recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Карл Оскар Јохан Левицки** (роден на 14 јули 1992 во Малме) — шведски фудбалер, играч од средниот ред на Малме и на шведската репрезентација.

Кариера
-------

### Баерн Минхен

Левицки му се приклучил на Бајерн Минхен на 16 годишна возраст од клубот од неговиот роден град Малме во 2008 година и ја продолжил својата кариера во младински сектор. Тој за првпат бил вклучен во резервниот тим на Баерн кон крајот на сезоната 2009-10 и се појавува како неискористена замена во голем број на натпревари кон крајот на сезоната. Тој го направил своето деби во почетокот на следната сезона во поразот со 4-1 пораз од Кикерс Офенбах и направил 33 настапи за вториот тим на Баерн Минхен, кој отпаднал од 3. Лига таа сезона. На Левицки му бил понуден про-договор со првиот тим, но тој го одбил и во јуни 2011 година станал слободен играч.

### Хекен

И покрај напорите на ФК Бајерн Минхен кои сакале повторно да потпишат договор со Левицки, тој избрал се врати во Шведска и да и се приклучи на екипата на Хекен во август 2011 година, потпишувајќи договор во трајност до 2014 година. Главната причина поради која го сменил клубот била недостатокот на минути за првиот тим на Баерн во блиска иднина. Во првата сезона во Хекен не направил ниту еден настап за првиот тим. Своето деби го направил на почетокот на следната сезона на 31 март 2012, играјќи го целиот натпревар во ремито без голови на гостувањето кај ГАИС. На 1 ноември 2012, го постигнал својот прв гол за Хекен во ремито 1-1 на домашен терен против АИК. Левицки поминал четири сезони во Хекен пред да си замине од клубот по истекувањето на неговиот договор во 2014 година.

### Малме

На 13 ноември 2014 година, првиот клуб на Левицки Малме објавил дека тој се враќа во клубот откако потпишал три-годишен договор. Трансферот официјално бил потврден на 8 јануари 2015 година.

Титули
------

### Шведска Шведска репрезентација

* **Европско првенство за играчи под 21 година** (1) : 2015.

Надворешни врски
----------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Портал   „Биографија"*** |
|  | ***Портал   „Фудбал"*** |
|  | ***Портал   „Шведска"*** |
|

* Оскар Левицки на soccerway
* Оскар Левицки на transfermarkt
* Оскар Левицки на espn
* Оскар Левицки на whosocered[*мртва врска*]

Наводи
------

1. ↑  „архивска копија". Архивирано од изворникот на 2017-12-26. Посетено на 2015-03-12.
2. ↑  „Lewicki, Oscar" (германски). kicker.de. Посетено на 30 April 2011.
3. ↑  „U21-landslagsman klar för Häcken" (шведски). Aftonbladet. Посетено на 2 August 2011.
4. ↑  „Oscar Lewicki till MFF". *mff.se* (шведски). Malmö FF. 13 November 2014. Архивирано од изворникот на 2014-11-29. Посетено на 17 November 2014.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Состав на Шведска на  ЕП за играчи под 21 година 2015 (1. титула) |
| --- |
|  |
| 
* 1 Карлгрен
* 2 Линделeф
* 3 Милошевиќ
* 4 Еландер
* 5 Аугустинсон
* 6 Левицки
* 7 Хиљемарк
* 8 Калили
* 9 Хргота
* 10 Гвидети
* 11 Кисе Телин
* 12 Рине
* 13 Зенели
* 14 Ишак
* 15 Олсон
* 16 Тиблинг
* 17 Бафо
* 18 Холмен
* 19 Ларсон
* 20 Кваизон
* 21 Конате
* 22 Густафсон
* 23 Линде
* Coach: Х. Ериксон

 | Шведска |

 |
**Пепи Манасков** (Велес, 19 август 1964

) е поранешен македонски ракометар, член на македонската ракометна репрезентација кој поради своите врвни квалитети и популарност е сметан за легенда на македонскиот ракомет со што е прогласен и за најдобар македонски ракометар на XX век.

Роден е во Велес каде што во 1977 година ја започнал својата кариера во РК „Борец". Во текот на својата богата спортска кариера играл во македонските клубови „Пелистер" (со кого играл во финалето на купот на СФРЈ во 1986) и „Вардар Ватростална". Имал и богата интернационална кариера во странство во клубовите „Кретеј" од Франција, „Хамелн" од Германија, „Филипос" од Грција и „Пивоварна Лашко" од Словенија. Настапувал за репрезентацијата на СФРЈ, а со репрезентацијата на Македонија учествувал на ЕП 1998 во Италија и СП 1999 во Египет. За националната репрезентација на Македонија одиграл 84 натпревари во кои постигнал 264 голови.

По завршувањето на својата 29-годишна играчка кариера во 2006 година, тој се обидува како тренер во повеќе наврати во „Борец" и „Металург", а моментално е тренер на РК „Куманово". Тој е женет и татко на 2 сина, Дејан и Мартин, кои исто така се занимаваат со играње ракомет во редовите на „Металург". Сопственик е на кафулето „Единаесетка" во Велес.

Наводи
------

1. ↑  „архивска копија". Архивирано од изворникот на 2012-01-22. Посетено на 2011-09-02.
2. ↑
**2005 YU55** — астероид од групата на Аполонски астероиди, тип Ц, со ширина од 396 метри, откриен на 28 декември 2005 година од американскиот астроном Роберт Мекмилан. На 8 и 9 ноември 2011 г, астероидот поминал меѓу Земјата и Месечината на растојание од 0,85 ме или 325.000 километри од Земјата и претставува потенцијално опасен астероид. Последен пат, астероид со слични димензии поминал на толку мало растојание од Земјата во 1976 година (астероид 2010 XC15 на 0,5 ме).

Проценка на можноста за паѓање на Земјата
-----------------------------------------

Астероидот 2005 YU55 има елипсовидна орбита околу Сонцето со период на орбитирање од 1,22 години и ги сече орбитите на планетите Венера и Земја. Во април 2010, со испитувањата на радиотелескопот Аресибо, согласно пресметките за неговата орбита, било потврдено дека нема опасност од пад на астероидот на површината на Земјата во наредните 100 години. Така, од категорија 1 во торинската скала во февруари (астероиди кои минуваат близу до Земјата, без опасност од пад), во април бил преместен во категорија 0 (никаква можност од пад на површината на Земјата).

Минување меѓу Земјата и Месечината
----------------------------------

На 9 ноември 2011 г. во 00:28 ч. средноевропско време (23:28 по Гринич), астероидот безбедно поминал меѓу Земјата и Месечината, на растојание од 0,85 ме (0,00217 ае). На 9 ноември 2011 година, во 08:13 часот по средноевропско време, астероидот поминал на растојание од 239.000 километри од Месечината (0,00160 ае). Во тој период, астероидот имал величина на видливост 11, видлив од Земјата со помош на двогледи и телескопи со објективи над 80 мм.

Слични астероиди
----------------

Во 2028 г. астероидот наречен (153814) 2001 WN5 (пречник 700-1.500 метри) ќе помине на растојание од 248.000 километри од Земјата (0,00166 ае).

Поврзано
--------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „(308635) 2005 YU55" на Ризницата ? |

* Близуземски астероид

Наводи
------

1. ↑
2. 1 2 3 4 5
3. ↑
4. 1 2
5. ↑
6. 1 2
7. ↑
8. ↑
9. 1 2 3
10. ↑
11. ↑  „Астероидот 2005 YU55 ќе се доближи до Земјата на 8 ноември 2011 г. (PG)". НАСА. 10 март 2011. Архивирано од изворникот на 2011-04-24. Посетено на 7 ноември 2011.
12. ↑  „*(2005 YU55)* (PG)". НАСА. 21 април 2010. Посетено на 7 ноември 2011.
13. ↑  „База на мали тела на [[JPL]] (PG)". НАСА. 27 август 2011. Посетено на 7 ноември 2011. URL–wikilink conflict (help)
**Филипо Марија Висконти** (роден на 23 септември 1392

 - починал на 13 август 1447

) бил третиот војвода на Милано како син на Џан Галеацо Висконти и Катерина Висконти.

Филипо Марија Висконти, кој станал владетел на Павија во 1402 година, го наследил својот убиен брат Џан Марија Висконти како војвода од Милано во 1412 година. Тој се оженил со Беатриса Ласкарис ди Тенда, вдовицата на Фачино Кане, еден од најголемите соперници во војводството. Тој ја обвинил за прељуба и наредил да биде убиена во 1418 година.

По смртта на Џорџо Орделафи, владетел на Форли, тој го искористил ова и се наметнал за иден владетел предизвукувајќи војна со Фиренца. Во конфликтот се вмешала и Венецијанската Република која застанала на страната на Фиренца (1425). Венеција го освоил градот Бреша, а Висконти бил принуден да го прифати мировнуиот договор предложен од страна на папа Мартин V.

Тој се оженил со Марија Савојска. Починал во 1447 година и бил последниот војвода од династија Висконти по машка линија. По неговата смрт била создадена Амброзиска република на чело со Франческо Сфорца кој се оженил со Бјанка Марија Висконти, неговата ќерка.

Наводи
------

1. ↑  Vogt-Luerssen, Maike; Luerssen, Holger (29 November 2008). „Giangaleazzo Visconti". *Maike's History of Women and the History of Everyday Life*. Blackwood, Australia. Архивирано од изворникот на 2013-08-23. Посетено на 6 November 2010.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 89524548
* LCCN: n82095024
* ISNI: 0000 0001 1683 5115
* GND: 118805479
* SUDOC: 071058974
* BNF: cb155205475 (податоци)
* HDS: 029262

 |

 |
|  |
| --- |
| **Игри на XXXI Олимпијада** |
| Игри на XXXI Олимпијада Лого на Летните олимписки игри 2024 |
| **Град домаќин** | Париз, Франција |
| **Број на држави** |  |
| **Број на спортисти** |  |
| **Број на спортови** | 32 |
| **Број на натпревари** | 329 |
| **Отворање** | 26 јули 2024 |
| **Затворање** | 11 август 2024 |
| **Стадион** | Стад де Франс |
|

**Летни олимписки игри 2024** (француски: *Jeux olympiques d'été de 2024*), официјално **Игри на XXXIII Олимпијада (**француски: *Jeux de la XXXIIIe Olympiade*) - претстојниот олимписки турнир што ќе се одржи од 26 јули до 11 август 2024 година во Париз, Франција.

Откако претходно бил домаќин во 1900 и 1924 година, Париз ќе стане само вториот град што трипати бил домаќин на Летните олимписки игри, заедно со Лондон (1908, 1948 и 2012 година). Олимписките игри во 2024 година исто така ја одбележуваат стогодишнината од Олимписките игри во 1924 година. Франција ќе биде вкупно шести домаќин, сметајќи ги и летните и зимските Олимписки игри.

Освен во Париз и неговите предградија, одредени спортски натпревари ќе се одржат и на други локации. Ракометни натпревари ќе се одржат во Лил, едрење ќе се одржи во Марсеј, сурфање на островот Тахити во Француска Полинезија, додека фудбалски натпревари ќе се одржуваат низ цела Франција. На Олимпијадата во Париз, за прв пат ќе бидат одржани натпревари во брејк-денс.

Наводи
------

1. ↑  Butler, Nick (7. фебруар 2018.). „Paris 2024 to start week earlier than planned after IOC approve date change". *insidethegames.biz*. Посетено на 23. септембар 2019.. Проверете ги датумските вредности во: `|accessdate=, |date=` (help)
2. 1 2  „Paris 2024 focused on creating an innovative Olympic Games for all of France". *olympic.org*. 12. јун 2019. Посетено на 17. фебруар 2020.. Проверете ги датумските вредности во: `|accessdate=, |date=` (help)
3. ↑  „Olimpijske igre 2024. jesu u Parizu, ali JESU i 15.700 kilometara dalje?!". *Мондо*. 12. децембар 2019. Посетено на 17. фебруар 2020.. Проверете ги датумските вредности во: `|accessdate=, |date=` (help)

Надворешни врски
----------------

* Париз 2024 година
* Париз 2024 (МОК)
**Османлиската инвазија на Отранто** претставува воена поход на Османлиското Царство во Апулија, денешна Италија. На 28 јули 1480, година, османлиската флота која броела 128 бродови, од кои 28 галии, пристигнале во близина на градот Неапол во регионот Апулија. Се смета дека оваа флота кон Италија се упатила по Опсадата на Родос. По ова, жителите на околоните места се повлекле кон тврдината, па од 11 август истата година започнале нападите.

Според христијанската историографија, во локалната катедрала биле убиени свештениците. На 12 август, 800 жители кои одбиле да го прифатат исламот биле однесени на ридот Минерва и биле обезглавени. Голем дел од остатоците од овие жртви денеска се чуваат во Катедрала Санта Катерина а Формиело. Овој чин бил остро осуден од страна на Европа. Сепак, турската страна го негира големиот број на погубувања. Бројот на коските според османлиските извори се должел на убиените христијани во текот на битките помеѓу двете страни. И двете страни се согласни дека голем број од месното население било депортирано во Албанија како робови.

Настанот се случил по само 28 години откако паднал Цариград. Во Западна Европа започнало да се размислува околу можниот противнапад врз Османлиите, бидејќи се стравувало главно дека иста судбина може да му се случи и на градот Рим. Така, првичниот план бил направен да папата и месното население да се евакуира во градот. Папа Сикст IV повикал кон крстоносна војна. Неколку град-државаи од Италија, Унгарија и Франција одговориле позитивно на тоа. Сепак, предлогот на папата бил одбиен од страна на Венецијанската Република, главно поради мировниот договор што претходно републиката го имала потпишано со Османлиското Царство.

Во 1481 година, војската била предводена од страна на неаполскиот крал Алфонсо II.

Градот бил ставен под опсада на 1 мај 1481 година. На 3 мај 1481 година, султанот на Османлиското Царство Мехмед II починал, по кое следувал период за превласт на престолот. Ова најверојатно се одразило на османлиското освојување на регионот. Опсадата завршила со започнување на преговори помеѓу двете страни, по кои османлиската војска се повлекла кон Албанија. Сепак, цела османлиска армија не се согласила со отстапувањето на градот, па ја продолжиле опсадата.

Поврзано
--------

* Отрантска Врата
* Список на отомански опсади

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| Османлиско-унгарски војни |
| --- |
|  |
| Поход на Луј I – Тревизо – Кампања на Луј I) – Никопол – Добој – Радкерсбург – Голубац  – Дунав – Смедерево – Сибињ – Железна порта – Долгата кампања – Ниш – Варна – Косово – Белград – Васлуј – Лебово Поле – Крбавско Поле – Отранто - Мохачка битка – Унгарски поход –  – Малата војна (1530-52) – Косег – Будим – Кампањата од 1543 – Егер – Сигетвар – Керестес – Готард  – Виена (1683)– – Будим – Мохачка битка – Сланкамен – Сента – Петроварадин
Поврзано:
*Османлиско-хабсбуршки војни* |

 |
**IEEE 1394** посредник или познат како FireWire на Apple и i.Link на Sony, е посредник кој се користи за комуникација со голема брзина и пренос на податоци во реално време. Најчесто се користи за пренос на дигитален звук и дигитално видео.
FireWire го замени паралелниот SCSI поради пониската цена и едноставноста. Прифатен е како стандарден посредник за пренос на звук и видео (High Definition Audio-Video Network Alliance). Овој конектор се вградува скоро во сите дигитални фотоапарати, видеокамери, iPod уреди и во разни модели на лаптопи.

На FireWire можат да се приклучат до 63 уреди во дрвовидна топологија. Дозволува peer-to-peer комуникација помеѓу два уреди (скенер и печатач), без да црпи од ресурсите на обработувачот или RAM меморијата. Кабелот за FireWire е со 6 жици и може да издржи до 45 вати за еден порт. Со тоа се овозможува некои уреди кои се приклучени на FireWire да не бараат додатно напојување.
Бидејќи е изграден на bus дрвовидна топологија, секој уред кој е приклучен си има свој уникатен број. Како што кажав, може да се приклучат до 63 уреди во дрвовидната топологија. Еден уред во топологијата е прифатен како корен и тој има идентификациски број кој е со највисок приоритет.
Дрвовидна топологија:

Има повеќе стандарди на FireWire.

FireWire 400
------------

Овој стандард е разработен во 1995 година. Дозволува пренос на податоци од 100, 200 или 400 Mb/s (мегабита во секунда) во half-duplex врска (додека едниот предава информација другиот чека па обратно). Должината на кабелот е ограничена до 4.5 метра. Со засилување на сигналот може да се надоврзат едно подруго најмногу 16 кабли. Кабелот на овој стандард е со 6 пина и низ него има напон од 24V-30V (V-волти).

FireWire 800
------------

Стандардот е разработен од Apple во 2003 година. Овој стандард дозволува пренос на податоци до 786 Mb/s во full-duplex врска (и двата уреда истовремено можат да вршат пренос на податоци). Конекторот за FireWire 400 не е ист со конекторот за FireWire 800 стандардот. Со овој стандард може да се користи и оптички кабел со што се овозможува брзина на пренос до 3200 Mb/s, со должина на кабелот до 100 метра.

FireWire S8000
--------------

FireWire 800 поврзувач
Разработен е во 2006 година и дозволува брзина на пренос до 800 Mb/s со користење на обичен RJ45 конектор и категорија 5 кабел. (овој кабел физички изгледа исто како каблите кои се користат за локална мрежа)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа информатичка статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „IEEE 1394" на Ризницата ? |
Изградба на тунелот
**Евротунел** или **Каналски тунел** (француски: *Le tunnel sous la Manche*) — тунел под протокот Ламанш долг 50.5 километри подводен железнички тунел кои ги поврзува Фолкстон, Кент во Англија со Кокел, близу Кале во северна Франција под Ламанш на протокот (теснецот) во Кале. Неговата најниска точка е 75 метри длабочина. Каналскиот тунел го има најдолгиот подводен дел од секој тунел во светот иако Сеикан тунелот во Јапонија е севкупно поголем, на 53.85 km и подлабок на 240 m.

Тунелот има многу брзи Eurostar патувачки возови, Eurotunnel roll-on/roll-off возен транспорт - најдолгиот на светот - и меѓународни железнички товарни возови. Во 1996 Американското друштво на цивилни инженери го препозна тунелот како едно од Седумте светски чуда на модерниот свет.

Идејата за поминувачки тунел датира уште од 1802. Како и да е, евентуалниот успешен проект, организиран од Eurotunnel, започна со градење во 1988 и се отвори во 1994. Проектот направи повеќе од 80% над предвидениот буџет. Од таа конструкција, тунелот се соочи со неколку проблеми. Огнови ја попречија операцијата на тунелот. Илегални имигранти и барачи на засолништа го искористиле тунелот да влезат во Британија (по можност, дури и успешно влегле и пешки без никакво возилно), предизвикувајќи мали дипломатски спорови околу Сенџер кампот за бегалци, кој беше затворен во 2002.

Наводи
------

1. ↑
2. ↑  „архивска копија". Архивирано од изворникот на 2009-08-08. Посетено на 2009-05-28.
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
**Рами Анис** (роден на 18 март 1991 година) е сириски пливач, кој сега живее во Белгија и претставува мал олимписки тим за бегалци (РОТ) под олимпиското знаме, на Летните олимписки игри 2016 година во Рио де Жанеиро. Како што војната го зафатила неговиот роден град Алепо, Анис побегнал во Турција, со чамец во Грција и понатаму во Белгија.

Неговиот вујко Мајад, кој бил сириски репрезентативен пливач, го инспирирал да стане пливач.

Биографија
----------

Бидејќи бомбардирањата и киднапирањата во Алепо зачестиле во 2011 година, Анис морал да го напушти градот. Неговото семејство го испратило да остане кај неговиот постар брат во Истанбул, Турција. Во Истанбул тренирал во спортскиот клуб Галатасарај. Во потрага по шанса да се докаже, Анис ја напуштил Турција со гумен гумен чамец и се упати кон грчкиот остров Самос. На крајот стигнал во Белгија каде што добил азил во декември 2015 година. Денес тој тренира во пливачкиот клуб Кралскиот Гент, а тренер е Карин Вербаувен .

Наводи
------

1. ↑  Предлошка:Цитирај веб
2. ↑  „Rami Anis". *rio2016.com*. International Olympouc Committee. Архивирано од изворникот на 25 August 2016. Посетено на 23 August 2016.
3. ↑  Fahey, Ciaran (18 March 2016). „Swimmer Yusra Mardini hopes to compete at Rio Games for refugee squad in hopes of inspiring other Syrians". *The Toronto Star*. ISSN 0319-0781. Посетено на 19 March 2016.
4. ↑  „Olympic refugee team: Rami Anis's journey from Aleppo to the Rio 2016 Games". Архивирано од изворникот на 2016-08-01.

Надворешни врски
----------------

* Статија за Анис
**Кардиле** е јужно италијанско село и единственото село во Џои, општина во провинцијата Салерно, Кампанија. Во 2009 година селото имало 614 жители.

Историја
--------

Селото е основано во 11 век, околу древна *Лавра Базилијана* наречена „Ла Лаура". Во 1754 година селото било поделено на 3 области: Пиедикардил, во долната страна; Мезокардил, во средината; и Capocardile, во горната страна.

Географија
----------

Кардиле се наоѓа во средината на Чиленто и е дел од неговиот национален парк. Тоа е ридско село што се наоѓа под планините Велоса (943 м) и Темпа дел Боско (908 м), обете дел од јужните Апенини.

Главни знаменитости
-------------------

Некои од знаменитостите на Кардил се:

* Црквата Свети Јован Крстител
* Баронската зграда
* Водопадите на Фиумарела и блиските природни патеки

Личности
--------

* Браќата Ричио, вклучени во бунтовите на Чиленто од 1828 година

Поврзано
--------

* Цилентански дијалект
* Националниот парк Чиленто и Вало ди Дијано

Наводи
------

1. 1 2 3  (на италијански) Historical info about Cardile and village's map
2. ↑  (на италијански) Location of Cilento and Vallo di Diano National Park
3. ↑  The Rebellions of Cilento of 1828 (carboneria.it)
4. ↑  (на италијански) Article about Riccio Brothers (*la Città di Salerno*)

Надворешни врски
----------------

* (на италијански) Cardile official website
* Genetic Park of Cilento and Vallo di Diano Project (Campora, Gioi, Cardile)
Илустрација од *Книгата за градот на дамите*
***Книга за градот на дамите*** (француски: *Le Livre de la Cité des Dames*) — второ и најпознато прозно дело на италијанско–француската авторка Кристина Пизанска, завршено во 1405 година. Пизанска користела француски дијалекти во пишување на книгата, но често употребувала и латинска синтакса и латински јазични правила на францускиот на кој пишувала. Оваа книга бил нејзин формален одговор до популарниот *Роман за розата* од Жан де Мен. Кристина се спротивставила на искажаното мислење за жените од страна на де Мен создавајќи алегоричен град од жени. Таа ги брани жените набројувајќи ги познатите жени низ историјата. Тие дами се „вдомени" во градот, односно во книгата на Кристина. Како што Кристина го создава градот, таа ја користи секоја позната дама не само како градежен материјал за ѕидините на градот или куќите, туку и како поткрепа на нејзината теза. Секоја дама додадена во градот е аргумент плус за жените како важен чинител во општеството. Таа исто така се залага за задолжително образование за жените.

Кристина Пизанска во 1405 ја завршила и *Богатството на градот на дамите* (француски: *Le tresor de la cité des dames de degré en degré*), образовен прирачник наменет за принцезата Маргарита Бургундска. Освен едукација за жените без оглед колку се богати, дава совети и за мажените дами: „Ако таа сака да се однесува одговорно и да биде почитувана од сопругот и средината, треба да биде постојано насмеана." Освен овие две дела, Кристина го напишала и *Разговор со Женан Д′Арк*.

Наводи
------

1. ↑  Forhan, Kate Langdon. *The Political Theory of Chrisine Pizan*. Burlington: Ashgate: 2002. Print. Women and Gender in the Early Mod. World.
2. ↑  Allen, Prudence (2006). *The Concept of Woman. Volume 2: The Early Humanist Reformation, 1250-1500*. стр. 610–658.
3. ↑  Cantor, Norman. The Medieval Reader. p. 230
4. ↑  Willard, Charity C. (1984). *Christine de Pizan: Her Life and Works*. New York: Persea Books. стр. 135.

Надворешни врски
----------------

* „Образувана дама", Boston College Magazine
**Соломија Бобровска** (украински: *Соломія Бобровська*; родена 20 декември 1989 година во градот Ривне) — Украински јавен и политички активист, народен заменик на Украина од 9-то свикување, од 29 август 2019 година, член на парламентарната фракција на политичката партија „Глас", поранешен извршен шеф на Регионалната државна управа на Одеската Област (2016-2017 година).

Од 29 август 2019 година, секретар на Комитетот на Врховната Рада на Украина за надворешна политика и меѓупарламентарна соработка.

Извори
------

* Бобровська Соломія Анатоліївна Архивирано на 31 мај 2018.
* Рівнянка тепер у керівництві Одеської області Архивирано на 1 јуни 2019.
Елса Лаула Ренберг, веројатно ноември 1915 година.
**Елса Лаула Ренберг** (родено Елса Лаула, 29 ноември 1877 година во Тарнаби – 22 јули 1931 година во Броној ) била Самиска активистка и политичарка.

Таа е родена од сточари на ирваси, Ларс Томассон Лаула и Кристина Јозефина Ларсдотер и пораснала во близина на Dikanäs [no]. По завршувањето на школувањето за акушерка во Стокхолм, таа се вратила дома да живее во близина на Диканес. Во 1908 година се омажила за сточарот на ирваси, Томас Ренберг. Заедно, тие се преселиле во Вефсн во Нурлан, Норвешка каде што живееле како сточари на ирваси и имале 6 деца заедно. Елса починала на 54-годишна возраст од туберкулоза во Броној .

„Дали се соочуваме со живот или смрт?
-------------------------------------

Во 1904 година, Ренберг напишала и објавила памфлет од 30 страници на шведски со наслов *Infor lif eller död?* *Sanningsord i de Lappska förhållandena* ( *Дали се соочуваме со живот или смрт?* *Зборови на вистината за ситуацијата на Лапонија* ) што ја прави првата Самијка на која биле објавени нејзините списи. Ова дело дискутира за неколку прашања со кои се соочуваат Сами, како што се нивниот образовен систем, нивното право на глас и нивното право да поседуваат земја. Самискиот национален дух повторно се будел во моментот кога пишувањето било објавено, што го прави особено важно. Ренбург, исто така, ги охрабрува жените Сами да работат и да и помогнат во каузата. Во текот на памфлетот, таа користи внимателно изработена временска реторика за да спроведе отпор кон шведската колонизација.

Во 1904 година, таа го основала Здружението Фатмомака на јужните Сами, кое било првата Самитска активистичка организација. Нејзината цел била да се бори против прашањата околу зголемената државна колонизација и присуството на доселеници на Самиските земји, и да ги реши локалните конфликти на земјата, како и да ја подобри општествената, економската и политичката позиција на Сами. Таа, исто така, била претседателка на организацискиот одбор на првото собрание на Сами од 1917 година во Трондхајм.

Наводи
------

1. ↑  Buhre, Frida; Bjork, Collin (2021-05-27). „Braiding Time: Sami Temporalities for Indigenous Justice". *Rhetoric Society Quarterly*. **51** (3): 227–236. doi:10.1080/02773945.2021.1918515. ISSN 0277-3945.
2. ↑  „архивски примерок". Архивирано од изворникот на 2021-01-18. Посетено на 2021-11-21.

Дополнително читање
-------------------

* Elsa Laula Renberg at Svenskt kvinnobiografiskt lexikon

Надворешни врски
----------------

* Пионерите: Елса Лаула и Карин Стенберг, Првата писателка од Сами
* Елса Лаула Ренберг - мајка на Сами соработка
**Златна папрат** (науч. *Asplenium ceterach*, syn. *Ceterach officinarum*) — вид папрат од семејството на слезенките (*Aspleniaceae*). Се одликува со краток ризом кој продолжува со неколку зелени перјаници.

Овие папрати се застапени во Западна и Средна Европа, вклучувајќи го и Средоземниот регион. Папратот расте на карпи и малтер од камен и тули.

Традиционални начини на употреба
--------------------------------

Тој се користи за правење на инфузии како диуретик.

Услови за растење
-----------------

Папратот расте на карпести ѕидови, особено во алкални предели. Може да расте и до 2.700 м.н.в, исто така расте и на планински места, каде што обично се појавува на сончеви предели.

За разлика од другите папрати, овој вид на прапрат расте во сончеви предели и ако може да расте и без сонце доколку има влажност.

Наводи
------

1. ↑  Christenhusz, M. Bento Elias, R. Dyer, R. Ivanenko, Y. Rouhan, G. Rumsey, F. & Väre, H. (2016). „*Asplenium ceterach*". *Црвен список на загрозени видови*. **2016**: e.T83470465A83470575. Посетено на 31 мај 2021. Занемарен непознатиот параметар `|name-list-style=` (help)CS1-одржување: повеќе имиња: список на автори (link)
2. ↑  „*Златна папрат*". *Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси*. Служба за земојоделско истражување, Министерство за земјоделство на САД. `|access-date=` бара `|url=` (help) (англиски)

* Carrión Vilches, Miguel Ángel (2000). *Helechos de la Región de Murcia*. ISBN 84-699-3093-1.
**Елсалвадорски колон** (шп. colón salvadoreño) — официјална валута на Ел Салвадор од 1892 до 2001 година, кога била земенета со американски долар. Таа е поделена на 100 центави и нејзиниот код е ISO 4217. Валутата беше именувана на шпански познатиот морепловец Кристофер Колумбо, познат како Кристобал Колон шпански.

Моментален симбол
-----------------

Симболот за колонот е  *C*  со две коси црти. Симболот "₡" има Unicode - код точка U + 20A1, и на децимална застапеност 8353. Во HTML тој може да биде внесен како &#8353;. Знакот на колонот не треба да се меша со центите знак (¢), која има код точка U + 00A2 во Уникод (или 162 во децимали), или со ганските цеди знак ₵, која има код точка U + 20B5 во Уникод (или 8373 во децимална).
Сепак, најчесто е на располагање симбол проценти "¢" и често се користи локално за да се одреди колонот во цената ознаки и реклами.

|  |
| --- |
|  |

Монети
------

Колон го замени пезосот на исто ниво, од 1 и 5 центави монети издадени пред 1919 година, и продолжи да се издадава без дизајнерски промени по воведувањето на колон центавите биле воведени заедно со помали сребро 25 центави. И двете беа заменети со никел монети во 1970 година. Во 1974 година, беа воведени никел-месинг 2 и 3 центави монети, проследено со 1 колон монети во 1984 година.

Банкноти
--------

На 31 Август 1934 година, новата банкарска институција се стави во промет на првото семејство на банкноти во историјата на Ел Салвадор. До 1934 година, книжните пари биле издавани од страна на приватни банки. Три банки издавале банкноти,  *Банко Комерцијал Агрикола* ,  *Банко Оцидентал*  и  *Банко Салвадерано*. Тие се издадени во една, пет, десет, дваесет и пет и сто колони, со додавање на две и педесет колони банкноти во 1955 година. Последните 2 колони банкноти датираат од 1976 година и последиот 1 Колон бил издаден во 1982 година, додека банкнотата 200 колони во 1997 година.

El Salvador 10 Colones banknote of 1959.

Банкноти на Колон| Слика | Валута | Главна боја | Опис |
| --- | --- | --- | --- |
| Аверс | Реверс | Аверс | Реверс |
|  | ₡ 1 | Црвена | Кристофер Колумбо | Presa 5 de Noviembre |
|  | ₡ 2 | Магента | Кристофер Колумбо | Колонијална црква во Панчималко |
|  | ₡ 5 | Зелена | Кристофер Колумбо | Palacio Nacional |
|  | ₡ 10 | Сина | Кристофер Колумбо | Volcán de Izalco (Izalco volcano) |
|  | ₡ 25 | Зеленосина (тиркизна) | Кристофер Колумбо | Pirámide de San Andres |
|  | ₡ 50 | Виолетова | Кристофер Колумбо | Lago de Coatepeque |
|  | ₡ 100 | Маслинасто зелена | Кристофер Колумбо | Pirámide del Tazumal |
|  | ₡ 200 | Портокалова | Кристофер Колумбо | Monumento al Divino Salvador del Mundo (Monument to the Divine Savior of the World) |
| Предлошка:Standard banknote table notice |

Наводи
------

* Предлошка:Numis cite SCWC
* Предлошка:Numis cite SCWPM
* Предлошка:Numis cite SCWPM

1. ↑  Currency Symbols
2. ↑  Banknotes of Salvadoran colón. „архивска копија". Архивирано од изворникот на 2011-06-28. Посетено на 2017-04-29.
Координати: 59°13′04″N 10°55′51″E﻿ / ﻿59.21778° СГШ; 10.93083° ИГД﻿ / 59.21778; 10.93083

Глома во рамките на Норвешкаизворутока
Изворот и утоката на Глома

**Глома** (норвешки: *Glomma* или *Glåma*) — најголема и најполноводна река во Норвешка, сместена во јужниот дел на земјата. Долга е 598 км, а сливот зафаќа 13% од територијата на земјата.

Географија
----------

Реката извира во Еурсунд кај Рерус во Јужен Тренделаг и се влева во фјордот Ослофјорд кај градот Фредерикстад. Најважна притока е Ворма, која истекува од езерото Мјеса и ѝ се приклучува на Глома кај Нес. Езерото добива значајно количество вода од реката Логен (Гундбрандалслоген), во која се слеваат водотеците на големата долина Гудбрандсдал и така значајно го зголемуваат обемот на Глома.

Поречието е богато со шуми и руда, а полноводноста овозможува лесен превоз на суровините, и затоа претставува значаен стопански чинител во регионот со векови. Денес кај устието се наоѓаат мошне значајни производствени и обработувачки капацитети, потпомогнати од хидроенергетските поволности и доброто пристаниште.

Во најгорните делови на Гломската Долина (Гломадал), реката оди на надморска височина од 500 м (во Естердален) и малку пониско во Гудбрандсдал. Шумската граница од брези се протега на височина од 900 м во Естердален. Над Рерус, шумата е ограничена на тлото од долината.

При утоката во езерото Ејерен кај Фетсунд, Глома ја образува најголемата внатрешна делта во Европа, достигнувајќи ја спротивната страна на езерото по кратка оска.Реката носи огромни количества наноси, кои се експлоатираат за производство на градежни блокови наменети за темели.

Име
---

Во окрузите Естфол и Аксерсхус, реката е позната под обликот *Glomma*, додека пак во Хедмарк и Јужен Тренелаг, истата се води како *Glåma*, што воедно се чита малку поинаку. Во далечното минато, се нарекувала *Glaumr*, што потекнува од старонордискиот поим *raumr* = „врева, тресок".

По реката се наречени неколку места, како што се Гломдал и Гломос.

Поврзано
--------

* Список на реки во Норвешка
* Географија на Норвешка

Наводи
------

1. ↑  Fullerton, Brian; Williams, Alan F. (1972). *Scandinavia: An Introductory Geography*. New York: Praeger Publishers.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Глома" на Ризницата ? |

* Водич низ Глома (англиски)
* Здружение на граѓани „Пријатели на Глома" Архивирано на 12 септември 2017 г. (норвешки)

Галерија
--------

* Ракавите на глома во езерото ЕјренРакавите на глома во езерото Ејрен
* Глома низ долината АлвдалГлома низ долината Алвдал
* Мост на Глома во ФредерикстадМост на Глома во Фредерикстад
* Утоката на притоката ВормаУтоката на притоката Ворма
* Глома во Елверум зимеГлома во Елверум зиме

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh87001626
* GND: 4251393-5

 |

 |
Фамилијата на **штитоцветните** скриеносеменици, односно ***Apiaceae*** или ***Umbelliferae***, е група на (најчесто) ароматични растенија со шупливи стебла. Тука спаѓа кимот, магдоносот, морковот, кориандерот/цилантрото, копарот, кимот, анасонот, дивиот копар (сминдот), пашканатот, целерот и некои други видови. Ова е голема фамилија со околу 300 родови и повеќе од 3000 видови. Првичното име *Umbelliferae* доаѓа од соцветието кое е во форма на сложен *умбел*, односно штит, збор што има ист корен со *umbrella* (чадор), поради очигледни причини.

Опис
----

Малите цветови се радијално симетрични со 5 мали чашки, 5 венечни и 5 прашници. Фамилијата вклучува неколку високотоксични растенија, како што е кониумот. Многу растенија во оваа фамилија, како дивиот морков, имаат естрогенски својства и се користеле во народната медицина за контрола на раѓањето. Најпознат вид кој се користел за оваа намена е изумрениот џиновски див копар - силфиум.

Оваа фамилија е тесно поврзана со *Araliaceae* и границите помеѓу овие фамилии останува нејасни. Некое скорешни класификациски системи ја вклучуваат *Araliaceae* во проширена *Apiaceae*, но ова не е прифатено од многу научници. Родовите *Hydrocotyle* и *Trachymene*, традиционално сместувани во *Apiaceae*, сега се дел од *Araliaceae*.

Надворешни врски
----------------

* UVSC Herbarium - Apiaceae
* Umbellifer Resource Centre
* Umbellifer Information Server Архивирано на 4 мај 2005 г.
* Family Apiaceae Архивирано на 23 март 2016 г. - Flowers in Israel
* Apiaceae of Chile, by Chileflora

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh88023174
* GND: 4150388-0
* BNF: cb12121455n (податоци)
* NDL: 00570821
* NKC: ph163061

 |

 |
Предлошка:Infobox forest

**Фристон Форест** е шума, лоцирана помеѓу Сифорд и Истбурн во Источен Сасекс. Тој е дел од областа на Националниот парк Саут Даунс. Шумата е управувана од Forestry England и зафаќа површина од 2,79 квадратни километри, или 278,73 хектари.

Историја
--------

Шумата Фристон била засадена во 1930-40-тите од страна на Комисијата за шумарство. Најчестиот вид на засадени дрвја била буката, поради кредата и варовничката почва.

Исто така види
--------------

* Список на шуми во Обединетото Кралство

Референци
---------

1. ↑  „Friston Forest". *Forestry England*. Архивирано од изворникот на 14 May 2021. Посетено на 14 May 2021.
2. ↑  „Friston Forest". *Woodland Trust*. Архивирано од изворникот на 14 May 2021. Посетено на 14 May 2021.
3. ↑  Jones, Richard (20 September 2019). „Day out: Friston Forest, East Sussex". *Countryfile Magazine*. Архивирано од изворникот на 14 May 2021. Посетено на 14 May 2021.
4. ↑   (Report). Отсутно или празно `|title=` (help); `|access-date=` бара `|url=` (help)
**Живко Силјаноски** (9 март 1959

 во Тажево) — политичар од редовите на СДСМ и градоначалник на Општина Македонски Брод. На функцијата стапил по локалните избори во 2017 година, кога победил во првиот круг со освоени 66,46% од вкупните гласови. 

Живко Силјаноски дипломирал на УКИМ - Шумарски факултет, во 1983 година. Во 1984 година се вработил во ЈП "Македонски Шуми" - подружница "Јане Сандански" во Македонски Брод. Од 2000 до 2004 година бил назначен за технички директор а од 2005 до 2006 година како директор на ЈП "Македонски Шуми" - подружница во Македонски Брод. На локалните избори 2013 година бил избран за советник во Советот на Општина Македонски Брод. Во текот на 2017 година повторно бил назначен за директор на ЈП "Македонски Шуми" - подружница Македонски Брод до изборот на градоначалник на локалните избори одржани на 15 октомври 2017 година. Тој е женет и татко е на две деца.

Наводи
------

1. ↑  „архивска копија". Архивирано од изворникот на 2011-12-23. Посетено на 2017-12-02.
**Дарио Панковски** или познат само како **Дарио** (23 јануари 1963

 во Скопје) — македонски поп-пејач и композитор.

Бон-Тон
-------

Дарио Панковски својата музичка кариера ја започнал во 1980 како дел од новоформираната њу-вејв музичка група Бон-Тон. Најпознати хитови од тоа време се: *Добрите девојки*,*Таа Мала Маја* и *Старо Купувам*. Со Бон-Тон, Дарио учествувал на неколку фестивали од кој најзначаен е Макфест.

По распаѓањето на групата, Дарио на неколкупати учествувал на Макфест, како солист.

Миг-21
------

Во 1992 година била формирена групата Дарио и Миг-21. Истата година бил издаден нивниот прв албум насловен како „*Бактерија*". Од овој албум најголеми хитови станале песните: „*Ладна како камен*", „*Косоока*" и „*Викни ме на чај*".

По неколкуте промени во составот на членовите на групата, во 1994 година бил издаден нивниот втор албум насловен како „Фанки саунд". Од овој албум најголеми хитови станале песните: „*Дај да заспијам*", „*Сети се*" и „*Секој сака*". Песната „*Дај да заспијам*", која претставува латино-балада, била прогласена за хит на годината во 1994 година. Во овој период излегла и најпозната песна „*Дупла вотка*" која ги соборила сите рекорди и се задржала долго време на топ листите.

Во 1996 групата била прогласена за најдобра на годината. Во 1998 година се одржале двата големи концерти во Универзална сала со масовна посетеност.

Соло кариера
------------

Дискографија
------------

Со Миг-21:

* Бактерија (1992)
* Фанки саунд (1994)

Соло албуми:

* Исток, запад, север, југ (2001)
* Сите порази и победи (2004)
* Dario - 25 Live (2006)
* Човек без спомени (2008)
* Ако силно посакам... (2016)

### Спотови

| Спот | Година | Режисер |
| --- | --- | --- |
| *Здравје боже* | 1993 | - |
| *Земи се*  | - | - |
| *Дај да заспијам* | - | - |
|  *Се смеам за да не заплачам* | 2004 | - |
|  *Плачела* | 2007 | Дарко Антоновски |
| *Човек без спомени* | 2008 | Дарко Антоновски |
|  *Зборови погрешни* | 2012 | Александар Ристовски-Принц |
| *Има еден град*  | 2015 | Фабрика |
| *Не ми е страв* | 2015 | Фабрика |
|  *Што е мое ќе си дојде* | 2016 | Фабрика |
|  *Со тебе и без тебе*  | 2016 | Фабрика |
|  *Што је моје то че дочи*  | 2018 | Кристијан Габроски,Андреа Панковска |
|

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Дарио Панковски" на Ризницата ? |

* Дискографија
* Дискографија на Дарио Панковски евидентирана од ВБУ Музички Регистар.
Eastern Frontier, Cape of Good Hope, ca 1835Источна граница, Кејп на добра надеж, околу 1835 година
Простории на мисијата, Весливил, Кафрарија (јули 1852 година)
**Кафрарија**, **Кафирија**, or **Кафирленд** беше описното име дадено на југоисточниот дел на она што денес е Источен Кејп на Јужна Африка. Кафрарија, т.е. земјата на Кафирите веќе не е официјална ознака (со терминот „кафир" сега е навредлив расна навреда во Јужна Африка).

Областите сега познати како Кралот Вилијамс Таун и Источен Лондон биле припоени од Британците рано, и затоа биле познати како Британска Кафрарија (подоцна припоена на  Кејп колонија во 1865 година).

Целата преостаната територија Коса надвор од реката Кеи, јужно од планините Дракенсберг и се до границата на Натал, остана независна подолго време и беше позната како Кафрарија. правилно.

Како географски термин подоцна се користел за да ги означи транскејските територии на провинциите Кејп кои ги сочинуваат четирите административни поделби на Transkei, Pondoland, Tembuland и Griqualand East, инкорпорирани во Кејп колонија во различни периоди помеѓу 1879 и 1894 година. Тие имаа вкупна површина од 18.310 km2 и население (1904) од 834.644, од кои 16.777 беа означени како бели од колонијалната влада. Со исклучок на Пондоланд - не сметан пред 1904 година - населението се зголемило од 487.364 во 1891 година на 631.887 во 1904 година..

Наводи
------

1. ↑  Kaffraria
2. ↑  Kaffraria
3. ↑  Kaffraria

Надворешни врски
----------------

* Thunder from a Clear Sky
**Земјотресот во Јушу** се случил на 14 април 2010 година. Според Рихтеровата скала, јачината на земјотресот била 6,9 или 7.1 .Земјотресот се случил во Јушу, во кинеската провинција Чингаи, северозападно од Пекинг, Кина. Замјата започнала да се тресе во 7,49 часот по месно време. Американскиот геолошки институт потврдил дека половина час по првиот земјотрес следеле уште два послаби со магнитуда од 5.2 и 5.3 степени по Рихтер. Кинескиот центар за земјотреси потврдил дека во Јушу на Тибет, каде живеат околу сто илјади луѓе, имало многу уништени објекти.

Според кинеската новинска агенција *Ксинхуа*, околу 2,183 луѓе загинале, а 12,135 биле повредени, 84 исчезнати. Епицентарот бил сместен во селото Рима ((日瑪村),) во близина на границата со Тибет. Епицентарот се наоѓа на околу 30 километри од Гиегу, седиштето на покраината, и на околу 240 километри од Камдо.

Според последните информации (14 април), од земјотресот се урнати над 85% од куќите во близина на епицентарот. Повеќе од 5.000 припадници на армијата им се придружиле на спасувачките екипи во обид да им помогнат на настраданите жители.

Наводи
------

1. ↑  Magnitude 6.9 – SOUTHERN QINGHAI, CHINA Архивирано на 17 април 2010 г. usgs.gov. Retrieved 13 април 2010.
2. ↑  Mw 6.9 SOUTHERN QINGHAI, CHINA emsc-csem.org accessed 14 април 2010
3. 1 2  589 dead, 10,000 injured in 7.1-magnitude quake in China's Qinghai, xinhuanet.com. Retrieved 14 април 2010.
4. ↑
5. ↑  „China earthquake kills hundreds in Qinghai". BBC News. Посетено на 2010-04-14.
6. ↑  „BBC 中文网 - 兩岸三地 - 青海玉樹地震已造成至少400多人死亡". Bbc.co.uk. Посетено на 2010-04-14.
7. ↑  „815 郵政編碼(郵遞區號)查詢 - 郵編庫(繁體)" (кинески). Postcode.jamesqi.com. 2010-02-26. Посетено на 2010-04-14.
8. ↑  „архивска копија". Архивирано од изворникот на 2011-05-13. Посетено на 2010-04-14.
9. ↑  „архивска копија". Архивирано од изворникот на 2010-04-17. Посетено на 2010-04-14.
**Шипка** или **шип** (науч. *Rosa canina*) — вид роза која е широко распространета низ целиот свет. Уште се нарекува „кучешка роза" што е директен превод од научното латинско име (*Rosa Canina*).

Гранче со шипинки
Шипката е повеќегодишна листопадна грмушка, која може да достигне висина од 1 до 5 метри. Расте во секакви предели со умерена контитнентална клима, но забележливо е тоа што грмушките кои растат на поголема надморска висина даваат поголеми плодови, наречени **шипинки**. Младите гранки се покриени со боцки, како и кај другите рози. Цветот е бел или розов, кој дава мали црвени овални плодови по кои шипката е најмногу позната.

Употреба
--------

Плодот од шипка се користи за правење чај, џем и мармалад. Широко е распространет во народната медицина и се користи како универзалeн лек против настинки и 
вируси. Исклучително е богат со витамин Ц и сите производи од шипка се меѓу најдобрите извори за овој витамин.

Плодот може да се конзумира и сиров откако ќе се отстранат боцките и семките од внатрешноста. Боцките може да предизвикаат чешање, или иритација на дигестивниот систем доколку се козумираат во поголеми количини.

Семето од шипката може да се користи за правње масло кое се употребува за козметиката и дерматологијата.

Берба
-----

Плодовите остануваат на дрвото за време на зимата, откако ќе отпаднат лисјата. Може да се бере од есен, па сè до крајот на зимата додека плодот не се исуши. На есен плодовите се уште тврди и содржат повеќе витамин Ц. Понатаму во текот на зимата, после првиот мраз, плодот омекнува.

Шипката во Македонија
---------------------

Шипката може да се најде на сите планини во Македонија. Обично расте на места изложени на сонце, најчесто на јужните падини, надвор од шума, на шумска чистина или покрај пат.

Галерија
--------

* Гранки со шипки во селото ЉубојноГранки со шипки во селото Љубојно
* Грмушка со шипки во селото ДиховоГрмушка со шипки во селото Дихово
* Плодови на шипкаПлодови на шипка
* ПлодПлод

Наводи
------

1. ↑  **шипка** — Дигитален речник на македонскиот јазик
**Шумската јагода** или **ѕуница** (науч. *Fragaria vesca*) — повеќегодишно растение што вирее во дивина ширум северната полутопка.

Сите видови на јагода имаат основен хаплоиден број од 7 хромозоми; *Fragaria vesca* се диплоидни, и со тоа имаат два пара на вакви хромозоми, значи вкупно 14.

Опис
----

Шумската јагода (*Fragariavesca*) е претставник од фамилијата рози *Rosaceaeкоја* брои повеќе од 4800 видови растенија. Тие со повеќегодишни растенија, а најзастапени се на Северната полутопка. Шумската јагода е карактеристична по своите троделни назабени листови и белите цветови. Најчесто се размножува вегетативно со столони, а поретко генеративно од семка. Се одликува со силна пријатна арома на плодовите, а исто така наоѓа примена и во традиционалната медицина како лек против стомачни болки.

### Распространетост

Се среќава на високопланински пасишта, на рабови од шума како и на отворени терени најчесто на засенчени места.

### Подвидови

Постајат низа подвидови и облици:

* *Fragaria vesca* подвид *americana*
* *Fragaria vesca* подвид *bracteata*
	+ *Fragaria vesca* подвид *bracteata* f. *albida*
	+ *Fragaria vesca* подвид *bracteata* f. *bracteata*
	+ *Fragaria vesca* подвид *bracteata* f. *helleri*
* *Fragaria vesca* подвид *californica*
* *Fragaria vesca* подвид *vesca*
	+ *Fragaria vesca* подвид *vesca* f. *alba*
	+ *Fragaria vesca* подвид *vesca* f. *roseiflora*, препознатлива по светлорозовата нијанса на неговите светчиња
	+ *Fragaria vesca* подвид *vesca* f. *semperflorens*

### Одгледување и употреба

Шумската јагода се одгледувала насекаде во Европа пред да биде во голема мера заменета со градинарската јагода (*Fragaria x ananassa* и други хибриди), кои даваат многу поголеми плодови. Плодот на шумската јагода е многу посилен по вкус и арома, и сѐ уште се одгледува во мали количества кои се продаваат на гурмани.

За разлика од највеќето комерцијални сорти на јагоди, шумските јагоди ретко пуштаат надворешни коренчиња, и обично се размножуваат со семки или поделба на растението.

Некои сорти на *F. vesca* даваат зелени, бели или жолти јагоди при зрелост, покрај нормалните црвени јагоди.

*F. vesca* понекогаш се користи во билната медицина; билниот чај од листовите, стеблата и цветовите на ова растение се мисли дека лечи пролив.

Наводи
------

1. ↑  „ѕуница" — Дигитален речник на македонскиот јазик
2. ↑  Национален парк Галичица

Надворешни врски
----------------

* Den Virtuella Floran, шведска страница со добри фотографии од растението (шведски)