Оваа статија се однесува на за вулканот.  За покраината во Еквадор, погл. Чимборасо (покраина).  

**Чимборасо** (шпански: *Chimborazo*) — неактивен вулкан во состав на Андите во Еквадор. Последната ерупција се случила во околу 550 г.

Со висина од 6.310 м, Чимборасо е највисока планина во земјата. Највисокиот врв мошне блиску до екваторот. Иако оваа планина не е највисока по надморска височина, фактот што лежи на екваторската испакнатина значи дека нејзиниот врв е најоддалеченото место од центарот (јадрото) на Земјината топка. Планината е претставена на грбот на Еквадор.

Географија
----------

### Местоположба

Чимборасо е дел од венецот Кодилјера Оксидентал во состав на Андите во среден Еквадор, 150 км југозападно од главниот град Кито. Врвот се издига 2.500 м над околните гори (~3.500 до 4.000 м), а основата му е широка ~20 км.

При ведри услови, врвот на Чимборасо може да се види од крајбрежниот град Гвајакил, оддалечен речиси 140 км. Најблиски градови до планината се Риобамба (~30 км на југоисток), Амбато (~30 км на североисток) и Гваранда (~25 км на југозапад). Подрачјето околу планината е заштитен резерват кој има за цел да го заштити екосистемот кој претставува живеалиште за автохтоните членови на семејството Камили: викуњата, ламата и алпаката.

### Ледник

Врвот на Чимборасо е сосема прекриен со ледник, а некои североисточни ракави се преливаат надолу до висина од 4.600 м. Овој ледник ги снабдуба со вода покраините Боливар и Чимборасо. Ледената маса се има повлечено во изминатите децении, што некои сметаат дека се должи на глобалното затоплување, пепелта од неодамнешната вулканска активност  на планината Тунгарауа и природната појава Ел Нињо.

### Вулканизам

Чимборасо е претежно андезитно-дацитен стратовулкан. Во една бурна ерупција пред околу 35.000 години дел од планината се урнала во лавина, врз чии наноси е изграден градот Риобамба. Вулканот избувнал неколкупати во текот на холоценот. Последниата ерупција се случила во околу 550 г. (± 150 години). Денес вулканот е неактивен.

### Најоддалечена точка од центарот на Земјата

Врвот на планината Монт Еверест достигнува најголема надморска височина, но, благодарение на испапченоста на земјата кај екваторот, врвот на Чимборасо е најоддалечената точка на Земјата од нејзиниот центар. На второ место е планината Уаскаран, и тоа со мошне мала разлика. Иако надморската височина на Чимборасо е помала за цели 2580 м, врвот е оддалечен од центарот на Земјата 6.384,4 км, што е за 2.168 м подалеку од врвот на Монт Еверест. Меѓутоа, сметајќи по надморска височина, Чимборасо не е ни највисоката планина на Андите.

* Викуња кај планинатаВикуња кај планината
* Чимборасо од западЧимборасо од запад
* Чимборасо од Гвајанкил Чимборасо од Гвајанкил
* Сенката на Чимборасо од врвот на изгрев Сенката на Чимборасо од врвот на изгрев

### Прво искачување

Сè до почетокот на XIX век, се сметало дека Чимборасо е највисока планина на светот (надм. височина) и поради тоа постоеле многу обиди за нејзино искачување во XVII и XVIII век.
Во 1802, за време на неговата експедиција во Јужна Америка, Александар фон Хумболт, Еме Бонплан и Еквадорецот Карлос Монтуфар се обиделе да ја искачат планината. Достигнувајќи 5.875 м, почнале да патат од висинска болест и затоа морале да се вратат. Во 1831 истиот обид го направиле Жан Батист Бусенго и полковникот Хол, но и тие не стигнале до врвот, туку успеале да ги надминат претходниците со искачените 6.006 м. Во 1880, врвот на Чимборасо први го освоиле англискиот истражувач Едвард Вимпер и браќата Луј и Жан-Антоан Карел од Италија. Оца подоцна го повториле со придружба.

Поврзано
--------

* Чимборасо (покраина)
* Список на вулкани во Еквадор

Наводи
------

1. ↑  Наведената надморска височина е утврдена со дифиренцијален GPS во 1993; погл. *World Mountaineering* во наводите. Точноста изнесува ±2 м.
Оваа бројка се совпаѓа со податоците од SRTM, за разлика од постарата и неисправна, но сè уште распространета бројка од 6310 м.
2. ↑  Неодамнешните активности на вулканот Тунгарауа започнале во 1999. Најзначајните ерупции се случиле во периодите октомври-декември 1999 и мај-јули 2006.
3. ↑  In this ranking several other Andean peaks as well as Africa's highest mountain, Kilimanjaro, exceed Everest.

1. ↑  Reaching Earth´s Closest Point to the Sun
2. ↑  
„Ecuador, Chimborazo/Cotopaxi (copy)". *Mountain INFO*. High Magazine (136). 1994. Посетено на 18 август 2008.
3. ↑  „Chimborazo Ecuador, CT-ÑIV-C1". IGM (Instituto Geografico Militar, Ecuador). 1991. Архивирано од изворникот на 2012-04-25. Посетено на 26 јануари 2008.
4. ↑  
Gomez, Nelson (1994). *Atlas del Ecuador*. Editorial Ediguias. ISBN 9978-89-009-2.
5. 1 2  
„Глобална програма за вулканизам". Смитсонова установа. Посетено на 1 јануари 2009. (англиски)
6. ↑  „архивска копија". Архивирано од изворникот на 2013-09-22. Посетено на 2012-06-24.
7. ↑  шпан. *Reserva de Produccion Faunistica Chimborazo*
8. ↑  „Actividad Volcan Tungurahua". Instituto Geofísico, EPN Ecuador. Архивирано од изворникот на 2007-06-13. Посетено на 28 април 2007.
9. ↑  Chaffaut, Isabelle; Marie Guillaume (2004). „El Niño and glacier melt in the tropical Andes". innovations report. Посетено на 8 август 2006.
10. ↑  Schoterer, Ulrich; Grosjean M.; Stichler W; и др. (2003). „Glaciers and Climate in the Andes between the Equator and 30° S: What is Recorded under Extreme Environmental Conditions?". *Climatic Change*. **59**: 157. doi:10.1023/A:1024423719288.
11. ↑  Audrey Salkeld, ed. *World Mountaineering*, Bulfinch Press, 1998, ISBN 0-8212-2502-2, стр. 140
12. ↑  NPR
13. ↑  
 "Greatest Ascents in the Atmosphere" *The Times* (Лондон). среда, 7 септември 1836. Бр. **16202**, col E, стр. 2.
14. ↑  
McCosh, Frederick William James (1984). *Boussingault: Chemist and Agriculturist*. Dordrecht: D. Reidel. ISBN 90-277-1682-X.
15. ↑  
Whymper, Edward (1892). *Travels Amongst the Great Andes of the Equator*. John Murray. ISBN 1-904466-24-9.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Чимборасо" на Ризницата ? |

* „Информации за искачување на Чимборасо". Summitpost.org. Посетено на 25 октомври 2011. (англиски)
* „Чимборасо". *Глобална програма за вулканизмоит*. Смитсонова установа. Посетено на 25 октомври 2011. (англиски)
* „Последниот леден човек на Чимборасо". Посетено на 25 октомври 2011. (англиски)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 132539509
* LCCN: n82001459
* GND: 4211799-9

 |

 |