Загинатите четници на Атанас Градоборлијата во Градобор во 1903 г.
Атанас Градоборлијата
**Градобор** или **Грдобор** (грчки: *Πεντάλοφος*, *Пендалофос*; до 1953 г. *Γραδεμπόρι*, *Градембори*) — село во Солунско, Егејска Македонија, денес во општината Даутбал на Солунскиот округ во Централна Македонија, Грција. Населението брои 2.022 жители (2011), сите Македонци.

Географија и местоположба
-------------------------

Селото се наоѓа во областа Вардарија во Солунското Поле, 10 км северозападно од Солун. Лежи крај левиот брег на реката Галик, на надморска височина од 120 м.

Историја
--------

Во 1848 г. рускиот славист Виктор Григорович го опишал Градобор како бугарско село. Меѓу 1896 и 1900 г. селото потпаднало под врховенството на Бугарската егзархија. Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика") од 1900 г. селото брои 800 жители, сите Македонци христијани.

По податоците на егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne") в 1905 година селото (*Gradobor*) имал 1.040 жители, сите Македонци. Од нив 780 биле под врховенството на Бугарската егзархија и 260 под Цариградската патријаршија. Во селото работеле две пропаганди — бугарската и грчката, и секоја имала свое училиште.

За време на Првата балканска војна селото е окупирано од Бугарите. Меѓутоа, напоредно на нив, месната милиција ја раководел кукушкиот војвода Гоце Междуречки, поставен од Тодор Александров. Поради зачестените напади од грчката војска, бугарските единици морале да се повлечат. Со Букурешкиот договор во 1913 г. Градобор е припоен кон грчката држава, кога имал 822 жители.

Во 1920 г. во селото се евидентирани 740 жители, а во 1928 г. населението се накачило на 907 жители.

Население
---------

Еве преглед на населението во сите пописни години, од 1940 г. до денес:

| Година | 1940 | 1951 | 1961 | 1971 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Население** | 1114 | 1236 | 1344 | 1353 | 1435 | 1563 | 1944 | 2022 |

**Извор за 1940-1991 г.**: Т. Симовски, *Населените места во Егејска Македонија*

Самоуправа и политика
---------------------

Селото припаѓа на општинската единица Калитеја со седиште во Градобор, која припаѓа на поголемата општина Даутбал, во округот Солун. Воедно, селото е дел од општинскиот оддел Градобор, каде тоа е еднственото населено место.

Стопанство
----------

Населението се занимава со одгледување на тутун, жито и други земјоделски култури. Делумно е развиено и сточарството, особено краварството.

Културни и природни знаменитости
--------------------------------

* Црква „Св. Ѓорѓи"
* Црква „Успение на пресв. Богородица" од XX век

Личности
--------

* Атанас Градоборлијата (1860-1903) — револуционер ВМОРО и војвода
* Димитар Златанов Градоборски († 1820) — духовен композитор

Наводи
------

1. ↑  Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Γραδεμπόριο -- Πεντάλοφος
2. ↑  „Δημήτρης Λιθοξόου. Μετονομασίες των οικισμών της Μακεδονίας 1919 - 1971". Архивирано од изворникот 20 јуни 2012. Посетено на 20 јуни 2012.
3. 1 2 3 4  Симовски, Тодор (1998). *Населените места во Егејска Македонија : географски, етнички и стопански одлики*. II дел. Скопје: Институт за национална историја. стр. 315.
4. ↑  Григорович, В. Очеркъ путешествія по Европейской Турціи, Москва, 1877, стр. 91.
5. ↑  Илюстрация Илинден, 1936, бр.79, стр. 1
6. 1 2  Како што е општопознато, Македонците во бугарските извори се присвојуваат и водат како Бугари, и покрај признанието дека самите се изјаснувале како Македонци.
7. ↑  Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика". София, 1900, стр. 140.
8. ↑  Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp.218-219.
9. ↑  Генов, Георги. Беломорска Македония 1908 - 1916, Торонто, 2006, стр. 162

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Градобор" на Ризницата ? |

* Дијалектен текст од Градобор — Институт за ареална лингвистика при МАНУ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Населени места во општината Даутбал |
| --- |
|  |
| ОЕ Даутбал | 
* Даутбал

 |
|  |
| ОЕ Калитеја 2 | 
* Градобор
* Даутли
* Ени Маала
* Нареш
* Ново Село
* Џумаја

 |
|  |
| ОЕ Мигдонија ³ | 
* Ајватово
* Антуполи 1
* Балџа
* Дремиглава

 |
|  |
| Историски | 
* Ак Бунар
* Камара
* Карипци
* Прнар
* Трите Ана

 |
|  |
| 1 Создадено во поново време. 2 *Новодаден збирен назив кој не се води според ниеден топоним.* ³ *Наречена по долномакедонската област Мигдонија* |

 |