recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Хон Дарвин Атапума Уртадо** (шпански: *Jhon Darwin Atapuma Hurtado*; р. 15 јануари 1988

) — колумбиски професионален друмски велосипедист, кој вози за професионалната континентална екипа Кофидис.

По две сезони со Колумбија, Атапума ја напуштил екипата на крајот на сезоната 2013 и му се приклучил на БМЦ Рејсинг Тим за 2014. Во 2015 гофина завршил на 16. место на Џиро д’Италија. Бил вклучен во почетниот состав на екипата за Вуелта а Еспања 2015. Во септември 2016 година, Атапума објавил дека ќе се приклучи на ОАЕ Абу Даби со двегодишен договор од 2017 година.

Достигнувања
------------

2007
6. Краен пласман Вуелта ал Еквадор
1. Етапа 2
1. Етапа 8
2008
1.  Национално друмско првенство
2009
3. Краен пласман Тур де Бос
1. Етапа 3
6. Краен пласман Куп де насионс Вил Сагене
2010
6. Краен пласман Вуелта а Колумбија
8. Краен пласман Трофеу Сидаде да Гварда
9. Краен пласман Тур де л’Авенир
2011
9. Краен пласман Тур де л’Ен
2012
3. Национално друмско првенство
8. Краен пласман Џиро дел Трентино
1. Етапа 4
9. Краен пласман Волта а Португал
10. Краен пласман Вуелта а Колумбија
10. Краен пласман Џиро ди Паданија
2013
1. Етапа 6 Трка околу Полска
6. Краен пласман Трка околу Словенија
7. Краен пласман Трка околу Турција
2014
9. Краен пласман Тур де Сан Луис
2015
1. Етапа 1 (ТТТ) Вуелта а Еспања
7. Краен пласман Волта а Каталуња
2016
1. Етапа 5 Тур де Свис
4. Краен пласман Трка околу Јута
9. Краен пласман Џиро д’Италија
2017
4. Национално друмско првенство
 Награда за борбеност на етапа 18 на Тур де Франс

### Распоред на резултатите на големите трки

| Голема трка | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  **Џиро** | — | 16 | 9 | — | 61 |
|  **Тур** | СО | — | — | 41 | 69 |
|  **Вуелта** | — | 56 | 32 | 20 | — |

СО = се откажал; — = не учествувал

Наводи
------

1. ↑  Бонфоа, Франсоа (29 ноември 2018). „Route - L'effectif de l'équipe Cofidis pour la saison 2019" [Road - The Cofidis squad for the 2019 season]. *Cyclism'Actu* (француски). Swar Agency. Посетено на 10 јануари 2019.
2. ↑  „Atapuma makes his mark on Tour of Poland's first stage". *Cyclingnews.com*. Future plc. 27 јули 2013. Посетено на 28 јули 2013.
3. ↑  „Дарвин Атапума потпиша за БМЦ". *Sky Sports*. BSkyB. 4 септември 2013. Посетено на 7 септември 2013.
4. ↑  „Вуелта а Еспања 2015". *Cycling Fever*. Посетено на 21 август 2015.
5. ↑  „Atapuma leaves BMC to join Project TJ Sport in 2017". *cyclingnews.com*. 19 септември 2016. Посетено на 28 септември 2016.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Дарвин Атапума" на Ризницата ? |

* „Достигнувања на Дарвин Атапума". Cycling Archives.
* „Достигнувања на Дарвин Атапума". Cycling Quotient.
* „Достигнувања на Дарвин Атапума". ProCycling.
* Дарвин Атапума на Твитер
**Гилде** (германски: *Gielde*) — село и поранешна општина во округот Волфенбител во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Од 1 ноември 2013 година е дел од општината Шладен-Верла.

Географија
----------

Гилде се наоѓа на северното подножје на планинскиот масив Харц, сместен помеѓу Финенбург (дел од градот Гослар) на југ и Волфенбител на север; соседни села се Шладен на југоисток и Либенбург на југозапад.

Историја
--------

Алтенроде
Населба со име „Гелити" (*Gelithi*) била првпат спомената во декрет од 953 година и како „Гелите" (*Gelithe*) во 1140 година. Првата парохиска црква веројатно била изградена во текот на служењето на епископот Готхард Хилдесхајмски во почетокот на XII век. Тогаш, областа била дел од средновековното Војводство Саксонија. Остатоците на саксонската тврдина (*Kukeriulenburg*) се видливи на север од денешното село.

Дворецот Алтенроде, кој веројатно бил изграден од камењата на срушениот замок, бил попишан како имот на манастирот Хајнинген од 1306 година. Кога манастирот бил секуларизиран во 1810 година, дворецот станал приватен посед и денес е споменик на културата.

Надворешни врски
----------------

* Гилде на Ризницата ?
* Официјална страница (германски)


|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија за место во Долна Саксонија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Живко Козар** (Скопје, 24 септември 1931

 - Битола, 30 декември 2013

) — македонски карикатурист и долгогодишен соработник на Нова Македонија. Се смета за основоположник на политичката карикатура во Македонија.

Животопис
---------

Козар е роден во Скопје, на 24 септември 1931 година, но по потекло е прилепчанец. По завршувањето на Архитектонскиот факултет тој заминал на студиски патувања низ европските земји. Долги години живеел во Прилеп и како архитект бил директор на Заводот за урбанизам во Прилеп. Откако се пензионирал, се преселил да живее во Битола, каде што продолжил да твори на полето на карикатурата, со која почнл да се занимава од гимназиските денови. Козар првата карикатура ја објавил на 18 ноември 1956 година во дневниот весник „Нова Македонија", на тема и во времето на Суецката криза. Оттогаш објавил илјадници политички карикатури, низ кои ги карикирал светските државници и политичари, творци на политичките настани во светот. Живко Козар никогаш не пројавил посебен интерес за презентирање на своите дела на изложби. За првпат неговите карикатури се претставени во 1978 година на Светската галерија на карикатури во Скопје. Во 1987 година ја отворил својата прва самостојна изложба на политичка карикатура во Клубот на новинарите во Скопје. Починал на 30 декември 2013 во Битола.

Наводи
------

1. ↑  *Почина карикатуристот Живко Козар*[*мртва врска*]
Големиот Крвоток е кружно движење на крвта од левата комора на срцето,преку аортата, другите помали артерии, крвните капилари и вените до десната преткомора.

Бидејќи во левата страна на срцето има оксидирана крв, таа преку комората т.е. преку артеријата аорта излегува, оди до сите органи и ткива и преку вената во десната предкомора се враќа редуцирана крв.

Аортата по излезот од левата комора лачно свиткува надолу, а потоа од неа се одвојуваат помали артерии што носат крв кон главата и во рацете.Оттука покрај ’рбетот аортата продолжува надолу разгранувајќи се на артерии што носат крв во внатрешните органи и во нозете.Сите овие артерии на крај се разгрануваат на капилари преку кои се донесува кислород и хранливи материи на ткивата и клетките.Откако ќе се изврши размена на материите, од капиларите редуцираната крв се собира преку вените.Од главата и горниот дел на телото сите вени се собираат во горната празна вена.Од долниот дел на телото, од нозете и внатрешните органи сите вени се собираат во долната празна вена.Горната и долната празна вена се влеваат во десната преткомора.Така крвта го поминува долгиот пат на големиот крвоток.Потоа започнува повторно малиот крвоток
| Кратна на битовите* п
* р
* у
 |
| --- |
| 

| Десетични |
| --- |
| Вредност  | SI |
| 1000 | кбит | килобит |
| 10002 | Мбит | мегабит |
| 10003 | Гбит | гигабит |
| 10004 | Тбит | терабит |
| 10005 | Пбит | петабит |
| 10006 | Ебит | ексабит |
| 10007 | Збит | зетабит |
| 10008 | Јбит | јотабит |
| 10009 | Рбит | ронабит |
| 100010 | Квбит | кветабит |

 | 

| Двоични |
| --- |
| Вредност  | IEC  | JEDEC  |
| 1024 | Кибит | кибибит | Кбит | Кб | килобит |
| 10242 | Мибит | мебибит | Мбит | Мб | мегабит |
| 10243 | Гибит | гибибит | Гбит | Гб | гигабит |
| 10244 | Тибит | тебибит | — |
| 10245 | Пибит | пебибит | — |
| 10246 | Еибит | ексбибит | — |
| 10247 | Зибит | зебибит | — |
| 10248 | Јибит | јобибит | — |
| — |
| — |

 |
|  |

**Гигабит** е единица за складирање на дигитални податоци со симбол **Gbit** (или **Gb**).

1 гигабит = 109 = 1.000.000.000 бита (еднакво на 125 децимални мегабајти или 122 бинарни мебибајти, како што 8 ***бита*** е еднакво на еден ***бајт***)

Гигабитот е во блиско сродство со единицата гибибит, што е точно еднакво на 230 бита = 1.073.741.824 бита.

Треба да се има предвид дека разликата помеѓу милијарда бита и еден гибибит е поголема од 7%. Ова е доволно голема разлика за да биде економски оправдано капацитетот на извесни класи на мемориски уреди да се изразува во (вистински) гигабити или гигабајти наместо гибибити/гибибајти. RAM и флеш-чиповите обично мора да имаат капацитет кој е квадриран, но други уреди како тврдите дискови не мораат.

Поврзано
--------

* Гигабајт
* Гигабит во секунда
Таксономија на пари, заснована врз „криптовалутите на централната банка" од Мортен Линеман Бех и Родни Гарат
**Дигитална валута** (**дигитални пари**, **електронски пари** или **електронска валута**) е биланс или запис зачуван во дистрибуираната база на податоци на Интернет, во електронска компјутерска база на податоци, во рамките на дигитални податотеки или во картичка со складирана вредност. Примери за дигитални валути вклучуваат криптовалути, виртуелни валути, дигитални валути на централната банка и е-Пари.

Дигиталните валути покажуваат својства слични на другите валути, но немаат физичка форма на банкноти и монети. Немајќи физичка форма, тие овозможуваат скоро моментални трансакции. Обично не се издадени од владино тело, виртуелните валути не се сметаат за законско средство за плаќање и овозможуваат трансфер на сопственост преку државни граници.

Наводи
------

1. ↑  Al-Laham, Mohamad; Al-Tarawneh, Haroon; Abdallat, Najwan (2009). „Development of Electronic Money and Its Impact on the Central Bank Role and Monetary Policy" (PDF). *Issues in Informing Science and Information Technology*. **6**: 339–349. doi:10.28945/1063. Посетено на 12 ноември 2020.
2. ↑  Committee on Payments and Market Infrastructures (November 2015). „Digital Currencies" (PDF). *bis.org*. Bank for International Settlements. Посетено на 12 ноември 2020.
Знаме на Естонската ССР.
**Знамето на Естонската Советска Социјалистичка Република** било усвоено на 6 февруари 1953 година од страна на владата на тогашната Естонска ССР. Било во употреба до 7 август 1990 година кога било заменето со денешното знаме на Естонија.

Дизајн и историја
-----------------

Знамето било со црвена боја и со сино-бели брановидни линии кои го симболизираат Балтичкото Море. Во горниот лев агол се наоѓа златен срп и чекан над кои се наоѓа петокрака.

Пред усвојувањето на ова знаме, од 27 јули 1940 година во употреба било знаме со црвена боја со златен срп и чекан во горниот лев агол над кои стоел натпис на латиница *ENSV* (естонски: *Eesti Nõukogude Sotsialistlik Vabariik*).

Историски знамиња
-----------------

* 1940-1953**1940-1953**

Поврзано
--------

* Знаме на Естонија
* Грб на Естонска ССР

Надворешни врски
----------------

* Знамето на Естонската ССР на FOTW

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија поврзани со Естонија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Знамиња на СССРЗнаме на Сојузот на Советските Социјалистички Републики |
| --- |
|  |
| Советски републики | Азербејџанска ССР  •  Белоруска ССР  •  Грузиска ССР  •  Ерменска ССР  •  Естонска ССР  •  Казашка ССР  •  Киргиска ССР  •  Латвиска ССР  •  Литванска ССР  •  Молдавска ССР  •  Руска СФСР  •  Таџичка ССР  •  Туркменска ССР  •  Узбечка ССР  •  Украинска ССР
 | Знаме на СССР.Знаме на СССР. |
|  |
| Краткотрајни советски републики | Карелофинска ССР (1940-1956)  •  Закавкаска СФСР (1922-1936) |
|  |
| Сојуз на Советските Социјалистички Републики |

 |
**Жан Пол** (роден **Јохан Пол Фридрих Рихтер**; 21 март 1763 - 14 ноември 1825) — германски романтичар, најпознат по неговите хумористични романи и приказни. 
Од 1793 година го користел книжевниот псевдоним Жан Пол. Сите романи кои ги создал во тој период наишле на голем одзив на публиката и на позитивни критики. Најамбициозниот роман „Титан" го објавил во 1801-02. За делата на Жан Пол карактеристична е неправилната структура, фантазијата, љубовта спрема природата, религиозноста и емотивноста.
Рихтер во Вајмар се спријателил со Хердер, но не успеал да се приближи во кругот на Гете и Шилер кои го презирале неговиот пристап кон книжвеноста. Од 1804 година со сопругата живеел среќен и мирен живот во Бајројт.

Надворешни врски
----------------

* Дела од Jean Paul на проектот „Гутенберг" (англиски)
* Дела од или за Жан Пол на Семрежниот архив (германски)

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Жан Пол" на Ризницата ? |
**Диа** (грчки Δία ['ði.a]), исто така локално наречен **Нтја**, е ненаселен остров крај северниот брег на грчкиот остров Крит. Островот е долг 5 км, широк 3 км и се наоѓа приближно 7 наутички милји северно од Хераклион. Административно, Диа е дел од заедницата на Елија во рамките на општинската единица Гувес, општина Херсенисос во Хераклион .

На јужниот брег на Диа има четири залива, кои се (од запад кон исток) Агиос Георгиос, Капари, Панагија (Мадона) и Агриелија. Уште една залив, Агинара, на исток.

Историја
--------

Островот порано бил познат како „ **Стандија"**, со губење на *στήν Δία* во фразата (грчки *на Диа*).

Тоа било главно пристаниште на Крит со векови. Неговите четири јужни залива се користеле како прицврстувачи уште од минојскиот период.

Митологија
----------

Островот изгледа како џиновска гуштер кога се гледа од градот Хераклион. Старогрчката митологија раскажува за голем гуштер кој се обидел да го уништи островот Крит, меѓутоа, Зевс го претворил во камен со гром, со што го создал островот.

Островот е видлив од главниот град на Крит, Хераклион, како што било во времето на Минојците, од Кносос. Поради ова, понекогаш бил идентификуван како остров на кој Тезеј избегал откако го убил Минотаур .

Екосистем
---------

На Диа има голем број заштитени видови од животински свет, вклучувајќи го полжавот Albinaria retusa, гуштер *Podarcis erchardii schiebeli*, дивиот зајак Oryctolagus cuniculus cnossius и средоземниот сокол, познат како *mavropetritis* на грчки јазик. Диа е дел од Европската мрежа на природата (Натура) 2000 и е заштитено ловиште. Исто така, постојат голем број на заштитени растенија како што е Carlina diae .

Античко пристаниште
-------------------

Во 1976 година, Жак Кусто извршил подводни истражувања околу Диа и ги пронашол остатоците од античко пристаниште во водите помеѓу Хераклион и Диа.

Поврзано
--------

* Список на острови во Грција

Наводи
------

1. ↑  T.A.B. Spratt, *Travels and Researches in Crete*, **1**:35 (1865)
2. ↑  O μαυροπετρίτης στη Δία της Κρήτης Greek Ornithological Organisation (Greek)
3. ↑  Δίκτυο Natura 2000 Protected areas

Надворешни врски
----------------

* *Мапа на Стандиа* од Марко Бошини
Подрачјето на Дариенскиот Расцеп помеѓу Панама и Колумбија.
**Дариенски Расцеп** (шпански: *Tapón del Darién*) — прекин на Панамериканскиот автопат, кој се состои од голем дел од непроодно и неразвиенo подрачје од мочуриште и шума во Панама, во рамки на покраината Дариен во Средна Америка и северниот дел на одделот Чоко во Колумбија, во Јужна Америка. Подрачјето кое го опфаќа Дариенскиот Расцеп започнува во Јавиза, Панама и завршува во Турбо, Колумбија, и е долго 106 километри. Изградбата на патишта низ оваа област е скапа и еколошката цена е висока. Политички консензус во корист на изградба на патишта во овој предел не е постигнат.

Во географијата на Дариенскиот Расцеп на колумбиската страна преовледува првенствено од реката делта на реката Атрато, која создава рамно мочуриште со ширина од најмалку 80 км, а половина од тоа е блато. Планинскиот масив Серанија дел Баудо се протега долж колумбискиот Тихоокеански брег и продолжува во Панама. Панамската страна, во остра спротивност, е планинска дождовна шума, а надморската височина на теренот достигнува од 60 м во долините до 1.845 м на највисокиот врв (Серо Такаркуна, во Серанија дел Дариен).

Дариенскиот Расцеп е исто така и подрачје на присуство и активности на марксистичките револуционерни вооружени сили на Колумбија (ФАРК), кои имаат вршено атентати, киднапирања и кршења на човековите права за време на своето децениско востание против колумбиската влада. Востаниците на ФАРК биле присутни и на колумбиската и на панамската страна на границата со Дариенскиот Расцеп.

Поврзано
--------

* Панамска Превлака

Надворешни врски
----------------

* Дариенски Расцеп на Ризницата ?
* Дариенски Расцеп — Википатување (англиски)
***Див брос (Rubia peregrina)***, обичната **дива луда**, е тревен повеќегодишен растителен вид кој припаѓа на семејството на слама и кафе Rubiaceae.

Етимологија
-----------

Името на родот *Rubia* потекнува од латинскиот збор *ruber* што значи „црвено", бидејќи корените на некои видови (главно *Rubia tinctorum*) се користеле уште од античко време како растително црвена боја.

Опис
----

Стеблото е дрвенесто, без влакна, квадратно и достигнува просечно 50-250 см должина. Зимзелените листови се неподвижни, сјајни и кожести. Малите цветови имаат пет ливчиња и се бледо зелено-жолтеникави, околу 5-7 мм во пречник, Цветниот период трае од април до јуни. Хермафродитските цвеќиња се опрашуваат со инсекти ( ентомогамија ). Плодовите се месести зелени бобинки, црни кога зреат, околу 5 мм во пречник.

Распространетост
----------------

Дивиот брос главно е присутен во Средоземна Европа (Португалија, Шпанијa, Франција, Италија, Грција и поранешна Југославија ), во Велика Британија и во Северна Африка.

Живеалиште
----------

Овој плевел отпорен на стрес е типичен за средоземниот пилинг. Расте во грмушки, жива ограда, камени површини и покрај патиштата и патеките. Претпочита суви почви, на надморска височина од 0-1,000 метри надморска височина.

Галерија
--------

* Растение на Rubia peregrinaРастение на *Rubia peregrina*
* Растение на Rubia peregrinaРастение на *Rubia peregrina*
* Цвеќето на Rubia pregerinaЦвеќето на Rubia pregerina
* Плодови на Rubia peregrinaПлодови на *Rubia peregrina*
* Зрели плодови на Rubia peregrinaЗрели плодови на *Rubia peregrina*
* Листови од Rubia peregrinaЛистови од *Rubia peregrina*

Синоними
--------

* *Rubia* anglica Huds. (1762)
* *Rubia angustifolia* L. (1767)
* *Rubia lucida* L. (1767)
* *Rubia bocconii Petagna* ( 1787)
* *Rubia longifolia* Poir.
* *Рубија го располага Хофманс*. & Врска (1824)
* *Rubia requienii* Duby (1830)
* *Rubia dalmatica* Scheele (1844)
* *Rubia angustifolia var. requienii* ( Диби ) Најман (1879)
* *Rubia peregrina var. dalmatica* ( Шиле ) Најман (1879)
* *Rubia peregrina var. Луцида* (Л.) Најман (1879)
* *Rubia peregrina var. раскош* ( Хофманс. & Врска ) Најман (1879)
* *Rubia erratica* Bubani (1899)
* *Rubia reiseri* Halácsy ex Hayek (1930)
* *Rubia peregrina subsp. longifolia* ( Poir. ) О.Болос (1969)
* *Rubia peregrina var. requienii* (Duby) Cardona (1974)
* *Rubia peregrina subsp. requienii* (Duby) Cardona & Sierra (1980)
* *Rubia agostinhoi* Dans. и Силва
* *Rubia peregrina subsp. агостинхои* (Dans. et Silva) Valdés et G.López

Наводи
------

1. 1 2 3 4 5 6  Pignatti S. - Flora d'Italia – Edagricole – 1982. Vol. II, pag. 379
2. ↑  „Anthos". Архивирано од изворникот на 2011-09-14. Посетено на 2022-05-07.
3. ↑  Kew Gardens

* Виртуелен хербариум
* Растенија за иднината
* M. Antonielli, M. Ceccarelli, N. Pocceschi *Rubia peregrina* L.: плевел отпорен на стрес

Надворешни врски
----------------

* Schede di botanica
* Acta planarum
**Дворецот Шандор**(унгарски: *Sándor-palota*) — дворец кој се наоѓа во Будимпешта, Унгарија.

Дворецот е официјалната резиденција на Претседателот на Унгарија, и седиштето на кабинетот на претседателот, и како седиште функционира од 2003 година. Дворецот Шандор е 37-та најголема палата во денешна Унгарија.

Палатата се наоѓа на плоштадот Св. Ѓорѓи во Будим, веднаш северно од комплексот Буда, кој бил поранешна резиденција на кралевите и гувернерите на Унгарија.

Историја
--------

### 19 век

Американскиот претседател Џорџ В. Буш со неговиот унгарски колега Ласло Шојом
Оригиналната палата во неокласичен стил со изградба започнала околу 1803 година, а завршила околу 1806 година. Грофот Винсент Шандор наредил да биде изграден дворецот, според кој е и именуван. Грофот бил филозоф и аристократ во Австроунгарија. Неговиот син Морик Шандор бил попознат во Будимпешта и Виена, како акробатски играч.

Потоа дворецот му припаднал на надвојводата Албрехт, царски гувернер на Унгарија, до неуспешната Унгарска револуција од 1848 година. Потоа палатата и нејзините соседни згради биле користени како владини канцеларии.

### Премиери

Најпрестижниот станар во дворецот бил унгарскиот премиер Ѓула Андраши, кој во 1867 година го доделил за унгарската влада од семејството Палавицини. Подоцна тој добил и сопственост над палатата како свој имот.

Андраши ја реновирал зградата, која во тоа време имала голема потреба од реконструкција, со помош на архитект Миклош Ибл. Тој го реновирал приземјето и го користел како негова канцеларија, додека првиот кат станал негова резиденција.

Во палатата живееле деветнаесет унгарски премиери, при што секој објект се адаптирал по сопствен вкус.

### Уништување во Втората светска војна

Откако Унгарија станала независна во 1919 година, дворецот продолжил да биде дом на премиерот до Втората светска војна. Во 1941 година, за време на војната, Пал Телеки извршил самоубиство во палатата.

Помалку од четири години подоцна, сојузничките авиони го бомбардирале регионот, а зградата останала во урнатини. Иако урнатините не станале жртва на булдожерите, дворецот останал запоставен до Револуциите од 1989 година.

### Реставрација

По промената од комунистичкиот политички систем во Унгарија во 1989 година, и благодарение на еден посветен тим на реставрација, покривот бил подигнат над урнатините и ѕидовите биле изградени. Со текот на годините, дворецот постепено бил изграден и неговата слава му била вратена, а самиот ентериер бил реновиран во 2002 година. Поголемиот дел од мебелот и предметите се копии на оригиналите што биле уништени.

Реставрацијата била спроведена врз основа на оригиналните планови, обновени во 1983 година и деталната историја според современите мапи.

Наводи
------

1. 1 2  „A short history of the Sándor Palace". www.solyomlaszlo.hu. Архивирано од изворникот на 2018-09-30. Посетено на 29 March 2013.
2. ↑  „The History of the Sándor Palace". keh.hu. Посетено на 25 March 2013.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Дворец Шандор" на Ризницата ? |
Кон Двојниот Лак
**Двоен Лак** (англиски: *Double Arch*) — познат споменик на природата во облик на пар природни лакови (природни мостови)—едно од најимпресивните атракции во националниот парк Лакови во Јута, САД. До лаковите се стигнува со кратко пешачење (околу 200 м) од паркиралиштето. На нив нема огради и гелендери и посетителите слободно можат да одат под лаковите или да разгледуваат шетајќи низ нив.

На ова место е снимана почетната свена на филмот „Индијана Џонс и последниот крстоносен поход", во која лаковите накратко се појавуваат. Меѓутоа пештерата прикажана на филмот не постои.

Двоен Лак е создадена на поинаков начин од останатите лакови во паркот. Таа се образувала со водена ерозија од горе, а не од страна, што е потипично.


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија за место во САД е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Гемиџии** — македонска навивачка група од Гостивар основана во 1991 година. Групата навива и ги поддржува КК „Маврово" (порано „Никол Ферт"), ФК „Гостивар" и останатите македонски спортски клубови од Гостивар. Членството на групата е составено исклучиво од Македонци од Гостивар, а името е преземено од познатите македонски солунски атентатори - Гемиџии. Логото на групата е препознатливиот симбол на македонските револуционери вкрстените пиштол и кама врз евангелие со натпис Гемиџии Гостивар. Позабележителни натпревари за оваа група ќе останат натпреварите од финалето на кошаркарската сезона 1999/00 кога КК „Никол Ферт" од Гостивар го победи КК „Работнички" од Скопје и ја освои кошаркарската титула, на овие натпревари салата Младост во Гостивар била преполна дури и со над 300 „Гемиџии". Во поголема бројка Гемиџиите биле најчесто и на натпреварите против албанските спортски клубови од Гостивар и регоналните гостиварски спортски лиги каде што чести биле и инцидентите на натпреварите со албанските клубови. Гемиџиите денес се слабо активна навивачка група, а се во тесна соработка со Војводи Тетово и Чкембари Битола (особено во минатото на дерби натпреварите помеѓу Вардар и Пелистер),а исто така се редовни поддржувачи на Македонската фудбалска репрезентација на западната трибина со своите транспаренти и реквизити.
Поради тоа што во Гостивар во последние години стивнаа спортските клубови особено кошаркарските, во последните години навивачката група Гемиџии од Гостивар e слабо активна.Само се очекува создавање на нова кошаркарска екипа и кам-бек на Гемиџиите.
**Дејвид Ромер** (англиски: *David Romer*) – американски економист.

Образование и кариера
---------------------

Ромер дипломирал на Универзитетот Принстон (*Princeton University*) во 1980 година, а докторирал на МИТ во 1985 година. Својата академска кариера ја започнал на Универзитетот Принстон, каде работел како доцент во периодот 1985-1988, а во 1988 година се преселил на Универзитетот на Калифорнија во Беркли (*University of California at Berkeley*), каде работел како вонреден и редовен професор. Притоа, во периодот 2009-2010 бил главен истражувач при Меѓународниот монетарен фонд.

Поважни публикации
------------------

Romer објавил повеќе трудови во престижните економски списанија, како:

* "The New Keynesian economics and the output-inflation trade-off" (со Laurence Ball и N. Gregory Mankiw), *Brookings Papers of Economic Activity* (1988)
* "Does monetary policy matter? A new test in the spirit of Friedman and Schwartz" (со Christina D. Romer), *NBER Macroeconomics Annual* (1989)
* "Real rigidities and the non-neutrality of money" (со Laurence Ball), *Review of Economic Studies* (1990)
* "A contribution to the empirics of economic growth" (со N. Gregory Mankiw и David N. Weil), *Quarterly Journal of Economics* (1992)
* "Openness and inflation: Theory and evidence", *Quarterly Journal of Economics* (1993)
* "Does trade cause growth?" (со Jeffrey A. Frankel), *American Economic Review* (1999)
* "Federal Reserve information and the behavior of interest rates" (со Christina D. Romer), *American Economic Review* (2000)
* "Keynesian macroeconomics without the LM curve", *Journal of Economic Perspectives* (2000)
* "A new measure of monetary shocks: derivation and implications" (со Christina D. Romer), *American Economic Review* (2004)
* "Do firms maximize? Evidence from professional football", *Journal of Political Economy* (2006)
* "The macroeconomic effects of tax changes: Estimates based on a new measure of fiscal shocks" (со Christina D. Romer), *American Economic Review* (2010)

Исто така, тој е автор на следнава книга:

* *Advance Macroeconomics* (четврто издание), McGraw-Hill, 2012.

Награди и признанија
--------------------

Ромер е член на Националното биро за економски истражувања (*National Bureau of Economic Research*) од 1983 година, а во 2003 станал директор на програмата за монетарна економија (заедно со Кристина Ромер). Во 2006 година бил избран за член на Американската академија на уметностите и науките (*American Academy of Arts and Sciences*), a во 2009 година станал уредник на *Brooking Papers on Economic Activity* (заедно со Justin Wolfers). Во периодот 2007-2010, Ромер бил член на извршниот комитет на Американското економско здружение (*American Economic Association*), а исто така бил дел од уредувачките одбори на неколку списанија што ги издава тоа здружение, како: *American Economic Review* (1996-2002), *AEJ: Macroeconomics* (2007-2013), *AEJ: Economic Policy* (od 2014).

Наводи
------

1. 1 2 3 4  American Economic Association, *Candidates for Office 2015*, August 1, 2014.
Оваа статија се однесува на графитскиот уметник Жан Мишел Баскија. За други поврзани значења видете Баскијат (појаснување).

---

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа биографска статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

Баскијат (1984)
**Жан Мишел Баскија (Баскијат)** или  **Jean-Michel Basquiat**, роден на 22 декември 1960

 во Бруклин, умрен на 12 август 1988

 , е дете на Хаиќанецот Жерар Баскија, и на бруклинската Порториканка Матилд. Различен од сите графити артисти, тој изгрева на поп-арт сцената во САД, во славното друштво на Енди Ворхол.

Баскија (или Баскијат), почнува со испишување на кратки пароли и абревиатури со спреј, по Менхетн. Најчесто среќаван потпис му е SAMO (Same Old Shit), кој како контрапункт на американската мечта и идила, станува негов заштитен знак.

Неговите први дела, комбинација од графити и апстрактно сликање, се појавуваат за првпат во галеријата Lower East Side, тој е забележан од Хенри Гелдцалер (Henry Geldzahler), и брзо прераснува во силен симбол на поп-арт движењето, практикувајки необичен стил проследен со цела редица од херметички симболи, чиј клуч на решавање си бил познат само на авторот.

Работел во подрумско ателје, без прозорци, постојано предозиран со хероин, при што работел без пауза често и по 18 часа.
Многу негови познаници, посетители на ателјето и блиски соработници, краделе негови дела од самото ателје, честопати и недовршени.
Баскија бил единствениот афроамериканец со кој Енди Ворхол некогаш бил пријател. Кога за првпат го видел, кажал „Не пуштајте го тоа обоено момче во моето студио". Но, набрзо се спријателиле и останале блиски до смртта на Ворхол во 1987. Соработувале и меѓусебно си влијаеле како автори.

Баскија умрел од преголема доза на хероин.

Надворешни врски
----------------

* Од улица - до студио (Кратка интерактивна биографија на Баскија за деца)
* Бруклински музеј (ретроспектива на Баскија, вклучувајќи фотографии на уметникот и неговата работа Архивирано на 21 мај 2005 г.
* Артифакти на Баскија Архивирано на 1 мај 2008 г.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 34475421
* LCCN: n85819387
* ISNI: 0000 0001 2127 2943
* GND: 119081334
* SUDOC: 028702727
* BNF: cb12048473h (податоци)
* BIBSYS: 98001058
* ULAN: 500093239
* MusicBrainz: e36ae661-a6c7-426e-90e6-231f1e4868f6
* NLA: 35515287
* NDL: 00656259
* NKC: jn20000700123
* BNE: XX1099284
* CiNii: DA06339749
* RKD: 4893

 |

 |
**Дамчестата барска кокошка** (науч. *Porzana porzana*) е мала крајбрежна птица од семејството блатни кокошки. Ја има во Македонија.

Распространетост
----------------

Распространетост: црвено - гнездење; розово - зимување
Дамчестата барска кокошка има малку нејасен и недоволно истражен опсег. Распростарнета е во умерените делови на Европа и западен Сибир, но се среќава и во Азербејџан, Казахстан и Средна Азија, Иран, Монголија и северозападно од Кина. Во Западна Европа е ретка, но ја има во некои области на Италија и Шпанија. Таа е птица преселница која зимува во Африка и Пакистан.

Опис
----

Дамчестата барска кокошка е долга 19-22,5 см и е малку помала од барската кокошка од која се разликува по краткиот прав клун, жолт со црвена основа. Возрасните имаат претежно кафеави горни делови и синосиви гради. Пердувите им се обрабени со црно и испрскани со бели точки. Имаат зелени нозе со долги прсти и кратка опашка светлокафена одоздола. Младенчињата се слични, но немаат сивосини гради, туку кафени. 
Огласувањето на овие птици, особено во сезоната на парење, е карактеристично ноќе, и звукот на мелодично *уит-уит-уит* може да се слушне на растојание од 1-2 км, а потсетува на капење вода. Тие свиркаат ритмички, околу 60-110 пати во минута. Вон сезоната на парење се тивки и едвај се слуша *тук-тук* звук. Во случај на опасност гласно крештат.

### Размножување

За гнездeње избрираат влажни места или плитка свежа вода со густа вегетација; мочуришта, блата, мали езера, тивка река и сл. Предуслов се изобилство на грмушки или трска, рогозина или други водни растенија. 
Гнездото во вид на чинија е во пречник 15-17 см, високо 5-15 см, и 4,5-7 см длабоко, изградено од свежи растенија и добро маскирано и незабележливо ни од страна, ни одозгора.
Обично имаат едно легло во сезоната, и несат 8-12 јајца, окер или зеленикавоокер, со црвени или кафени дамки. Ги квачат од 18 до 24 дена и двата родитела. Само неколку часа по испилувањето можат да го напуштат гнездото во кое навечер се враќаат. По околу 20 дена почнуваат самостојно да се хранат, а по 35-42 дена сосема се осамостојуваат.

### Исхрана

Овие птици колваат со нивниот клун во калта или плитката вода или ја здогледуваат храната на површината. Главно јадат инсекти и ситни водни животни.

На дамчестата барска кокошка се однесува Договорот за заштита на африканско-евроазиските миграторни водни птици.

Галерија
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* Museum specimenMuseum specimen

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Дамчеста барска кокошка" на Ризницата ? |

Наводи
------

1. ↑  BirdLife International (2012). „*Porzana porzana*". *IUCN Red List. Version 2012.1*. International Union for Conservation of Nature. Посетено на 16 July 2012.
2. ↑  Stanley Cramp, K. E. L. Simmons «The birds of the western Palearctic» vol.2. 1980. Oxford University Press
***Животот на Василиј*** (латински: Vita Basilii; грчки: *Βίος Βασιλείου*) ― анонимен животопис на императорот Василиј I, првиот римски император од македонската династија. Тоа е второто дело од збирката позната како „*Теофанов Продолжувач*" (*Theophanes Continuatus*). Можеби е напишано околу 950 година од внукот на императорот, императорот Константин VII, или можеби од Теодор Дафнопат.

*Животот на Василиј* е панегирик посветен на величањето на Василиј, и неговите лични доблести и неговата добронамерна власт. Иако бил првиот од неговото семејство на престолот, се вели дека има благородничко потекло. Тој е споредуван со античките јунаци, наместо да се споредува со нив. Михаил III, императорот што бил заменет од Василиј, е прикажан како противник на Василиј и „олицетворение на злото".

Под неговото доброќудно владеење, селаните мирно ги обработувале нивите. Се вели дека самиот император, во својство на судија, ги штител сиромашните од неправедните даночни собирачи. Општо земено, службениците, како што се даночниците и особено евнусите, се прикажани негативно. Константин се обидува да го спротивстави владеењето на неговиот дедо со владеењето на таткото на сопруга му и соимператор на Константин, Роман I (920–45), кој не бил од Македонската династија, туку Лекапинец.

Приказот на Василиј во *Животот* е на мудар и праведен владетел, а не на победнички војник. Неговата воена кариера се опишува умерено и неговите порази не се обезличуваат. Меѓутоа, неговите архитектонски подвизи, како што е неговата работа на Големиот константинополски дворец, се детално опишани.

*Животот* бил под влијание на животописите во *Напоредни животописи* на Плутарх, главно онаа на Марк Антониј и веројатно онаа на Нерон, која сега е изгубена. Тој или бил користен како извор од современиот историчар Јосф Генесиј или на друго место стои зад заедничкиот извор, кој сега е изгубен.

Изданија
--------

* Шевченко, Игор, уред. (2011). *Chronographiae quae Theophanis Continuati nomine fertur Liber quo Vita Basilii Imperatoris amplectitur: Recensuit Anglice vertit indicibus instruxit Ihor Ševčenko*. Corpus Fontium Historiae Byzantinae, 42. De Gruyter. doi:10.1515/9783110227390. Вклучува издание на грчки текст, англиски превод и вовед од Сирил Манго.

Наводи
------

1. 1 2 3 4  Kazhdan, Alexander; Cutler, Anthony (1991). „Vita Basilii". Во Kazhdan, Alexander (уред.). *The Oxford Dictionary of Byzantium*. Oxford and New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-504652-8.
2. ↑  Warren Treadgold, *The Middle Byzantine Historians* (Palgrave Macmillan, 2013), стр. 178.
**Животинско** или **анимално** е она што е од животинска природа. *Анимално* е придавка која значи, честопати пејоративно, животинска одлика (на пр. животински нагони, страсти, постапки итн.) или потекло (јадење – јајца, млеко, маст итн.). На човековите животински потреби и склоности им се спротивставуваат духовните потреби. Терминот „анимален магнетизам" (за разлика од физичкичкиот и електричниот магнетизам) означува флуид кој тече од една кон друга личност при хипноза или терапевтски сеанси со загадочно излекување. Под животинска психологија се подразбива „психологија на животни", односно претпоставка дека и животните имаат „психа" (или дури и „душа"), и претпоставки дека механизмите, утврдени кај животните, можат начелно да важат и за луѓето, или да во некој степен и на некој начин изменети, можат да дадат објаснувања за човечкото однесување.

Поврзано
--------

* Анимализам

Наводи
------

* „Оваа статија или дел од оваа статија е изворно преземана од книгата на Иван Видановиќ, „Речник на социјалното работење" со одобрение на авторот.""

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Животот нема правила** (англиски: *The Cider House Rules*) е филм, во режија на Ласе Халстрем. Главните улоги ги толкуваат: Мајкл Кејн и Шарлиз Терон.

Содржина
--------

Хомер Велс е сираче, израснато во домот „Свети Клауд". Откако ќе порасне, тој сака сам да го истражува светот, така што, кога ќе запознае еден млад брачен пар, со нив го напушта домот за сираци. Наеднаш, неговиот живот се менува целосно и тој го запознава светот, исполнет со авантури, опасности, пријателства, љубов и трагедии.

Наводи
------

1. ↑  *Антена*, број 846, 12.9.2014, стр. 24.
2. ↑  „Животот нема правила", *Антена*, број 870, 27.2.2015, стр. 22.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 316752052
* LCCN: n99033541
* GND: 1026990459

 |

 |
**Двобој на Страстите** (шпански: **Duelo de Pasiones**), е една од продукциите на телевизиската куќа Телевиса. Серијата во Мексико започна со прикажување во средината на 2006 година.

Синопсис
--------

Срцето на богатиот земјоделец Алваро Монтељано е обземено од љубомора, откако го чита писмото за кое верува дека било пратено за неговата сопруга Соледад. Во писмото може да се поверува дека Соледад го мами со работникот Хосе и дека неговата ќерка Алина е негова. Без да ги слуша нејзините оправдувања дека е невина, Алваро ја заробува Соледад на плантажата за кафе и одлучува да ја почека Алина да дојде, па и неа да ја затвори. Не помислувајќи на болката која ја чека, Алина живее во среќна врска со Емилио Валтиера, морнар кој во Алина ја пронашол љубовта на неговиот живот. Полна со илузии Алина доаѓа на хациендата и го наоѓа својот татко кој е слеп од омраза и ја брка далеку од себе да живее во пештерата на старата гатачка Луба. Како би го спасила животот на нејзината мајка, Алина престанува да живее во омраза која и ја наметнал нејзиниот татко. Во оваа земја Алина станува Полски цвет. Емилио доаѓа кај Алина на посета, но Алваро му вели дека неговата сопруга и ќерка заминале во странство. Емилио се разочарува, уверен дека љубовта на која Алина се заколнувала била обична лага. После неколку години Емилио го сретнува Полскиот цвет, но не ја препознава неа. Иако го потсетува на Алина, гревот кој сè уште го чувствува го тера на грубост спрема девојката која толку го привлекува. Кога Алваро го уверува дека Алина умрела во несреќа, Емилио прифаќа да се ожени со Полскиот цвет. Меѓутоа, венчавката ја прекинува Алваро, кој не може да дозволи таа да биде среќна. Тој тешко го ранува Емилио, а во црквата доаѓа и Телма, која тврди дека носи дете од Емилио. Телма го присилува свештеникот да ја венча неа со Емилио. Но, Емилио преживува и Алина ќе мора да се бори за неговата љубов против сите интриги на Телма, но и лагите кои ја уништиле нејзината мајка, а татко и го претвориле во најголем непријател.

Улоги
-----

| Глумци | Ликови |
| --- | --- |
| Лудвика Палета | Алина Монтељано |
| Пабло Монтеро | Емилио Валтиера |
| Серхио Гојри | Алваро Монтељано |
| Ерика Буенфил | Соледад Монтељано |
| Фабиола Кампоманес | Телма Кастељо |
| Ана Мартин | Луба |

Двобој на Страстите на Балканот
-------------------------------

Хрватска: ХРТ

Наводи
------

1. ↑  „Duelo de Pasiones" (шпански). filmaffinity.com. Посетено на April 17, 2006.

Надворешни врски
----------------

* Официјално мрежно место Архивирано на 9 септември 2007 г.
* Сериалс.ру Архивирано на 22 септември 2007 г.
**Живојин Балугџић** — дипломат на Кралството Србија и Кралството Југославија.

Животопис
---------

Основно училиште и гимназија завршил во Белград, а потоа започнал со студиите по право, кои ги заршил во Женева. Од Србија емигрирал во 1894 година, поради статијата „Го уривате дворот" објавена во весникот „Народен пријател", што го започнал заедно со Наум Димитријевиќ. Се вратил во Србија по Мајскиот преврат во 1903 година, кога станал секретар на Петар I Караѓорѓевиќ и шеф во Министерството за надвоешни работи. Во 1906 година, бил секретар во српското претставништво во Цариград. Бил конзул во Битола во 1907 година, а од 10 септември 1907 до 8 мај 1909 година бил конзул во Скопје. Се обидел да го смири судирот меѓу двете конзултски и митрополитски струења. На чело на митрополитската струја бил скопскиот владика Викентиј Скопски, кој настојувал од српската дипломатија целосно да го преземе раководењето со револуционерната организација, како и со школството во Македонија. Меѓу 1909 и 1912 година, бил конзул во Солун. Бил дипломатски претставник во Атина, Рим, и Берлин. Се пензионирал во 1935 година, а умрел во 1941 година.

* Извештај од Балугџиќ за четничката дејност во Македонија (Солун, 3 мај 1910) Извештај од Балугџиќ за четничката дејност во Македонија (Солун, 3 мај 1910)
* Телеграма од Балугџиќ до МНР во Ниш за предлогот на руската влада упатен до француската и англиската, да го бараат од Грција во корист на Бугарија појасот од Дојран по линијата меѓу Воден и Негуш до Костур. (Атина, 15 август 1914) Телеграма од Балугџиќ до МНР во Ниш за предлогот на руската влада упатен до француската и англиската, да го бараат од Грција во корист на Бугарија појасот од Дојран по линијата меѓу Воден и Негуш до Костур. (Атина, 15 август 1914)
* ТТелеграма од Балугџиќ до Министерство за надворешни работи во Ниш, поверлива информација од англискиот пратеник дека сојузничката флота добила налог, после бомбардирањето на Дарданелите, да влезе во Цариград. (Атина, 6 февруари 1915) ТТелеграма од Балугџиќ до Министерство за надворешни работи во Ниш, поверлива информација од англискиот пратеник дека сојузничката флота добила налог, после бомбардирањето на Дарданелите, да влезе во Цариград. (Атина, 6 февруари 1915)

Наводи
------

1. 1 2  Биљана Вучетић, Историјски часопис LVII(2008)413-426
2. ↑  М. Станић, Успомене на митрополите са којима сам радио Михаила Г. Ристића, 128.
**Дабовата пеперуга** (*Neozephyrus quercus*) е пеперуга од семејството на пеперуги синци, од видот опашкари. Пеперугата ја има и во Македонија.

Распространетост
----------------

Пеперугата ја има во скоро цела Европа, Северна Африка, Мала Азија и Кавказ.

Подвидови
---------

* *N. quercus interjectus* (Verity, 1919) Италија
* *N. quercus longicaudatus* (Riley, 1921) Турција, Кавказ
* *N. quercus iberica* (Staudinger, 1901) Мароко, Алжир, Иберски Полуостров

Изглед
------

Овие пеперуги може да се видат кога се активно околу дабовите дрва во јули и август. Мажјаците имаат сјајва виолетова боја на горниот дел. Централните делови на крилјата се со кафеава нијанса, а рабовите темни. Женките имаат обратен редослед на боите. Долните страни на крилјата се сивкасти, со црни рабови. Задниот дел има опашки а во нивна близина има портокалови дамки.

Животен циклус
--------------

Јајцата се полагаат единечно, во основата на дабовата пупка. Тие се полагаат доцна во летото, за да може да излезат следната пролет. Зиме јајцата може лесно да се најдат. Гасениците целосно се развиваат во јајцата за период од две до три седмици, но не излегуваат сè до следната пролет. На пролет тие се вгнездуваат во пупките за да се хранат и заштитат. Кога пупките ќе се отворат, тие се кријат и се хранат само ноќе. Овие пеперуги имаат една генерација годишно. Возрасните единки летаат во јули и август.

Галерија
--------

* ЈајцаЈајца
* ГасенијаГасенија
* МажјакМажјак
* Мажјак, долен делМажјак, долен дел
* ЖенкаЖенка
* ПарПар

Наводи
------

1. ↑  Discover Life
2. ↑  Favonius quercus at Butterfly Conservation Armenia
3. ↑  Seitz, A. Seitz, A. ed. Band 1: Abt. 1, *Die Großschmetterlinge des palaearktischen Faunengebietes, Die palaearktischen Tagfalter*, 1909, 379 Seiten, mit 89 kolorierten Tafeln (3470 Figuren) *Оваа статија содржи текст од овој извор, кој е во јавна сопственост.*

Поврзано
--------

* Пеперуги во Македонија

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Purple hairstreak" на Ризницата ? |

* Конзервазија на пеперуги во Ерменија

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Таксонски назнаки | 
* Википодатоци: Q739454
* BOLD: 70735
* Fauna Europaea: 441154
* GBIF: 4535180
* iNaturalist: 480251

 |

 |
**Електрофилната супституција** е супституциска хемиска реакција во која еден електрофил заменува друга група, но обично не секогаш водородна. Електрофилната супституција е карактеристична за ароматичните соединенија. Електрофилната ароматична супституција е важен начин на претставување на функционалните групи во прстенот на бензенот. Друга подреакција на оваа реакција е електрофилната алифатична супституција.

Електрофилна ароматична супституција
------------------------------------

Најважни реакции од овој тип се ароматична нитрација, ароматична халогенација, ароматична сулфонација и ацилатичко-алкилирачките Фридел-Крафцови реакции.

Електрофилна алифатична супституција
------------------------------------

Кај електрофилната супституција во алифатичните соединенија, електрофилот ја заменува функционалната група. Оваа реакција е слична со нуклеофилната алифатична супституција каде реактантот нуклеофил. Двата електрофилни реакциони механизми: **СE1** и **СE2** (**С**упституција, **E**лектрофил) се исто така слични со оние на реакциите SN1 и SN2.

Електрофилни алифатични супституциони реакции се:

* Нитрозација
* Халогенизација на кетони
* Кето-енол тавтомеризам
* Алифатично диазониум спарување
* Јаглеродно внесување меѓу C-H врските.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* GND: 4151949-8

 |

 |
**„Животот е убав"** (италијански: *La vita è bella*) – филм на режисерот Роберто Бенињи (Roberto Benigni) од 1997 година. Автори на сценариото се Винченцо Черами (Vincenzo Cerami) и Роберто Бењини. Главните улоги ги играат: Роберто Бенињи, Николета Браски (Nicoletta Braschi), Џорџо Кантарини (Giorgio Cantarini), Џустино Дурано (Giustino Durano), Серџо Бини Бустрич (Sergio Bini Bustric), Мариса Паредес (Marisa Paredes) и Хорст Бухолц (Horst Buchholz). Иако филмот го прикажува прогонот на Евреите во нацистичките концентрациони логори, сепак режисерот ја обработува темата на оригинален, комичен начин кој ги комбинира чаплиновскиот лик со ликовите од италијанските неореалистички филмови. Филмот освоил три награди „Оскар": за најдобар странски филм, за главна машка улога и за музика.

Синопсис
--------

Во 1930-тите, во Тоскана живее Гвидо (го игра Бенињи), сопственик на мала книжарница. По една случајна средба, тој се вљубува во богатата Дора (ја игра Браски), која е воодушевена од неговата добродушност и духовитост. Поради тоа, таа бега од својата свадба и се мажи за Гвидо со кого добива син, живеејќи сиромашен, но среќен живот. Меѓутоа, по окупацијата на Италија, нацистите ги испраќаат Гвидо и детето во концентрационен логор, а Дора им се придружува, иако таа нема еврејско потекло. Свесен за ужасните услови во логорот, Гвидо решава целата состојба да му ја прикаже на синот како игра во која тој мора да се крие, а за награда ќе добие тенк. Пред доаѓањето на американската војска, нацистите набрзина го напуштаат логорот, но притоа го убиваат Гвидо. Сепак, неговиот син останува жив и американскиет војници го земаат со себе, возејќи го во тенк. Патем, детето ја здогледува мајка си.

Филмот е снимен во Арецо, Тоскана, вклучително и од Badia delle Sante Flora e Lucilla.
Роберто Бенињи доби позитивни критики за неговиот филм и изведба, во која глумеше со неговата сопруга Николета Браши.

Наводи
------







1. ↑  Život je lijep, talijanski film (пристапено на 9.5.2022)