Матерка

Мајчина душичка (*Thymus serpyllum*)
**Матерка** (науч. *Thymus*) — род со околу 350 видови на ароматични многугодишни растенија и полугрмушки високи до 40 см, кои припаѓаат на семејството на усноцветните растенија. Членовите потекнуваат од умерените региони на Европа, Северна Африка и Азија. Стеблата се тенки и жичести, а листовите се многугодишни кај повеќето видови, наредени наспрамно, овални, целосни и мали, долги 4–20 mm и најчесто ароматични. Цветовите се групирани во густи терминални главички, со нееднаква чашка, кај која горната усна е троделна, а долната е расцепена. Венчето е цевчесто, долго 4-10 мм, бело, розово или лилјаково.

Неколку видови од овој род се одгледуваат како кулинарски билки или украсни растенија. Најпознати растенија од овој род се мајчината душичка (*Thymus serpyllum*) и тимјанот (*Thymus vulgaris*).

Видовите од родот на матерката се користат како храна од страна на ларвите на некои пеперутки (*Chionodes distinctella*) и тврдокрилците *C. lixella*, *C. niveicostella*, *C. serpylletorum* и *C. struella*, од кои последните три се хранат исклучително со матерка.

Етнологија и митологија
-----------------------

Главна статија: Мајчина душичка
Мајчината душичка се сретнува во мотивите и обичаите на многу европски народи. Жртвите кои Старите Грци ги принесувале на боговите, биле спалувани со оваа билка. Старите Римјани верувале дека оваа ароматична билка може да ги брка змиите, скорпиите и други отровни животни Во Тирол се верувало дека таа штити од секое зло, додека пак во Саксонија, во неа ги капеле децата за да бидат успешни, како и заштитени од болести и зло.

Капењето деца во вода со матерка се практикувало и кај словенските народи. Оваа билка кај словените има хтонски карактер и е врска со душите на починатите. Кај јужните Словени се поврзувала со култот на древното сесловенско божество Баба. Оваа билка има слично име на повеќето од словенските јазици: мала материнка, *богородська трава* (украински), материдушка (*Mateřídouška* - чешки), бабидушка (*babyduška* - кај Лужичките Срби, *мајкина душица* кај Србите.

Ендемски видови во Македонија
-----------------------------

Во Македонија виреат неколку ендемски видови од овој род:

* алшарска матерка (*Thymus alsarensis*)
* Емова матерка (*Thymus oehmianus*)
* караџичка матерка (*Thymus karadzicensis*)
* скопска матерка (*Thymus skopjensis*)

Наводи
------

1. ↑  Linnaeus.Sp. Pl.: 590 (1753).
2. ↑  Kew World Checklist of Selected Plant Families
3. ↑  „Thymus Linnaeus". *Flora of China*.
4. ↑  Софрић, Павле (1990). Главније биље у народном веровању и певању код нас Срба. Београд: БИГЗ.
5. ↑  Чајкановић, Веселин (1994). Речник српских народних веровања о биљкама. Београд: СКЗ. стр. 147.
6. ↑  *Македонска енциклопедија, том II*. Скопје: Македонска академија на науките и уметностите. 2009. стр. 927–928. ISBN 978-608-203-024-1.

Надворешни врски
----------------

* Матерка на Ризницата ?

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Таксонски назнаки | 
* Википодатоци: Q131224
* APDB: 195469
* BioLib: 41116
* EPPO: 1THYG
* FoC: 132935
* GBIF: 2926960
* GRIN: 12122
* iNaturalist: 81754
* IPNI: 21277-1
* IRMNG: 1031896
* ITIS: 32820
* NCBI: 49990
* NZOR: 374de565-f207-4424-b344-7a344b0345d6
* PLANTS: THYMU
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:30002942-2
* Tropicos: 40014127
* VASCAN: 1758
* WoRMS: 425911

 |

 |