**Топлички манастир** — средновековен манастир во областа Железник во југозападниот дел од Македонија. Манастирот се наоѓа во месноста Топлица, меѓу селата Жван, Слоештица и Бабино.

Во минатото, манастирот бил не само религиозен, туку и културно-просветен и книжевен центар. Во негов склоп се наоѓала манастирската црква, како и конаци во коишто имало библиотека и училиште.

Потекло на поимот
-----------------

Манастирот името го добил по месноста „Топлица", а овој топоним е добиен по местото коешто е оградено со планини и е заштитено од студените ветрови, така што зимите секогаш биле топли.

Историја
--------

Манастирот бил основан со изградбата на првобитната манастирската црква некаде во XIV век, а со подоцнежните археолошки ископувања било утврдено дека истата била подигната на местото на постар објект со базиликален облик од V-VI век, чиј обиколен ѕид делумно бил искористен како темел за изградба на црквата. Во текот на XVI век, црквата била срушена, по што била обновена и зографисана. Во тој период, манастирот освен како религиозен прераснал и во културно-просветен и книжевен центар. Низ вековите во него се одвивала плодна книжевна, препишувачка и преведувачка дејност, а свои записи оставил само книжевникот Макарија Топлички, кој за себе не оставил никакви позначајни податоци.

Денес, од објектите што се наоѓале во рамки на манастирот е зачувана само црквата, која е запуштена и оставена во лоша состојба. Нејзините ѕидови се растресуваат како последица на минирањето на карпите во околниот каменолом. Во внатрешноста на црквата, олтарниот простор, наосот и страничните параклиси се во многу лоша состојба. Во црквата долго време нема богослужба, а внатрешноста нема црковен мебел или каков било инвентар.

Градби
------

### Црква „Св. Никола"

Главна статија: Црква „Св. Никола" - Слоештица
Црквата во нејзиниот првобитен облик најверојатно била изградена во XIV век, на што укажуваат двослојните фрески зачувани на нејзиниот западен ѕид. Таа била градена од кршен камен и кал, и од неа денес се зачувани само западниот ѕид, западниот влез, а најверојатно и подот од камени плочи поставени во средишниот дел на наосот во вид на медалјон. Со археолошките ископувања во 1982 и 1984 година било утврдено дека најстарата средновековна црква била еднокорабна градба која лежела на местото на постар објект со базиликален облик од V-VI век, чиј обиколен ѕид делумно бил искористен како темел за изградба на црквата. Во текот на XVI век, црквата била срушена и обновена, а нејзин ктитор станал кратовскиот кнез Димитар Пепиќ. Како доказ за тоа служи и главниот ктиторски натпис во наосот на манастирскиот собор над западната врата од 1536-1537 година, според кој црквата е изградена во времето на игуменот јеромонах Павнутие кој бил потпомогнат од Кир Димитар Пепиќ.

Црквата има базиликален облик со по два доѕидани параклиса на јужната и северната страна, како и дополнителна просторија на западната страна. Главната апсида на олтарскиот простор е нагласена и однадвор е втопена во ѕидна маса. Лево и десно од неа се наоѓаат нишите на олтарниот простор и ѓаконик, кои исто како и главната олтарска апсида однадвор се втопени во ѕидна маса. Олтарскиот простор своевремено бил одделен од наосот со иконостас, но денес од него денес нема остатоци освен лежиштето на подот и сликаните бордури на страничните ѕидови.

### Конаци

По примерот на најзначајните средновековни манастири, во склоп на Топличкиот манастир имало и конаци. Во нив биле сместени библиотека и училиште. Сепак, поради запуштеноста на манастирот, тие се распаднале и срушиле, така што денес не постојат.

Галерија
--------

**Фрескоживопис**
* Фреска на Исус Христос седнат на престол, со Богородица од левата и Свети Јован Претеча од десната странаФреска на Исус Христос седнат на престол, со Богородица од левата и Свети Јован Претеча од десната страна
* Детаљ од фреската на Исус ХристосДетаљ од фреската на Исус Христос
* Фреска на ктиторот на црквата Димитар ПепиќФреска на ктиторот на црквата Димитар Пепиќ
* Икона на којашто е прикажано Успението на Богородица со Св. Козма Маумски и Св. Јован ДамаскинИкона на којашто е прикажано Успението на Богородица со Св. Козма Маумски и Св. Јован Дамаскин

**Манастирската црква**
* Влезот во манастирската цркваВлезот во манастирската црква
* Страничен поглед на цркватаСтраничен поглед на црквата
* Издолжен поглед на цркватаИздолжен поглед на црквата
* Дел од постарите темели на цркватаДел од постарите темели на црквата

Наводи
------

1. ↑  Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска (уред.). *Карта на верски објекти во Македонија*. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7.
2. 1 2 3 4  Ќорнаков, Димитар (2009). *Македонски манастири*. Скопје: Матица македонска. стр. 204–210. ISBN 9989-48-558-5.
3. 1 2  Митревски, Никола (2003). *Споменици на фрескоживописот од XVI и XVII век во Демирхисарско*. Прилеп: Матица македонска. стр. 15. ISBN 9989-48-512-7.
4. 1 2  Манастир „Св. Никола Топлички" Жван-Слоештица Архивирано на 11 август 2016 г. официјално мрежно место на Општина Демир Хисар.
5. ↑  Спахиу, Јехона (2012). „Сликарството во наосот на северниот параклис на Топличкиот манастир" (PDF). Скопје: Културно наследство. стр. 217.

Надворешни врски
----------------

* Топлички манастир на Ризницата ?

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Културно наследство во Општина Демир Хисар |
| --- |
|  |
|  | Стопанска целина Вирово  •  Топлички манастир (Жван)  •  Црква „Св. Димитриј" (Жван)  •  Црква „Св. Петка" (Жван)  •  Рурална целина Железнец  •  Амбар (Журче)  •  Журчевски манастир (Журче)  •  Влашки гробишта (Обедник)  •  Црква „Св. Јован Претеча" (Слепче)  •  Црква „Св. Атанасиј" (Слоештица)  •  Историска целина Смилево |  |

 |