**Црвеношиесто валаби** (науч. *Macropus rufogriseus*) — торбар со средна големина (валаби) од семејството на кенгурите (*Macropodidae*), распространет во поумерените и поплодни краишта на источна Австралија, вклучувајќи ја Тасманија.

Примероци од ова животно можат да се видат во Зоолошката градина во Скопје.

Опис
----

Видот се распознава по црниот нос и црните, белата лента на горните усни и сивкастото крзно со црвеникава боја по рамената. Тешки се 13,8-18,6 кг и достигнуваат должина до 90 см, при што мажјаците се поголеми од женките. По изглед се многу слични на црнопругестото валаби (*Macropus dorsalis*), но се поголеми, немаат црна пруга по грбот и имаат помеко крзно. Живеат до 9 години.

Распространетост и живеалиште
-----------------------------

Црвеношиестото валаби живее во честаците и тврдолисните шуми во по брегот и повисоките делови на источна Австралија, и тоа од Бундаберг во Квинсленд до границата со Јужна Австралија; Го има и во Тасманија, како и на многу од островите во Басовиот Проток. Во последните три децении, во Тасманија и Квинсленд бројот им е зголемен благодарение на две мерки. Едната е намалувањето на ловот, а другата е делумната сеча на шумите, која им овозможува чистинки за хранење ноќе, денски засолнувајќи се во честакот. Од помалку познати причини, црвеношиестите валабија се поретки во Викторија.

Поведение
---------

Оа се претежно самотни животни кои се собираат во поголем број само на местата што изобилуваат со храна, вода и засолништа. Кога се во групи, меѓу нив владее општествена хиерархија како кај другите видови валаби. Како и другите друштвени животни, валабијата прават гестови на меѓусебно помирување доколку претходно влезат во судир. По природа се ноќни животни, што значи дека ноќта им служи за активност, а дење одмораат.

Нагонот за парење кај женките трае 33 дена. За време на додворувањето, женката најпрвин го лиже мажјакот по вратот, а потоа мажјакот ја гали по образот со својот образ. По ова, настапува кратка борба на две нозе, и на крај се случува парењето. По чинот на парење, двојката проведува еден заеднички ден пред да се раздели. Женката раѓа по едно младо, кое живее во нејзината торба околу 280 дена, и живеат заедно уште еден месец. Мажјаците ја напуштаат мајката на возраст од две години, додека пак женките може да останат во мајчината територија цел живот. Покрај ова, црвеношиестото валаби практикува и посвојување на туѓи младенчиња. Оваа појава се забележува и кај разни други животни како волкот, слонот и некои риби.

### Исхрана

Ова животно се храни со треви, корења, листови од дрва и разен коров.

Подвидови
---------

Постојат три подвида на црвеношиесто валаби:

* *M. r. banksianus* (Quoy & Gaimard, 1825) — црвеношиесто валаби
* *M. r. rufogriseus* (Desmarest, 1817) – Бенетово валаби
* *M. r. fruticus* (Ogilby, 1838)

Бенетовото валаби (*M. r. rufogriseus*) од Тасманија е помало (одлика на островските видови), има подолго, потемно и порунтаво крзно и се пари во втората половина од на летото (февруари-април). Приспособени се на живот околу луѓето и се среќаваат како пасат по тревници околу Хобарт и други градски населби.
Континенталниот подвид (*M. r. banksianus*) е поголем и се пари преку целата година.

* Единка во Зоо СкопјеЕдинка во Зоо Скопје
* Единка во Зоо СкопјеЕдинка во Зоо Скопје
* Албино мајка со младенче во Зоо СкопјеАлбино мајка со младенче во Зоо Скопје
* Младенче во торбаМладенче во торба
* M. r. banksianus*M. r. banksianus*
* M. r. rufogriseus*M. r. rufogriseus*
* M. r. fruticus*M. r. fruticus*

Поврзано
--------

* Валаби

Наводи
------

1. ↑  Groves, C. P. (2005). „Order Diprotodontia". Во Wilson, D. E.; Reeder, D. M (уред.). *Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference* (3rd. изд.). Johns Hopkins University Press. стр. 65. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
2. ↑  „*Macropus rufogriseus*". *IUCN Red List. Version 2008*. International Union for Conservation of Nature. 2008. Посетено на 28 December 2008.
 Database entry includes justification for why this species is of least concern
3. ↑  „Црвеношиест валаби". Зоо Скопје. Архивирано од изворникот на 2015-05-04. Посетено на 24 мај 2015.
4. 1 2  Staker, Lynda (2006). *The Complete Guide to the Care of Macropods*. Lynda Staker. стр. 54. ISBN 0977575101.
5. 1 2 3 4 5  Long, John (2003). *Introduced Mammals of the World*. Csiro Publishing. стр. 40. ISBN 0643099166.
6. ↑  Cordoni, G. Norscia, I. 2014: Peace-Making in Marsupials: The First Study in the Red-Necked Wallaby (*Macropus rufogriseus*) PLoS ONE 9(1): e86859. doi:10.1371/journal.pone.0086859
7. ↑
8. ↑  Riedman, Marianne L. (декември 1982). "The Evolution of Alloparental Care in Mammals and Birds". The Quarterly Review of Biology 57 (4): 405-435

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Црвеношиесто валаби" на Ризницата ? |

* Црвеношиесто валаби на Викивидовите ?
* Црвеношиесто валаби (*Macropus rufogriseus*) — Енциклопедија на живиот свет (македонски)