{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/Предлошка:Автотаксономија/Atropa|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} 

**Помамница** (латински: *Atropa belladonna,* попозната како **беладона** или **смртоносна ноќница)**, е токсично повеќегодишно тревно растение од семејството на зрнци, кое вклучува и домати, компири и модар патлиџан. Домородно е во Европа, Северна Африка и Западна Азија. Неговата дистрибуција се протега од Велика Британија на запад, до западна Украина и иранската провинција Гилан на исток. Исто така е натурализиран или воведен во некои делови на Канада и САД.

Зеленилото и бобинките се екстремно токсични кога се внесуваат, а содржат и тропански алкалоиди. Овие токсини вклучуваат атропин, скополамин и хиосциамин, кои предизвикуваат делириум и халуцинации, и исто така се користат како фармацевтски антихолинергици. Тропанските алкалоиди се честа појава, и сите тие припаѓаат на семејството зрнци.

Помамницата има непредвидливи ефекти. Противотров за труење со помамница е физостигмин или пилокарпин, исто како и за атропин.

Историја
--------

Помамницата има долга историја на употреба како лек, козметика и како отров. Растението е познато под различни народни имиња (како што е „смртоносен ноќник" на англиски). Латинското име на билката, *Atropa Belladonna* го добила од Карл Линеј (1707–1778) кога го осмислил својот систем за класификација. Линеј го избрал името на родот *Атропа* поради отровните својства на овие растенија. Се вели дека Атропос, една од Трите судбини во грчката митологија, го земала животот на една личност откако нејзините сестри ја предале и изневериле. Линеј го избрал името на видот *беладона* („убава жена" на италијански) во однос на козметичката употреба на растението за време на ренесансата, кога жените го користеле сокот од бобинки во капки за очи наменети да ги прошират зениците и да направат очите да изгледаат позаводливи.

Екстрактите од растенијата од семејството на зрнците, се користат најмалку од 4 век п.н.е. кога *Мандрагора* (мандраке) била препорачана од Теофраст за лекување на рани, гихт и несоница, како и љубовна напивка. Во првиот век п.н.е. Клеопатра користела екстракти богати со атропин од египетското растение буника (уште еден вид на помамница) за гореспоменатата цел да ги прошири зениците на нејзините очи. 

Употребата на помамниците како отров била позната во Стариот Рим, како што е потврдено од гласините дека римската царица Ливија Друсила користела сок од бобинки од ова растение за да го убие својот сопруг, императорот Октавијан Август.

Во првиот век од нашата ера, Диоскорид го препознал виното од мандраке како анестезија, што треба да се дава пред операција или каутеризација. Употребата на препарати за анестезија, често во комбинација со опиум, опстојувала низ Римската и Исламската Империја и продолжила во Европа сè додека не била заменета во 19 век со современи анестетици.

Современата фармаколошка студија на екстрактите од помамница ја започнал германскиот хемичар Фридлиб Фердинанд Рунге (1795–1867). Во 1831, германскиот фармацевт *Хајнрих* Ф. Г. Мејн успеал да подготви чист кристалин од активната субстанца.

Опис
----

Помамница
*Atropa Belladonna* е разгранет зелјест повеќегодишен ризоматозен хемикриптофит, кој често расте како подгрмушка од нејзиниот месест корен. Растенијата растат до 2м во височина, со овални листови кои се 18см. Цветовите во форма на ѕвонче се нечисто виолетови со зелени нијанси и имаат слаба арома. Плодовите се бобинки, кои се зелени, зреат до сјајна црна боја и приближно 1.5см во пречник. Бобинките се слатки и ги консумираат животни кои ги распрснуваат семињата во нивниот измет, иако тие содржат токсични алкалоиди. Постои бледо-жолта цветна форма наречена ***Atropa belladonna* var. *lutea*** со бледо жолто овошје.

Помамницата понекогаш може да се помеша со многу помалку отровната црна ноќница, *Solanum nigrum*, која припаѓа на различен род во Solanaceae. Споредбата на овошјето покажува дека црните бобинки од ноќница растат во гроздови, додека смртоносните бобинки од помамницата растат поединечно. Друга разлика е дека црните цветови на ноќницата се со бели ливчиња.

Распространетост
----------------

Помамницата потекнува од јужна, централна и источна Европа; Северна Африка, Турција, Иран и Кавказ, но се одгледува и воведе надвор од нејзиниот домороден опсег. Во јужна Шведска е забележана како дел од флората што се наоѓа во Сконе во 1870 година како одгледуван во аптекарски градини во близина на Малме.

Во Британија е домородно само на варовнички почви, на нарушена почва, рабови на полиња, жива ограда и отворени шуми. Семето се шири главно од птици.

Натурализирано е во делови од Северна Америка, каде што често се наоѓа на засенчени, влажни места со почви богати со варовник. Се смета за вид плевел во делови од светот, каде што колонизира области со нарушена почва.

Одгледување
-----------

 Одгледување Беладона, Ели Лили и компанија, 1919 година
Ова растение ретко се користи во градините, но, кога се одгледува, обично е поради исправениот облик и ефектните бобинки. Ртењето на малите семиња честопати е тешко, поради тврдите облоги на семиња. Ртењето трае неколку недели под наизменични температурни услови, но може да се забрза со употреба на гиберелинска киселина. На садниците им е потребна стерилна почва за да се спречи придушување и нарушување на коренот за време на пресадувањето.

Таксономија
-----------

*Atropa belladonna* е во семејството на *Solanaceae (зрнци),* кое го дели со компири, домати, модри патлиџани, татула, тутун и чили пиперки. Вообичаените имиња за овој вид вклучуваат беладона, дивале, двејл, баневорт, ѓаволски бобинки, цреши на смртта, убава смрт, ѓаволска билка итн.

Токсичност
----------

Атрактивно слатко и налик на цреша плод на *Атропа беладона*
Беладона е едно од најотровните растенија познати, и ако се конзумира орално, го зголемува ризикот во бројни клинички состојби, како што се компликации од бременоста, кардиоваскуларни болести, гастроинтестинални нарушувања и психијатриски нарушувања, меѓу другото  Сите делови на растението содржат тропан алкалоиди. Корените имаат до 1,3%, листовите 1,2%, стебленцата 0,65%, цветовите 0,6%, зрелите бобинки 0,7%, а семките 0,4% тропан алкалоиди. Листовите достигнуваат максимална содржина на алкалоид кога растението пупнува и цвета, корените се најотровни на крајот од вегетацискиот период на растението. Нектар од беладона пчелите го трансформираат во мед кој содржи и тропан алкалоиди. Бобинките претставуваат најголема опасност за децата бидејќи изгледаат привлечно и имаат малку сладок вкус. Коренот на растението е генерално најтоксичниот дел, иако тоа може да варира од еден примерок до друг.

Помамница е исто така токсична за многу домашни животни, предизвикувајќи наркоза и парализа. Сепак, говедата и зајаците го јадат растението навидум без да претрпат штетни ефекти. Кај луѓето, неговите антихолинергични својства ќе предизвикаат нарушување на когнитивните капацитети, како што се меморијата и учењето.

правен статус
-------------

Одгледувањето Помамница е легално во Јужна и Источна Европа, Пакистан, Северна Америка и Бразил. Листовите и корените можат да се купат со лекарски рецепт во аптеките низ Германија. Во Соединетите Американски Држави, постои само еден одобрен лек на рецепт кој содржи беладона алкалоиди, како што е атропин, а ФДА смета дека сите производи што се издаваат без рецепт и кои тврдат дека се ефикасност и безбедност како антихолинергичен лек, се нелегални.

Корист
------

### Козметика

Заедничкото име *беладона* потекнува од неговата историска употреба од страна на жените, бидејќи *bella donna* е италијански за „убава жена". Капките подготвени од растението беладона се користеа за проширување на женските зеници, ефект кој се смета за привлечен и заводлив. Капките Беладона делуваат како мускарински антагонист, блокирајќи ги рецепторите во мускулите на окото кои ја стеснуваат големината на зеницата. Беладона во моментов ретко се користи козметички, бидејќи ги носи негативните ефекти на предизвикување мали визуелни нарушувања, неможност да се фокусира на блиски предмети и зголемен пулс. Се верува дека продолжената употреба може да предизвикува слепило.

### Додатоци во исхраната

Во Соединетите Американски Држави, беладона се продава како додаток во исхраната, обично како состојка на атропин во лекови за настинки кои се продаваат без рецепт. Иако таквите лекови за настинка се веројатно безбедни за орална употреба во типични дози на атропин (0,2 милиграми), нема соодветни научни докази за да се обезбеди нивната ефикасност. Според упатствата на ФДА за суплементи, не постојат регулирани стандарди за производство за лекови за настинка што содржат атропин, при што е откриено дека некои додатоци на беладона содржат загадувачи.

Беладона со векови се користи во хербалната медицина како ублажувач на болка, мускулен релаксатор и антиинфламаторен лек, и за лекување на менструални проблеми, хистаминска реакција и болест на движење.

### Отров

Тропанските алкалоиди на *A. belladonna* се користеле како отрови, а раните луѓе правеле отровни стрели од растението. Во Стариот Рим, како отров го користела Агрипина Помладата, сопругата на императорот Клавдиј по совет на Локуста, жена специјализирана за отрови, и Ливија, за која се шпекулира дека го користела за да го убие својот сопруг императорот Август.

Магбет од Шкотска, кога сè уште беше еден од поручниците на кралот Данкан I од Шкотска, го користела растението како отров за време на примирјето, за да ги отруе трупите на напаѓачот Харолд Брзоногиот, кралот на Англија, до тој степен што англиските трупи не биле во можност да издржат и биле приморани да се повлечат на своите бродови.

Медицинските историчари исто така се сомневаат дека Соломон Нортап, црнец кој бил киднапиран и продаден во ропство во 1841 година, бил отруен со комбинација на б*еладона* и лауданум.

Листови од *беладона*

Галерија
--------

* Цвеќе на кое се гледа долга пенила која извира од пазувите на листот.Цвеќе на кое се гледа долга пенила која извира од пазувите на листот.
* Atropa belladonna L. Корола и чашка од еден цвет во профил.Atropa belladonna L. Корола и чашка од еден цвет во профил.
* Atropa belladonna L. Единечно цвеќе под агол за да се прикаже и надворешноста и внатрешноста.Atropa belladonna L. Единечно цвеќе под агол за да се прикаже и надворешноста и внатрешноста.
* Atropa belladonna L. преглед на цветотAtropa belladonna L. преглед на цветот
* Едно цвеќе, лице од три четвртини, покажува фини детали од пуберулентната стигмаЕдно цвеќе, лице од три четвртини, покажува фини детали од пуберулентната стигма
* Atropa belladonna L. единечен цвет осветлен со силна сончева светлина за да се открие виолетова ретикулација на жолтеникаво-зелена корола цевка.Atropa belladonna L. единечен цвет осветлен со силна сончева светлина за да се открие виолетова ретикулација на жолтеникаво-зелена корола цевка.
* Atropa belladonna L. Обратна страна на плодната чашка, која покажува конкавна задна страна на лобуси на чашката со нечистотија од загадениот воздух прекривки со лепливи трихоми.Atropa belladonna L. Обратна страна на плодната чашка, која покажува конкавна задна страна на лобуси на чашката со нечистотија од загадениот воздух прекривки со лепливи трихоми.
* Проѕирните жолти бобинки на Atropa belladonna lutea.Проѕирните жолти бобинки на *Atropa belladonna lutea*.

Поврзано
--------

* Список на отровни растенија
* Список на растенија отровни за коњите
* Донатал, фармацевтски препарат што ги содржи активните алкалоиди во беладона: скополамин, хиосциамин и атропин, како лек.

Наводи
------


1. 1 2 3 4 5  Kennedy, David O. (2014). „The Deliriants - The Nightshade (*Solanaceae*) Family". *Plants and the Human Brain*. New York: Oxford University Press. стр. 131–137. ISBN 9780199914012. LCCN 2013031617.
2. 1 2 3 4 5 6 7  Ulbricht, C; Basch, E; Hammerness, P; Vora, M; Wylie Jr, J; Woods, J (2004). „An evidence-based systematic review of belladonna by the natural standard research collaboration" (PDF). *Journal of Herbal Pharmacotherapy*. **4** (4): 61–90. doi:10.1080/J157v04n04\_06. PMID 15927926.
3. 1 2 3 4 5 6  „Belladonna". MedlinePlus, US National Institutes of Health. 23 February 2015. Посетено на 17 October 2017.
4. ↑  Fatur, Karsten; Kreft, Samo (April 2020). „Common anticholinergic solanaceaous plants of temperate Europe - A review of intoxications from the literature (1966–2018)". *Toxicon* (англиски). **177**: 52–88. doi:10.1016/j.toxicon.2020.02.005. PMID 32217234.
5. ↑  Kuhn, Cynthia; Swartzwelder, Scott; Wilson, Wilkie; Wilson, Leigh Heather; Foster, Jeremy (2008). *Buzzed. The Straight Facts about the Most Used and Abused Drugs from Alcohol to Ecstasy*. New York: W. W. Norton & Company. стр. 107. ISBN 978-0-393-32985-8.
6. ↑  Fatur, Karsten; Kreft, Samo (April 2020). „Common anticholinergic solanaceaous plants of temperate Europe - A review of intoxications from the literature (1966–2018)". *Toxicon* (англиски). **177**: 52–88. doi:10.1016/j.toxicon.2020.02.005. PMID 32217234.
7. ↑  Potter, Samuel O.L. (1893). *A Handbook of Materia Medica Pharmacy and Therapeutics*. London: P. Blakiston's. стр. 53. the antidote for belladonna is physostigmine or pilocarpine the same as for atropine.
8. 1 2 3 4 5  Fatur, Karsten (June 2020). „"Hexing Herbs" in Ethnobotanical Perspective: A Historical Review of the Uses of Anticholinergic Solanaceae Plants in Europe". *Economic Botany* (англиски). **74** (2): 140–158. doi:10.1007/s12231-020-09498-w. ISSN 0013-0001.
9. ↑  *Goodman and Gilman's Pharmacological Basis of Therapeutics*, q.v. – "Muscarinic receptor antagonists – History", e.g. p. 163 in the 2001 edition.
10. 1 2  Hofmann, Albert; Schultes, Richard Evans (1987). *Plants of the Gods: Origins of Hallucinogenic Use*. New York: Van der Marck Editions. стр. 88. ISBN 0-912383-37-2.
11. 1 2  „Pupillometry: A sexual selection approach". *Evolution and Human Behavior*. **25** (4): 211–228. 2004. doi:10.1016/j.evolhumbehav.2004.05.001.
12. ↑  According to the historian Tacitus, Livia was rumored to have squeezed the juice of the berries into a plate of figs which she fed to Augustus. (Tacitus, *Annals* 1.5. See also John Emsley, *Molecules of Murder: Criminal Molecules and Classic Cases*, ch. 3.6, "History of Atropine as a poison".
13. ↑  Robert S. Holzman, MD (July 1998). „The Legacy of Atropos". *Anesthesiology*. **89** (1): 241–249. doi:10.1097/00000542-199807000-00030. PMID 9667313. Посетено на 2007-05-21. citing J. Arena, Poisoning: Toxicology-Symptoms-Treatments, 3rd edition. Springfield, Charles C. Thomas, 1974, p 345
14. ↑  „Heinrich Friedrich Georg Mein". *ostfriesischelandschaft.de* (германски). Архивирано од изворникот на 2013-05-11. Посетено на 2019-10-20.
15. ↑  Heinrich Friedrich Georg Mein (1833). „Ueber die Darstellung des Atropins in weissen Kristallen" [On the preparation of atropine as white crystals]. *Annalen der Pharmacie* (германски). **6** (1. изд.). стр. 67–72.
16. ↑  Atropine was also independently isolated in 1833 by Geiger and Hesse:
17. ↑  Kay QON (2008). „Edible fruits in a cool climate: the evolution and ecology of endozoochory in the European flora". *Fruit and Seed Production: Aspects of Development, Environmental Physiology and Ecology (Society for Experimental Biology Seminar Series)*. Cambridge, UK: Cambridge University Press: 240. ISBN 978-0-521-05045-6.
18. ↑  Fatur, Karsten; Kreft, Samo (2021-02-22). Mehanathan, Muthamilarasan (уред.). „Nixing the nightshades: Traditional knowledge of intoxicating members of the Solanaceae among hallucinogenic plant and mushroom users in Slovenia". *PLOS ONE* (англиски). **16** (2): e0247688. Bibcode:2021PLoSO..1647688F. doi:10.1371/journal.pone.0247688. ISSN 1932-6203. PMC 7899348 Проверете ја вредноста `|pmc=` (help). PMID 33617573 Проверете ја вредноста `|pmid=` (help).
19. ↑  Hylander, N. (1971). „Prima loca plantarum vascularium Sueciae. Första litteraturuppgift för Sveriges vildväxande kärlväxter jämte uppgifter om första svenska fynd. Förvildade eller i senare tid inkomna växter". *Svensk Botanisk Tidskrift*. **64**: 332.
20. ↑  „Online Atlas of the British and Irish Flora: Atropa belladonna (Deadly nightshade)". Botanical Society of Britain and Ireland (BSBI).
21. ↑  „PLANTS Profile for *Atropa bella-donna* (belladonna) | USDA PLANTS". Архивирано од изворникот на 2013-04-30. Посетено на 2008-07-08.
22. ↑  Stepp JR (June 2004). „The role of weeds as sources of pharmaceuticals". *J Ethnopharmacol*. **92** (2–3): 163–6. doi:10.1016/j.jep.2004.03.002. PMID 15137997.
23. ↑  Stuart, David (2004). *Dangerous garden: the quest for plants to change our lives*. Cambridge: Harvard University Press. стр. 49. ISBN 0-674-01104-X.
24. ↑  „Study on the germination of *Atropa Bella-donna* L. seeds" (PDF). *Bulgarian Journal of Plant Physiology*. **23** (1–2): 61–66. 1997. Посетено на 2008-07-08.
25. ↑  Spiegl, Fritz (1996). *Fritz Spiegl's Sick Notes: An Alphabetical Browsing-Book of Derivatives, Abbreviations, Mnemonics and Slang for Amusement and Edification of Medics, Nurses, Patients and Hypochondriacs*. Washington, DC: Taylor & Francis. стр. 21–22. ISBN 1-85070-627-1.
26. 1 2 3  Grieve, Margaret; Leyel, C. F. (1971). *Modern Herbal*. Courier Dover Publications. стр. 584. ISBN 0-486-22799-5. Посетено на 2008-07-08.
27. 1 2 3  „Belladonna". Drugs.com. 18 April 2019. Посетено на 28 August 2019.
28. ↑  „Herbarium of toxic plants". *herbarium.freehostia.com*. Посетено на May 31, 2020.
29. 1 2  „Committee for Veterinary Medicinal Products, *Atropa Belladonna*, Summary Report" (PDF). The European Agency for the Evaluation of Medicinal Products. 1998. Архивирано од изворникот (PDF) на 2006-07-18. Посетено на 2008-07-08.
30. ↑  Fatur, Karsten; Kreft, Samo (April 2020). „Common anticholinergic solanaceaous plants of temperate Europe - A review of intoxications from the literature (1966–2018)". *Toxicon* (англиски). **177**: 52–88. doi:10.1016/j.toxicon.2020.02.005. PMID 32217234.
31. 1 2  Raetsch, Ch. (2005). *The encyclopedia of psychoactive plants: ethnopharmacology and its applications*. US: Park Street Press. стр. 80–85.
32. ↑  Hazlinsky, B. (1956). „Poisonous honey from deadly nightshade". *Zeitschrift für Bienenforschung* (3): 93–96.
33. ↑  „The poison garden website".
34. ↑  „Belladonna (*Atropa belladonna* L. or its variety *acuminata* Royle ex Lindl)". Wellness.com. 2014-06-14.
35. ↑  North Carolina State University Department of Plant Biology (2000). „Poisonous Vascular Plants". NC State University. Архивирано од изворникот на 6 July 2008. Посетено на 2008-07-07.
36. ↑  Lee MR (March 2007). „Solanaceae IV: Atropa belladonna, deadly nightshade" (PDF). *J R Coll Physicians Edinb*. **37** (1): 77–84. PMID 17575737.
37. ↑  Giancarlo Pepeu; Maria Grazia Giovannini (2004). „Acetylcholine: I. Muscarinic Receptors". Во Gernot Riedel; Bettina Platt (уред.). *From messengers to molecules: memories are made of these* (illustrated. изд.). Springer. ISBN 978-0-306-47862-8.
38. ↑  Lindequist, U. (1992). „Atropa". *Haegers Handbuch der pharmazeutischen Praxis* (германски) (5. изд.). Berlin: Springer. стр. 429.
39. 1 2 3  „Sec. 310.533 Drug products containing active ingredients offered over-the-counter (OTC) for human use as an anticholinergic in cough-cold drug products". Code of Federal Regulations, Title 21, US Food and Drug Administration. 1 April 2018. Посетено на 28 August 2019.
40. ↑  „Atropine Eye Drops". Архивирано од изворникот на 8 July 2008. Посетено на 2008-07-08.
41. ↑  Wood, George Bacon (1867). *A Treatise on Therapeutics, and Pharmacology or Materia Medica*. **1**. Philadelphia: J.B. Lippincott & Co. стр. 792–795.
42. ↑  Ebadi, Manuchair (2007). *Pharmacodynamic Basis of Herbal Medicine*. CRC Press. стр. 203. ISBN 9780849370502.
43. ↑  Vaughan, John Griffith; Patricia Ann Judd; David Bellamy (2003). *The Oxford Book of Health Foods*. Oxford University Press. стр. 59. ISBN 0-19-850459-4. deadly nightshade homeopathic.
44. 1 2  Michael (1998). *Alkaloids : biochemistry, ecology, and medicinal applications*. New York: Plenum Press. стр. 20. ISBN 0-306-45465-3.
45. ↑  Timbrell, John (2005). *The poison paradox : chemicals as friends and foes*. Oxford: Oxford Univ. Pr. стр. 2. ISBN 0-19-280495-2. poisons used my the wife of Claudius.
46. ↑  R. Groombridge, уред. (1839). *The Naturalist: Illustrative of the Animal, Vegetable, and Mineral Kingdoms*. R. Groombridge. стр. 193. Notes: v.4–5 (1838–1839)
47. ↑  Northup, Solomon (1975). *Twelve years a slave* (Louisiana pbk.. изд.). Baton Rouge: Louisiana State University Press. ISBN 9780807101506. OCLC 804847817.