***De legibus*** (македонски: *За законите*) - трактат за римската политика, напишана од Цицерон во 52 пр. н. е. Делото е дополнување на претходниот трактат за римските институции, *De Republica*. Бидејќи Цицерон не го наведува во списокот на неговите филозофски дела, не се знае дали делото е завршено и уредено. Неговата општа природа не го направила ефективна законодавна збирка, додека рушењето на републиканските институции го направиле застарен. Во голема мера тој бил изгубен во текот на вековите.

Датум на редакција
------------------

Разменетите преписки меѓу Цицерон и неговите пријатели не овозможуваат да се одреди датумот на пишување на ова дело. Нејзиниот текст содржи алузии на желбите и смртта на Клодиј, заколнат непријател на Цицерон и убиен во јануари 52 пр. н. е. Од друга страна, заминувањето на Цицерон за Киликија во април 51 пр. н. е. ги прекинува уредувачките работи. Пишувањето на *De Legibus* најверојатно се случило во текот на летото 52 пр. н. е. набргу по *судењето на Милон*, обвинет за убиството на Клодиј. Врз основа на писмото од Цицерон до Варо, германскиот филолог Гудеман во 1892 година претпоставил дека Цицерон го продолжил пишувањето на *De Legibus* во 46 пр. н. е. хипотеза отфрлена бидејќи еволуцијата на режимот наметната од Цезар го направила ова ажурирање илузорно.

Изворни ракописи
----------------

Ова дело делумно ни било пренесено низ вековите благодарение на ракописите кои датираат од средниот век. Меѓу најстарите кои биле користени за воспоставување на латински текст се:

* *Vossianus* 84 од библиотеката Лајден, од крајот на IX век или почетокот X век
* *Vossianus* 86, кој произлегува од истиот архетип како Vossianus 84, и оди до книга III, 48
* *Hensianus* 118, напишана во северна Италија на крајот на XI век и зачувана во Лајден, а застанува на книга III, 12

Други ракописи, *Florentinus*, од Лаурентиновата библиотека и *Monacensis* 528 од Минхен, исто така потекнуваат од *Восијан* А, додека *Burneianus* 148 од Британскиот музеј е поврзан со *Hensianus*.

И покрај вкрстената проверка, само книгите I, II и III се делумно реконструирани. Цитат од Макробиј се однесува на книга V, денес исчезната без трага, а точниот број на книги што го сочинувале *De Legibus* е непознат.

Содржина
--------

Дијалогот ги спојува Цицерон, неговиот брат Квинт и неговиот пријател Атик, во светата шумичка Арпинум. За разлика од *De Republica*, Цицерон има соговорници од неговото врме и не дава датум на нивната средба, што му дава безвременски и актуелна особина на овој трактат, од гледна точка на Цицерон.

Делото е нецелосно, а неговиот почеток не претставува севкупен план како што тоа го прави Цицерон во другите трактати. Првата книга ги прикажува филозофските основи на правото, книгата II е посветена на религиозното право и III книга на римското институционално право. Наредните книги, сите изгубени, мора да се однесуваат на други гранки на правото.

Наводи
------

Библиографија
-------------

 

1. ↑  Cicéron, *De divinatione*, II, 1
2. ↑  Muller 1990 harvnb error: no target: CITEREFMuller1990 (help)
3. ↑  Grimal 1986 harvnb error: no target: CITEREFGrimal1986 (help)
4. ↑  Cicéron, *Ad Familiares*, IX, 2, 5
5. ↑  De Plinval 1959 harvnb error: no target: CITEREFDe\_Plinval1959 (help)
6. ↑  De Plinval 1959 harvnb error: no target: CITEREFDe\_Plinval1959 (help)
7. ↑  Macrobe, Saturnales, VI, 4, 8
8. ↑  Grimal 1986 harvnb error: no target: CITEREFGrimal1986 (help)
9. ↑  de Plinval 1959 harvnb error: no target: CITEREFde\_Plinval1959 (help)