Големите ѕидини околу градот и морето
Улица Република, главна пешачка зона во Валета
**Валета** (малт. *Valletta*) е главниот град на Малта, кој се наоѓа во најголемиот остров на истоимената држава.

Населението на Валета е околу 6315, според пописот од 2005 година. Градот е вклучен во 1980 година под УНЕСКО.

Потекло на поимот
-----------------

Официјалното име кое е дадено на градот било Humillima Civitas Valletta, т.е. град посветен на пониженоста, меѓутоа, поради своите бистиони и тврдини, заедно со убавината на барокните згради долж тесните улици, Валета станал познат и како *Superbissima* - „Величествена" помеѓу владејачките куќи на Европа. На малтешки јазик тој обичаено се нарекува Il-Belt, што едноставно значи „град".

Историја
--------

Подрачјето на Валета било населено уште во времето на праисторијата и било активно во стариот и среден век, но немало поголемо значење сè до 16 век.

Камен-темелникот на градот Валета го поставил поранешниот Голем мајстор Ред Свети Јован, Жан де ла Валет 28 март 1566 година. Ред (кој долго управивал со градот и островот) одличил да оснива нов град на полуостровот Шеберас веднаш по завршување на големата опсада на Малта. Дадениот полусторв бил средиште на динственото природно пристаниште на осрвотот, па ова бил клучен потег за зацврстување на положбата на островот.

Географија
----------

**Релјеф**: Валета е сместена на северната страна на островот Малта. Градот е стратегиски поставен во една поголемо природно пристаниште на островот Малта, кој има тешко пристапни брегови. Самиот град е во ѕидини на малиот полуостров Шеберас, кои го опкружуваат две природни пристаништа. Тлото на кое е изграден е прилично покретно, но и покрај тоа тука е ортогонална улична мрежа.

**Клима**: Валета, како и цела Малта, има средоземна клима со многу топли и суви лета и благи и дождливи зими. Средната годишна температура е 21°С.

**Води**: Валета и изразено приморски град, на полуостров со три страни опкружен со вода, кој го опкружуваат две природни пристаништа, Марсамшет и Големото пристаниште. Градот е најголемо пристаниште на Малта.

Архитектура
-----------

Целата Валета е сочуван во старите ѕидини и има во потполост сочуван дух од минатите времиња. Поради сето тоа градот е ставен на списокот на светска заштита на УНЕСКО.

Градот има неколку згради со извонредна историска важност, денес се на списокот на УНЕСКО на светска градина. Најзначајни згради се:

* Ко-катедралата на Свети Јован, поранешена манастирска црква на Малтешките витези,
* Палата Кастиљ (денес зграда на претседателот на владата),
* Градби кои витезите ги направиле за да го заштитат градот од напади,
* Палата на Големиот мајстор (денес седиште на малтешкиот парламент) и
* Национален музеј на убава уметност.

Демографија
-----------

Населението на Валета според проценките од 2008 година било некаде преку 6.000 жители. Тоа е во постојано опаѓање во текот на последните неколку децении, и денес е само третина од некогашниот број. Овој процес посебно се забрзал по Втората светска војна кога младото население често се преселувало од пренатрпаниот град во околина на предградието, а самиот град останал седиште на трговските и управните дејности. Затоа градот и покрај својата величина и маленкост во однос на некои предградија денес е средиште на животот на оваа мала држава.

Култура
-------

Празникот Свети Павле од Терс се прославува во Валета на 10 февруари, додека се рпазници на Свети Доминик, Свети Августин и Нашиот Госпе од Кармел, кои се прославуваат во текот на цела година.

Сообраќај
---------

Јавниот сообраќај во Малта, кој користи автобуси, се одвива на линијата кон и од Валета, преку терминалот кој се наоѓа веднаш до велозт на градот. Сообраќајот во самиот град е ограничен, а некои од главните улици се потполно претворени во пешачки зони.

Спорт
-----

Валета е позната и по својот фудбалски клуб „ФК Валета", еден од најдобрите клубови на островот.

Галерија
--------

* Кокатедрала Свети ЈованКокатедрала Свети Јован
* Градската градинаГрадската градина
* Палатата на Големиот мајстор - денес седиште на малтешкиот парламентПалатата на Големиот мајстор - денес седиште на малтешкиот парламент
* Тритонова фонтанаТритонова фонтана
* Пристаништето на ВалетаПристаништето на Валета
* Ѕидините во ВалетаЅидините во Валета

Поврзано
--------

* Малта (остров)

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Валета" на Ризницата ? |

* Жива историја на Валета (англиски)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Главни градови на земјите-членки на Европската Унија Европска Унија |
| --- |
|  |
| Холандија Амстердам  **·**  Грција Атина  **·**  Германија Берлин  **·**  Словачка Братислава  **·**  Белгија Брисел  **·**  Унгарија Будимпешта  **·**  Романија Букурешт  **·**  Малта Валета  **·**  Австрија Виена  **·**  Литванија Вилниус  **·**  Полска Варшава  **·**  Ирска Даблин  **·**  Хрватска Загреб  **·**  Данска Копенхаген  **·**  Португалија Лисабон  **·**  Луксембург Луксембург  **·**  Словенија Љубљана  **·**  Шпанија Мадрид  **·**  Кипар Никозија  **·**  Франција Париз  **·**  Чешка Прага  **·**  Латвија Рига  **·**  Италија Рим  **·**  Бугарија Софија  **·**  Шведска Стокхолм  **·**  Естонија Талин  **·**  Финска Хелсинки |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Главни градови  на европските  држави и територии |
| --- |
|  |
| Главните градови на несуверените територии или конститутувните нации се покажани со ***задабелено-закосени букви*** |
|  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Средна | Јужна | Западна | Северна |
|  |
| 

**Берлин**, *Германија*
**Братислава**, *Словачка*
**Будимпешта**, *Унгарија*
**Вадуц**, *Лихтенштајн*
**Варшава**, *Полска*
**Виена**, *Австрија*
**Љубљана**, *Словенија*
**Прага**, *Чешка*
**Источна**
**Нур-Султан**, *Казахстан* 1
**Баку**, *Азербејџан* 1
**Букурешт**, *Романија*
**Ереван**, *Ерменија* 2
**Киев**, *Украина*
**Кишинев**, *Молдавија*
**Минск**, *Белорусија*
**Москва**, *Русија* 1
Сухуми, *Абхазија* 3
**Тбилиси**, *Грузија* 1
Цхинвали, *Јужна Осетија* 3

 | 

**Анкара**, *Турција* 1
**Атина**, *Грција*
**Белград**, *Србија*
**Валета**, *Малта*
**Ватикан**, *Ватикан*
Гибралтар, *Гибралтар*4
**Загреб**, *Хрватска*
**Никозија**, *Кипар* 2
Никозија, *Северен Кипар* 2, 3
**Подгорица**, *Црна Гора*
Приштина, *Косово* 3
**Рим**, *Италија*
**Сан Марино**, *Сан Марино*
**Сараево**, *Босна и Херцеговина*
**Скопје**, *Македонија*
**Софија**, *Бугарија*
**Тирана**, *Албанија*

 | 

**Амстердам**, *Холандија*
**Андора ла Веља**, *Андора*
**Берн**, *Швајцарија*
**Брисел**, *Белгија* 6
**Даблин**, *Ирска*
Даглас, *Ман*4
**Лисабон**, *Португалија*
**Лондон**, *Обединето Кралство*
**Луксембург**, *Луксембург*
**Мадрид**, *Шпанија*
**Монако**, *Монако*
**Париз**, *Франција*
Сент Питер Порт, *Гернзи*4
Сент Хелиер, *Џерси4*

 | 

**Вилниус**, *Литванија*
**Копенхаген**, *Данска*
Лонгјир, *Свалбард*
Мариехамн, *Оланд*
**Осло**, *Норвешка*
**Рејкјавик**, *Исланд*
**Рига**, *Латвија*
**Стокхолм**, *Шведска*
**Талин**, *Естонија*
Торсхавн, *Фарски Острови*
**Хелсинки**, *Финска*

 |

 |
|  |
| 1 Прекуконтинентални земји.  2 Целосно во Југозападна Азија, но има социополитички врски со Европа.  3 Делумно признаени држави  4 Прекуморски територии на Обединето Кралство.  5 Дел од Шпанија.  6 Исто така седиште на Европската Унија. |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 133703152
* LCCN: n81103153
* GND: 4119358-1
* SUDOC: 087552698
* BNF: cb12009198f (податоци)
* NKC: ge342024

 |

 |