*Ова не е исто што и Протопланетарен диск.*
Протопланетарната маглина Вестбрук.
**Протопланетарна маглина** или **претпланетарна маглина** (**ППМ**) — астрономски објект кој претставува краткотрајна фаза во развојот на една ѕвезда, помеѓу фазата на доцна асимптотска гранка на џинови (ДАЏГ) и фазата на планетарна маглина (ПМ). ППМ има силно инфрацрвено зрачење и е еден вид на отсјајна маглина. Ова е претпоследна сјајна развојна фаза во животниот век на ѕвездите со средна маса (1-8 *M*☉).

Развој
------

Протопланетарната маглина IRAS 13208-6020 настаната од материјал исфрлен од средишна ѕвезда.
### Почеток

Во текот на фазата на доцна асимптотска гранка на џинови (ДАЏГ), кога губитокот на маса ќе ја сведе водородната облога на околу 10−2 *M*☉ (за јадрена маса од 0,60 Сончеви маси *M*☉), ѕвездата почнува да се развива кон сината страна на Херцшпрунг–Раселовиот дијаграм. Кога водородната облога ќе се снижи до 10−3 *M☉*, ѕвездата повеќе не може да губи на маса; тогаш нејзината делотворна температура *T*\* изнесува околу 5.000 K и преминува од ДАЏГ во ППМ.

### Протопланетарна маглина

Протопланетарната маглина IRAS 20068+4051 снимена со вселенскиот телескоп „Хабл".
Претпорајќи се во ППМ, делотворната температура на средишната ѕвезда продолжува да се накачува како последица од горењето на водородот на облогата. Во оваа фаза, средишната ѕвезда не е доволно топла за да го јонизира бавната околуѕвездена обвивка исфрлена во минатата фаза. Меѓутоа, ѕвездата сепак дава големобрзински сосредоточени ветришта кои ја обликуваат и удираат оваа обвивка и предизвикуваат бавните исфрлоци од АЏГ да направат брз молекуларен ветер. Проучувајќи ги високоразделните слики напревени од 1998 до 2001 г. покажано дека брзоразвојната фаза на ППМ на крајот ја обликува морфологијата на понатамошната планетарна маглина. Во даден миг, обвивката го менува обликот од сферно симетричен во осно симетричен. Произлезените морфологии се двополни јазлести млазови и Хербиг-Ароови „сводни удари". Ваквите облици се јавуваат дури и кај релативно младите ППМ.

### Крај

Фазата на ППМ трае сè додека средишната ѕвезда не достигне 30.000 K и стане доволно врела (има достатно ултравиолетово зрачење) да ја јонизира околуѕвездената маглина (т.е. исфрлените гасови) за да стане своевидна оддавна маглина, наречена планетарна маглина. Оваа промена мора да се случи најдоцна во рок од 10.000 години; во спротивно, густината на околуѕвездена обвивка паѓа под 100 на кубен сантиметар потребен за создавање на планетарна маглина; ваквиот случај понекогаш се нарекува „мрзлива планетарна маглина".

Скорешни претпоставки
---------------------

Меѓуѕвездена пеперутка — протопланетарната маглина Робертс 22 
Во 2001 г. е утврдено дека моделот „заемоделувачки ѕвездени маглини" на зрачно-придвижени ветришта е недоволен за да ги објасни нивните набљудувања на брзите ветришта од ППМ, што подразбира голем залет и енергија нескладен со тој модел. Ова ги поттикнало теоретичарите да истражат дали не се работи за сценарио како она кај насобирачкиот диск (кое важи за млазовите од активните галактички јадра и младите ѕвезди), што би ги објаснило и точкестата симетрија и високиот степен на сосредоточување кај млазови од ППМ. СО ваквиот модел, насобирачкиот диск се образува преку двоични заемодејства. Магнетоцентрифугалното испуштање од површината на дискот тогаш би претстаувало начин на претворање на гравитациската енергија во кинетичка, т.е. брз ветер. Доколку овој модел е исправен, и магнетохромодинамиката (МХД) ја определува енергетиката и сосредоточувањето на истеците од ППМ, тогаш истата ја определува и физиката кај ударите на овие текови; ова може да се потврди со високоразделни слики од оддавните подрачја што ги придружуваат ударите.

Поврзано
--------

* Двополна маглина
* Список на протопланетарни маглини
* Планетарна маглина

Белешки
-------

1. **^** Доцната асимптотска гранка на џинови почнува од точката на асимптотската гранка на џинови (АЏГ) кога една ѕвезда повеќе не е забележлива во видлива светлина и станува инфрацрвен објекти. Volk & Kwok 1989 harv error: no target: CITEREFVolkKwok1989 (help)

Белешки
-------

1. ↑  Sahai, Sánchez Contreras & Morris 2005 harv error: no target: CITEREFSahaiSánchez\_ContrerasMorris2005 (help)
2. ↑  Kastner 2005 harv error: no target: CITEREFKastner2005 (help)
3. 1 2 3  Davis et al. 2005 harv error: no target: CITEREFDavisSmithGledhillVarricatt2005 (help)
4. ↑  Volk & Kwok 1989 harv error: no target: CITEREFVolkKwok1989 (help)
5. ↑  „An interstellar butterfly". *ESA / HUBBLE*. Посетено на 11 March 2014.

Наводи
------

* Davis, C. J.; Smith, M. D.; Gledhill, T. M.; Varricatt, W. P. (2005), „Near-infrared echelle spectroscopy of protoplanetary nebulae: probing the fast wind in H2", *Monthly Notices of the Royal Astronomical Society*, **360** (1): 104–118, arXiv:astro-ph/0503327, Bibcode:2005MNRAS.360..104D, doi:10.1111/j.1365-2966.2005.09018.x.
* Kastner, J. H. (2005), „Near-death Transformation: Mass Ejection in Planetary Nebulae and Protoplanetary Nebulae", *American Astronomical Society Meeting 206, #28.04; Bulletin of the American Astronomical Society*, **37**: 469, Bibcode:2005AAS...206.2804K.
* Sahai, Raghvendra; Sánchez Contreras, Carmen; Morris, Mark (2005), „A Starfish Preplanetary Nebula: IRAS 19024+0044", *The Astrophysical Journal*, **620** (2): 948–960, Bibcode:2005ApJ...620..948S, doi:10.1086/426469.
* Volk, Kevin M.; Kwok, Sun (July 1, 1989), „Evolution of protoplanetary nebulae", *The Astrophysical Journal*, **342**: 345–363, Bibcode:1989ApJ...342..345V, doi:10.1086/167597.
* Szczerba, Ryszard; Siódmiak, Natasza; Stasińska, Grażyna; Borkowski, Jerzy (April 23, 2007), „An evolutive catalogue of Galactic post-AGB and related objects", *Astronomy and Astrophysics*, **469** (2): 799–806, arXiv:astro-ph/0703717, Bibcode:2007A&A...469..799S, doi:10.1051/0004-6361:20067035.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Ѕвезда |
| --- |
|  |
| Протоѕвезди | Молекуларен облак **·**  Глобула **·**  Млади ѕвездени тела **·**  Хајашиева патека **·**  Хајашиево ограничување **·**  Хењиева патека **·**  Протоѕвезди **·**  Ѕвезда од типот на T Бик **·**  Хербигова Ae/Be-ѕвезда |
|  |
| Развој | Главна фаза **·**  Променлива ѕвезда **·**  Џин (Жолт • Син • Црвен) **·**  Хоризонтална поделба **·**  Асимптотска гранка на џинови **·**  Протопланетарна маглина **·**  Планетарна маглина **·**  Волф-Рајеова ѕвезда **·**  Супернова |
|  |
| Својства | Класификација **·**  Привидна величина **·**  Апсолутна величина **·**  Делотворна температура **·**  Кинематика (Сопствено движење **·**  Радијална брзина) **·**  Магнетно поле **·**  Металичност **·**  Микротурбуленција **·**  Нуклеосинтеза **·**  Паралакса **·**  Планетарен систем **·**  Вртење **·**  Ѕвезден систем **·**  Ѕвездена динамика **·**  UBV боја |
|  |
| Структура | Јадро **·**  Струевит слој **·**  Зрачен слој **·**  Фотосфера **·**  Хромосфера **·**  Корона **·**  Ѕвезден ветер **·**  Меур на ѕвезден ветер |
|  |
| Остатоци | Бело џуџе **·**  Неутронска ѕвезда **·**  Пулсар **·**  Магнетар **·**  Кваркова ѕвезда **·**  Егзотична ѕвезда **·**  Црна дупка |
|  |
| Списоци на ѕвезди | Со име  **·**  Најмасивни  **·**  Најнемасивни  **·**  Најголеми  **·**  Најсјајни  **·**  Најблиски  **·**  *Соѕвездија* |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Маглина |
| --- |
|  |
| 
* Список

 |
|  |
| Видливи маглини | 
* Темна маглина
* Расеана маглина
	+ Оддавна маглина
		- Планетарна маглина
		- Остаток од супернова
		- Остаток од нова
		- H II-подрачје
	+ Отсјајна маглина
		- Променлива маглина
		- Протопланетарна маглина

 |
|  |
| Предѕвездена маглина | 
* Џиновски молекуларен облак
* Глобула
* Испарувачка гасовита глобула
* Сончева маглина

 |
|  |
| Ѕвездена маглина | 
* Остаток од нова
* Протопланетарна маглина
* Волф–Рајеова маглина

 |
|  |
| Поѕвездена маглина | 
* Планетарна маглина
* Остаток од супернова
* Плерион
* Суперобвивка

 |
|  |
| Облаци | 
* Меѓуѕвезден облак
	+ Инфрацрвен цирус
* Големобрзински облак
* H I-подрачје

 |
|  |
| Морфологија | 
* Вртелешка
* Двополна маглина

 |
|  |
| Списоци | 
* Список
* Расеани
* Планетарни (PNe)
* Протопланетарни (PPNe)
* Остатоци од супернови (SNRs)

 |
|  |
| 
* Категорија
* Ризница

 |

 |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh2001002948
* BNF: cb137545005 (податоци)

 |

 |