Ширкух убил близок доверлив на Бихруз под обвинение дека сексуално нападнал жена во Тикрит. Абасидскиот суд издал налог за апсење и за Ајуб и за Ширкух, но пред браќата да бидат уапсени, тие заминале од Тикрит за Мосул во 1138 година  Кога пристигнале во Мосул, Зенги им ги обезбедил сите потребни капацитети и ги регрутирал двајцата браќа во својата служба. Ајуб бил поставен за командант на Балбек, а Ширкух стапил во служба на синот на Зенги, Нур ад-Дин. Според историчарот Абдул Али, семејството Ајубиди се издигнало под грижа и покровителство на Зенги. 

### Основање во Египет

 Дирхам монета на која е прикажан Саладин, в. 1189 н.е
Во 1164 година, Нур ел-Дин го испратил Ширкух да ја предводи експедитивната сила за да ги спречи крстоносците да воспостават силно присуство во анархичниот Египет. Ширкух го ангажирал синот на Ајуб, Саладин, како офицер под негова команда.  Тие успешно го избркале Диргам, везирот на Египет, и го вратиле неговиот претходник Шавар. Откако бил вратен на функцијата, Шавар му наредил на Ширкух да ги повлече своите сили од Египет, но Ширкух одбил, тврдејќи дека е волја на Нур ел-Дин тој да остане.  Во текот на неколку години, Ширкух и Саладин ги поразиле здружените сили на крстоносците и трупите на Шавар, прво во Билбајс, потоа на локација во близина на Гиза и во Александрија, каде што Саладин ќе останел да штити додека Ширкух ги гонел крстоносните сили во долен Египет. 

Шавар починал во 1169 година, а Ширкух станал везир, но и тој починал подоцна истата година.  По смртта на Ширкух, Саладин бил назначен за везир од страна на фатимидскиот калиф ел-Адид бидејќи немало „*никој помлад*" од Саладин и „*ниту еден од емирите не го послушал ниту му служел*", според средновековниот муслимански хроничар Ибн ал- Атир.  Саладин набргу се нашол себеси понезависен од кога било дотогаш во неговата кариера, на големо разочарување на Нур ел-Дин кој се обидел да влијае на настаните во Египет. Тој му дозволил на постариот брат на Саладин, Туран-Шах, да го надгледува Саладин во обид да предизвика несогласување во семејството Ајубиди и на тој начин да ја поткопа неговата позиција во Египет. Нур ел-Дин го задоволил барањето на Саладин да му се придружи неговиот татко Ајуб. Меѓутоа, Ајуб бил испратен првенствено за да се погрижи да биде прогласен за абасидско сузеренство во Египет, што Саладин не сакал да го преземе поради неговата позиција како везир на Фатимидите. Иако Нур ал-Дин не успеал да ги испровоцира Ајубидите во ривалство, поширокото семејство Ајубиди, особено голем број локални гувернери во Сирија, не го поддржале целосно Саладин. 

Саладин ја консолидирал својата контрола во Египет откако му наредил на Туран-Шах да го задуши бунтот во Каиро, организиран од 50.000 нубијски полкови на војската на Фатимидите. По овој успех, Саладин почнал да им доделува на членовите на своето семејство високи позиции во земјата и го зголемил сунитското муслиманско влијание во Каиро каде доминирале шиитски муслимани со наредба за изградба на колеџ за Малики школата за јуриспруденција на сунитскиот ислам во градот, и уште еден за училиштето Шафии, на кое и припаѓал, во ел-Фустат.  Во 1171 година, Ал Адид починал и Саладин го искористил овој вакуум на моќта, ефикасно преземајќи ја контролата врз земјата. По преземањето на власта, тој ја префрлил верноста на Египет кон Абасидскиот Калифат со седиште во Багдад, кој се придржувал кон сунитскиот ислам. 

### Проширување

#### Освојување на Северна Африка и Нубија

Саладин заминал во Александрија во 1171–72 година и се нашол пред дилемата да има многу поддржувачи во градот, но малку пари. Таму се одржал семеен совет од емирите на Ајубидите на Египет каде било одлучено ел-Музафар Таки ел-Дин Омар, внук на Саладин, да започне експедиција против крајбрежниот регион Барка (Киренајка) западно од Египет со сила од 500 коњаници. За да се оправда нападот, било испратено писмо до бедуинските племиња Барка, во кое се споменувало за нивните грабежи на патници и наредувајќи им да платат милостина (*зекат*), кој требало да се собере од нивниот добиток. 

Кон крајот на 1172 година, Асуан бил опколен од поранешни фатимидски војници од Нубија, а гувернерот на градот, Канц ел-Давла - поранешен лојалист на Фатимидите - побарал засилување од Саладин кој се согласил. Засилувањата дошле откако Нубијците веќе го напуштиле Асуан, но ајубидските сили предводени од Туран-Шах напредувалеа и ја освоиле северна Нубија откако го зазеле градот Ибрим. Туран-Шах и неговите курдски војници привремено престојувале таму. Од Ибрим, тие извршиле напади во околниот регион, прекинувајќи ги своите операции откако им бил претставен предлогот за примирје од нубискиот крал со седиште во Донгола. Иако првичниот одговор на Туран-Шах бил соколски, тој подоцна испратил пратеник во Донгола, кој по враќањето му ја опишал сиромаштијата на градот и воопшто на Нубија на Туран-Шах. Следствено, Ајубидите, како и нивните фатимидски претходници, биле обесхрабрени од понатамошно ширење на југ во Нубија поради сиромаштијата во регионот, но барале од Нубија да ја гарантира заштитата на Асуан и Горен Египет.  Ајубидскиот гарнизон во Ибрим се повлекол во Египет во 1175 година 

Во 1174 година, Шараф ел-Дин Каракуш, командант под ел-Музафар Омар, го освоил Триполи од Норманите со војска од Турци и бедуини.   Последователно, додека некои ајубидски сили се бореле против крстоносците во Левант, друга нивна војска, под Шараф ел-Дин, ја одзел контролата врз Каируан од Алмохадите во 1188 година 

#### Освојување на Арабија

Во 1173 година, Саладин го испратил Туран-Шах да го освои Јемен и Хеџаз. Муслиманските писатели Ибн ал-Атир, а подоцна и ал-Макризи напишале дека резонирањето зад освојувањето на Јемен бил ајубидскиот страв дека доколку Египет падне под контрола на Нур ел-Дин, тие би можеле да побараат засолниште на далечна територија. Во мај 1174 година, Туран-Шах го освоил Забид и подоцна истата година го зазел Аден.  Аден станал главното поморско пристаниште на династијата во Индискиот Океан и главен град Јемен,  иако официјалниот главен град на Ајубидите Јемен бил Таиз.  Доаѓањето на Ајубидите го означило почетокот на периодот на обновен просперитет во градот кој доживеал подобрување на неговата комерцијална инфраструктура, основање нови институции и ковање на сопствени монети.  По овој просперитет, Ајубидите вовеле нов данок кој го собирал галиите. 

Туран-Шах ги истерал преостанатите хамданидски владетели на Сана, освојувајќи го планинскиот град во 1175 година  Со освојувањето на Јемен, Ајубидите развиле крајбрежна флота, *ал-асакир ал-бахрија*, која ја користеле за да ги чуваат морските брегови под нивна контрола и да ги заштитат од пиратски напади.  Освојувањето имало големо значење за Јемен бидејќи Ајубидите успеале да ги обединат претходните три независни држави (Забид, Аден и Сана) под една единствена сила. Меѓутоа, кога Туран-Шах бил префрлен од неговиот гувернер во Јемен во 1176 година, востанија избувнале на територијата и биле задушени до 1182 година кога Саладин го доделил својот друг брат Тугтекин Сајф ал-Ислам за гувернер на Јемен.  Ајубид *наиб* (заменик-гувернер) на Јемен, Утман ал-Занџили, го освоил поголемиот дел од Хадрамаут во 1180 година, по враќањето на Туран-Шах во Јемен. 

Од Јемен, како и од Египет, Ајубидите имале за цел да доминираат на трговските патишта на Црвеното Море од кои зависел Египет и така се обиделе да ја зајакнат контролата над Хеџаз, каде што се наоѓала важната трговска станица, Јанбу.  За да ја фаворизираат трговијата во правец на Црвеното Море, Ајубидите изградиле објекти по должината на трговските патишта Црвеното Море -Индискиот Океан за да ги придружуваат трговците.  Ајубидите, исто така, се стремеле да ги поддржат нивните тврдења за легитимност во рамките на калифатот со тоа што имале суверенитет над исламските свети градови Мека и Медина.  Освојувањата и економскиот напредок преземени од Саладин ефективно ја воспоставиле хегемонијата на Египет во регионот. 

#### Освојување на Сирија и Горна Месопотамија

Иако номинално сè уште беше вазал на Нур ел-Дин, Саладин усвоил сè понезависна надворешна политика. Оваа независност станала јавно изразена по смртта на Нур ел-Дин во 1174 година  Потоа, Саладин тргнал да ја освои Сирија од Зенгидите; а на 23 ноември бил пречекан во Дамаск од гувернерот на градот. До 1175 година, тој ја презел контролата над Хама и Хомс, но не успеал да го заземе Алеп откако го опсадил.  Контролата на Хомс им била предадена на потомците на Ширкух во 1179 година, а Хама му била дадена на внукот на Саладин, ал-Музафар Омар.  Успесите на Саладин го вознемириле емирот Саиф ел-Дин од Мосул, поглаварот на Зенгидите во тоа време, кој ја сметал Сирија за територија на неговото семејство и бил лут што била узурпирана од поранешен слуга на Нур ел-Дин. Тој собрал војска за да се соочи со Саладин во близина на Хама. Иако биле многу побројни, Саладин и неговите војници ветерани решително ги поразиле Зенгидите.  По неговата победа, Саладин се прогласил за крал и го исфрлил името на ас-Салих Исмаил ел-Малик (адолесцентниот син на Нур ел-Дин) во петочните молитви и исламските монети, заменувајќи го со своето име. Абасидскиот калиф, ел-Мустади, љубезно го поздравил преземањето на власта на Саладин и му ја дал титулата „*Султан на Египет и Сирија*". 

Во пролетта 1176 година, се случила уште една голема конфронтација помеѓу Зенгидите и Ајубидите, овој пат кај Султановата Могила, 15 километри од Алеп. Саладин повторно излегол како победник, но Сајф ел-Дин успеал за влакно да побегне. Ајубидите продолжиле да ги освојуваат другите сириски градови на север, имено Марат ал-Нуман, Азаз, Буза и Манбиџ, но не успеале да го заземат Алеп за време на втората опсада. Меѓутоа, бил постигнат договор според кој Гумуштигин, гувернерот на Алеп, и неговите сојузници во Хисн Кајфа и Мардин, ќе го признаат Саладин како суверен на териториите на Ајубидите во Сирија, додека Саладин дозволил Гумуштигин и ас-Салих ал- Малик да го продолжат своето владеење над Алеп. 

Додека Саладин бил во Сирија, неговиот брат ел-Адил управувал со Египет,  и во 1174–75, Канц ел-Давла од Асван се побунил против Ајубидите со намера да го врати владеењето на Фатимидите. Неговите главни поддржувачи биле локалните бедуински племиња и Нубијците, но тој исто така уживал поддршка од мноштво други групи, вклучувајќи ги и Ерменците. Случајно или можеби во координација, било востанието на Абас ибн Шади кој го прегазил Кус долж реката Нил во централен Египет. Двата бунтови биле задушени од Ал-Адил.  Остатокот од таа година и во текот на почетокот на 1176 година, Каракуш ги продолжил своите напади во западна Северна Африка, доведувајќи ги Ајубидите во судир со Алмохадите кои владееле со Магреб. 

Во 1177 година, Саладин водел сила од околу 26.000 војници, според крстоносниот хроничар Вилијам Тирски, во јужна Палестина откако слушнал дека повеќето војници на Кралството Ерусалим го опсадуваат Харем, Сирија западно од Алеп. Ненадејно нападната од Темпларите под Болдвин IV во близина на Рамла, војската на Ајубидите била поразена во битката кај Монтгизард, при што повеќето нејзини војници биле убиени. Саладин логорувал во Хомс следната година и се случиле голем број престрелки меѓу неговите сили, командувани од Фарух Шах и крстоносците.  Неодвратен, Саладин ги нападнал државите на крстоносците од запад и го поразил Болдвин во битката кај Марџ Ајун во 1179 година. Следната година, тој го уништил новоизградениот замок на Крстоносците во Шастел во битката кај Џејкоб Форд. Во кампањата од 1182 година, тој повторно спарувал со Болдвин во неубедливата битка кај замокот Белвоар во Кавкаб ал-Хава. 

Во мај 1182 година, Саладин го зазел Алеп по кратка опсада; новиот гувернер на градот, Имад ел-Дин Занги II, не бил популарен кај своите поданици и го предал Алеп откако Саладин се согласил да ја врати претходната контрола на Зенги II над Синџар, Рака и Нусајбин, кои потоа ќе служат како вазални територии на Ајубидите.  Алеп официјално влегол под контрола на Ајубидите на 12 јуни. Следниот ден, Саладин марширал до Харим, во близина на Антиохија контролирана од крстоносците и го зазел градот кога неговиот гарнизон го принудил нивниот водач, Сурхак, кој потоа бил накратко приведен и ослободен од ал-Музафар Омар.  Предавањето на Алеп и верноста на Саладин со Зенги II го оставиле Изед-Дин ал-Масуд од Мосул единствениот голем муслимански ривал на Ајубидите. Мосул бил подложен на кратка опсада во есента 1182 година, но по посредство на абасидскиот калиф ан-Насир, Саладин ги повлекол своите сили. Масуд се обидел да се усогласи со Артукидите од Мардин, но наместо тоа, тие станале сојузници на Саладин. Во 1183 година, Ирбил исто така ја префрлил верноста на Ајубидите. Масуд потоа побарал поддршка од Пахлаван ибн Мухамед, гувернерот на Азербејџан, и иако тој вообичаено не интервенирал во регионот, можноста за интервенција на Пахлаван го натерала Саладин да биде претпазлив во врска со понатамошни напади врз Мосул. 

Бил договорен аранжман според кој ел-Адил требало да управува со Алеп во името на синот на Саладин, ел-Афдал, додека Египет ќе биде управуван од ел-Музафар Омар во името на другиот син на Саладин, Осман. Кога двата сина требало да пораснат, тие ќе ја преземале власта на двете територии, но ако некој почине, еден од браќата на Саладин ќе го заземе нивното место.  Во летото 1183 година, по опустошувањето на источна Галилеја, нападите на Саладин таму кулминирале со битката кај ал-Фуле во долината Језрел помеѓу него и крстоносците под водство на Ги од Лузињан. Претежно борбите од рака на рака завршиле неодлучно. Двете војски се повлекле на една милја една од друга и додека крстоносците разговарале за внатрешни работи, Саладин го зазел Голанското плато, отсекувајќи ги крстоносците од нивниот главен извор на снабдување. Во октомври 1183 година, а потоа и на 13 август 1184 година, Саладин и ел-Адил го опседнале Керак, кој го држеле крстоносците, но не можеле да го заземат. Потоа, Ајубидите извршиле напад во Самарија, освојувајќи го Наблус. Саладин се вратил во Дамаск во септември 1184 година и последователно настанал релативен мир меѓу државите на крстоносците и Ајубидите во 1184–1185 година. 

Саладин ја започнал својата последна офанзива против Мосул кон крајот на 1185 година, надевајќи се на лесна победа над веројатно деморализираниот Масуд, но не успеал поради неочекувано цврстиот отпор на градот и сериозната болест што го натерала Саладин да се повлече во Харан. По охрабрување на Абасидите, Саладин и Масуд преговарале за договор во март 1186 година со кој Зенгидите останале под контрола на Мосул, но под обврска да им дадат воена поддршка на Ајубидите кога тоа ќе биде побарано. 

#### Освојување на Палестина и Трансјордан

 Практично целото Кралство Ерусалим преминало во рацете на Ајубидите по нивната победа против крстоносците во битката кај Хатин во 1187 година; илустрација од *Les Passages faits Outremer par les Français contre les Turcs et autres Sarrasins et Maures outremarins*, в. 1490 година
Саладин ја опколил Тиберија во источна Галилеја на 3 јули 1187 година и крстоносната војска се обидела да ги нападне Ајубидите преку Кафр Кана. Откако слушнал за маршот на крстоносците, Саладин ја одвел својата стража назад во нивниот главен логор во Кафр Сабт, оставајќи мал одред во Тиберија. Со јасен поглед на крстоносната војска, Саладин му наредил на ел-Музафар Умар да го блокира влезот на крстоносците од Хатин со заземање позиција во близина на Лубија, додека Гекбори и неговите трупи биле стационирани на еден рид во близина на Ал-Шаџара. На 4 јули, крстоносците напредувале кон Хатин и нападнале против муслиманските сили, но биле решително поразени. Четири дена по битката, Саладин го поканил ел-Адил да му се придружи во повторното освојување на Палестина, Галилеја и либанскиот брег. На 8 јули, упориштето на крстоносците Ако било заземено од Саладин, додека неговите сили ги зазеле и Назарет и Сафурија; други бригади ги зазеле Хаифа, Цезареја, Себастија и Наблус, додека Ал-Адил ги освоил Мирабел и Јафа. На 26 јули, Саладин се вратил на брегот и примил предавање на Сарепта, Сидон, Бејрут и Џабле.  Во август, Ајубидите ги освоиле Рамла, Дарум, Газа, Бејт Џибрин и Латрун. Ашкелон бил земен на 4 септември.  Во септември-октомври 1187 година, Ајубидите го опседнале Ерусалим, заземајќи го на 2 октомври, по преговорите со Балијан од Ибелин. 

Карак и Мон Реал во Трансјордан набрзо паднале, а потоа и Сафад во североисточна Галилеја. До крајот на 1187 година, Ајубидите го контролирале практично целото кралство на крстоносците во Левант, со исклучок на Тир, кој се држел под Конрад Монферат. Во декември 1187 година, војската на Ајубидите составена од гарнизоните на Саладин и неговите браќа од Алеп, Хама и Египет го опседнала Тир. Половина од муслиманската поморска флота била заземена од силите на Конрад на 29 декември, по што следел пораз на Ајубидите на брегот на градот. На 1 јануари 1188 година, Саладин одржал воен совет каде било договорено повлекување од Триполи. 

#### Трета крстоносна војна

Папата Григориј VIII повика на Трета крстоносна војна против муслиманите во почетокот на 1189 година. Фредерик Барбароса од Светото Римско Царство, Филип Август од Франција и Ричард Лавовско Срце од Англија формирале сојуз за повторно да го освојат Ерусалим. Во меѓувреме, крстоносците и Ајубидите се бореле во близина на Ако таа година и им се придружиле засилувањата од Европа. Од 1189 до 1191 година, Ако бил опколен од крстоносците, и покрај првичните муслимански успеси, паднал во рацете на крстоносните сили. Следувал масакр на 2.700 муслимански воени затвореници, а крстоносците потоа направиле планови да го заземат Ашкелон на југ. 

Крстоносците, сега под обединета команда на Ричард, го поразиле Саладин во битката кај Арсуф, дозволувајќи им на крстоносците да го освојат градот Јафа и голем дел од крајбрежната Палестина, но тие не биле во можност да ги обноват внатрешните региони. Наместо тоа, Ричард потпишал договор со Саладин во 1192 година, обновувајќи го Кралството Ерусалим на крајбрежен појас помеѓу Јафа и Бејрут. Тоа бил последниот голем воен напор во кариерата на Саладин, бидејќи тој починал следната година, во 1193 година.

### Кавги за султанатот

Наместо да воспостави централизирано царство, Саладин воспоставил наследна сопственост низ неговите земји, делејќи го своето царство меѓу своите роднини, а членовите на семејството претседавале со полуавтономните кнежевства.  Иако овие кнезови (*емири*) му должеле верност на султанот на Ајубидите, тие одржувале релативна независност на нивните територии.  По смртта на Саладин, аз-Захир го презел Алеп од ел-Адил според договореното и ел Азиз Утман го држел Каиро, додека неговиот најстар син, ел-Афдал го задржал Дамаск,  кој исто така вклучувал ја Палестина и голем дел од Либан.  ел-Адил потоа го стекнал Ал-Џазира (Горна Месопотамија), каде што ги држел Зенгидите од Мосул на заливот. Во 1193 година, Масуд од Мосул ги здружил силите со Зенги II од Синџар и заедно коалицијата Зенгиди се преселил да ја освои Ал Џазира. Меѓутоа, пред да се постигнат некои поголеми резултати, Масуд се разболел и се вратил во Мосул, а Ал-Адил потоа го принудил Зенги да склучи брз мир пред Зенгидите да претрпат територијални загуби од рацете на Ајубидите.  Синот на ел-Адил , ел-Муазам ги зазел Карак и Трансјордан. 

Наскоро, сепак, синовите на Саладин се расправале околу поделбата на земјата. Саладин го назначил ел-Афдал за гувернер на Дамаск со намера неговиот син да продолжи да го гледа градот како негово главно место на живеење со цел да го нагласи приматот на *џихадот* (борбата) против државите на крстоносците. ел-Афдал, сепак, откри дека неговата приврзаност кон Дамаск придонела за негово отповикување. Неколку од подредените *емири* на неговиот татко го напуштиле градот за Каиро за да го лобираат Осман да го собори поради тврдењата дека е неискусен и дека имал намера да ја собори старата гарда на Ајубидите. ел-Адил дополнително го охрабрил Осман да дејствува со цел да се спречи неспособноста на ел-Афдал да го загрози царството на Ајубидите. Така, во 1194 година, Осман отворено побарал султанат. Барањето на Осман за престолот било решено во серија напади врз Дамаск во 1196 година, принудувајќи го ел-Афдал да замине на помала функција во Салхад. ел-Адил се етаблирал во Дамаск како поручник на Осман, но имал големо влијание во царството. 
 
Кога Осман починал во ловечка несреќа во близина на Каиро, ел-Афдал повторно бил прогласен за султан (иако синот на Осман, ал-Мансур бил номинален владетел на Египет), ел-Адил отсутен во поход на североисток. ел-Адил се вратил и успеал да ја окупира цитаделата во Дамаск, но потоа се соочил со силен напад од здружените сили на ел-Афдал и неговиот брат аз-Захир од Алеп. Овие сили се распаднале под водство на ел-Афдал и во 1200 година, ел-Адил ја продолжил својата офанзива.  По смртта на Осман, два кланови *мамлуци* (војници робови) влегле во судир. Тие биле Асадија и Салахија, кои ги купиле Ширкух и Саладин. Салахија го поддржал ел-Адил во неговите борби против ел-Афдал. Со нивна поддршка, ел-Адил го освоил Каиро во 1200 година,  и го принудил ел-Афдал да прифати внатрешно протерување.  Тој потоа се прогласил себеси за султан на Египет и Сирија и му го доверил управувањето со Дамаск на ел-Муазам и ел-Џазира на неговиот друг син ел-Камил.  Исто така, околу 1200 година, *шариф* (племенски поглавар поврзан со исламскиот пророк Мухамед), Катада ибн Идрис, ја презел власта во Мека и бил признат како *емир* на градот од ел-Адил. 

ел-Афдал неуспешно се обидел да го одземе Дамаск своето последно време. ел-Адил влегол во градот триумфално во 1201 година  Потоа, линијата на ел-Адил, наместо линијата на Саладин, доминирала во следните 50 години од владеењето на Ајубидите.  Сепак, Аз-Захир сè уште го држел Алеп, а на ел-Афдал му била дадена Самосата во Анадолија.  ел-Адил го прераспределил својот имот меѓу неговите синови: ел-Камил требало да го наследи во Египет, ел-Ашраф ја добил ел-Џазира, а на ел-Авхад му бил даден Дијар Бакр, но последната територија се префрлила во доменот на ел-Ашраф откако ел- Авхад починал. 

ел-Адил предизвикал отворено непријателство од лобито на Ханбали во Дамаск за главно игнорирање на крстоносците, откако започнал само една кампања против нив. ел-Адил верувал дека крстоносната војска не може да биде поразена во директна борба. Долготрајните кампањи ги вклучувале и тешкотиите за одржување на кохерентна муслиманска коалиција. Трендот под ел-Адил бил постојан раст на царството, главно преку проширување на власта на Ајубидите во Ал-Џазира и инкорпорирање на домени на Шах-Армен (во источна Анадолија). Абасидите на крајот ја признале улогата на ел-Адил како султан во 1207 година 

До 1208 година , Кралството Грузија го оспорило владеењето на Ајубидите во источна Анадолија и го опколил Хилат (поседниците на ел-Авхад). Како одговор, ел-Адил собрал и лично ја предводел големата муслиманска војска во која биле вклучени емирите на Хомс, Хама и Баалбек, како и контингенти од други кнежевства на Ајубидите за поддршка на ел-Авхад. За време на опсадата, грузискиот генерал Иване Мхаргрџели случајно паднал во рацете на ел-Авхад на периферијата на Хилат и бил ослободен во 1210 година, само откако Грузијците се согласиле да потпишат триесетгодишно примирје. Примирјето ставило крај на грузиската закана за Ајубидската Ерменија,  оставајќи го регионот на езерото Ван на Ајубидите од Дамаск.

Воената кампања на крстоносците била започната на 3 ноември 1217 година, започнувајќи со офанзива кон Трансјордан. ел-Муазам го повикал ел-Адил да започне контранапад, но тој го одбил предлогот на неговиот син.  Во 1218 година, тврдината Дамиета во делтата на Нил била опколена од крстоносците. По два неуспешни обиди, тврдината на крајот капитулирала на 25 август. Шест дена подоцна ел-Адил починал од очигледен шок од загубата на Дамиета. 

ел-Камил се прогласил себеси за султан во Каиро, додека неговиот брат ел-Муазам го презел престолот во Дамаск. ел-Камил се обидел да ја врати Дамиета, но бил принуден назад од Јован Бриен. Откако дознал за заговорот против него, побегнал, оставајќи ја египетската војска без водач. Настанала паника, но со помош на ел Муазам, ел Камил ги прегрупирал своите сили. Меѓутоа, дотогаш крстоносците го зазеле неговиот логор. Ајубидите се понудиле да преговараат за повлекување од Дамиета, нудејќи ја обновата на Палестина на Кралството Ерусалим, со исклучок на тврдините Мон Реал и Карак.  Ова било одбиено од водачот на Петтата крстоносна војна, Пелагиј Галвани, а во 1221 година, крстоносците биле протерани од делтата на Нил по победата на Ајубидите кај Мансура. 

### Распаѓање

#### Губење територии и отстапување на Ерусалим

 ел-Камил (десно) и Фридрих II потпишале договор за враќање на Ерусалим на крстоносците на десет години; од *Nuova Cronica*, средината на XIV век
На исток, Кварземидите под команда на Џалал ад-Дин Мингбурну го зазеле градот Хилат од ал-Ашраф,  додека традиционално лојалистите Расулиди почнале да навлегуваат во териториите на Ајубидите во Арабија. Во 1222 година Ајубидите го назначиле водачот на Расулидите, Али ибн Расул за гувернер на Мека. Ајубидското владеење во Јемен и Хеџаз опаѓало, а гувернерот на Јемен, Масуд ибн Камил, бил принуден да замине за Египет во 1223 година. Тој го назначил Нур ад-Дин Омар за свој заменик гувернер додека тој бил отсутен.  Во 1224 година, локалната династија ја добила контролата над Хадрамаут од Ајубидите, чија контрола над неа била ослабена поради нивната проблематична ситуација во Јемен.  По смртта на Масуд ибн Камил во 1229 година, Нур ад-Дин Омар ја прогласил својата независност и го прекинал годишниот данок на Ајубидите во Египет. 

За време на Фридрих II, започнала Шестата крстоносна војна, капитализирајќи го тековниот судир меѓу ел-Камил од Египет и ел-Муазам од Сирија.  Потоа, ел-Камил му го понудил Ерусалим на Фредерик за да помогне да се спречи сириската инвазија на Египет, но Фредерик одбил. Позицијата на ел-Камил била зајакната кога ел-Муазам починал во 1227 година и бил наследен од неговиот син ан-Насир Давуд. ел-Камил ги продолжил преговорите со Фредерик во Ако во 1228 година, што довело до примирје потпишано во февруари 1229 година. Договорот им дал на крстоносците контрола над неутврдениот Ерусалим повеќе од десет години, но исто така гарантирал муслиманска контрола над исламските свети места во градот.  Иако договорот имал мало воено значење, Ан-Насир Давуд го искористил како изговор за да ги предизвика чувствата на жителите на Сирија. Петочната проповед на еден популарен проповедник во Омајадската џамија „*ја сведе толпата на насилно липање и солзи*". 

Спогодбата со крстоносците била придружена со предложена прераспределба на кнежевствата на Ајубидите, при што Дамаск и неговите територии ќе бидат управувани од ел-Ашраф, кој го признал суверенитетот на ел-Камил. Ан-Насир Давуд се спротивставил, разгневен од примирјето на Ајубидите со Крстоносците.  Силите на ел-Камил стигнале до Дамаск за да го спроведат предложениот договор во мај 1229 година. Понатамошната опсада извршила значителен притисок врз жителите, но тие се свртиле кон ан-Насир Давуд, бидејќи го поддржувале стабилното владеење на неговиот татко и се налутија на договорот со Фредерик. По еден месец, ан-Насир Давуд поднел писмо за мир и му било доделено ново кнежевство, со центар околу Карак, додека ел-Ашраф, гувернерот на Дијар Бакр, го презел Дамаск. 

Во меѓувреме, Селџуците напредувале кон ел Џазира.  Потомците на Катада ибн Идрис го оспориле владеењето на Ајубидите во Мека. Расулидите го искористиле ова за да стават крај на Ајубидската власт во Хеџаз и да го доведат регионот под нивна контрола, што го постигнале во 1238 година кога Нур ал-Дин Омар ја зазел Мека.  

#### Сириско-египетска поделба

Владеењето на ел-Ашраф во Дамаск било стабилно, но тој и другите *емири* на Сирија се обиделе да ја потврдат својата независност од Каиро. Среде овие тензии, Ал-Ашраф починал во август 1237 година по четиримесечно боледување и бил наследен од неговиот брат ас-Салих Исмаил. Два месеци подоцна, египетската војска на ел-Камил пристигнала и го опседна Дамаск, но ас-Салих Исмаил ги уништил предградијата на градот за да не засолнат на силите на ел-Камил.  Во 1232 година, ел-Камил го поставил својот најстар син ас-Салих Ајуб да управува со Хисн Кајфа, но по смртта на ел-Камил во 1238 година, ас-Салих Ајуб го оспорил прогласувањето на помладиот брат ел-Адил II за султан во Каиро. Ас-Салих Ајуб на крајот го окупирал Дамаск во декември 1238 година, но неговиот вујко Исмаил го вратил градот во септември 1239 година. Братучедот на Исмаил, ан-Насир Давуд, го приведел Исмаил во Карак во обид да го спречи апсењето на вториот од страна на ел-Адил II. Исмаил стапил во сојуз со Давуд кој го ослободил следната година, дозволувајќи му да се прогласи за султан на местото на ел-Адил II во мај 1240 година.

Во текот на раните 1240-ти, ас-Салих Ајуб извршил одмазда против оние кои го поддржувале ел-Адил II, а потоа се скарал со ан-Насир Давуд кој се помирил со ас-Салих Исмаил од Дамаск. Соперничките султани ас-Салих Ајуб и Исмаил се обиделе да се здружат со крстоносците.  Во 1244 година, отцепените Ајубиди од Сирија се здружиле со крстоносците и се спротивставиле на коалицијата на ас-Салих Ајуб и Хваризмидите во Хирбија, во близина на Газа. Следела голема битка, што резултирала со голема победа за ас-Салих Ајуб и виртуелен колапс на Кралството Ерусалим. 

#### Враќање на единството

Во 1244–1245 година, ас-Салих Ајуб ја зазел областа приближна на денешниот Западен Брег од ан-Насир Давуд; тој го освоил Ерусалим, а потоа тргнал кон Дамаск, кој паднал со релативно лесно во октомври 1245 година  Набргу потоа, Сајф ал-Дин Али му го предал своето разоткриено кнежевство Ајлун и неговата тврдина на ас-Салих Ајуб. Раскинувањето на сојузот помеѓу Хваризмидите и ас-Салих Ајуб завршило со виртуелно уништување на првиот од страна на ал-Мансур Ибрахим, ајубидскиот *емир* од Хомс, во октомври 1246 година  Со поразот на Хваризид, ас-Салих Ајуб успеал да го заврши освојувањето на јужна Сирија.  Неговиот генерал Фахр ад-Дин продолжил да ги покорува териториите на Ан-Насир Давуд. Тој го ограбил долниот град Карак, а потоа ја опсадил неговата тврдина. Следел ќор-сокак со ниту ан-Насир Давуд ниту Фахр ад-Дин доволно силни за да ги дислоцираат силите на другиот. На крајот била постигнато спогодба со која Ан-Насир Давуд ќе ја задржи тврдината, но остатокот од своето кнежевство ќе му го отстапи на ас-Салих Ајуб. Откако ја решил ситуацијата во Палестина и Трансјордан, Фахр ад-Дин се преселил на север и марширал кон Босра, последното место кое сè уште го држел Исмаил. За време на опсадата, Фахр ад-Дин се разболел, но неговите команданти продолжиле со нападот врз градот, кој паднал во декември 1246 година 

### Пад

#### Подем на Мамелуците и пад на Египет

 Ајубидска уметност (1240 година). 
Во 1248 година, крстоносната флота од 1.800 чамци и бродови пристигнала на Кипар со намера да започне седма крстоносна војна против муслиманите со освојување на Египет. Нивниот командант, Луј IX, се обидел да ги повика Монголите да започнат координиран напад врз Египет, но кога тоа не успеало да се реализира, крстоносните сили отпловиле до Дамиета и локалното население побегнало веднаш штом пристигнале на брегот. Кога ас-Салих Ајуб, кој во тоа време бил во Сирија, слушнал за ова, брзајќи се вратил во Египет, избегнувајќи ја Дамиета, наместо да стигне до Мансура. Таму, тој организирал војска и формирал командоси сили кои ги малтретирале крстоносците. 

Ес-Салих Ајуб бил болен и неговото здравје дополнително се влошило поради зголемениот притисок од офанзивата на Крстоносците. Неговата сопруга Шаџар ел-Дур свикала состанок на сите воени генерали и на тој начин станала врховен командант на египетските сили. Таа наредила да се утврди Мансура, а потоа складирала големи количини намирници и таму ги концентрирала своите сили. Таа, исто така, организирала флота од воени галии и ги расфрлала на различни стратешки точки по должината на реката Нил. Обидите на крстоносците да го заземат Мансура биле спречени и кралот Луј се нашол во критична позиција. Успеал да го помине Нил за да изврши ненадеен напад против Мансура. Во меѓувреме, ас-Салих Ајуб починал, но генералите Бахри Мамлук на Шаџар ал-Дур и ас-Салих Ајуб, вклучувајќи ги Рукн ал-Дин Бајбарс и Ајбак, се спротивставиле на нападот и им нанеле големи загуби на крстоносците. Истовремено, египетските сили ја прекинале линијата за снабдување на крстоносците од Дамиета, спречувајќи го пристигнувањето на засилувања. Синот на Ас-Салих Ајуб и новопрогласениот ајубидски султан ел-Муазам Туран-Шах стигнале до Мансура во тој момент и ја засилиле битката против крстоносците. Вториот на крајот се предал во битката кај Фарискур, а кралот Луј и неговите придружници биле уапсени. 

ел-Муазам Туран-Шах ги отуѓил Мамлуците веднаш по нивната победа во Мансура и постојано им се заканувал на нив и на Шаџар ел-Дур. Плашејќи се за своите позиции на моќ, бахрските Мамлуци се побуниле против султанот и го убиле во април 1250 година  Ајбак се оженил со Шаџар ел-Дур и последователно ја презел владата во Египет во името на ел-Ашраф II кој станал султан, но само номинално. 

#### Доминација на Алеп

Со намера да ја врати надмоќта на директните потомци на Саладин во семејството на Ајубидите,  ан-Насир Јусуф на крајот успеал да ја добие поддршката на сите *емири* Ајубиди со седиште во Сирија во заедничка кауза против Египет доминиран од Мамелуците. До 1250 година, тој го освоил Дамаск релативно лесно и освен Хама и Трансјордан, директната власт на Ан-Насир Јусуф стоела непрекината од реката Хабур во северна Месопотамија до Синајскиот Полуостров. Во декември 1250 година, тој го нападнал Египет откако слушнал за смртта на ел-Муазам Туран-Шах и за пристапувањето на Шаџар ел-Дур. Армијата на Ан-Насир Јусуф била многу поголема и подобро опремена од онаа на египетската армија, составена од силите на Алеп, Хомс, Хама и оние на единствените преживеани синови на Саладин, Нусрат ад-Дин и Туран-Шах ибн Салах ад- Дин.  Сепак, претрпела голем пораз од силите на Ајбак. Ан-Насир Јусуф последователно се вратил во Сирија, која полека излегувала од неговата контрола. 

Мамелуците склучиле сојуз со крстоносците во март 1252 година и се согласиле заеднички да започнат кампања против ан-Насир Јусуф. Кралот Луј, кој бил ослободен по убиството на ел-Муазам Туран-Шах, ја предводел својата војска во Јафа, додека Ајбак имал намера да ги испрати своите сили во Газа. Откако слушнал за сојузот, ан-Насир Јусуф веднаш испратил сили во Тел ел-Аџул, веднаш надвор од Газа, со цел да го спречи спојот на војските на Мамлуците и на крстоносците. Во меѓувреме, остатокот од ајубидската војска била стационирана во долината Јордан. Сфаќајќи дека војната меѓу нив многу ќе им користи на крстоносците, Ајбак и ан-Насир Јусуф го прифатиле посредништвото на Абасидите преку Наџм ад-Дин ел-Бадирај. Во април 1253 година, бил потпишан договор со кој Мамлуците ќе ја задржат контролата над цел Египет и Палестина, но не вклучувајќи го и Наблус, додека Ан-Насир Јусуф ќе биде потврден како владетел на муслиманската Сирија. Така, владеењето на Ајубидите било официјално завршено во Египет.  Откако се појавил судир оимеѓу Мамлуците и Ајубидите, ел-Бадхирај договорил уште еден договор, овојпат давајќи му на Ан-Насир Јусуф контрола врз териториите на Мамлуците во Палестина и ел-Ариш во Синај. Меѓутоа, наместо да ги постави Ајубидите на чело, ан-Насир Јусуф му го предал Ерусалим на Мамлук по име Ќутук, додека Наблус и Џенин му биле дадени на Бајбарс. 

Повеќе од една година по спогодбата со Мамлуците, владеел мир околу владеењето на Ан-Насир Јусуф, но на 11 декември 1256 година тој испратил двајца пратеници кај Абасидите во Багдад, барајќи формално барање од калифот, ел-Мустасим, за неговата улога како „султан". Ова барање била поврзана со ривалството на Ан-Насир со Ајбак, бидејќи титулата ќе биде корисна во идните спорови со Мамлуците. Сепак, Мамлуците претходно испратиле свои пратеници во Багдад за прецизно да се осигураат дека Ан-Насир Јусуф нема да ја добие титулата, ставајќи го ел-Мустасим во тешка позиција. 

Во почетокот на 1257 година, Ајбак бил убиен во заговор и бил наследен од неговиот 15-годишен син, ел-Мансур Али, додека Саиф ад-Дин Кутуз имал влијателна позиција. Набргу по надмоќта на ел-Мансур Али, се појавиле гласини за друг заговор со кој Ан-Насир Јусуф имал наводна врска. Обвинетиот заговорник, везирот на ел-Мансур Али, Шараф ад-Дин ел-Фаизи, бил задавен од египетските власти. Бахриските Мамлуци во Сирија предводени од Бајбарс го притиснале Ан-Насир Јусуф да интервенира со инвазија на Египет, но тој не сакал да дејствува, плашејќи се дека династијата на Бахрите ќе го узурпира неговиот престол ако го добијат Египет.

#### Карак

 Ајубидските територии во 1257 г. Областа во светло црвено контролирана од ан-Насир Јусуф, додека областа под темноцрвена била под номинална контрола на ел-Мугит Умар од Керак
Односите меѓу ан-Насир Јусуф и бахриските Мамлуци станале напнати откако првите одбиле да го нападнат Египет. Во октомври 1257 година, Бајбарс и неговите соседи Мамлуци го напуштиле Дамаск или биле протерани од градот и заедно се преселиле на југ во Ерусалим. Кога гувернерот Ќутук одбил да им помогне против ан-Насир Јусуф, Бајбарс го симнал од власт и го изговорил ел-Мугит Умар, емирот на Карак, во *хутбата* во џамијата Ал-Акса; со текот на годините, ел-Мугит Умар им дозволувал на политичките дисиденти од Каиро и Дамаск, кои барале заштита или од властите на Мамлуците и Ајубидите, безбедно засолниште на неговата територија. 

Набргу по освојувањето на Ерусалим, Бајбарс ја освоил Газа и ан-Насир Јусуф ја испратил својата војска во Наблус како одговор. Следела битка и Мамлуците на крајот побегнале преку реката Јордан во областа Балка. Оттаму стигнале до Зугар на јужниот крај на Мртвото Море каде го испратиле својот потчинок до Карак. Новиот однос на ел-Мугит Омар со Бајбарс ја зацврстило неговата независност од Сирија на Ан-Насир Јусуф. За да ја обезбеди својата независност, ел-Мугит Умар почнал да ги распределува териториите на Палестина и Трансјордан помеѓу бахриските Мамлуците.  Новите сојузници собрале мала војска и се упатиле кон Египет. И покрај првичните придобивки во Палестина и ел-Ариш, тие се повлекле откако виделе колку се убедливо побројни од египетската армија. Меѓутоа, ел-Мугит Омар и Бајбарс не биле обесхрабрени и повеле војска од 1.500 редовна коњаница кон Синај на почетокот на 1258 година, но повторно биле поразени од Мамлуците од Египет. 

#### Монголска инвазија и колапс

 Монголското освојување на Ајубидска Сирија
Ајубидите биле под номинален суверенитет на Монголското Царство откако монголските сили ги нападнале териториите на Ајубидите во Анадолија во 1244 година. Ан-Насир Јусуф испратил пратеник во монголската престолнина Каракорум во 1250 година, набргу по преземањето на власта. Меѓутоа, овие сфаќања не траеле, а монголскиот голем Кан, Монгке, издал директива до својот брат Хулагу да ги прошири териториите на царството до реката Нил. Вториот собрал армија од 120.000 и во 1258 година, го ограбил Багдад и ги заклал неговите жители, вклучувајќи го и калифот ел-Мустасим и поголемиот дел од неговото семејство откако Ајубидите не успеале да соберат војска за да го заштитат градот.  Истата година Ајубидите го изгубиле Дијар Бакр од Монголите. 

Ан-Насир Јусуф испратил делегација во Хулагу потоа, повторувајќи ги неговите протести. Хулагу одбил да ги прифати условите и затоа Ан-Насир Јусуф го повикал Каиро за помош. Оваа молба се совпаднала со успешниот државен удар на Мамелуците со седиште во Каиро против преостанатото симболично раководство на Ајубидите во Египет, при што моќниот Ќутуз официјално ја презел власта. Во меѓувреме, војската на Ајубидите била собрана во Бирзех, северно од Дамаск за да го брани градот од Монголите кои тогаш марширале кон северна Сирија. Алеп наскоро бил опколен за една недела и во јануари 1260 година паднал во рацете на Монголите. Големата џамија и цитаделата во Алеп биле срамнети со земја, а повеќето од жителите биле убиени или продадени во ропство.  Уништувањето на Алеп предизвикало паника во муслиманската Сирија; Ајубидскиот емир на Хомс, ел-Ашраф Муса, се понудил да се здружи со Монголите при приближувањето на нивната војска и му било дозволено да продолжи со управувањето со градот од страна на Хулагу. Хама, исто така, капитулирала без да пружи отпор, но не ги здружила силите со Монголите.  Ан-Насир Јусуф се одлучил да побегне од Дамаск за да побара заштита во Газа. 

Хулагу заминал за Каракорум и го напуштил Китбука, несториски христијански генерал, за да го продолжи монголското освојување. Дамаск капитулирал по пристигнувањето на монголската војска, но не бил ограбен како другите заробени муслимански градови. Сепак, од Газа, ан-Насир Јусуф успеал да го собере малиот гарнизон што го оставил во Цитаделата во Дамаск за да се побуни против монголската окупација. Монголите возвратиле со масовен артилериски напад врз тврдината и кога станало очигледно дека ан-Насир Јусуф не можел да го ослободи градот со новособраната војска, гарнизонот се предал. 

Монголите продолжиле со освојување на Самарија, убивајќи го најголемиот дел од гарнизонот на Ајубидите во Наблус, а потоа непречено напредувале на југ, до Газа. Ан-Насир Јусуф набргу бил заробен од Монголите и бил искористен за да го убеди гарнизонот во Ајлун да капитулира. Потоа, помладиот гувернер на Ајубидите на Бањас се здружил со Монголите,  кои тогаш ја добиле контролата над поголемиот дел од Сирија и Ал-Џазира, со што фактички ставил крај на моќта на Ајубидите во регионот. На 3 септември 1260 година, војската на Мамлуците со седиште во Египет, предводена од Ќутуз и Бајбарс, ги предизвикала монголските власти и решително ги поразиле нивните сили во битката кај Ајн Џалут, надвор од Зирин во долината Језраел. Пет дена подоцна, Мамлуците го зазеле Дамаск и за еден месец поголемиот дел од Сирија бил во рацете на бахриските Мамлуци.  Во меѓувреме, ан-Насир Јусуф бил убиен во заробеништво. 

### Остатоци од династијата

Многу од *емирите* Ајубиди во Сирија биле дискредитирани од Ќутуз поради соработката со Монголите, но бидејќи ел-Ашраф Муса пребегнал и се борел заедно со Мамлуците во Ајн Џалут, му било дозволено да ја продолжи својата власт над Хомс. ел-Мансур од Хама се борел заедно со Мамлуците од почетокот на нивното освојување и поради тоа,  Хама продолжила да биде управувана од ајубидските потомци на ел-Музафар Омар. По смртта на ел-Ашраф Муса во 1262 година, новиот мамелучки султан, Бајбарс, го анектирал Хомс. Следната година, ел-Мугит Умар бил измамен да му го предаде Карак на Бајбарс и набргу потоа бил погубен затоа што претходно застанал на страната на Монголите. 

Последниот ајубидски владетел на Хама починал во 1299 година и Хама накратко поминал низ директната власт на Мамлуците. Меѓутоа, во 1310 година, под покровителство на султанот на Мамелуците, ел-Насир Мухамед, Хама им била вратена на Ајубидите под познатиот географ и автор Абу ел-Фида. Тој починал во 1331 година и бил наследен од неговиот син ел-Афдал Мухамед, кој на крајот ја изгубил наклонетоста на неговите господари Мамлуци. Тој бил отстранет од својата функција во 1341 година и Хама била формално ставен под власта на Мамлуците. 

Во југоисточна Анадолија, Ајубидите продолжиле да владеат со кнежевството Хисн Кајфа и успеале да останат автономен ентитет, независен од монголскиот Илханат, кое владеело со северна Месопотамија до 1330-тите. По распадот на Илханатот, нивните поранешни вазали во областа, Артукидите, воделе војна против Ајубидите од Хисн Кајфа во 1334 година, но биле решително поразени, при што Ајубидите ги добиле териториите на Артукидите на левиот брег на реката Тигар.  Во 14 век, Ајубидите повторно го изградиле замокот Хисн Кајфа кој служел како нивно упориште. Ајубидите од Хисн Кајфа биле вазали на Мамлуците, а подоцна и на Дулкадиридите додека не биле заменети од Отоманското Царство на почетокот на 16 век.

Наводи
------

1. 1 2 3  Magill 1998, стр. 809
2. ↑  France 1998, стр. 122–123
3. ↑  France 1998, стр. 84
4. ↑  Ахмед, Румее (2018). *Оксфордски Рачник на Исламскиот Закон*. Оксфордски Универзитетски Прес. стр. 311. ISBN 978-0-19-166826-5.
5. ↑  Елиаде, Мирчае (1987). „Калам". *Енциклопедија на Религијата*. **8**: 238. ISBN 978-0-02-909790-8.
6. ↑  Jackson 1996, стр. 36.
7. ↑  Turchin, Adams & Hall 2006, стр. 223
8. ↑  Taagepera 1997, стр. 495.
9. ↑  Jackson 1996.
10. 1 2 3  Humphreys 1987
11. ↑  Özoğlu 2004
12. ↑  Bosworth 1996
13. ↑  Fakkar, Galal (27 January 2015). „Story behind the king's title". *Arab News*. Jeddah. Архивирано од изворникот на 4 August 2016. Посетено на 27 June 2016.
14. ↑  Eiselen 1907
15. ↑  The biographer Ibn Khallikan wrote, "Historians agree in stating that [Saladin's] father and family belonged to Duwin.
16. ↑  Ali 1996.
17. 1 2 3  Ali 1996.
18. 1 2 3 4 5 6  Shillington 2005
19. ↑  Lyons & Jackson 1982
20. ↑  Lyons & Jackson 1982
21. ↑  Lyons & Jackson 1982
22. ↑  Lyons & Jackson 1982
23. ↑  Lev 1999 harvnb error: no target: CITEREFLev1999 (help)
24. ↑  Lyons & Jackson 1982
25. 1 2 3 4  Lev 1999 harvnb error: no target: CITEREFLev1999 (help)
26. ↑  Lev 1999 harvnb error: no target: CITEREFLev1999 (help)
27. ↑  Fage 1978
28. ↑  Lane-Poole 1894
29. 1 2 3  Houtsma & Wensinck 1993
30. 1 2  Margariti 2007
31. ↑  McLaughlin 2008
32. ↑  Lofgren 1960 harvnb error: no target: CITEREFLofgren1960 (help)
33. ↑  Dumper & Stanley 2007
34. 1 2  Brice 1981
35. 1 2 3 4  Salibi 1998
36. 1 2  Daly & Petry 1998
37. 1 2  Lane-Poole 1906
38. ↑  Lane-Poole 1894
39. ↑  Lane-Poole 1906
40. ↑  Lane-Poole 1906
41. ↑  Lev 1999 harvnb error: no target: CITEREFLev1999 (help)
42. ↑  Lev 1999 harvnb error: no target: CITEREFLev1999 (help)
43. ↑  Lane-Poole 1906
44. ↑  Smail 1995
45. ↑  Lyons & Jackson 1982
46. ↑  Lyons & Jackson 1982
47. 1 2 3  Humphreys 1991 harvnb error: no target: CITEREFHumphreys1991 (help)
48. ↑  Lyons & Jackson 1982
49. ↑  Lane-Poole 1906
50. ↑  Lane-Poole 1906
51. ↑  Lane-Poole 1906
52. ↑  Lane-Poole 1906
53. ↑  Lane-Poole 1906
54. ↑  Lane-Poole 1906
55. 1 2 3  Meri & Bacharach 2006
56. 1 2  Richard & Birrell 1999
57. 1 2  Burns 2005
58. 1 2 3 4 5  Burns 2005
59. 1 2 3 4  Richard & Birrell 1999
60. ↑  Humphreys 1977.
61. ↑  Richard & Birrell 1999
62. ↑  Richard & Birrell 1999
63. ↑  Richard & Birrell 1999
64. ↑  Richard & Birrell 1999
65. 1 2 3  Ali 1996
66. 1 2  Burns 2005
67. ↑  Burns 2005
68. ↑  Richard & Birrell 1999
69. ↑  Burns 2005
70. ↑  Richard & Birrell 1999
71. 1 2 3  Richard & Birrell 1999
72. ↑  Humphreys 1977
73. ↑  Humphreys 1977
74. ↑  „Basin". *Smithsonian's National Museum of Asian Art*. Архивирано од изворникот на 2023-02-03. Посетено на 2023-02-03.
75. ↑  Ali 1996
76. ↑  Ali 1996
77. ↑  Richard & Birrell 1999
78. 1 2  Tabbaa 1997
79. ↑  Humphreys 1977
80. ↑  Humphreys 1977
81. 1 2  Humphreys 1977
82. 1 2  Humphreys 1977
83. ↑  Humphreys 1977
84. ↑  Burns 2005
85. ↑  Dumper & Stanley 2007
86. 1 2 3 4  Burns 2005
87. 1 2  Grousset 2002
88. 1 2 3  Irwin 1999 harvnb error: no target: CITEREFIrwin1999 (help)
89. ↑  Dumper & Stanley 2007
90. ↑  Singh 2000
91. ↑  Ayliffe et al. 2003

Извори
------

* Angold, Michael, уред. (2006), *The Cambridge History of Christianity: Volume 5, Eastern Christianity*, Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-81113-2
* Ayliffe, Rosie; Dubin, Marc; Gawthrop, John; Richardson, Terry (2003), *The Rough Guide to Turkey*, Rough Guides, ISBN 978-1-84353-071-8
* Ali, Abdul (1996), *Islamic Dynasties of the Arab East: State and Civilization During the Later Medieval Times*, M.D. Publications Pvt. Ltd, ISBN 978-81-7533-008-5
* Baer, Eva (1989), *Ayyubid Metalwork with Christian Images*, Brill, ISBN 978-90-04-08962-4
* Brice, William Charles (1981), *An Historical Atlas of Islam*, Brill, ISBN 978-90-04-06116-3
* Burns, Ross (2005), *Damascus: A History*, Routledge, ISBN 978-0-415-27105-9
* Bosworth, C.E. (1996), *The New Islamic Dynasties*, New York: Columbia University Press, ISBN 978-0-231-10714-3
* Catlos, Brian (1997), „Mamluks", Во Rodriguez, Junios P. (уред.), *The Historical Encyclopedia of World Slavery*, **1, 7**, ABC-CLIO, ISBN 978-0-87436-885-7
* Daly, M. W.; Petry, Carl F. (1998), *The Cambridge History of Egypt: Islamic Egypt, 640-1517*, M.D. Publications Pvt. Ltd, ISBN 978-81-7533-008-5
* Dumper, Michael R.T.; Stanley, Bruce E. уред. (2007), *Cities of the Middle East and North Africa: A Historical Encyclopedia*, ABC-CLIO, ISBN 978-1-57607-919-5
* Eiselen, Frederick Carl (1907), *Sidon: A Study in Oriental History*, New York: Columbia University Press
* Fage, J. D. уред. (1978), *The Cambridge History of Africa, Volume 2: c. 500 B.C.–A.D. 1050*, Cambridge University Press, ISBN 978-0-52121-592-3
* Flinterman, Willem (April 2012), „Killing and Kinging" (PDF), *Leidschrift*, **27** (1), Архивирано (PDF) од изворникот 2015-02-12, Посетено на 2015-02-12
* Fage, J. D.; Oliver, Roland, уред. (1977), *The Cambridge History of Africa, Volume 3: c. 1050–c. 1600*, Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-20981-6
* France, John (1998), *The Crusades and Their Sources: Essays Presented to Bernard Hamilton*, Ashgate, ISBN 978-0-86078-624-5
* Goldschmidt, Arthur (2008), *A Brief History of Egypt*, Infobase Publishing, ISBN 978-1-4381-0824-7
* Grousset, René (2002) [1970], *The Empire of the Steppes: A History of Central Asia*, Rutgers University Press, ISBN 978-0-8135-1304-1
* Предлошка:New Cambridge Medieval History
* Hourani, Albert Habib; Ruthven, Malise (2002), *A History of the Arab peoples*, Harvard University Press, ISBN 978-0-674-01017-8
* Houtsma, Martijn Theodoor; Wensinck, A.J. (1993), *E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913–1936*, Brill, ISBN 978-90-04-09796-4
* Humphreys, Stephen (1977), *From Saladin to the Mongols: The Ayyubids of Damascus, 1193–1260*, SUNY Press, ISBN 978-0-87395-263-7
* Humphreys, R. S. (1987). „Ayyubids". *Encyclopaedia Iranica, Vol. III, Fasc. 2*. стр. 164–167.
* Предлошка:EI2
* Humphreys, Stephen (1994), „Women as Patrons of Religious Architecture in Ayyubid Damascus", *Muqarnas*, **11**: 35–54, doi:10.2307/1523208, JSTOR 1523208
* Jackson, Sherman A. (1996), *Islamic Law and the State*, Brill, ISBN 978-90-04-10458-7
* Lane-Poole, Stanley (1906), *Saladin and the Fall of the Kingdom of Jerusalem*, Heroes of the Nations, London: G. P. Putnam's Sons
* Lane-Poole, Stanley (2004) [1894], *The Mohammedan Dynasties: Chronological and Genealogical Tables with Historical Introductions*, Kessinger Publishing, ISBN 978-1-4179-4570-2
* Предлошка:Saladin in Egypt
* Предлошка:EI2
* Lyons, M. C.; Jackson, D.E.P. (1982), *Saladin: the Politics of the Holy War*, Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-31739-9
* Magill, Frank Northen (1998), *Dictionary of World Biography: The Middle Ages*, **2**, Routledge, ISBN 978-1-57958-041-4
* Ma'oz, Moshe; Nusseibeh, Sari (2000), *Jerusalem: Points of Friction - And Beyond*, Brill, ISBN 978-90-41-18843-4
* Margariti, Roxani Eleni (2007), *Aden & the Indian Ocean trade: 150 years in the life of a medieval Arabian port*, UNC Press, ISBN 978-0-8078-3076-5
* McLaughlin, Daniel (2008), *Yemen: The Bradt Travel Guide*, Bradt Travel Guides, ISBN 978-1-84162-212-5
* Meri, Josef W.; Bacharach, Jeri L. (2006), *Medieval Islamic civilization: An Encyclopedia*, Taylor and Francis, ISBN 978-0-415-96691-7
* Özoğlu, Hakan (2004), *Kurdish Notables and the Ottoman State: Evolving Identities, Competing Loyalties, and Shifting Boundaries* (англиски), SUNY Press, ISBN 978-0-7914-5994-2, Посетено на 17 March 2021
* Petersen, Andrew (1996), *Dictionary of Islamic Architecture*, Routledge, ISBN 978-0-415-06084-4
* Richard, Jean; Birrell, Jean (1999), *The Crusades, c. 1071–c. 1291*, Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-62566-1
* Salibi, Kamal S. (1998), *The Modern History of Jordan*, I.B.Tauris, ISBN 978-1-86064-331-6
* Sato, Tsugitaka (2014), *Sugar in the Social Life of Medieval Islam*, Brill, ISBN 978-90-04-28156-1
* Shatzmiller, Maya (1994), *Labour in the Medieval Islamic world*, Brill, ISBN 978-90-04-09896-1
* Shillington, Kevin (2005), *Encyclopedia of African history*, CRC Press, ISBN 978-1-57958-453-5
* Singh, Nagendra Kumar (2000), *International Encyclopaedia of Islamic Dynasties*, Anmol Publications PVT. LTD. ISBN 978-81-261-0403-1[*мртва врска*]
* Smail, R.C. (1995), *Crusading Warfare 1097–1193*, Barnes & Noble Books, ISBN 978-1-56619-769-4
* le Strange, Guy (1890), *Palestine Under the Moslems: A Description of Syria and the Holy Land from A.D. 650 to 1500*, Committee of the Palestine Exploration Fund
* Taagepera, Rein (1997). „Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia". *International Studies Quarterly*. **41** (3): 475–504. doi:10.1111/0020-8833.00053. JSTOR 2600793. Архивирано од изворникот 2018-11-19. Посетено на 2019-07-05.
* Tabbaa, Yasser (1997), *Constructions of Power and Piety in Medieval Aleppo*, Penn State Press, ISBN 978-0-271-01562-0
* Turchin, Peter; Adams, Jonathan M.; Hall, Thomas D. (December 2006), „East-West Orientation of Historical Empires", *Journal of World-Systems Research*, **12** (2): 219–229, doi:10.5195/JWSR.2006.369
* Vermeulen, Urbaine; De Smet, D.; Van Steenbergen, J. (2001), *Egypt and Syria in the Fatimid, Ayyubid, and Mamluk eras III*, Peeters Publishers, ISBN 978-90-429-0970-0
* Willey, Peter (2005), *Eagle's nest: Ismaili castles in Iran and Syria*, Institute of Ismaili Studies and I.B. Tauris, ISBN 978-1-85043-464-1
* Yeomans, Richard (2006), *The Art and Architecture of Islamic Cairo*, Garnet & Ithaca Press, ISBN 978-1-85964-154-5

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Ајубиди" на Ризницата ? |

* Fatimid-era Ayyubid Wall of Cairo Digital Media Archive (creative commons-licensed photos, laser scans, panoramas), data from an Aga Khan Foundation/CyArk research partnership