Лена Ендре
**Лена Ендре** (родена на 8 јули 1955 година) е шведска глумица за филм и телевизија, првенствено на шведскиот и норвешкиот пазар, позната по нејзините делови во филмот *Неверен* од Лив Улман (2000) и *Милениумска серија* (на пр. *Девојката со тетоважа на змеј*), базирана на истоименото трио книги на Стиг Ларсон. Ендре дебитираше на англиски јазик во 2012година, во филмот *на Мајсторот на* Пол Томас Андерсон, со Хоакин Феникс и Филип Сејмур Хофман во главните улоги.

Раниот живот
------------

Ендре е родена во Лидинго, округот Стокхолм во Берил (родена Форсман) и Мравки Ендре и има двајца браќа, пораснала во Хернесанд, Англија и Тролбокен, Тирес. Првично, студирала морска биологија пред да замине на работа во продавница за плочи; во тоа време учествувала во аматерски театар. Таа дејствувала како дел од театарските групи Театар Спутник и Театар Студио на Инге Ваерн во 1979 година. Во 1983 година, таа беше примена на Стокхолмската академија за изведувачки уметности.

Кариера
-------

Ендре дипломирала Стокхолмска академија за изведувачки уметности во 1986 година и го постигнала својот пробив во шведската телевизиска серија *Стоковната куќа* и *Камион* во 1980-тите. Таа ја напуштила глумечката екипа на *Стоковната куќа* откако се идентификувала премногу тесно со нејзиниот лик. Ендре бил ангажиран од Кралскиот драмски театар во 1987 година. Пред нејзината улога во *Стоковната куќа*, таа имала мал дел во филмот *Внатрешниот човек* во 1984 година.

Оттогаш, таа глумела во голем број телевизиски и филмски продукции, првенствено во Шведска и Норвешка.

Таа е позната по нејзиниот удел во филмот „*Троласа"* од Лив Улман (2000), како и нејзината улога како Катарина, љубовниот интерес за Воландер во втората ТВ серија со тоа име. Ендре се појави и во два филма на данскиот режисер Симон Стахо, *Ден и ноќ* (2004) и *Химленс Хјарта (2008),* за што била номинирана како најдобра главна глумица на шведските филмски награди, „Гулдбаге". Неодамна, Ендре го драматизирала ликот „Ерика Бергер", уредник на измислениот истражувачки периодичен *Милениум* во трилогијата на филмови*- Девојката со тетоважа на змеј,* *Девојката што си играше со оган* и *Девојката која го шутна гнездото на стршлените* (цела 2009 година)-базирано на истоименото трио книги на Стиг Ларсон.

Ендре дебитирала на англиски јазик во филмот Пол Томас Андерсон *The Master*, заедно со Хоакин Феникс, Филип Сејмур Хофман, Ејми Адамс и Лора Дерн

Награди
-------

Лена Ендре ја доби наградата „Гулдбаге" (шведска филмска награда) за најдобра глумица во споредна улога во 1997 година и за најдобра женска улога во 2000 година, и била домаќин на истите награди во 2006година.

Личен живот
-----------

Ендре има две деца од врската со глумецот Томас Ханзон, која траела од 1988 до 1998 година. Ендре била омажена со шведскиот режисер Ричард Хоберт од 2000 до 2012 година.

Филмографија
------------

| Година | Наслов | Улога | Белешки |
| --- | --- | --- | --- |
| 1984 | *Внатрешниот човек* | Астрид |  |
| 1987 | *Мио во далечната земја* | Госпоѓица. Ландин | Шведска верзија; Глас |
| 1987-1988 | *Стоковната куќа* | Ингрид | 29 епизоди |
| 1988 | *Вендета и така* | Ева | Краток филм |
| *Посетители* | Сара |  |
| *Иглата* | Моника Нилсон | 5 епизоди |
| 1989 | *Истанбул* | Ингрид |  |
| *Лори* | Медверканде | 6 епизоди |
| 1990 | *Пеле се сели во Комфузенбо* | Мама |  |
| 1992 | *Најдобри намери* | Фрида Страндберг |  |
| *Неделните деца* | Карин Бергман |  |
| 1993 | *Едната љубов и другата* | Тини |  |
| *Хеда Габлер* | Хеда Габлер |  |
| 1994 | *Ирол* | Присутни на погребот |  |
| 1995 | *Кристин Лаврансдатер* | Елајн Ормсдатер |  |
| 1996 | *Јерусалим* | Барбро |  |
| *Божиќно ораторство* | Солвеиг Норденсон |  |
| *Враќањето на Исус, дел II* | Непозната улога |  |
| 1997 | *Очекувања* | Маргарета |  |
| *Трчај за твојот живот* | Ингрид |  |
| *Невенчани парови: Комедија која ќе ве растури* | Мари | Шведски наслов: *Невенчана двојка - филм кој се разликува* |
| *Во присуство на кловн* | Марта Лундберг |  |
| 1998 | *Од животот на дождовните црви* | Хане Луиз Хајберг |  |
| *Вистински моменти* | Виви |  |
| *Око* | Ингрид | Шведски наслов: *Огат* |
| 1999 | *Третата тајна на Фатима* | Поетската жена | Краток филм |
| *Ебате Кајса* | Бетан | 6 епизоди |
| 2000 | *Роденден* | Ингрид |  |
| *Неверен* | Мариен |  |
| *Озборувања* | Ребека Олсон-Фригард |  |
| 2002 | *Музика за свадби и погреби* | Сара |  |
| *Сите ја сакаат Алис* | Ана |  |
| 2003 | *Глас на тишината* | Непозната улога | Краток филм |
| 2004 | *Три сонца* | Хана Рајд |  |
| *Последици* | Виви | Шведски наслов: *Нека малите деца ...* |
| *Ден и ноќ* | Ана |  |
| 2005 | *Ќерките на Хари* | Мари |  |
| 2006 | *Гота канал 2 - Битка на каналот* | Вонa |  |
| 2008 | *Срцето на рајот* | Сузана |  |
| 2009 | *Ангел* | Непозната улога | Незабележано |  |
| 2009 | *Девојката со тетоважа на змеј* | Ерика Бергер | Шведски наслов: *Мажи кои мразат жени* |
| 2009-2010 | *Валандер (шведска ТВ серија)* | Катарина Ахлсел | 13 епизоди |
| 2010 | *Милениум* | Ерика Бергет | 6 епизоди |
| *Лимбо* | Шарлот |  |
| 2011 | *Со секое чукање на срцето* | Елизабет | Алтернативен наслов: *Бакни ме*; исто така и продуцент |
| 2012 | *Мастер* | Госпоѓица. Солштад |  |
| *Тренерите* | Карина | 5 епизоди |
| 2013 | *Одгласи од мртвите* | Џулиа Давидсон |  |
| 2014 | *Вива Хејт* | Мајката на Даниел | 3 епизоди |
| 2015-2016 | *Ослободен од обвиненијата* | Ева Ханстин | 18 епизоди |
| 2016 | *Сетила* | Хелен | Краток филм |
| 2017 | *Дневникот на Хастлер* | Лена | Шведски наслов: *Мора да се даде* |
| *Малата фигура* | Луиз Трол од фармерот | Краток филм |
| *Кингсман: Златниот круг* | Кралицата на Шведска |  |
| 2020 | *Мојот татко Маријан* | Ева |  |
| *Тенок мраз* | Елза Енгсторм | 6 епизоди |

Понатамошно читање
------------------

* Тери Киф, 2012 година, „Зборувајќи *лимбо* со девојката со тетоважата на змејот Лена Ендре", *Интервју за Холивуд* (онлајн), 19 ноември 2012 година, видете , пристапено на 13 јуни 2015 година.
* Анон. 2012 година, „Соработници, глумица: Лена Ендре", во *Фондацијата Ингмар Бергман*, 17 мај 2012 година, видете , пристапено на 12 јуни 2015 година.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Лена Ендре" на Ризницата ? |

* Lena Endre на  Семрежната филмска база на податоци (англиски)

* Лена Ендре во шведската база на филмови. (Шведски)