**Дворце** — село во Општина Сарај, во околината на градот Скопје.

Географија и местоположба
-------------------------

Куќи во селото
Селото се наоѓа во крајниот северозападен дел на Скопската Котлина, во Жеденската Клисура, непосредно сместено на десната страна на реката Вардар. Се наоѓа во северниот дел на подрачјето на Општина Сарај, а чиј атар се допира со подрачјето на Општина Јегуновце. Селото е ридско, на надморска височина од 450 метри. Од градот Скопје е оддалечено 31 километар.

Во непосредна близина на селото поминува регионалниот пат 2234, кој го поврзува Скопје со Полог.

Дворце е мало село, кое се наоѓа на мала тераса во проширен дел на Жеденската Клисура, на десниот брег на Вардар. Во минатото, мештаните пиеле вода од три бунари и една чешма. Околу селото месностите се ниви и слаба шума.

Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Дворце, Љуги Кишес (Црковен Дол), Ара те Реа (Нова Нива), Кодра Ливад, Рескиле и Кодра де Дисме (Средно Брдо).

Селото има разбиен тип и е поделено на четири мали групи, оддалечено 300 до 400 метри.

Историја
--------

По народната традиција, Дворце некогаш било старо и големо село. Се велело дека било како град со продавници, еден манастир и војводско седиште.

Покрај селото, на западната страна, се наоѓа возвишението Градиште, кое се наоѓа во атарот на соседното село Јегуновце. До Градиште се наоѓаат називите Марков Камен (Кепи Маркут) и Маркова Чешма (карстен извор), чии имиња биле добиени од Крале Марко.

Староста на Дворце се гледа и по пишаните извори. Кјебир Мехмед-бег од Скопје на двајцата свои синови, покрај останатиот имот во Полог во 1470 година им дал и пасиште на Жеден. Пасиштето се простирало до патот што водел од Змииница (месност во атарот на Раотинце) до Удварце и до патот што водел од Раотинце до Удварце. Од Удварце (Дворце) границата била позади манастирот и од таму стрмно се спуштала во Вардар. Името Удварце сигурно се однесува на Дворце, што не се заклучува само по името, туку и споменувањето на другите месности.

Старото христијанско и македонско село Дворце подоцна било уништено, а земјиштето околу селото го присвоил Албанецот Мемет-паша Дерал од Тетово. На неговиот чифлиг секое лето доаѓале да работат Македонци од Раотинце. Со аграрната реформа во 1920 година, земјата во Дворце мештаните од Раотинце ја добиле бесплатно, но подоцна настанал спор помеѓу споменатите селани и Алим-бег, син на Мемет-паша. Алим-бег ја присвоил земјата повторно во 1926 година и истата им ја отстапил на своите албански сонародници од родовите Љоковци и Ксуч, кои се доселиле од селото Котлина во Качаничката Клисура. Од таа година, Дворце повторно станало постојано село, но не македонско, туку албанско.

Стопанство
----------

За Дворце не е водена посебна катастарска евиденција, па точно не се знае неговата аграрна структура.

До 1912 година, во шумите над Дворце доаѓале селани од Подбреге да сечат дрвја за огрев. Шумите непосредно над Дворце денес припаѓаат на македонското село Јегуновце.

Население
---------

Население во минатото| 

| Година | Нас. | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1948 | 154 | —     |
| 1953 | 152 | −1.3% |
| 1961 | 297 | +95.4% |
| 1971 | 252 | −15.2% |
| 1981 | 213 | −15.5% |

 | 

| Година | Нас. | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1991 | 0 | −100.0% |
| 1994 | 225 | —     |
| 2002 | 297 | +32.0% |
| 2021 | 145 | −51.2% |

 |
|  |

Дворце е мало село, коешто во 1961 година броело 297 жители, од кои 168 биле Албанци и 122 жители Срби, а во 1994 година селото броело 225 жители, албанско население.

Пописот од 1991 година не бил одржан во селото Дворце, бидејќи целото негово население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, за селото нема податоци.

Според пописот од 2002 година, во селото Дворце живееле 249 жители, сите Албанци.

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 145 жители, од кои 141 Албанец и 4 лица без податоци.

Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во Дворце:

| Година | Македонци | Албанци | Турци | Роми | Срби | Ост. | б.п. | Вкупно |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1948 | — | — | — | — | — | — | — | **154** |
| 1953 | 0 | 141 | 1 | 0 | 0 | 0 | — | **142** |
| 1961 | 0 | 168 | 0 | — | 122 | 7 | — | **297** |
| 1971 | 1 | 207 | 0 | 44 | 0 | 0 | — | **252** |
| 1981 | 0 | 212 | 0 | 0 | 0 | 1 | — | **213** |
| 1991 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | — | **0** |
| 1994 | 0 | 224 | 0 | 0 | 0 | 1 | — | **225** |
| 2002 | 0 | 249 | 0 | 0 | 0 | 0 | — | **249** |
| 2021 | 0 | 141 | 0 | 0 | 0 | 0 | 4 | **145** |

\* Извор: Државен завод за статистика на Република Македонија (1948-2002), според податоци од официјалните пописи во соодветните години

### Родови

Денес, Дворце е албанско муслиманско село, иако во минатото во него живеело само македонско православно население. Денешните родови се чисто албански, додека некои се исламизирани и албанизирани Словени.

Според истражувањата од 1947 година, родови во селото се:

* **Доселеници:**
	+ **Албански родови:** *Љок* (5 к.), по потекло од фисот Красниќ во Северна Албанија, тие најпрвин дошле во селото Котлина кај Качаник, а од 1926 година постепено започнале да преминуваат во Дворце. Во Котлина имаат истоимени роднини. Во Дворце ги населил сопственикот на чифлигот Алим-бег; *Ксуч* (3 к.), по потекло од фисот Красниќ во Северна Албанија, тука дошле на ист начин и во исто време од Котлина кај Качаник како Љок. Во Котлина имаат истоимени роднини; *Тош* (1 к.), по потекло од фисот Бериша во Северна Албанија, тука дошле околу 1935 година преку селото Ижинце кај Урошевац; *Муљак* (1 к.), по потекло од фисот Красниќ во Северна Албанија, тука дошле во исто време со родот Тош преку селото Гајре кај Качаник; *Дин* (1 к.), дошле пред неколку години од селото Грачани во Скопската Котлина, а потекнуваат од Северна Албанија. Во Грачани имаат роднини кои припаѓаат на фисот Красниќ.
	+ **Исламизирани Словени:** *Вљаш* (1 к.), дошле 1926 година од Котлина кај Качаник. Во Котлина имаат истоимен староседелски род.

Општествени установи
--------------------

Поглед на џамијата
* ПУ „Фаик Коница" - Дворце, подрачно петгодишно основно училиште во состав на ОУ „Фаик Коница" - Радуша

Самоуправа и политика
---------------------

Селото влегува во рамките на Општина Сарај, која била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било дел од некогашната Општина Кондово.

Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Идадија. Селото припаѓало на некогашната општина Ѓорче Петров во периодот од 1955 до 1965 година.

Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Рашче, во која покрај селото Дворце, се наоѓале и селата Горно Свилари, Долно Свилари, Копаница, Радуша, Рашче и Рудник Радуша. Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната општина Радуша, во која влегувале селата Дворце, Радуша и Рудник Радуша.

### Избирачко место

Во селото се наоѓа избирачкото место бр. 2459 според Државната изборна комисија, сместено во простории на основното училиште.

На локалните избори во 2021 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 237 гласачи.

Културни и природни знаменитости
--------------------------------

Археолошки наоѓалишта
* Градиште — градиште (кастел) од римско и доцноантичко време

Џамии
* Џамија — главна селска џамија

Манастири
Во минатото во селото постоел манастир, кој се наоѓал во денешниот источен дел на селото. По Првата светска војна, на манастириштето (се познавале ѕидови), сопственикот на чифлигот Алим-бег изградил штала, а потоа тука направиле куќи и некои од доселените Албанци.

Галерија
--------

* Поглед на селото Долно Орашје (првото) и Дворце (во позадина) од Орашко КалеПоглед на селото Долно Орашје (првото) и Дворце (во позадина) од Орашко Кале
* Поглед на селото од далечинаПоглед на селото од далечина
* Сретселото во зимаСретселото во зима
* Детско игралиштеДетско игралиште
* Спортско игралиштеСпортско игралиште

Поврзано
--------

* Дервенска Клисура
* Општина Сарај
* Скопје

Наводи
------

1. ↑  „Пописна слика на населените места во Македонија, Попис 2021". *Државен завод за статистика*. Посетено на 22 декември 2022.
2. 1 2 3 4  Панов, Митко (1998). *Енциклопедија на селата во Република Македонија* (PDF). Скопје: Патрија. стр. 92. Посетено на 3 февруари 2022.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Трифуноски, Јован (1976). *Полог*. Белград: САНУ. стр. 464–466.
4. ↑  „Попис на Македонија" (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. Посетено на 3 февруари 2022.
5. ↑  „Оваа категорија опфаќа лица коишто учествуваат во вкупното резидентно население, но поради нивно одбивање да бидат попишани, неможност да бидат најдени на својата адреса на живеење и непотполност во работата на попишувачите не биле официјално попишани, туку за нив податоците биле преземени од административни извори и затоа не учествуваат во изјаснувањето за етничка припадност, вероисповед и мајчин јазик (Прочитајте повеќе...)."
6. ↑  „Описи на ИМ". Посетено на 3 февруари 2022.
7. ↑  „Предвремени избори за пратеници 2020". Архивирано од изворникот на 2020-07-15. Посетено на 3 февруари 2022.
8. ↑  Грозданов, Цветан; Коцо, Димче; и др. (1996). *Археолошка карта на Република Македонија. Т. 2*. Скопје: МАНУ. стр. 369. ISBN 9989-649-28-6.
9. ↑  Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска (уред.). *Карта на верски објекти во Македонија*. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7.

Забелешки

1. ↑  Во пописот од 1991 година, во населените места: Грачани, Никиштане, Ново Село (Боговиње), Раковец, Селце Кеч, Гургурница, Долно Јаболчиште, Клуковец, Добовјани, Врановци, Јажинце, Орашје, Равен, Спас, Богојци, Поум, Џепин, Долна Ѓоновица, Горна Лешница, Групчин, Добарце, Копачин Дол, Ларце, Мерово, Ново Село (Желино), Палатица, Рогле, Седларево, Стримница, Церово, Чифлик (Желино), Грешница, Длапкин Дол, Долно Строгомиште, Колибари, Речани - Зајаско, Вражале, Горно Седларце, Новаќе, Синичане, Мамудовци, Трапчин Дол, Горно Свиларе, Дворце, Рашче, Алашевце, Ваксинце, Виштица, Глажња, Гошинце, Злокуќане, Извор (Липково), Липково, Лојане, Оризари, Отља, Р’нковце, Руница, Слупчане, Стрима, Бибај, Богдево, Грекај, Нивиште, Орќуше, Рибница, Горјане, Градец, Ѓурѓевиште, Ломница, Арангел, Жубрино, Папрадиште, Ќафа, Црвивци, Бојане, Копаница, Паничари, Раовиќ, Чајлане, Патишка Река, Света Петка, Чифлик (Сопиште), Лакавица, Падалиште, Србиново, Страјане, Трново, Франгово, Шум, Алдинци, Горно Количани, Драчевица, Рамни Габер, Црвена Вода, Црн Врв, Нераште, Вејце, Селце, Корито, Блаце, Брест, Танушевци, Ѓермо, Порој, Бозовце, Бродец, Вешала и Шипковица, целото население не прифати да земе учество (го бојкотираше) во Пописот.

Надворешни врски
----------------

* Дворце на Ризницата ?

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Населени места во Општина Сарај |
| --- |
|  |
| 
* Арнакија
* Бојане
* Буковиќ
* Глумово
* Горна Арнакија
* Горно Свиларе
* Грчец
* Дворце
* Долно Свиларе
* Кондово
* Копаница
* Крушопек
* Ласкарци
* Љубин
* Матка
* Паничари
* Радуша
* Раовиќ
* Рашче
* Рудник Радуша
* **Сарај**
* Семениште
* Чајлане
* Шишево

 | Грбот на Општина СарајГрбот на Општина Сарај |
|  |
| Историски | 
* Ивање

 |

 |