| Република Азербејџан
 |
| --- |
|  |
| Оваа статија е дел од серијалот заполитиката наАзербејџан |
| Заедница на независни држави Член на ЗНД

---

 |
| Устав 
* Уставен суд
* Човекови права
 |
| Шеф на државата
* Претседател
Илхам Алијев
	+ Потпретседател: Мехрибан Алиејва
	+ Канцеларијата на претседателот
 |
| Кабинет 
* Премиер
Али Асадов
* Кабинет на министри
 |
| Национално собрание 
* Национално собрание 
Спикер: Сахиба Гафарова
 |
| Судство
* Судство
 |
| Административна поделба
* Административна поделба
 |
| Избори
* **Страницата Предлошка:Hlist/styles.css нема содржина.**
	+ Претседателски: 2013
	+ 2018
	+ *2025*
* **Страницата Предлошка:Hlist/styles.css нема содржина.**
	+ Парламентарни: 2015
	+ 2020
* Политички партии
 |
| Надворешни односи
* Министерство за надворешни работи
Министер: Џејхун Бајрамов

---

* Дипломатски мисии на / во Азербејџан

---

* Закон за националност
* Пасош
* Услови за виза
* Визна политика

---

* Односи Азербејџан-Европска Унија
* Односи Азербејџан-НАТО
* Азербејџанско-ерменски односи
* Азербејџанско-кинески односи
* Азербејџанско-француски односи
* Азербејџанско-грузиски односи
* Азербејџанско-германски односи
* Азербејџанско-ирански односи
* Азербејџанско-италијански односи
* Азербејџанско-холандиски односи
* Азербејџанско-полски односи
* Азербејџанско-руски односи
* Азербејџанско-шпански односи
* Азербејџанско-турски односи
* Азербејџанско-британски односи
* Односи Азербејџан-САД
 |
| Икона за портал Портал: „Азербејџан" 
* Други земји
* Атлас

Икона за портал Портал: „Политика"
 |
| * п
* р
* у
 |

Меѓународните организации честопати тврделе дека Азербејџан ги прекршил стандардите за човекови права утврдени во меѓународното право. Хјуман рајтс воч издал извештај од 2013 година во кој го обвинил Азербејџан за затворање и малтретирање политички активисти и бранители на човекови права. Во 2019 година, Хјуман рајтс воч ја нарекол ситуацијата со човековите права во Азербејџан „*ужасна*", наведувајќи ја „*големата контрола*" од страна на владата, „*сериозно ограничување на слободите на здружување, изразување и собирање*", како и „*тортура и лош третман*" на новинари, адвокати и опозициски активисти. Според Репортери без граници, Азербејџан е рангирана на 167 од 180 земји на Индексот на слободата на печатот. Извештајот на американскиот Стејт департмент од 2020 година го обвинил Азербејџан за широк спектар на прекршувања на човековите права, вклучително и „*незаконско или произволно убивање*", „*тешки ограничувања на слободното изразување, печатот и интернетот*" и „*најлошите форми на детски труд* ".

Уставот на Азербејџан содржи 48 членови кои се однесуваат на основните човекови и граѓански права. Дел 3 од Уставот ги утврдува главните права и слободи на граѓаните на Азербејџан, вклучувајќи ги човековите права, правата на сопственост, правата на еднаквост, правата на интелектуална сопственост, граѓанските права, правата на обвинетите, правото на штрајк, социјалната сигурност, правото на глас и слобода на говор, совест и мисла.

На 28 декември 2001 година, Националното собрание на Република Азербејџан го усвоил Уставниот закон за Комесарот за човекови права (народен правобранител) на Република Азербејџан, а на 5 март 2002 година, претседателот потпишал Указ за примена на овој закон со што се создало правна рамка за функционирање на Комесарот за човекови права на Република Азербејџан.

Правата на малцинствата
-----------------------

Во контекст на судирот во Нагорно-Карабах, говорот на омраза против Ерменците „*продолжува да биде главен елемент на официјално санкционираните медиуми*" според Меѓународната група за права на малцинствата , додека „*иницијативите за градење мир во кои се вклучени актери од граѓанското општество редовно се оцрнуваат, а понекогаш резултира со физички напади врз имотот и лицата на инволвираните*".

Лезгините се соочуваат со дискриминација и „*се чувствуваат принудени да се асимилираат во азербејџанскиот идентитет за да избегнат економска и образовна дискриминација*".

Талишите „*страдаа како резултат на долгорочното лишување од културни и образовни права и од ефектите на економската занемарување на нивниот регион*". Како последица на талишското сепаратистичко движење и обидот да се воспостави Талиш-Муганската автономна република, азербејџанската држава „*покрена кампања на заплашување и репресија против водечките талишки активисти*".

Слобода на вероисповед
----------------------

Членот 48 од Уставот на Азербејџан вели дека правото на слобода и правото на луѓето од сите вери да ја изберат и да ја практикуваат својата вера без ограничување е обезбедено, под услов тие да не го нарушуваат јавниот ред или јавниот морал.

Во 2019 година, Комисијата на САД за меѓународна верска слобода објавила апсење на 77 лица означени како „шиитски екстремисти", од кои 48 се сметале за политички затвореници од бранителите на човековите права. Тие, исто така, објавиле дека на судските рочишта во текот на годината, овие лица сведочеле дека полицијата и други службеници ги мачеле за да изнудат лажни признанија. Локалните групи за човекови права изјавиле дека владата продолжила физички да малтретира, апси и затвора верски активисти.

Властите накратко приведувале, казнувале или предупредувале поединци за одржување неовластени верски состаноци; бидејќи барањата на владата за законска регистрација биле неостварливи за заедниците со помалку од 50 членови. Владата го контролира и увозот, дистрибуцијата и продажбата на верски материјали. Судот казнил поединци за неовластена продажба или дистрибуција на верски материјали.

Претставниците на граѓанското општество изјавиле дека граѓаните продолжуваат да ги толерираат „*традиционалните*" малцински религиозни групи (т.е. оние историски присутни во земјата), вклучувајќи ги Евреите, руските православни верници и католиците; сепак, на групите кои се сметале за „*нетрадиционални*" често се гледало со сомнеж и недоверба.

Ефект на меѓународните договори
-------------------------------

Еден од првичните меѓународни документи во областа на човековите права бил Меморандумот за разбирање кој бил потпишан помеѓу Владата на Азербејџан и Канцеларијата за демократски институции и човекови права на 26 ноември 1998 година.

Советот на Европа го примил Азербејџан во полноправно членство на 25 јануари 2001 година. Азербејџан ја ратификувал Конвенцијата за заштита на човековите права и основните слободи (ЕКЧП) на 15 април 2002 година. Од ратификацијата, секој кој тврди дека е жртва на повреда на неговите/нејзините права или слободи дефинирани со ЕКЧП како резултат на активноста или неактивноста на Република Азербејџан има право да тужи против Азербејџан пред Европскиот суд на Човекови права (ЕСЧП). Од 2021[update]
, Азербејџан има најниска стапка на усогласеност од која било земја-членка на Советот на Европа со спроведувањето на водечките пресуди на ЕСЧП во последните 10 години. Водечките пресуди се подгрупа на случаи кои вклучуваат сериозни или системски прекршувања на човековите права и само 4% од таквите случаи против Азербејџан довеле до исправка на основната повреда на човековите права. Севкупно, 47 водечки пресуди на ЕСЧП против Азербејџан не се спроведени.

Азербејџан станал член на Советот за човекови права на Обединетите нации во 2006 година.

Неколку независни тела, како што е Хјуман рајтс воч, постојано ја критикувале владата на Азербејџан за нејзиното искуство со човековите права.

Меѓу другите грижи, властите се обвинети за произволни апсења, неопределени притвори, тешки тепања, тортура, и присилни исчезнувања. И покрај постоењето на независни новински куќи, новинарите кои ја критикуваат владата честопати се сериозно малтретирани, затворани, па дури и физички нападнати. Во Индексот на слободата на печатот за 2013-14 година објавен од Репортери без граници, Азербејџан бил рангиран на 160-то место од вкупно 180 нации. Владата често била критикувана за неуспехот да ја подобри состојбата со граѓанските слободи. Јавните демонстрации против владејачкиот режим не се толерираат, а властите често користат насилство за да ги растераат протестите.

Изборни права
-------------

Азербејџан станала првата земја на истокот што им обезбедил на жените право на глас. Според Законот усвоен во парламентот, на 21 јули 1919 година, Демократска Република Азербејџан (АДР) на сите граѓани на републиката кои наполниле 20 години добиваат право на глас пред Обединетото Кралство (1928), Шпанија и Португалија (1931 година).

Сите граѓани на Азербејџан имаат право да избираат и да бидат избрани и да учествуваат на референдуми. Парламентот на Азербејџан го усвоил Изборниот законик на 27 мај 2003 година. Иако Азербејџан номинално е секуларна и посредна демократија, неодамнешните избори таму нашироко се оспорувале како фалсификувани и „со *сериозни недостатоци*". Покривањето на изборите во азербејџанските медиуми се смета за огромно пристрасно во корист на администрацијата. Исто така, поранешниот претседател Хејдар Алијев, е познат по тоа што ги пополнил Централните и Локалните изборни комисии со владини поддржувачи пред разни клучни избори од 2003 година. Нерегуларни инциденти како што се исчезнување на гласачките ливчиња, полнење на гласачки кутии, повеќекратно гласање и манипулација на гласови биле забележани од меѓународните набљудувачи. 

Азербејџан бил остро критикуван за поткуп на членови и функционери од меѓународни организации за легитимирање на фалсификуваните избори, практика која била наречена „ кавијарска дипломатија". Неодамна тоа било случај со европратениците од Европскиот парламент, чија позитивна оценка за изборите во Азербејџан предизвикало голем скандал во Европа. Европската иницијатива за стабилност (ESI) објавила серија детални извештаи кои го изложуваат интересот на набљудувачките мисии кои учествуваат на изборите во Азербејџан.

Слобода на собирање и изразување на политичките убедувања
---------------------------------------------------------

До мај 2005 година, во Азербејџан немало правна заштита за слободата на собирање.   Целосната забрана за собири на опозицијата била укината со претседателски декрет по националниот притисок, но настаните што довеле до парламентарните избори подоцна истата година покажале дека ова е само номинална обвинение за многу кратко време. Властите им го ускратиле правото на поддржувачите на опозицијата да демонстрираат или да одржуваат митинзи во близина на центрите на градовите и биле одредени посебни места за таа цел. Оние кои присуствувале на митинзите на опозицијата кои не биле санкционирани од владата биле тепани и уапсени. Познато е дека полицијата приведува опозициски активисти, во обид да ги „*убеди*" да се откажат од својата политичка работа. Членовите на младинското движење и членовите на опозицијата биле приведени поради заговор за соборување на владата, обвинение кое не е потврдено. По изборите не бил дозволен ниту еден митинг на опозицијата.

Според извештајот на „Хјуман рајтс воч" од 2013 година, „*евиденцијата на Азербејџан за слободата на изразување, собирање и здружението е во постојан пад неколку години, но бележи драматично влошување од средината на 2012 година*". Во април 2014 година РПТ-Европската организација за човекови права објавила дека човековите права, особено слободата на изразување, собирање и здружување, се влошуваат во Азербејџан.

Во естрихот испорачан на 15 јули 2020 година, ден по про-воениот митинг во Баку, претседателот Алиев ја нападнал најголемата опозициска партија, Партијата на Народниот фронт на Азербејџан. Тој изјавил дека „*треба да завршиме со „петтата колона*" и дека Народниот фронт е „*полош од Ерменците*". Азербејџанските безбедносни служби почнале да апсат членови на партија и симпатизери. Според азербејџански извори, околу 120 луѓе во моментов се држат во затвор, меѓу кои и некои заменици лидери на партијата, како и новинари. На 20 јули, американскиот Стејт департмент го повикал Азербејџан да избегне користење на пандемијата за да го замолчи „*застапувањето на граѓанското општество, гласовите на опозицијата или јавната дискусија*". Овие акции нашироко се гледаат како обид „*да се елиминираат продемократските застапници и политичките ривали еднаш засекогаш*". Амнести интернешнал, исто така, повикал да се прекине „*насилниот прогон на опозициските активисти*".

Право на слобода и безбедност
-----------------------------

Направен е меѓународен притисок врз Азербејџан да го ослободи својот број политички затвореници. Откако земјата станала член на Советот на Европа, азербејџанската влада ослободила сто политички затвореници, но многумина остануваат во притвор, а поддржувачите на опозицијата продолжуваат да бидат притворени без докази. Според наредбата за помилување потпишана од Илхам Алиев, на 16 март 2019 година биле ослободени 51 затвореници кои меѓународните групи за човекови права ги сметаат за политички затвореници.

Во март 2011 година, опозициските активисти Бахтијар Хаџиев и Џабар Савалан биле уапсени откако помогнале да се организираат протести во стилот на Арапската пролет преку Фејсбук. И двајцата добиле затворски казни за неповрзани обвиненија. За нивното апсење било протестирано од Европскиот парламент, Хјуман рајтс воч, и Индексот за цензура. Амнести интернешенел ги нарекол двајцата затвореници на совеста и повикал на нивно итно ослободување. Џабар Савалан бил ослободен од затвор по 11 месеци на 26 декември 2011 година. Во април 2012 година, активистот за човекови права и животна средина Огтај Гулалиев бил уапсен и наводно измачуван; тој бил ослободен во јуни.

Подоцна во 2013 година, седум млади активисти, вклучително и четворица членови на одборот, на Граѓанското движење Нида биле киднапирани и уапсени по протестите одржани против неборбените воени смртни случаи во март и април во Баку. Тие се обвинети за подготовка на немирите за време на протестите во Баку. Првично, младите биле обвинети за недозволено поседување оружје и дрога. Како што објавила Меѓународната организација за човекови права Амнести интернешнал, некои од осумте активисти на НИДА, кои биле уапсени под лажни обвиненија (вклучувајќи го и 17-годишниот Шахин Новрузлу), биле мачени. Амнести интернешенел ги признал сите уапсени млади мажи како затвореници на совеста. Но, во 2014 година четворица од нив, а во 2016 година други четворица членови на НИДА биле ослободени со претседателска наредба. Амнести интернешнал го поздравил тој развој. Следните 4 членови на НИДА биле меѓу затворениците помилувани со претседателската наредба од 16 март 2019 година, која била поздравена од Европската служба за надворешни работи.

Слобода на медиумите
--------------------

На почетокот на август, во Азербејџан била укината медиумската цензура. Одделот за заштита на државната тајна во печатот, познат и како „*Главлит*", бил наследен од советскиот период и укинат по наредба на Хејдар Алиев, тогашниот претседател на Република Азербејџан. Со тоа, наредбата за воена цензура (1992) и резолуцијата за контрола на сите информации (1993) биле укинати. Азербејџан е рангиран како „*Неслободен*" од Фридом Хаус во своето годишно истражување *за слободата на печатот* со оценка 79 од 100.

Властите користат низа мерки за ограничување на слободата на медиумите во земјата. На опозициските и независните медиуми и на новинарите им е ограничен пристапот до печатените куќи и дистрибутивните мрежи или може да се соочат со обвиненија за клевета и парични казни и подлежат на тактики за заплашување, вклучително и затвор за измислени обвиненија.

Повеќето Азербејџанци ги добиваат своите информации од мејнстрим телевизија, која е непоколебливо провладина и под строга владина контрола. Според извештајот на невладината организација „Институт за слобода и безбедност на новинарите (IRFS) од 2012 година, „*граѓаните на Азербејџан не можат да пристапат до објективни и веродостојни вести за прашањата за човековите права релевантни за Азербејџан и населението е недоволно информирано за прашања од јавен интерес"*.

Азербејџанските власти затвориле неколку значајни новинари. Тие го затвориле Мехман Алиев, директор на независен медиум. Алиев е директор на новинската агенција Туран. „*На 25 август 2017 година, судот во Баку го одреди Алиев во тримесечен притвор за време на истрагата против него".*  Меѓутоа, 16 дена подоцна - на 11 септември 2017 година, Апелациониот суд во Баку ја преиначил пресудата на првостепениот суд и го ослободил г. Алиев. Неколку меѓународни институции како што е Европската федерација на новинари го поздравиле ослободувањето на г-дин Алиев.

Комитетот за заштита на новинарите изјавил дека обвиненијата против многу новинари се „*измислени*" и „*политизирани*". На крајот на 2014 година осум новинари останалеа зад решетки. Меѓународните инстанци, како што е Комесарот за човекови права на Советот на Европа, постојано ги побивале оправдувањата на азербејџанските власти дека затворените новинари биле кривично гонети и осудени за заеднички злосторства. Затворските услови за новинарите се пријавени како страшни, со рутинско малтретирање и одбивање на медицинска нега.

Според РСЕ, владата на Азербејџан „*има долга историја на користење на својот кривично-правен систем за да ги замолчи политичките ривали и новинарите кои ја критикуваат корупцијата што ги збогати роднините на Алиев и блискиот круг на сојузници*". Авторитарното владеење на Алиев затворило независни медиуми и ги потиснало опозициските партии додека се одржуваат избори кои меѓународните мониторинг групи ги оценуваат ниту за слободни ниту за фер. Баку, исто така, им забранил на меѓународните набљудувачи од групи како Хјуман рајтс воч и Амнести интернешнал „*кои документираа како властите рутински користат тортура за да извлечат лажни признанија од политички затвореници затворени по лажни обвиненија*".

Корупција
---------

Корупцијата во Азербејџан се смета за ендемична во сите области на азербејџанската политика. Владејачкото семејство предизвикало сомнеж од различни независни медиуми за нивното огромно богатство, како што било потврдено со купувањето на огромни мултимилионски имоти во Дубаи, Обединетите Арапски Емирати.

Во изминатите години биле преземени одредени мерки против корупцијата. Прашањата за корупција во испораката на јавните услуги биле една од проблематичните области во јавниот сектор. За да се елиминира корупцијата во испораката на јавните услуги, нова превентивна институција, имено, мрежата за проценка на услуги во Азербејџан (АСАН) била основана со Претседателски декрет во 2012 година. Во моментов оваа институција обезбедува 34 услуги за 10 државни органи. Тоа бил првиот модел на едношалтерско доставување услуги во светот кој ги обезбедува услугите на различни државни органи, а не само на услугите на едно државно тело.

Азербејџан го потпишал Истанбулскиот Антикорупциски акционен план кој ги опфаќа Ерменија, Азербејџан, Грузија, Казахстан, Киргистан, Монголија, Таџикистан, Украина и Узбекистан во 2003 година. Имплементацијата на планот вклучува редовна и систематска ревизија на правната и институционалната рамка за борба против корупцијата во опфатените земји од страна на страните потписнички. Оттогаш, Азербејџан активно учествува во рундите за мониторинг.

Присилно иселување
------------------

Според Хјуман рајтс воч, почнувајќи од 2008 година, како дел од кампањата за урбана обнова во Баку, илјадници сопственици на куќи биле протерани од нивните куќи во многу делови на градот за да се направи простор за паркови, деловни центри и елитни станбени области. Процесот бил дизајниран од страна на градоначалникот на Баку и често се спроведувал без соодветно предупредување. Понудените компензации биле далеку под пазарната вредност. Жителите, исто така, сметале дека имаат малку опции да добијат случај на суд доколку поднесат тужба. Во некои случаи, уривањето продолжило без оглед на судските наредби за забрана за тоа. Присилните иселувања се влошиле во 2011 година откако Азербејџан победил на Евровизија во 2011 година, а со тоа и правото да биде домаќин на натпреварот во 2012 година. Овие иселувања налутиле многу луѓе и биле добро изложени во печатот откако стотици биле иселени за да се изгради Кристалната сала.

ЛГБТ права
----------

Како и во повеќето други земји од постсоветската ера, Азербејџан останува место каде што хомосексуалноста е проблем опкружен со конфузија. Речиси и нема некоја цел или точна информација за психолошките, социолошките и правните аспекти на хомосексуалноста во Азербејџан, со резултат дека мнозинството од општеството едноставно не знае што е хомосексуалност. Додека истополовите сексуални активности се технички легални по укинувањето на законите против содомијата од советската ера во 2000 година, Азербејџан нема закони кои експлицитно ги штитат ЛГБТ луѓето, а општественото прифаќање на ЛГБТ луѓето останува ниско. Организацијата за човекови права ИЛГА-Европа го рангирала Азербејџан како најлоша држава во Европа за заштита на правата на ЛГБТ секоја година од 2015 година.

Меѓународни извештаи
--------------------

На 12 мај 2011 година, Европскиот парламент донел резолуција со која се осудуваат азербејџанските „*кршења на човековите права*" и „*угнетувањето на опозициските сили*". Во резолуцијата се споменува загриженоста за Ејнула Фатулаев, Џабар Савалан и другите затвореници по име, како и општа загриженост за „*зголемениот број инциденти на вознемирување, напади и насилство врз активистите и новинарите на граѓанското општество и друштвените мрежи во Азербејџан*". Сепак, Европскиот парламент го ценел ослободувањето на двајца блогери и создавањето на нови поткомитети на Комитетот за соработка ЕУ-Азербејџан во областите на правдата, човековите права и демократијата, и му се заблагодарил на Азербејџан за придонесот во Источното партнерство.

Во август 2017 година, Работната група на ОН за произволно притворање го објавил својот извештај за мисијата во Азербејџан. На покана на Владата, Работната група за произволно притворање го посетил Азербејџан од 16 до 25 мај 2016 година

Ситуација во Нахчиван
---------------------

Човековите права се сметаат за исклучително сиромашни во азербејџанската ексклава Нахчиван, наречена „Азербејџанска Северна Кореја" од Радио Слободна Европа/Радио Либерти во 2007 година. Автономна република под гувернерот на Васиф Талибов, покрената е загриженост во врска со полициската бруталност, неказнивоста, големите ограничувања на граѓанските слободи и корупцијата.

Нахчиван е опишан како „*лабораторија на репресија*" во која се тестираат репресивните методи и потоа се применуваат во голем обем во остатокот од Азербејџан.

Историска ситуација
-------------------

Следната табела ги прикажува рејтинзите на Азербејџан од 1991 година во извештаите за Слободата во светот, што годишно ги објавува Фридом Хаус. Оценката од 1 е „бесплатна"; 7, „неслободна". 1

| Историски рејтинг |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Година | Политички права | Човекова слобода | статус | Претседател 2 |
| 1991 | 5 | 5 | Делумно слободно | Ајаз Муталибов |
| 1992 | 5 | 5 | Делумно слободно | Ајаз Муталибов |
| 1993 | 6 | 6 | Неслободно | Абулфаз Елчибеј |
| 1994 | 6 | 6 | Неслободно | Хејдар Алијев |
| 1995 | 6 | 6 | Неслободно | Хејдар Алијев |
| 1996 | 6 | 5 | Неслободно | Хејдар Алијев |
| 1997 | 6 | 4 | Делумно слободно | Хејдар Алијев |
| 1998 | 6 | 4 | Делумно слободно | Хејдар Алијев |
| 1999 | 6 | 4 | Делумно слободно | Хејдар Алијев |
| 2000 | 6 | 5 | Делумно слободно | Хејдар Алијев |
| 2001 | 6 | 5 | Делумно слободно | Хејдар Алијев |
| 2002 | 6 | 5 | Делумно слободно | Хејдар Алијев |
| 2003 | 6 | 5 | Неслободно | Хејдар Алијев |
| 2004 | 6 | 5 | Неслободно | Илхам Алијев |
| 2005 | 6 | 5 | Неслободно | Илхам Алијев |
| 2006 | 6 | 5 | Неслободно | Илхам Алијев |
| 2007 | 6 | 5 | Неслободно | Илхам Алијев |
| 2008 | 6 | 5 | Неслободно | Илхам Алијев |
| 2009 | 6 | 5 | Неслободно | Илхам Алијев |
| 2010 | 6 | 5 | Неслободно | Илхам Алијев |
| 2011 | 6 | 5 | Неслободно | Илхам Алијев |
| 2012 | 6 | 5 | Неслободно | Илхам Алијев |
| 2013 | 6 | 6 | Неслободно | Илхам Алијев |
| 2014 | 6 | 6 | Неслободно | Илхам Алијев |
| 2015 | 7 | 6 | Неслободно | Илхам Алијев |
| 2016 | 7 | 6 | Неслободно | Илхам Алијев |
| 2017 | 7 | 6 | Неслободно | Илхам Алијев |
| 2018 | 7 | 6 | Неслободно | Илхам Алијев |
| 2019 | 7 | 6 | Неслободно | Илхам Алијев |
| 2020 | 7 | 6 | Неслободно | Илхам Алијев |
| 2021 | 7 | 7 | Неслободно | Илхам Алијев |

 |

Белешки
-------

1.**^** „Година" ја означува „покриената година од извештајот". Затоа податоците од 2008 година се од извештајот објавен во 2009 година итн.
2.**^** **^** Од 1 јануари.

Наводи
------

1. ↑  „TIGHTENING THE SCREWS. Azerbaijan's Crackdown on Civil Society and Dissent 2013" (PDF). Архивирано од изворникот (PDF) на 13 March 2017. Посетено на 4 December 2016.
2. ↑  Human Rights Watch (October 2016). „HARASSED, IMPRISONED, EXILED Azerbaijan's Continuing Crackdown on Government Critics, Lawyers, and Civil Society" (PDF). *hrw.org*. Посетено на 2021-09-12.
3. ↑  „Azerbaijan: Ailing Rights Defenders Convicted in Political Trial". *Human Rights Watch* (англиски). 2015-08-13. Посетено на 2021-09-20.
4. ↑  World Report 2019: Rights Trends in Azerbaijan
5. ↑  Report 2020: Rights Trends in Azerbaijan[*мртва врска*]
6. ↑  Azerbaijan|RSF - Reporters sans frontières
7. ↑  „2020 Country Reports on Human Rights Practices: Azerbaijan". Посетено на 26 June 2021.
8. ↑  „Legal basis of the Commissione's activity" (англиски). Архивирано од изворникот на 18 April 2019. Посетено на 2019-02-15.
9. ↑  Minorities and indigenous peoples in Azerbaijan: Armenians
10. ↑  Minorities and indigenous peoples in Azerbaijan: Lezgins
11. ↑  „Talysh". *Minority Rights Group* (англиски). Посетено на 2021-01-27.
12. ↑  „site title". *dqdk.gov.az* (азербејџански). Архивирано од изворникот на 28 November 2018. Посетено на 2018-11-28.
13. ↑  Public Domain *One or more of the preceding sentences, кој е во јавна сопственост**:* „Azerbaijan". *United States Department of State* (англиски). Посетено на 2020-11-25.
14. ↑  „Human rights". *www.mfa.gov.az*. Архивирано од изворникот на 19 December 2018. Посетено на 2018-12-19.
15. ↑  „Azerbaijan // 47 States, one Europe". Архивирано од изворникот на 24 September 2017.
16. ↑  „Chart of signatures and ratifications of Treaty 005". Архивирано од изворникот на 26 September 2017.
17. ↑  „STATUS OF RATIFICATION INTERACTIVE DASHBOARD". Архивирано од изворникот на 17 January 2018.
18. ↑  „Azerbaijan". *European Implementation Network*. Посетено на 28 September 2021.
19. ↑  „Pending leading judgements against Azerbaijan, Hudoc". Посетено на 2021-12-30.
20. ↑  *U.S. Department of State Country Report on Human Rights Practices 1995 - Azerbaijan*, 30 January 1996, Посетено на 4 August 2012
21. ↑  *Amnesty International Report 2002 - Azerbaijan*, 28 May 2002, Посетено на 4 August 2012
22. ↑  *Freedom in the World — Azerbaijan (2007)*, Freedom House, 16 April 2007, Посетено на 4 August 2012
23. 1 2  Blackstone, Samuel (16 April 2007), „What It's Like To Be A Political Prisoner For 17 Months in a Third World Country", *Business Insider*, Архивирано од изворникот на 3 August 2012, Посетено на 5 August 2012
24. 1 2  Walker, Shaun (22 March 2012), „Azerbaijan warms up for Eurovision by torturing musicians", *The Independent*, Архивирано од изворникот на 14 June 2012, Посетено на 5 August 2012
25. ↑  Walker, Shaun (6 March 2007), „Azerbaijan warms up for Eurovision by torturing musicians", *The Independent*, Посетено на 5 August 2012, During the year there were at least two reports of politically motivated kidnappings. On 6 March unknown assailants kidnapped opposition newspaper journalist Fikret Huseynli and on 30 September the father of Eynulla Fatullayev, founder of Azerbaijan's most widely read weekly newsmagazine.
26. ↑  *Azerbaijan: Media Freedoms in Grave Danger*, Human Rights Watch, 3 May 2012, Архивирано од изворникот на 3 August 2012, Посетено на 6 August 2012, ...independent and opposition journalists in Azerbaijan are frequently subject to harassment, intimidation, and physical attacks.
27. ↑  *Press Freedom Index 2013/2014*, Reporters Without Borders, January 2014, Архивирано од изворникот на 14 February 2014, Посетено на 6 March 2014
28. ↑  *Azerbaijan anti-censorship petition goes to Houses of Parliament*, Index on Censorship, 4 July 2012, Архивирано од изворникот на 30 March 2012, Посетено на 5 August 2012, ...free speech is not protected in Aliyev’s Azerbaijan.
29. ↑  Abbasov, Shahin (2 December 2010), „Azerbaijan: WikiLeaks Cable Compares Ilham Aliyev to Movie Mafia Bosses", *EurasiaNet*, Архивирано од изворникот на 8 July 2012, Посетено на 5 August 2012, His domestic policies... particularly on the 2009 imprisonment of bloggers Emin Milli and Adnan Hajizade... increasingly authoritarian and hostile to diversity of political views.
30. ↑  Bunce, Valerie J.; Wolchik, Sharon L. (30 June 2011), *"They Took Everything from Me" - Forced Evictions, Unlawful Expropriations, and House Demolitions in Azerbaijan's Capital*, Cambridge University Press; 1 edition, стр. 184, ISBN 978-1-107-00685-0, Посетено на 7 August 2012, Opposition leaders… abided by these restrictions when they organized peaceful protests outside of Baku shortly after the November 2005 elections, which drew 20,000 and later 30,000 people. However, participants in authorized demonstrations also suffered intimidation and, on occasion, beatings and detention, as on 26 November 2005, when Lala Shovket and Ali Karimli called on citizens at an approved time period. This demonstration was brutally repressed by the police, and numerous demonstrators were injured.
31. ↑  „Women's right to vote – for the first time on the East". *azerbaijan.travel* (англиски). Архивирано од изворникот на 27 November 2018. Посетено на 2018-11-27.
32. ↑  „Article 56 of the Constitution of the Azerbaijan Republic" (PDF). Архивирано од изворникот (PDF) на 8 September 2017.
33. ↑  „Joint Final Assessment of the Electoral Code of the Republic of Azerbaijan". Архивирано од изворникот на 26 September 2017.
34. 1 2  "Semi-annual Azerbaijan freedom of expression report, January 01 – July 01, 2012" Архивирано на {{{2}}}. (PDF; 3,0 MB). Retrieved 21 February 2013
35. ↑  „HRW: Azerbaijan: Presidential Elections 2003 (Human Rights Watch Briefing Paper, October 13, 2003)". Архивирано од изворникот на 19 October 2008. Посетено на 6 March 2015.
36. ↑  „DISGRACED AZERBAIJAN AND THE END OF ELECTION MONITORING AS WE KNOW IT" (PDF). Архивирано од изворникот (PDF) на 11 March 2014. Посетено на 25 February 2014.
37. ↑  Doward, Jamie (24 November 2013). „Plush hotels and caviar diplomacy: how Azerbaijan's elite wooed MPs". *The Guardian*. Архивирано од изворникот на 5 July 2015. Посетено на 6 March 2015.
38. ↑  „Europe's caviar diplomacy with Azerbaijan must end". Архивирано од изворникот на 14 July 2014. Посетено на 6 March 2015.
39. ↑  „Baku Smooths Over Its Rights Record with a Thick Layer of Caviar". *RadioFreeEurope/RadioLiberty*. Архивирано од изворникот на 10 March 2015. Посетено на 6 March 2015.
40. ↑  „Azerbaijan elections - Content - The Greens - European Free Alliance". Архивирано од изворникот на 2 April 2015. Посетено на 6 March 2015.
41. ↑  „A Portrait of Deception Monitoring Azerbaijan or Why Pedro Agramunt should resign" (PDF). Архивирано од изворникот (PDF) на 2 December 2013. Посетено на 25 February 2014.
42. ↑  „"Disgraced. Azerbaijan and the end of election monitoring as we know it." 5 November 2013, Berlin" (PDF). Архивирано од изворникот (PDF) на 11 March 2014. Посетено на 25 February 2014.
43. ↑  Walker, Christopher (3 August 2006). „Countries at the Crossroads 2006 - Azerbaijan". *Refworld*. Freedom House. Посетено на 8 March 2022.
44. ↑  „Azerbaijan Parliamentary Elections 2005: Lessons Not Learned". *hrw.org*. Human Rights Watch. 31 October 2005. Посетено на 8 March 2022.
45. ↑  „RPT-European human rights body says concerned about abuses in Azerbaijan". *Reuters*. 23 April 2014. Архивирано од изворникот на 2 April 2015. Посетено на 6 March 2015.
46. ↑  Azerbaijan’s president aims to finish off the political opposition, Editorial Board, Washington Post, 29/07/20
47. 1 2  Azerbaijan's Despotic Ruler Throws 'Tantrum' In Unprecedented Crackdown On Pro-Democracy Rivals, RFE/RL, By Ron Synovitz, 30 July 2020
48. ↑  Заявление. Азербайджан: Жестокое преследование активистов-оппозиционеров должно прекратиться, Amnesty International, 13 August 2020
49. ↑  „Amnesty International, Concerns in Europe, 2002". Архивирано од изворникот на 21 October 2017. Посетено на 31 August 2017.
50. ↑  „FHRPO: There Are 66 Political Prisoners In Azerbaijan, 2009". Архивирано од изворникот на 20 July 2011. Посетено на 25 June 2009.
51. ↑  „Order of the President of the Republic of Azerbaijan on pardoning a number of convicted persons". *president.az* (азербејџански). Посетено на 2019-03-18.
52. ↑  „Azerbaijan president pardons jailed activists, opponents". *www.thenews.com.pk* (англиски). Архивирано од изворникот на 17 March 2019. Посетено на 2019-03-18.
53. 1 2  „Azerbaijan: Activist Sentenced in Political Trial". Human Rights Watch. 19 May 2011. Архивирано од изворникот на 4 August 2012. Посетено на 27 December 2011.
54. ↑  „Azerbaijan: Supreme Court Upholds Bakhtiyar Hajiyev Judgement". Index on Censorship. 6 December 2011. Архивирано од изворникот на 18 December 2011. Посетено на 27 December 2011.
55. ↑  „Azerbaijan must halt crackdown on protest organizers". Amnesty International. 7 March 2011. Архивирано од изворникот на 6 January 2012. Посетено на 27 December 2011.
56. ↑  „AZERBAIJAN ACTIVIST CONVICTED ON 'TRUMPED UP' DRUGS CHARGE". Amnesty International. 4 May 2011. Архивирано од изворникот на 8 May 2011. Посетено на 15 May 2011.
57. ↑  „Jabbar Savalan Freed!". 27 December 2011. Архивирано од изворникот на 28 February 2015. Посетено на 6 March 2015.
58. ↑  „Azerbaijan: Authorities determined to silence dissent to ensure successful Eurovision". Amnesty International. 1 May 2012. Архивирано од изворникот на 13 April 2018. Посетено на 5 July 2012.
59. ↑  „Azerbaijan: Arbitrary detention of Mr. Ogtay Gulaliyev". International Federation for Human Rights. 26 April 2012. Архивирано од изворникот на 20 July 2012. Посетено на 5 July 2012.
60. ↑  „Azerbaijan: Increased punishment for peaceful protestors is a step backwards". Amnesty International. 6 November 2012. Посетено на 8 March 2022.
61. ↑  „3 persons who incited violence and civil confrontation arrested in Baku". *Trend*. 8 March 2013. Архивирано од изворникот на 27 February 2014. Посетено на 6 March 2015.
62. ↑  „2 more NIDA members arrested". Архивирано од изворникот на 24 February 2014. Посетено на 24 February 2014.
63. ↑  „Zaur Gurbanli of N!DA arrested". Архивирано од изворникот на 24 February 2014. Посетено на 24 February 2014.
64. ↑  „A trial of the case of members of the civil society movement". *CNN iReport*. Архивирано од изворникот на 2 April 2015. Посетено на 6 March 2015.
65. ↑  „*Downward spiral: Continuing crackdown on freedoms in Azerbaijan*, Amnesty International, October 2013 release, p. 16". Архивирано од изворникот на 22 November 2018. Посетено на 21 November 2018.
66. ↑  „Azerbaijan: Release of 10 prisoners of conscience is a glimmer of hope for those still behind bars". 17 March 2016. Архивирано од изворникот на 22 September 2017.
67. ↑  „Statement by the Spokesperson on the pardoning of prisoners in Azerbaijan to mark Novruz Holiday". *EEAS - European External Action Service - European Commission* (англиски). Посетено на 2019-03-18.
68. ↑  „Azerbaijan starts execution of president's pardon decree". *AzerNews.az* (англиски). 2019-03-17. Архивирано од изворникот на 18 March 2019. Посетено на 2019-03-18.
69. ↑  Agentliyi, Azadİnform İnformasiya. „1998-ci ilin bu günü - Azərbaycanda senzura ləğv edildi - Publika - Xəbərlər - Azadİnform İnformasiya Agentliyi". *www.azadinform.az*. Архивирано од изворникот на 27 November 2018. Посетено на 2018-11-27.
70. ↑  Azerbaijan: Independent News Director Jailed
71. ↑  „Azerbaijan: EFJ/IFJ welcome release of Mehman Aliyev and Alexander Lapshin". 11 September 2017. Архивирано од изворникот на 22 September 2017.
72. ↑  „In Azerbaijan, crackdown on press as contest nears". Committee to Protect Journalists. 2 April 2012. Архивирано од изворникот на 10 April 2012. Посетено на 8 April 2012.
73. ↑  
*Azerbaijan Country Profile*, Business Anti-Corruption Portal, December 2010, Архивирано од изворникот на 7 March 2012, Посетено на 6 August 2012, It is widely recognised that corruption is deeply entrenched and institutionalised throughout Azerbaijani society and poses an obstacle to both social and economic development in the country.
74. ↑  
Gregor Peter Schmitz (13 December 2010), „'Boys and Their Toys' - The US Befriends Azerbaijan's Corrupt Elite", *Der Spiegel*, Архивирано од изворникот на 27 July 2012, Посетено на 6 August 2012, While a few Azerbaijani clans are getting richer and richer, thanks to all the dollars pouring into the country, the rest of the population is barely scraping by. Over 40 percent of the country's inhabitants are living in poverty; the average monthly income is just €24. As Lala Shevkat, the leader of the Liberal Party of Azerbaijan, says: 'Oil is our tragedy.'
75. ↑  
Andrew Higgins (5 March 2010), „Pricey real estate deals in Dubai raise questions about Azerbaijan's president", *The Washington Post*, Архивирано од изворникот на 14 November 2012, Посетено на 5 August 2012, In just two-week... an 11-year-old boy from Azerbaijan became the owner of nine waterfront mansions... [valued at] about $44 million... the son of Azerbaijan's president, Ilham Aliyev... [whose] annual salary as president is the equivalent of $228,000, far short of what is needed to buy even the smallest Palm property.
76. ↑  „Anti-corruption policy in Azerbaijan" (PDF). Архивирано од изворникот (PDF) на 13 August 2017. Azerbaijan has made progress in preventing corruption in several sectors, such as public services delivery, traffic police and public education. Reforms have started in customs and business licensing. However, serious and complex corruption challenges have yet to be tackled. Addressing the corruption-prone areas requires stronger political will, efforts, and a healthy environment for broad stakeholder participation in the fight against corruption.
77. ↑  „Anti-corruption policy in Azerbaijan" (PDF). Архивирано од изворникот (PDF) на 13 August 2017. Awareness of various forms of corruption and public trust towards selected institutions increased in Azerbaijan since the previous monitoring. ACD in cooperation with the Commission on Combating Corruption (CCC) has engaged in awareness-raising activities. Azerbaijan is encouraged to use a systematic and targeted approach to anti-corruption awareness, plan measures for the corruption-prone sectors, adapt the activities to various target groups and allocate budget for implementation of the measures foreseen by the Action Plan.
78. ↑  Jafarov, Kamal (2013-07-31). „Azerbaijan's one-stop public service shop is driving up efficiency". *The Guardian* (англиски). Архивирано од изворникот на 31 January 2017. Посетено на 2018-11-27.
79. ↑  „Anti-Corruption Reforms in AZERBAIJAN" (PDF). Архивирано од изворникот (PDF) на 13 August 2017. The Istanbul Anti-Corruption Action Plan (Istanbul Action Plan, or IAP) was endorsed in 2003. It is the main sub-regional initiative in the framework of the OECD Anti-Corruption Network for Eastern Europe and Central Asia (ACN). The Istanbul Action Plan covers Armenia, Azerbaijan, Georgia, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Mongolia, Tajikistan, Ukraine, and Uzbekistan; the other ACN countries participate in its implementation.
80. ↑  „Istanbul Anti-corruption Action Plan country reports". Архивирано од изворникот на 16 June 2017.
81. ↑  „Azerbaijan: Rights Abuse Stains International Standing". *hrw.org*. Human Rights Watch. 22 January 2012. Посетено на 8 March 2022.
82. ↑  Spartacus International Gay Guide, page 1216. Bruno Gmunder Verlag, 2007.
83. ↑  „Rainbow Europe - Azerbaijan". ILGA. Архивирано од изворникот на 5 January 2017. Посетено на 29 December 2017.
84. 1 2  „European Parliament resolution of 12 May 2011 on Azerbaijan". European Parliament. 12 May 2011. Архивирано од изворникот на 29 May 2012. Посетено на 15 May 2011.
85. ↑  „Report of the Working Group on Arbitrary Detention on itsmission to Azerbaijan" (PDF). Архивирано од изворникот (PDF) на 29 August 2017. Посетено на 28 August 2017.
86. ↑  „In 'Azerbaijan's North Korea,' Journalist Crackdown Continues". Radio Free Europe/Radio Liberty. 7 December 2007. Архивирано од изворникот на 11 August 2013. Посетено на 10 March 2013.
87. ↑  „Azerbaijan's Dark Island: Human Rights Violations in Nakhchivan" (PDF). Norwegian Helsinki Committee. February 2010. Архивирано од изворникот (PDF) на 19 July 2012. Посетено на 10 March 2013.
88. ↑  Aliyev, Kenan (8 July 2008). „Jailed For Not Paying A Bribe". *Radio Free Europe/Radio Liberty*. Архивирано од изворникот на 16 November 2011. Посетено на 10 March 2013.
89. ↑  „Impunity for torture in Nakhchivan". Human Rights house. 25 December 2011. Архивирано од изворникот на 3 April 2015. Посетено на 10 March 2013.
90. ↑  „Journalist beaten unconscious in Azerbaijani exclave - Reporters Without Borders". Архивирано од изворникот на 18 March 2015. Посетено на 6 March 2015.
91. ↑  Freedom House (2022). „Country and Territory Ratings and Statuses, FIW 1973-2022" (XLS). Посетено на 8 March 2022.

Надворешни врски
----------------

* Хјуман рајтс воч: Азербејџан
* Изборите во Азербејџан 2005: Изгубена можност
* Американскиот Стејт департмент го повика Азербејџан да произведе „кредибилен" изборен резултат
* Незавршени избори во Азербејџан
* Медиумите сè уште се спротивставуваат на опозицијата
* Цензура во Азербејџан - IFEX
* Институт за слобода и безбедност на новинарите
* Јулија Алиева Гурејева: „Политички ставови кон жените во Азербејџан: Дали еднаквоста е дел од агендата?" во Кавказскиот аналитички дигест бр.21

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Човекови права во Европа  |
| --- |
|  |
| Суверени  држави | 
* Австрија
* Азербејџан
* Албанија
* Андора
* Белгија
* Белорусија
* Босна и Херцеговина
* Бугарија
* Германија
* Грузија
* Грција
* Данска
* Ерменија
* Естонија
* Ирска
* Исланд
* Италија
* Казахстан
* Кипар
* Латвија
* Литванија
* Лихтенштајн
* Луксембург
* Македонија
* Малта
* Молдавија
* Монако
* Норвешка
* Обединето Кралство
	+ Англија
	+ Велс
	+ Северна Ирска
	+ Шкотска
* Полска
* Португалија
* Романија
* Русија
* Сан Марино
* Словачка
* Словенија
* Србија
* Турција
* Украина
* Унгарија
* Финска
* Франција
* Холандија
* Хрватска
* Црна Гора
* Чешка
* Шведска
* Швајцарија
* Шпанија

 |
|  |
| Делумнопризнаени | 
* Абхазија
* Јужна Осетија
* Косово
* Нагорно-Карабах
* Приднестровие
* Северен Кипар

 |
|  |
| Зависни  и др. територии | 
* Гернзи
* Гибралтар
* Ман
* Оланд
* Фарски Острови
* Џерси
* Шпицбершки Острови

 |
|  |
| Други целини | 

 |

 |