**Ритуалите пахлевани и зурхане** е името напишано од УНЕСКО за традиционален систем на атлетика и форма на боречки вештини првично користени за обука на воини во Иран, а за првпат се појавиле под ова име и форма во ерата на Сафавидското Царство, со сличности со системи во соседните земји под други имиња. Надвор од Иран, можеле да се најдат и во Азербејџан и Авганистан, а во Ирак во средината на 19 век биле внесени од иранските имигранти, каде што се чинело дека постоеле до 1980-тите пред да исчезнат. Овие ритуали комбинираат боречки вештини со тренинг за сила и музика. Содржат елементи на предисламската и постисламската култура на Иран (особено зороастризмот, митраизмот и гностицизмот) со духовноста на персискиот шиитски ислам и суфизам. 

 Студио портрет на тројца персиски борачи од Антоан Севругин, ок. 1890

Историја
--------

 Тренинг склекови
Традиционалното иранско борење датирало од античка Персија и се вели дека го практикувал Рустам, митолошки ирански херој од епот на Шахнаме. Додека народните стилови се практикувале за спорт од секоја етничка група во различни провинции, борбата за борба се сметала за посебна специјалност на зурхане. Првичната цел на овие институции било да ги обучат мажите како воини и да им всадат чувство на национална гордост во исчекување на претстојните битки.

Кога Арапите ја нападнале Персија околу 637 г.н.е, зурханите служеле како тајни места за состаноци каде што витезите тренирале и го одржувале жив духот на солидарноста и патриотизмот. Напаѓачите постојано ги таргетирале куќите на силата за да ги обесхрабрат бунтовниците, но нови секогаш ќе се на друга локација. По ширењето на шиитскиот ислам, а особено по развојот на суфизмот во осмиот век, варзеш-е пахлавани апсорбирал филозофски и духовни компоненти од него. Религиозните химни биле вклучени во обуката, а првиот шиитски имам Али бил усвоен како покровител на зурхане.

Секој 21 март на Новруз (иранската нова година) се одржувале натпревари во дворот на шахот, а самиот шах на шампионот му подарувал ракавица (*базо-бенд*). Спортот опаднал по подемот на династијата Пахлави во 1920-тите и последователните кампањи за модернизација на Реза Шах, кој го гледал спортот како остаток на каџаритски ритуал. Синот на Реза Шах, Мохамад Реза Пахлави, зазел поинаков пристап, нагласувајќи ги античките персиски корени на Иран како алтернатива на идентитетот на помалку развиените нации на Блискиот Исток, заснован на силно исламот. Се обидел да ја оживее традицијата и самиот ја практикувал, а за време на неговото владеење биле одржани последните државни натпревари.

По иранската револуција од 1979 година, традицијата изгубила дел од својата популарност бидејќи новиот режим обесхрабрувал се што било поврзано со предисламскиот паганизам, кој ги вклучувало гностичките и митраичките пеења и ритуали на зурхане. Сепак, ова не траело, бидејќи Исламската Република на крајот го промовирал варзеш-е бастани како симбол на иранската гордост и култура. Денес, варзеш-е пахлавани се наведувал како причина зошто Иранците биле редовни победници на меѓународните натпревари во борење и кревање тегови.

Прашањето за привлекување помлади членови бил главен дискурс веќе некое време. Предлозите вклучувале правење на практиката пооптимистичка и дистрибуција на должностите меѓу помладите членови наместо строго да се придржувале до стажот. ИЗСФ бил формиран како одговор на ова и моментално било светско раководно тело за сите зуркани. Во последниве години, се чинело дека спортот добивал на популарност во земјите во непосредна близина на Иран, вклучувајќи ги Ирак и Авганистан. 

Едно од забавните области во Стар град на Баку била Зорхана. Зорхана во Баку, која се наоѓа на само неколку чекори од каравансараите Бухари и Мултани, кон кулата на Моминот датира барем од 15 век. Имало натпревари придружувани од трио музичари кои изведувале традиционални источни инструменти како каманче, зурла и нагара. Повеќето од овие мелодии одамна биле заборавени. Сепак, еден по име „Јанги" сè уште се изведува пред отворањето на азербејџанските национални натпревари во борење.

Зурхане
-------

 Зурхане во Техеран, 2013 година
Традиционалната гимназија во која се практикувала боречката вештина била позната како зуркане (персиски: زورخانه), буквално „куќа на силата". Овие спортски сали имале многу специфична и уникатна архитектура и биле покриени структури со еден отвор во таванот, со октагонална или кружна јама длабока 1 м во центарот. Претендентниот член можел да биде маж од која било општествена класа или религија, но прво морало да поминат најмалку еден месец гледајќи од публиката пред да можат да се придружат. Традиционално, зурханите не барале никакво плаќање од своите спортисти, и наместо тоа зависеле од јавни донации. За возврат, зурханехот обезбедувал услуги и заштита на заедницата. Еден пример е церемонијата на „леење цвеќе" во која спортистите одржувале натпревари и други демонстрации на сила за да соберат средства за сиромашните. Денес има 500 зурхани во Иран, и секој имал силни врски со својата локална заедница.

Ритуали и пракса
----------------

 Штит од зурхане
Ритуалите ги имитирале практиките и традициите на суфиските наредби. Вклучената етика била исто така слична на суфиските идеали, нагласувајќи ја чистотата на срцето. Секоја сесија започнувала со побожна пофалба на пророкот Мухамед и неговото семејство. Моршедот го диктирал темпото со удирање на тапан, додека рецитирал гностички песни и приказни од персиската митологија. Како најважен член на зурхане, водел молитвени сесии и ги поттикнувал спортистите со песни во пофалби на шиитските имами и извадоци од Шахнамето. Самото пеење некогаш служело како форма на усно образование, пренесувајќи општествено знаење, морални кодекси и религиозни учења на воините на обука.

Главниот дел од сесијата бил посветен на вежбање со тегови и калистеника, особено со користење на пар дрвени палки , метални штитови и железни тегови во облик на лак. Ова било проследено со вежби како суфи вртење и жонглирање, од кои сите биле наменети за градење сила. Спортистите се движеле во дует на ритамот на тапанот на моршед. 

Древните зороастријци верувале дека развојот на физичката и менталната сила можела да се искористи за подобрување на духовноста. Така, покрај тоа што некогаш ги подготвувала воините за битка, оваа обука требало да промовира љубезност и понизност преку негување на надворешната сила. Учениците учеле традиционална етика и витештво. Од учесниците се очекувало да бидат чисти, вистинити, добродушни и дури тогаш силни по телото. Стекнувањето чин *пахлеван* (јунак) барало совладување на физичките вештини, почитување на верските принципи и поминување на моралните фази на гностицизмот. Принципите на непретенциозност биле прикажани со стих рецитиран на многу состаноци: „Научете скромност, ако сакате знаење. Висорамнина никогаш не се наводнувала од река".

Меѓународна спортска федерација на зурхане
------------------------------------------

Меѓународната спортска федерација на зурхане била основана на 10 октомври 2004 година, за да го промовира ритуалот пахлевани на глобално ниво. Во 2010 година започнало да се регулира и организира фестивал за спортисти со посебни потреби. Седумдесет и две земји во моментов се членки на федерацијата.

Наводи
------

1. ↑  „Martial art | Definition, History, Types, & Facts".
2. ↑  Ритуали на пахлевани и зурхане на *Енциклопедија Ираника* (англиски)
3. ↑  „Pahlevani and Zoorkhanei rituals".
4. ↑  Ритуали на пахлевани и зурхане на *Енциклопедија Ираника* (англиски)
5. ↑  Shay, Anthony; Sellers-Young, Barbara (2005). *Belly Dance: Orientalism, Transnationalism, and Harem Fantasy* (англиски). Mazda Publishers. ISBN 978-1-56859-183-4. the zurkhaneh exercises of Iran, Afghanistan, and Azerbaijan
6. ↑  *Afghanistan, Foreign Policy & Government Guide* (англиски). International Business Publications, USA. 2000. ISBN 978-0-7397-3700-2. UNIVERSAL SPORTS PLAYED IN AFGHANISTAN Wrestling (Palwani)
7. ↑  Elias, Josie; Ali, Sharifah Enayat (2013-08-01). *Afghanistan: Third Edition* (англиски). Cavendish Square Publishing, LLC. ISBN 978-1-60870-872-7. Wrestling, or Pahlwani (pahl-wah-NEE), is popular with men all over the country.
8. ↑  Nekoogar, Farzad (1996). *Traditional Iranian Martial Arts (Varzesh-e Pahlavani)*. pahlvani.com: Menlo Park. Accessed: 2007-02-08
9. ↑  CHN News (November 25, 2005). *Iran's Neighbours to Revive Iran's Varzesh-e Pahlevani [{{{1}}} Архивирано] на {{{2}}}.*. Accessed: 2007-02-08
10. ↑  Baku's Old City. Memories of How it Used to Be by Farid Alakbarli // Azerbaijan International. Autumn 2002 (10.3). Pages 38–43.
11. ↑  Bashiri, Iraj (2003). *Zurkhaneh*. Accessed: 2007-02-08
12. ↑  IZSF official website.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Ритуали на пахлевани и зурхане" на Ризницата ? |

* Меѓународна федерација зурхане