**Атанасиј Александриски** познат и како **Свети Атанасиј Велики** (народно: **Свети Атанас**; грчки: *Αθανάσιος*) — христијански светец, Александриски патријарх во периодот од 328 до 373 година.

Атанасиј се родил во Александрија во 296 година. Од детство бил наклонет кон духовниот призив. Откако го завршил своето образованието, епископот Александар го прифатил како свое духовно чедо, и го поставил и за свој ѓакон и истиот го придружувал на Првиот вселенски собор во Никеја, каде биле разрешени редица на црковни проблеми, како определување на датата за славење на Велигден, дејствата против Мелетиј Ликополски и дејствијата против Ариј, во кој се ставил како водич против аријанството.

Атанасиј го напишал Симболот на Верата кој на соборот бил усвоен. По смртта на Александар, Св. Атанасиј бил избран за архиепископ на Александрија. Во архиепископскиот чин останал над четириесет години, иако не бил цело време на архиепископскиот престол. Во текот на своето делување, на неколкупати бил прогонуван од страна на римските цареви како Констанциј, Јулијан и Валент, како и од архиепископит Евсевиј Никомидиски.

Во 326 година, кога починалепископот Александар, Атанасиј бил избран на неговото место. Непријателите на св. Атанасиј, аријаните, покренале обвиненија против него за наводно користољубие и грубости над клириците. Поради тоа бил свикан собор во Трир, кој независно од изложените докази во прилог на невиноста на архиепископот на Александрија — сепак, го осудил. Откако видел дека на тој начин нема да ја добие правдата, Свети Атанасиј се сретнал во Цариград со императорот Константин Велики и му ја претставил вистината.

Императорт ги повикал учесниците на Трирскиот собор повторно да го разгледаат делото, но непријателите на св. Атанасиј успеале да го измамат императорот со нова клевета. Гледајќи дека не може да ги помири Атанасиј и неговите противници, а плашејќи се од бунт во Александрија, императорот решил да го жртвува нејзиниот архиепископ и да го испрати на заточение во Галија. Таму Атанасиј поминал две години. По смртта на Константин Велики, неговите наследници со указ го вратиле за епископ на Александрија. Тоа дало нов повод на непријателите на Атанасиј да го прогласат за незаконски епископ, веќе врз основа на тоа што бил вратен на катедрата од светската власт.

Од вкупно 47 години епископско служење, тој 15 години поминал во прогонство.

Уште во своите први дела: „*Слово кон паганите*" и „*Слово за воплотувањето на Бог Слово и за Неговото јавување во плот меѓу нас*", била посочена главната тема на неговото богословие. Основни негови догматски дела се: „*Четири слова против аријаните*" (околу 356–359), посветени на потврдувањето на божественоста на Спасителот. Нему му го припишуваат и „Житието на св. Антониј", како и многу трактати, коментари на Светото Писмо, книги со наравоучителен карактер и проповеди.

Во 373 година починал во Александрија на 76-годишна возраст. Црквата го чествува неговиот спомен на 2 мај и на 18 јануари (заедно со св. Кирил Александриски).

Наводи
------

1. ↑  „Свети Атанасиј Александриски". Посетено на 4 јануари 2011.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Црковни отци |
| --- |
|  |
| дадени по временски редослед |
|  |
| Апостолски отции апологети | 
* Апостол Варнава
* Климент Римски
* Игнатиј Богоносец
* Кодрат Атински
* Аристид Атински
* Поликарп Смирнски
* Папиј Јераполски
* *Аристон Пелски*
* Јустин Философ
* *Тацијан*
* Теофил Антиохиски
* Атинагора Атински
* Мелитон Сардиски
* Иринеј Лионски
* *Марко Минуциј Феликс*
* *Климент Александриски*

 |
|  |
| Источни отци | 
* *Ориген*
* Дионисиј Александриски
* Григориј Чудотворец
* *Павле Самосатски*(ер)
* Лукијан Антиохиски
* Методиј Олимпски
* Евстахиј Антиохиски
* *Евсевиј Кесариски*
* Афраат
* Антониј Велики
* Ефрем Сирин
* Атанасиј Велики
* Василиј Велики
* Кирил Ерусалимски
* Григориј Богослов
* Макариј Велики
* Диодор Тарсиски
* Григориј Ниски
* Макариј Александриски
* *Дидим Слепиот*
* *Евагриј Понтски*
* *Макариј Магнезиски*
* Епифаниј Кипарски
* Јован Златоуст
* *Синесиј Киренски*
* *Теодор Мопсуестиски*(ер)
* Кирил Александриски
* Исидор Пелусиот
* Псевдо-Дионисиј Ареопагит
* *Леонтиј Византиски*
* Максим Исповедник
* Исак Сирин
* Јован Дамаскин

 |
|  |
| Западни отци | 
* *Тертулијан*
* Иполит Римски
* Кипријан Картагенски
* *Новацијан*(ер)
* *Арнобиј*
* *Лактанциј*
* *Гај Мариј Викторин*
* Илариј Пиктависки
* Амвросиј Медиолански
* Јероним Стридонски
* Августин Ипонски
* *Пелагиј*(ер)
* Викентиј Лерински
* Петар Хрисолог
* *Марцијан Капела*
* *Клавдијан Мамерт*
* *Боетиј*
* *Касиодор*
* Мартин Брашки
* Григориј Велики
* Исидор Севиљски
* Беда Многупочитуван

 |
|  |
| Ориентални отци | 
* Диодор Тарсиски
* Теодор Мопсуестиски
* Рабула Едески
* Несториј(ер)
* Теодорит Кирски
* Барсаума Нисибиски
* Нарсај Нисибиски
* Јулијан Халикарнаски
* Севир Антиохиски
* Исак Сирин

 |
|  |
| (ер) — осуден за ерес |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 105155222
* LCCN: n79145591
* ISNI: 0000 0001 2103 5972
* GND: 118504843
* SELIBR: 174815
* SUDOC: 026693895
* BNF: cb11889341x (податоци)
* BIBSYS: 90276470
* NLA: 35009755
* NDL: 00462526
* NKC: jn19981000155
* BNE: XX1054698
* CiNii: DA01043880

 |

 |