Ла Специја
**Ла Специја**; (A Spèza на локалниот дијалект Специно) е главен град на провинцијата Ла Специја и се наоѓа на чело на Заливот Ла Специја во јужниот дел на регионот Лигурија во Италија.

Ла Специја е вториот по големина град по Џенова во регионот Лигурија. Сместен е приближно на половина пат помеѓу Џенова и Пиза, на Лигурското Море, и претставува едно од главните италијански воени и комерцијални пристаништа и тука се наоѓа голема база на италијанската морнарица. Градот е популарно приморско одморалиште и значаен железнички спој. Познат е по своите музеи, по трката за веслање Палио дел Голфо и по железничките и бродските врски со Чинкве Тере.

Историја
--------

 Карта на Ла Специја (германски, крајот на 19 век).
Во главниот град Ла Специја биле населени луѓе уште од праисторијата. Во римско време најважен центар бил Луни, недалеку од Сарзана. По падот на Република Џенова, независна држава до 1797 година, Ла Специја растела, се развивала и се менувала, иако по линии слични на главниот град на Лигурија, Џенова. Ова лигурско влијание сè уште може да се види во урбаниот распоред, како и во типовите на згради и украси. Ова е забележливо во каруџо, тесната улица што го дели Стариот град на два дела. Се нарекува Виа дел Прионе, земајќи го своето име од *пиетроне* или големиот камен, на локалниот дијалект прионе, каде некогаш се читале јавни објави.

Одејќи кон копното од морето, можно е да се видат делумно скриени, но сепак очигледни, траги од историјата: врежани камења и портали во песочник од XIV и украси слични на оние што ги красат порталите на палатите кои некогаш припаѓале на семејството Дорија и принцовите од Маса .

Ла Специја значително се развивала по 1861 година кога бил нарачан големиот поморски арсенал од страна на кралската влада. Во септември 1943 година, по италијанската капитулација пред сојузниците, било појдовното пристаниште за италијанската морнарица кога ѝ било наредено да се предаде во британските раце на Малта. Германците пристигнале премногу доцна за да го спречат поаѓањето на флотата. За време на војната, италијанските трупи исто така заминале од Специја, вклучувајќи го и *Кајзер Франц Јосиф*, трансатлантски брод испратен во Трст во 1911 година за австриската компанија Лојд, која Италија ја конфискуваше во 1919 година. Бродот потонал во пристаништето Ла Специја во 1944 година.

По ослободувањето, Ла Специја станала точка на заминување за преживеаните од нацистичките концентрациони логори. Од летото 1945 година до пролетта 1948 година, повеќе од 23.000 еврејски раселени лица успеале тајно да ја напуштат Италија за да се пренасочат кон Палестинскиот мандат. Подоцна, бродовите *Феде*, *Фенице* и *Комиут* успеале да ги евакуираат сите од Голфо ди Ла Специја, до таа мера што на израелските мапи, Ла Специја се нарекува *Шаар Сион*, на хебрејски „Порта кон Сион".

Главни знаменитости
-------------------

Црквата Пресвета Богородица Успение, XIII век.
Замокот Свети Ѓорѓи.
### Цркви

* *Кристо Ре деи Секоли*, модерна катедрала, осветена во 1975 година, дизајнирана од Адалберто Либера.
* Опатската црква *Санта Марија Асунта* („Успение наша Богородица", тринаесетти век). Во него се сместени значителна серија уметнички дела, некои од нив по потекло од други потиснати религиозни институти. Тие вклучуваат *Инкоронирање на Богородица* од Андреа дела Робија, *Множење на леб* од Џовани Батиста Касони и *Мачеништво на Свети Вартоломеј* од Лука Камбијасо.
* *Санти Џовани и Агостино*. Има еднокорабна со украси од XVIII и XIX век.
* *Ностра Сињора дела Скорца*. Изградена во 1900 година на Пјаца Брин, во срцето на сегашното работничко кварт, Quartiere Umbertino.
* *Марија Аузилијатриче*. Изградена во втората половина на 20 век и управувана по наредба на Салесијани во пролетерската населба „Каналето".
* *Ностра Сињора дел Пјанто*, мала црква во која се наоѓа сликата на Пресвета Богородица за која се верува дека е протагонист на тажен настан. Неговиот празник се случува на Педесетница.

### Музеи

* *Убалдо Форментини* — Граѓански музеј во замокот Сан Џорџо
* Музеј *Амедео Лиа*
* Музеј на фоки
* Музеј на модерна и современа уметност (CAMeC)
* Епархиски музеј
* Етнографски граѓански музеј
* Технички поморски музеј
* Национален транспортен музеј

### Други знаменитости

* Замокот Сан Џорџо, неодамна обновен, најверојатно потекнува од караула. Познато е дека првиот замок бил изграден од Николо Фиески во 1262 година. Во 1273 година бил уништен од Џеновјаните, а ново утврдување, заедно со нова линија на ѕидови, било подигнато од *подестериите* на Ла Специја од 1371 година. Приложена кон ова, Република Џенова додаде нов замок почнувајќи од 1607 година.
* Јавни градини
* Вили во стилот на Арт Нову
* Футуристички мозаик од Прамполини во внатрешноста на Поштата
* Ла Специја е појдовна точка за селата на Cinque Terre, со воз или брод. Бродот, исто така, ги опслужува Лерици и Портовенере пред да се сврти на отворено море кон Чинкве Тере. Селата Чинке Тере се достапни со јавен превоз, 15 kiloметарs (9 ми) од централната железничка станица.

Општ поглед на градот, од околните планини до градското пристаниште.

Клима
-----

La Spezia port view by Oldypak lp Поглед на пристаништето Ла Специја
Ла Специја има гранична влажна суптропска (*Cfa*) и медитеранска клима (*Csa*). Градот има жешки лета, студени влажни зими и многу променливи и дождливи есенски и пролетни периоди. Просечните температури во најстудениот месец јануари е 4 °C (39 °F) минимум и 11 °C (52 °F) максимум. Во најтоплиот месец јули темепратурата е 20 °C (68 °F) минимум и 29 °C (84 °F) максимум. Просечните годишни врнежи се 1,314 милилитри, повеќе од дупло отколку во Лондон. Снегот е исклучително невообичаен и обилните снежни врнежи се исклучителни настани: само во 1985 година имало снежни врнежи повеќе од 50 цм. Голем снег се случил во текот на ноќта на 18 декември 2009 година, со приближно 25 centiметарs (9.8 ин) снег и температури до −7.4 °C (18.7 °F) во ноќите.

Во зима, доколку небото е ведро, ноќните температури може да паднат под нулата, обично достигнувајќи околу. Спротивно на тоа, во лето, особено во сончеви денови, температурата лесно може да надмине 30 °C (86 °F), а понекогаш достигнува и 35 °C (95 °F). Понатаму, чувството на топлина во лето се зголемува со високата влажност.

Поради својата топографија, градот е изложен на ветровите од југоисток а не на ветрови од север. Ветровите може да донесат силен дожд и може да достигнат 80 kilometres per hour (50 mph) а во ретки случаи предизвикува блокирање на пристаништето. Единствениот северен ветер што стигнува до градот е североисточниот Гркале, вообичаен за време на навлегувањата на арктичкиот воздух, кога студениот воздух што тече над потоплото Тиренско море предизвикува формирање на ниски притисоци, потиснувајќи го постудениот и потежок воздух заробен во долината По, зад Апенинските планини .

Познати личности од Ла Специја
------------------------------

Вирџинија Олдоини, грофица од Кастиљоне, 1862 година.
* Алесија Аквилани (родена 1967 г.), позната како Алексија, пејачка
* Џулио Капели (1911–1995), фудбалер
* Тото Кутуњо (роден 1943), пејач
* Леонардо Д'Импорцано (роден 1982 година), слободен нуркач и новинар
* Џан Паоло Дулбеко (роден 1941), сликар
* Риналдо Фиуми (роден 1923), фудбалер
* Џанкарло Џанини (роден 1942), актер
* Еторе Грасис (1915–1992), диригент
* Маркус Хинтерхаузер (роден 1958), австриски пијанист и културен менаџер
* Вирџинија Олдоини (1837–1899), грофица од Кастиљоне
* Ерос Пањи (роден 1939), актер
* Гаетано Пешче (роден 1939), архитект дизајнер
* Ариго Петако (1929–2018), писател, историчар и новинар
* Алесандро Петаки (роден 1974), велосипедист
* Лоренцо Ричелми (роден 1990), актер
* Џино Росети (1904–1992), фудбалер
* Џакинто Шелси (1905–1988), композитор
* Алберто Сорентино (1916–1994), актер
* Сауро Тома (1925–2018), фудбалер

Економија
---------

Денес, Ла Специја е главна италијанска поморска база и арсенал, и база за морнаричко училиште за навигација. Тоа е и комерцијално пристаниште, со бродоградилишта и индустрии кои произведуваат машини, метални производи и рафинирана нафта.

Транспорт
---------

Услугите за јавен превоз на Ла Специја се управувани од ATC La Spezia, кој поседува урбани, приградски и меѓуградски автобуски линии; како и локалната тролејбуска мрежа и други услуги во градот.

### Железничка

Главните железнички станици во градот се железничката станица Ла Специја Централ, железничката станица Миљарина и Ка' ди Бошети.

Образование
-----------

Од 2002 година, универзитет по име *Г. Маркони добива* свое седиште во Ла Специја.

Спорт
-----

За првпат во историјата, 2020 година, локалниот фудбалски клуб, Специја Калчо, бил промовиран во Серија А за првпат во својата историја.

Меѓународни односи
------------------

Ла Специја е побратена со:

* Франција Тулон, Франција
* Германија Бајројт, Германија
* САД Валехо (Калифорнија), САД

Поврзано
--------

* Специја Калчо 1906 година

Наводи
------

1. ↑  „Nostra Signora del Pianto, un'antica tradizione per i cadamoti" (Italian). Посетено на May 23, 2018.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
2. ↑  Sport, Sky. „Storico Spezia, prima volta in A. Out il Frosinone". *sport.sky.it* (италијански). Посетено на 2020-08-20.
3. ↑  „Vallejo Sister City". *Vallejo Sister City Association*. Архивирано од изворникот на 11 September 2013. Посетено на 11 September 2013.

Извори
------

* Clerici, Carlo Alfredo; Pesaresi, Piero (August–September 1999). „Le difese costiere della Spezia". *Uniformi e Armi*: 48–53.

Надворешни врски
----------------

* Сателитска слика од Google Maps
* Пат до ручек — Архива и блог со центар во Луниџиана/Ла Специја. Прошетки, автобуси, храна, историја