Пример за импактит на Земјата
**Импактит** е карпа создадена или видоизменета со еден или повеќе удари од метеорит. Импактитите се сметаат за метаморфни карпи, бидејќи нивните изворни материјали биле изменети од топлината и притисокот на ударот. На Земјата, импактитите се составени првенствено од изменет копнен материјал, понекогаш со парчиња од оригиналниот метеорит.

Создавање
---------

Кога голем метеорит ќе удри во планета, може радикално да ги деформира карпите и реголитот во кој што удира. Топлината, притисокот и силината од ударот ги менуваат овие материјали во импактит. За да се трансформира карпата ударот треба да биде многу силен за да може да се создаде потребната топлина и притисок. Затоа импактите ретко се создаваат.

Одлики
------

Како импактит се вбројуваат: со удар метаморфозирани карпи, стопеници (швабии) и мешавини од двете, како и седиментни карпи кои содржат значителни компоненти добиени од удар (записи од удар врз минерални зрна, тектити, аномални геохемиски записи итн.). Во јуни 2015 година, НАСА објави дека на планетата Марс е откриен **стаклен импактит**. Таквиот материјал може да содржи зачувани знаци на древниот живот — ако постоел. Импактитите се класифицирани во три групи: видоизменети карпи, стопени карпи и импактни бречи.

### Видоизменети карпи

Тие се видоизменети од силината на ударот.

### Стопени карпи

Кога метеор ќе удри на површината од планетата, ослободената енергија од ударот може да ги стопи карпите и почвата и тие стануваат течни. Потоа, течноста се лади и се создава стопена карпа. Ако течноста набрзина се олади и се стврдне, се создава ударно стакло (стаклен импактит) пред атомите да имаат време да се наредат во кристална решетка. Стаклениот импактит може да биде темно кафеав, скоро црн и делумно проѕирен. Понекогаш, оладената течност формира кристална структура. Во таков случај, резултатот ќе биде стопена карпа, но не и стаклен импактит.

### Импактни бречи

Импактните бречи се формира кога метеор ќе распарчи некоја карпа а потоа ќе ги зацементира распарчените делови во една целина. Некои бречи содржат стопени карпи.

Примери на импактит
-------------------

 Алга кратерот на Марс е можно место на кое се зачувани знаци на поранешен живот, по откривањето на наслаги од стаклен импактит.
Импактити се пронајдени во следниве ударни кратери:

* Удар на Аламо болидот (доцен Девон) од Невада
* Алга Кратер на планетата Марс
* Барингер кратер, Аризона.
* Кратер Шарлевоа во Квебек
* Кратер Дарвин од Тасманија (од каде потекнува Дарвиновото стакло )
* Езерото Лапајарви, Финска (извор на Kärnäite )
* Маникуаган кратер во Квебек
* Кратер Нојгрунд во Естонија
* Кратер Нордлингер Риес, Германија
* Кратер Рошучар, Франција
* Член на Стак Фада, Шкотска
* Вабарски кратери, Саудиска Арабија

Поврзано
--------

* Речник на метеорити
* Хондрит
* Застаклен песок

Наводи
------

1. ↑  Stöffler, D.; Grieve, R.A.F. (1994). „Classification and Nomenclature of Impact Metamorphic Rocks: A Proposal to the IUGS Subcommission on the Systematics of Metamorphic Rocks". *Lunar and Planetary Science Conference*: 1347. Bibcode:1994LPI....25.1347S.
2. 1 2 3 4  Schmid, Rolf; Fettes, Douglas; Harte, Ben; Davis, Eleutheria; Desmons, Jacqueline; Smulikowski, Witold; Sassi, Francesco; Brodie, Kate; Árkai, Péter (2007), Fettes, Douglas; Desmons, Jacqueline (уред.), „Classification and nomenclature scheme", *Metamorphic Rocks*, Cambridge University Press: 3–110, doi:10.1017/cbo9780511628917.003, ISBN 978-0-511-62891-7
3. 1 2 3 4 5  „Impactites: Impact Breccia, Tektites, Moldavites, Shattercones". *geology.com*. Посетено на 2020-06-10.
4. 1 2  Staff (8 June 2015). „PIA19673: Spectral Signals Indicating Impact Glass on Mars". *NASA*. Посетено на 8 June 2015.
5. ↑  Temming, Maria. „Exotic Glass Could Help Unravel Mysteries of Mars". Посетено на 2015-06-15.
6. ↑  Staff (8 June 2015). „PIA19673: Spectral Signals Indicating Impact Glass on Mars". *NASA*. Посетено на 8 June 2015.Staff (8 June 2015). "PIA19673: Spectral Signals Indicating Impact Glass on Mars". *NASA*. Retrieved 8 June 2015.
7. ↑  Meteor Crater Bomblets

Надворешни врски
----------------

* Речник на метеоритски кратер