**Теренс Алан „Спајк" Милиган** (англиски: *Spike Milligan*; Ахмеднагар, 16 април 1918 — Источен Сасекс, 27 февруари 2002) бил комичар, писател, музичар, драматург, војник, и актер со двојна англиска и ирска националност. Се смета за основач на британската комедија на XX век.

Роден е во Британската Индија каде го поминал детството. Поголемиот дел од својот живот го поминал во Велика Британија. Тој тврди дека има право да има ирско државјанство како дете на ирски државјанин, но британската влада го прогласила за без државјанство.

Тој беше ко-оснувач, главен писател и режисер на тимот (*Goon show*), каде што изведувал голем број улоги, вклучително и многу популарни ликови. Милиган има напишано и уредувано многу книги, вклучувајќи ги и *Puckoon*, како и неговиот автобиографски роман во седум продолженија за неговата служба за време на Втората светска војна, каде што првиот роман во циклусот бил „Адолф Хитлер: Мој дел во неговиот пад"(*Adolf Hitler: My Part in His Downfall*). Тој исто така е признат како популарен комичар. Повеќето од неговите поезии биле напишани за деца, вклучително и „Смешни стихови за деца" од 1959 година. По големиот успех со британската радио програмата „Силеџиска емисија", Милиган се прославил на телевизија со скициската емисија „Q5" која ја имаше главната заслуга и влијание за хумор и стилот на членовите на Летечки циркус Монти Пајтон.

Детство и младост
-----------------

Монкенџурст, Хадлеј, тука Милиган живеел од 1974
Милиган е роден на 16 април 1918 година во градот Ахмеднагар во Британска Индија. Неговиот татко имал ирско потекло, капетанот Лав Алфонсо Милиган, кој служел во британско-индиската армија. Неговата мајка Флоренс била англичанка. Детството го поминал во Пуна, Индија, а подоцна и во Рангун, главниот град на Британската Бурма. Тој се школувал во Пуна и Рангун, и поголемиот дел од својот живот го поминал во Велика Британија и служел во британската кралска артилериска армија за време на Втората светска војна.

Втора светска војна
-------------------

За време на доцните 1930-ти и раните 1940-ти години, Милиган настапил како аматерски вокалист на џез и труба кога бил поканет во воената служба во војната со нацистичка Германија. Дури и во време на војната, тој пишувал и изведувал комични скечеви како дел од концертот за забава на трупи. Заедно со музичарот Хари Едингтон, тој компонирал и пишувал стрип-приказни со извртена логика како начин да ја разбие досадата во животот во бараките.
За време на Втората светска војна служел како сигналист во полк на југ на Англија. Тој го опишал својот тренинг со пиштоли на оваа позиција во вториот дел од романот со седум тома: „Адолф Хитлер: Мојот удел во неговиот пад". Неговата единица подоцна била дополнително опремена како Прва армија во Северна Африка, а последователно и во Италијанската кампања. Милиган бил назначен за копје-бомбардер и штотуку бил унапреден во бомбардер, тој бил ранет во акцијата на италијанското бојно поле во Битката за Монтекасино. Тој бил повреден и хоспитализиран поради раната нанесена од минофрлач и по мозочен удар бил деградиран од страна на мајорот Џенкинс. Спорот меѓу двајцата беше споменат и кога мајор Џенкинс ги покани Милиган и Едингтон на џез концерт, кога дозна дека и двајцата артилери многу подобро ја свиреа воената песна *Histling Rufus*. По напуштање на болницата, Милинган добил голем број на понуди за работа каде што му беше понудено работно време како армиски забавувач со полно работно време. Тој свирел гитара со комедијската џез група The Bill Hal Trio на концертните забави за трупи.

Откако бил демобилизиран, Милиган продолжил да игра со тројката во Италија некое време, но наскоро се вратил во Англија. Тој започнал да пишува пародии во војска, прикажувајќи многу клучни елементи што подоцна биле користени во „Насилничкото шоу" со Питер Селерс, Хари Секомб и Мајкл Бентин.

Насилничко шоу
--------------

Кон крајот на 1940-ти години Милиган се вратил на џез и заработил пари со триото и други ангажмани на музички комедии. Тој се обидел да влезе во светот на радиото како изведувач или како писател. Неговиот прв успех на радио беше кога пишувал како комичар во емисијата *Derek Roy*. Со одложуваниот почеток со Питер Селерс, Хари Секомб и Мајкл Бентин, тој се приклучил на релативно радикалниот комедиски проект во тимот, Насилник. BBC првата сезона на шоуто ја нарече „Луди луѓе" во обид да ја приближи програмата до популарната група на комичари, позната како „Луда Банда"..
Првата епизода од ова шоу беше емитувана на 28 мај 1951 година. Иако немаше толку ангажмани како во претходните емисии, Милиган сепак беше главниот глумец во скоро сите епизоди. Играше широк спектар на ликови, како што се Еклс, Мини Банистер, Џим Спрингс и Кант Моријарт. Тој исто така беше примарен автор на скоро сите текстови, иако работеше на многумина со различни луѓе, главно со Лери Стивенс и Ерик Сајкс. Поголемиот дел од текстот за претставите го работеа тој и Лари до крајот на третата сезона, кога се распадна нивното партнерство. Четвртата сезона ја напиша сам, а од петтата ја напиша со Ерик. Подоцна се обедини со Стивенс, но работеше и со Џон Антробус. Партнерството Стивенсон-Милиган конечно заврши во 1959 година, а Милиган потоа ги намалувал и ги омаловажувал придонесите на Стивенсон.
„Насилничкото шоу" беше снимено пред публиката да биде донесена во студиото, а во почетните делови на шоуто, Милинган свиреше труба, а Селерс свиреше оркестарски тапани. Тие беа снимани во живо првите неколку години, но со развојот на технологијата и магнетни ленти, се зголеми бројот на можности за повторно уредување на снимениот материјал, како и вметнување на звучни ефекти.

Иако со „Насилничкото шоу" Милигван се претставил пред меѓународната публика и се здобил со популарност, тој имал сè поголеми проблеми при пишувањето и изведбата. Во текот на третата сезона, тој го доживеал првиот од неколкуте нервни сломови и ја започнал својата децениска манијакално-депресивна психоза. На крајот на 1952 година кога односите меѓу главните ѕвезди на шоуто се затегнале, Милиган станал луд откако признал дека се обидел да ги убие продавачите. Тој бил хоспитализиран и бил на седативи и поминал околу два месеца во опоравување. За среќа на шоуто, болеста немала големо влијание врз неговото пишување, и тој продолжил да работи, а тој период од неговиот живот го претставил и во шоуто.

Приватен живот
--------------

Првата сопруга на Милиган била Џун Марлоу, за која се оженил на 34-годишна возраст, во 1952 година. Тие имале три деца, но се развеле во 1960 година. Се оженил пак во 1962 година со Патриша Риџвеј. Тие имале една ќерка, но Патриша починала во 1978 од рак на белите дробови. Неговата последна сопруга била Шела Синклар, со која се ожени во 1983 година и биле заедно до неговата смрт.

Дури и во подоцнешниот живот, Милиган го задржал чувството за црн хумор. По смртта на Хари Секомба, тој го рече следново: 

>  Мило ми е што тој почина пред мене, бидејќи не би сакал да пее на мојот погреб.
> 
> 
> 
>   
> 
> 
> 
> 

Тој исто така напишал свој некролог каде се опишал себеси како:

>  *Го напиша* Насилничкото шоу *и умре.*
> 
> 
> 
>   
> 
> 
> 
> 

Умрел на 83 години, на 27 февруари 2002 година во сопствената куќа во Источни Сасекс.

Филмографија
------------

| Година | Наслов | Улога | Забелешка |
| --- | --- | --- | --- |
| 1951 | *Пени покажува кон рајот* | Спајк Донели |  |
| *Ајде да полудеме* | Еклес / Келнер | Shortнепознато |
| 1952 | *Долу меѓу мажите З.* | Еклес |  |
| 1955 | *Дете за два фартинзи* | Индиец со сива брада | непозната |
| 1956 | *Случај на битката-рог на Мукинезе* | Наредник Браун /Еклес / Кечпол Бурлингтон / Мини Банистер (гласови) | Кратко |
| 1960 | *Изгледај сериозно* | Рањид |  |
| *Осомничен* | Артур |  |
| *Филм за трчање скокање и стоење* | Сам себе | Кратко |
| 1961 | *Квартер инвазија* | Годфри Прингл |  |
| *Каков удар* | Трамп |  |
| 1962 | *Чукна поштарот* | Харолд Петс |  |
| 1969 | *Соба за седење во кревет* | Мејт |  |
| *Волшебниот христијанин* | Сообраќаен управник 27 |  |
| 1971 | *Прекрасните седум смртоносни гревови* | Трамп | (сегмент "Мрзливост ") |
| 1972 | *Rentadick* | Царинскиот службеник |  |
| *Авантурите на Бери Мекензи* | Лендлорд |  |
| *Авантурите на Алиса во земјата на чудата* | Гриптон |  |
| 1973 | *Адолф Хитлер: Мојот дел во неговиот пад* | Лео Милиган |  |
| *Дигби, најголемото куче на свет* | Д-р Харц |  |
| *Трите мускетари* | М.Бонасие |  |
| *Дух на пладневното сонце* | BБил Бомбај |  |
| 1974 | *Бирачот на цреши* | Фосподин Лал |  |
| *Човек на куќата* | Сам себе |  |
| 1975 | *Големиот Мекгонагал* | Вилијам Мекгонал |  |
| 1976 | *Барни* | Хокер | Исто така познат како *Изгубен во дивината* |
| 1977 | *Фестивал на фантастична анимација* | Раскажувач: "Сенка на месечината "|  |
| *Последната римејк на Боу Гесте* | Крумбл |  |
| *Точка и кенгур* | Господин Платипус (глас) |  |
| 1978 | *Пес на Баскервил* | Полицаец |  |
| 1979 | *Животот на Брајан на Монти Пајтон* | Спајк |  |
| 1981 | *Историја на светот, дел I* | Господин Римбауд | (Француски револуционер) |
| 1983 | *Жолтеникав леб* | Флунки |  |
| 1985 | *Бр 73* |  | Епизода: "Не повратно" |
| *Супер гран* | Чувар на зоолошка градина | Епизода: "Супергран и исчезнатото здивнување "|
| *Божиќната песна на Кени Еверет*  | Дух на Марли | Телевизиски филм |
| 1986 | *Суи Шоу* |  | Епизода: "Sootograms" |
| 1987 | *Во болест и во здравје* | Фенси Фред | 1 епизода |
| 1988 | *Господин Х касни* | Чистач на патишта | Кратка телевизија |
| *The Ratties* | Раскажувач (глас) |  |
| 1993 | *Големиот фрижидер* | Глумецот | Телевизиски филм |
| *Големиот Бонг* | Непозната улога (глас) |  |
| 1995–1998 | *Волци, Вештерики и Џинови* | Раскажувач, Моли, Џинот, Сопругата на Џинот | 10 епизоди |
| 1999 | *Речиси целосна историја на сè* | Господар Нелсон | Телевизиски филм |
| 2000 | *Горменгаст* | Де'Ат | Мини TV серија |

Наводи
------

1. ↑  Биографија Спајка Милигана, poemhunter.com, посетено на: 20.4.2014.
2. 1 2  Спајк Милиган, Стефен Диксон, The Guardian, посетено на: 20.4.2014.
3. ↑  Спајк Милиган, Глумачка екипа Силеџијског шоуа Архивирано на 21 април 2014 г. thegoonshow.net, посетено на: 20.4.2014.
4. ↑  Мрежно место на Насилничкото шоу Архивирано на 26 ноември 2020 г. thegoonshow.net, пристапено: 20.4.2014.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Спајк Милиган" на Ризницата ? |