**Спанци** (грчки: *Φανός*, *Фанос*; до 1926 г. *Σπάντσα*, *Спанца* или *Σπάντσι*, *Спанци*) — село во Леринско, Егејска Македонија, денес во општината Суровичево на Леринскиот округ во областа Западна Македонија, Грција. Населението брои 87 жители (2011).

Географија
----------

Селото е сместено 32 км југоисточно од Лерин, 7 км западно од Суровичево и 3 км од Горно Врбени. Лежи во областа Сариѓол, во подножјето на планината Вич.

Историја
--------

Праисторија
-----------

На 3 км јустоисточно од селото во месноста Ливада има остатоци од праисториска населба од неолитот и раното бакарно време. На рид половина километар источно од Спанци има и другоаа праисториска населба, исто така од бакарно време. Во месноста Тумба Ливада стојат остатоци од градба од византиско време.

### Во Отоманското Царство

Во минатото селото било населено исклучиво со Македонци. Кон крајот на XVIII век Али-паша Јанински во Спанци и соседното Гулинци почнал да населува Турци-Јуруци кои со време го истиснале домородното македонско население. На крајот од XIX век Спанци е забележано како турско-ромско муслиманско село. Во „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника" се вели дека во 1873 г. Спанци (Spantzi) имало 25 домаќинства со 67 жители Македонци, што е веројатно погрешен или мошне стар податок, од времето пред иселувањето на Македонците.

Во 1889 г. Стефан Верковиќ напишал за Спанци:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | Село *Спанче* со 50 муслимански куќи, од кои се зема 7.250 пијастри данок. Сместено е во рамницата. Жителите се занимаваат со земјоделство. | "|

Според Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика"), Спанци во 1900 г. имало 120 Турци и 60 Роми. Во следниот период во селото се доселиле две македонски семејства. Според српскиот географ Боривое Милоевиќ, пред Балканските војни Спанци се состоело од 25 турски и 2 македонски куќи.

На Етнографската карта на Битолскиот Вилает од 1901 г. Спанци се води како мешано македонско-турско село во Леринската каза на Битолскиот санџак со 38 куќи.

### Во Грција

По Балканските војни во 1913 г. селото е припоено кон Грција согласно Букурешкиот договор. Истата година во селото живееле 162 лица, кои во 1920 г. броеле 142. Во 1920-тите турското население е иселено во Турција по сила на Лозанскиот договор, а на нивно место се доведени грчки колонисти од Кавказ и Власи од Влашка Блаца, Кајларско. Подоцна во Спанци се доселиле уште македонски семејства од околните села. Во 1926 г. селото е преименувано во Фанос. Така, во 1928 г. Спанци повторно станало мешана населба, овојпат со македонско, влашко и грчко доселеничко население — вкупно 122 жители.

Население
---------

Еве преглед на населението во сите пописни години, од 1940 г. до денес:

| Година | 1940 | 1951 | 1961 | 1971 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Население** | 165 | 148 | 160 | 192 | 139 | 143 | 137 | 87 |

**Извор за 1940-1991 г.**: Т. Симовски, *Населените места во Егејска Македонија*

Стопанство
----------

Селото произведува жито, тутун и грозје, а делумно и сточарски преработки.

Личности
--------

Починати во Спанци
* Доне Липитков (1875 – 1905) — револуционер

Поврзано
--------

* Сариѓол

Наводи
------

1. ↑  „Попис на населението од 2011 г. Трајно население". Државен завод за статистика на Грција.
2. ↑  Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Σπάντσα -- Φανός
3. 1 2 3 4 5  Симовски, Тодор (1998). *Населените места во Егејска Македонија : географски, етнички и стопански одлики*. II дел. Скопје: Институт за национална историја. стр. 177.
4. ↑  Како што е општопознато, Македонците во бугарските извори се присвојуваат и водат како Бугари, и покрај признанието дека самите се изјаснувале како Македонци.
5. ↑  „Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г." Македонски научен институт, София, 1995.
6. ↑  Верковичъ, С.И. „Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи". СПб, 1889, стр. 153.
7. ↑  Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 250.
8. ↑  Михајловски, Роберт, уред. (2017). *Етнографска карта на Битолскиот вилает* (PDF). Каламус. стр. 27.
9. ↑  „Δημήτρης Λιθοξόου. Μετονομασίες των οικισμών της Μακεδονίας 1919 - 1971". Архивирано од изворникот 20 јуни 2012. Посетено на 20 јуни 2012.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Населени места во општината Суровичево |
| --- |
|  |
| ОЕ Ајтос | 
* Ајтос
* Горицко
* Долно Неволјани
* Зелениче
* Љубетино
* Прекопана
* Рудник
* Свети Тодор
* Сребрено

 |
|  |
| ОЕ Лехово | 
* Лехово

 |
|  |
| ОЕ Мокрени | 
* Мокрени

 |
|  |
| ОЕ Невеска | 
* Невеска

 |
|  |
| ОЕ Суровичево | 
* Горничево
* Горно Врбени
* Гулинци
* Пателе
* Петерско
* Сотир
* Спанци
* Суровичево
* Церово

 |
|  |
| ОЕ Чалџиево | 
* Елевиш
* Коларица
* Ќоселер
* Муралар
* Нови Град
* Уклемеш
* Чалџиево

 |
|  |
| Историски | 
* Врапчин
* Жупан
* Ново Село
* Росици
* Хаџилар

 |

 |