Предлошка:Teeth**Долен прв (средиштен) секач** или **долен прв резец** (*dens incisivus primus inferior)* - најмалиот стален заб на човечкото забало, сместен непосредно до медијалната линија во двата квадранта на долниот забен лак. Многу потсетува на долниот латерален секач, кој е само малку помал од него и покажува билатерална симетрија на круната и коренот, што е единствена појава кај сталните заби. Обично има облик на длето, што ја нагласува нејзината улога во џвакањето („подвижното сечило" на забалото) и се затвора со горните секачи што ги надополнува во функцијата. Постојат два долни средишни секачи, кои се означуваат на следниов начин:

* *стален долен десен прв секач – 41* ;
* *стален долен лев прв секач – 31* .

Круна
-----

Круната на забот има облик на длето, што одговара на функцијата на гризење и сечење на залакот. Се опишува од пет различни аспекти: лабијален, јазичен, два проксимални и инцизален.

### Лабијален аспект

Лабијалната површина има облик на правоаголник (со изразена билатерална симетрија) и инцизална и среднина третина се обично рамни, додека цервикалната е благо конвексна. Се среќаваат развојни депресии, иако ретко, а линиите на превиткување обично не се присутни (за разлика од горните секачи).

Проксималните рабови на лабијалната површина се рамни и благо конвергираат кон вратот на забот, а висината на контурата се наоѓа во близина на сечивниот раб. На инцизалниот раб се среќаваат три кумулуси (овални екстензии на глеѓта), кои исчезнуваат со текот на времето поради абразија и инцизалниот гребен станува инцизална површина. Цервикалната линија е симетрично конвексна кон врвот на коренот на забот.

### Лингвален аспект

Оралната површина има триаголен облик, со основа во пределот на сечивниот раб. Таа е потесна од лабијалната, бидејќи проксималните површини (мезијални и дистални) се спојуваат кон оралната. Тој е малку вдлабнат во средината и инцизалните третини и содржи јазична јама (латински: *fossa lingualis s. dentalis*), ограничен со маргинални гребени. Цервикалната третина е конвексна и содржи цинкулум, малку помалку истакнат од антагонистичките заби .

Проксималните и инцизалните профили се слични како лабилјални површини, а цервикалната линија покажува малку посилна конвексност. Оваа површина е специфична по тоа што на неа често се таложи забен камен и конкременти, поради екскреторните канали на плунковните жлезди, кои се наоѓаат во непосредна близина - на подот на усната шуплина.

### Проксимален аспект

Мезијалната и дисталната површина имаат облик на триаголник со основата во цервикалниот предел и врв кон сечилниот раб. Тие се многу слични по облик и големина, поради билатералната симетрија, освен мезијално поизразената конвексност на цервикалната линија (што се користи за разликување).

Лабијалниот профил е конвексен, а лингвалниот конкавен или рамен во средната и инцизалната, и конвексен во цервикалната третина на забите. Инцизалната површина е рамна и навалена орално. Контактните зони се на иста висина и се наоѓаат во инцизалната третина.

### Инцизален аспект

Гледано од инцизален аспект, забот има четириаголен облик и повеќе се гледа лабијалната површина, а цинкулумот е малку поместен дистално (што исто така се користи за разликување на левиот од десниот заб).

Врат
----

Вратот на забот (латински: *collum dentis*) содржи глеѓно-цементен спој (цервикална линија) кој има конвексен облик на сите четири површини.

Корен
-----

Корен на заблот (латински: *radix dentis*) е еднокрак и прав, или е наклонет дистално (иако ретко). Има облик на купа и е малку поширок кога се гледа од проксимален аспект. На мезијалните и дисталните страни се гледаат надолжни лонгитудални бразди, кои ги делат на два сегменти. На попречен пресек е овален или правоаголен со заоблени агли.

Димензии
--------

|  |
| --- |
| **Долен прв секач** |
|
| Мезио-дистална ширина | Лабио-лингвална ширина | Висина на круната | Должина на коренот | Вкупна должина на забите |
| 5.0 | 6.0 | 9.0 | 12.5 | 21.5 |

Развој на забите
----------------

| Почеток на калцификација | Целосно образувана круна | Никнување | Целосен раст на коренот |
| --- | --- | --- | --- |
| 3-4 месеци | 4-5 години | 6-7 години | 9 години |

Варијации
---------

Варијациите и аномалиите се многу ретки кај долните секачи, а кога се присутни тие обично се однесуваат на:

* степенот на инклинација (наклон) на лабијалната површина,
* појавата на кумулус и
* закривеност или бифуркација на коренот.

Поврзано
--------

* 
* Кариес