**Ереван** (ерменски: Երևան) е најголемиот и главниот град на Ерменија. Тој се наоѓа на реката Храздан и е административен, културен и индустриски центар на земјата. Историјата на Ереван датира од основањето на урартијанската тврдина „Еребуни" во 782 година од VIII век п.н.е.

Историјата на Ереван започнува во 782 п.н.е. кога кралот Аргишти I од Урарту подигнал тврдини околу Еребун на западните падини на планината Арарат. По првата светска војна градот станал престолнина на Демократска Република Ерменија. Најголем пораст градот доживел во текот на XX век кога Ерменија станала една од 15-те републики на СССР. За само 50 години, градот е трансформиран од град од неколку илјади жители во главен и најважен културен, просветен и индустриски центар на Ерменија.

Според проценките од 2011 година во потесниот дел од градот живееле 1.122.000 жители, а во поширокото градско подрачје нешто помалку од 1.500.000 жители.

Градот Ереван е прогласен на Светска престолнина на книгата во 2012 година од страна на УНЕСКО.

Етимологија и градски симболи
-----------------------------

Според некои теории, името на градот потеквуна од ерменскиот крал Јерванд IV (последен крал од династијата Оронтид). Меѓутоа се претпоставува дека името на градот потекнува од старото утврдување Еребун од времена на кралството Урарту, основано од стана на кралот Аргишти I од Урарту, на подрачјето на денешен Ереван во 782 п.н.е. Прилагодувајќи се на терминот од урартски јазик на ерменски јазик дошло до името Ереван (Еребун = Ереван = Ереван = Јереван). До ваква трансформација на имињата дошла историчарката Маргарит Израелијан, споредувајќи ги натписите на две плочи со клинесто писмо пронајдени во тврдината Еребун.

Планината Арарат - симбол на ерменскиот народ и на Ереван
Според рано-христијанските ерменски хроники, кога Ноевиот брод застанал на планината Арарат, по повлекувањето на водата после големиот потоп, Ное извикал „Јереватс", што може да се преведе како „молитвите се послушани" или „копното се појави".

Главниот симнбол на градот е планината Арарат, чиј врв е видлив од секој крај на престолнината. На градскиот грб се наоѓа и крунисан златен лав, со скрипта и слика на Арарат на градите, а испод него е натписот „Ереван". Грбот е во облик на правоаголен штит со сина рамка.

Химната на градот е усвоена на 27 септември 2004 година и се вика „Еребуни-Ереван". Градското знаме е со бела боја и во неговиот центар се наоѓа градскиот грб опкружен со 12 мали црвени триаголници кои ги симболизираат 12-те историски престолнини на Ерменија.

Историја
--------

Ѕидините на Ереван изградени во 782. година п.н.е.
Урнатините на тврдината Еребун
Храм Свети Грегориј Просветител
Археолошките наоѓалишта сведочат дека урартијанската војна тврдина се викала Еребуни, изградена во 782 п.н.е. по наредба од кралот Аргистис I на местото на денешен Ереван, за да служи како стражарско утврдување против варварските напади од Северен Кавказ, па затоа тоа е еден од најстарите градови на светот. Од тогаш местото било од стратегиско значење како рскрсница на караванските патишта помеѓу Европа и Индија.

Името Ереван го добил уште во 7 век, кога бил главен град на Ерменија под персиска власт.

Поради својето стратегиско значење Ереван со векови бил постојан пример за внатрешни немири и менвање на гостопади, Персијци и ороманци од Турција. Во 1827 година, бил освоен од Русија, а формално се одвоил од Персијците во 1828 година. По руската револуција во 1917 година Ереван три години бил главен град на независната Ерменија, а од 1920 година станал и престолнина на новоформираната Ерменска Советска Социјалистичка Република, една од 15-те републики на Советски Сојуз. Со разпадот на Советскиот Сојуз, Ереван станал главен град на независна Република Ерменија во 1991 година.

Култура
-------

Ереван е водечки индустриски, културен и научен центар во кавкаскиот регион. Како центар на ерменската култура, Ереван е и седиште на Ереванскиот државен универзитет (основан во 1920 година), Ерменска академоија на науките, исторсики музеј, опера, музички конзерваториум и неколку технички институции. Ереван има неколку големи јавни библиотеки, поголем број музеи и театри и растителна градина и зоолошка градина. Тој исто така е и важен железнички центар и исто така голем трговски центар на земјоделските производи. Индустријата во градот произведува метал, машини, алати, електрична опрема, хемикалии, текстил и прехранбени производи.

Две најголеми туристички атракции се урнатините во Уратру и римската тврдина.

Аеродромот во Ереван се вика Звартноц. Ерменскиот хотел Мариот се наоѓа во центарот на градот, на плоштадот Република (уште познат и како Храпарак).

Развој
------

Од неодамна, ереванските власти започнаа амбициозен процес на развој во кој становите и зградите од советскиот соцреалистички стил се рушат и се заменуваат со модерни згради. Мешутоа, овој план за обнова на градот е на удар на опозиијата и неколку жители на зградите.

Значајни личности
-----------------

* Владимир Акопјан, шахист
* Левон Аронјан, шахист
* Геворг Емин, поет
* Александер Арутиунијан, композитор
* Ѓиван Гаспарјан, композитор
* Сергеј Парајанов, филмски режисер
* Саргис Саргсијан, тенисер
* Александер Ширванзаде, писател
* Роберт Кочарјан, поранешен претседател на Ерменија
* Левон Тер-Петросјан, претседател на Ерменија од 1991-1998
* Бабкен Симоњан, поет, проф. на Универзитет

Наводи
------

1. ↑  Armstat Yerevan
2. ↑  „Symbols and emblems of the city". Yerevan.am. Архивирано од изворникот на 13 January 2009. Посетено на 2 July 2010.
3. ↑  „Yerevan (Municipality, Armenia)". CRW Flags. Посетено на 2 July 2010.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Ереван" на Ризницата ? |

* Град Ереван
* За ереванското метро

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Административна поделба на Ерменија |
| --- |
|  |
| Покраини | 
* Арагацотн
* Арарат
* Армавир
* Вајоц Ѕор
* Гехаркуник
* Котајк
* Лори
* Сјуник
* Тавуш
* Ширак

 | Ерменија |
|  |
| Град со посебен статус | 
* Ереван

 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Главни градови  на европските  држави и територии |
| --- |
|  |
| Главните градови на несуверените територии или конститутувните нации се покажани со ***задабелено-закосени букви*** |
|  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Средна | Јужна | Западна | Северна |
|  |
| 

**Берлин**, *Германија*
**Братислава**, *Словачка*
**Будимпешта**, *Унгарија*
**Вадуц**, *Лихтенштајн*
**Варшава**, *Полска*
**Виена**, *Австрија*
**Љубљана**, *Словенија*
**Прага**, *Чешка*
**Источна**
**Нур-Султан**, *Казахстан* 1
**Баку**, *Азербејџан* 1
**Букурешт**, *Романија*
**Ереван**, *Ерменија* 2
**Киев**, *Украина*
**Кишинев**, *Молдавија*
**Минск**, *Белорусија*
**Москва**, *Русија* 1
Сухуми, *Абхазија* 3
**Тбилиси**, *Грузија* 1
Цхинвали, *Јужна Осетија* 3

 | 

**Анкара**, *Турција* 1
**Атина**, *Грција*
**Белград**, *Србија*
**Валета**, *Малта*
**Ватикан**, *Ватикан*
Гибралтар, *Гибралтар*4
**Загреб**, *Хрватска*
**Никозија**, *Кипар* 2
Никозија, *Северен Кипар* 2, 3
**Подгорица**, *Црна Гора*
Приштина, *Косово* 3
**Рим**, *Италија*
**Сан Марино**, *Сан Марино*
**Сараево**, *Босна и Херцеговина*
**Скопје**, *Македонија*
**Софија**, *Бугарија*
**Тирана**, *Албанија*

 | 

**Амстердам**, *Холандија*
**Андора ла Веља**, *Андора*
**Берн**, *Швајцарија*
**Брисел**, *Белгија* 6
**Даблин**, *Ирска*
Даглас, *Ман*4
**Лисабон**, *Португалија*
**Лондон**, *Обединето Кралство*
**Луксембург**, *Луксембург*
**Мадрид**, *Шпанија*
**Монако**, *Монако*
**Париз**, *Франција*
Сент Питер Порт, *Гернзи*4
Сент Хелиер, *Џерси4*

 | 

**Вилниус**, *Литванија*
**Копенхаген**, *Данска*
Лонгјир, *Свалбард*
Мариехамн, *Оланд*
**Осло**, *Норвешка*
**Рејкјавик**, *Исланд*
**Рига**, *Латвија*
**Стокхолм**, *Шведска*
**Талин**, *Естонија*
Торсхавн, *Фарски Острови*
**Хелсинки**, *Финска*

 |

 |
|  |
| 1 Прекуконтинентални земји.  2 Целосно во Југозападна Азија, но има социополитички врски со Европа.  3 Делумно признаени држави  4 Прекуморски територии на Обединето Кралство.  5 Дел од Шпанија.  6 Исто така седиште на Европската Унија. |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Главни градови во Азија |
| --- |
|  |
| Зависните територии и делумноте признаени земји се *закосени* |
|  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Северна Азија | Јужна Азија | Југоисточна Азија | Западна Азија |
|  |
| 
* **Москва**, Русија

**Средна Азија**
* **Ашхабат**, Туркменистан
* **Бишкек**, Киргистан
* **Душанбе**, Таџикистан
* **Нур-Султан**, Казахстан
* **Ташкент**, Узбекистан

**Источна Азија**
* **Макао**, *Макао* (Кина)
* **Пекинг**, Кина
* **Пјонгјанг**, Северна Кореја
* **Сеул**, Јужна Кореја
* **Тајпеј**, *Тајван* **\***
* **Токио**, Јапонија
* **Улан Батор**, Монголија
* **Хонгконг**, *Хонгконг* (Кина)

 | 
* **Дака**, Бангладеш
* **Диего Гарсија**, *БИТ* (ОК)
* **Исламабад**, Пакистан
* **Кабул**, Авганистан
* **Катманду**, Непал
* **Мале**, Малдиви
* **Њу Делхи**, Индија
* **Тимбу**, Бутан
* **Коте**/**Коломбо**, Шри Ланка

 | 
* **Бангкок**, Тајланд
* **Бандар Сери Бегаван**, Брунеј
* **Вест Ајленд**, *Кокосови Острови* (Австралија)
* **Виентијан**, Лаос
* **Дили**, Источен Тимор
* **Куала Лумпур**, Малезија
* **Манила**, Филипини
* **Непјидо**, Мјанмар
* **Пном Пен**, Камбоџа
* **Сингапур**
* **Флаинг Фиш Коув**, *Божиќен Остров* (Австралија)
* **Ханој**, Виетнам
* **Џакарта**, Индонезија

 | 
* **Абу Даби**, Обединети Арапски Емирати
* **Аман**, Јордан
* **Анкара**, Турција
* **Багдад**, Ирак
* **Баку**, Азербејџан
* **Бејрут**, Либан
* **Дамаск**, Сирија
* **Доха**, Катар
* **Епископи**, *Акротири и Декелија* (ОК)
* **Ерусалим**, Израел **\***
* **Каиро**, Египет
* **Кувајт**, Кувајт
* **Манама**, Бахреин

 | 
* **Ереван**, Ерменија
* **Левкозија**, Кипар
* **Мускат**, Оман
* **Рамала**, *Палестина* (дефакто) **\***
* **Ријад**, Саудиска Арабија
* **Сана**, Јемен
* **Северна Левкозија**, *Северен Кипар*
* **Степанакерт**, *Арцах*
* **Сухуми**, *Абхазија*
* **Тбилиси**, Грузија
* **Техеран**, Иран
* **Цхинвал**, *Јужна Осетија*

 |

 |
|  |
| **\*** Статусот е предмет на спор. |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 125481980
* LCCN: n79142628
* GND: 4098059-5
* SUDOC: 027569578
* BNF: cb119581692 (податоци)
* NKC: ge431700

 |

 |