**HLA-DQ8** (**DQ8**) е серотип на хуман леукоцитен антиген во групата на серотип HLA-DQ (DQ). DQ8 е поделен антиген на широкиот антиген DQ3. DQ8 може да се одредува со препознавање на антитела на β <sup id="mwEA">8</sup> и ова генерално го детектира генскиот производ на DQB1\*0302.

DQ8 најчесто се поврзувал со автоимуна болест кај човечката популација. DQ8 била втората најдоминантна изоформа која што била поврзана со целијачна болест и DQ најповрзана со дијабетес тип 1. DQ8 го зголемувал ризикот за ревматоиден артритис и бил поврзан со примарниот ризик локус за РА, HLA-DR4. DR4 исто така играл важна улога кај дијабетес тип 1. Додека хаплотипот DQ8.1 бил поврзан со болест, не постоела позната поврзаност со хаплотиповите DQB1\*0305, DQ8.4 или DQ8.5 (види инфокутија) со автоимуна болест; сепак, ова можело да биде резултат на недостаток на студии кај популациите што ги носат овие и многу ниската фреквенција.

DQ8.1 исто така се разликувал од другите HLA во популациските фреквенции. Типично се разликувал за антигените на MHC класа II кај луѓето, фреквенциите на хаплотипот не надминувале 40%. На пример, во САД највисоката хаплотипска фреквенција, хаплотипот што го кодирал DQ6.2, бил околу 15%, ова се преведувало во фреквенции на фенотип помали од 30%. Атипично хаплотипните фреквенции надминуваат 40%.

За DQ8 највисоките хаплотипски фреквенции се приближувале до 80% во делови од Централна и Јужна Америка и фреквенциите на фенотипот се приближувале до 90%. Ова била највисоката фреквенција на фенотип која била забележана за било кој фенотип DR или DQ кај човечката популација со многу голема разлика.

Серологија
----------

Серотипско препознавање на некои DQB1\*03 алели | DQB1\* | **DQ8** | DQ3 | DQ7 | Пример |
| алел |  % |  % |  % | големина (N) |
| \*0302 | 66 | 23 | 4 | 6687 |
| \*0304 | 8 | 35 | 40 | 111 |
| \*0305 | 34 | 30 |  | 70 |
| Red indicates the level of 'false' reaction in non-DQ8 serotypes |
|  |

Изберете листа на  
**HLA DQB1\*0302 фреквенции**|  |  | фрек |
| уп. | Популација | (%) |
|  | Маите од Гватемала | 48.1 |
|  | Мексико Н.Леон Местизос | 22.5 |
|  | САД Јужен Тексас Хиспанците | 20.6 |
|  | Шведска | 18.7 |
|  | Русија Сибир Негидал | 18.6 |
|  | Русија Мурманск Саоми | 18.5 |
|  | Јордан Аман | 17.8 |
|  | Самоа | 17.2 |
|  | Англија кавказоид | 16.4 |
|  | Финска | 15.7 |
|  | Франција | 14.5 |
|  | Централна Јапонија | 10.8 |
|  | Грција Крит | 9.2 |
|  | Шпанија Баскиската долина Арратија | 6.7 |
|  | Алжир Оран | 6.6 |
|  | Кина Пекинг и Ксиан | 6.1 |
|  | Етиопија Амхара | 5.6 |
|  | САД ЈИ Афроамериканец | 4.9 |
|  | Домородци од Аљаска Јупик во САД | 3.8 |
|  | Индија Северни Хиндуси | 3.0 |
|  | Зимбабве Хараре Шона | 2.2 |
|  | Русија сибирски ескими | 0,9 |
|  | Руанда Кигали Хуту и Тутси | 0,5 |
|  | PNG Источни висорамнини Горока | 0,0 |
|  | Тунис Јерба Бербер | 0,0 |

Иако лажната реакција со DQB1\*0302 била мала, ефикасноста на позитивната реакција не била добра и постоел ризик од лажно откривање на DQB1\*0305 што можело да создаде некомпатибилност. За дијагноза и потврда на болеста, не постоела позната поврзаност на DQB1\*0305 или со целијачна или со автоимун дијабетес. Затоа, разумно било да се користи пишување DQB1 со висока резолуција за DQ8.

Алели
-----

Хаплотипови DQ8 кај Американците од Кавказ| DQ | DQ | DQ | фрек |  |  |
| Серотип | цис-изоформа | Subtype | A1 | B1 | **%** | ранг |
| DQ8 | α 3 - β 8 | 8.1 | 0301 | 0302 | 9. | 62 | 6-ти |
| 0302 ♠ | 0302 | 0. | 93 |  |
| ♠ DQA1\*0302 & \*0303 не се решени |

DQ8 се определувал со препознавање на антитела на β8 и било комплицирано со фактот што DQ8 препознавал некои HLA-DQB1\*03 кодирани изоформи добро, делумно или воопшто не добро (Види серологија) DQ β3.2 и β3.5 најдобро се препознавале како DQ8. Овие поделени антигени биле алелни производи на DQB1\*0302 и DQB1\*0305, соодветно.

### DQB1\*0302

**HLA DQB1\*0305 фреквенции**|  |  | фрек |
| уп. | Популација | (%) |
|  | Либан Кафар Зубијан | 5.9 |
|  | Либан Ниха ел Шуф | 2.5 |
|  | Лакота Сиукс | 2.1 |
|  | Тунис | 2.0 |
|  | Либан Јухмур | 1.8 |
|  | Маите од Гватемала | 1.5 |
|  | Мароко | 1.0 |
|  | Пакистан | 1.0 |
|  | Саудиска Арабија Гурајат и град | 0,8 |
|  | Кина Лиџијанг Накси | 0,7 |
|  | Русија Чуваш | 0,6 |
|  | Тунис Matmata Бербер | 0,6 |
|  | Чешка република | 0,5 |
|  | Индија Делхи | 0,5 |

DQB1\*0302 и најчесто се наоѓал во хаплотипот DQA1\*0301:DQB1\*0302, околу 10% од времето го имало во хаплотипот DQA1\*0302:DQB1\*0302. DQB1\*0302 биле скоро секогаш поврзани со DR4, DRB1\*0401, \*0402 и \*0404 кај кавкајците. Првиот и третиот DRB1 биле најсилно поврзани со ревматоиден артритис.

### DQB1\*0305

DQB1\*0305 генскиот производ реагирал малку поинтензивно со DQ8 од DQ7, што било генерално редок во Европа и Северна Америка, освен во неколку домородни популации. Нивоата на DQB1\*0305 биле веројатно повисоки со оглед на тоа што претходните тестови не разликувале добро помеѓу различни \*03.

Хаплотипови
-----------

DQ8 β-синџирите се комбинирале со α-синџирите, кои биле кодирани од генетски поврзани HLA-DQA1 алели, за да формирале cis-хаплотип изоформи. Постои само една заедничка cis-изоформа на DQ8 бидејќи поврзаните DQA1\*03 алели (2) се јавувале кај поголемиот дел од популацијата, DQ8.1 било огромното мнозинство cis-изоформа на DQ8. Редок хаплотип DQA1\*0503:DQB1\*0302 бил откриен под 1% од сите хаплотипови DQ8 во Азија и Мезоамерика. Друг поредок хаплотип, DQA1\*0401:DQB1\*0302

### DQ8.1

**DQA1\*03:DQB1\*0302 хаплотип фреквенции во Америка**|  | Референца | DQA1 | DQB1 | Проценето |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Популација | \*03 | \*0302 | DQ8.1 |
|  | Лакандон Маите</br> (Мексико) | 79,0 | 77,9 | 77,9 |
|  | Перија-Јучпа</br> (Венецуела) | 74,0 | 75,0 | 74,9 |
|  | Маите</br> (Гватемала) |  | 48.1 | 47.6 |
|  | Мазатекани</br> (Мексико) | 48,5 | 48,5 | 47,5 |
|  | Лами</br> (Перу) |  | 45.2 | 44.7 |
|  | Дакота Сиукс</br> (С. Дакота) | 52.1 | 45,0 | 44,5 |
|  | Микстек</br> (Оахака, Мексико) | 40,0 | 35.9 | 35.4 |
|  | Лакота Сиукс</br> (С. Дакота) |  | 25.7 | 25.5 |
|  | Терена</br> (Бразил) |  | 17.5 | 17.0 |
|  | Cauc. , Сан Антонио</br> (САД) |  | 11.7 | 11.7 |
|  | кавкаски</br> (САД) | 18.5 | 10.5 | 10.5 |
|  | Афроамериканец</br> (SE. САД) |  | 4.9 | 4.5 |
|  | Тлинлет</br> (Алјаска, САД) | 14.0 | 8.5 | 8.5 |
|  | Ескими</br> (Алјаска, САД) |  | 3.8 | 3.8 |
|  | Канонцито навахо</br> (NM, САД) | 6.3 | 3.5 | 3.5 |
|  | Ескими</br> (Е. Гренланд) | 0,0 | 0,0 | 0,0 |
|

DQA1\*0301:DQB1\*0302 (DQ8.1) бил најчестиот подтип DQ8 кој претставувал над 98% од популацијата што носела DQ8. Ретко, DQA1\*0302:DQB1\*0302, но оваа замена на алфа синџирот, DQA1\*\*0301 наспроти \*0302, била надвор од расцепот за врзување и се чинело дека не ја менувала функцијата DQ8. DQ8.1 се наоѓал речиси сеприсутно во секоја човечка регионална популација, но поради неговата единствена дистрибуција станувал предмет на молекуларна антропологија. Постојат 3 места каде што фреквенцијата на хаплотипот била покачена, Централна и Јужна Америка, СИ Пацифичкиот раб и Северна Европа.

#### Високи фреквенции во Америка

Глобалниот јазол за DQ8 биле во Централна Америка и северна Јужна Америка каде што достигнувала најголема фреквенција за секој поединечен DQ серотип, блиску до 90% фреквенција на фенотип (77% хаплотипска фреквенција) и биле на релативно висока фреквенција кај домородното население во Северна Америка, и крајбрежните региони на Мексиканскиот Залив и до долината Мисисипи. Високата фреквенција на DQ8 во североисточните региони на Јужна Америка и ниската фреквенција кај домородните Американци со поново азиско потекло или сибирско потеко сугерирале дека DQ8 бил на висока фреквенција во најраните Америнди. Моделот на дистрибуција бил конзистентен со неодамнешните резултати од mtDNA кои сугерирале дека првите мигранти во Новиот свет се населиле во низинските крајбрежни региони, речните долини и полека се преселиле во внатрешноста на земјата, а следните доселеници се преселиле во висорамнинските региони. DQ8 и DQ2.5 имале многу аналогни функционални сличности, и оваа пристрасност на првиот доселеник можела да биде причина за сличноста. 

**DQA1\*03:DQB1\*0302 нивоа во Азија**|  | Референца | DQA1 | DQB1 | Проценето |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Популација | \*03 | \*0302 | DQ8.1 |
|  | Нивки</br> (NNE. Сакалин I.) |  | 0,0 | 0 |
|  | Зорастра, Јаџ</br> (Иран) | 20.8 | 0,8 | 0,8 |
|  | Хотон</br> (Монголија) | 24.4 | 1.2 | 1.2 |
|  | Маданг</br> (Папуа Нова Гвинеја) | 1.5 | 1.5 | 1.5 |
|  | Јао</br> (Кина) |  | 2.6 | 2.6 |
|  | Накси</br> (Лиџијанг, Кина) |  | 2.7 | 2.7 |
|  | Аину</br> (Јапонија) |  | 3.0 | 3.0 |
|  | Шандонг Хан</br> (Кина) |  | 3.1 | 3.1 |
|  | Калха</br> (Монголија) | 22.3 | 6.1 | 6.1 |
|  | Тајланѓаните | 21.5 | 7.4 | 7.4 |
|  | Кет, Јенисеј</br> (Сибир) | 14.7 | 8.4 | 8.4 |
|  | Јужна Кореа |  | 10.3 | 10.3 |
|  | јапонски |  | 10.8 | 10.8 |
|  | Нганасан</br> (Сибир) | 39.6 | 11.4 | 11.4 |
|  | Ујгари, Урумќи</br> (Кина) | 21.9 | 11.4 | 11.4 |
|  | Казахстански |  | 11.4 | 11.4 |
|  | Негидал</br> (Сибир) | 50,0 | 18.6 | 18.6 |
|  | Кук Остров.</br> (Пацифик) |  | 25.0 | 25.0 |
|

#### Изобилство во Азија

**Прекин на DQ8 во северниот дел на сибирскиот Арктик, покачени нивоа во регионот Амур и источните Турци**

Нивоата на DQ8 во SW до Западниот Пацифик Rim биле на променливи хаплотипски фреквенции, од 2 до 30%, а нивото на околу 10% за Ryūkyūan, Јапонците, Корејците, Амурските региони и во северозападниот дел на Тихиот Океан паѓал на помалку од 1% во Нивки. Постои модерен прекин на DQ8 во регионот Алјаска-Источен Сибир и не било јасно дали тоа се должело на замената, изборот или начинот на кој пристигнале првите Американци (т.е. строго поморска рута). Типовите DR поврзани со DQ8 биле DRB1\*0403, \*0404, \*0406, \*0407, \*0408 и \*0401 бил поделен помеѓу многу хаплотипови DQA1:B1. DQB1\*0405 најчесто се поврзувал со DQA1\*0303:DQB1\*04 и затоа не бил вклучен во DRB1\*0401 во проценките со висока резолуција. Островот Кук DQ8 имал само еден поврзан DR хаплотип што сугерирал воведување на различноста во регионот, или преку рутата TW-(Јапонија/Кореја/Кина) или преку запад, на пример, Bunun имале висок DRB1\*0403. Поголемиот дел од DRB1\*04 се чини дека бил редистрибуиран од источна Азија од непознат извор, веројатно во Централна Азија или Индија. Дистрибуцијата можела да се спореди со домородните групи како што биле Јужноамериканците. Има три групи со високи нивоа и тие се: Kogui, Sikuni и Yucpa, имале околу 75% DQ8, доминантниот DRB1\* алел во 2 од 3 е \*0411 (N. Кина = 0), но \*0407 (Ryūkyū, Јапонски, Mansi-Источен Урал, накси кинески) и \*0403 (Нганасан, Бурјат, Негидал, Тунижани, Риуки, Кореја, Аину) биле исто така. Во Северна Америка DRB1\*0404 и \*0407 биле почести од \*0403, а во Лакота Сиукс, B1\*0411 бил редок. Хаплотипот DRB1\*0404-DQ8 бил почест во северозападна Азија и Северна Европа.

**DQA1\*03/DQB1\*0302 levels in Europe, Middle East and Africa**|  | Reference | DQA1 | DQB1 | Estimated |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Population | \*03 | \*0302 | DQ8.1 |
|  | Nenets (N. Russia) | 40.9 | 20.9 | 20.0 |
|  | Murmansk Saomi(Russia) | 38.3 | 18.5 | 17.2 |
|  | Arkhange Pomors(Russia) | 22.6 | 17.1 | 16.4 |
|  | Swedish | 24.2 | 18.7 | 16.1 |
|  | Caucasian(England) | 23.7 | 16.4 | 15.9 |
|  | Finland |  | 15.7 | 15.2 |
|  | France's CEPH | 21.3 | 14.5 | 13.5 |
|  | Dane | 20.9 | 13.2 | 13.2 |
|  | Dutch |  | 11.2 | 11.0 |
|  | Irish |  |  | 10.6 |
|  | NW Slavic (Russia) | 16.0 | 11.0 | 10.5 |
|  | German |  | 10.5 | 9.9 |
|  | Russian |  | 8.9 | 7.2 |
|  | Cantabarian(Spain) | 19.3 | 8.4 | 7.0 |
|  | Spanish |  | 8.9 | 6.5 |
|  | Sardinian |  | 4.9 | 4.9 |
|  | Italian |  | 4.6 | 4.5 |
|  | United Arab Emirates |  | 0.83 | 0.8 |
|  | Jordan | 24.1 | 17.9 | 17.9 |
| Africa |
|  | !Kung |  | 36.7 | 36.7 |
|  | Khoi |  | 14.9 | 13.9 |
|  | Oromo | 17.5 | 9.0 | 9.0 |
|  | Morocco | 17.2 | 8.9 | 8.6 |
|  | Tunisia | 10.31 | 10.0 | 8.0 |
|  | Amhara | 11.2 | 5.6 | 5.6 |
|  | Aka pygmies |  | 3.2 | 3.0 |
|  | Negroid(N. Africa) |  | 3.1 | 2.7 |
|  | Cameron | 11.5 | 1.5 | 1.2 |
|  | Bantu Congo |  | 0.6 | 0.5 |
|  | Gabonese | 7.5 |  | 0.5 |
|  | Bubi | 17.5 | 0.0 | 0.0 |
|

#### Високи нивоа на DQ8 во Северна Европа

DQ8 б л иисто така изобилен во **Северна Европа** и се наоѓ**л**а на високи фреквенции во германско-скандинавско-уралското население северно од Швајцарија. Хаплотиповите на HLA AB сугерирале дека миграцијата од луѓето источно од Урал била одговорна за DQ8, веројатно од исток до западниот пацифички раб. Високото ниво на DQ8 и DQ2.5 било нешто од голем интерес за болестите со посредство на DQ во Скандинавија и Северна Европа. DQ8 се наоѓал и во Иберија и места каде што генскиот тек од исток кон запад со други генетски маркери не можел да се потврди, а нивоата во африканската или блискоисточната популација биле можни извори, Иберија имала значителна рамнотежа A1/B1 што сугерирала независни извори од Африка.

Глобално ширење на DQ8
----------------------

DQ8 заедно со неколку други хаплотипови се чини дека биле поделени СЗ/ЈИ во Евроазија и со доказите за DQ2.5 и други хаплотипови сугерирале дека древната централноазиска популација била раселена поради понова африканска миграција. Постоеле многу вообичаени обележувачи што биле пронајдени во Франција, Германците, Данците, Швеѓаните, Тибетанците, реката Амур, Јапонците и Корејците кои биле потенцијални показатели за ова билатерално ширење. Хаплотиповите DQ8 се наоѓал на високи фреквенции во !Кунг, иако се очекувало повеќе DQ8 во Австронезија, тој бил сеприсутен распространет ако понекогаш имал ниски фреквенции, други пати повисоки фреквенции (тајландски). Патот на ширењето на DQ8 до Новиот свет бил енигматичен, секако Јапонија и реката Амур биле моќни извори, но не можело да се исклучат други раселени популации. Ако начинот на патување бил низ коридорот Берингија како што бил предложен од археологот, многу ниската фреквенција на DQ8 во моментов било многу невообичаено откритие во однос на доказите за целосно поместување на друго место во светот. Обележувачите што се делеле меѓу Јапонците, TW-абориџините имале тенденција да опаѓаат во фреквенција како што се приближувале кон Сибир, обележувачите на mtDNA опаѓале во ланецот Курил.

Алтернативен модел е тоа дека постоеле повеќе извори на DQ8 кај населението во СИА Азија, некои извори биле од централна Азија, а некои од индокинескиот регион, некои од DQ8 биле пронајдени во северозападна Евроазија би можеле да бидат од мешавина на западниот пацифички раб и Централна Азиски извори и биле раселени од поцентралните региони, но не и од поисточните региони.

DQ8 и избор
-----------

Како и DQ2.5, DQ8 можеби бил под селекција за поморски, крајбрежни народи кои барале храна, а особено за народи приспособени на климата/ситуацијата на живеалиштето на северниот крај на населливиот западен пацифички раб на последниот глацијален максимум. Одгледувањето Triticeae можело да примени негативна селекција на DQ8. Додека имало бројни членови на видовите *Triticeae* слични на дивите *Triticeae* од Средниот Исток во Америка, и голем број домашни растенија во новиот свет, се чини дека ниту еден вид *Triticeae* не бил припитомен во Новиот свет и немал јасни примери во тесно сродни племиња на треви. Меѓу новите светски видови трева во постколумбиско време, еден вид *Елимус* бил припитомен за човечка исхрана, а друг како пастирска сорта. Ова можело да се толкува на 2 начини. Прво, дека нивоата на DQ8, негативно, го инхибирале припитомувањето на соевите *Triticeae*. Второ, дека отсуството на такви сорти посоодветни од веќе развиените сорти овозможило DQ8 да се зголеми или да остане високо, додека нивоата на DQ2.5 во СЗ при многу подолготрајна селекција паднале, или малку од двете. Повеќето американски сорти биле припитомени јужно од Рио Гранде (исклучоци се оризот Кадо и шарениот сквош од Тексас, итн.). Пченицата, особено јачменот и 'ржот, се преференцијални сорти во поладна клима, додека *Зеа* била поприспособлива во тропските клими и некои сорти биле релативно толерантни на суша, *на Зеа* сепак му недостасувале одредени амино киселини кои морале да се надополнат со друга храна за да се спречи неухранетост. 

Податотека:DQ8-Insulin peptide.PNG Рендерирање на HLA-DQ8 со инсулински пептид во џебот за врзување гледајќи надолу преку жлебот за врзување

DQ8 и болест
------------

Во Европа, DQ8 бил поврзан со дијабетес тип 1 и целијачна болест (исто така позната како целијачна болест). Највисок фактор на ризик за дијабетес тип 1 бил фенотипот HLA DQ8/DQ2.5. Во делови од источна Скандинавија и DQ2.5 и DQ8 биле со високи зголемувања на фреквенциите на доцниот почеток Тип I и двосмислениот тип I/II дијабетес. DQ8 бил исто така пронајден кај многу домородни народи во Азија, рано бил откриен кај популацијата Бедоин во Арабија каде што DQ2.5 бил често отсутен, а во овие случаи DQ8 бил единствено поврзан со HLA кај целијачна болест.

Во **Соединетите Држави**, сепак, се чини дека имало промена во ризикот од автоимуни болести за имигрантите од Мексико. Зголемената имунореактивност на Хиспанците во Хјустон се чини дека била поврзана со DR4-DQ8. Хаплотипот можел да предизвика најголем ризик за ревматоиден артритис.

Во **Јапонија** DQ3 (DQ7, DQ8, DQ9) бил поврзан со *мијастенија гравис* кај женската популација со рана појава, иако не се чинело дека DQ8 имал поголема улога, постојат сличности помеѓу *мијастенија гравис* во Јапонија и онаа откриената кај хиспанското население во Хјустон, со DQ8 поврзан со помлади жени во однос на асоцијациите на сите други HLA DQ типови. Целијачната болест е во пораст во Јапонија, и јасно е дека промените во исхраната се причината, но, исто така, нема DQ2.5 во Јапонија додека нивоата на DQ8 се умерени.

### Врската DR4

Многу болести поврзани со DQ8 имаат двојна поврзаност со DR4, а одредени DR4 (\*0405) имаат независна и зависна поврзаност со ризикот со DQ8, на пример со дијабетес тип 1.

Наводи
------

Надворешни врски
----------------

* Celiac UK Архивирано на 27 мај 2006 г. (добротворна организација)
* Фондацијата за целијачна болест (САД)
* Здружението на целијачна спру (САД)
* Национална клириншка куќа за дигестивни болести - страница за целијачна болест
* Национална фондација за целијачна свест (САД)
* Центар за истражување на целијачна Универзитетот во Мериленд

**Дијабетес тип 1**

* Деца со дијабетес
* Дијабетес тип 1 во Американското здружение за дијабетес

1. ↑  Allele Query Form IMGT/HLA - European Bioinformatics Institute
2. 1 2  „New allele frequency database: http://www.allelefrequencies.net". *Tissue Antigens*. **61** (5): 403–7. 2003. doi:10.1034/j.1399-0039.2003.00062.x. PMID 12753660.
3. ↑  „New HLA haplotype frequency reference standards: high-resolution and large sample typing of HLA DR-DQ haplotypes in a sample of European Americans". *Tissue Antigens*. **62** (4): 296–307. October 2003. doi:10.1034/j.1399-0039.2003.00103.x. PMID 12974796.
4. ↑  „Review Population Study  
(Proceedings of IHW Workshop, Seattle 2002) - Mexico Mayan Lacandon". *Allele frequencies in worldwide population*. Архивирано од изворникот на 2007-09-27. Посетено на 2008-08-17.
5. 1 2  „Extended HLA haplotypes in a Carib Amerindian population: the Yucpa of the Perija Range". *Hum Immunol*. **62** (9): 992–1000. 2001. doi:10.1016/S0198-8859(01)00297-X. PMID 11543901.
6. ↑  „Origin of Mayans according to HLA genes and the uniqueness of Amerindians". *Tissue Antigens*. **61** (6): 425–36. 2003. doi:10.1034/j.1399-0039.2003.00040.x. PMID 12823766.
7. ↑  „HLA genes in Mexican Mazatecans, the peopling of the Americas and the uniqueness of Amerindians". *Tissue Antigens*. **56** (5): 405–16. 2000. doi:10.1034/j.1399-0039.2000.560503.x. PMID 11144288.
8. ↑  „HLA genes in Lamas Peruvian-Amazonian Amerindians". *Mol Immunol*. **43** (11): 1881–9. 2006. doi:10.1016/j.molimm.2005.10.013. PMID 16337001.
9. ↑  „Review Population Study  
(Proceedings of IHW Workshop, Seattle 2002) - USA South Dakota Sioux". *Allele frequencies in worldwide population*. Архивирано од изворникот на 2007-09-27. Посетено на 2008-08-17.
10. ↑  „HLA diversity, differentiation, and haplotype evolution in Mesoamerican Natives". *Hum Immunol*. **62** (4): 378–90. 2001. doi:10.1016/S0198-8859(01)00212-9. PMID 11295471.
11. ↑  „HLA alleles and haplotypes among the Lakota Sioux: report of the ASHI minority workshops, part III". *Hum Immunol*. **65** (1): 78–89. 2004. doi:10.1016/j.humimm.2003.10.001. PMID 14700599.
12. ↑  „Evolution of HLA-class I compared to HLA-class II polymorphism in Terena, a South-American Indian tribe". *Hum Immunol*. **60** (11): 1138–49. 1999. doi:10.1016/S0198-8859(99)00092-0. PMID 10600013.
13. ↑  „Review Population Study - USA San Antonio Caucasians". *Allele frequencies in worldwide population*. Архивирано од изворникот на 2007-09-27. Посетено на 2008-08-17.
14. ↑  „New polymorphic microsatellite markers in the human MHC class III region". *Tissue Antigens*. **57** (5): 397–404. 2001. doi:10.1034/j.1399-0039.2001.057005397.x. PMID 11556964.
15. ↑  „HLA class II and TNF genes in African Americans from the Southeastern United States: regional differences in allele frequencies". *Hum Immunol*. **64** (6): 639–47. 2003. doi:10.1016/S0198-8859(03)00056-9. PMID 12770797.
16. 1 2  „HLA antigens in Tlingit Indians with rheumatoid arthritis". *Tissue Antigens*. **40** (2): 57–63. 1992. doi:10.1111/j.1399-0039.1992.tb01960.x. PMID 1412417.
17. ↑  „HLA antigens, alleles and haplotypes among the Yup'ik Alaska natives: report of the ASHI Minority Workshops, Part II". *Hum Immunol*. **63** (7): 614–25. 2002. doi:10.1016/S0198-8859(02)00415-9. PMID 12072196.
18. ↑  „Review Population Study  
(Proceedings of IHW Workshop, Seattle 2002) - USA New Mexico Canoncito Navajo". *Allele frequencies in worldwide population*. Архивирано од изворникот на 2007-09-27. Посетено на 2008-08-17.
19. 1 2  „HLA antigen and gene frequencies in Eskimos of East Greenland". *European Journal of Immunogenetics*. **27** (2): 93–7. 2000. doi:10.1046/j.1365-2370.2000.00209.x. PMID 10792425.
20. 1 2  „HLA class I and class II of the Nivkhi, an indigenous population carrying HTLV-I in Sakhalin, Far Eastern Russia". *Tissue Antigens*. **52** (5): 444–51. 1998. doi:10.1111/j.1399-0039.1998.tb03071.x. PMID 9864034.
21. ↑  „Review Population Study - Iran Yazd Zoroastrians". *Allele frequencies in the worldwide population*. Архивирано од изворникот на 2007-09-27. Посетено на 2008-08-17. and 2.„HLA class II gene polymorphism in Parsees and Zoroastrians of Iran". *International Journal of Immunogenetics*. **33** (3): 185–91. 2006. doi:10.1111/j.1744-313X.2006.00594.x. PMID 16712649.
22. ↑  „Review Population Study - Mongolia Khoton Tarialan". *Allele frequencies in the worldwide population*. Архивирано од изворникот на 2007-09-27. Посетено на 2008-08-17. and 2.„Genetic affinities among Mongol ethnic groups and their relationship to Turks". *Tissue Antigens*. **61** (4): 292–9. 2003. doi:10.1034/j.1399-0039.2003.00043.x. PMID 12753667.
23. ↑  „Review Population Study - Papua New Guinea Madang". *Allele frequencies in the worldwide population*. Архивирано од изворникот на 2007-09-27. Посетено на 2008-08-17.
24. ↑  „Review Population Study - China Yunnan Province Yao". *Allele frequencies in the worldwide population*. Архивирано од изворникот на 2007-09-27. Посетено на 2008-08-17. and 2.„Polymorphism of HLA class II genes in Miao and Yao nationalities of Southwest China". *Tissue Antigens*. **67** (2): 157–9. 2006. doi:10.1111/j.1399-0039.2006.00510.x. PMID 16441488.
25. ↑  „Review Population Study - China Lijiang Naxi". *Allele frequencies in the worldwide population*. Архивирано од изворникот на 2007-09-27. Посетено на 2008-08-17. and 2.„HLA-DRB1, DQB1 and DPB1 polymorphism in the Naxi ethnic group of South-western China". *Tissue Antigens*. **61** (2): 179–83. 2003. doi:10.1034/j.1399-0039.2003.00012.x. PMID 12694588.
26. ↑  „HLA class II alleles in Ainu living in Hidaka District, Hokkaidō, northern Japan". *Am J Phys Anthropol*. **101** (1): 1–9. 1996. doi:10.1002/(SICI)1096-8644(199609)101:1<1::AID-AJPA1>3.0.CO;2-Z. PMID 8876810.
27. ↑  „Review Population Study - China Shandong Han". *Allele frequencies in the worldwide population*. Архивирано од изворникот на 2007-09-27. Посетено на 2008-08-17. and 2.„Polymorphism of human leukocyte antigen-DRB1, -DQB1, and -DPB1 genes of Shandong Han population in China". *Tissue Antigens*. **66** (1): 37–43. 2005. doi:10.1111/j.1399-0039.2005.00418.x. PMID 15982255.
28. ↑  Four references:1.„Genetic affinities among Mongol ethnic groups and their relationship to Turks". *Tissue Antigens*. **61** (4): 292–9. 2003. doi:10.1034/j.1399-0039.2003.00043.x. PMID 12753667. 2.„The HLA system in the population of Mongolia". *Tissue Antigens*. **49** (5): 477–83. 1997. doi:10.1111/j.1399-0039.1997.tb02782.x. PMID 9174140. 3.„Review Population Study - Mongolia Khalkha". *Allele frequencies in the worldwide population*. Архивирано од изворникот на 2007-09-27. Посетено на 2008-08-17. and 4.„Review Population Study - Mongolia Khalkh Ulaanbaatar". *Allele frequencies in the worldwide population*. Архивирано од изворникот на 2007-09-27. Посетено на 2008-08-17.
29. ↑  „Review Population Study - Thailand". *Allele frequencies in the worldwide population*. Архивирано од изворникот на 2007-09-27. Посетено на 2008-08-17.
30. ↑  „Review Population Study - Russia Siberia Ket Lower Yenisey". *Allele frequencies in the worldwide population*. Архивирано од изворникот на 2007-09-27. Посетено на 2008-08-17. and 2.„Variation of HLA class II genes in the Nganasan and Ket, two aboriginal Siberian populations". *European Journal of Immunogenetics*. **31** (1): 43–51. 2004. doi:10.1111/j.1365-2370.2004.00443.x. PMID 15009181.
31. ↑  „Allelic and haplotypic diversity of HLA-A, -B, -C, -DRB1, and -DQB1 genes in the Korean population". *Tissue Antigens*. **65** (5): 437–47. 2005. doi:10.1111/j.1399-0039.2005.00386.x. PMID 15853898.
32. ↑  „Allele frequencies and haplotypic associations defined by allelic DNA typing at HLA class I and class II loci in the Japanese population". *Tissue Antigens*. **56** (6): 522–9. 2000. doi:10.1034/j.1399-0039.2000.560606.x. PMID 11169242.
33. ↑  „Review Population Study - Russia Siberia Nganasan Dudinka". *Allele frequencies in the worldwide population*. Архивирано од изворникот на 2007-09-27. Посетено на 2008-08-17. and 2.„Variation of HLA class II genes in the Nganasan and Ket, two aboriginal Siberian populations". *European Journal of Immunogenetics*. **31** (1): 43–51. 2004. doi:10.1111/j.1365-2370.2004.00443.x. PMID 15009181.
34. ↑  „Review Population Study - China Urumqi Uygur". *Allele frequencies in the worldwide population*. Архивирано од изворникот на 2007-09-27. Посетено на 2008-08-17. and 2.„Major histocompatibility complex class II alleles in an Uygur population in the Silk Route of Northwest China". *Tissue Antigens*. **51** (3): 287–92. 1998. doi:10.1111/j.1399-0039.1998.tb03104.x. PMID 9550330.
35. ↑  „Major histocompatibility complex class II alleles in Kazak and Han populations in the Silk Route of northwestern China". *Tissue Antigens*. **50** (5): 527–34. 1997. doi:10.1111/j.1399-0039.1997.tb02909.x. PMID 9389328.
36. ↑  „Review Population Study - Russia Siberia Negidal". *Allele frequencies in the worldwide population*. Архивирано од изворникот на 2007-09-27. Посетено на 2008-08-17. and 2.„Origin and affinities of indigenous Siberian populations as revealed by HLA class II gene frequencies". *Hum Genet*. **110** (3): 209–26. 2002. doi:10.1007/s00439-001-0668-0. PMID 11935333.
37. ↑  „HLA-DRB1 and HLA-DQB1 polymorphisms in Pacific Islands populations". *Tissue Antigens*. **59** (5): 397–406. 2002. doi:10.1034/j.1399-0039.2002.590506.x. PMID 12144623.
38. ↑  „Review Population Study - Russia Nenets". *Allele frequencies in the worldwide population*. Архивирано од изворникот на 2007-09-27. Посетено на 2008-08-17. and 2. „HLA profile of three ethnic groups living in the North-Western region of Russia". *Tissue Antigens*. **59** (1): 38–43. 2002. doi:10.1034/j.1399-0039.2002.590107.x. PMID 11972877.
39. ↑  „Review Population Study - Russia Murmansk Saomi". *Allele frequencies in the worldwide population*. Архивирано од изворникот на 2007-09-27. Посетено на 2008-08-17. and 2.„HLA profile of three ethnic groups living in the North-Western region of Russia". *Tissue Antigens*. **59** (1): 38–43. 2002. doi:10.1034/j.1399-0039.2002.590107.x. PMID 11972877.
40. ↑  „Review Population Study - Russia Arkhangelsk Pomors". *Allele frequencies in the worldwide population*. Архивирано од изворникот на 2007-09-27. Посетено на 2008-08-17. and 2.„HLA profile of three ethnic groups living in the North-Western region of Russia". *Tissue Antigens*. **59** (1): 38–43. 2002. doi:10.1034/j.1399-0039.2002.590107.x. PMID 11972877.
41. ↑  „Review Population Study - Sweden". *Allele frequencies in the worldwide population*. Архивирано од изворникот на 2007-09-27. Посетено на 2008-08-17. and 2. Kimiyoshi, Tsuji; Aizawa M; Sasazuki T (1992). *Proceedings of the Eleventh International Histocompatibility Workshop and Conference Held in Yokohoma, Japan, 6–13 November 1991*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-262390-7.
42. ↑  „Review Population Study - England Caucasoid". *Allele frequencies in the worldwide population*. Архивирано од изворникот на 2007-09-27. Посетено на 2008-08-17. and 2. „HLA DQA, DQB, and DRB genotyping by oligonucleotide analysis: distribution of alleles and haplotypes in British caucasoids". *Hum Immunol*. **34** (1): 53–63. 1992. doi:10.1016/0198-8859(92)90085-2. PMID 1399722.
43. ↑  „Review Population Study - Finland". *Allele frequencies in the worldwide population*. Архивирано од изворникот на 2007-09-27. Посетено на 2008-08-17. and 2.„12th International Histocompatibility Conference. Genetic diversity of HLA: functional and medical implications. Paris, France, June 9–12, 1996. Abstracts". *Hum Immunol*. **47** (1–2): 1–184. 1996. PMID 8909580.
44. ↑  „High-resolution HLA class I typing in the CEPH families: analysis of linkage disequilibrium among HLA loci". *Tissue Antigens*. **56** (5): 392–404. 2000. doi:10.1034/j.1399-0039.2000.560502.x. PMID 11144287.
45. ↑  „Review Population Study - Denmark". *Allele frequencies in the worldwide population*. Архивирано од изворникот на 2007-09-27. Посетено на 2008-08-17. and 2. Kimiyoshi, Tsuji; Aizawa M; Sasazuki T (1992). *Proceedings of the Eleventh International Histocompatibility Workshop and Conference Held in Yokohoma, Japan, 6–13 November 1991*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-262390-7.
46. ↑  „HLA gene and haplotype frequencies in Dutch blood donors". *Tissue Antigens*. **48** (5): 562–74. 1996. doi:10.1111/j.1399-0039.1996.tb02670.x. PMID 8988539.
47. ↑  „Review Population Study - Russia Northwest Slavic". *Allele frequencies in the worldwide population*. Архивирано од изворникот на 2007-09-27. Посетено на 2008-08-17. and 2.„HLA class II molecular polymorphisms in healthy Slavic individuals from North-Western Russia". *Tissue Antigens*. **54** (5): 517–20. 1999. doi:10.1034/j.1399-0039.1999.540509.x. PMID 10599891.
48. 1 2 3 4 5 6 7  Kimiyoshi, Tsuji; Aizawa M; Sasazuki T (1992). *Proceedings of the Eleventh International Histocompatibility Workshop and Conference Held in Yokohoma, Japan, 6–13 November 1991*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-262390-7.
49. ↑  „HLA profile of three ethnic groups living in the North-Western region of Russia". *Tissue Antigens*. **59** (1): 38–43. 2002. doi:10.1034/j.1399-0039.2002.590107.x. PMID 11972877.
50. ↑  „HLA alleles in isolated populations from North Spain: origin of the Basques and the ancient Iberians". *Tissue Antigens*. **61** (5): 384–92. 2003. doi:10.1034/j.1399-0039.2003.00041.x. PMID 12753657.
51. ↑  „Frequencies of HLA-A, HLA-B, HLA-DR, and HLA-DQ phenotypes in the United Arab Emirates population". *Tissue Antigens*. **66** (2): 107–13. 2005. doi:10.1111/j.1399-0039.2005.00441.x. PMID 16029430.
52. ↑  „Molecular analysis of HLA allelic frequencies and haplotypes in Jordanians and comparison with other related populations". *Hum Immunol*. **62** (9): 901–9. 2001. doi:10.1016/S0198-8859(01)00289-0. PMID 11543892.
53. 1 2  „HLA class II allele and haplotype frequencies in Ethiopian Amhara and Oromo populations". *Tissue Antigens*. **51** (4 Pt 1): 327–36. 1998. doi:10.1111/j.1399-0039.1998.tb02971.x. PMID 9583804.
54. ↑  „HLA genes in Arabic-speaking Moroccans: close relatedness to Berbers and Iberians". *Tissue Antigens*. **55** (3): 239–49. 2000. doi:10.1034/j.1399-0039.2000.550307.x. PMID 10777099.
55. ↑  „HLA class-I and HLA class-II phenotypic, gene and haplotypic frequencies in Tunisians by using molecular typing data". *Tissue Antigens*. **64** (4): 520–32. 2004. doi:10.1111/j.1399-0039.2004.00313.x. PMID 15361135.
56. 1 2  „HLA class II polymorphism in Aka Pygmies and Bantu Congolese and a reassessment of HLA-DRB1 African diversity". *Tissue Antigens*. **58** (4): 211–22. 2001. doi:10.1034/j.1399-0039.2001.580401.x. PMID 11782272.
57. ↑  „HLA-DR and -DQ polymorphism in Cameroon". *Tissue Antigens*. **58** (1): 1–8. 2001. doi:10.1034/j.1399-0039.2001.580101.x. PMID 11580849.
58. ↑  „HLA DRB1-DQA1-DQB1 haplotype diversity in two African populations". *Tissue Antigens*. **50** (5): 546–51. 1997. doi:10.1111/j.1399-0039.1997.tb02911.x. PMID 9389330.
59. ↑  „HLA class I and class II allele distribution in the Bubi population from the island of Bioko  
(Equatorial Guinea)". *Tissue Antigens*. **50** (6): 593–601. 1997. doi:10.1111/j.1399-0039.1997.tb02917.x. PMID 9458112.
60. ↑  „Closer association of IA-2 humoral autoreactivity with HLA DR3/4 than DQB1\*0201/\*0302 in Korean T1D patients". *Annals of the New York Academy of Sciences*. **1037** (1): 104–9. 2004. Bibcode:2004NYASA1037..104P. doi:10.1196/annals.1337.015. PMID 15699500.
61. ↑  „HLA DR-DQ-encoded genetic determinants of childhood-onset type 1 diabetes in Finland: an analysis of 622 nuclear families". *Tissue Antigens*. **62** (2): 162–9. 2003. doi:10.1034/j.1399-0039.2003.00071.x. PMID 12889996.