Американско-мексиканската граница која ги илустрира соседните градови, држави и тампон зони.
**Еколошките прашања по должината на американско-мексиканската граница** ги илустрираат предизвиците со кои се соочуваат во управувањето со бинационалната распространетост на заедничките ресурси, ограничените резерви на вода, зачувувањето на екосистемите и загадувањето. Овие прашања добиваат поголемо значење со растот на населението, политиката и климатските промени.

Историја
--------

Американско-мексиканската граница се состои од континентална граница од 1.954 милји. Овој пограничен регион е составен од разновидни терени во кои различни видови, народи и домородни племиња создале свои домови. Низ децениите, двете земји го припишуваат зголемувањето на порастот на населението, производствените корпорации и фрагментацијата на земјиштето поради промените во граничната политика што придонесува за еколошки разлики помеѓу овие соседни граници.

Рамка на политиката
-------------------

### Договорот од Ла Пас

На 14 август 1983 година, во Ла Пас, Долна Калифорнија Сур, Соединетите Американски Држави и Мексико склучиле договор за соработка за заштита и подобрување на животната средина во граничната област, познат како Договор од Ла Пас.

Договорот има за цел да ја заштити и зачува животната средина по должина на границата. Договорот ги утврдува одговорностите на двете страни за спречување и контрола на загадувањето на воздухот, водата и земјиштето во граничната област. Овој договор бил направен во согласност со законите на двете држави. Договорот подразбира дека двете страни мора да преземат одговорност за нивната погранична област и да имаат право да изразат загриженост доколку опасностите по животната средина на едната држава се задржат во другата држава. Договорот нагласува дека двете земји имаат одговорност да се координираат една со друга во креирањето на национални програми, научни и образовни размени, мониторинг на животната средина, проценка на влијанието врз животната средина и периодична размена на информации и податоци за изворите на загадување на нивната територија. Собраните информации потоа се разменуваат помеѓу секоја земја секоја година на годишен состанок. Нацијата домаќин наизменично се менува меѓу двете држави. Собирањето податоци е на сметка на секоја земја. Во консензус една со друга, земјите можат да направат какви било анекс-измени на договорот. Секоја страна може да го раскине договорот во секое време, а повлекувањето ќе стапи на сила по шеесетдневен период.

Триесет години по неговото потпишување, Договорот од Ла Пас „*останува клучниот договор за билатерална соработка за заштита на животната средина во граничната зона*".

### Меѓународна комисија за граници и води (МКГВ)

Американско-мексикански договор за вода
Меѓународната комисија за граници и води (МКГВ) е продолжение на Меѓународната гранична комисија (МГК) која била основана во 1889 година. Во 1944 година, МГК ги проширила своите одговорности со вклучување на регулативи и договори за вода кои му го дале новото име а со тоа и нови одговорности. Оваа комисија има два дела: едниот припаѓа на Соединетите Држави сместен во Ел Пасо, Тексас, а другиот на Мексико со локација во Сиудад Хуарез, Чивава.

Главниот фокус на Меѓународната комисија за граници и води е на санитарните услови, распространетоста и контролата на поплавите над природните речни води и распределбата на границите помеѓу границите на САД и Мексико. Договорите имаат длабински фокус на преносот на вода на Рио Гранде, реката Колорадо, реката Тихуана, реката Санта Круз и другите водни компоненти што се влеваат во овие реки. Овие водни маси мора да ги одржуваат двете страни на сопствен трошок на секоја земја. Меѓународната комисија за граници и води (МКГВ), исто така, ги заштитува земјиштето покрај реката од поплави со насипи и проекти за поплави. Секоја земја ги проширила своите одделенија Меѓународната комисија за граници и води (МКГВ) за да има организации во рамките на нивниот оддел за спречување на поплави, загадување и отпад од овие маси на вода. Таквите одделенија вклучуваат пречистителни станици, брани, системи за насипи, одделенија за итни случаи, одделенија за собирање податоци и теренски канцеларии.

Роберт Џ. МекКарти, пишувајќи во *Water Law Review*, наведува дека Меѓународната комисија за граници и води (МКГВ) станала анахронизам во кој постои недостаток на надзор, регулација и дистрибуција на природните ресурси меѓу двете земји. Тој ги дава своите тврдења врз основа на емпириско истражување и податоци што ги собира од вработените, собрани податоци за вода и правна структура во рамките на секциите на МКГВ и во САД и во Мексико. Тој тврди дека овој систем е униполарен и дека политиката е во корист на САД што доведува до нееднакви разлики за Мексико.

### Политика на ЕПА

Според агендата на Агенциите за заштита на животната средина (ЕПА), нивен главен приоритет е намалување на концентрациите на честички PM10 и PM2.5 по должината на границата. Во нивната најнова програма, дизајнирана да биде реализирана до 2020 година, нивниот главен фокус бил префрлен на загадувањето на воздухот. Оваа промена била предизвикана од емпириски податоци и информации разменети од двете земји во нивниот годишен преглед во 2012 година.

Програмата „*Граница 2012*" претставува трет бинационален договор усвоен според Договорот од Ла Пас од 1983 година. *Граница 2012* била иницирана во април 2003 година од страна на Агенцијата за заштита на животната средина на Соединетите Американски Држави (ЕПА) и мексиканското Министерство за животна средина и природни ресурси (SEMARNAT). Програмата завршила преку 400 проекти користејќи приод заснован на заедницата кој дал приоритет на најсериозните грижи за животната средина и јавното здравје пријавени од жителите и работниците долж заедничкиот пограничен регион.

Повеќето од проектите финансирани од *Граница 2012* биле изајнирани да ги отстранат проблемите специфични за една заедница. Други проекти биле завршени или применети за прашања што засегнале повеќе заедници. Голема широчина на креативност во адресирањето на еколошките и здравствените проблеми била вклучена во достигнувањата на поединечните заедници. Еден таков пример се студентите и факултетот на Автономниот универзитет во Сиудад Хуарез, кои изработиле конзерви со бои за прскање кои се подобри за животната средина од застарените канти за прскање кои претходно се користеле во автомобилската индустрија. Граничните проекти постигнале огромни достигнувања во области како што се отстранување на отпадни гуми, обезбедување системи за безбедна вода за пиење и поврзување на домовите со капацитети за отпадни води, владино собирање на неискористени пестициди и агрохемикалии, подобрена реакција при итни случаи и подготвеност во случај на еколошка катастрофа, создадени координирани бинационални одговори во случај на вонредна состојба долж границата, чистење на заедницата и отстранување на цврстиот отпад од различни водни патишта од двете страни на границата, соодветно отстранување или рециклирање на е-отпадот во САД и Мексико и преземање попис на емисиите на стакленички гасови (GHE).

### Царина и гранична политика за животна средина

Царината и граничната заштита на САД (ЦГЗ) се задолжени за управување и контрола на границите во САД. Една од многуте функции на ЦГЗ е да го интегрира управувањето со животната средина во согласност со Законот за национална политика за животна средина (НПЖС) од 1969 година  Овој акт осигурува дека Царината и граничната заштита на САД (ЦГЗ) ги проценува сите еколошки опасности кои можат да влијаат на екосистемот, загрозените видови или домородните племиња долж границата. Еколошките опасности мора да се тестираат кога „*планираат проекти; издавање, купување, изградба, работење, одржување или деактивирање опрема, објекти или тактичка инфраструктура; и ревидирање и спроведување на оперативни програми и активности*" по должина на границата. Заедно со тестовите, Царината и граничната заштита на САД (ЦГЗ) , исто така, мора да допре до засегнатите страни, невладините организации, државните и домородните племиња за да ги максимизира и одржи потенцијалните резултати.

### Закон за безбедна ограда

Законот за безбедна ограда од 2006 година предвидува изградба на 700 милји (1.100 км) високобезбедно оградување. Овој чин бил процесуиран под администрацијата на Буш во обид да се заврши изградбата на американско-мексиканската бариера.

Оградата изградена според актот од 2006 година предизвикала фрагментација на живеалиштата што влијаело на дивиот свет, вклучувајќи ги и загрозените животни. Проучување од 2011 година и објавено во рецензираното списание *Diversity and Distributions* утврдило дека фрагментацијата на живеалиштата утврдила дека „*големината на малиот опсег е поврзана со поголем ризик од истребување, а за некои видови, бариерите го намалуваат опсегот за дури 75%".*  Проучувањето ги идентификувало најзагрозените видови како суводолна жаба ( *Anaxyrus californicus*), калифорниска црвенонога жаба (*Rana draytonii*), црно-забележан тритон (*Notophthalmus* *meridionalis*), пацифистичка желка (*Clemmys marmorata*) и јагуарунд. Студијата, исто така, ги идентификувала крајбрежната Калифорнија, крајбрежниот Тексас и архипелагот на островот Мадреа Скај во југоисточна Аризона и југозападно Ново Мексико како три погранични региони каде што бариерата претставува најголем ризик за дивиот свет. Во Тексас, на пример, „*граничната бариера влијае на 60% до 70% од живеалиштето во комплексот за засолниште за диви животни во Јужен Тексас, кој ги вклучува Лагуна Атаскоса, Долна долина Рио Гранде и националните прибежишта за диви животни Санта Ана*".

### Извршен налог 13767

 Претседателот Трамп потпишува извршни наредби
На 25 јануари 2017 година, американскиот претседател Доналд Трамп издал Извршна наредба 13767, со која се раководи изградбата на граничен ѕид. Таков ѕид не бил во изградба, а Конгресот не присвоил средства за изградба на таков ѕид. Изградбата на граничен ѕид, како што е предвидено во наредбата на Трамп, може да предизвика значителна еколошка штета, вклучително и уништување на живеалиштата и фрагментација на живеалиштата што ќе им наштети на дивиот свет, вклучувајќи ги и загрозените видови. Изградбата на ѕидови, исто така, би предизвикала зголемени емисии на стакленички гасови, придонесувајќи за климатските промени, поради производството на бетон што би било потребно.

Проучување од 2017 година, спроведено од научници на Националниот автономен универзитет во Мексико, покажало дека повеќе од 800 видови, од кои 140 се загрозени, ќе бидат неповолно погодени доколку се изгради граничниот ѕид на Трамп долг 2.000 милји. Истражувањето заклучило дека подигнувањето на „*непроодна физичка бариера поставена во екосистемите*" „*ќе ги наруши моделите на миграција што ќе предизвика „природна катастрофа*". Негативно би биле погодени белоглавиот орел, сивиот волк, армадило и јагуарот. Ѕидот негативно би влијаел дури и на некои видови птици, како што е пигмејскиот був, кој „*ретко лета повисоко од 4,5 метри од земјата*".

Во април 2017 година, Центарот за биолошка разновидност, група за заштита на животната средина, и американскиот претставник Раул М. Гријалва, рангираниот демократски член во Комитетот за природни ресурси на Домот поднеле тужба до федералниот суд во Тусон. Во нивната жалба, Гријалва и Центарот тврдат дека владините планови за изградба на ѕидови не се усогласени со Законот за националната политика за животната средина и се обидуваат да ја принудат владата да спроведе истражување за влијанието врз животната средина и да изготви изјава за влијанието врз животната средина пред да го изгради ѕидот. Тужбата конкретно бара „*да се запре каква било работа додека владата не се согласи да го анализира влијанието на градежништвото, бучавата, светлината и другите промени на пејзажот врз реките, растенијата и загрозените видови - вклучително јагуари, сонорански рогови и оцелоти - а исто така и врз жителите на границата*".

Покрај Центарот за биолошка разновидност, голем број други застапници за дивиот свет и еколошки организации се спротивставиле на изградбата на граничен ѕид. Тие го вклучуваат грасрут клубот Сиера, кој го нарекол предлогот за ѕид на Трамп „*скап, неефикасен и еколошки разурнувачки*" истакнувајќи дека постоечките ѕидови веќе „*ја блокираат миграцијата на дивиот свет, предизвикуваат поплави и ги оштетуваат недопрените диви земјишта, вклучувајќи засолништа за диви животни, диви области и национални шуми*."; Советот за одбрана на природните ресурси ; и корпорација „Пантера", која „*се противи на изградбата на граничен ѕид што би го нарушил природното движење и шемите на растурање на дивиот свет*".

Влијанија врз животната средина
-------------------------------

 Границата САД-Мексико на десниот високоиндустриски пограничен град Тихуана, Мексико. Лево е Сан Диего, станица за третман на вода во Калифорнија.
### Токсичен отпад

Во моментов, на границата има опасни материјали кои се транспортираат преку линиите на земјата. Договорот од Ла Пас, потпишан од Мексико и Соединетите Американски Држави во 1983 година, бара опасниот отпад создаден од американските корпорации да се транспортира назад во САД за отстранување. Сепак, поради физичкиот граничен ѕид и неговите ефекти, Агенцијата за заштита на животната средина на САД (ЕПА) известува дека само 91 од 600 производствени погони сместени по должината на границата меѓу Тексас и Мексико го вратиле опасниот отпад во САД од 1987 година 

Индустриите во пограничните градови меѓу САД и Мексико честопати незаконски фрлаат или палат отпад, предизвикувајќи загадување на водата и воздухот и други форми на деградација на животната средина по должината на границата. Исто така, овие индустрии се потенцијални места за индустриски несреќи. Во 2013 година, макила Хуарез убила осум работници и нанекла повреди на многу други.

Во извештајот од 2003 година на Националниот советодавен совет за правда во животната средина до EPA било забележано дека: „*Напуштањето на опасниот отпад беше сериозен проблем поради очигледната леснотија со која одговорните страни беа во можност да избегнат дејствија за спроведување преку преминување на границата.* *Додека соработката меѓу американските и мексиканските органи за спроведување треба теоретски да ги спречи таквите појави, поплаките за напуштени или непоправени локации и неуспехот да се побараат одговорност од одговорните страни се постојани*."  Меѓу поозлогласените гранични места за опасен отпад именувани во извештајот се Металес и Деривадос, фабрика за рециклирање на напуштени оловни батерии и објектот Алко Пацифико, и двете во Тихуана, Долна Калифорнија, Мексико.

### Вода

 Реката Колорадо на границата со Мексико
Пограничниот регион претставува голема закана за губење на основните водни ресурси. Водоносните слоеви особено се примарни извори на вода за граничните држави кои се сериозно погодени од овие водни дефицити. Проценката сугерира дека има околу 16 до 36 водоносни слоеви помеѓу овие гранични земји. Поради масовните климатски промени, сушите и големиот пораст на населението, овие водоносни слоеви често се сушат. До 2025 година, водоносниот слој Болсон Хуеко се очекува да биде исцрпен, а овој водоносен слој е примарен извор на вода за Ел Пасо и Сиудад Хуарез. Ова, пак, ги принудило граничните градови да се потпираат на водата од Рио Гранде. Следствено, жителите кои живеат во градовите низ реките источно од Ел Пасо, (чиј примарен извор на вода е Рио Гранде за намени како готвење, капење и пиење) се погодени од новиот тек на водата.

Големите водни граници како Рио Гранде и реката Санта Круз создаваат природни граници помеѓу двете нации. Како што е наведено во текстот на Извршната наредба 13767: „„*Јужна граница" значи соседна копнена граница меѓу Соединетите Американски Држави и Мексико, вклучувајќи ги сите влезни точки*". Ова ќе бара фрагментација на овие реки, што би можело да го прекине протокот на вода и диви животни меѓу двете нации. Изградбата на овој ѕид, исто така, ја доведува во прашање иднината на договорите потпишани меѓу двете нации, како што се Меѓународната комисија за граници и води и Договорот Ла Пас.

### Загадување на воздухот

Возилата кои работат во место долги временски периоди на граничните влезови се значајни во придонесот за лошиот квалитет на воздухот долж границата.
Загадувањето на воздухот долж границата меѓу САД и Мексико се создава преку различни резултати, вклучувајќи ги емисиите на возилата и индустриските емисии. Според податоците пронајдени на Бирото за транспортна статистика во 2016 година, околу 87.462.517 возила (камиони, лични возила, автобуси и возови) поминале низ границата во 2016 година 

Според Кристоф Мејнренкен, соработник научноистражувачки научник во Институтот за Земјата на Универзитетот Колумбија, за ѕид од 1.600 километри ќе бидат потребни околу 275 милиони кубни стапки бетон. Тоа би ослободило дури 1,9 милиони метрички тони јаглерод диоксид во атмосферата.

### Фрагментација на екосистемот

Постојат различни екосистеми кои се движат од пустини и планини до природни водни патишта по должината на границата помеѓу САД и Мексико. Двете пустини по должината на пограничниот регион се кревки поради мали нарушувања или промени кои на значителен начин влијаат на растителниот и животинскиот свет. Екосистемите обезбедуваат широки услуги како што се: „...*храна, регулирање на чиста вода и стабилност на климата, физичка заштита од екстремни настани, вклучувајќи поплави и суша, ублажување на штетници, рекреација и можности за едукација и инспирација кои се од витално значење за просперитетот, безбедноста и благосостојбата и на американската и на мексиканската јавност*".

По должината на границата меѓу САД и Мексико, екосистемот повеќе не функционира во овие модели; наместо тоа минува низ деградација. Делумно, деградацијата е предизвикана од лошото управување со земјоделскиот истек, отпадниот отпад што придонесува за крајбрежните „мртви зони", повлекувањето на водата поврзано со земјоделството, рударството и брзата урбанизација, воените активности и спроведувањето на границите.

Националното засолниште за диви животни во Долна долина на Рио Гранде и центарот и светилиштето Сабал Палм Аудбон се важни еколошки области долж границата.

### Загрозени видови

Според американската Служба за риболов и диви животни, повеќе од 100 видови меѓу Калифорнија и Тексас се наведени како загрозени и загрозени според Законот за загрозени видови. Џеси Ласки, асистент професор по биологија на Универзитетот Пен Стејт, направил истражување за влијанието на бариерите објавена во списанието *Diversity and Distributions* во 2011 година. Главниот заклучок на истражувањето било дека „*новите бариери ќе го зголемат бројот на загрозени видови*". Во Ново Мексико, на пример, таков ѕид ќе ги спречи ретките северни јагуари да влезат во соодветно живеалиште во јужниот дел на државата од Мексико. Во 2021 година, загрозениот мексикански сив волк бил спречен да премине од Ново Мексико во Мексико со дел од граничниот ѕид.

Човечки влијанија
-----------------

### Домородни заедници

Прекуграничните еколошки прашања негативно влијаат на домородните заедници и американските погранични племиња. Овие племиња зависат од природната средина за одржување, опстанок и ритуални цели. Различни последици кои биле забележани за домородните племиња вклучуваат „*загадување на воздухот од активности надвор од резерватот, сообраќаен метеж, екстракција на природни ресурси и согорување или незаконско фрлање цврст и опасен отпад*." Во САД, неколку племенски заедници се потпираат на вода и живеат во или во близина на граничните бинационални реки и подземни води. Овие заедници често се загрижени за загадувањето во овие води поради тоа што имаат ограничени способности за одговор за да одговорат на отпадот или излевањето во нивните заедници.

Папаго е племенска група составена од шест домородни села кои живеат на пограничниот регион помеѓу Мексико и Соединетите Американски Држави. Со најновата извршна наредба од претседателот Трамп, оваа група се чувствува многу потресена од можната фрагментација на нивната заедница и земјиштето на предците.

### Американски жители

Мексиканските имигранти се главно концентрирани на запад и југозапад, а повеќе од половина живеат во Калифорнија или Тексас. Во јануари, Администрацијата на Трамп објавила план за плаќање на ѕидот со царина од 20 отсто за увозот од Мексико. Пограничните држави, главно Калифорнија и Тексас, имаат најголем увоз од Мексико во земјата. Според американскиот попис, увозот на мексикански стоки од Тексас бил во вредност од повеќе од 84 милијарди долари во 2015 година. Според тоа, Тексас би платил 16,8 милијарди долари повеќе за истите стоки и услуги. Оваа тарифа негативно ќе влијае на граѓаните на САД - особено на оние што живеат во пограничните области.

Почнувајќи од 2010 година, имало околу 15 милиони луѓе кои живееле во пограничните окрузи од двете страни на мексико-американската граница, со речиси 7,2 милиони жители на страната на САД. Приливот на работници потребни за обезбедување на јужната граница би бил во илјадници. Иако ова би ги зголемило економиите на овие погранични градови за кратко време, на крајот цените на недвижностите би се зголемиле. Ова зголемување на вредноста ќе истисне многу сегашни жители на пограничните градови, кои се историски пониски во вредноста на имотот. Изградбата на ѕидот долгорочно негативно ќе влијае на заедниците со помали приходи долж границата.

### Мексикански жители

Во Мексико, Гринески, етал. формирал истражувачка анализа за моделите на еколошка неправда во Тихуана. Истражувањето покажало дека жителите кои живеат поблиску до овие гранични регентски области имале повисоки нивоа на забавувачи на пламен. Оваа истражување извадило крвен серум од деца кои живеат во непосредна близина на мексиканско-американските индустриски развиени зони и од други деца кои живеат во рурални, приградски области или во близина на депонии. „*Покрај тоа откритие, моделите на еколошка неправда во Тихуана открија дека децата и неодамнешните мигранти се најзагрозени од индустриски опасности во близина на нивните домови"*.

Посебна значајност се дава на стапката на смртност на оние кои се обидуваат илегално да ја преминат границата. Од 2006 година, кога бил воведен Законот за безбедна ограда, смртноста при преминувањето експоненцијално се зголемила. Во последните 15 години, околу 3.600-5.100 луѓе се убиени во обид да ја преминат границата. До 2009 година, ризикот од смрт при преминување на границата во Аризона бил 17 пати поголем отколку што бил една деценија порано, според една анализа на Американската унија за граѓански слободи. Сегашните планови за зголемена гранична безбедност ќе ја зголемат оваа тензија. Иако илегалните преминувања на границите се намалени во последните години, смртноста при преминување е зголемена.

Наводи
------

1. ↑  Liverman, Diana M.; Varady, Robert G.; Chávez, Octavio; Sánchez, Roberto (1999). „Environmental Issues Along the United States-Mexico Border: Drivers of Change and Responses of Citizens and Institutions". *Annual Review of Energy and the Environment* (англиски). **24** (1): 607–643. doi:10.1146/annurev.energy.24.1.607.
2. ↑  Nitze, W. A. Leyva, J. L. Sowell, S. N. Nehmad, A. & Duffing, E. (2000). U.S.- Mexico Border XXI Program: Progress Report 1996–2000 (S. N. Sowell, Ed.). Retrieved April 13, 2017, from
3. ↑  „Border 2020 Program Framework and Factsheet". *epa.gov* (англиски). 2013-02-19. Посетено на 2017-04-13.
4. ↑  „U.S. \_ Mexico Continental Boundary" (PDF). *ibwc.gov*. February 15, 2017.
5. ↑  „Border 2020 Program Framework and Factsheet" (PDF). *epa.gov* (англиски). Посетено на 2017-02-16.
6. 1 2  Stephen P. Mumme & Kimberly Collins, The La Paz Agreement 30 Years On, *Journal of Environment & Development* Vol. 23, Issue 3 (May 7, 2014).
7. ↑  „La Paz Agreement" (PDF). *epa.gov*. September 2, 2015.
8. 1 2  „The International Boundary and Water Commission - Its Mission, Organization and Procedures for Solution of Boundary and Water Problems". *Recovery.gov*. Посетено на March 13, 2017.
9. ↑  McCarthy, Robert J. (Spring 2011). „Executive Authority, Adaptive Treaty Interpretation, and the International Boundary and Water Commission, U.S. – Mexico". *Water Law Review*. SSRN 1839903.
10. ↑  „Border 2012 Accomplishments Report (2010-2012) U.S.-Mexico Environmental Program" (PDF). *epa.gov*.
11. ↑  „About CBP | U.S. Customs and Border Protection". *cbp.gov* (англиски). Посетено на 2017-04-14.
12. ↑  „National Environmental Policy Act (NEPA) | U.S. Customs and Border Protection". *cbp.gov* (англиски). Посетено на 2017-04-14.
13. ↑  „Environmental Management System Policy Statement | U.S. Customs and Border Protection". *cbp.gov* (англиски). Посетено на 2017-04-14.
14. ↑  Simon, Stephanie (2009-02-04). „Border-Fence Project Hits a Snag". *Wall Street Journal*. ISSN 0099-9660. Посетено на 2017-03-09.
15. 1 2  Jesse R. Lasky, Walter Jetz & Timothy H. Keitt, Conservation biogeography of the US–Mexico border: a transcontinental risk assessment of barriers to animal dispersal (first published online March 3, 2011; in July 2011), Volume 17, Issue 4, pp. 673–687, doi:10.1111/j.1472-4642.2011.00765.x. *Summarized at* Melissa Gaskill, United States border fence threatens wildlife: Barrier between the United States and Mexico divides habitats and puts species at risk, *Nature* (August 2, 2011), doi:10.1038/news.2011.452.
16. ↑  Jeremy Diamond (January 26, 2017). „Trump orders construction of border wall, boosts deportation force". CNN.
17. ↑  Matt Apuzzo, Trump Orders a Wall Built, but Congress Holds the Checkbook, *New York Times* (January 25, 2017).
18. ↑  Erika Bolstad, Trump's Wall Could Cause Serious Environmental Damage, E&E News (republished in *Scientific American*) (January 26, 2017).
19. ↑  Jamie Condliffe, Trump's Border Wall Will Be Awful for the Environment, *MIT Technology Review* (January 27, 2017).
20. ↑  Darryl Fears, Endangered animals are already cut off by a border wall. Trump wants it to be much bigger, *Washington Post* (January 27, 2017).
21. ↑  Alasdair Baverstock, Experts warn 800 species, many endangered, affected by border wall, Associated Press (April 10, 2017).
22. ↑  Clara Chaisson, El Jefe the Jaguar Is Also Not a "Bad Dude", Natural Resources Defense Council (February 15, 2017).
23. ↑  Rafael Carranza, Donald Trump's border wall faces first lawsuit, *Arizona Republic* (April 12, 2017).
24. ↑  Lawsuit Targets Trump's Border Wall, Enforcement Program (press release), Center for Biological Diversity (April 12, 2017).
25. ↑  Fernanda Santos, No Environmental Impact Study? No Border Wall, Lawsuit Says, *New York Times* (April 13, 2017).
26. ↑  „Borderlands" (англиски). Sierra Club. 2014-04-17. Посетено на April 16, 2017.
27. ↑  NRDC Stands in Solidarity with Immigrant and Refugee Communities (press release), Natural Resources Defense Council (January 25, 2017).
28. ↑  Hunter, Luke (2017-02-01). „Proposed US-Mexico Border Wall Will Have Impacts on Wild Cats and Other Wildlife". *National Geographic Society (blogs)*. Посетено на 2017-04-14.
29. ↑  Kelly, Mary. *Free Trade: The Politics of Toxic Waste*. стр. 48.
30. ↑  Grineski, Sara E.; Collins, Timothy W.; Aguilar, María de Lourdes Romo (2015-01-01). „Environmental injustice along the US–Mexico border: residential proximity to industrial parks in Tijuana, Mexico". *Environmental Research Letters* (англиски). **10** (9): 095012. Bibcode:2015ERL....10i5012G. doi:10.1088/1748-9326/10/9/095012. ISSN 1748-9326.
31. 1 2  „Unheard Voices from the Border: A Report on Environmental Justice in the U.S.-Mexico Border Region From the Past to the Future" (PDF). National Environmental Justice Advisory Council. May 5, 2003: 22. Наводот journal бара `|journal=` (help)
32. ↑  „U.S. Mexican Scientists Collaborate on Border Aquifer Research - Circle of Blue". *Circle of Blue* (англиски). 2016-08-31. Посетено на 2017-04-13.
33. ↑  Evans, Sterling (2016-05-09). „Water and Environmental Change in the U.S.–Mexico Borderlands". *Oxford Research Encyclopedia of Latin American History* (англиски). doi:10.1093/acrefore/9780199366439.013.58. ISBN 9780199366439.
34. ↑  „Executive Order: Border Security and Immigration Enforcement Improvements". *whitehouse.gov* (англиски). 2017-01-25. Посетено на 2017-04-13 – преку National Archives.
35. ↑  Bolstad, Erika. „Trump's Wall Could Cause Serious Environmental Damage". *Scientific American* (англиски). Посетено на 2017-04-13.
36. ↑  „2012 US-Mexico Border Response to Comments" (PDF). *EPA.Gov*. 2012.
37. ↑  „BTS | Border Crossing/Entry Data: Query Detailed Statistics". *transborder.bts.gov*. Архивирано од изворникот на 2017-04-26. Посетено на 2017-04-13.
38. ↑  „Scientists Warn Trump's Border Wall Will Be Bad for the Planet". *Bloomberg.com*. 2017-01-26. Посетено на 2017-03-30.
39. ↑  Austin, Diane (December 2014). „Ecological Restoration in the US-Mexico Border Region" (PDF). *EPA.gov*.
40. ↑  Lieberman Goodwin, S. (2000, March 16). Conservation Connections in a Fragmented Desert Environment: The U.S.-Mexico Border. Retrieved April 14, 2017, from
41. ↑  Eriksson, L. & Taylor, M. (2017). The Environmental Impacts of the Border Wall Between Texas and Mexico. Retrieved April 13, 2017, from
42. ↑  „ECOS: Species Reports". *ecos.fws.gov* (англиски). Посетено на 2017-03-30.
43. ↑  „Endangered animals are already cut off by a border wall. Trump wants it to be much bigger". *Washington Post*. Посетено на 2017-03-30.
44. ↑  Border wall could threaten endangered northern jaguar Архивирано на 13 јануари 2021 г. July 5, 2017
45. ↑  „An endangered wolf went in search of a mate. The border wall blocked him". *National Geographic Society*. 21 January 2022.
46. ↑  Santos, Fernanda (2017-02-20). „Border Wall Would Cleave Tribe, and Its Connection to Ancestral Land". *The New York Times*. ISSN 0362-4331. Посетено на 2017-04-24.
47. ↑  „Frequently Requested Statistics on Immigrants and Immigration in the United States". *migrationpolicy.org* (англиски). 2017-03-07. Посетено на 2017-04-24.
48. ↑  Appelbaum, Michael D. Shear, Binyamin; Rappeport, Alan (2017-01-26). „Tax Plan Sows Confusion as Tensions With Mexico Soar". *The New York Times*. ISSN 0362-4331. Посетено на 2017-04-24.
49. ↑  „Business on the US-Mexico border is already feeling the fallout from Trump's squabble with Mexico". *Business Insider* (англиски). Посетено на 2017-04-24.
50. ↑  Brooker, Nathan (12 January 2017). „The Real Costs of Trump's Wall". *Financial Times* (англиски). Посетено на 2017-04-24.
51. ↑  „What Trump's Wall Along the Mexican Border Means for the U.S. Housing Market". *Real Estate News and Advice | Realtor.com®* (англиски). 2017-02-09. Посетено на 2017-04-24.
52. ↑  „Humanitarian Crisis: Migrant Deaths at the U.S.-Mexico Border". *American Civil Liberties Union* (англиски). Посетено на 2017-04-24.
53. ↑  „The Border Effect". *The American Prospect* (англиски). Посетено на 2017-04-24.