recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Жолта окатка** (*Pyronia tithonus*) е европски вид на пеперутка. Поради поголемиот број на единки во топла клима, ограничената распространетост на видот може да се претпостави дека се должи на климата. Колониите се разликуваат по големина во зависност од достапното живеалиште и може да се движат од неколку десетици до неколку илјади пеперутки.

Физички изглед
--------------

Жолтата окатка е портокалова со две големи кафеави дамки на крилјата и кафеава шема на работ на крилјата. Дамките на предните крилја од нагоре личат на очи, најверојатно оваа одлика придонесува да се заштитат од напади од птици, па затоа жолтата окатка често одмара со отворени крилја. Познати се голем број на невообичаени форми, како што е *excessa*, каде што примероците имаат две до четири дополнителни точки на предното крило горната страна. Бројот на дамки на долната страна на задното крило исто така варира.

* Машка единкаМашка единка
* Машка единка, долна странаМашка единка, долна страна
* Женска единкаЖенска единка
* Женска единка, долна странаЖенска единка, долна страна
* Машка единкаМашка единка
* Машка единкаМашка единка
* Женска единкаЖенска единка
* Женска единка excessaЖенска единка *excessa*

Машката единка има темна дамка на горната страна на предното крило која содржи миризливи лушпи познати како андроконија. Ова е најверојатно за привлекување на женски единки. Не е познато многу за тоа како всушност функционира андроконијата за привлекување на партнер, а хемискиот состав на феромоните е исто така непознат.

Женските единки вообичаено имаат повеќе дамки од машките. Машките единки имаат поблиску поставени дамки на крилата, во споредба со женските, чии дамки се пораспространети преку рабовите на крилата.

Распространетост
----------------

Жолтата окатка најчесто се наоѓа во рабовите на ливади како и во живи огради.

Наводи
------

1. ↑  Eeles, Peter. „UK Butterflies - Gatekeeper". Webifield. Посетено на 3 October 2013.
2. ↑  „UK Butterflies". Peter Eeles. 2016. Посетено на August 1, 2016.
3. 1 2  Merckx, Thomas; Hans Van Dyck (July 2002). „Interrelations Among Habitat Use, Behavior, and Flight-Related Morphology in Two Cooccurring Satyrine Butterflies, Maniola jurtina and Pyronia tithonus". *Journal of Insect Behavior*. 4. **15**: 541–561. doi:10.1023/a:1016385301634.
4. ↑  Hall, Jason P. W.; Harvey, Donald J. (2002). „A survey of androconial organs in the Riodinidae (Lepidoptera)". *Zoological Journal of the Linnean Society*. **136** (2): 171–197. doi:10.1046/j.1096-3642.2002.00003.x.

Надворешни врски
----------------

* Сатирините на Западниот Палеарктик

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Таксонски назнаки | 
* Википодатоци: Q1668437
* BioLib: 51675
* BOLD: 29381
* EoL: 135902
* EPPO: PYNITI
* Fauna Europaea: 441312
* GBIF: 5137458
* iNaturalist: 62429
* IRMNG: 10260794
* LepIndex: 144510
* NCBI: 111938

 |

 |
**Душан Перчинков** (роден на 13 април 1939

 година во Скопје) — македонски сликар, графичар и ликовен педагог, најзначаен претставник на геометриското сликарство и еден од најавтохтоните уметници, заслужен за оформување на редица сликари од помладата генерација.

Животопис
---------

Душан Перчинков дипломирал на Академијата за ликовни уметности во Белград (1963). Бил редовен професор на Факултетот за ликовни уметности во Скопје. Ја претставувал Македонија на Биеналето во Венеција (1978). Во сликите и графиките внимателно и на оригинален начин ја набљудува околината (пејзажот, урбаните средини), создавајќи во почетокот меки надреалистички претстави со едноставни знаци и облици (Море, 1963; Имагинарен предел, 1967). 

Кон крајот на шеесеттите години се ориентирал кон апстрактни строго геометриски композиции со пастелен колорит, без очевиден пандан во ликовната уметност (Предел со траги од сонцето, 1967; Плима, 1968). Во следната етапа нежните бои ги заменува со интензивни и внесува знаковни асоцијативни елементи (Предел што трепери И, 1972; Залез, 1975). Едновремено издава графички мапи со софистицирани, сложени и концептуално обмислени содржини (Ништо, 1991; Збирови, 1992).

Наводи
------

1. ↑  Ристовски, Блаже, уред. (2009). „*Перчинков*". *Македонска енциклопедија*. , книга II (М-Ш). Скопје: МАНУ. стр. 1137. Text "series
" ignored (help)
Ливадска гуштерица (***Podarcis tauricus-*** Б**алкански ѕиден гуштер)** е вообичаен гуштер од фамилијата Lacertidae роден во југоисточна Европа и Мала Азија. Тоа е копнен вид кој се среќава во степи, пасишта, маслинови насади, обработливи површини, ливади, рурални градини, песочни дини со ретка вегетација и гребени области.

Опис
----

Ливадската гуштерица расте до должина од муцката до вентилација од околу 8 сантиметри, со опашка двапати подолга од ова. Тоа е цврст гуштер со длабока глава што донекаде наликува на мал зелен гуштер. Основната боја ѝ е светло зелена во пролет, а бледнее до маслинесто-зелена маслинесто-кафеава во лето. Ознаките се донекаде променливи, но може да се состојат од две тесни, бледо обоени грбно-странични ленти со централниот дел на грбот кафеаво со црни дамки. Долните делови се бели и без дамки, но кај мажјаците кои се размножуваат добиваат жолти, портокалови или црвени долни делови и зелено грло.

Дистрибуција
------------

Југозападна Украина, Полуостровот Крим, источна и јужна Романија, југоисточна Унгарија, Северна Македонија, Бугарија, континентална Грција, Јонските острови, Тасос, западна Турција ( Тракија и северозападна Анадолија ), Албанија и јужна Молдавија. југоисточна Чешка

Живеалиште и екологија
----------------------

Ливадска гуштерица е главно копнен гуштер кој населува отворени површини на пасишта како степи, ливади и рабови на полиња, исто така во маслинови градини, традиционално земјоделско земјиште, рурални градини, песочни дини со ретка вегетација и повремено во отворени грмушки.

Женките снесуваат две спојки, од по две до десет јајца секоја година.

Таксономија
-----------

Признаени се два подвида 

* *Podarcis tauricus tauricus*
* *Podarcis tauricus thasopulae*

Статус на зачувување
--------------------

Ливадската гуштерица е наведена од Меѓународната унија за зачувување на природата како „ најмалку загрижен ". Тоа е затоа што тој е вообичаен вид секаде каде што има соодветно живеалиште во рамките на неговиот опсег.

Наводи
------

1. ↑  Arnold, E. Nicholas; Ovenden, Denys W. (2002). *Field Guide: Reptiles & Amphibians of Britain & Europe*. Collins & Co. стр. 175. ISBN 9780002199643.
2. 1 2  P. Uetz (уред.). „*Podarcis tauricus* (Pallas, 1814)". *The Reptile Database*. Посетено на 5 August 2012.P. Uetz (ed.
**Станислав Игнаци Виткевич** (полски: *Stanisław Ignacy Witkiewicz*; 24 февруари 1885

 во Варшава  –  18 септември 1939

 во Велики Езера (денес село во Украина)) — полски писател, сликар, филозоф, теорист, драматург, романописец и фотограф.

Животопис
---------

Тој бил син на уметник, писател и критичар на уметноста. Се здобил со домашно образование во Закопане и растел меѓу уметници и писатели. Од детство се дружел со Карол Шимански и Бронислав Малиноски. Учествувал во Првата светска војна како руски поданик и бил во Санкт Петербург за време на Октомвриската револуција. Во 1930-те години експериментирал со различни наркотици, конкретно конзумирал пејот и тоа може да се забележи во неговото творештво и живописи. После нападот на нацистите врз Полска, Виткевич се самоубил на 18 септември 1939 година.

**Станислав Игнаци Виткевич** - „Автопортрет", масло на платно, изработен во 1924 година

Творештво
---------

Уметничкото творештво на Виткаци, тешко е да се класифицира, но е најблиску до експресионизмот и често го приближуваат до надреализмот. Многу често неговото творештво е блиско до тоа на Кафка, само без јавен песимизам. Можеме да го сметаме Виткевич како предвесник на театар на апсурдот. Неговите дела се разликуваат не само по чудност и изостреност, но и стремеж да се изразат новите реалности, да се изразат новите чекори кон науката и техниката и учеството на човекот во нив.

Тобијас Холер, Џемс Куран, Нат Ворен-Вајт и Бети ЛаРо во Бред Мејс „продукција на истакнатата пиеса „Водата кокошка", од Виткевич, 1983 година

Патување и престој во Русија
----------------------------

Годините по студиите во Краков, Станислав Игнаци годините ги поминал во Закопане, сликајќи и пишувајќи. Често патувал во Ловран во Хрватска, каде што поради болест, неговиот татко починал. На 21 февруари 1914 година, Јадвига Јанчевска, вереничката на Виткевич извршила самоубиство.

* Станислав Игнаци Виткевич  -„Портрет на Јадвига Јанчевска", масло на платно, Закопане1913 година**Станислав Игнаци Виткевич** -„Портрет на Јадвига Јанчевска", масло на платно, Закопане  
1913 година
* Станислав Игнаци Виткевич - „Црното езеро", масло на платно,1907**Станислав Игнаци Виткевич** - „Црното езеро", масло на платно,  
1907
* Станислав Игнаци Виткевич -„Зимски пејзаж кај Закопане", масло на платно, 1930 година**Станислав Игнаци Виткевич** -„Зимски пејзаж кај Закопане", масло на платно,   
1930 година
* Станислав Игнаци Виткевич - „Портрет на момче", масло на платно1934 година**Станислав Игнаци Виткевич** - „Портрет на момче", масло на платно  
1934 година
* Станислав Игнаци Виткевич - „Автопортрет", масло на платно1938 година**Станислав Игнаци Виткевич** - „Автопортрет", масло на платно  
1938 година
Смрдлива гулапка (Russula foetens)
**Смрдлива гулапка** (*Russula foetens*) или **смрдливка** е честа габа од родот *Гулапки*. Го добила името по исклучително непријатниот мирис. Расте во листопадни и четинарни шуми во текот на летото и есента. Тaа е распространет вид.

Опис на плодното тело
---------------------

Шапката е со пречник до 20 см, многу леплива месеста, заоблена, потоа раширена и на крај конкавно. Валкано окер до 'рѓосано кафеава, слична на мед. Работ на шапката е преклопен и покриен со стрии. Кожата на шапката лесно се лупи. Рачката е со големина од 15 × 4 см, шуплива, лесно разбиена, во бела боја со можни потемни тонови. Лисјата се густи и лесно кршливи, во крем боја и попрскани со 'рѓосана кафеава боја. Месото е бело со 'рѓосани нијанси. Исклучително непријатен мирис кој потсетува на изгорени коски, многу лут.

Микроскопија
------------

Спорите се елиптични до округлести со јасно одделени шилци. 8−11 × 9 мм.Отпечатокот на спорите е кремова боја.

Јадење
------

Не е за јадење, можно е да е многу отровен

Галерија
--------

* Russula foetensRussula foetens
* Russula foetensRussula foetens
* Russula foetensRussula foetens
* палец Russula foetensпалец Russula foetens
* Russula foetens - капаRussula foetens - капа
* Russula foetensRussula foetens
* Russula foetensRussula foetens

Надворешни врски
----------------

*
Изборен кнез на СаксонијаПредлошка:SHORTDESC:Изборен кнез на Саксонија

**Рудолф II**  (германски: *Rudolf II*, роден во  1307
 - починал на 6 декември 1370

 во Витенберг) — владетел од династијата Аскани како војвода од Саксонија и изборен кнез од Саксонија во периодот од 1356 до 1370 година.

Рани години
-----------

Рудолф бил син и наследник на војводата Рудолф I (починал во 1356) и на неговата прва сопруга Јута (Бригита) од Бранденбург, ќерка на маркгроф Отон V од Бранденбург.

Рудолф од својот татко многу рано добил дипломатски задачи. На 25 август 1346 година Рудолф учествувал во Битката кај Креси на страна на францускиот крал Филип VI Валоа и по смртта на бохемскиот крал Јан Луксембуршки (26 август 1346 година), ја презел командата на германските сили. Францускиот крал му подарил еден трн со крв од круната на Исус Христос. Оваа вредна реликва била ставена во изградената од татко му базилика во палатата Витенберг.

Управување
----------

За првпат Рудолл како изборен кнез на Саксонија се среќава во 1370 година, иако оваа право го имал уште од 1356 година. Непосредно пред неговата смрт тој ослепил речиси целосно и затоа е познат уште како „Рудолф Слепиот".

По неговата смрт Рудолф II бидејќи немал деца, бил наследен од неговиот помал брат Венцел I.

Во февруари 2009 година бил откриен неговиот гроб при ископувањето на поранешниот францискански манастир во Витенберг. Рудолф бил погребан со оловниот свој меч во дрвен сандак до втората сопруга и неговата ќерка..

Семејство
---------

Рудолф II се ожени во 1336 година за Елизабета († 1354), ќерка на Отон I Хесенски, и по вторпат за Елизабета († 15 ноември 1373), ќерка на грофот Улрих II Линдов-Рупин.

Од првиот брак тој имал две деца:

* Беате (починало по 1373 година)
* Елизабета (починало во 1353 година)

Од вториот брак имал едно дете:

* Албрехт (починало во 1371 година)

Наводи
------

1. ↑  *RUDOLF II "der Jüngere" Herzog zu Sachsen* in: Medlands Projects by Charles Crowley [retrieved 19 October 2014].

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Рудолф II (војвода на Саксонија-Витенберг)" на Ризницата ? |

* Article about the excavation of his grave

|  |
| --- |
| Рудолф II (војвода на Саксонија-Витенберг) **Аскани****Роден(а):** ок. 1307  **Починал(а):** 6 декември 1370 |
| Претходник**Рудолф I** | **Изборен кнез на Саксонија**1356–1370 | Наследник**Венцел I** |
**Едвард Хопер** (англиски: *Edward Hopper*, Њујорк, 1882 година — Њујорк, 1967 година) е американски сликар и графички дизајнер.

По студирањето во Њујорк продолжил да се усовршува во Европа. Иако во Париз се среќава со делата на импресионистите по враќањето во САД му се посветува на реализмот и станал главен претставник во правецот на *Американската Сцена*. Се интересирал тематски првенствено негативните страни на животот во САД (осамени во транспорт и ресторани, и меланхолија на градот предградијата). Се создаде и типична Американска идеја на пејзажот. Неговите дела се одликуваат со сценски приказ, за кој се чини дека секој момент во животот изумрел. Човечки фигури, дејствуваат како да се вкочанети. Исто така, се забележува и јасна, светлина и изрази на остри сенки. Со својот реалистичен начин на сликање, тој стана еден од фото-реализам.
**Осама бин Мухамед бин Авад бин Ладен** (10 март 1957 - 2 мај 2011), (арап. أسامة بن محمد بن عود بن لادن) попознат како **Осама бин Ладен** (أسامة بن لادن), бил најпознат како водач на Ал Каеда, милитантно исламистичко движење вклучено во напади на цивили и воени објекти насекаде низ светот. Се верува дека тој ги смислил, поттикнал и активно учествувал во нападите на 11 септември 2001 во Њујорк и Вашингтон во кои загинале најмалку 2.752 лица. 

Една од главните жалби на бин Ладен било присуството на американски воени бази во Саудиска Арабија, каде се наоѓаат двете најсвети места на Исламот. САД се повлече од овие бази во 2003, иако не е јасно дали овие одлуки биле планирани пред нападите на 11 септември.

Бин Ладен бил „најбараниот" човек во светот - постои награда од 50 милиони долари за каква било информација која би овозможила тој да биде фатен. Неговото наоѓалиште долго било непознато, со најпопуларна претпоставка е дека се криел во пакистанскиот племенски регион Вазиристан, на границата со Авганистан, или, попрецизно во близината на пакистанскиот пазарен град Читрал. Шпекулациите каде тој се наоѓал не се ограничуваат на регионот Пакистан/Авганистан, а подоцна американските контраразузнавачки служби сметале дека постои можност тој да се крие во Иран. Во Пакистан, тој најверојатно добивал значајна поддршка од независното племе Вазири. Заедно со негостољубивиот планински терен и несигурноста во соработката со пакистанското контраразузнавања, САД се соочувале со повеќе тешкотии да го фатат и покрај огромниот избор на софистицирани прислушкувачки сензори поставени во регионот.

Вил член на богатата фамилија Бин Ладен. Неговото семејство јавно се одрекло од него во 1994 години, непосредно пред Саудиска Арабија да го поништи неговото државјанство и неколку години пред нападите на 11 септември 2001 година.

Смрт
----

На 1 мај 2011, претседателот на САД, Барак Обама ја известил јавноста дека бин Ладен е убиен по наредба на САД, во соработка со владата на Пакистан од „мала американска екипа" на тајна задача во Аботабад, 150 км северно од главниот град Исламабад, потврдувајќи ја претходната изјава на властите. Идентитетот е потврден со споредување на ДНК од телото со ДНК од неговата почината сестра.

Наводи
------

1. ↑  „Обама објави дека Осама бин Ладен е мртов". *The Guardian*. 1 мај 2011. (англиски)
2. ↑  „Осама бин Ладен, отелотворението на теророт, е убиен во Пакистан". *CNN.com*. CNN. 1 мај 2011. Посетено на 1 мај 2011. (англиски)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 97678624
* LCCN: n98940446
* ISNI: 0000 0001 2144 6819
* GND: 123147808
* SELIBR: 173491
* SUDOC: 060381167
* BNF: cb137709717 (податоци)
* BIBSYS: 1076526
* MusicBrainz: b18d2f62-1960-4dda-ba97-117814887956
* NLA: 36588726
* NDL: 00865473
* NKC: jo2002101051
* BNE: XX1220179
* CiNii: DA15529552

 |

 |
Изборен кнез на СаксонијаПредлошка:SHORTDESC:Изборен кнез на Саксонија

**Јохан** (германски: *Johann der Beständige*, роден во 30 јуни 1468

 во Мајсен - починал на 16 август 1532

 во Швајниц) — владетел од династијата Ветинци како изборен кнез од Саксонија во периодот од 1525 до 1532 година.

Рани години
-----------

Јохан бил четвртиот син на изборниот кнез Ернест од Саксонија (1441-1486) и неговата сопруга Елизабета (1443-1484), ќерка на баварскиот војвода Албрехт III.

Управување
----------

Тој го наследил неговиот татко во 1486 година и управувал со Војводство Саксонија-Витенберг и Изборно Кнежевство Саксонија заедно со својот брат Фридрих III. Другите негови браќа Ернест и Адалберт станале духовници.

По неговата втора женидба, тој и неговиот брат си ги поделиле териториите. Јохан како седиште му припаднал Вајмар и од таму управувал со Тирингија. Во 1525 година ги наследил териториите на својот брат бидејќи Фридрих немал деца.

Јохан имал позитивен став кон реформацијата. Мартин Лутер живеел во неговота територија. Во 1527 година Јохан ја основал Евангелско-лутеранската државна црква и како изборен кнез станал и нејзин прв епископ.

Јохан управувал 40 години и починал во 1532 година. Тој бил погребан во палатската црква на Витенберг. Протестантската црква неговиот ден го слави на 16 август. Јохан бил наследен од страна на неговиот син Јохан Фридрих.

Семејство
---------

Јохан се оженил на 1 март 1500 година во Торгау за Софија Мекленбург (1481 - 1503), ќерка на војводата Магнус II од Мекленбург. Двајцата имале еден син:

* Јохан Фридрих.

На 13 ноември 1513 година Јохан се оженил во Торгау по вторпат за Маргарита од Анхалт (1494 - 1521), ќерка на кнезот Валдемар VI од Анхалт. Тие имале четири деца:

* Марија
* Маргарета
* Јохан
* Јохан Ернест

Надворешни врски
----------------

* Longer biography

  


|  |
| --- |
| Јохан (изборен кнез на Саксонија) **Ветинци****Роден(а):** 30 јуни 1468  **Починал(а):** 16 август 1532 |
|
| Претходник**Фридрих III** | **Изборен кнез на Саксонија**1525–1532 | Наследник**Јохан Фридрих** |
***Antella niemelaei*** бил вид на габа од пороидна кора од фамилијата Steccherinaceae.

Таксономија
-----------

*Antella niemelaei* бил формално опишан како нов во науката во 2011 година како член на *Antrodiella*. Специфичниот епитет *niemelaei* му оддавал чест на финскиот миколог Туомо Нимела, кој ги направил првите документирани збирки на оваа габа во 1985 година Во 2016 година, Otto Miettinen го префрлил видот во новиот род *Antella*, во кој тој е типовиот вид.

Опис
----

*Antella niemelaei* бил европски вид кој растел како тенок (околу 0,5 mm дебелина), кремаста кора на мртви дрвени предмети, особено на или околу мртвите овошни тела на *полипората Hymenochaetopsis tabacina*. Имал мали кружни пори од околу 4 на mm. Хифалниот систем бил димитичен, со тенкоѕидни генеративни хифи кои имале приклучоци за стегање и скелетни хифи со дебели ѕидови. Двата типа на хифи биле со големина од 2-4 μm широк. Спорите произведени од габата биле тенкоѕидни, хијалински и елипсоидни, со димензии 2,8-4 со 1,8-2,2 μm.

Наводи
------

 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Таксонски назнаки |
| --- |
|  |
| *Antella niemelaei* | 
* Википодатоци: Q48966550
* Fungorum: 816251
* GBIF: 9700876
* iNaturalist: 1076211
* MycoBank: 816251

 |
|  |
| *Antrodiella niemelaei* | 
* Википодатоци: Q10543397
* Fungorum: 563473
* GBIF: 7671618
* iNaturalist: 606009
* MycoBank: 563473
* NCBI: 1470000

 |

 |


1. ↑
**Шефкет Муслиу** (албански: *Shefket Musliu*; Велики Трновац, Бујановац, 10 април 1946

) е поранешен член на ОНА.

Тој бил командант на Генерал штабот на ОВПМБ во с.Добросин и воен командант на секторот „*Центар*". Присуствувал на состанокот во Гнилане на 20 мај 2000 година, за продолжување на војната во Србија и припрема за Македонија. Заедно со Ридван Ќезими- Леши ги водел преговорите со српската страна, со посредство на КФОР и Меѓународната заедница. Еден од потписниците на договорот за разоружување, посебно за секторот „Б" од албанска страна. Се предал на КФОР на 25 мај 2001, но по проверката бил пуштен на слобода.

На 27 јули е ставен на црната список на американскиот претседател Џорџ Буш.

Наводи
------

1. ↑  „Бела Книга- Теророзмот на т.н. Ослободителна национална армија", Министерство за Внатрешни работи, стр. 85
2. ↑  „архивска копија". Архивирано од изворникот на 2012-03-16. Посетено на 2011-02-17.
**Време без војна** — македонски игран филм од 1969 година според сценариото на Симон Дракул, во режија на Бранко Гапо. Филмот дава драматична слика за распаѓањето на македонското село. Модерно конципираната режија, документаристичката фактура на фотографијата и метафоричката монтажа го поставуваат во кругот на еден од естетички најсмелите, најквалитетни и најоригинални македонски филмови.

Содржина
--------

Фидан е млад човек кој живее и работи во градот. Неговиот татко Дичо, селанец и борец во војната и во револуцијата, по војната ја застапува идејата за колективизација и индустријализација на селото. Искрено верувајќи и работејќи на тоа, Дичо се судрува со повеќето од селаните, но најжестоко се конфронтира со својот добар пријател, соборец и побратим Лазар. По пропаѓањето на задругарството, Дичо заминува од селото. По неговата смрт Фидан, исполнувајќи ја татковата желба, го погребува во родното село. Престојувајќи таму, Фидан се обидува да се пронајде себеси во новата средина, во новиот ангажман со сточарството, кој за него значи голем предизвик, како и во контактите со нови лица. Тука доживува и нова љубов со девојката Благуна, ќерка на Лазар, која наскоро станува негова жена. Иако изложен на недовербата на соселаните, Фидан со сиот елан се занимава со одгледувањето на овците. Но, законите на пазарот се немилосрдни и во тие услови не е можна реализација на неговата замисла. Враќањето на Фидан на татковото огниште не му го донесува бараниот мир ниту, пак, нова содржина во животот.

Награди
-------

* 1969 ФЈИФ, Пула, Специјална диплома за режија на Бранко Гапо
* 1969 ФФ, Ниш, Награда за млад артист за Неда Арнериќ
* 1969 13 Ноемвриска награда за Бранко Гапо за режија на филмот „Време без војна"
* 1972 МФФ, Авелино, Сребрен медал „Тарга д'Аргенто"

Надворешни врски
----------------

* Целиот филм на мрежата YouTube
* Податоци за филмот на IMDB

Наводи
------

1. 1 2 3  Василевски, Георги (2009). „Време без војна". Во Блаже Ристовски (уред.). *Македонска енциклопедија*. **1**. Скопје: МАНУ. ISBN 978-608-203-023-4 (1) Проверете ја вредноста `|isbn=`: invalid character (help).CS1-одржување: користи параметар editors (link)
2. 1 2 3 4 5  Петковска, Васја (2012). „Време без војна". Скопје: Кинотека на Македонија. Посетено на 7 март 2016.
За јазикот, видете ојампи (јазик).

**Ојампи** — староседелци сместени на југоисточната граница на Француска Гвајана на вливот на реките Камопи и Ојапок и сливовите на реките Амапари и Карапанатуба во средишниот дел на државите Амапа и Пара во Бразил. Бројот на Ојампи се проценува на 1.615 поединци раштркани во единаесет села. Околу 710 живеат во Француска Гвајана во три села, а 905 живеат во осум села во Бразил.

Имиња
-----

Ојампи се познати и како Вајапи, Барнаре, Ојампик, Валапи, Гвајапи, Ојампипуку, Ојанпик, Вајампи, Вајапае и Вајапуку.

Јазик
-----

Ојампи го говорат истоимениот јазик, кој припаѓа на подгрупата VIII од туписко-гварански јазици. Ојампи има три дијалекти: амапари ојампи, жари и ојапоке ојампи. Јазикот се пишува на латиница; меѓутоа нивото на писменост е ниско.

Наводи
------

1. 1 2 3  "Wajãpi: Introduction." *Instituto Socioambiental: Povos Indígenas no Brasil.* 11 април 2012
2. 1 2 3 4  "Wayampi." *Ethnologue.* 2009. 11 април 2012.

Надворешни врски
----------------

* Wayampi art Архивирано на 4 март 2016 г. National Museum of the American Indian
* Wayampi language dictionary online from IDS Архивирано на 19 август 2010 г. (select simple or advanced browsing)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85096360
* GND: 4064870-9
* BNF: cb11945278c (податоци)

 |

 |
***Russula adusta*** е вид на Гулапка. Припадник е на подродот Гулапка Compactae. Шапката е кафеава до сива и малку сјајна, со благ вкус и, наводно, мирис на празни буриња со вино. Има бели спори. Може да се најде како расте со четинари. Слични видови вклучуваат *Црна гулапка* и *R. densifolia*.

Обликот на шапката е конвексен, сплескан, може да има пречник до 15 см, бојата на шапката е кафеава и црникава, дршката е цилиндрична со белузлава боја и може да достигне висина од 8 см, а ширината може да достигне до 4 см..

Расте кон крајот на летото и есенските месеци во влажни четинарни шуми во Северна Америка и Европа.

Наводи
------

1. 1 2 3 4 5  Trudell, Steve; Ammirati, Joe (2009). *Mushrooms of the Pacific Northwest*. Timber Press Field Guides. Portland, OR: Timber Press. стр. 49. ISBN 978-0-88192-935-5.

Надворешни врски
----------------

* Роџерс печурки – *Русула адуста* – преку Wayback Machine
* Savuhapero, svedkremla (in Finnish) – преку Wayback Machine
**Свети Атанасиј Бессребренички** (грчки: *Αγίου Αθανασίου*) — црква во градот Костур, Костурско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Костурската епархија на Цариградската патријаршија.

Местоположба
------------

Црквата е дел од Бессребреничката парохија. Сместена е на сртот на Костурскиот рид, во близина на црквата „Пресвета Богородица Бессребреничка" и Костурскиот византиски музеј.

Историја
--------

Ктиторскиот натпис
Според ктиторскиот натпис над влезот одвнатре, црквата е живописана во 1844 г. од зографот Аргир Михајлов од селото Чука. Храмот е посветен на Атанасиј Велики и Кирил Александриски.

Во 1991 г. црквата е прогласена за заштитен споменик.

Архитектура
-----------

Фреска на Св. Наум
Во архитектонски опис црквата претставува еднокорабна базилика со дрвен кров и припрата на северната страна. Градбата е стабилна, изградена од камени и керамични плочки. Има богато живописана внатрешност.

Наводи
------

1. 1 2  Δόικος, Νίκος & Γιάννης Σίσιου & Δημήτριος Τσουρτσούλας (1995). *Καστοριανά Μνημεία: Μακεδονική Κληρονομιά*. Χρωμογραφή. стр. 171.
2. 1 2 3  „ΥΑ ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Β1/Φ36/13306/238/16-4-1991 - ΦΕΚ 812/Β/3-10-1991" (грчки). Διαρκής κατάλογος κηρυγμένων αρχαιολογικών τόπων και μνημείων. Архивирано од изворникот на 2023-01-23. Посетено на 2023-09-06.
**Илка Василеска** (моминско: **Богоева**; 2 февруари 1923

 во Прилеп — 7 јули 1944

 во Никифорово) — македонска шивачка, комунистички деец и организатор на НОБ.

Животопис
---------

Псевдонимот на Илка бил **Божана**. Илка била член на месното КУД „Коста Абрашевиќ" (1940 година). Истата година е учесник на познатите „Илинденски демонстрации" во Прилеп. Станала член на КПЈ во 1941 година и член на МК на КПЈ во Прилеп во март 1942 година. По апсењето од бугарската полиција (мај 1942), поради недостиг на докази, била ослободена. По повторното апсење на 10 септември 1942 година, била интернирана на шест месеци во Бугарија (до мај 1943 година), а по враќањето се приклучила во единиците на НОВ и ПОМ. Од септември 1943 година станала инструкторка во првиот областен комитет на КПМ. Во тоа својство илегално престојувала во Кичево и Гостивар. Извесно време работела во Партизанската печатница „Гоце Делчев", а потоа била член и инструктор на Првиот областен комитет на КПМ, посебно во подрачјето на Гостивар и Гостиварско.

Смрт
----

Враќајќи се од состанок на Првиот областен комитет на КПМ од базата во Кременчук, наишла на балистичка заседа, и за да не биде заробена, се самоубила.

Наводи
------

1. 1 2 3  Ристовски, Блаже, уред. (2009). „*Василевски*". *Македонска енциклопедија*. , книга . Скопје: МАНУ. стр. 246. Text "series
" ignored (help)
2. ↑  „ВАСИЛЕСКА, Илка Богоева - Македонска Енциклопедија". 2021-10-23. Посетено на 2021-11-19.
3. 1 2  д-р Стојан Киселиновски и др. (2000). *Македонски историски речник*. Скопје: ИНИ. стр. 97. ISBN 9989-624-46-1. Недостасува `|author1=` (help)
4. 1 2  *Личности од Македонија*. Скопје: МИ-АН. 2002. стр. 54. ISBN 9989-613-28-1. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
***Полска детелина*** (латински; Trifolium campestre), е вид на скриеносеменици кое потекнува од Европа и западна Азија, кое расте во суви, песочни пасишта, полиња, ивиците на шумите, покрај патиштата, запуштено и обработувано земјиште. Името на видот *campestre* значи „од полињата".

Опис
----

Тоа е тревно годишно растение, кое расте до 10–30 висок см, со карактеристични жолти цветови кои површно личат на цветови од хмељ. Секоја цветна глава е цилиндрична или сферична збирка од 20-40 поединечни цвеќиња. Цветовите стануваат кафеави при стареење и сушење, затворајќи го плодот, едносемена мешунка. Листовите се наизменични и трифоли, со три долгнавести или елипсовидни ливчиња 4-10 мм долги.

Овој вид е многу тесно поврзан со големите тролисти од хмељ ( *Trifolium aureum* ).

Одгледување и употреба
----------------------

 Цвет *Полска детелина* во Њуфаундленд .
 Одблиску до *Полска детелина*
Полска детелина е важна детелина во земјоделството бидејќи нејзиното зеленило е добро за хранење на добитокот и за надополнување на почвата. Генерално не се сади, но се смета за вредна билка кога ќе се најде како расте на пасиште. Таа станала натурализирана во Северна Америка, особено на запад и југ од континентот.

Слични растенија
----------------

Полската детелина, може да се помеша со други растенија кои имаат три ливчиња и мали жолти цветови, како што се ( *T. aureum* ), Мала детелина ( *T. dubium* ), ( *Medicago lupulina* ) и обична жолта детелина ( *Oxalis stricta* ).

Наводи
------

1. ↑  *dx.doi.org*. Посетено на 2022-05-17. Отсутно или празно `|title=` (help)

* Ајилвсги, Гејата. (2003). *Диви цвеќиња од Тексас.* Shearer Publishing, Фредериксбург, Тексас.ISBN 0-940672-73-1ISBN 0-940672-73-1 .

Надворешни врски
----------------

* Ризница Податотеки поврзани со Trifolium campestre на Ризницата

* Музејот Вашингтон Бурк
* Рачен третман со Jepson
* Диви цвеќиња од Илиноис
* Откријте го животот: *Trifolium campestre*
* Пердју нови култури: детелини од хмељ
**Иван Ѓуриќ** (1947-1997) — југословенски и српски византолог, политичар и еден од кандидатите за претседател на Србија во првите повеќепартиски избори 1990 година. Дипломирал на Катедрата за Историја на филозофијата, на Универзитетот во Белград во јануари 1971 година со тема под наслов „Византиски чинови во средновековна Србија". Во јуни истата година станал асистент катедрата за историја на Византија, а во 1974 година тој станал соработник на Институтот за Византолошки студии при САНУ. Магистрирал во мај 1974 година со темата под наслов „Семејството Фока". Во март 1982 година докторирал со дисертација под наслов „Времето на Јован VIII Палеолог". Учествувал во 1980 година во подготовка *Oxford Dictionary of Byzantium*. Исто така, бил визитинг професор на неколку универзитети во Франција.

Починал во Парзи на 23.11.1997.

Поважни дела
------------

* *Ektesis nea—византијски приручник за питакиа о српском патријарху и неким феудалцима крајем XV века*, 1974.
* Породица Фока*, 1976.*
* Иван Ѓуриќ, *Самракот на Византија* — времето на Јован VIII Плаеолог (1392—1448), Ѓурѓа, Скопје, 1992.
* Ромејски говор и језик Константина VII Порфирогенита*, 1986.*
* Историја—прибежиште или путоказ*, 1990.*

Надворешни врски
----------------

Историјска библиотека:Иван Ђурић
**Ерколе Ботригари** (1531–1612) бил папски изучувач, математичар, поет, музички теоретичар, архитект и композитор. Како вонбрачен син на Џовани Батиста Ботригари, тој бил легитимиран во 1538 година и израснат во неговото домаќинство во Болоња. Тој се истакнал со рецитирање поезија на судска функција и бил награден да биде Витез на Светата столица и Латеран во 1542 година.

Живот и дела
------------

Ботригари објавил книги за мадригали, вклучувајќи ги „*Прва книга со четиригласни мадригали*" (*Il primo libro di madrigali a quattro voci*;Венеција, 1558) и „*Трета книга мадригали за пет гласови*" (*Libro terzo de madrigali a cinque voci*; Венеција, 1583). Во 1546 година со помош на неговиот татко Ботригари основал мала приватна преса, но многу малку дела од неа преживеале. Во 1551 година се оженил со Лукрецја Усберти (починал во 1591 година). Во 1576 година побегнал во Ферара, каде што го запознал Торквато Тасо и каде собрал информации за неговата расправа од 1594 година „Десидериј, или концерти на различни музички инструменти" (*Il Desiderio, overo de'concerti di varii strumenti musicali*). Во 1586 година се вратил во Болоња, каде што бил во допир со интелектуалци како Џозефо Зарлино и Анибале Мелоне. Неговиот прв музички трактат, „*Патрикиј*" (*Il Patricio*) (1593), се занимавал со класични теми и бил напишан во облик на дијалог. Делото„*Mascara, overo della fabbrica de' teatri*" (1598), кое никогаш не било објавено, е важно дело за современите изучувачи, опишувајќи ги театарските структури и практиката.

Наводи
------

* Fenlon, Iain (2001). „Ercole Bottrigari". Во L. Macy (уред.). *Grove Dictionary of Music and Musicians*. doi:10.1093/gmo/9781561592630.article.03692.

Врски
-----

Изданието на Масимо Редаели на ракописните дела на Ерколе Ботригари и нивните англиски преводи се достапни на интернет на www.mimtt.co.uk. Делото „*Тримерон*" (*Il Trimerone*) било објавено во „saggi musicali italiani" (види).

### Наводи

1. 1 2  Fenlon 2001.

Надворешни врски
----------------

* Mischiati, Oscar (1971). „BOTTRIGARI, Ercole". *Dizionario Biografico degli Italiani, Том 13: Borremans–Brancazolo*. Рим: Istituto dell'Enciclopedia Italiana. ISBN 978-8-81200032-6.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 37028238
* LCCN: n89662250
* ISNI: 0000 0000 8076 9602
* GND: 119303140
* SELIBR: 42350
* SUDOC: 034609539
* BNF: cb125347809 (податоци)
* ULAN: 500081183
* MusicBrainz: a13f7666-e496-4240-adc9-670374dce379
* NLA: 36552622
* BNE: XX1664130
* CiNii: DA05797395
* RKD: 11298

 |

 |
**Шукуру** (*Xucuru, Shucurú, Sucurú*) е индијанско племе од бразилската држава Пернамбуко кое ја населува територијата на планините Орорубо. Племето живее на 17 алдеи на подрачјето на општината Пескеира, додека племенското подрачје се простира на 27.555 ha. Во 1986 за племенски водич бил избран Шикао, но во 1998 бил убиен поради спортиставувањата со фармерите и ренџерите кои ја запоседнале индијанската земја. Во 1997 племето ја издава книгата **Шукуру, децата на мајката природа**('Xukuru, children of Mother Nature'). Ги има преку 8.000 на број.

Локални групи
-------------

Шукуру биле поделени на 3 главни групи кои зборувале на посебни јазици и тоа: 

* **Шукуру** или Ичикиле, биле населени крај реките Меио, Капибариба и Тапероа во Пернамбуко и Параиба.
* **Паратио** (Прарто) на реката Капибариба и
* **Гаранхун**, слабо позната група која била населена крај градот Гаранхунс, југозападно од Рекифе.

Јазик
-----

Шукуру индијанците зборувале на посебен јазик кој бил карактеристичен само за овој нарон. Сега сите зборуваат на португалски.

Надворешни врски
----------------

* Der Fall der Xukurul
* Xukuru Do Brasil
* Xukuru Celebrate Homologation of Indigenous Area.
* Povo Xukuru
* Xukuru


  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Оваа статија поврзана со староседелските народи на Јужна Америка е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите*. |
**„Нашите предци"** (италијански: *I nostri antenati*) е трилогија на италијанскиот писател Итало Калвино, составена од три романи: „Баронот на дрво", „Преполовениот виконт" и „Непостоечкиот витез", напишана меѓу 1951 и 1959 година.

Трилогијата опфаќа три „историски" фантастични приказни, кои се случуваат на измислени места и на работ на реалноста. За нив, Калвино рекол: „...сакав да бидат три „отворени" приказни, кои ќе го започнат својот вистински живот во непредвидливата игра на прашањата и одговорите кои ќе се придвижат во читателот. Би сакал да бидат сфатени како генеалошко стебло на предците на современиот човек, каде секое лице крие некои црти на личностите кои нè опкружуваат, вашите, моите..."

Оваа трилогија е едно од најпознатите и најчитаните дела на Калвино.

Наводи
------

1. ↑  Italo Kalvino, *Naši preci*, Paideia, Beograd, 2007.
**Марија Дејфен** (родена 1975 година) — шведска математичарка позната по своето истражување на случајни графови и стохастички процеси на графови, вклучувајќи го и Reed–Frost моделот на епидемии. Таа е професор по математика на Универзитетот во Стокхолм.

Образование и кариера
---------------------

Дејфен се школувала на Универзитетот во Стокхолм, стекнувајќи се со лиценца во 2001 година, а докторат во 2004 година и хабилитација во 2008 година. Нејзината докторска дисертација, *Стохастички модели за просторни раст и конкуренција,* бил надгледуван од Оле Хагстром.

По завршувањето на докторатот, таа станала постдокторски истражувач на Институтот Митаг-Лефлер, Универзитет Врије Амстердам, Универзитет Чалмерс и Технолошки универзитет Делфт пред да се врати во Стокхолм како помлад член на факултет во 2006. Таа била унапредена во редовен професор по математичка статистика во 2015.

Признание
---------

Дејфен била еден од добитниците во 2018 година на Пол Р. Халмос - Лестер Р. Форд наградата на Математичката асоцијација на Америка за нејзиниот труд со Александар Е. Холројд и Џејмс Б. Мартин, „Пријателски жаби, стабилен брак и магијата на Инваријантност", користејќи комбинаторна теорија на игри за да се анализира проблемот со стабилни парови (SMP).

Користена литература
--------------------

1. ↑  Birth year from VIAF authority control record, retrieved 2020-08-06
2. 1 2  *Curriculum vitae* (PDF), May 2019, Посетено на 2020-08-06
3. ↑  Марија Дејфен at the Mathematics Genealogy Project
4. ↑  *Paul R. Halmos – Lester R. Ford Awards*, Mathematical Association of America, Посетено на 2020-08-06; see also "Friendly Frogs, Stable Marriage, and the Magic of Invariance" Архивирано на 18 јануари 2021 г. on the MAA web site

Надворешни врски
----------------

* Почетна страница
***Lactarius abbotanus*** е член на родот Млечки(печурки) во редот Russulales. Пронајден е во Индија, а првпат бил опишан од миколозите Ј.Р. Шарма и Канад Дас во 2003 година.

Опис
----

Шапката е конвексна со депресивен центар, со димензии помеѓу 64 и 83 мм во пречник. Ламелите се жолтеникаво бели и далечни, при што се забележуваат околу 4 на 10 мм. Дршката е од 38 до 45 години мм во висина и од 14 до 18 мм во пречник, цилиндрични или со малку поширока основа. Шуплива е, а основата е влакнеста. *L. abbotanus* зрачи со бел латекс, кој станува брилијантно во жолт веднаш по изложувањето на воздух. Овој вид е тесно поврзан со *L. citriolens*, *L. delicatus* и *L. aquizonatus*.

Распространетост и екологија
----------------------------

Видот бил забележан како осамен, формирајќи ектомикориза со примероци на *Quercus leucotrichophora* во умерените листопадни шуми на планините Кумаон. Примероците од типот беа собрани во планината Abbot, Champawat, Uttaranchal. Видот е именуван по местото каде што биле забележани на надморска височина од 2200 м.

### Поврзано

Список на видови Млечки (печурки)

Наводи
------

Надворешни врски
----------------

* Lactarius abbotanus — *Index Fungorum* (англиски)


1. ↑  Kanad, Das; Annemieke, Verbeken (2011-12). „Three New Species of*Lactarius*(Russulaceae) from Sikkim, India". *Cryptogamie, Mycologie*. **32** (4): 365–381. doi:10.7872/crym.v32.iss4.2011.365. ISSN 0181-1584. Проверете ги датумските вредности во: `|date=` (help)
2. ↑  Das, Kanad; Chakraborty, Dyutiparna (2015-01-08). „<I>Lactarius vesterholtii</I>, a new species from India". *Mycotaxon*. **129** (2): 477–484. doi:10.5248/129.477. ISSN 0093-4666.
**Пред да кажеш „ало"** (италијански: *Prima che tu dica „Pronto"*) — збирка раскази на италијанскиот писател Итало Калвино, објавена во 1993 година.

Содржина
--------

Збирката содржи раскази од повеќе периоди од творештвото на Калвино:

* Апологии и раскази (*Apologhi e racconti 1943-1958*)

* Блесок
* Кому му е добро
* Совест
* Црна овца
* Љубов далеку од дома
* Ветрот во еден град
* Очите на непријателот
* Генерал во библиотеката
* Племето што гледа во небото
* Ноќен монолог на еден шкотски благородник
* Еден убав мартовски ден
* Големи риби, мали риби

* Раскази и дијалози (*Racconti e dialoghi 1968-1984*)

* Меморијата на светот
* Пред да речеш „ало"
* Леденото доба
* Повикување на водата
* Огледало, мета
* Сеќавањата на Казанова
* Последниот канал

Осврт кон делото
----------------

Збирката дава пресек на целата раскажувачка историја на Калвино, откривајќи дека на почетокот тој бил ученик, а најпосле станал книжевен волшебник. Така, оваа збирка покажува како почетниот реализам во расказите на Калвино постепено се одликува со одреден формализам и станува облагородено со фантастиката, а некогашниот политички ангажман еволуира во прекрасен книжевен херметизам. За чудо, во текот на таа еволуција, расказите на Калвино стануваат сè поблиски до читателите. Сепак, збирката нема чисто археолошка вредност, зашто расказите на Калвино, независно од кој период потекнуваат, секогаш го носат неговиот неповторлив печат што се одликува со елеганција и со хумор. Расказите во оваа збирка се однесуваат на љубовта и отсутноста, на љубовта и осаменоста, така што може да се каже дека цело време се раскажува за истото, но на илјада различни начини. Кај Клавино, секој од тие начини се одликува со посебен мирис и вкус, а збирката претставува галерија на мали настани кои писателот ги претворил во чудо на големиот живот.

Наводи
------

1. ↑  Italo Kalvino, *Pre nego što kažeš „halo"*. Beograd: Rad, 2001, стр. 121-122.
2. ↑  „Priče Itala Kalvina", во: Italo Kalvino, *Pre nego što kažeš „halo"*. Beograd: Rad, 2001, стр. 121-122.
Наредникот Милунка Савиќ
**Милунка Савиќ** (српски: *Милунка Савић*, 1888 - (5 октомври 1973

)) била српска воена хероина која се борела во Балканските војни и во Првата светска војна. Таа е призната како најукрасен женски борец во целата историја на војување. Таа била ранета најмалку девет пати за време на нејзиниот мандат.

Воена кариера
-------------

Савиќ е родена во 1888 година, во селото Копривница, во близина на Рашка, во Србија. Во 1913 година, нејзиниот брат доби повик за мобилизација за Втората балканска војна. Таа избра да оди на негово место - сечејќи си ја косата, облекувајќи машка облека и приклучувајќи се на српската армија. Таа брзо го доби својот прв медал и била унапредена во заповедник во Битката кај Брегалница. Ангажирана во битка, таа била ранета и за време на нејзиното оправување од своитеите повреди во болницата, нејзиниот вистински пол бил откриен, многу на изненадување на присутните лекари.

Магазинот *Mental Floss* ги опиша реперкусиите:

>  "Савиќ била повикана пред управникот. Тие не сакале да ја казнат, бидејќи таа се покажа како вреден и многу компетентен војник. Војското распоредување кое резултираше со нејзиниот пол да биде откриен беше нејзиниот десет. Но, ниту беше погодно една млада жена да биде во борба. Таа добила понудена за трансфер во поделбата за медицински сестри. Савиќ застанала и инсистирала дека таа само сака да се бори за својата земја како борец. Офицерот рече дека ќе размисли и ќе и го даде својот одговор следниот ден. Сè уште стоејќи, Савиќ одговори: "Јас ќе чекам." Се вели дека тој само ја остави да стои еден час пред да се согласи да ја испрати назад во пешадијата."
> 
> 
> 
>   
> 
> 
> 
> 

Во 1914 година, во раните денови на Првата светска војна, Савиќ ја доби својата прва Караѓорѓе ѕвезда по Битката кај Колубара. Таа ја доби својата втора Караѓорѓе ѕвезда по Битката кај Црна Река во 1916 година, кога таа самостојно зароби 23 бугарски војници.

Воени почести
-------------

На неа и биле доделени Француската Легија на Честа двапати, Рускиот крст на Свети Ѓорѓи, Британскиот медал од Најистакнатиот Ред на Свети Михаил, српскиот Милош Обилиќ медал. Таа била единствениот женски примач на францускиот Крст де Гер 1914-1918 со атрибутот на златна палма за служба во Првата светска војна.

Наводи
------

1. ↑  „Pred Milunkom su i generali salutirali". 2009. Посетено на 2012-09-30.
2. 1 2  „Istorija Voždovca". *Opština Voždovac*. 2010. Посетено на 2010-07-07.
3. 1 2 3  „Lepe i umne ponos roda svog". *Srpsko Nasleđe – Istorijske Sveske*. 1999. Архивирано од изворникот на 2021-01-27. Посетено на 2010-07-07.
4. ↑  „5 of the Fiercest One-Liners in History | Mental Floss". mentalfloss.com. Посетено на 2014-04-30.
5. 1 2  „Zaboravljeni Srpski Heroji - Milunka Savić". *akademedia srbija*. 2009. Архивирано од изворникот на 2021-01-20. Посетено на 2010-07-07.

Надворешни врски
----------------

* The hero who was a heroine Архивирано на 14 октомври 2013 г.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 309595252
* LCCN: nb2015001029
* ISNI: 0000 0004 4892 4341
* GND: 1052561241
* SUDOC: 22886299X
* NKC: js2017950295

 |

 |
Постер Самсон и Далила од 1949 година
**Самсон и Далила** (англиски: *Samson and Delilah*) — американски филм од 1949 година, во режија на Сесил Б. Демил по сценариото на Џеси Ласки и Фредрик М. Френк, во соработка со Владимир Јаботински (засновано врз неговиот роман). Главните улоги ги толкуваат: Виктор Матјур, Хеди Ламар, Џорџ Сандерс, Анџела Ленсбери, Хенри Вилкоксон, Олив Диринг, Рас Темблин, Феј Холден, Џулија Феј, Вилијам Фарнам, Лејн Чендлер, Морони Олсен и Френсис Мекдоналд. Филмот, којшто се смета за еден од најголемите историски спектакли на сите времиња, освоил две награди „Оскар" (за сценографија и за костимографија), а бил номиниран и во категориите за најдобра фотографија, за специјални ефекти и за музика. Интересно е тоа што, за потребите на костумите на Ламар, режисерот порачал вистинско перје од паун.

Содржина
--------

Дејството се одвива во 1000 година п.н.е. кога еврејските племиња го трпат теророт на владетелите Филистејци, кои со помош на строгите закони и моќната војска веќе четири децении го тормозат населението. Во селото Зора израснува момчето Самсон за кого сите, па дури и неговата пријателка Миријам, знаат дека еден ден ќе стане воин и водач. Дваесет години подоцна, Самсон (го игра Матјур) е веќе силен маж кој, наспроти волјата на мајка му, наместо мирната и добродушна Мирјам (ја игра Диринг) срцето ѝ го подарува на убавата Филистејка Семадар (ја игра Лемсбери) во која е вљубен и филистејскиот принц Ахтур (го игра Вилкоксон). Сепак, неговата љубовна среќа со Семадар нема да трае долго, зашто во него се вљубува Далила (ја игра Ламар), помладата сестра на Семадар. На почетокот, се чини дека никој не може да застане на патот меѓу Самсон и Семадар, но на денот на свадбата, Далила успева да ја поттикне борбата меѓу Самсон и Ахтур и Филистејците. Во борбата гине Семадар, а Самсон се колне дека ќе ја одмазди. Тој успева да избега и се крие кај родителите на Миријам, но го откриваат филистејските војници. Сепак, Самсон ги заробува и ги става во синџири. Во меѓувреме, Далила се подготвува да му се одмазди на Самсон, а за таа цел се здружува со кралот Саран од Газа (го игра Сандерс)...

Наводи
------

1. 1 2  HRT (пристапено на 24.12.2017)
**Чеченци** ( čeč. нохчий), или **Чеченците** ( rus. Чеченци ), се кавкаски народ, кој живее главно во Русија, односно во Република Чеченија, што сочинува околу 98% од населението. Чеченците се претежно од исламска религија и тие зборуваат чеченски јазик, кој припаѓа на групата Нах од семејството на јазици од североисток на Кавказ .

Чеченци има вкупно околу 832.000.

Низ историјата, Чеченците биле познати по нивниот жесток отпор кон руските напаѓачи, а подоцна и по нивните чести бунтови против руските и советските власти. Во 40-тите години на минатиот век, под обвинение за договарање со Германците за време на Втората светска војна, Сталин го наредил колективно да бидат депортирани во Сибир. Тие се вратија во својата татковина во 1956 година.

Во 90-тите години, Чеченците страдаа сериозно, бидејќи нивната татковина стана сцена на две војни за независност од Русија.

Положба на Чеченија на Кавказ

Поврзано
--------

* Прва руско-чеченска војна
* Втора руско-чеченска војна