recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Станислав Марсин Улам** (полски: *Stanisław Marcin Ulam*; 13 април 1909 – 13 мај 1984) бил полско-американски математичар. Учествувал во Проектот Менхетн, од каде настанал Телер-Уламовиот дизајн за термојадрено оружје. Го измислил методот Монте Карло со кој го пресметал и го предложил јадрениот пулсни погон. Докажал неколку теории и предложил неколку хипотези.

Животопис
---------

Улам е роден во богат полско еврејско семејство, во Лембергу, на 13 април 1909 година. Студирал математика на Политехничкиот институт во Лавов ( Lwów Polytechnic Institute), каде докторирал во 1933 година под менторство на Казимир Куратовски. Во 1935, Џон фон Нојман, кого Улам го запознал во Варшава, го повикал да дојде во Институтот за напредни студии во Принстон (Њу Џерси, САД), на неколку месеци. Од 1936 до 1939 година, поминал година во Полска и академска година на Универзитетот Харвард во Кембриџ (Масачусетс), каде што работел на утврдување на значајни резултати во ергодичката теорија. На ден 20.август 1939 година, последен пат отпловил за Америка со својот 17-годишни брат Адам. Станал доцент на Универзитетот Висконсин-Медисон во 1940 година, а граѓанин на САД во 1941 година.

Во октомври 1943 година, добил покана од Ханс Бете да се приклучи на проектот Менхетн во тајната национална лабораторија Лос Аламос во Ново Мексико. Тука работел на хидродинамички пресметки кои предвидуваат однесување на експлозивни сочива кои се користат кај имплозивните оружја. Распореден е во група со Едвард Телер, со кого работел на „Супер" бомбата.

Библиографија
-------------

* Kac, Mark; Ulam, Stanisław (1968). *Mathematics and Logic: Retrospect and Prospects*. New York: Praeger. ISBN 978-0-486-67085-0. OCLC 24847821.
* Ulam, Stanisław (1974). Beyer, W. A.; Mycielski and, J.; Rota, G.-C. (уред.). *Sets, Numbers, and Universes: selected works*. Mathematicians of Our Time. **9**. The MIT Press, Cambridge, Mass.-London. ISBN 978-0-262-02108-1. MR 0441664.
* Ulam, Stanisław (1960). *A Collection of Mathematical Problems'*. New York: Interscience Publishers. OCLC 526673.
* Ulam, Stanisław (1983). *Adventures of a Mathematician*. New York: Charles Scribner's Sons. ISBN 978-0-684-14391-0. OCLC 1528346. (Аутобиографија).
* Ulam, Stanisław (1986). *Science, Computers, and People: From the Tree of Mathematics*. Boston: Birkhauser. ISBN 978-3-7643-3276-1. OCLC 11260216.
* Ulam, Stanisław; Ulam, Françoise (1990). *Analogies Between Analogies: The Mathematical Reports of S.M. Ulam and his Los Alamos Collaborators*. Berkeley: University of California Press. ISBN 978-0-520-05290-1. OCLC 20318499.
**Џон Арчибалд Вен** — роден на 4 август, 1834 во Јоркшир, а умрел на 4 април, 1923 година во Кембриџ. Бил англиски логичар и филозоф, најдобро познат како изумителот на дијаграм познат како Венов дијаграм -за претставување на категорични искази и тестирање на валидноста на категорични силогизми. Тој, исто така, направи значаен придонес во симболичката логика (исто така наречена математичка логика) и теоријата на веројатност.

Детство
-------

Мајката на Вен, Марта Сајкс,која е по потекло од Свонленд, во близина на Хул, умрела додека тој сè уште бил младо момче. Неговиот татко, Рев Хенри Вен, бил ректор на парохијата Драјпул, исто така во близина на Хул. Неговиот дедо бил водач на сектата Clapham, група на евангелиски христијани центрирани во неговата црква. Тој успешно водел кампања за укинување на ропството, се залагал за реформи во затворите и спречување на сурови спортови. Џон Вен уште од мал имал предиспозиции да стане свештено лице, имајќи ги предвид неговите предци.

Животен пат
-----------

По *школувањето* во Highgate School , студирал на Кембриџ каде што и дипломирал во 1857 и набргу бил избран за соработник во истиот. Вен бил поставен за англиски свештеник 1859 г. На Gonville and Caius, колеџ на универзитетот во Кембриџ, тој предавал Логика на филозофија на науката, а подоцна се посветил на историјата на колеџот и на сопственото семејство. Поднел оставка од свештенството во 1883 година, откако заклучил дека англиканството е неспоиво со неговата филозофски убедувања. Главен интерес му била логиката и објавил три текста на оваа тема: Логика на среќа вклучувајќи ја честотата на толкувањето или честотата на теоријата на веројатност во 1866 г. , Симболичка логика која ја претставил со Веновиот дијаграм во 1881 г. и Принципите на емпириската логика во 1889 г. Во 1910 година тој објави работа на историска биографија, имено трактат за John Caius, еден од основачите на неговиот колеџ. Три години подоцна тој го објави Early Collegiate Life кој собира многу од неговите дела напишани за тоа каков бил животот во раните денови на универзитетот Кембриџ.

Венов дијаграм
--------------

Џон Вен го конструирал Веновиот дијаграм и го вовел во 1880 година, во труд под наслов ,,Дијаграмски и механички приказ на искази и резонирања". Се користи во многу области, вклучително и во теорија на множествата, веројатност, логика, статистика, компјутерски науки и др. Веновиот дијаграм во себе ги содржи насликани односите на вклучување и исклучување помеѓу класите. Тие се состојат од два или три пресечни кругови, секој претставува една класа и секој е означен со латинична буква. Мали букви на x и засенчување се користи за означување на постоењето и непостоењето, односно, на некој (барем еден) член на дадена класа.

Наводи
------

1. ↑  Venn 1880. sfn error: no target: CITEREFVenn1880 (help)
**Ловро Матачиќ** е истакнат диригент во Македонија. Роден е 14 февруари 1899, Загреб а починал на 7 јули 1985. Иако без формална академска диплома, студирал музика на Виенскиот конзерваториум), со својот огромен талент и ерудиција се вбројува меѓу врвните европски и светски диригенти. Првите контакти со музиката ги доживува како член на хорот на Виенските деца. Диригентската кариера ја започнува во 1919 г. во Осиечката опера. Потоа следуваат ангажмани во оперските куќи во Нови Сад, Љубљана, Белград, Загреб, Рига и стигнува до диригентскиот пулт на врвните светски оркестри: Дрезденската државна капела, Берлинската и Виенската филхармонија, Токискиот симфониски оркестар. Бил чест гостин на големите оперски куќи во Европа и Америка. На својот богат и разновиден репертоар имал огромен број оперски и симфониски дела од сите епохи во музиката, почнувајќи од Монтеверди и завршувајќи со Вагнер, Брукнер и Штраус, не запоставувајќи го притоа и творештвото на словенските композитори – Сметана, Јаначек, Чајковски, Зајц, Барановиќ и др. Особено голема и значајна е неговата улога во професионалното оформување и воспитување на кадрите – солисти хористи, оркестранти на младата македонска опера. Со своето работење во Операта на МНТ (1948–1952) како режисер и диригент (Грабнување од сарајот, Боеми, Волшебната флејта, Кармен, Евгениј Онегин, Никола шубиќ–Зрински) и со огромните заслуги за нејзиниот развој со право може да се смета како духовен татко на Македонската опера. Се занимавал и со композиторска дејност.
{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/Предлошка:Автотаксономија/Limenitis|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} 

**Шумска нимфа** (*Limenitis camilla*) — пеперутка од видот на пеперутки шаренци. Пепругата ја има во шумски предели во скоро цела Европа, па сè до Јапонија. Ја има и во Македонија.

Опис
----

Возрасните единки имаат црни крилја со бели ленти. Контрастните бои помагаат да се разбие контурата на крилото, камуфлирајќи го од грабливци. Тие имаат распон на крилата од приближно 60–65 mm и имаат карактеристичен, елегантен лет кој се состои од кратки периоди на удари на крилата, проследени со долги лизгања.

Белиот адмирал се храни со цветови, а женката ги полагаат јајцата поединечно. Гасениците се зелени со црвено-кафени влакна и се камуфлирани на листот. Како што наближува есента формираат структура слична на шатор направена од листово ткиво познато како *хибернакулум*, кое потоа го прицврстува на стеблото со свила пред да хибернира. Гасеницата потоа ќе се разбуди следната пролет.

Ларвите се хранат со *L. japonica*, *L. xylosteum*, *L. tatarica*, *L. maackii*, *L. gibbiflora* и *Weigela.*

Подвидови
---------

Подвидови на пеперугата се:

* *L. c. camilla* – Европа, Кавказ
* *L. c. japonica* Ménétriés, 1857 – Амур до Кина

Галерија
--------

* DorsalDorsal
* VentralVentral
* ГасеницаГасеница
* 
* ГасеницаГасеница

Наводи
------

1. 1 2  "*Limenitis* Fabricius, 1807" at Markku Savela's *Lepidoptera and Some Other Life Forms*

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Таксонски назнаки | 
* Википодатоци: Q374057
* BioLib: 51623
* BOLD: 77235
* EPPO: LIMECA
* Fauna Europaea: 441649
* GBIF: 8429428
* iNaturalist: 153105
* IRMNG: 11344282
* LepIndex: 160750
* NCBI: 270466

 |

 |
**Дагоберт III** е крал на Франките од 711 до 715.

Роден околу 699, син и наследник на кралот Хилдеберт IV, дошол на престолот на возраст од 12 години, а починал на 16 години. Бидејќи бил малолетен во тек на целото свое владеење, неговите мајордоми владееле во негово име. Кога тој бил крал, мајордом на Австразија бил моќниот Пипин Хересталски. Во Неустрија мајордом бил Гримоалд Младиот, помалиот син на Пипин Хересталски.

Во тек на неговото владеење, Гримоалд бил убиен од некој бунтовник. Тој бил заменет од неговиот помал син, младиот Теодебалд. Потоа стариот Пипин Хересталски починал. Плектруда, неговата вдовица, го управува кралството во име на кралот Дагоберт и мајордомот Теодебалд, и двајцата малолетни. Франките од Неустрија го искористуваат тоа за да дигнат бунт. Тие собираат војска во шумата кај Куиз-ла-Мот, и ја поразуваат австразиската војска на Теодебалд. Неустрија тогаш повторно станува независна и го именува Раганфред за нов мајордом на палатата кој подоцна ја опустошил Австразија. Дагоберт умира во 715.

Извори
------

- Поглавје 7 од « *Продолжение на хрониката на Фредегер* » (околу 760) :

>  *Во тоа време, умре кралот Хилдеберт, кој беше закопан во Шоази во базиликата на светиот маченик Етјен, откако владееше шеснаесет години. Неговиот син Дагоберт го доби престолот на татка си. Потоа, Гримоалд за сопруга ја зема ќерката на Радбод (...). Пипин исто така падна болен во Жупиј на Меза. Штом Гримоалд дојде да го посети и кога отиде да се моли во базиликата на светиот маченик Ламбер, тој дивјачки беше убиен од еден нечесен човек кој се викаше Рантгар. После тоа, Теодоалд, неговиот мошне млад син, место него беше ставен за мајордом на палатата до кралот Дагоберт*.
> 
> 
> 
>   
> 
> 
> 
> 



|  |
| --- |
| Дагоберт III **Меровиншка династија****Роден(а):** 699  **Починал(а):** 715 |
| Претходник**Хилдеберт IV** | **Крал на Франките**711–715 | Наследник**Хилперик II** |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Меровиншки монарси |
| --- |
|  |
| Theodebert I, 534-548.Theodebert I, 534-548. | Хилдерик I (457–481) • Хлодовик I (481–511) • Хилдеберт I (511–558) • Хлодомер (511–524) • Теодорих I (511–533) • Теодеберт I (533–548) • Теодебалд (крал) (548–555) • Хлотар I Стариот (511–561) • Хариберт I (561–567) • Гунтрам (561–592) • Сигеберт I (561–575) • Хилдеберт II (575–595) • Теодеберт II (595–612) • Теодорих II (612–613) • Сигеберт II (613) • Хилперик I (561–584) • Хлотар II Велики (584–623) • Дагоберт I (623–634) • Хариберт II (629–632) • Хилперик (632) • Сигеберт III (634–656) • Хилдеберт III Посвоениот (656–661) • Хлодовик II (639–657) • Хлотар III (657–673) • Хилдерик II (662–675) • Теодорих III (675–691) • Дагоберт II (675–679) • Хлодовик IV (691–695) • Хилдеберт Праведниот (695–711) • Дагоберт III (711–715) • Хилперик II (715–721) • Хлотар IV (717–720) • Теодорих IV (721–737) • Хилдерик III (743–751) | Childeric I (457-481).Childeric I (457-481). |

 |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* VIAF: 261634073
* ISNI: 0000 0003 8166 9111
* GND: 102435146

 |

 |
Портрет на Жемајте на литванска 1 литас банкнота.
Белешки.
**Жемајте** (литвански: Žemaitė, *Самогитка*), родена **Јулија Бенјушевичјуте** (*Julija Beniuševičiūtė-Žymantienė*; 4 јуни [ст. ст. 23 мај] 1845 in Буканте, Плунге – 7 декември 1921 во Маријамполе) — литвански писател. Со нејзините кратки раскази таа станала една од главните фигури во Литванското национално будење. Таа пишувала за селскиот живот во Литванија.

Живот
-----

Жемајте е родена во гувернаријата Ковно во Руската Империја. Како дете и било забрането да се дружи со деца од кметството и да го учи литванскиот. Нејзините биле Полинизирани и мислеле дека ако зборуваат литвански се враќаат назад во општеството. Бедата и овој тежок тогашен живот ќе бидат главни мотиви за понатамошната книжевна работа на Жемајте. Таа не одела на школо и се научила сама од многуте книги кои ги прочитала.

Таа ја поддржала Јануарската буна од 1863 година и по неколку години се омажила за Лауринас Жимантас. Во 1883 година семејството се преселило во Ужвентис. Таму се сретнала со Повилас Вишинскис, кој и дал голем број литвански списанија и ја поттикнал да пишува и да биде дел од националното будење на Литванија. Нејзиното прво дело е „Есенска вечер" и било објавено во 1895.

Во 1912 година се преселила во Вилнус каде работела како службеник. За време на Првата светска војна таа емигрирала во Русија, а потоа во САД. Во 1921 година се вратила во Литванија и умрела истата година.

Наводи
------

* Simas Sužiedėlis, уред. (1970–1978). „Žemaitė". *Encyclopedia Lituanica*. **VI**. Boston, Massachusetts: Juozas Kapočius. стр. 307–309. LCC 74-114275.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа биографска статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
Мајсторот Масатоши Накајама, 10 Дан, треба да се смета за еден од најголемите мајстори во историјата на модерното карате, или пост ФунакошиМајсторот Масатоши Накајама, 10 Дан, треба да се смета за еден од најголемите мајстори во историјата на модерното карате, или пост Фунакоши
**Накајама Масатоши** (јапонски: 中山 正敏, Префектура Јамагучи, 13 април 1913 — Токио, 15 април 1987) бил мајстор во шотокан карате кој прв достигнал 10 дан.

Животопис
---------

Накајама е роден во префектурата Јамагучи. Со карате почнал да се занимава по уписот во Универзитетот Такушоку 1932 година, каде што се обучувал со Гичин Фунакоши и синот на Фунакоши Гиго Фунакоши. Накајама студирал кинески и отишол во Кина како преведувач и дел од тимот за спасување на силите на јапонската инвазија 1937 година. Се вратил во Јапонија во 1946 година.

Во 1949 година тој ја основал Јапонската карате асоцијација со Гичхин Фунакоши како главен инструктор,. Тој ги претставил карате катата и кумитот како турнирски дисциплини. Постигнал невиден успех во педесеттите години на турнирот и шеесеттите години од минатиот век. Накајама исто така е познат по тоа што работел на проширувањето на шотокан карате низ целиот свет. Заедно со неговиот учител Фунакоши ја основал програмата за обука на инструктори за JKA. Високо обучени дипломирани студенти на оваа програма основал туторијали во повеќе од сто различни земји во светот. За жал, по смртта на Накајама JKA била поделена, и многу истакнати инструктори имаат воспоставено свои здруженија.

Книги
-----

Накаџама напиша неколку книги за карате. Тој е автор на серијата *Најдобро карате*, како и книгата "Динамичко карате". Неговите книги се користат во многу држави во светот.

Познати ученици
---------------

* Хироказу Каназава
* Терујуки Оказаки
* Такајуки Миками

Наводи
------

1. ↑  Japan Karate Association: Master Nakayama Masatoshi Архивирано на 7 април 2010 г. Посетено на February 13, 2010.
2. 1 2  Abada Capoeira: In memoriam – Master Masatoshi Nakayama Архивирано на 29 ноември 2009 г. Посетено на February 13, 2010.
3. ↑  USA Dojo: Masatoshi Nakayama Архивирано на 27 септември 2011 г. Посетено на February 13, 2010.
4. ↑  The Shotokan Way: Masatoshi Nakayama profile[*мртва врска*] Посетено на February 13, 2010.
5. ↑  Shoto-ryu Karate-do Shiseikai: Masatoshi Nakayama Архивирано на 20 јануари 2010 г. Посетено на February 13, 2010.

Надворешни врски
----------------

* Јапонска карате асоцијација - јапонски
* Јапонска карате асоцијација
**Шумската хипархија** (*Hipparchia fagi*) е пеперутка од подвидот на шаренци.

Подвидови
---------

* *Hipparchia fagi tetrica* Fruhstorfer, 1907

Животна средина
---------------

Оваа пеперуга може да се најде во скоро цела Европа, особено во јужниот дел на Континетот (вклучително и во Македонија). Таа живее во широколисни шуми, тревни површини на надморска висина до 1,600 метри.

Опис
----

Пеперугата има распон на крилјата од 66 до 76 мм. Овие големи пеперуги имаат темнокафеава горна страна на крилјата, со бела нијанска при крајот на крилјата, која е повидлива кај женките. На врвот на крилјата имаат темна дамка. За разлика од женките, мажјаците имаат и по една бледа дамка со бела точка во белиот појас во долниот дел. Долниот дел на крилјата е сличен со горниот кај двата пола. Разликата е во основата на крилјата, каде долната страна има изразито кафеаво-црни шари, и тие не се присутни на горната страна.

Овие пеперутки имаат одличен распоред на бои во поглед на камуфлажа во природна средина, особено на кората на дрвото. Тие најчесто се одмораат на кората на дрвото. T

Гасеницата има светлокафена глава со четири темни шари. Телото е светлокафено.

* ЖенкаЖенка
* Парење.Парење.
* ПарењеПарење

* ЖенкаЖенка
* Женка, долна странаЖенка, долна страна
* МажјакМажјак
* Мажјак, долна странаМажјак, долна страна

Биологија
---------

Возрасните единки летаат од јуни до септември. Овој вид на пеперуги имаат по една генерација годишно. Гасениците презимуваат, а ларвите се хранат со различни растенија, меѓу кои *Brachypodium pinnatum*, *Bromus erectus*, *Festuca rubra*, *Holcus lanatus* и *Holcus mollis*.

Наводи
------

1. ↑  INPN taxonomie
2. 1 2 3 4  "*Hipparchia* Fabricius, 1807" at Markku Savela's *Lepidoptera and Some Other Life Forms*
3. ↑  Catalogue of life
4. ↑  „Fauna europaea". Архивирано од изворникот на 2016-03-04. Посетено на 2021-01-25.
5. 1 2 3  IUCN Red List
6. 1 2  Simon Coombes Captain's European Butterfly Guide Архивирано на 22 јули 2019 г.
7. ↑  Papillons du Poitou-Charentes
8. ↑  Euro Butterflies by Matt Rowlings
9. ↑  D.J. Carter et B. Hargreaves, *Guide des chenilles d'Europe*, Delachaux et Niestlé, 2001, ISBN 2-603-00639-8

Надворешни врски
----------------

* Paolo Mazzei, Daniel Morel, Raniero Panfili Молци и пеперуги во Европа и Северна Африка
* Lepiforum.de

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Таксонски назнаки | 
* Википодатоци: Q1549084
* BioLib: 51764
* BOLD: 124161
* EoL: 138200
* EPPO: HIPRFA
* Fauna Europaea: 441548
* GBIF: 1918669
* iNaturalist: 102792
* IRMNG: 10272390
* МСЗП: 173209
* LepIndex: 141084
* NCBI: 111910

 |

 |
**Еба Де ла Гарди** (1867–1928), била шведски новинар. Таа е наречена првиот известувач на општеството во Шведска. Како новинарка, таа била позната под нејзиниот потпис **Comtesse G.** .

Таа била ќерка на грофот Аксел Ото Де ла Гарди и Фредрика Кристина Фалкенберг од Балби. Таа пишувала написи за модата и високото општество за голем број весници како што се *Стокхолмс Дагблад*, *Свенска дагбладет*, *Стокхолмс-Тидинген* и културните списанија *Saisonen* и *Arte et Martei* од околу 1900 година наваму. Таа редовно патувала во Париз и била позната по нејзиниот остар јазик во однос на модата.

Таа била спомната од Јалмар Седерберг во *Сериозната игра* .

Наводи
------

 

1. ↑  Berger, Margareta, Pennskaft: kvinnliga journalister i svensk dagspress 1690-1975 [Penholders: Female journalists in Swedish press 1690-1975], Norstedt, Stockholm, 1977

Дополнително читање
-------------------

* Ebba De la Gardie at Svenskt kvinnobiografiskt lexikon
**Константин Т.** Белимаче или **Белемаче** (романски: *Constantin T. Belimace* романски: *Constаntin T. Bеlimаcе*) е влашки поет и политички активист.

Животопис
---------

Белимаче е роден во 1848 година во влашко семејство во големото влашко село Маловиште, тогаш дел од Османлиското Царство, а денес во Република Македонија. Припаѓа на фрашеротскиот род Белемаче. Завршува основно образование во родното село, а потоа продолжува да учи во српско училиште во Белград. Отворил меана во Букурешт, која што станала центар на романските социјалисти. Во 1893 година се вратил во Македонија, за да се вклучи во борбата против османлиската власт. Работел во влашкото училиште во Битола. Соработувал на изданијата „Лумина", „Братство за правда", „Пенинсула Балканика", „Алманахул Мачедорумин" и други. Во 1914 година се враќа во Романија. Во 1916 година, откако Романија влегува во Првата светска војна, Белимаче е заробен од бугарска војска и поминува две години како воен заробеник. Посветува стихови на тој период. Во 1918 година се враќа во Битола, која била веќе во рамките на Југославија, каде што романските училишта се затворани. Умира во 1934 година.

Наводи
------

1. ↑  Nicholas S. Balamaci.
2. ↑  Istorie şi Cultură Aromână[*мртва врска*]
**„Книга Естира"** — книга од Стариот завет.

Содржина
--------

Јудеецот Мардахеј, службеник на персискиот цар Артаксеркс, сонува сон, а потоа открива заговор против царот, кој ги убива заговорниците и го наградува Мардахеј. По некое време, царот приредува голема гозба на која не сака да се појави неговата сопруга поради што тој решава да ја замени со друга жена. Царот издава проглас да се пријават сите убави девојки од царството, а меѓу нив е и Естира, роднина на Мардахеј, кој ја одгледува како своја ќерка. Естира ја придобива наклонетоста на царот и тој ја избира за нова царица. Во меѓувреме, кнезот Аман, навреден поради тоа што не му се покорува Мардохеј, го убедува царот да нареди да се истребат сите Јудејци. Мардохеј бара помош од Естира, која ги кани царот и Аман на гозба. Додека Амон крои планови да го обеси Мардохеј, царот му укажува голема почест. Потоа, Амон паѓа во немилост на царот, кој наредува да го обесат. На молба на Естира, царот го поништува прогласот на Амон и издава нов, дозволувајќи им на Јудејците да живеат слободно. Јудејците, пак, ги убиваат своите непријатели, вклучувајќи ги и синовите на Амон. Така, Мардохеј доживува голема слава и станува втор човек во царството, а денот на убивањето на непријателите се воспоставува како празник – Пурим.

Наводи
------

1. ↑  *Свето писмо на Стариот и на новиот завет* (трето издание). Свиндон: Британско и инострано библиско друштво, Скопје: Македонска книга, 1998, стр. 608-619.
*Lullula arborea*
Lullula arborea
**Шумската чучурлига** е единствена од семејството на чучурлигите во родот *Lullula*. Спаѓа во редот на врапчевидните птици.

Ја има во Македонија.

Распространетост
----------------

Шумските чучурлиги се простираат во поголемиот дел на Европа, средниот исток на Азија и планините на северна Африка. Оние што живеат во посеверните и постудени предели се птици преселници. Живее во планински предели, а претпочита борови шуми.

Опис
----

Должината на телото е околу 15 см, распонот на крилјата 30 см и тежи околу 25 гр. Перјата и се карактеристични за родот - маскирни со кафени, црни и жолти нијанси. И таа, како другите чучурлиги оди по земјата, а не потскокнува. Нема изразен полов диморфизам, односно половите не се разликуваат. За време на парење, лета пеејќи, над 100 м надморска височина.

Гнездење
--------

Гнездото го прават на земја, добро сплетено од суви треви. Несат 4-6 бели, но испркани со кафени, сиви и црни точки, јајца, со големина
21х16 мм. Ги инкубираат 13–15 дена, а потоа младенчињата се развиваат брзо и по околу 14–15 дена го напуштаат гнездото. Родителите ги хранат претежно со инсекти. Годишно може да одгледаат 2 легла.

Наводи
------

1. ↑  BirdLife International (2012). „*Lullula arborea*". *IUCN Red List. Version 2012.1*. International Union for Conservation of Nature. Посетено на 16 July 2012.

2 
3 
4

Надворешни врски
----------------

* Woodlarks in Lincolnshire Conservation Project
* Oiseaux images
* Ageing and sexing (PDF; 1.0 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze Архивирано на 11 февруари 2012 г.
* Field Guide Page on Flickr

Дополнителна литература
-----------------------

* Lidster, James (2007) Identification: Skylark and Woodlark Архивирано на 18 март 2008 г. *Birdwatch*
**IC 941** — галаксија во соѕвездието Пегаз, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.

Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 941 се споменува и како NPM1G +11.0569.

Откривање
---------

Објектот е откриен на 2 декември 1893 година од страна на Стефан Жавел.

Податоци
--------

### Податоци од набљудување

Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 941 е од видот S. Видливиот сјај со голо око изнесува 17 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 17,8 mag, додека површинскиот сјај изнесува 14,1 *m*/лм2. IC 941 има привидни димензии од 0,4' х 0,2'.

### Астрономски податоци

Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 23 ч 22 м 39,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +11° 23' 6"". Положбениот агол на објектот е во износ од 45°.

Други поделби
-------------

Проучување на IC 941 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 1392792.

Поврзано
--------

* Портал: Астрономија

* Список на IC објекти (1-500);
* Индекс-каталог;
* Пегаз (соѕвездие).

Наводи
------

1. ↑  Запис за IC 941 на *НАСА* (англиски)
2. 1 2 3  Students for the Exploration and Development of Space, поправени податоци за IC {{{n}}}
3. ↑  IC {{{n}}}, *SIMBAD*, Центар за астрономски податоци во Стразбур

Користена литература
--------------------

* Zwicky, F. E. Herzog, and P. Wild, ""Catalogue of Galaxies and Clusters of Galaxies"",

Vol.I. Pasadena, Calif. California Institute of Technology, 1961. Also, 
successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog)

Надворешни врски
----------------

* Прегледувач на длабокото небо — IC 941[*мртва врска*]
* Поправени информации за IC 941
* IC 941 — VizieR.
* IC 941 — Вонгалактичка база на податоци на НАСА
**Александар фон Линзинген** бил генерал на германската војска во тек на Првата светска војна.

Животопис
---------

Роден е на [[10 февруари 1850 година во Хилдешем. На приската војска ѝ се приклучил во 1868 година, во 1909 година станал командант на Вториот корпус на германската царска војска. Имал успешна воена кариера, за заслугите бил одликуван со највисоки германски одликувања. Воената кариера ја завршил како генерал-полковник, што била втора титула според рангот во царската германска војска. Починал на 5 јуни 1935 година во Хановер.

Прва светска војна
------------------

На почеток на Големата војна Линзинген бил командант на корпус во Првата битка на Марна во 1914 година. Бил префрлен на Источниот фронт Тој командувал со Јужната војска во 1915 година. Во 1916 година се борел во офанзивата на Брусилов, како засилување на австроунгарската војска во одбрана на Галиција.

По излегувањето на Русија од војната, по потпишувањето на Брест-Литовскиот договор тој го водел германското напредување во Украина.

Наводи
------
**Russulales** се ред на Agaricomycetes (кои ги вклучуваат агаричните родови *Гулапки* и Млечки(печурки) и нивните полипороидни и кортициоидни роднини). Според *Речникот на габите* (10-то издание, 2008), редот се состои од 12 семејства, 80 родови и 1767 видови. Според *Видови Габи* ( јануари 2016 година), редот содржи 13 семејства, 117 родови (16 не се доделени на едно семејство) и 3.060 видови.

Russuloid agarics претставуваат независна еволутивна линија на agarics, кои не се директно поврзани со Agaricales.

Оваа група, исто така, вклучува голем број на русулоидни хипогејни габи, полипори како што е *Bondarzewia*, некои забни габи (на пр.*Auriscalpium vulgare* ), и клубните габи на пр *Artomyces*. Базидиоспорите во оваа група обично се украсени со амилоидни брадавици или ретикулација, но се познати неколку исклучоци, на пр. *Heterobasidion annosum*. Родот *Clavicorona* често бил третиран во Russulales, но неговиот тип видови, *C. taxophila* е во Agaricales. Останатите видови се задржани во Russulales од родот *Artomyces*.

Видови со несигурност
---------------------

Постојат неколку родови класифицирани во Russulales кои се слабо познати, не биле подложени на ДНК-анализа, или ако се анализирани филогенетски, не се групираат со сè уште именувани или идентификувани семејства и не се доделени на одредена семејство (т.е. *Incertae sedis* во однос на семејното сместување). Тие ѓи вклучуваат:

* *Aleurocystidiellum*
* *Dentipellopsis*
* *Gloeoasterostroma*
* *Gloeohypochnicium*
* *Gloeopeniophorella*
* *Haloaleurodiscus*
* *Neoalbatrellus*
* *Polypus*
* *Scopulodontia*
* *Scytinostromella*
* *Xeroceps*

Наводи
------

1. ↑  "Russulales Kreisel ex P.M. Kirk, P.F. Cannon & J.C. David 2001". *MycoBank*. International Mycological Association. Retrieved 2010-11-05.
2. ↑  Kirk PM, Cannon PF, Minter DW, Stalpers JA (2008). *Dictionary of the Fungi* (10. изд.). Wallingford, UK: CABI. стр. 609. ISBN 0-85199-826-7.
3. ↑  Kirk PM. „Species Fungorum (version January 2016). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life". Species 2000 & ITIS. Архивирано од изворникот на 2020-05-13. Посетено на 2014-10-30.
4. ↑  Miller, S.L.; и др. (2006). „Perspectives in the new Russulales". *Mycologia*. **98** (6): 960–970. doi:10.3852/mycologia.98.6.960. PMID 17486972.
5. ↑  Lickey, E.B.; и др. (2003). „Phylogenetic and taxonomic studies in *Artomyces* and *Clavicorona* (Homobasidiomycetes: Auriscalpiaceae)". *Sydowia*. **55**: 181–254.

Надворешни врски
----------------

* Русулалес Вести
* Веб-страницата Русулалес
**IC 948** — галаксија во соѕвездието Пегаз, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.

Откривање
---------

Објектот е откриен на 24 октомври 1884 година од страна на Гијом Бигурдан.

Податоци
--------

### Податоци од набљудување

Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 948 е од видот NF.

### Астрономски податоци

Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 23 ч 28 м 50 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +11° 59' 13"".

Други поделби
-------------

Проучување на IC 948 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката .

Поврзано
--------

* Портал: Астрономија

* Список на IC објекти (1-500);
* Индекс-каталог;
* Пегаз (соѕвездие).

Наводи
------

1. ↑  Запис за IC 948 на *НАСА* (англиски)
2. ↑  IC {{{n}}}, *SIMBAD*, Центар за астрономски податоци во Стразбур

Користена литература
--------------------

* Nilson P.N. Uppsala Ceneral Catalogue of Galaxies. Uppsala: Uppsala Astronomical Observatory, 1973. (15,543) (Catalog)

Надворешни врски
----------------

* Прегледувач на длабокото небо — IC 948[*мртва врска*]
* Поправени информации за IC 948
* IC 948 — VizieR.
* IC 948 — Вонгалактичка база на податоци на НАСА
**IC 949** — галаксија во соѕвездието Водолија, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.

Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 949 се споменува и како MCG -1-60-20, NPM1G -03.0698.

Откривање
---------

Објектот е откриен на 12 ноември 1891 година од страна на Луис Свифт.

Податоци
--------

### Податоци од набљудување

Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 949 е од видот E2. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,7 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,7 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13,3 *m*/лм2. IC 949 има привидни димензии од 0,9' х 0,7'.

### Астрономски податоци

Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 23 ч 41 м 37 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -3° 33' 53"". Положбениот агол на објектот е во износ од 156°.

Други поделби
-------------

Проучување на IC 949 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 72133.

Поврзано
--------

* Портал: Астрономија

* Список на IC објекти (1-500);
* Индекс-каталог;
* Водолија (соѕвездие).

Наводи
------

1. ↑  Запис за IC 949 на *НАСА* (англиски)
2. 1 2 3  Students for the Exploration and Development of Space, поправени податоци за IC {{{n}}}
3. ↑  IC {{{n}}}, *SIMBAD*, Центар за астрономски податоци во Стразбур

Користена литература
--------------------

* Nilson P.N. Uppsala Ceneral Catalogue of Galaxies. Uppsala: Uppsala Astronomical Observatory, 1973. (15,543) (Catalog)

Надворешни врски
----------------

* Прегледувач на длабокото небо — IC 949[*мртва врска*]
* Поправени информации за IC 949
* IC 949 — VizieR.
* IC 949 — Вонгалактичка база на податоци на НАСА
**Јегхише Мартироси Тадевосјан** (ерменски: Եղիշե Թադևոսյան, 24 септември 1870, Ечмиадзин — 22 јануари 1936, Тбилиси), бил ерменски сликар поврзан со движењата - Пердевижники и Светот на уметноста. Носител на титулата „Почесен уметник" на Ерменска ССР во 1935 година.

Животопис
---------

Студирал на Лазаријанското училиште, а потоа се запишал на Московската школа за сликарство, скулптура и архитектура. Василиј Поленов бил негов учител и пријател. Дипломирал во 1894 година и наскоро започнал да излага заедно со Пердервижниките.

Во 1898 година, тој патувал во Палестина заедно со Поленов анеколку пати пропатувал и на Блискиот Исток. 
Во 1901 година, тој се преселил од Москва во Тбилиси каде што работел како професор по уметност.

Неговата стилска определба била импресионистичка и поинтилистичка ликовна изразност. 
Во 1916 година, тој ја основал Унијата на ерменските уметници.

По него е именува улица во Ереван и Уметничко училиште во Ечмиадзин.

Галерија
--------

* Автопортрет (1933)Автопортрет (1933)
* Жена, која читаво градината (1903)Жена, која читаво градината (1903)
* Генијот и толпата (1909)Генијот и толпата (1909)
* Планината Арарат од Етчмиадзин (1895)Планината Арарат од Етчмиадзин (1895)
* Гарни (1934)Гарни (1934)
* Планината Арагатс (1917)Планината Арагатс (1917)
* Езерото Севан ноќеЕзерото Севан ноќе
* Црквата Свети Хрипсиме (1913)Црквата Свети Хрипсиме (1913)

Наводи
------

1. ↑  YEGHISHE TADEVOSYAN
2. ↑  „TADEVOSYAN". Архивирано од изворникот на 2019-09-05. Посетено на 2020-04-10.
3. ↑  Painter. He studied at the Lazarian School
4. ↑  YEGHISHE TADEVOSYAN

Надворешни врски
----------------

* Time line @ Shedevr
* Tombstone and links @ Find-a-Grave
**Анџела Картер** (англиски: *Angela Carter*, 1940-1992) - англиска писателка.

Животопис
---------

Картер го поминала раното детство со бабата и во тој период се борела со анорексијата. Подоцна, успешно студирала англиска книжевност на Универзитетот во Бристол.

Творештво
---------

Творештвото на Картер се состои од повеќе романи, неколку збирки со кратки раскази и со есеи, преводи на бајките на Шарл Перо, како и многу песни и статии. Во 1965 година го објавила првиот роман „Танц на сенките" (*Shadow Dance*) кој бил позитивно оценет од критичарите, кои ја прогласиле во редот на најоригиналните британски млади писатели. Таа е позната по своите феминистички ставови, магискиот реализам и живописниот стил на нејзините романи и раскази. Картер е добитничка на неколку награди меѓу кои се издвојуваат наградата „Сомерсет Мом" и Челтенехемовата награда за збирката „Крвава соба". Нејзини поважни дела се:

* Танц на сенките (1965)
* Крвава соба
* Прекрасната продавница на играчки
* Ноќи во циркусот
* Страста на новата Ева
* Црната Венера
* Мудри деца
* Љубов (1971)

Наводи
------

1. 1 2 3  *Riba, patka, vodozemac: Priče o životinjama* (Priredila Ljubica Arsić). Beograd: Laguna, 2014, стр. 31.
2. 1 2 3  Andžela Karter, *Ljubav*. Novi Sad: Svetovi, 1991.
**IC 933** — галаксија во соѕвездието Водолија, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.

Откривање
---------

Објектот е откриен на 27 август 1892 година од страна на Стефан Жавел.

Податоци
--------

### Податоци од набљудување

Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 933 е од видот S. Видливиот сјај со голо око изнесува 15 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,8 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 *m*/лм2. IC 933 има привидни димензии од 0,5' х 0,4'.

### Астрономски податоци

Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 22 ч 35 м 7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -8° 45' 56"". Положбениот агол на објектот е во износ од 45°.

Други поделби
-------------

Проучување на IC 933 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 192966.

Поврзано
--------

* Портал: Астрономија

* Список на IC објекти (1-500);
* Индекс-каталог;
* Водолија (соѕвездие).

Наводи
------

1. ↑  Запис за IC 933 на *НАСА* (англиски)
2. 1 2 3  Students for the Exploration and Development of Space, поправени податоци за IC {{{n}}}
3. ↑  IC {{{n}}}, *SIMBAD*, Центар за астрономски податоци во Стразбур

Користена литература
--------------------

* Nilson P.N. Uppsala Ceneral Catalogue of Galaxies. Uppsala: Uppsala Astronomical Observatory, 1973. (15,543) (Catalog)

Надворешни врски
----------------

* Прегледувач на длабокото небо — IC 933[*мртва врска*]
* Поправени информации за IC 933
* IC 933 — VizieR.
* IC 933 — Вонгалактичка база на податоци на НАСА
**Ладислав Клима** (чешки: *Ladislav Klíma*) (1878 - 1928) - чешки писател и филозоф.

Животопис
---------

Ладислав Клима
Клима бил многу оригинален човек, не само во творештвото, туку и во секојдневното однесување, бидејќи со својот животен стил свесно ги кршел границите на прифатените општествени норми. Поради навреда на Хабсбуршката династија бил избркан од гимназијата во родното место, така што школувањето го продолжил во Загреб, но и таму не ја завршил гимназијата.

Творештво
---------

Клима напишал неколку филозофски книги, а негови највредни дела се гротескниот роман „Страдањата на кнезот Стерњенхох", новелата „Славната Немезис" и збирката кратки раскази „Како ќе биде по смртта".

Скулптура на улицата „Соколовска" во Височани, во спомен на В. Клима, кој живеел тука од 1915 до 1927 г.

Наводи
------

1. ↑  Ладислав Клима, *Како ќе биде по смртта*. Скопје: Бегемот, 2013.
**Роман Абелевич Качанов** - **Роман Абелевич Качанов** (руски: *Качанов, Роман Абелевич*), или само **Роман Качанов** (роден на 25 февруари 1921

) е многукратно наградуван руски аниматор најпознат по неговите филмови, *Ракавица*, *Чебурашка* и *Тајната на Третиот планета*.

Животопис
---------

Роман Качанов е роден во 1921 во Смоленск. 
По демобилизацијата тој запишани во курсеви аниматор во студиото "Соjузмултфилм", и тој ги завршил во истата 1946 г. 
Со 1947 во 1957 работел како аниматор, помошник-директор и продукцискиот дизајнер за филмски режисери, аниматори од постарата генерација.

Во 1958 Роман Качанов во врска со Анатолиј Каранович направена како режисер својот прв филм - *Старецот и жеравот*. Во 1959 *Љубовниците облак*, која ја доби награди на фестивали во Анси, Оберхаузене и Букурешт .

Неговите филмови *Ракавица* (1967), *Чебурашка* (1971) и *Тајната на Третиот планета* (1981) станаа класици на светската анимација.

Креативност Романа Качанова имаше забележително влијание врз домашни и странски кукла (волумен) анимација. Неговите студенти сметаат себеси Кихачиро Кавамото (Јапонија), Моника Краузе (Германија), Јуриј Норштејн (Советски Сојуз) и други.

Печат на Советскиот Сојуз од 1988 година CPA 5917 (Гена крокодилот. Чебурашка.

Избрани филмографија
--------------------

### Режисер

* *Старецот и жеравот* (*Старик и журавль*,1957)
* *Љубовниците облак* (*Влюблённое облако*,1959)
* *Ракавица* (*Варежка*,1967
* *Чебурашка* (*Чебурашка*,1971)
* *Тајната на Третиот планета* (*Тайна Третьей планеты*,1981)

### Писател

* *Чебурашка* (*Чебурашка*,1972)
* *Чапјата и жеравот* (*Цапля и журавль*, 1974)

Надворешни врски
----------------

* Роман Качанов на  Семрежната филмска база на податоци (англиски)

* Качанов Роман Абелевич на *animator.ru* (целосна филмографија)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 73556882
* LCCN: no2004004963
* ISNI: 0000 0001 1671 7864
* GND: 1066985480
* SUDOC: 093588232
* NKC: xx0200326
* BNE: XX4917190

 |

 |
**IC 898** — галаксија во соѕвездието Водолија, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.

Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 898 се споменува и како NPM1G -13.0509.

Откривање
---------

Објектот е откриен на 5 август 1891 година од страна на Стефан Жавел.

Податоци
--------

### Податоци од набљудување

Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 898 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,3 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,3 mag, додека површинскиот сјај изнесува 12,9 *m*/лм2. IC 898 има привидни димензии од 0,8' х 0,4'.

### Астрономски податоци

Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 21 ч 1 м 43,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -13° 21' 25"". Положбениот агол на објектот е во износ од 150°.

Други поделби
-------------

Проучување на IC 898 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 3093671.

Поврзано
--------

* Портал: Астрономија

* Список на IC објекти (1-500);
* Индекс-каталог;
* Водолија (соѕвездие).

Наводи
------

1. ↑  Запис за IC 898 на *НАСА* (англиски)
2. 1 2 3  Students for the Exploration and Development of Space, поправени податоци за IC {{{n}}}
3. ↑  IC {{{n}}}, *SIMBAD*, Центар за астрономски податоци во Стразбур

Користена литература
--------------------

* Zwicky, F. E. Herzog, and P. Wild, ""Catalogue of Galaxies and Clusters of Galaxies"",

Vol.I. Pasadena, Calif. California Institute of Technology, 1961. Also, 
successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog)

Надворешни врски
----------------

* Прегледувач на длабокото небо — IC 898[*мртва врска*]
* Поправени информации за IC 898
* IC 898 — VizieR.
* IC 898 — Вонгалактичка база на податоци на НАСА
**Георг Морис Коен Брандес** (21 февруари 1876

, Копенхаген, Данска - 16 март 1957

, Копенхаген) — дански критичар и интелектуалец.

Неговите објавени предавања од Универзитетот во Копенхаген, „Главните струи во мислата од XIX век", во шест тома (1872-1890), го катализирал преминот од романтизам кон реализам во данската литература. Со своите повици писателите да работат во служба на прогресивните идеи и за реформа на современото општество, заедно со промовирањето писатели како што се Хенрик Ибзен и Август Ибзен, заработил силен отпор од страна на конзервативците, но извршил големо влијание низ целата Скандинавија. Другите негови критички дела ги вклучуваат и „Луѓето од современиот премин" (1883) и „Данските поети" (1877).

Користена литература
--------------------

* Енциклопедија Британика (македонска верзија), книга втора (Б-Г), 2005 година, Скопје.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 4938982
* LCCN: n79085023
* ISNI: 0000 0000 8338 9314
* GND: 118514326
* SELIBR: 178944
* SUDOC: 027926834
* BNF: cb11986490v (податоци)
* BIBSYS: 90051153
* NLA: 35021332
* NDL: 00463692
* NKC: jn20000600984
* RLS: 000031674
* BNE: XX864967
* KulturNav: id

 |

 |
Фредерик Коплстон (1907-1994)
**Фредерик Чарлс Коплстон** (Самерсет, 10 април 1907 - Лондон, 3 февруари 1994) бил филозоф и најголем англиски историчар на филозофијата. Во целиот свет бил познат по неговото обемно дело Фредерик Коплстон: Историчар на филозофијата (1946-75) које е издадено во IX томови на преку 4500 страници.

Копелстон постигнал висок степен на популарност во медиумти, благодарение за дискусијата околу Постоењето на Богa воден од водени од Бертран Расел во радио емисијата Би-би-си во 1948 година. Наредната годна ја толкувал дискусијата за Логички позитивизам со своите пријатели филозофи Алфредом Џ. Ајером.

Животопис
---------

Фредерик Чарлс Коплстон е роден на 10 април 1907 година во близина на Таунтон, Самерсет, Англија. Тој израснал во англиканската вера на неговиот вујко, Реџиналд Стивен Коплстон, кој бил англикански епископ во Калкута. Студирал во Марлборо колеџ од 1920 до 1925 година. Тој својата вера ја промени во римокатоличка, што предизвикало голем стрес во неговата фамилија. Неговиот татко му помогнал да го заврши своето школување во Сент Џон Колеџ, Оксфорд, каде студирал од 1925 до 1929 година. Дипломирал на Универзитетот на Оксфорд во 1929 година како трет најдобар ученик во неговиот клас.

Годината 1930, Коплстон станал језуита. Студирал во језуитскиот колеџ во Роеџамптон каде останал две години, после тоа тој се преселил во Хеитроп, каде во 1937 година каде добил помош од страна на језуитскиот свештеник во Хејтроповиот колеџ. Годината 1938 патува во Германија да ја заврши својата обука. Во Велика Британија се вратил кога започнала војната во 1939 година. Коплстон првобитно имал намера да студира во Грегоријанскиот универзитет во Рим поради својот докторат. Наместо тоа тој прифатил да се врати во Хеитроп колеџ каде предава историја на филозофијата на останатите језуити.

Во остаток од својата академска каријера, Коплстон прифаќал голем број на почесни услуги, вклучувајќи го и гостувањето како професор на Понтификални грегоријански универзитет во Рим, каде поминал шест месеци од секоја година и предавал од 1952 до 1968 година.Во 1970 година тој станал соработник со Британската академија.

По неговото официјално пензионирање [(1974)], продолжил да предава. Од 1974 до 1982 година, Колстон бил на гостување како професор на Универзитетот во Санта Клара Универзитетот во Санта Клара, а од 1979 до 1981 година, држел предавања на Универзитетот во Абердин. Во овие предавања тој се обидувал да ги "изрази темите за неговото децениско размислување, повеќе лично отколку во својата историја". На крајот од својот живот, Колпстон добива почесни докторати од неколку институции, вклучувајќи го Универзитетот Санта Клара од Калифорнија, Универзитетот во Упсала и Универзитетот Сент Ендруз.

Исто така на Копелстон му било понудено членство во Кралскиот институт за филозофија и во Аристотелеското општество. Во 1993 година тој стекнал Орден на Витез на Британската Империја. Коплстон умрел на 3 февруари 1994 година во Сент Томас (болница во Лондон).