recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Перо Коробар** (Велес, 27 март 1916

 - Скопје, 29 октомври 2004

) бил македонски општествен деец, прв претседател на Македонскиот уставен суд.

Пред Втората светска војна учествува во револуционерното комунистичко движење. Во 1932 година станува член на СКОЈ, а член на КПЈ во 1940. Затворен е во белградскиот затвор „Главњача".

Коробар е учесник во НОБ од 1941 година. По ослободувањето ги извршува функциите директор на Државното книговодителство и на издавачката куќа „Култура" и директор на Републичкиот музеј.

Како културен работник е испратен во Пиринска Македонија во времето на градењето на културната автономија на македонскиот народ, а по враќањето во Скопје врши повеќе функции како: началник на Одделот за надворешни работи во ЦК на КПМ, управник на Македонскиот народен театар, член на Ревизионата комисија на ЦК на КПМ, член на Културно-просветниот одбор на Југославија и потпретседател на Културно-просветниот собор на Југославија и потпретседател на Културно-просветната заедница на Македонија, член на Главниот одбор на Социјалистичкиот сојуз, член на Претседателството на Сојуз на борците од НОВ на Македонија и член на Советот на Република Македонија. Во периодот 1963-1974 година Коробар е член и прв претседател на Македонскиот уставен суд.

Основач е на списанието „Културен живот" и повеќе од три децении е негов главен и одговорен уредник.

Од 1974 до 1976 година бил претседател на Фудбалскиот сојуз на Југославија.

Творештво
---------

Основната творечка преокупација на Коробар е животот и делото на поетот и револуционер Кочо Рацин. За тоа сведочат публикациите: „Животописот на Кочо Рацин", „Рацин во моите сеќавања", „Сеќавања на современиците за Рацин", „Ликовно видување на животот и творештвото на Рацин".

Покрај тоа, Коробар е автор на следните монографски трудови:

* „Македонската национална култура во Пиринскиот дел на Македонија"
* „Историска вистина" (во соавторство со д-р Орде Иваноски)
* „Во меѓународните бригади на Шпанија" (заедно со Божо Стефановски)
* „Панко Брашнар"
* „Димче Мирчев" (1983)
* „Ганчо Хаџипанзов" (1986)

Наводи
------

1. ↑  „Македонска енциклопедија", МАНУ, 737 стр.
2. ↑  Службен весник на Социјалистичка Република Македонија 26/1963, 1 стр.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Претседатели на Уставен суд на Македонија |
| --- |
|  |
| 
* Перо Коробар (1963–1974)
* Асен Групче (1974–1979)
* Гога Николовски (1979–1984)
* Владимир Митков (1984–1986)
* Димче Козаров (1986–1987)
* Фиданчо Стоев (1987–1989)
* Јордан Арсов (1989–1994)
* Јован Проевски (1994–1997)
* Милан Недков (1997–2000)
* Тодор Џунов (2000–2003)
* Лилјана Ингилизова-Ристова (2003–2006)
* Махмут Јусуфи (2006–2007)
* Трендафил Ивановски (2007–2010)
* Бранко Наумоски (2010–2013)
* Елена Гошева (2013–2016)
* Никола Ивановски (2016–2019)
* Сали Мурати (2019-2021)
* Добрила Кацарска (2021-денес)

 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 44712724
* LCCN: n80097699
* ISNI: 0000 0000 6314 1987
* SUDOC: 18459863X
* BNF: cb162830461 (податоци)

 |

 |
**„Тоа што функционира"** (англиски: *Whatever Works*) — американски филм од 2009 година, во режија на Вуди Ален, кој е автор и на сценариото. Главните улоги ги толкуваат: Лари Дејвид, Еван Рејчел Вуд, Патриша Кларксон и Ед Бегли Џуниор.

Содржина
--------

По неуспешниот обид за самоубиство, генијалниот њујоршки мизантроп Борис Јелникоф (го игра Дејвид) се одрекува од отмениот живот и се вселува во скромен стан во Кинескиот кварт. Тој ја запознава Мелоди (ја игра Вуд) која е потполно спротивна на него: убавица од Југот на САД, која не може да се пофали со многу памет. Борис и Мелоди се венчаваат, но состојбата се усложнува кога ќе се појави мајка ѝ на Мелоди (ја игра Кларксон) која е голема верничка...

Наводи
------

1. ↑  Sve što funkcionira, američko-francuski film (пристапено на 4.11.2023)
**Витолд Гомбрович** (полски: *Marian* *Witold Gombrowicz*) (4 август 1904, Малошице, Полска - 25 јули 1969, Венс, Франција) - полски писател.

Животопис
---------

Куферот на Гобрович.
Спомен-плоча на Гомбрович во Гдиња.

Творештво
---------

Најпознати дела на Гомбрович се: Фердидурке (1938), Транс-Атлантик (1953), Дневник 1953-1956 (1957), Порнографија (1960), Дневник 1957-1961 (1962), Космос (1965) и Дневник 1961-1966 (1966).
Основна специфика на неговото творештво е набљудувањето на човекот во психолошката заплетканост во односите со другите луѓе и културното наследство. Неговиот јазик се состои од многу неологизми и честа употреба на „зборови-клучеви".

Наводи
------

1. ↑  Витолд Гомбрович, *Космос*. Скопје: Бегемот, 2013.
Карта на земјите кои спаѓаат во Латинска Америка.
**Латинска Америка** е регион од копното Америка каде што се зборуваат јазиците што потекнуваат од латинскиот, т.н. романски јазици (шпанскиот и португалскиот). Наспроти Латинска Америка обично се поставува Англоамерика, каде што се зборува англискиот јазик, кој е дел од германската група на јазици.

Латинска Америка во популарната култура
---------------------------------------

* „Песна без наслов за Латинска Америка" (англиски: *Untitled Song For Latin America*) - песна на американската рок-група „Минитмен" (*Minutemen*) од 1984 година.

Наводи
------

1. ↑  Discogs, Minutemen ‎– Double Nickels On The Dime (пристапено на 22.1.2021)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија / од областа на географијата е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 3834151433038256420005
* LCCN: sh85074879
* GND: 4074032-8
* HDS: 028923
* NDL: 00569304
* NKC: ge129767

 |

 |
***Alosa macedonica*** ― езерски вид на риба од семејството Clupeidae, ендемична во Егејска Македонија, денешна Грција. Нејзината единствено природно живеалиште е слатководното Бешичко Езеро. Му се заканува губење на живеалиштето.

Биологија
---------

*Alosa macedonica* е припадник на родот *Alosa*, чии други видови често анадромно се преселуваат помеѓу морските и слатките води. Истражувањата покажуваат дека предците на *Alosa macedonica* живееле во морските региони на Егејското Море.

*Alosa macedonica* имаат заби во непчената коска и ралникот. Тие имаат приближно 50 пршлени и 106-128 жабрени греблачи. Тие се во должина од околу 181-230 мм и се мрести околу месеците јули и август.

Освен во Белшичкото Езеро, овој вид претходно бил присутен и во Лагадинското Езеро, но во 1995 година езерото пресушило и ги убило сите риби.

Наводи
------

1. 1 2 3 4  Crivelli, A.J. (2006). „*Alosa macedonica*". *Црвен список на загрозени видови*. **2006**: e.T905A13092853. doi:10.2305/IUCN.UK.2006.RLTS.T905A13092853.en. Посетено на 24 септември 2022.
2. 1 2 3 4 5  D. C. Bobori; E. T. Koutrakis; P. S. Economidis (2001). „Shad Species In Greek Waters – An Historical Overview And Present Status" (PDF). *Bulletin Français de la Pêche et de la Pisciculture*. 362-363 (362–363): 1101–1108. doi:10.1051/kmae:2001039. Архивирано од изворникот (PDF) на 31 јануари 2014. Посетено на 24 септември 2022.

Надворешни врски
----------------

* „Photo of Alosa macedonica". *Ittiofauna.org*. Посетено на 24 септември 2022.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Таксонски назнаки | 
* Википодатоци: Q304425
* EoL: 211958
* Fauna Europaea: 304342
* FishBase: 25775
* GBIF: 2412619
* iNaturalist: 93708
* IRMNG: 11120783
* ITIS: 572644
* МСЗП: 905
* NCBI: 379850
* WoRMS: 1016838

 |

 |
**„Позната личност"** (англиски: *Celebrity*) — американски филм од 1998 година, во режија на Вуди Ален, кој е автор и на сценариото, заедно со Мики Роуз. Главните улоги ги толкуваат: Кенет Брана, Џуди Дејвис, [[Винона Рајдер] Леонардо ди Каприо, Фамке Јансен, Шарлиз Терон, Џо Мантења и Мелани Грифит. И во овој филм, Ален ги разработува љубовните односи меѓу мажите и жените, но и односот меѓу уметноста и успехот.

Содржина
--------

Ли Сајмон (го игра Брана) е новинар кој ги посетува местата на кои се снимаат филмовите и ги интервјуира славните глумци. Тој се обидува да направи карира како писател, но никако не може да го заврши започнатиот роман. Тој е во брак со својата средношколска љубов Робин (ја игра Дејвис), но во последно време чувствува заситеност. Кога ѝ признава дека ја изневерил, таа му простува зашто многу го сака, но Ли сака да ја напушти Робин во потрага по нови нешта, места и луѓе. Тој е полуден по убавата манекенка (ја игра Терон) која тврди дека секој допир ѝ предизвикува оргазам. Исто така, Ли ја запознава и убавата филмска статистка Нола (ја игра Рајдер), а започнува врска со Бони, уредничката во едно издавачко претпријатие (ја игра Јансен). Таа го убедува дека неговиот роман е одличен и дека мора да го заврши. Ли ги врбува филмскиет ѕвезди да ги прифатат улогите во филмот кој би се снимал според неговото сценарио, зашто само така ќе може да ги заинтересира филмските продуценти да го финансираат снимањето. На патот кон славата, Ли минува низ разни случки кои никогаш не би ги избрал: забави, групен секс, кокаин, пијанки итн. Во меѓувреме, Робин, чија самодоверба е уништена откако ја напушта Ли, запознава филмски продуцент кој се вљубува во неа, ја вработува и ја убедува дека е привлечна жена...

Наводи
------

1. ↑  Celebrity, američki film (пристапено на 28.10.2023)




[Категорија: Филмови со Кенет Брана]]
**Радослав Наумовски** (роден на 27 ноември 1936

 година во с. Наколец, Ресенско) — македонски невропсихијатар, редовен професор на Медицинскиот факултет во Скопје.

Медицинскиот факултетзавршил во 1963 година каде што и специјализирал (1969) и докторирал (1979). Долгогодишен шеф на Одделот за неврофизиологија, ја вовел електромиографијата како дијагностички метод и е познат епилептолог. Претседател на лигата против епилепсија во РМ и главен уредник на сп. „*Епилепсија*". Автор на повеќе од сто научно-стручни трудови и две монографии.

Наводи
------

1. ↑  Ристовски, Блаже, уред. (2009). „*Наумовски*". *Македонска енциклопедија*. , книга II (М-Ш). Скопје: МАНУ. стр. 540. Text "series
" ignored (help)
**Мируше Хоџа** (родена: **Мемдали**; р. 19 септември 1969

 во Скопје) ― македонска универзитетска професорка, преведувачка и научничка.

Биографија
----------

Основно и средно образование завршила во Скопје. Дипломирала на Групата за албански јазик и книжевност и италијански јазик. По дипломирањето, извесно време била ангажирана како соработник во албанската редакција на МТВ.

Наводи
------

1. ↑  *Македонска Енциклопедија 2*. Скопје: Печат
Скенпоинт, Скопје. 2009. стр. 1587, 1588. ISBN ISBN 978-608-203-024-1 (2) Проверете ја вредноста `|isbn=`: invalid character (help). line feed character во `|publisher=` во положба 6 (help)
**Михо Чакеља** (хрватски: *Miho Čakelja*; Дубровник, Хрватска, 9 јануари 1909

 – Скопје, 12 април 1977

) — македонски архитект и редовен професор на Архитектонскиот факултет во Скопје.

Животопис
---------

Чакеља е роден во хрватскиот град Дубровник на 9 јануари 1909 година.После дипломирањето на Архитектонскиот отсек на **Техничкиот факултет** во Белград во 1933 година, се доселил во Скопје, каде останал до крајот на својот живот. Освен педагошката работа, развил богата проектантска и урбанистичка активност. Учествувал на повеќе анонимни архитектонски конкурси. Се занимавал и со графички дизајн. Позначајни реализации: зградата на Вакувската дирекција во Скопје; зградата на Електродистрибуција во Скопје. Го проектирал архитектонскиот дел на термо и хидроелектрани во Македонија. Од урбанистичкото проектирање познапознач ајни дела му се: урбанистичкото решение за Културно-спортскиот центар „Сарај" во Скопје во 1949 година, Директивниот план на Гостивар, работнички населби на рудникот „Злетово". Негов проект била и Зградата на Ибни Пајко која е изградена во 1938 година. Починал во Скопје на 12 април 1977 година.

Наводи
------

1. ↑  Калабакова, Снежана. „Градот ќе го врати името „Дом Ибни Пајко" ако го има на стари фотографии". Утрински Весник. Посетено на 2010-05-16.[*мртва врска*]
2. ↑  „Пајко маало". Вечер. Посетено на 2010-05-16.[*мртва врска*]
**Живко Шкоклевски** (2 јули 1937

 во Д’мбени — 5 јануари 2004

 во Скопје) — македонски градежен инженер и универзитетски професор на Градежниот факултет во Скопје.

Животопис
---------

Дипломирал во Прага во 1960 година, а докторирал во Скопје во 1983 година.

Учествувал во регулацијата на повеќе наши реки. Напишал учебник „Регулација на водотеци", како и неколку други книги, меѓу кои и монографии за регулацијата на Вардар и за Дојранско Езеро.

Предавал на Градежниот факултет во Скопје од 1989 година до неговото пензионирање по предметите Хидраулика, Хидрологија и Речна хидротехника.

Наводи
------

1. ↑  Ристовски, Блаже, уред. (2009). „*Шкартов*". *Македонска енциклопедија*. , книга II (М-Ш). Скопје: МАНУ. стр. 1654. Text "series
" ignored (help)
**Марија Шољакова** (р. 30 јануари 1947

 во Скопје) — македонски анестезиолог и универзитетска професорка на Медицинскиот факултет во Скопје.

Животопис
---------

Дипломирала во 1970 година на Медицинскиот факултет во Скопје, а специјализирала анестезиологија во Скопје во периодот 1972-1975 и во Лондон во периодот 1982-1983. Работела на Клиниката за анестезија, реанимација и интензивно лекување (КАРИЛ). Била нејзина директорка во периодот 1995-2001.

Придонела во докажувањето на метаболниот одговор на анестезија, ги вовела методите на епидурална апликација на опиоди (1989) и комбинирани анаестезиолошки техники (1992).

Во периодот 1998-2004 била продекан на Медицинскиот факултет.

Публикувала 138 научни трудови и е автор и главен уредник на шест учебници од областа на анестезиологијата.

Наводи
------

1. ↑  Ристовски, Блаже, уред. (2009). „*Школска*". *Македонска енциклопедија*. , книга II (М-Ш). Скопје: МАНУ. стр. 1656. Text "series
" ignored (help)
**Љубица Шутуркова** (моминско: **Данчова**; 4 декември 1959

 во Скопје) — македонски фармацевт и универзитетска професорка на Фармацевтскиот факултет во Скопје, раководителка на Институтот по фармацевтска хемија.

Животопис
---------

Била декан на Фармацевтскиот факултет во Скопје од 1998 до 2004 година. Од 2004 година е проректор на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј" во Скопје. Претседател на Фармацевтската комора на Македонија (1999-2000 година). Има објавено над 60 научни и стручни трудови и над 30 соопштенија на симпозиуми и конгреси во и надвор од земјата. Автор е на едно поглавје во „Фармакотерапискиот прирачник". Била раководител и учесник на неколку научни-истражувачки и стручни проекти. Посебен придонес има за унапредувањето на фармацевтската едукација во земјава.

Наводи
------

1. ↑  Ристовски, Блаже, уред. (2009). „*Шутуркова*". *Македонска енциклопедија*. , книга II (М-Ш). Скопје: МАНУ. стр. 1671. Text "series
" ignored (help)
**Јован Шуков** (21 март 1940

 во Љумница, Егејска Македонија) — македонски универзитетски професор.

Бил гимнастичар, тренер и оштествено-спортски работник.

Животопис
---------

Завршил Висока школа за физичко воспитание во Белград во 1964 година. Магистрирал на Медицинскиот факултет во Скопје во 1976 година на темата „Деформитет на ’рбетот како последица од дејството на надворешни услови во возраста од 8 до 12 години". Докторирал на Факултетот за физичка култура во Скопје во 1986 година на темата „Превенција и корекција на лошото држење и телесните деформитети на ’рбетот со помош на адекватни комплексни вежби кај учениците од основните училишта".

Работел како професор и директор на училиште во периодот 1964-1981. На Факултетот за физичка култура во Скопје бил избран за виш предавач во 1981 година и за редовен професор на предметот кинезитерапија во 1990 година. Во еден мандат бил декан на истиот факултет во периодот 1991-1993.

Објавил повеќе стручни и научни трудови.

Наводи
------

1. ↑  Ристовски, Блаже, уред. (2009). „*Шукри*". *Македонска енциклопедија*. , книга II (М-Ш). Скопје: МАНУ. стр. 1665. Text "series
" ignored (help)
Насловна страница на „Етика"
**Етика** (лат. *Ethica, ordine geometrico demonstrata*, „Етика, прикажана на геометриски начин") — филозофско дело од холандскиот мислител Барух Спиноза. Оригиналот е на латински. Иако книгата е издадена посмртно, во 1677, ова е најпознатото дело на Спиноза, и се смета за негов магнум опус.

Во „Етика" Спиноза се обидува да исложи „наполно издржан филозофски систем кој се стреми да ни прикаже целосна слика за стварноста и да ја разбере суштината на етичкиот живот. Следејќи постепен логички формат чекор по чекор, делото ја дефинира природата на Бога, умот, човековото робување на своите чувства, и моќта на сфаќањето -- разгледувајќи го вечното, размислува за местото на човекот во придорниот поредок, слободата, и патот кон досежната среќа."

Стил
----

Стилот и системот на книгата, според зборовите на Спиноза, е „прикажан на геометриски начин" со предговори, дефиниции, аксиоми и леми. Потоа следат искази кои може да се состојат од белешки, докази и королари (следства). Тука се употребуваат и приложени додатоци со објасненија. Ваквиот формат на излагање го имитира Евклидовото дело „Елементи на геометријата".

Германскиот филозоф Артур Шопенхауер тврди дека „Општо земено, Спиноза е виновен за голема грешка заради неговото намерна злоупотреба на зборови со цел да изрази концепти што целиот свет ги нарекува поинаку, а и, од друга страна, лишувајќи ги од значењата кое тие насекаде го имаат. Вака тој го нарекува „Бог" она што секаде се нарекува „свет"; „правда" она што насекаде се нарекува „моќ"; и „волја" она што секаде се нарекува „расудување"."

Белешки
-------

1. ↑  Penguin Classics. Ethics. www.penguinclassics.com
2. ↑  *Parerga and Paralipomena*, Том I, „Sketch of a History of the Doctrine of the Ideal and the Real"

Надворешни врски
----------------

 
Викиизвор на англиски јазик содржи текст на тема:
***Етика (Спиноза)***

* Латински оригинал — *Vicifons* (латински)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија од областа на филозофијата е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Белпошта** (белоруски: *Белпошта*) е националната поштенска служба на Белорусија. Станала член на Светската поштенска унија во 1949 година.

Историја
--------

Развојот на поштенските услуги во Белорусија започна во античко време. Значи, за 885 е првото споменување во Хрониката на услугата на гласник на белоруската земја, "Прашана за Олег Раџимичи.. . "

Во Киевска Рус имаше посебна "позиција" - гласник на принцот. Куририте го пренесоа редот на принцот во различни делови на земјата. Понекогаш гласник отиде, и без сертификати, специјални пораки меморирани.

Во 1583 година, првиот во Белорусија пост-пат (Варшава - Белосток - Гродно - Вилнус) воведе систем на тарифи, кој работи денес во сите земји во светот. Превозот одреден според видот и потеклото на неговата тежина.

Во 1793 година, Белорусија стана дел од Руската Империја, а потоа пошта е понатаму развиена како дел од поштенскиот систем на Руската Империја. Постелни области беа формирани, вклучувајќи ги Минск, Витебск и Могилев.

Првата телеграфска станица во Белорусија била опремена во 1859 година во минска пошта и во Бобруйск. Организирана е првата телеграфска линија.

Редовен превоз на пошта со железница започна во 1871 по трасата Минск - Москва, Минск - Ривнен, Минск - Брест, Минск - Љубава. Пост-моторите имаа специјални рамки за складирање и сортирање пошта. Автомобилите висеа поштенски сандачиња за да примаат пораки на возот.

* Поштенските марки и поштенската историја на Белорусија

Наводи
------

1. ↑  Доставка вестей и почты в IX—XVII вв [{{{1}}} Архивирано] на {{{2}}}.
Податотека:Јагнула Куновска.jpgЈагнула Куновска
**Јагнула Куновска** (р. 1943 година, во Костур) е истакната македонска правничка, политичарка и уметничка.

Биографија
----------

Родена е во грчкиот град Костур во 1943 година. Таа е внука на костурскиот војвода Никола Добролитски. Таа била евакуирана во градот Тетово во НР Македонија во 1948 година како една од многуте политички бегалци од Граѓанската војна во Грција. Завршила право на Скопскиот универзитет. Потоа работела како адвокат во Скопје. Член е на Друштвото на писателите на Македонија.

Во 1990 година станала основач на македонската политичка партија Движење за *семакедонска акција (МААК)*. Таа била поддржувач на кандидатурата на Тито Петковски за Претседател на Република Македонија во 1999 година. Во 2006 година се кандидирала на изборите во скопскиот и кумановскиот регион како дел од Новата социјалдемократска партија. Во 2006 година имало полемика меѓу Куновска и Владо Бучковски која вклучувало тврдења за бугаризација. Во 2007 година ја напуштила Новата социјалдемократска партија и станала член на водечката партија на Република Македонија, ВМРО-ДПМНЕ Во текот на 2008 година учествувала во пишувањето на списанието „Македонски духови конаци".

Наводи
------

1. ↑  „Profile on the New Social Democratic Party website". Архивирано од изворникот на 2007-06-13. Посетено на 2008-12-07.
2. ↑  „Interview with Vreme newspaper". Архивирано од изворникот на 2011-07-22. Посетено на 2008-12-07.
3. ↑  MILS NEWS 04/04/96
4. ↑  „Macedonia's Parliamentary Elections: Key Data". Архивирано од изворникот на 2021-11-16. Посетено на 2021-11-16.
5. ↑  Јагнула Куновска премина во ВМРО-ДПМНЕ
6. ↑  „Magazine – Portal on Macedonian". Архивирано од изворникот на 2011-07-27. Посетено на 2008-12-11.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* VIAF: 79540400
* GND: 129397903

 |

 |
**Крстју Крстев** (бугарски: *Кръстю Кръстев*) е бугарски актер и театарски директор, од 2023 година министер за култура на Бугарија.

Биографија
----------

Роден е на 25 ноември 1956 година во Пазарџик.

Во 1983 година дипломирал на НАТФИЗ „Крстјо Сарафов". Работел во Куклениот театар во Пазарџик, како и во Родопскиот драмски театар „Николај Хајтов" во Смољан. Во 1998 година, тој станал директор на театарот и негов главен уметнички директор.

Од 2010 година Крстју Крстев бил директор на Драмскиот театар во Пловдив. Во овој период биле реализирани многу големи театарски продукции. Крстев работел заедно со драматургот Александар Секулов. Во 2022 година ја добил специјалната награда „Пловдив" за исклучителен придонес.

Од 6 јуни 2023 година ја извршува функцијата министер за култура во владата на Николај Денков.

Наводи
------

1. ↑  Министерство на културата - Министър
**Clostridium tetani** е право тенко стапченце со перитрихијални флагели. Капсула нема, спорите му се наоѓаат терминално и се бои по Грам.

Токсичност
----------

Clostridium tetani лачи вистински егзотоксин. Тој се состои од две компоненти:

* Тетаноспазмин, кој предизвикува грчеви на напрешно пругастите мускули;
* Тетанолизин, кој ги хемолизира еритроцитите.

Епидемиологија
--------------

Живее како сапрофит во цревата на домашните животни. Се исфрла соизметот во тревата, земјата и предметите. На тетанусна инфекција се изложени физичките работници-земјоделците. Кај нас се јавува спорадично поради ниска здравствена просветеност и нехигиенски навики кога на тетанусните повреди(длабоки убоди,убод од шајка, дрва и др.) не се обрнува доволно внимание.

### Форми на тетанус

Има повеќе форми на тетанус но ние ќе ги спомнеме само основните две форми.

#### Гиниколошки тетанус

Се јавува при вршење на криминални абортуси од нестручни лица со нестерилни инструменти(предмети)

#### Неонатален тетанус

Кај новороденчиња како резултат на нехигиенско сечење на папочната врска со нестерилни предмети.

Патогенеза
----------

Спорите навлегуваат во раната при повреда или подоцна кога таа е отворена. Секоја повреда не подразбира појава на тетанус. Тука на влезното место го излачува својот егзотоксин кој дифундира кон периферните нерви на ЦНС, а потоа по лимфен пат до целата мускулатура.
  
Инкубацијата изнесува од 7-14 дена, ретко до 2 месеци. Во зависност од локализацијата на местото на повредата имаме:

* Локален тетанус, кај лица кои биле некомплетно вакцинирани, се јавува грч на рацете и нозете.
* Генерализиран тетанус, е потешка форма на тетанус која започнува со грч на мускулите на лицето(челото,очните и мускулите околу устата), која дава карактеристичен изглед наречен Facies tetanicus (болниот како да се смее, а околу очите како да плаче). Потоа тоничниот грч го зафаќа вратот, градниот кош и абдоменот. Грчевите се многу болни, се повторуваат иако нападите се зголемени. Ако ги зафатаат меѓуребрените мускули настапува смрт. Ова трае 10 дена, а мускулите се опуштаат после 1-2 месеци од почетокот на болеста.

Терапија
--------

Терапијата е долготрајна и тешка. Се состои од:

* серотерапија;
* обработка на раната;
* седативи и хипнотици;
* снтибиотици;
* симптоматска терапија;
* рехидратација;
* исрхана(лесна и калорична).

Профилакса
----------

Активна имунизација е задолжителна за сите деца до две години, ученици и војници. Се почнува во четвртиот месец со DI-TE-PER вакцина во три дози, субкутано на растојание од 4-6 недели. Првата ревакцинација се врши по три години. Втората ревакцинација е со DI-TE вакцина на 7 години. А понатаму на секои 5-7 години до наполнети 20 години. Пасивна имунизација се спроведува со серум во текот на првите 6-12 часа од повредата, а истите луѓе примаат теталпан.

Наводи
------

Надворешни врски
----------------
**Бану Ханзала ибн Малик** (арап. **بنو حنظلة**) ― историско арапско племе кое го населувало Ал Јамама на Арапскиот Полуостров. Тие се огранок на поголемото племе Бану Тамим.

Потекло
-------

Според арапските генеалошки трудови, племето Бану Ханзала е запишано како потомство од Ханзала ибн Малик ибн Зејд Манат ибн Тамим ибн Мур ибн Ид ибн Амр ибн Илјас ибн Мудар ибн Низар ибн Маад ибн Аднан. Ханзала имал осум сина: Малик, Јарбу, Рабија, Амр, Мура, Галиб, Калфа и Кајс.

Подклановите на Бану Ханзала се:

* Бану Дарим
* Бану Јарбу
* Бану Тахиух
* Бараџим

Историја
--------

Бану Ханзала е спомната од Јакут во Битката кај Јавм Ди Наџаб, една од битките кај Ајам ал-Араб*.* Битката била водена помеѓу Бану Амир со помош на киндитскиот крал Акил ал-Мурар против Бану Ханзала. Бану Амир марширале во голем број, а двете страни се судриле на местото наречено Наџба. Бану Ханзала излегле како победник. Киндитскиот крал Акил ал-Мурар бил убиен во битката додека многу важни личности на Бану Амир биле заробени.

Поважни членови
---------------

* Ишак ибн Рахвајх
* Мухамед ибн Абд ал-Вахаб
* Ал-Акра' бин Хабис
* Јала ибн Умаја
* Казим ибн Кузајма ал-Тамими
* Ал аш-Шеик
* Семејство Ал Тани
* Мухамед ибн ал-Утајмен

Поврзано
--------

* Предисламска Арабија
* Племиња во Арабија
* Џахилија

Наводи
------

1. ↑  Watt, W. Montgomery (24 април 2012). „Banū Ḥanẓala b. Mālik". *Encyclopaedia of Islam, Second Edition* (англиски).
2. ↑  Ibn Hazm. *Jamharat Ansab al-'Arab* (арапски).
3. ↑  Yaqut, al-Hamawi. *Mu'jam al-Buldan*. стр. 261.
**Кула** (бугарски: *Кула*) — град во Северозападна Бугарија, административен центар на општината Кула во Видинската Oбласт. Има население од околу 2.675 жители (2022).

Географија и местоположба
-------------------------

Се наоѓа во западниот дел на Дунавската Рамнина, на 33 километри од Видин и на 220 километри од Софија и на 13 километри од границата со Србија, каде што се наоѓа преминот Вршка Чука.

Историја
--------

За време на Римската Империја, градот бил наречен **Кастра Мартис**. Од 7 век е во границите на средновековната бугарска држава.

За време на османлиското владеење градот се викал **Адлије**. Кон крајот на 18 и почетокот на 19 век овде се населиле доселеници од Тетевенско, а и денес локалниот дијалект е под силно влијание на централнобалканскиот говор, спротивно на околниот преоден и северозападен говор.

Во 1858 година дебарските занаетчии ја изградиле црквата „Св. Свети Петар и Павле". Фреските се од 1902 година — дело на Данаил Несторов, подарок според натписот на ликот на Свети Никола од родот Дичови.

Во 1879 година, Феликс Каниц сведочел за српската окупација на населбата за време на Српско-турската војна (1876), за мешаното население, вклучувајќи Татари и Черкези, и за новите поштенски врски со Видин.

За време на колективизацијата, во градот билo основанo Трудово кооперативно земјоделско стопанство „Мичурин", именувана по советскиот агроном Иван Мичурин. Во периодот 1950-1951 година за време на Кулските настани, 8 семејства (31 лица) од градот биле насилно иселени од страна на комунистичкиот режим.

Наводи
------

1. ↑  Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица oт дата 15.06.2022 г.
2. ↑  Заяков, Нинко (1995). „Исторически причини за формиране на влашкото население във Видинско". *Българска етнология* (5): 28–51.
3. ↑  Гергова, Иванка (2015). „Православно изкуство във Видинско. Предварителни наблюдения". *Проблеми на изкуството*. **48** (4): 45. ISSN – 9371 0032 – 9371. no-break space character во `|id=` во положба 80 (help)
4. ↑  Гергова, Иванка (2015). „Православно изкуство във Видинско. Предварителни наблюдения". *Проблеми на изкуството*. **48** (4): 46. ISSN – 9371 0032 – 9371. no-break space character во `|id=` во положба 80 (help)
5. ↑  Милюков, Павел (2013). *Живата истина (Студии за България)*. София: Изток-Запад. стр. 162. ISBN 978-619-152-162-3.
6. ↑  Груев, Михаил (2009). *Преорани слогове. Колективизация и социална промяна в Българския северозапад 40-те – 50-те години на XX век*. София: Сиела. стр. 123, 205. ISBN 978-954-28-0450-5.

Надворешни врски
----------------

* Официјална веб-страница на општината Кула
Бенџамин Бритен во 1960-тите
**Едвард Бенџамин Бритен, Барон Бритен** (англиски: *Edward Benjamin Britten, Baron Britten*; 22 ноември 1913 – 4 декември 1976) — англиски композитор, диригент и пијанист. Бил значаен деец во британската музика на XX век. Напишал музика во многу жанрови, од музика за филм до опера. Меѓу неговите најпознати дела се издвојуваат „Питер Грајмс" (*Peter Grimes*, 1945) „Воен реквием" (*War Requiem*, 1962) и „Водич низ оркестарот за младите" (*The Young Person's Guide to the Orchestra*, 1945).

Роден во Лоустофт, Сафолк како син на стоматолог, Бритен покажува исклучителна надареност уште од рана возраст. Неговото прво јавно изложување е со хорското акапелно дело „Се роди машко дете" (*A Boy Was Born*) од 1934 година. Со премиерата на „Питер Грајмс" во 1945, се стекнува со меѓународно признание и слава. Во наредните девет години, пишува шест опери, станувајќи еден од водечките композитори на опери на XX век.

Бритен се интересира за најразлични форми, создавајќи важни оркестарски, хорски, гласовни (повеќето од нив напишани за неговиот животен партнер, тенорот Питер Пирс), камерни и инструментални, како и музика за филм. Тој покажува огромен интерес во компонирањето на музика за деца и аматерски изведувачи и бил истакнат пијанист и диригент.

Заедно со Пирс и либретистот и продуцент Ерик Крозиер, Бритен го основа Алдебуршкиот музички фестивал и е одговорен за градењето на концерниот дом „Снејп Малтингс".

Во 1964 г. бил назначен за странски член на Српска академијата на науките и уметностите (САНУ)

Наводи
------

1. ↑  Биографија на Бенџамин Бритен Архивирано на 5 март 2016 г. — САНУ (српски)

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Бенџамин Бритен" на Ризницата ? |

* Фондација „Бритен-Пирс"
* Портал на стогодишнината од раѓањето на Бритен Архивирано на 9 јули 2018 г.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 2655519
* LCCN: n79105791
* ISNI: 0000 0001 2118 1099
* GND: 118515527
* SELIBR: 179223
* SUDOC: 030406765
* BNF: cb13891862t (податоци)
* BIBSYS: 90089887
* ULAN: 500290749
* MusicBrainz: 49ae5227-605a-47a8-9b8e-cd89bf01a97c
* NLA: 35022233
* NDL: 00434409
* NKC: jn19990001103
* BNE: XX834253
* CiNii: DA03802632

 |

 |
**Германската селанска војна** или **Големото востание на селаните** (германски: *Deutscher Bauernkrieg*) била најголема побуна во германските говорни подрачја во Средна Европа во периодот 1524–1525. Борбата го достигнала врвот во пролетта и летото во 1525, а пропаднала поради жестоката борба на благородништвото, кои убиле до 100.000 од 300.000 слабо вооружени селани и фармери. Преживеаните биле казнети и не постигнале ниедна од своите цели. Војната продолжила, како дотогашното движење Бундшу и Хуситските војни, низа на економски и верски побуни во кои селаните и фармерите, често поддржани од протестантското свештенство, го предводеле водството. Германската селанска војна било најголемо и најраширено востание до Француската револуција во 1789.

Војната започнала со одвоени побуни, кренати во југозападниот дел на денешна Германија и соседниот Алзас и се ширеле со одвоени побуни во средна и источна Германија и денешна Австрија. Откако востанието во Германија било задушено, се прелеало во неколку швајцарски кантони.

Во покренувањето на нивните побуни, селаните се соочиле со несовладливи пречки. Демократскиот начин на нивното движење ги оставала без командна структура и им недостасувало артилерија и коњаница. Најголем дел од нив имале мало или никакво воено искуство. Исто така тие често се предомислувале и бегале, по што биле масакрирани од нивните противници. Другата страна имала искусни воени водачи, добро опремени и дисциплинирани војски и обилни средства.

Побуната вклучувала некои принципи и реторика од скорешната Протестантска реформација, во која селаните гледале слобода и влијание. Историчарите различно ги толкуваат економските погледи на Германската селанска војна и не се согласуваат за нејзините причини и природа.

Наводи
------

1. ↑  Klassen 1979, стр. 59. sfn error: no target: CITEREFKlassen1979 (help)

Надворешни врски
----------------

* Валд, Енроус (30 јуни 2010). „Музеј за Селанската војна Беблинген". Музеј за Селанската војна. Укажано повеќе од еден `|author=` и `|last=` (help); Надворешна врска во `|publisher=` (help) (германски)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85099070
* GND: 4069173-1
* SUDOC: 027518248
* BNF: cb11954146f (податоци)
* HDS: 016525
* NDL: 00561619
* NKC: ph311286

 |

 |
**Жан-Батист Андреа**, роден 4 април 1971 во Сен-Жермен-ан-Ле - француски писател, сценарист и режисер.

Ја добил Гонкуровата награда во 2023 година за неговиот роман *Бдеење над неа(Veiller sur elle)*.

Животопис
---------

Жан-Батист Андреа има италијанско потекло преку неговата мајка и баба. Пораснал во Кан, каде што бил студент на Институтот Станислас и каде ги имал првите искуства на сцената, со сценарија и режија.

Дипломирал на Парискиот институт за политички студии и ESCP.

Своите први филмови ги напишал на англиски и добил неколку награди за неговиот филм *„Ќорсокак"* во режија на Фабрис Канепа.

Неговиот прв роман, *Мојата кралица*, добил повеќе од десет награди. Следните два романи, *Сто милиони години и еден ден* и *Ѓаволи и светци* исто така освоиле повеќе награди. Што се однесува до четвртиот, *Бдеење над неа*, објавен во 2023 година, истиот бил награден со Гонкуровата награда во ноември истата година.

Наводи
------

Надворешни врски
----------------


1. ↑  Voir sur *rts.ch*.
2. ↑  « Le Grand Prix RTL-Lire décerné à Des diables et des saints de Jean-Baptiste Andréa », *Le Figaro*, 15 mars 2021
3. ↑  „L'écrivain Jean-Baptiste Andrea reçoit le prix Ouest-France/Étonnants voyageurs" (француски). 2021-05-23. Посетено на 2021-05-23.
4. ↑  „Jean-Baptiste Andrea remporte le Goncourt 2023 avec *Veiller sur elle*" (француски). 2023-11-07. Посетено на 2023-11-07..
5. ↑  „Le Prix Goncourt 2023 attribué à Jean-Baptiste Andrea pour son roman *Veiller sur elle*" (француски). 2023-11-07. Посетено на 2023-11-07..
6. ↑  Nelly Kaprièlian (7 novembre 2023). „Le prix Goncourt 2023 à Jean-Baptiste Andrea pour *Veiller sur elle* : le triomphe de l'académisme". *Les Inrockuptibles*. Проверете ги датумските вредности во: `|date=` (help).
*За други лица со истото име, видете Владимир Атанасовски.*

**Владимир Атанасовски** (р. 2 мај 1980

 во Скопје) – универзитетски професор и декан на Факултетот за електротехника и информациски технологии.

Животопис
---------

Владимир Атанасовски е роден во Скопје во 1980 година. На Електротехничкиот факултет во Скопје дипломирал во 2004 година, магистрирал во 2006, а докторирал во 2010 година. На факултетот се вработил веднаш по дипломирањето како демонстратор, напредувал во асистент во 2006, доцент во 2010, вонреден професор во 2015 и редовен професор во 2020 година. 
Во мандатниот период 2020-2024 година бил избран за Продекан за финансии и соработка со стопанство.
Досега објавил повеќе од 40 трудови во меѓународни списанија и на меѓународни конференции. Учествувал во неколку меѓународни научно истражувачки проекти (FP5, FP6, FP7, NATO SfP). Партиципирал и во поголем број домашни научноистражувачки и апликативни проекти. Член е на Центарот за безжични и мобилни комуникации при Факултетот од неговото основање во 2004 година и на IEEE од 2001 година. Полиња на научно-истражувачки интерес му се вертикалните меѓунивовски оптимизации, управувањето со ресурси во интероперабилни безжични средини, когнитивните радиомрежи и безжичните ad-hoc и сензорски мрежи.

Награди
-------

* Награда „Гоце Делчев" во 2014 година заедно со Лилјана Гавриловска за делото „Learning and Reasoning in Cognitive Radio Networks"

Наводи
------

1. 1 2  *50 ГОДИНИ ФАКУЛТЕТ ЗА ЕЛЕКТРОТЕХНИКА И ИНФОРМАЦИСКИ ТЕХНОЛОГИИ*. Скопје: Факултет за електротехника и информациски технологии. 2009. стр. 223. ISBN 978-9989-630-58-3. `|access-date=` бара `|url=` (help)
2. ↑  „Владимир Атанасовски". ФЕИТ. Посетено на 21 март 2021.
3. ↑  „Продекани на факултетот". ФЕИТ. Посетено на 21 март 2021.
4. ↑  „Награда Гоце Делчев за 2014". Посетено на 19 март 2021.
**Свети Јован Претеча** или **Продром** (романски: *Schitul Prodromu*; грчки: *Τιμίου Προδρόμου*) — романски православен скит на манастирот Велика Лавра, сместен во крајниот јужен дел на полуостровот Света Гора, Егејска Македонија. Влегува во состав на Цариградската патријаршија.

Историја
--------

Скитот бил основан од молдавски монаси на почетокот на XIX век. Во 1851 година, монасите Нифонт и Нектариј купиле ќелии посветени на Св. Јован Крстител сместени на истото место на денешниот скит, во кои претходно живееле грчки монаси од островот Хиос.

Главната црква на скитот е изградена во 1857 и осветена во 1866. Храмот е долг 30 м и широк 8,5 м, со три куполи. Фреските биле живописани од романски зографи во 1862 - 1863 г. Во црквата се чуваат делови од свети мошти на Св. Јован Крстител, Св. Јован Златоуст, апостол Матеј, Св. Стефан, Св. Варвара, Св. Григориј Богослов, Св. Модест Ерусалимски, Св. Кузмам и Дамјан, Св. Трифун, Св. Харалампиј, Св. Климентија, Св. маченици Мина и Виктор, крвта на Св. Димитрија, дел од надгробната плоча на светиот гроб, како и многу стари икони, од кои најпознатата е чудотворна икона на Богородица, донесена од градот Јаш.

Поглед на главната црква
Со текот на годините, изградена е водоводна мрежа, музеј и болница. Зградите на скитот биле сериозно оштетени од земјотрес во 1905 г. По 1944 година, комунистичката влада на Романија ги конфискува имотите на скитот, оставајќи го без средства за поддршка и без нови монаси. Во 1963 година, по празнувањето на илјада години од создавањето на Света Гора, скитот повторно почнал да добива поддршка од државата откако во 1976 пристигнале нови монаси. Неговата обнова започнала во 1984 г.

На 11 април 2007, романскиот парламент донесол закон со кој се обезбедуваат 250.000 евра годишно за финансирање на скитот од државниот буџет преку Министерството за култура и верски прашања.

Игумени
-------

* Нифонт (1866 - 1870)
* Јеромонах Дамјан (1870 - 1890)
* Јеромонах Гедеон
* Јеромонах Антипа Динеску
* Јеромонах Хрисостом
* Архимандрит Петрониу Танасе (1985 - 2011)
* Јеромонах Атанасије Флороиу (од 2011)

Галерија
--------

* ПрипрататаПрипратата
* КамбанаријатаКамбанаријата
* БалкониБалкони
* ЅвонотЅвонот
* ДворотДворот

Поврзано
--------

* Света Гора
* Велика Лавра
* Св. Димитрија Лак

Наводи
------

1. ↑  "Deputaţii „generoşi" de 250.000 euro cu schitul Prodromu", во Cronica Română, 12.04.2007 г.
2. ↑  „Schitul Prodromu din Athos are un nou egumen". *Basilica* (романски). Архивирано од изворникот на 2013-04-16.

Надворешни врски
----------------

* Скит „Св. Јован Претеча" — Света Гора на Ризницата ?
**Шизофит** ― ботаничка класификација предложена од Фердинанд Кон за да биде опишана класата на примитивни „растенија" кои се размножуваат исклучиво со проста делба. Се смета дека е синоним за протофитот од Закс и Монера од Хекел. Во современата таксономија, тоа е еднакво со концептот на прокариоти, едноклеточни микроорганизми без јадро или други мембрански врзани органели, сега поделени на домени бактерии и археи.

Наводи
------

1. ↑  Cohn, Ferdinand (1872), „Organismen in der Pockenlymphe" (PDF), *Virchows Archiv* (германски), **55** (1): 229–238, doi:10.1007/bf01937204
2. ↑  Gibbons, N.E.; Murray, R.G.E. (1978). „Proposals concerning the higher taxa of bacteria". *International Journal of Systematic Bacteriology*. **28** (1): 1–6. doi:10.1099/00207713-28-1-1.
Тројанскиот коњ
**Тројанскиот коњ** претставува дел од митот за Тројанската војна.

Според легендата, грчките војски ја опседнале Троја во продолжение на десет години, и никако не пронаоѓале начин како да ја заземат. Најпосле до израз дошла идејата на мудриот Одисеј. Делото било изработено од страна на Епеј, а идејата била на мудриот Одисеј, кој пак ја послушал на божицата Атена. Најсилните херои се засолниле во коњот, додека пак останатата армија се повлекла навидум од брегот. Во меѓувреме, грчкиот шпион Синон успеал да ги убеди на Тројанците дела коњот е дар од боговите, и покрај предупредувањето кое било дадено од страна на Лаокон и Касандра. Така, Тројанците гигантскиот коњ го внеле зад градските ѕидини. Цела вечер Тројанците ја празнувале големата и долгогодишна победа над Грците. Но, вечерта кога сите спиеле, скриените војници ги отвориле портите на градот. По ова следувало целосно уништување на Троја, секој маж или момче биле убиени, секоја жена била заробена.

Денеска, на местото каде некогаш се наоѓала Троја, блиску до Дарданелите во денешна Турција, во 1955 година бил изграден музеј во кој се чуваат реликви од градот, а во градината на самиот музеј има изложено дрвен коњ, кој го претставува легендарниот тројански коњ.

Наводи
------

1. ↑  Хиган, Митови, Три, Скопје, 2016, стр. 78.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* GND: 7600428-4

 |

 |
Пиженца

**Пиженца** (научно име: **Adoxaceae**) ― мало семејствоцветни растенија од редот Dipsacales, сега составена од пет рода и околу 150–200 видови. Тие се одликуваат со спротивни забести лисја, мали цветови со пет или, поретко, четири ливчиња во цимозни соцвети, а плодот е јатка. Според тоа, тие се слични на многу дренови.

Во постарите класификации, целото ова семејство било дел од Caprifoliaceae, родот анамска рака. *Adoxa* било првото растение кое било преместено во оваа нова група. Многу подоцна, родовите *Sambucus* и *Viburnum* биле додадени по внимателна морфолошка анализа и биохемиски тестови од страна на Групата за истражување на филогенија на скриеносемените растенија. Додаден е дополнителен монотипичен род *Sinadoxa* врз основа на молекуларна споредба со *Adoxa*.

Неодамнешните извори, вклучително и мрежната страница Angiosperm Phylogeny, го третираат ова семејство под називот **Viburnaceae** Raf. *nom. cons.*

*Adoxa* е мало повеќегодишно тревно растение, кое цвета рано во пролетта и умира до нивото на земјата во лето веднаш по созревањето на бобинките; листовите се сложени.

Постарите се претежно грмушки, но два вида се големи тревни растенија; сите имаат сложени листови. Вибурнумите се сите грмушки, со едноставни лисја.

Галерија
--------

Наводи
------

1. ↑  *English Names for Korean Native Plants* (PDF). Pocheon: Korea National Arboretum. 2015. стр. 342. ISBN 978-89-97450-98-5. Архивирано од изворникот (PDF) на 25 May 2017. Посетено на 25 January 2016 – преку Korea Forest Service.
2. ↑  Stevens, P. F. (2001 onwards).
3. ↑  **Viburnaceae** Raf.

Надворешни врски
----------------

* Adoxaceae од Монголија во FloraGREIF
* Adoxaceae во BoDD – База на податоци за ботаничка дерматологија

* Пиженца на Ризницата ?

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Таксонски назнаки | 

	+ Википодатоци: Q156677
	+ BioLib: 3323
	+ EoL: 4257
	+ EPPO: 1ADOF
	+ FoC: 10015
	+ Fossilworks: 55785
	+ GBIF: 2510
	+ GRIN: 18
	+ iNaturalist: 55793
	+ IPNI: 77126666-1
	+ IRMNG: 111833
	+ ITIS: 35346
	+ NCBI: 4206
	+ NZOR: 53994a39-d7f7-4409-b853-269a77adc4ec
	+ : BCE53DEE-7516-B61D-2E18-CE3660F02E9B
	+ POWO: urn:lsid:ipni.org:names:77126666-1
	+ Tropicos: 42000318
	+ VASCAN: 77
	+ Watson & Dallwitz: adoxacea
	+ WoRMS: 426050
 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 

	+ WorldCat
	+ LCCN: sh85000991
	+ GND: 4325267-9
	+ NKC: ph1178948
 |

 |
Species of flowering plantПредлошка:SHORTDESC:Species of flowering plant

Ботаничка илустрација
**Јазлест струпник** или **обичен струпник** (науч. *Scrophularia nodosa*) — повеќегодишно зелјесто растение од семејството на струпниците (*Scrophulariaceae*). Вирее во умерените краишта на северната полутопка со исклучок на западна Северна Америка. Расте на влажно и запуштено обработливо земјиште.

Раст
----

Расте право на квадратни месести стебла до висина од 150 см и има хоризонтално корениште. Листовите се спротиставени, јајцевидни во основата и копјести кон врвот, сите со назабени рабови. Цветовите се сместени во лабави класовидни соцветија со облик на издолжени или пирамидални метлички. Поединечните цветови се топчести, со по пет зелени чашкини ливчиња околу зелени или виолетови венечни ливчиња и јајцевидна семена чаура.

Фосили
------

Семињата на јазлестиот струпник се пронајдени во потстепенот IIIa од средниот плеистоцен.

Во традиционалната медицина
---------------------------

Според учењето за сигнатурите, се сметало дека растението може да ја излечи туберкулоза на лимфните жлезди на грлото поради грлениот облик на неговите цветови.

Наводи
------

1. ↑  Mills, S. The Complete Guide to Modern Herbalism, Thorsons, Great Britain, 1994.
2. ↑  PLANTS Profile for Scrophularia nodosa (woodland figwort) | USDA PLANTS
3. ↑  „Figwort". Архивирано од изворникот на 23 септември 2015. Посетено на 3 мај 2007.
4. ↑  The History of the British Flora, A Factual Basis for Phytogeography by Sir Harry Godwin, Cambridge University Press, Cambridge, ISBN 0 521 20254 X, 1975 edition page 318
5. ↑  „Figwort". Архивирано од изворникот на 5 јуни 2011. Посетено на 11 септември 2017.

Надворешни врски
----------------

* Јазлест струпник на Ризницата ?
* {{Нема назнака за предлошката EOL}} и истата не е присутна на Википодатоците.
* Јазлест струпник — „Хенриетин треварник" (англиски)
* Јазлест струпник — Хомеопатски лекови (англиски)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Таксонски назнаки | 
* Википодатоци: Q159115
* BioLib: 40817
* EoL: 578110
* EPPO: SCUNO
* GBIF: 3170886
* GRIN: 33421
* iNaturalist: 124485
* IPNI: 30088899-2
* IRMNG: 11440481
* ITIS: 34039
* NCBI: 90363
* NZOR: b1d21d6e-ba04-4338-a144-61df158188ad
* PalDat: Scrophularia\_nodosa
* Plantarium: 34631
* Plant List: kew-2587382
* PLANTS: SCNO2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:30088899-2
* Tropicos: 29200389
* VASCAN: 9322

 |

 |