recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Медах** претставува уметнос на раскажување на драматичен начин и често е претставена во исламските земји. Медах го изведува турски традиционален раскажувач. Тој ги прикажува сите ликови пред мала група луѓе најчесто во кафиќ. Медах е регистриран во 2008 година. на Репрезентативната листа на нематеријално културно наследство на човештвото.

Историја
--------

 Медах од времето на Отоманската империја
Медах во турската култура ја обединува традицијата на народните поети озан од предисламскиот период и богатата култура по прифаќањето на исламската религија.  Медах бил особено застапен во Османлиското царство. Еден раскажувач пред помала група на луѓе изведувал перформанс на раскажувања игри со различни ликови. Медах може да користи и реквизити како што се чадор, шамивче или некоја покривка за глава ( капа, шапка ) за јасно да ја сигнализира промената на карактерот. Медах бил вешт во имитирање на различни гласови и имитирање на различни дијалекти. Временски не бил ограничен и се прилагодувал на приказната и интеракцијата со публиката. Квалитетот на самата изведба зависел од атмосферата помеѓу раскажувачот и гледачите, способноста на Медахот да имитира, импровизира, раскажува шеги, кои се однесуваат на современите настани. Општествената и политичката критика честопати биле предмет на цензура.  Најголем процут М*едахот* постигнал во втората половина на 16 век.во Истанбул, во кој тогаш нагло се зголемил бројот на кафеџилници каде што настапувале Медах раскажувачите.  Почетокот и крајот на претставата секогаш биле со вкалупени фрази и клишеа. Потоа раскажувале приказни од постарата турска традиција, понекогаш со нерелигиозни теми и теми од секојдневниот живот. Особено биле популарни љубовните народни приказни на блискоисточните народи. 

### Каде учествувале

Медасите учествувале во кафаните каде што се служело кафе, караван-сараите, базарите, црквите. Најмногу настапувале пред неписмените жители.

Наводи
------

1. 1 2 3  Aykut, Ksenija (2017). *Турски фолклор*. Лапово: Колор прес. стр. 84–86.
2. ↑  „Arts of the Meddah, public storytellers". *Унеско*. Посетено на 1. 7. 2022. Проверете ги датумските вредности во: `|accessdate=` (help)
3. ↑  „MEDDAHLIK VE MEDDAH HİKAYELERİ İLE İLGİLİ ÖNEMLİ BİR ESER"" (PDF). *turkiyatjournal*. Архивирано од изворникот (PDF) на 03. 08. 2021. Посетено на 1. 7. 2022. Проверете ги датумските вредности во: `|accessdate=, |archive-date=` (help)

Надворешни врски
----------------

* Театар Караѓоз

Предлошка:УНЕСКО репрезентативна листа нематеријалног културног наслеђа човеченства
**Динара** (хрватски: *Dinara*) — планина на границата помеѓу Хрватска и Босна и Херцеговина, по која е наречен целиот венец Динариди. Има два значајни врва: Троглав (1.913 м) и истиомениот врв Динара (1.831 м). Второнаведениот врв е највисок во Хрватска и има облик на камена човечка глава. Топографската истакнатост му изнесува 728 м.

Самото име „Динара" е од келтско потекло. Има варовнички карстен состев како и целиот венец наречен по неа.

Големина
--------

Динара се протега од превојот Дерала (965 м) на северозапад до превојот Привија (1.230 м), кој се наоѓа 20 км на југоисток, кајшто почнува планината Камешница. Широка е до 10 км.

Клима
-----

Динара е оддалечена само неколку десетици километри од Јадранското Море, како дел од областа Загора во Далмација, но има многу постудена планинска клима, Со просечна температура од 2 до 4 °C на врвовите, ова е меѓу најстудените места во Хрватска. Има високи просечни врнежи и 1.700-1.900 сончеви часови годишно.

На самата планина нема трајни населби, само бачила на овчарите од блиската долина на реката Цетина.

Туризам
-------

За најпривлечен дел од планината се смета југозападниот масив, долг 6 км и висок до 1700 метри. Погледот на долините под планината е живописен, но нема значаен број на планинари. Исклучок е врвот Ошљак (1.706 м).

Фауна
-----

На Динара живее загрозениот ендемски подвид на глодач — динарската високопланинска полјанка (*Dolomys bogdanovi longipedis*).

Поврзано
--------

* Динариди
* Список на планини во Босна и Херцеговина
* Список на планини во Хрватска

Наводи
------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Динара" на Ризницата ? |

1. ↑  Највисок врв на планината е Троглав во Босна и Херцеговина, но не е највисок во земјата. Истоимениот врв Динара е највисокиот во Хрватска.
2. ↑  *Статистички годишник на Република Хрватска за 2013 г*, стр. 42
3. ↑  Динара — Peakbagger (англиски)
4. ↑  *Статистички годишник на Република Хрватска за 2013 г.*, стр. 36
5. ↑  *Статистички годишник на Република Хрватска за 2013 г.*, стр. 37

* Острошки, Лилјана, уред. (декември 2013). „Статистички годишник на Република Хрватска за 2013 г." (PDF). *Статистички годишник на Република Хрватска*. Загреб: Државен завод за статистика. **45**. ISSN 1334-0638. Посетено на 17 февруари 2014.

Надворешни врски
----------------

* Динара — SummitPost (англиски)
***Голема млечка***
***Голема млечка (*** латински:Lactarius controversus), попозната како **зацрвенета** млечна шапка, е голема габа која личи на инка од родот *Млечки (печурки)*, кои колективно се познати како „млечни шапки". Сите тие испуштаат млечни капки (латекс) од месото и жабрите кога се оштетени. Нема заедничко англиско име.

Таксономија
-----------

Акредитиран кај Кристијан Хендрик Персон, еден од татковците на микологијата.

Опис
----

Се разликува главно по жабрите со розово и розови ознаки на површината на горната страна на шапката, често распоредени во концентрични прстени. Како и другите габи од родот, има ронливо, наместо фиброзно месо, и кога тоа е скршено, габата испушта бела млечна течност. Зрелите примероци се во облик на инка, со откачени жабри и конквексна шапка од 15 до 30 см во пречник. Има цврсто, тврдо месо, а дршката е пократка од плодното тело и е широка.Пулпата е белузлава, густа и кршлива, со благ овошен мирис и прилично остар вкус. Млечниот сок е обилен, бел, не ја менува бојата во воздухот, каустичен Отпечатокот на спори е со кремасто-розова боја.

Големата млечка е слична на неколку бели млечки од родот *Lactifluus*, кои сепак се поврзани само од далечина: *Кравјо виме*, неговиот сестрински вид *Lf. bertillonii*, и Лута млечка*.* На сите Лути млечки им недостасуваат розови жабри и „розени" ознаки на шапките.

 Долната страна, покажувајќи розови жабри.
 Одблиску прикажува розови ознаки на шапката

Распространетост и живеалиште
-----------------------------

Се среќава во Британија и Европа, а обично расте со видовите Врба на гришта и ридови. Тоа е невообичаено. Распространета е и во Северна Америка и расте со јасика, топола и врба.Лесно може да се препознае, поголема е од другите млечки,расте покрај реки,меќу врби и секогаш е изалкана. Пронајдена во шумите со јасика во Сиера Невада и е забележана и во Ново Мексико.

Расте од јули до октомври.

Јадливост
---------

Оваа печурка се смета дека не може да се јаде во западна Европа поради нејзиниот многу остар вкус, но се јаде, па дури и комерцијално се собира во земјите од југоисточна Европа, како Србија и Турција.

### Поврзано

Список на видови Млечки (печурки)

Наводи
------

1. ↑  Roger Phillips (2006). *Mushrooms*. Pan MacMillan. ISBN 0-330-44237-6.
2. ↑  David Arora (1986). *Mushrooms Demystified*. Ten Speed Press. ISBN 0-89815-169-4.
3. ↑  Novakovic, Aleksandra; Karaman, Maja; Milovanovic, Ivan; Belovic, Miona; Raseta, Milena; Radusin, Tanja; Ilic, Nebojsa (January 2015). „Edible mycorrhizal species Lactarius controversus Pers. 1800 as a source of antioxidant and cytotoxic agents". *Hemijska Industrija*. 17(00):17-17 (2): 113–122. doi:10.2298/HEMIND141229017N.
**Клапа** - музичка форма на традиционално а капела пеење со потекло од Далмација, Хрватска. Зборот *клапа* се преведувал како „група пријатели" и ги следел своите корени до црковното пеење на приморскиот брег. Мотивите општо ја славеле љубовта, виното (грозјето), земјата (татковината) и морето. Главни елементи на музиката биле хармонијата и мелодијата, при што ритамот многу ретко бил многу важен. Во 2012 година клапа била впишана во нематеријалното културно наследство на човештвото на УНЕСКО.

Опис
----

Групата клапа се состоела од прв тенор, втор тенор, баритон и бас. Можно било да се удвојат сите гласови освен првиот тенор. Обично бил составен од десетина машки пејачи. Во последно време, женските вокални групи биле доста популарни, но генерално машките и женските групи не се мешале.

Иако клапа била музика капела, понекогаш било можно да се додадат нежна гитара и мандолина (инструмент сличен по изглед и звук на тамбурците). Клапа можела да биде придружена и со клавијатури со синтисајзер, кои обично симулирале ударни инструменти.

Современо
---------

 Клапа с Мора изведувајќи ја нивната песна „ Мижерја "на Евровизија 2013 во Малме
Традицијата на клапа била сè уште многу жива, со компонирани нови песни и одржани фестивали. Фестивалот на далмацискиот Клапас во Омиш бил најпознат музички фестивал и имал долга традиција во клапа музиката. Една од најуспешните групи таму во последно време е Клапа Шуфит, која победила на фестивалот три години по ред 2006-2008 година. Многу млади луѓе од Далмација ја ценеле клапата и редовно ја пееле кога излегувале на јадење или пиење. Не било невообичаено да се слушнело аматерска клапа како пеела по улиците во вечерните часови над храна и вино.

Во 2013 година, Хрватска избрала група клапа да ја претставувала земјата на Изборот за песна на Евровизија 2013 година. Групата клапа се викала Клапа с Мора, од шест изведувачи избрани од маестро Мојмир Чачија од пет постоечки клапа групи, поточно двајца од Кампанел и по еден од Сињ, Цриквеница, Шибеник и Грделин.

Поврзано
--------

* А капела

Наводи
------

1. ↑  John Everett-Heath. "Dalmatia." Concise Dictionary of World Place-Names. Oxford University Press. 2005. Encyclopedia.com
2. ↑  Joško Ćaleta (April 1997). „Klapa Singing, a Traditional Folk Phenomenon of Dalmatia". *Narodna umjetnost: Croatian Journal of Ethnology and Folklore Research*. Zagreb, Croatia: Institute of Ethnology and Folklore Research. **34**. ISSN 0547-2504. Посетено на 2013-02-12.
3. ↑  UNESCO: Klapa multipart singing of Dalmatia, southern Croatia
4. 1 2  Festival of the Dalmatian Klapa in Omis
5. ↑  „Mižerja to be the Croatian entry in Malmö". *eurovision.tv*. eurovision.tv. Посетено на 2013-01-16.
**Едноиграчка игра, самостојна игра** или **синглплеер игра** (англиски: *single-player video game*) — вид на видеоигра каде што само еден играч може да игра. „Едноиграчка игра" е игра којашто може да се игра од само една личност, додека „едноиграчен режим на игра" е еден од можните начини на играње Најраните компјутерски игри, како *Tennis for Two*, *Spacewar!* и *Pong*, биле двоиграчки, а самостојните игри станале популарни малку подоцна. Во 1978 биле направени првите повеќеиграчки (групни) игри, познати како MUD-ови. Во раните 1990-ти се направени многу игри што користат месни мрежи за групниот начин на игра. *Doom* е еден од значајните примери за такви игри.

Главните работи што ги прават едноиграчките игри интересни се добрите приказни, прекрасната графика и реалистичните неиграчки ликови и противници. Меѓу позначајните примери се *Half-Life*, *Doom* и серијата *The Legend of Zelda*. За помалите игри се важни лесноста на учење и достапноста (многу од нив се достапни за играње на разни мрежни места).

Некои игри се дизајнирани за да бидат играни самостојно. Такви игри се умствени игри, како *Tetris*, и игри на улоги со добри приказни.

Огромното мнозинство на современите игри за конзоли и аркадни игри се одредени за да бидат играни самостојно. Некои од нив имаат можност за други начини за играње, со двајца или повеќе играчи (не мора во исто време).

Наводи
------

1. ↑  Oosterhuis, Kas; Feireiss, Lukas (март 2006). *The Architecture Co-laboratory: Game Set and Match II : on Computer Games, Advanced Geometries, and Digital Technologies*. Delft: Delft University of Technology. стр. 180. ISBN 9059730364.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија поврзана со видеоигри е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Синагога Ножик** (полски: *Synagoga Nożyków*) — единствената преживеана еврејска синагога во Варшава, Полска. Таа била изградена во 1898-1902 и била обновена по Втората светска војна. Сè уште е во функција и во моментов во неа се наоѓа седиштето на Варшавската еврејска заедница како и други еврејски организации.

Историја
--------

Пред Втората светска војна, Еврејската заедница Варшава, како една од најголемите еврејски заедници во светот во тоа време, имала над 400 синагоги. Меѓутоа, на крајот на 19 век само две од нив биле како посебни структури, додека останатите биле помали капели поврзани со училишта, болници или приватни домови.

Најраната Кружна синагога во околината на Прага служела на локалната заедница од 1839 година, додека Големата синагога (подигната во 1878 година) била изградена за реформираната заедница. Набргу потоа се појавила потреба да се изгради храм и за православното еврејство. Помеѓу 1898 и 1902 година, Залман Ножик, познат варшавски трговец, и неговата сопруга Рифка, ја финансирале изградбата на храмот.

Зградата била дизајнирана од познатиот архитект од Варшава, Карол Козловски, автор на салата на Варшавската филхармонија. Фасадата е во неороманика, со значајни нео-византиски елементи. Самата зграда е правоаголна, со внатрешна комора поделена на три патеки.

Синагогата била официјално отворена за јавноста на 26 мај 1902 година. Во 1914 година основачите ја донирале на Варшавската еврејска комуна. Во 1923 година зградата била реновирана од страна на Маурики Гродзински. Во септември 1939 синагогата била оштетена за време на воздушни напади. За време на Втората светска војна областа била дел од *малото гето*. По 1941 година Германците ја користеле зградата како штала и депонија.

Реставрација
------------

По војната разрушената зграда била делумно реставрирана и се вратила на Варшавската Еврејска Комуна, но реконструкцијата не започнала до 1983 година. Во моментов таа е отворена за сите верници.

Надворешни врски
----------------

* Синагога Ножик на Ризницата ?
* Nożyk Synagogue in Warsaw at Museum of the History of Polish Jews, Virtual Shtetl
* 
* Photo gallery Архивирано на 7 декември 2017 г.
* More pictures and a short description Архивирано на 11 октомври 2007 г.
Во геометријата, **рамностран многуаголник** е многуаголник чии сите страни се со еднаква должина.

**Рамностран** многуаголник кој е испакнат и опишан (вертикалите му лежат на кружница) е правилен многуаголник.

Рамностран триаголник е триаголник чии страни имаат должина. Сите рамнострани триаголници се слични еден на друг со агли од 60°.

Секој рамностран четириаголник е ромб.

Секој многуаголник со *n*-страни со еднаква должина се смета за рамностран. Не сите рамнострани се испакнати гометриски слики: кај петаголник две соседни страни се пресликуваат во отсечка која ги поврзува свете крајни вертикали.

Надворешни врски
----------------

* Рамностран триаголник со интерактивна анимација (англиски)
Дел од Јулиските Алпи близу Крањска Гора, лето 2004
Поглед на Јулиските Алпи со националниот парк Триглав од планината Мангарт.
**Јулиски Алпи** (словенечки: *Julijske Alpe*, италијански: *Alpi Giulie*) — планински венец, дел од поголемиот комплекс наречен Јужни Варовнички Алпи кој се протега од североисточна Италија до Словенија, каде се издигаат до 2.864 метри надм. височина на врвот Триглав. Именувани се по Јулиј Цезар, кој го основал градот Чивидале дел Фриули (Чедад) на подножјето на овие планини. Голем дел од Јулиските Алпи му припаѓа на националниот парк Триглав.

Најважни врвови на Јулиските Алпи се:

* Триглав 2.864 м
* Монтаж; 2.755 м
* Шкрлатица 2.740 м
* Мангарт 2.679 м
* Виш 2.666 м
* Јаловец 2.645 м
* Разор 2.601 м
* Канин 2.582 м
* Кањавец 2.568 м
* Присојник 2.546 м
* Престрељеник 2.500 м
* Шпик 2.472 м
* Тошц 2.275 м
* Крн 2.244 м

Рунолист на Јулиските Алпи, Словенија

Поврзано
--------

* Јаловец
* Триглав
* Национален парк Триглав

Надворешни врски
----------------

* Јулиски Алпи на Ризницата ?
* За Јулиските Алпи на SummitPost (англиски)

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Венци на Јужните Варовнички Алпи |
| --- |
|  |
| 
* Адамело-Презанела
* Брентски Доломити
* Вичентински Алпи
* Гајлталски Алпи
* Гардски Планини
* Доломити
* Јужни Карнски Алпи
* Јулиски Алпи
* Камничко-савињски Алпи
* Караванки и Похорје
* Карнски Алпи
* Нонсберг
* Ортлерски Алпи
* Собрета-Гавија
* Фјемски Планини

 |  |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* VIAF: 239873704
* GND: 4028982-5
* SUDOC: 027530159
* BNF: cb11955079c (податоци)
* NKC: ge129501

 |

 |

Координати: 46°20′N 13°45′E﻿ / ﻿46.333° СГШ; 13.750° ИГД﻿ / 46.333; 13.750
**Антон Великов**, *псведоним: Алекси Беломорски* (13 мај 1913

 во Драгостин, Неврокопско, Пиринска Македонија — 5 мај 1975

 во Софија, Бугарија) — македонски револуционер, новинар, публицист, член на Македонскиот литературен кружок и член на ВМРО (Обединета).

Животопис
---------

Насловна страна од книгата на Антон Великов "Страници од мојата биографија", издадена во Скопје, 1997 година.
Активно се вклучил во работата на организациите на македонската емиграција во Бугарија меѓу двете светски војни и во годините потоа. Како член на ВМРО (Обединета) учествува во печатењето на нејзините легални и нелегални изданија. Средбите со Вапцаров му дале силен творечки поттик, па и тој станал дел од Македонскиот литературен кружок во период од 1938 до 1941 година. Пред нив настапувал со реферати и свои творби.

Се вклучил во работничкото движење и бил обвинет за илегално печатење на весникот „*Младешка искра"*. Бил ѝ потпретседател на МЛК „Никола Вапцаров" (1945 – 1948 година) и на МЛК на студентите од Пиринска Македонија (1950–1951 година). По Војната е редовен соработник во органот на Македонскиот национален комитет „Македонско знаме" (1945–1946).

Работел како новинар во весникот „*Труд",* од 1948 година па сè до неговото пензионирање во 1958 година. Објавил свои раскази со македонска историска тематика во разни зборници, алманаси, весници и списанија, а издал и пет публицистички книги. Посмртно е објавен неговиот најзначаен труд *„Страници од мојата биографија"* (Скопје, 1997 година).

Поврзано
--------

* Македонски литературен кружок

Наводи
------

1. 1 2 3 4  Киселиновски, д-р Стојан; и др. (2000). *Македонски историски речник*. Скопје: ИНИ. стр. 98. ISBN 9989-624-46-1.
2. 1 2 3 4  „ВЕЛИКОВ, Антон - Македонска Енциклопедија". 2021-10-23. Архивирано од изворникот на 2021-11-19. Посетено на 2021-11-19.
3. 1 2 3 4  *Личности од Македонија*. Скопје: МИ-АН. 2002. стр. 56. ISBN 9989-613-28-1. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)

Надворешни врски
----------------

* Антон Попов и Паскал Паскалевски, Васил Тоциновски
* Едностоен стремеж кон слободна Македонија, Блаже Ристевски
* СТРАНИЦИ ОД МОЈАТА БИОГРАФИЈА

Македонци во Бугарија
**Божидар Митрев Панџаров**, бил бугарски комунист и македонски револуционер со влашко потекло, деец на Комунистичката партија на Бугарија и ВМРО (Обединета)

Животопис
---------

Тој е роден во 1900 година во селото Кономлади, Костурско. Син е на војводата Митре Влаот. По Втората балканска војна војна неговото семејство се преселува во Софија, каде се сместува во населбата Јучбунар. Во 1919 година завршил гимназија. Божидар работил во шеќерната фабрика, каде влегол во Комунистичката партија на Бугарија. Таму станал секретар на VII реонски комитет на БКМС. Од 1922 година до 1925 работил за военската организација на БКП и учествувал во Септемвриското востание како обезбедување на Васил Коларов и Георги Димитров. По неуспехот на востанието е уапсен, а во 1924 година амнестиран. Од истата година сè до 1934 е секретар на ІІІ реонски комитет на БКП во Софија. Бил припадник и на ВМРО (Обединета). Во 1932 година е убиен од терористи на ВМРО.

Извори
------

1. ↑  Енциклопедия България, том 4, Издателство на БАН, София, 1984, стр. 287.
Еварист Галоа
**Еварист Галоа** (француски: *Évariste Galois*; (25 октомври 1811

 - 31 мај 1832

) — француски математичар роден во Бур ла Рен (денес во состав на Париз). Како математичко чудо, уште додека бил во своите тинејџерски години успеал да даде потребен и доволен услов за полиномите (полиномните равенки) да можат да се решат со помош на корените, притоа решавајќи долгорочен математички проблем. Неговата работа претставувала основа за Галоаовата теорија, што претставува главна гранка во апстрактната алгебра, и е гранка на врските на Галоа. Тој бил првиот што го користел зборот „група" како технички поим во математиката за да претстави група на пермутации. Загинал во двобој на дваесетгодишна возраст.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 49225861
* LCCN: n81028328
* ISNI: 0000 0001 0898 3441
* GND: 118537393
* SELIBR: 234939
* SUDOC: 026880075
* BNF: cb11903995k (податоци)
* BIBSYS: 90270677
* MGP: 55176
* NLA: 35084589
* NDL: 00440462
* NKC: jo2002159562
* BNE: XX937010
* CiNii: DA00706246

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Знаме на ФранцијаБиографска икона | *Оваа биографска статија за личност од Франција е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Кристијан Ѓорѓиевски (** 1 август 2003 ) - македонски фудбалер кој игра на позицијата голман. Моментално настапува за екипата на ФК Кожуф Гевгелија.

Животопис
---------

Професионална Кариера
---------------------

**Ѓорѓиевски** настапувал за екипата на ФК Брегалница Штип на 18 годишна возраст го прави своето деби на пријателска средба.

За екипата на ФК Брегалница Штип има неколку неофицијални настапи без постигнат погодок. Во август 2022 година, македонскиот спортски портал Спортска Мрежа Архивирано на 28 март 2023 г. објавува дека Ѓорѓиевкси потпишал Архивирано на 28 март 2023 г. за екипата на ФК Кожуф Гевгелија

Репрезентативна Кариера
-----------------------

Наводи
------

Надворешни Врски
----------------

Информации на transfermarkt.com

Информации на sofascore.com

Информации на rezultati.com (flashscore.com)

Информации на fkbregalnica.mk

1. ↑  „"Кожуф се засили со искусниот Кудијан промовирани уште 4 нови засилувања"". *Спортска Мрежа*. 2022.08.20. Архивирано од изворникот на 2023-03-28. Посетено на 2023-03-28. Проверете ги датумските вредности во: `|date=` (help)
**Лувискиот** е исчезнат јазик од анадолската група на индоевропските јазици. Лувискиот јазик е близок јазик на хетскиот јазик и бил еден од јазиците што биле зборувани од населението Арзава што живееле на запад и југозапад од Хетската Империја. Во постари текстови се најдени записи каде што територијата на населението се нарекувала Лувија. Во подоцнежните векови регионот се нарекува Лидија. 
Лувискиот јазик е или потомок на ликискиот јазик или пак е близок јазик на ликискиот јазик. Исто така се смета дека јазикот бил зборуван во Троја заедно со тирхенскиот јазик. Јазикот бил зборуван на речиси цела територија на Хетската Империја но исто така се зборувал и во северна Сирија особено во градовите Милид и Карчемиш. Јазикот бил поделен на две форми според начинот на пишување и тоа: *клинести лувиски јазик* и *хиероглифски лувиски јазик*.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија поврзана со индоевропските јазици е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Анадолски јазици |
| --- |
|  |
| хетски | хетски јазик | Хетски текст со клинесто писмо. |
|  |
| палајски | палајски јазик |
|  |
| лувиски | ликиски јазик  •  лувиски јазик  •  милиски јазик  •  кариски јазик  •  сидетски јазик  •  писидиски јазик |
|  |
| лидиски | лидиски јазик |
|  |
| *Сите јазици денес се изумрени.* |

 |
**Михаил Шкартов** (познат и како **Мишо Шкартов**; 1 февруари 1883

 во Кавадарци — 25 јуни 1936

 во Софија) — македонски револуционер, велешки војвода и член на Македонската револуционерна организација.

Животопис
---------

Михаил Шкартов е роден во Кавадарци во 1884 година. Завршил VI клас гимназија во Солун. Учителствувал во селото Долно Порој, Демирхисарско и во Кавадарци. Во периодот кога учителствувал во Кавадарци бил избран за член на околинскиот револуционерен комитет на ТМОРО во 1904 година. Истата година станал нелегален и дејствувал како четник под раководство на војводата Добри Даскалов, а подоцна и во четата на Јане Сандански. Учествувал во поход кон Цариград 1908 година предводен од Јане Сандански како поддршка на Младотурската револуција.

По 1910 година повторно дејствувал како војвода во Велешко. Бил еден од главните организатори на Тиквешкото востание во 1913 година. По Првата светска војна во 1920 година бил избран за раководител на Солунскиот револуционерен округ, и бил избран за окружен војвода. Во 1924 година бил назначен за тиквешки околински војвода. Бил еден од делегатите на Шестиот конгрес на Организацијата во 1925 година. По поделбата во Организацијата во 1928 година со својата чета застанал на протогеровистичката ВМРО. Во 1930 година се зачленил во ВМРО (обединета) и бил избран за член на Централниот комитет. Во 1931 година, по наредба на Ванчо Михајлов и ветување дека ќе биде поштеден неговиот живот, се повлекол од револуционерна дејност.

Починал во Софија, Бугарија.

Наводи
------

1. ↑  Ристовски, Блаже, уред. (2009). „*Шкартов*". *Македонска енциклопедија*. , книга II (М-Ш). Скопје: МАНУ. стр. 1654. Text "series
" ignored (help)
2. ↑  Енциклопедија ВМРО, Скопје, 2015, стр. 362
**Лавандата** е одлично средство за заштита од болести и инфекции. Може да се користи како хемиско средство за дезинфекција, антибиотик и како антивирусен лек.

Потекло
-------

Додека чумата се ширела низ Европа во средниот и во 17 век, била забележана една чудна појава. Работниците кои користеле етерично масло од лаванда и оние кои работеле на полиња со лаванда не биле погодени од лошата болест. Она што ги заштитило била токму лавандата која го зајакнува имунитетот и делува како моќен бактерицид. Кога човек е во близина на лаванда таа природно го стимулира неговиот имунолошки систем, кој потоа поефикасно го штити од напади на вируси и бактерии.

Лавандата може да се користи и како моќно средство за дезинфекција: до Првата светска војна со лаванда се стерилизирале површини и болничка опрема, а ја ставале и на раните, исто така може да се користи и како силен антисептик за исекотини, изгореници, убоди и други повреди на кожата.

Повеќенаменска билка
--------------------

Покрај тоа што директно ги напаѓа бактериите и вирусите, го стимулира производството на бели крвни клетки кои го штитат телото од паразити. Лавандата не создава резистентни соеви на бактерии, како што прават антибиотиците.

### Лаванда-природна билка против стрес и несоница

Истражувањата на германските и француските лекари покажале дека лавандата помага полесно да се заспие. Тие ја препорачуваат оваа билка при нервоза, вознемиреност, депресија. Смирувачкото дејство на нервниот систем се должи на етеричните масла, кои се олободуваат во топлата вода, така што кожата може да ги впие. Покрај тоа, и самата топла вода делува смирувачки и ја подобрува циркулацијата во телото.

### Лавандата може и да се консумира

Лавандата веќе долго време се наоѓа на полиците со зачини во Франција, а чајот од лаванда го стимулира и зајакнува имунолошкиот систем, особено за време на стрес или болест.

### Испарување на лаванда

Етеричното масло од лаванда може да се користи во купка, да се нанесува на кожата (разредено!), да се стави на облека или само да се вдишува. Исто така, може да се користи и како миризливо масло и да се распрска по просторијата – освен што ја прави просторијата помиризлива, таа ќе ги контролира и бактериите во воздухот.

Не се препорачува да се проголта етерично масло, бидејќи тоа обично се меша со лак за да се добие жолта боја. Вистинското масло е речиси проѕирно, па како такво побарајте го во продавниците.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија од областа на ботаниката е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85075112
* NDL: 00577234
* NKC: ph961525

 |

 |
**Лавиринт** е форма на квиз кој е емитуван на Радио-телевизија Србија во недела од 16 часот. Првата сезона започнала да се емитува на 22 ноември 2015 година.

Правила на квизот
-----------------

Целта на натпреварувачите е успешно да излезат од лавиринтот за 12 минути. Лавиринтот се состои од неколку простории со два излеза. Натпреварувачот одговара на 3 прашања во секоја просторија: првото носи 10.000 динари, второто 20.000 динари, а третото 30.000 динари. Доколку натпреварувачот освои сума од повеќе од 30.000 динари, тој го обезбедува својот премин на следното ниво. Ако се работи за сума од точно 30.000 динари, натпреварувачот има можност да избере врата: црвена или зелена, каде што црвената врата го држи на исто ниво, а зелената води до следното. Сума помала од 30.000 динари го одржува на исто ниво. По седмата просторија натпреварувачите ги чека креаторот и чувар на лавиринтот, Урош Петровиќ, кој го поставува последното, одлучувачко прашање „на кое мал број луѓе можат точно да одговорат за кратко време". Погрешниот одговор „го држи натпреварувачот во лавиринтот засекогаш", додека точниот одговор го ослободува од лавиринтот со освоената сума на пари. Најголем дел од прашањата на натпреварувачот во овој квиз ги поставуваат познати личности од јавниот живот, но и историски и митски личности кои во квизот ги играат костимирани глумци. Натпреварувачите немаат никаков вид на помош, единствено што имаат на располагање е сопственото знаење. По натпреварот, креаторот на квизот, Урош Петровиќ, долгогодишниот претседател на Менса, им поставува посебно прашање на гледачите и им дава време да размислат до следната епизода.

Сезони
------

Квизот успешно се емитувал три сезони и се здобил со популарност во одредени кругови.

* **Првата сезона** имала 10 епизоди ( 2015 - 2016 )
* **Втора сезона** - ( 2016 - 2017 )
* **Трета сезона** - ( 2017 )

Глумци
------

* Стефан Ковачевиќ ( 2015 - 2017 )
* Ивана Станчев ( 2015 - 2017 )
* Петар Кокиновиќ ( 2016 - 2017 )
* Сандра Видовиќ - Мистичност
* Дејан Пантелиќ - Ди-Џеј Деки

Гости на квизот
---------------

Во квизот гостуваа многу познати личности. Некои од нив се:

* Емир Бекриќ
* Оливер Млакар
* Миња Субота
* Алиса Мариќ
* Јован Мемедовиќ
* Рада Ѓуричин
* Саша Илиќ
* Богдан Обрадовиќ
* Иван Ивановиќ
* Живорад Николиќ
* Сандра Перовиќ
* Срѓан Јовановиќ
* Никола Којо
* Милорад Милинковиќ
* Ненад Гладиќ
* Драган Великиќ
* Марија Вељковиќ Миловановиќ
* Воја Анитиќ
* Слободан Шаренац
* Игор Блажевиќ
* Зефирино Грази
* Дианго Фереза
* Влада Пановиќ
* Мишко Кораќ
* Рада Ѓуриќ
* Весна Манојловиќ
* Наташа Ковачевиќ
* Соња Калајиќ
* Владимир Јелиќ
* Исак Асиел
* Јован Радовановиќ
* Неле Карајлиќ
* Милорад Капор
* Никола Петричиќ Ричи

Наводи
------

1. ↑  „Програмска шема РТС-а". 2. 8. 2023. Проверете ги датумските вредности во: `|date=` (help)
2. ↑  Прво емитовање квиза.
3. ↑  Друга сезона.
4. ↑  Трећа сезона.

Надворешни врски
----------------

* Официјална веб-страница на РТС
* РТС забавна програма-официјален канал
гравура (1888) на која е прикажан патник како се лизга под небото на работ на рамната земја: „Средновековен мисионер вели дека ја нашол точката каде што се спојуваат небото и земјата".
**Небосвод** или **небесен свод** - небото над хоризонтот, отворено од сите страни, во вид на свод (купола). Од физичка гледна точка, небото е образувано од дел од сферичната атмосфера на Земјата, која свети под влијание на космичкото зрачење.

Историја
--------

Старите Евреи, како и сите древни народи од Блискиот Исток, верувале дека небото е цврст свод со Сонцето, Месечината, планетите и ѕвездите вградени во него.[12] Околу IV до III век пр. н. е. Грците, под влијание на Аристотел, кој тврдел дека небесата морала да биде совршена и дека сферата е идеална геометриска фигура, го замениле ова за сферична Земја опкружена со цврсти сфери. Ова станало доминантен модел во класичниот и средновековниот поглед на светот, па дури и кога Коперник го поставил Сонцето во центарот на системот, тој вклучил надворешна сфера што ги држела ѕвездите (и со тоа што земјата се врти секојдневно околу својата оска дозволил небосводот да биде целосно неподвижен). Проучувањата на Тихо Брахе за новата од 1572 г. и кометата од 1577 г. биле првите големи предизвици за идејата дека орбите постоеле како цврсти, нераспадливи, материјални предмети,[13] и во 1584 г. Џордано Бруно предложил космологија без небосвод - бесконечна вселена во кои ѕвездите се всушност сонца со свои планетарни системи.[14] Откако Галилео почнал да користи телескоп за да го испита небото, станало потешко да се тврди дека небесата се совршени, како што барала аристотеловата филозофија, и до 1630 г. замислата за цврсти сфери повеќе не била доминантна.[13]

Наводи
------

1. ↑  „небосвод" — Дигитален речник на македонскиот јазик

Надворешни врски
----------------
**Steam** (се чита: *Стим)* — интернет-заснована дигитална дистрибуција,мултиплеер и социјално-вмрежана платформа развиена од страна на Valeve Corporation. Steam овозможува на корисникот инсталација и автоматско ажурирање на игри на повеќе компјутери и комуникациона заедница како листа од пријатели групи, облак зачувување и in-game "глас" и чат разговори. Софтверот обезбедува слободно користење на апликациониот програmски интерфејс (API) наречен Steamworks, кој програмерите можат да интегрираат број на функции во Steam,вклучувајќи вмрежување и matchmaking,микро-трансакции итн.

Иако првично Steam е развиен за користење на Microsoft Windows, може да се користи и на верзиите на OS X и Linux, како и со ограничена финкција на верзијата за PlayStation 3 конзолата која исто така е развиена. Постоии и апликација за iOS и Android, но само за разговор и купување на Steam.

Почнувајќи од јануари 2014 година,со вкупно 3000 игри кој се достапни преку Steam има 75 милиони активни корисници.

Наводи
------

1. ↑  „Steam Client Released". Valve Corporation. September 12, 2003. Посетено на October 23, 2011.
2. ↑  „Welcome To Steamworks". Valve. Посетено на 7 June 2014.
3. ↑  „Valve to Deliver Steam & Source on the Mac". Valve Corporation. March 8, 2010. Посетено на March 8, 2010.
4. ↑  „News – Steam for Linux Now Available".
5. ↑  „Portal 2 PS3, Steam cross-platform play". Eurogamer. January 18, 2011.
6. ↑  Schreier, Jason (September 23, 2013). „Valve Announces Steam OS". Kotaku. Посетено на November 6, 2013.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Steam" на Ризницата ? |

* Матична страница
* Steamworks — Steamworks information
* The Steam Community — web access to Steam's social network
* Valve Developer Community/Steam — Steam category on the official VDC wiki
**Александар Алексов Маринов** (26 февруари 1914

 во Дебар ― 13 ноември 1944

 во Скопје) — македонски партизан, револуционер, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

Животопис
---------

Произлегува од сиромашно градско, занаетчиско семејство. Откако завршил основно училиште, за да мy помогне на семејството, уште на четиринаесет години стапил на работа како чирак во трговијата. Се запишал во трговското училиште и со успех го завршил. Во почетокот на 1942 година се преселил во Скопје и се вработил како трговски работник. Набргу се вклучил во народноослободителното движење. По отслужувањето на воениот рок, извесно време живеел во родниот град, а потоа пак се вратил во Скопје. Тука повторно се поврзал со народноослободителното движење. Извесно време бил на работа во рудникот Штрпце од каде како заднински работник со група другари организирал испраќање на материјална помош за Шарпланинскиот одред. На 13 ноември 1944 година Скопје било ослободено. На пат за ослободениот главен град на Македонија заедно со уште тројца другари бил фатен и убиен од балистички банди.

Наводи
------

1. 1 2  *Беа, загинаа, останаа*. Скопје: Историски Архив. 1969. стр. 88. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
Макс Ернст
**Макс Ернст** бил германски вајар и сликар; соосновач на дадаизмот и надреалиѕам.
Ернст (1891 - 1976), самоук сликар од Брил во близина на Келн, најпрво студирал на „Факултетот за Писма" во Бон од 1909 -1911 г. Се заинтересирал за најновите дела на Пикасо, Чирица, Макеа и експресионизмот кој тогаш бил тренд меѓу млади германски сликари. Меѓутоа, Дадаизмот имал многу поголемо влијание на него. 1914 година во Келн Макс Ернст ја запознал Ханса Арпа кој бил еден од основачите на прва Дада група во Цирих. Заедно со Бааргалд ја соѕдале групата Дада во Келн, а под покровителство на Бретон, изложбата на делата на Ернст е одржана во Париз. Со Арп направил колаж наречен фатагага(изработка на газометриски слики) кои го најавиле надреализмот. По последната изложба во Келн, групата била затворена од страна на полицијата, а Ернст отишол во Париз, каде што учествувал во надреални настани. Во 1921 година, конечно се преселил во Париз и станал еден од активните надреалистички луѓе кои вклучувале поети како Андре Бретон, Пол Елуард, Луј Арагон, Филип Супаул, Роберт Денос и Рене Кревел, кои ги преѕентирале во еден од неговите платна, во друштво на Рафаел и Достоевски.

|  |  |
| --- | --- |
| Знаме на ГерманијаБиографска икона | *Оваа биографска статија за личност од Германија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
Уништен мост на реката Јармук
**Јармук** е река на Блискиот Исток. Најголемата притока на реката Јордан. Една од ретките реки што не се сушат во областа. Должина - 70 км[]. Годишниот проток на реката во просек изнесува 460 милиони м³.[]

Јармук ја формира границата меѓу Израел и Јордан поблиску во долината Јордан, а исто така и меѓу Сирија и Јордан понатаму возводно.

Потеклото е во јужна Сирија. Бреговите на реката се претежно стрмни. На сливот на реката Јармук во Јордан, во 1932 година била изградена хидроцентралата Нахараим [נהריים] , која работела до 1948 година.

На бреговите на оваа река, на 20 август 636 година се случила битката кај Јармук, во која муслиманите им нанеле решавачки пораз на византиските трупи во борбата за Сирија и Палестина.

Наводи
------

1. ↑  „זכרונות מנהריים: סיפור 'מחשמל' על גבורה וציונות" (хебрејски). Ynet. 2012-07-20. Архивирано од изворникот на 2012-07-23. Посетено на 2012-07-20. Занемарен непознатиот параметар `|dead-url=` (help) (Надав Ман, «Воспоминания о Нахараим: „электризующий" рассказ о героизме и сионизме»)
2. ↑  „Период Галута. Первый мусульманский период в Палестине. Алекс Луговской". Архивирано од изворникот на 2009-04-15. Посетено на 2010-10-11. Занемарен непознатиот параметар `|dead-url=` (help)
Една од групата на седумте мориња
Средновековната европска и арапска книжевност често ги спомнувала **Седумте мориња**. На кое море притоа се мислело зависи од контекстот. „Седум мориња" биле општа фраза во многуте древни книжевности пред да ја преземале Грците и Римјаните; првпат се спомнуваат во преводот на една Енхедуана химна Инана (Химна 8), напишана околу 2300. п.н.е. во Сумер. Бројот седум во многу традиции и сам ја поседувал сопствената древна магија. „Седум" како неодреден број долго бил синоним за „неколку", како во грчките Седум мориња. Во грчката и западната култура, „седум" мориња се менувале со времето, варирајќи во зависност од делот на светот и периодот на времето. Меѓутоа, обично бројот седум се користел за следните единаесет водени површина:

* Јадранско Море
* Егејско Море
* Арапско Море
* Црно Море
* Касписко Море
* Индиски Океан
* Ирско Море
* Средоземно Море
* Северно Море
* Персиски Залив
* Црвено Море

Други групи на мориња
---------------------

Наводи
------

1. ↑  Meador, Betty De Shong, translator and editor (2001). *Inanna, Lady of Largest Heart: Poems of the Sumerian High*. University of Texas. ISBN 978-0-292-75242-9.
2. ↑  Hopkins, E. Washburn (1923). *Origin and Evolution of Religion*. Архивирано од изворникот на 15 февруари 2008. Посетено на 16 февруари 2008.
**Рина Усикова** (11 март 1933

 во Москва — 14 ноември 2018

) — еден од најголемите афирматори на македонскиот јазик во Руската Федерација и во светот.

Рина Павловна Усикова е родена во 1933 година во Москва. Авторка е на повеќе од 100 научни публикации и уметнички преводи од македонски на руски јазик, меѓу кои најзначајни се:

1. Македонски јазик - Граматички особености на западнословенските и јужнословенските јазици (Москва 1997),
2. Македонски јазик (Скопје 1985),
3. Македонско - руски речник во три тома (Скопје 1997),
4. Македонски јазик - Основи на балканската лингвистика, втор дел и Словенски јазици (1998),
5. Граматика на македонскиот литературен јазик (Москва 2003),
6. Македонско - руски речник со 40,000 единици (Москва 2003).

Детството го поминала во ужасите на втората светска војна. Во 1950 г. се запишала на државниот универзитет во Москва М.В.Ломоносов, на катедрата за славистика, на одделението за бугарска филологија. Во 1965 год ја брани кандидатската (магистерска) теза **"Морфологија на именките и глаголите во современиот македонски литературен јазик"**, под менторство на професорот С. Б. Бернштејн. Во 1993 г. доаѓа во Република Македонија како лектор по руски јазик на катедрата за славистика. Тогаш МАНУ ја избира за дописен член, а воедно е прогласена и за почесен професор на универзитетот Св. Кирил и Методиј - Скопје. Во 2005 година ја брани докторската дисертација од севкупноста на нејзините досегашни трудови.

Наводи
------

1. ↑  „Усикова Рина Павловна" (руски). Московски државен универзитет Ломоносов. Посетено на 2016-03-30.
Макс Регер
**Макс Регер** (19 март 1873

 - 11 мај 1916

)
**Макс Регер** (19 март 1873

 - 11 мај 1916

), германски композитор, пијанист и музички педагог, претставник на доцниот романтизам.

Живот
-----

Роден е во Бранд, Кралство Баварија. Студирал музика во Минхен и Висбаден со Хуго Рајман. Од 1907 тој работи во Лајпциг, каде што бил директор на универзитетот до 1908 и професор по компонирање на конверзаториумот сè до неговата смрт.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа биографска статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 34644344
* LCCN: n79108398
* ISNI: 0000 0001 1024 7128
* GND: 118598988
* SELIBR: 86459
* SUDOC: 02987260X
* BNF: cb13898881s (податоци)
* BIBSYS: 90051741
* MusicBrainz: 51f5d4c3-c69a-4203-9281-d585e32aa7ef
* NLA: 36222779
* NDL: 00525468
* NKC: jn20000604597
* BNE: XX1080583
* CiNii: DA06574272

 |

 |
Шатор на УНИЦЕФ во Судан
**Фондот за деца при Обединетите Нации** (на англиски: *United Nations Children's Fund*) или **УНИЦЕФ** (*UNICEF*) е основан на 11 декември 1946 година од страна на Генералното собрание на Обединетите Нации. До 1956, името му било **Меѓународен фонд за деца при Обединетите Нации за итни состојби** (*United Nations International Children's Emergency Fund*, скр. *UNICEF*) од каде што сѐ уште го носи акронимот УНИЦЕФ. Седиштето на УНИЦЕФ се наоѓа во Њујорк, и тој обезбедува долгорочна хуманитарна и развојна помош на децата и мајките од земјите во развој. УНИЦЕФ е доброволно финансирана агенција, која се потпира на донации од владите и приватните дарители. Неговите програми ги нагласуваат развојните услуги што го унапредуваат здравјето на децата. УНИЦЕФ добил Нобелова награда за мир во 1965.

По истекот на мандатот на извршниот директор на УНИЦЕФ Керол Белами, во мај 2005 контролата во организацијата ја презема Ен Венеман, поранешна американска секретарка за земјоделство, со агенда да го зајакне фокусот на организацијата кон постигнување на Милениумските развојни цели.

Од 2010 година на чело на УНИЦЕФ е Ентони Лејк.

Надворешни врски
----------------

* Официјална страница на УНИЦЕФ
* Страница на УНИЦЕФ посветена на Македонија Архивирано на 10 август 2012 г.

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „УНИЦЕФ" на Ризницата ? |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 154182010
* LCCN: n79093850
* ISNI: 0000 0001 2189 1912
* GND: 2023668-2
* SELIBR: 133407
* SUDOC: 026437228
* BNF: cb118684944 (податоци)
* NLA: 35561200
* NDL: 00288570
* NKC: kn20010711466
* BNE: XX129129
* CiNii: DA01244317

 |

 |
**Вилино сито** или **белотрн** (науч. *Carlina acaulis*) — повеќегодишно двокотиледоно цветно растение од фамилијата Asteraceae, по потекло од алпските региони на централна и јужна Европа. Специфичното име *acaulis* ( нов латински значи „без стебло", од латински *caulis* „стебло" или „стебленце") и вообичаените имиња се описни за начинот на кој нејзината цветна глава лежи директно на базална розета од листот. Растението го добило името по Карло Велики кој барал лек против чумата. Тој сонувал ангел кој му рекол да фрли стрела на небото и да види во кое растение ќе удри стрелата. Ова растение му донело олеснување на чумата. Растението што го удрила стрелата било *Carlina acaulis,* корените на растението биле дистрибуирани меѓу населението по што чумата се намалила.

Опис
----

Боцките, пиннатилобни листови растат во базална розета приближно 20 см во пречник. Цветовите имаат големина до 10 см цветови со сребрено-бели делови околу центарот. Цветовите на дискот се цевчести и жолто-кафеави во боја. За да се заштити поленот, главата се затвора на влажно време, феномен со кој народот го предвидувал претстојниот дожд. Времето на цветање е помеѓу август и септември. Ризомот е добро развиен, вретенест и вертикално поставен.

Растението претпочита варовити почви и суви пасишта во средини од долини до надморска височина од 2.800 метри.

Подвидови
---------

Постојат два подвида:

* *Carlina acaulis* subsp. *acaulis*
* *Carlina acaulis* subsp. simplex

Употреба
--------

Ризомот содржи голем број етерични масла, особено антибактерискиот карлина оксид. Коренот порано се користел во хербалната медицина како диуретик и лек за настинки.

Додека е млад, пупката со цут може да се готви и јаде на сличен начин како артичока, поради што го добил прекарот *ловџиски леб* .

Понекогаш се култивира како карпесто растение, или се суши и закачува како украс на куќите.

Се користи во народната медицини како:

* диуретик;
* дијафоретик;
* спазмолитик;
* холагог;
* седатив;
* тоник.

Делува против микроби, габа па се употребува надворешно за лечење рани. Најчесто се употребува за болести урогениталниот тракта и кај грчеви во дигестивном тракт.

Во баскиската култура традиционално се користел како симбол на среќата, фиксиран на предната врата од куќата и бил даден од божицата Мари .

Хемиски состав на дрогата
-------------------------

Како дрога се користи коренот (*Carlinae radix*) кој содржи:

* етерично масло (околу 2%);
* инулин (околу 20%);
* танин;
* смола;
* восок;
* горчливи материјали.

Галерија
--------

Лисна розета
главичест цвет

Наводи
------

1. ↑  *Flora Europaea:* Carlina acaulis, Посетено на 2008-01-21
2. 1 2  Rieder, Marilise; Suter, Rudolf (1979). *Basilea botanica* (германски). Birkhäuser Verlag. стр. 15. ISBN 3764310960.CS1-одржување: датум и година (link)
3. ↑  
Botany Online, *Carlina acaulis, weather clock*, Архивирано од изворникот на 2007-06-11, Посетено на 2008-01-21
4. ↑  
Florkin, Marcel, *Comprehensive Biochemistry*, Elsevier, стр. 216
5. ↑  
Harborne, Jeffrey B. (30 August 2001), *Chemical Dictionary of Economic Plants*, Wiley, стр. 12, ISBN 0-471-49226-4
**„Три"** — филм на режисерот Александар Петровиќ од 1965 година. Главните улоги ги играат: Велимир Бата Живоиновиќ, Слободан Перовиќ, Сенка Велентанлиќ, Воја Мириќ и Коле Ангеловски.

Синопсис
--------

Во април 1941 година, Третиот Рајх го напаѓа Кралството Југославија. Додека се распаѓа југословенската војска, голема група луѓе чекаат да дојде возот на една мала железничка станица. Меѓу нив е и студентот Милош, кој присуствува на стрелањето на еден невин човек кого го убиваат југословенските војници, неправедно обвинувајќи го дека е шпион. Во втората приказна, група германски војници го брка Милош, кој доаѓа до едни гробишта, каде се среќава со друг партизан. Двајцата доаѓаат до едно мочуриште, но германската војска повторно ги пронаоѓа. Затоа, двајцата се разделуваат, но војниците го заробуваат другиот партизан и потоа го стрелаат, а Милош го набљудува сето тоа. Во третата приказна, тој е офицер во партизанската војска. Во неговата чета пристига група заробеници меѓу кои се наоѓа и една девојка која соработувала со германската војска. Иако девојката му е симпатична на Милош, сепак таа е осудена на смрт со стрелање.

Наводи
------

1. ↑  Три (пристапено на 8.10.2023)



[[Категорија:Филмови со Велимир Бата Живоиновиќ