recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Алета Баун** — индонезиска еколошка активистка. Таа е опишана како индонезискиот аватар.

Таа ја освоила еколошката награда Голдман за 2013 година за организирање на стотици локални селани мирно да ги окупираат локациите за ископ на мермер во „протести за ткаење", за да се запре уништувањето на светото шумско земјиште на планината Мутис на островот Тимор.

Водачка на домородниот народ Моло, таа е родена во семејство на фармери. Откако ја изгубила мајка си на млада возраст, таа била воспитана од други жени и старешини во селото кои ја научиле да ја почитува околината како извор на нивниот духовен идентитет и егзистенција. Како водачка на заедницата која споделува традиционално знаење, таа на крајот станала позната како „Мама Алета".

Работата на Мама Алета ја направила мета на рударските интереси и локалните власти, кои и ставиле цена на главата. Откако преживеала обид за атентат, Мама Алета се сокрила во шумата со своето бебе.

И покрај заплашувањата, Мама Алета го зголемила движењето за да вклучи стотици селани. Тоа кулминирало со занимање со ткаење каде 150 жени поминале една година седејќи на мермерните карпи на рударската локација, тивко плетејќи ја својата традиционална ткаенина во знак на протест. Бидејќи жените традиционално биле одговорни за добивање храна, бои и лекови од планините, рударството во овие планини директно ќе влијаело на нивната егзистенција. Додека жените протестирале во рудникот, мажите давале домашна поддршка дома, готвеле, чистеле и се грижеле за децата.

В лице на мирното и постојано присуство на селаните, ископувањето мермер станало сè понеодржлив потфат за вклучените компании. Јавната свест за занимањето со ткаење растела, а индонезиските владини претставници го забележале тоа. Во 2010 година, рударските компании, реагирајќи на притисокот, го прекинале рударството на сите четири локации во териториите на Моло и ги напуштиле своите операции.

Мама Алета сега им помага на заедниците низ Западен Тимор да ги мапираат нивните традиционални шуми. Таа работи со безбедноста на водата и управувањето со природните ресурси на домородните народи и правата на земјиштето. Таа изјавила за Џакарта пост: „Ние особено сакаме да го зачуваме возводниот регион на нашата територија бидејќи тоа е слив за целиот остров. Размислуваме за заеднички наслов за нашите три заедници и го ставаме земјиштето во колективна сопственост на заедниците". За да помогне во ова, таа се здоби со диплома по право во 2011 година од Универзитетот Тритунггал Сурабаја.

Наводи
------

1. 1 2 3  „The Unfinished Story of 'Indonesian Avatar' Aleta Baun". Jakarta Globe. Архивирано од изворникот на 11 October 2013. Посетено на 11 October 2013.
2. 1 2 3 4 5 6  „Prize Recipient Aleta Baun". Goldman\_Environmental\_Prize. Посетено на 11 October 2013.
3. 1 2   *Aleta Baun: 2013 Goldman Environmental Prize Winner, Indonesia*. .
4. ↑  „Aleta Baun: Aleta Baun: Environmental heroine from Molo". Jakarta Post. April 18, 2013.
5. ↑
**Андре Моро** (француски: *André Maurois*, роден на 26 јули 1885

 - починал на 9 октомври 1967

) — псевдоним за францускиот писател Емил Херцог, автор на многу романизирани биографии, современи романи и историска литература. Со указ на претседателот на републиката од 27 јуни 1947 година неговиот псевдоним му станало негово официјално име.

Животопис
---------

Андре Моро е роден на 26 јули 1885 година, во еврејско семејство на индустријалци од текстилниот бизнис, од татко Ернест и мајка Алис Херцог. Неговото семејство се преселило во Нормандија по Француско-пруската војна. Одгледан во патриотско семејство, тој го доживеал антисемитизмот во текот на „Аферата Драјфус". Студирал на Универзитетот „Корнети" во Руан, каде ги слушал предавањата на познатиот филозоф Ален и бил под силно негово влијание.

По дипломирањето работел како раководител во фабриката на својот татко во текот на 10 години. Во 1909 година ја сретнал во Женева својата прва жена Жана Мари Ванда де Шимкевич, полско-руска аристократка, која завршила на Оксфордскиот универзитет. Во 1923 година таа починала при спонтан абортус и добиено труење на крвта. Втората сопруга, Симон де Кајлаве (1894-1968), писателка и општественичка, ја сретнал во 1924 година и се оженил за неа во 1926 година.

За време на Првата светска војна бил преведувач и офицер за врски кон Британскиот експедициски корпус. Од тоа време и од впечатоците кои ги доживеал, го напишал својот прв роман „Молчливоста на полковник Брамбел" (1918) - забавна книга за британските другари од армијата. Фо зел псевдонимот Андре Моро бидејќи Андре било името на неговиот пријател, кој загинал за Франција во Првата светска војна, а Моро било името на мало француско селце.

По војната продолжил да пишува на тема за Англија во голем број на уметнички и публицистични дела - „Ариел, или Животот на Шели" (1923), „Дизраели" (1927), „Бајрон" (1930). Светска слава добил со романите „Бернар Кенет" (1926), „Семеен круг" (1932) и др. На 23 јуни 1938 година бил избран за член на Француската академија.

По започнувањето на Втората светска војна, 54-годишниот писател стапил како доброволец во Француската слободна армија. Поразот и окупирањето на Франција го принудило да отпатува за САД. Таму работел како професор на Универзитетот во Канзас. Пишува голем број историски и публицистични материјали против нацистите. Во 1943 година се преселил во Северна Африка, а по завршувањето на војната, во 1946 година, се вратил во Франција.

Издал зборник со раскази, книги „Во потрага на Марсел Пруст" (1949), "Жорж Сенди" (1952), „Септемвриски рози" (1954), „Животот на Витор Иго" (1955), „Тројцата Дима" (1957). Последниот биографски труд „Прометеј или животот на Балзак" го завршил во 1965 година, кога имал 80 години.

Андре Моро починал на 9 октомври 1967 година.

Наводи
------

1. ↑  Lycée Pierre Corneille de Rouen - History

Надворешни врски
----------------

 Викицитат има збирка цитати поврзани со: ***Андре Моро*** 
* Дела од André Maurois на проектот „Гутенберг"
* Дела од или за Андре Моро на Семрежниот архив
* Science Fiction works
* Предлошка:Books and Writers
* biography and bibliography Архивирано на 13 јули 2011 г.
**Андон Николов Милковски** ( 1925
 во Стајовце, Кумановско —  1944

 во Глумово, Скопско) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

Животопис
---------

Произлегува од изразито бедно семејство. По завршувањето на основното училиште, заедно со своето семејство се доселил во Кумановско и се занимавал со земјоделство. Уште како младинец бил симпатизер на НОВ. Во август 1944 година со група другари од селото, стапил во Третата македонска ударна бригада. Во составот на бригадата учествувал во борбите против непријателот кај Табановце, Ристовац, рудникот Лојане, на теренот на велешките села и во мноrу други борби. Бил примерен борец и често се јавувал како доброволец за извршување на разни борбени задачи. Неговата последна борба била против балистичките банди кај селото Глумово во октомври 1944 година, во оваа битка го изгубил својот живот.

Наводи
------

1. ↑  *Беа, загинаа, останаа*. Скопје: Историски Архив. 1969. стр. 214–215. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
Црквата Сан Бјаџо во Монтепулчијано
**Антонио да Сангало Постариот** (италијански: *Antonio da Sangallo il Vecchio*;  1455
 – 27 декември 1534

) — фиренски архитект од времето на италијанската ренесанса. Татко му, Франческо Џамберти бил дрводелец, додека брат му Џулијано да Сангало и братанецот Антонио да Сангало Помладиот биле архитекти. Антонио долго и интензивно соработувал со својот брат, но извел и ред свои независни дела. Како воен инженер бил вешт како Џулијано, и изведувал важни јавни проекти како окружување со бедеми и градење на тврдини во Арецо, Монтефјасконе, Фиренца и Рим. За негово најубаво дело како архитект се смета црквата Сан Бјаџо во Монтепулчијано, на основа на грчки крст со централна купола и две кули, мошне налик на планот на Браманте за базиликата Св. Петар. Изградил и палата во истиот град, разни цркви и палати во Монте Сан Савино, а во Фиренца изградил низа манастирски објекти за Сервиските монаси. Антонио се пензионирал рано, и подоцнежните години ги провел во земјоделски активности.

Наводи
------

* Public Domain Оваа статија вклучуват текст од дело кое сега е во јавна сопственост: Chisholm, Hugh, уред. (1911). *Encyclopædia Britannica* (11. изд.). Cambridge University Press. Отсутно или празно `|title=` (help)CS1-одржување: ref=harv (link)
* Антонио да Сангало Постариот на „Историја на уметноста" Архивирано на 14 февруари 2020 г. (англиски)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 45101555
* LCCN: n82222629
* ISNI: 0000 0000 8124 0604
* GND: 118956337
* SUDOC: 032535937
* BNF: cb12354751s (податоци)
* ULAN: 500020334
* RKD: 69629

 |

 |
**Андома** (руски: *Андома*) е река во Витегорскиот регион во Вологодската област во Русија. Истекува од езерото Гроптозеро и е притока на езерото Онега. Таа е дола 156 километри, а површината на нејзиниот слив е 2,570 км2. Главната притока на Андома е Самина (десно).

Опис
----

Речниот слив на Андома зафаќа голем дел од северниот дел на Витегорската област. Реката тече низ ридовите Андома, а сливот содржи многу езера од глацијално потекло. Најголемото езеро во сливот на Андома е езерото Ајнозеро .

Изворот на Андома е во системот на езера во северниот дел на областа Витегорски. Реката тече во општа насока на југ, се врти кон запад и на крајот северозападна. Долниот тек на Андома е населен. Во селото Сорокопоље, Андома ја прифаќа Самина од десно, а низводно од ова место формира делта додека се влева во езерото Онега.

Кратка патека на автопатот што ги поврзува Вологда и Медвежјегорск преку Витегра и Пудож поминува покрај Андома, преминувајќи преку мост во селото Сорокопоље.

Помеѓу 1927 и 1957 година, Андомски регион со центар во селото на Андомски Погост постоел, најпрво во Ленинградска област, од 1937 година наваму, во Вологсдоската област. Во 1957 година, регионот е укината и споен во Витегорската област. И село, сместено низводно од Сорокопоље, и областа биле именувани по Андома.

Наводи
------

1. ↑  Андомский район (авг. 1927 – сент. 1937). Система классификаторов исполнительных органов государственной власти Санкт-Петербурга. Посетено на 16 November 2011.[*мртва врска*]

Надворешни врски
----------------

* Река Андома. State Water Register of Russia. Посетено на 30 November 2011.
Спомен-плоча на синагогата на Крф
**Абрахам Албер Коен** (16 август 1895

 – 17 октомври 1981

) — швајцарски писател со грчко потекло кој творел на француски јазик. Коен е роден 1895 на Крф, Грција во еврејско семејство. Родителите биле сопственици на фабрика за сапун, но се преселиле во Марсеј кога Коен бил дете. Завршил католичко училиште во Франција, а во 1914 се преселил во Женева каде завршил правен факултет. Со швајцарско државјанство се стекнал во 1919. За време на нацистичката окупација, тој пребегал за Бордо, а подоцна во Лондон. Во Женева се вратил во 1948, а починал таму во 1981.

Романите на Коен може да се сметаат како еден долг автобиографски омаж, каде спаѓа и *Убавината на господарот*, роман вклучен во 100. книги на векот според *Ле Монд*. Романот бил награден и од француската академија. Повремено бил уредник на еврејското списание *Revue Juive*, каде пишувале Сигмунд Фројд и Алберт Ајнштајн. Имал понуда и за амбасадорско место во Израел, но одбил за да се посвети на писателската дејност.

Наводи
------

1. ↑  "Cohen, Albert from Jewish Writers of the Twentieth Century", Further references, related titles, by David Coward. Bookrags 18 June 2010
2. ↑  "Albert Cohen" literary review, especially "Belle du Seigneur" 18 June 2010
**Јурај Јуре Каштелан** (18 декември 1919

 Закучац - 24 февруари 1990

 Загреб) бил хрватски поет.

Животопис
---------

Во текот на Втората светска војна од 1941 до 1945 година бил припадник на Народноослободителното движење на Југославија. До 1980 година бил наставник по теорија на книжевноста на Филозофскиот факултет во Загреб, а некое време бил лектор на Сорбона. Во почетокот на своето творештво го продолжил традиционалниот израз на хрватската поезија, а потоа продолжил со европските струења. Најголемо влијание врз него извршил Федерико Гарсија Лорка. Тој e еден од основачите на современиот хрватски поетски израз. Исто така објавувал статии, проза, есеи и драми во кои е присутна митската концепција. Преведувал од руски и италијански јазик.

Во 1965 година, ја добил наградата Владимир Назор за литература, а во 1979 година, станал член на Југословенскаta академија на науки и уметности. Починал во 1990 година.

Објавени збирки
---------------

* Црвениот коњ (1940)
* Петел на покрив (1950)
* Да се биде или не (1955)
* Ѕвездена ноќ (1956)
* Малку камења или многу соништа (1957)
* Чудо и смрт - кратки раскази (1961)
* Избор песни (1964)

Наводи
------

1. ↑  Čolak, Tode (1967). Petar Andrić (уред.). *Portreti iz Novije Hrvatske Književnosti* (1. изд.). Beograd: Sloboda. стр. 243.
Агрел од ПрејслерЈохан Агрел
**Јохан (Јоаким) Агрел** (Johann Joachim Agrel; 1701-1765) - шведски и германски виолинист, пијанист, диригент и композитор.

Биографија
----------

Јохан Агрел е роден на 1 февруари 1701 година во Лете (Источен Готланд). Се школувал во Упсала, а потоа отпатувал во Англија, Франција, Италија и други земји.

Од 1723 до 1746 година бил дворски виолинист во Касел, каде што се прославил како пијанист. Од 1746 година бил Капелмајстор во Нирнберг.

Тој поседувал голем број солидни дела (симфонии, концерти, сонати, итн.), чија збирка била објавена во Нирнберг; многу други се сведени во ракописи. Во младоста, музиката на Агрел била под силно влијание на современата италијанска музика, особено на Антонио Вивалди.

Јохан Агрел починал на 19 јануари 1765 година во градот Нирнберг.

Користена литература
--------------------

* Агрел, Јохан // Allgemeine Deutsche Biographie (германски)
* Литература од или за Јохан Агрел во каталогот на Германската национална библиотека (германски)
**Андезит** — преодни неовулкански магматски карпи, кои според минералошкиот состав се еквивалентни на диоритите. Андезит има порфирска
структура. Текстурата им е најчесто масивна, а многу ретко флуидална или мандоласта. Главните состојки се јавуваат како во вид на фенокристали, така и во вид на основна маса. Свежите андезити имаат главно сива до темносива, а со распаѓање добиваат зеленкастосива или нијанси на розеникава боја.

Состав
------

Андезитот како минерал од вулканско потекло, се раѓа кога магмата се излева на површината за време на ерупцијата или се замрзнува на плитка длабочина. Каменот има нерамна, ситно-грануларна структура и се состои од мали кристали на плагиоклаза - сорти на фелдспар, пироксни, вулканско стакло и многу други минерали. Основата на андезит е силициум диоксид (силика).

Распространетост
----------------

Минералот андезит е именуван по планинскиот систем Анди, кој се наоѓа во Јужна Америка, каде што е широко распространет. За првпат овој камен, кој избегал од внатрешноста на земјата, бил опишан во 1836 од страна на германскиот геолог Леополд Бух, кој го истражувал феноменот на вулканизмот. Андезитот се јавува не само во Андите, туку насекаде, каде што се случиле вулкански ерупции. На пример, во Курилските Острови, Камчатка, во Крим на падините на Карадаг, Кавказ, па дури и во Карпатите. Андезитот е ископан во вулкански карпи на стари планини, како што се Урал и Алтај.

Во 2009 година, истражувачите откриле дека андезит бил пронајден во два метеорити.

Во Македонија, андезитите се доста застапени магматски карпи. Најмногу ги има во Кратовско-злетовската област, Осогово, Кожуф и други места заедно со дацитите , сочинувајќи ги така дацитско-андезитските масиви. Нашите дацитско-андезитски масиви се носители на сулфидните руди на олово и цинк

Употреба
--------

Андезит не е само силен и огноотпорен минерал, туку има добра отпорност на киселини. Затоа, урнатините од него се користат во составот за отпорен цемент. Андезитот се смета за најдобар материјал за заштитна облога на печки, цевки и слично. Овој минерал се користи и при изградба на патишта.

Наводи
------

1. 1 2  Јовановски, Милорад; Наум Гапковски, Игор Пешевски (2012). *Инженерска геологија*. Универзитет "Св.Кирил и Методиј", Градежен факултет - Скопје. ISBN 978-608-4510-13-0..
2. ↑  Day, James M. D.; Ash, Richard D.; Liu, Yang; Bellucci, Jeremy J.; Rumble, Douglas; McDonough, William F.; Walker, Richard J.; Taylor, Lawrence A. (7 јануари 2009). „Early formation of evolved asteroidal crust". *Nature*. Newswise. **457** (7226): 179–82. Bibcode:2009Natur.457..179D. doi:10.1038/nature07651. PMID 19129845.CS1-одржување: датум и година (link)
**Адела**, исто така познатa ѝ како **Адела Блоа** (околу 1062 или 1067 - 8 март 1137

) била принцеза на Англија, а по стапувањето во брак и грофица од Блоа и Шартер. Таа била ќерка на англискиот крал Вилијам I и неговата сопруга Матилда.

Од бракот со Стефан Хенри, се родил идниот крал на Англија, Стефан I, како и Хенри Блоа, епископ на Винчестер.

Адела е родена во периодот од 1060 до 1064 година. Според некои, годината на нејзиното раѓање е 1066 година. Во приватниот живот, таа била образовна жена, која се служела со латинскиот јазик.

Во периодот околу 1080 до 1084 година таа стапила во брак со Стефан II Блоа. Нејзиниот сопруг во 1089 година станал сопственик на грофовиите Блоа, Шартер кое го направил еден од најбогатите во Франција, како и еден од највлијателните. Во времето кога папа Урбан II повикал на крстоносна војна, тој активно се вклучил во истата. Во 1100 година тој се вратил од крстоносниот поход. во следната година, во 1101 година, бил организиран нов крстоносен поход, во кој тој бил убиен.

Во времето на неговото отсуство, па и по неговата смрт, Адела делувала како регент врз имотите на својот сопруг. Во 1110 година, се проценува дека нејзиното богатство го надминувало онаа на францускиот крал. Нејзиниот син Стефан се преселил да живее во Лондон во 1111 година, станувајќи во следните години многу близок со својот чичко Хенри I. По неговата смрт, тој го зазел англисклиот престол, воведувајќи ја земјата во граѓанска војна против ќерката на Хенри, Матилда.

Во 1120 година, Адела се повлекла во манастир. Истата година, нејзината ќерка се удавила во инцидентот на т.н. Бел брод, заедно со нејзиниот сопруг. Адела починала на 8 март 1137 година.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 24565573
* LCCN: nr2007000239
* ISNI: 0000 0000 5556 2810
* GND: 13578963X
* SUDOC: 113977425
* NKC: jx20070816001

 |

 |
**Јохан**, **Ханс** или **Јоханес Вердунг** од **Хасфурт** славен астролог на почетокот на шеснаесеттиот век од Курпфалц. Тој е астролог на дворот во Хајделберг, Курпфалц. Автор е на повеќе дела под генеричките имиња (*Prognosticon*, *Practica*), вклучувајќи го и милениумско дело, *Practica von dem Entchrist* во период околу 1510 година.

Тој бил дописник на ЈоханТритемиј. Еден од првите извори за легендата Фауст се појавува во едно од писмата на Тритемиј до Вирдунг.

Вирдунг студирал на Лајпцишкиот универзитет на почетокот од 1481 година, а подоцна и во Краков од 1484 до 1486 или 1487 година. Се враќа во Лајпциг во 1487 година, каде што дипломирал како „Магистер" во 1491 година. Се верува дека Вирдунг бил дел од школата на астрономот Алберт Бруџевски, и студирал заедно со Јохан Глоговски во Краков .

Белешки
-------

1. ↑  Dates given as c.1465-c.1535.[*мртва врска*].
2. ↑  There is the 1584 *Joannis Hasfurti medici ac astrologi praestantissimi*, the title of which implies Virdung had a reputation as physician; he may not have contributed more than his name.
3. ↑  20 August 1507, (German language). In connection with this, describes Virdung as 'mathematician and court astrologer'.
4. ↑  Steinmetz, "Johann Virdung von Hassfurt", in *Astrologi hallucinati* p. 197.
5. ↑  By Kazimierz Piekarski
6. ↑  Jan Glogowczyk, Jan Glogau, Jan of Glogow (1455-1507). See pl:Jan z Głogowa.

Наводи
------

* Max Steinmetz (1986), "Johann Virdung von Hassfurt, sein Leben und seine astrologischen Flugschriften", in *Astrologi hallucinati, stars at the end of the world in Luther's time*
* Lynn Thorndike*Johann Virdung of Hassfurt again* Isis 25, 1936, p. 363; *Faust and Johann Virdung of Hassfurt*, Isis 26, 1936/37, p. 321; *Another Virdung Manuscript*, Isis 34, 1942/43, p. 291; *Johann Virdung of Hassfurt: dates of birth and death*, Isis 37, 1947, p. 74

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 10203693
* LCCN: no2011031536
* ISNI: 0000 0001 1594 0079
* GND: 100963897
* SUDOC: 086813196
* BNF: cb10611796f (податоци)
* NKC: ola2009522900

 |

 |
Џолити на Виа Уфичи дел Викарио во Рим, Италија .
**Џолити** е познато кафуле и слаткарница, и наводно најстариот салон за сладолед во Рим, Италија. Основано е во 1890 година од Џузепе и Бернардина Џолити. Набргу потоа станал снабдувач на италијанското кралско семејство. Сè уште е во сопственост на истото семејство и се наоѓа на две локации: преку Уфици дел Викарио во близина на Пантеон и во E.У.Р.

Наводи
------

1. ↑  Porter, Darwin; Prince, Danforth (2008). *Frommer's Rome*. Frommer's. стр. 94. ISBN 978-0-470-28782-8.
2. ↑  „Giolitti | The history" (англиски). Посетено на 2020-04-15.
3. ↑  „Giolitti Roma- History". *Giolitti Roma*.

Надворешни врски
----------------

* Официјална веб страна
Јохан Готфрид Пифке
Реклама од 1844 за музички настан во организација на Пифке
**Јохан Готфрид Пифке** (германски: *Johann Gottfried Piefke*; 9 септември 1817 – 25 јануари 1884) — германски диригент, капелмајстор и композитор на воени маршеви, значаен претставник на пруската, а со тоа и германската воена музика.

Роден е во Шверин на Варта во Велекнежевство Позен (денешна Сквјежина, Полска). Во 1850-тите служел како диригент во VIII Пешадиски полк во Берлин, каде воедно и компонирал воена музика. Меѓу неговите познати маршеви се вбројуваат „Пруска слава" (*Preußens Gloria*), „Марш на дибелските ровови" (*Düppeler Schanzen-Marsch*) и „Кенигрецки марш" (*Königgrätzer Marsch*, искомпониран по битка кај Садова (Кениграц) во 1866, решавачкиот судир во Австриско-пруската војна).

Пифке направил и аранжман на симфониската поема „Тасо" од Франц Лист за воен оркестар, како и аранжмани на други Листови маршеви.

Починал во Франкфурт на Одра. Во септември 2009 во чест на Пифке е поставена „звучна скуплтура" од кортенски челик во местото Генсендорф, кајшто композиторот во 1866 раководел со воен оркестар заедно со брат му Рудолф

Одликувања
----------

Пифке е одликуван со следниве медали:

* „Дибелски ударнички медал", 1864
* „Златен медал на австроунгарскиот цар", 1865
* „Кралски орден на династијата Хоенцолерн", 1869
* „Железен крст" II класа, 1870
* „Орден на Пруската круна", 1880

Занимливости
------------

* Кениграцкиот марш бил еден од омилените маршеви на Адолф Хитлер и затоа често се свирел на јавните собири и дефилеа кајшто присуствувал.

Наводи
------

1. ↑  „Споменик на Пифке" - Frankfurter Allgemeine Zeitung, 15 септември 2009 (германски)
2. ↑  Страница на споменикот на Пифке (германски)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 33606892
* LCCN: n89644496
* ISNI: 0000 0001 1617 2825
* GND: 134484924
* BNF: cb13807992m (податоци)
* MusicBrainz: e0ac0c17-ca14-4f21-9c3f-97ffe2fc5cac
* NDL: 001182109
* NKC: mzk2014838460
* CiNii: DA12624637

 |

 |
**Ана Степановна Политковскаја** (30 август 1958

 - 7 октомври 2006

) — руска новинарка и заштитник на човековите права, позната по својата критична позиција кон политиката на рускиот претседател Владимир Путин, како и со своите воени репортажи од Чеченија и Северен Кавказ, кои раскажуваат како руските војници се однесувале со мирното население таму. На 7 октомври 2006 година таа била застрелана во лифтот пред станот во кој живела. Нејзиното убиство предизвикало силни реакции во целиот свет. Според некои, тоа било по нарачка на руските власти.

Посмртно Ана Политковскаја е добитничка на престижната награда за слобода на печатот во светот „*Гуљелмо Кано*" за 2007 година, што ја доделува УНЕСКО. Наградата посмртно била доделена за првпат. Политковскаја е позната особено според извештаите за воените случувања во Чеченија, како колумнист на дневникот „*Новаја Газета*", а нејзината работа била призната ширум светот. Помеѓу бројните награди што ги добила е и „*Златно перо на Русија*" и специјалното признание на жирито на наградата „*Андреј Сахаров*", „*За жртвување на животот за новинарството*".

Извори
------

1. ↑  Published in Russia after her death on the *Novaya gazeta* website "Новая газета" Путинская Россия[*мртва врска*]

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 29703052
* LCCN: nb2001011028
* ISNI: 0000 0001 0883 8797
* GND: 124420184
* SELIBR: 84337
* SUDOC: 055282598
* BNF: cb13598743f (податоци)
* BIBSYS: 1053568
* NDL: 00966426
* NKC: js20051010022
* RLS: 000019143
* BNE: XX1657910
* CiNii: DA14639442

 |

 |
**Адела Емилија Рингелет** (шпански: *Adela Emilia Ringuelet*; 27 март 1930

 - 26 април 2023

) — аргентинска астрофизичарка и астроном во опсерваторијата Феликс Агилар во Аргентина.

Таа е ко-основач на *аргентинската астрономска асоцијација* ( шпански: *Asociación Argentina de Astronomía* ) и активен член на Меѓународниот астрономски сојуз (ИАУ), каде што била поврзана со неколку нејзини комисии. Од 2017 година, таа е член на Одделот Г на IAU, „Ѕвезди и Ѕвездена физика". Нејзиното истражување вклучува повеќе од 100 публикации од областа на ѕвездената спектроскопија.

Родена во Ла Плата, Аргентина, студирала астрономија на *Escuela Superior de Astronomía y Geofísica* со нејзините соученички Нора Шрајбер и Елза Гутиерез. Во 1958 година, таа започнала да работи во опсерваторијата Феликс Агилар. Таа била мажена со истакнатиот аргентински астрофизичар Хорхе Сааде (1915–2012), директор на опсерваториите Ла Плата и Кордоба и поранешен претседател на IAU, со кого објавила за ѕвездената спектроскопија.

Астероидот од главниот појас 5793 Рингуелет, откриен од персоналот на опсерваторијата Феликс Агилар во Ел Леонсито во 1975 година, бил именуван во нејзина чест. Наводот за именување бил објавен на 26 септември 2007 година ( M.P.C. 60727 ).

Поврзано
--------

* 2605 Сааде — астероид од главниот појас наречен по Хорхе Сааде

Наводи
------

1. ↑  *(1975) Pikelner*. Berlin, Heidelberg: Springer Berlin Heidelberg. стр. 159–159.
2. ↑  Cruzado, Alicia; Ringuelet, Adela E. (2000). „On the Fe II Dielectronic Recombination in Stellar Envelopes". *International Astronomical Union Colloquium*. **175**: 492–493. doi:10.1017/s0252921100056335. ISSN 0252-9211.
3. ↑  *(2605) Sahade* (англиски). Berlin, Heidelberg: Springer Berlin Heidelberg. 2007. стр. 213–213. doi:10.1007/978-3-540-29925-7\_2606. ISBN 978-3-540-00238-3.
4. ↑  Williams, Gareth V.; Spahr, Timothy B. (2015). *Minor Planet CenterMinor Planet Center (MPC)*. Cham: Springer International Publishing. стр. 719–730.
**Јован Басаровски** (15 август 1922

 во Рудник (Велешко) — 21 јануари 1943

 во Скопје) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

Животопис
---------

Основно училиште завршил во родното село Рудник. Тој иако бил добар ученик, поради сиромаштија не можел да го продолжи своето образование. Па, така дошол во Скопје за да го изучи ковачкиот занает. Откако се стекнал со некакво знаење од занаетот, тој повторно се вратил во родното место. Бил фото-аматер и организирал музички веселби во неговото село. Рано се вклучил во Народноослободителното движење. Учествувал во придобивањето на нови симпатизери за НОВ. На 1 септември, 1942 година пристапил во партизанскиот одред „Димитар Влахов". Во состав на истиот учествувал во повеќе акции. Ги предводел вооружените акции на железничката станица Клајман, на селото Папрадиште и низ разни села во Велешкиот крај. Бил фатен од домашните предавници - контрачетници на 5 декември, 1942 година, кои потоа го предале на бугарските власти.

Смрт со бесење
--------------

Во јануари 1943 година, бугарскиот фашистички окупатор го затворил и го спровел во Скопскиот централен затвор. Иако во затворот не подлегнал на провокациите, на судскиот процес бил осуден на смрт. Според сеќавањата на затворениците ноќта на 21 јануари од затворската ќелија бил изваден Јован, кој бил со врзана уста и лисици на рацете. Бугарската полиција, тепајќи го носела кон бесилката во дворот на скопскиот затвор. Таму, му било предложено да ја каже неговата последна желба или да се исповеда кон бугарскиот свештеник, на што Јован почнал да ги навредува бугарските џелати Аврам и Плочев, кои му ја ставиле јамката од бесилката на вратот ѝ го обесиле. Погубувањете било извршено на 21 јануари 1943 година.

Истата ноќ последователно биле обесени Благоја Давков и Герас Цунев.

Наводи
------

1. 1 2 3  Кранго, Дучо (1986). *Бугарскиот терор и отпорот во скопскиот затвор*. Скопје: Архив на Скопје. стр. 228–231.
2. 1 2 3 4  *Беа, загинаа, останаа*. Скопје: Историски Архив. 1969. стр. 31–32. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
3. ↑  Ристовски, Блаже (2009). *Македонска енциклопедија*. Скопје: МАНУ. стр. 133. ISBN 978-608-203-023-4. OCLC 499142958.CS1-одржување: датум и година (link)
Џон Нутон
**Џон Њутн** (англиски: *John Newton*, 24 јули 1725

 - 21 декември 1807

) бил англиски свештеник познат како автор на лирската песна *Amazanig Grace* (*Зачудувачка Божја милост*).

Роден во Вепинг, Англија 1725 година. роден во Вепинг, Англија 1725 година. Бил трговец со робови. Пресврт во неговиот живот и негово божјо просветлување настанал после една ужасна бура на море, во една ноќ 1746 година. Од тој момент целиот свој живот го посветил кон Бога. Инспириран од текст во Стариот завет ( Летописи 1 ,(17:16-18)) ja напишал песната посветена како химна кон Бога *Faith's revive and expectation*. Тоа е денеска прочуената лирска песна "Amazing Grace". На истата песна, подоцна, од непознат автор е компонирана и музика и истата станала вистинска семејна химна за Бога во Англија и во САД, а подоцна се расширила ширум светот. Химната е изведувана од голем број на познати музичари: Елвис Присли, Крист Томлин, Арета Френклин, Нана Мускури, Мајкл Џексон и многу други. Посебно се впечатливи нејзините изведби од познати оркестри на шкотските и ирските гајди.Препознатлива е секаде во светот и се смета за една од најубавите песни посветени кон Бога и неговата Божја милост, и постана вистинска химна кон Божјата милозливост и љубов кон човекот.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 74650916
* LCCN: n50006007
* ISNI: 0000 0001 1029 6077
* GND: 118866257
* SUDOC: 029176107
* BNF: cb120857080 (податоци)
* BIBSYS: 90353527
* MusicBrainz: 9484dbd2-849b-42e8-ab23-a3c1b9012e9c
* NLA: 35717242
* NDL: 00451255

 |

 |
**Ана Oстрем** (5 ноември 1990) е шведска глумица родена во Грабо, кој се наоѓа во близина на Лерум.

Кариера
-------

Oстрем е позната по нњколку главни улоги, но имала и споредни улоги во разни филмови, шведски и меѓународни. Таа се појавила во голем број на кратки филмови и шведски ТВ серии, вклучувајќи го и *Црно Езеро*. Таа исто така, учествувала во многу театарски продукции во Националниот театар на Стокхолм и Кралскиот драмски театар.

Наводи
------

1. ↑  „Agentfirman planthaber/kildén/mandic". agentfirman.com. Посетено на 25 November 2014.
2. ↑  „"Vi" - recension". *svt.se*. Посетено на 27 December 2019.
3. ↑  „Skräckig skidresa i "Svartsjön"". *corren.se*. 14 October 2016. Архивирано од изворникот на 2019-12-27. Посетено на 27 December 2019.
4. ↑  „"Det psykiska är mer jobbigt än det nakna"". *Aftonbladet*. Посетено на 27 December 2019.

Надворешни врски
----------------

* Ана Острем на  Семрежната филмска база на податоци (англиски)
**Александар Поповиќ** (29 септември 1999) е српски професионален фудбалер кој игра како голман за Партизан.

Клупска кариера
---------------

По преминувањето низ младинскиот систем на Партизан, Поповиќ бил позајмен во поврзаниот клуб Телеоптик во летото 2017 година. Тој бил унапреден во првиот тим на Партизан за време на зимскиот преоден рок 2018 година. Откако не успеал да го направи своето официјално деби за тимот, Поповиќ повторно бил позајмен на Телеоптик во летото 2018 година. Тој бил отповикан во Партизан на почетокот на 2019 година.

На 19 јуни 2020 година, Поповиќ го направил своето официјално деби за Партизан во поразот со 1–0 на гости кај Војводина во последното коло од Српската Суперлига 2019–20, скратена од КОВИД-19. Тој станал прв голман за Српската Суперлига 2020–21, главно поради новите барања во лигата за играчи до 21 година, со 21 настап во процесот.

По заминувањето на Владимир Стојковиќ, Поповиќ го направил своето деби во европските натпреварувања на 29 јули 2021 година, одржувајќи ја мрежата и одбранил пенал во победата на гости со 2-0 над словачкиот клуб ДАЦ Дунајска Стреда во Конференциската лига на УЕФА. Тој го продолжил договорот со Партизан два месеци подоцна, задржувајќи го во клубот до 2024 година.

Репрезентативна кариера
-----------------------

Поповиќ имал натпревар за Србија на нивоа до 17, до 19 и до 21 година во натпреварувањата на УЕФА. Тој го направил своето целосно репрезентативно деби за Србија во пријателскиот натпревар без голови со Панама на 28 јануари 2021 година.

Трофеи
------

Партизан
* Куп на Србија : 2017–18, 2018–19

Белешки
-------

Наводи
------

1. ↑  „Zimski prelazni rok u Partizanu" (српски). partizan.rs. 14 February 2018. Посетено на 5 September 2018.
2. ↑  „STOJKE, HVALA ZA PORUKU: Partizan pokazao novog golmana!" (српски). mondo.rs. 20 June 2020. Посетено на 29 August 2020.
3. ↑  „PARTIZAN IMA ZAMENU ZA STOJKOVIĆA: Sjajni Popović odbranio penal protiv Dunajske Strede (VIDEO)" (српски). novosti.rs. 29 July 2021. Посетено на 7 October 2021.
4. ↑  „Aleksandar Popović u Partizanu do 2024. godine" (српски). partizan.rs. 21 September 2021. Посетено на 9 December 2021.
5. ↑  „Mlađi kadeti u Rumuniji" (српски). fss.rs. 15 September 2014. Посетено на 12 January 2019.
6. ↑  

	* Александар Поповиќ (фудбалер роден во 1999) на National-Football-Teams.com
**Александар Анисимов** — руски диригент.

Животопис
---------

Анисимов е носител на звањето „доктор по музика Honoris Causa" доделено од Ирскиот национален универзитет, како и признанието „Командант на францускиот орден за заслуги од највисок степен".

Творештво
---------

Во 1980 година, Анисимов станал шеф-диригент на Бољшој театарот во Минск. Подоцна, работел како шеф-диригент на Националниот симфониски оркестар на Белорусија, диригент емеритус на Националниот симфониски оркестар на Ирска и уметнички диригент, шеф-диригент на Филхармонијата во Бусан, Јужна Кореја и шеф-диригент на Државната опера во Самара. Исто така, тој бил редовен гостин-диригент на Операта Киров и Снактпетербуршката филхармонија. Исто така, тој ја извршувал функцијата претседател на здружението „Рихард Вагнер" во Ирска. Анисимов диригирал на бројни сцени ширум светот, како: Операта Киров, Ленинградската филхармонија, Бољшој театарот во Москва, Литванскиот национален симфониски оркестар, Операта на Хјустон, Унгарскиот национален симфониски оркестар, Операта на Сан Франциско, Операта на Бастилја, Операта Гарние во Париз, Филхармонијата на Монте Карло, Симфонискиот оркестар на Бирмингем, Кралската ливерпулска филхармонија, Токискиот симфониски оркестар, Лондонскиот симфониски оркестар, Ротердамската филхармонија итн. Во неговото творештво особено се истакнува изведбата на циклусот „Прстенот на Нибелунзите" од Рихард Вагнер со Националниот младински оркестар на Ирска во 2002 година, во Бирмингем, која покрај блескавите оцени од критиката ја добила и наградата „Allianz Business2Arts". За познатата издавачка куќа „Naxos" Анисимов ги снимил деветте симфонии и сите балети на Глазунов (со Московскиот симфониски оркестар), како и на симфониите на Рахманинов (со Националниот оркестар на Ирска). Најпосле, неговото ДВД на „Леди Магбет од Мтсенкс" на Шостакович, издадено за дискографската куќа „EMI" добило бројни меѓународни признанија.

Наводи
------

1. 1 2  *Клеопатра - балет на Василиј Медведев (Русија) - светска премиера*. Скопје: Македонска опера и балет, 2016, стр. 18-19.
**Александар Петров Радев** — македонски деец и бугарски политичар, општественик и активист на Прогресивно-либералната партија. Тој бил претседател на Врховниот македонско-одрински комитет (1898-1899), министер за правда (1901-1902) и работел во народното просветителство (1902-1903).

Животопис
---------

Александар Радев е роден на 7 март 1864 година во Битола. Завршил право на Атинскиот универзитет.

По школувањето се преселил во Бугарското кнежевство каде работел како адвокат во судовите во Ловеч, Трново и Софија, а во 1892 година започнал адвокатска пракса во главниот град.

Во 1895 година влегол во македонскиот комитет, а од 1898 до 1899 бил негов претседател. Тој бил и претседател на Правното друштво и доцент по византиско право на Софискиот универзитет „Свети Климент Охридски".

Во бугарската политика
----------------------

Радев влегол активно во бугарската политика и на крајот на 1890-те станал член на Централното биро на Прогресивно-либералната партија.

Кога партијата дошла на власт, станал министер за правда, каде што останал од 4 март 1901 до 15 ноември 1902 во четвртата влада на Петко Каравелов.

Како министер за народното просветителство од 15 ноември 1902 до 18 мај 1903 година во првата влада на Стојан Данев.

Меѓу македонската емиграција
----------------------------

Во јуни 1898 година, за време на V македонски конгрес на Врховниот македонско-одрински комитет бил избран за негов претседател.

Комитетот не ги исполнил очекувањата бидејќи постоел судир меѓу самите членови на комитетот.

За време на VІ македонски конгрес бил избран за претставник на ВМК на престојната прва мировна конференција во Хаг. Имал задача да стапи во контакт со ерменското движење *Трошак* и заеднички двете организации да го постават македонското и ерменското прашање.

Смрт
----

Александар Радев умрел по операција на 4 јуни 1911 година во Виена.

Извори
------

1. ↑  Ташев, Ташо (1999). Министрите на България 1879-1999. София: АИ „Проф. Марин Дринов" / Изд. на МО.
2. ↑  Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт, Македонското револуционерно националноослободително движење во Солунскиот вилает 1893-1903 година, 269, Институт за историја - Филозофски факултет, Скопје, 2003
3. ↑  (1986) Енциклопедия „България", том 5. София: Издателство на БАН.

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Дејци на ВМОК |
| --- |
|  |
|  | 

Иван Кепов • 
Тодор Саев • 
Васил Мутафов • 
Петар Начев • 
Јордан Венедиков • 
Христо Саракинов • 
Софрониј Стојанов • 
Димитар Венедиков • 
Стојчо Гаруфалов • 
Димитар Атанасов • 
Димитар Жостов • 
Стојчо Бакалов • 
Владислав Ковачев • 
Александар Протоѓеров • 
Ефтим Спространов • 
Иван Карасулијата • 
Антон Бозуков • 
Коста Кондов • 
Никола Наумов • 
Јосиф Ковачев • 
Андреј Љапчев • 
Атанас Јанков • 
Васил Дијамандиев • 
Владимир Димитров • 
Борис Дрангов • 
Ефрем Каранов • 
Тома Карајовов • 
Трајко Китанчев • 
Крсто Б'лгаријата • 
Марко Лерински • 
Михаил Апостолов • 
Данаил Николаев • 
Јордан Пиперката • 
Александар Радев • 
Димитар Ризов • 
Христо Станишев • 
Тома Давидов • 
Наум Туфекчиев • 
Иван Цончев • 
Коста Шахов • 
Стојан Михајловски • 

 |
|  |
| **Историја на Македонија** |

 |
|  |
| --- |
| **Аркус котангенс** |
| y(x)=arcctg(x) |
| *Основни особини* |
| Домен |  (-∞,∞)  |
| Кодомен |  (-π,0)  |
| Паритет |  непарна  |
| *Одредени вредности* |
| Асимптота |  y = 0  |
|  Вредност х=+∞  |  0  |
|  Вредност х=-∞  |  0  |
| *Други особини* |
| Извод |  :{\displaystyle {\frac {-1}{1+x^{2}}}} |
| 
 |

**Аркус котангенс** – функција инверзна на котангенсната функција во ограничениот интервал [-π/2,π/2]. Се користи се за одредување на големина на агол во овој опсег, кога е позната вредноста на неговиот котангенс. Може да се дефинира со следната формула:

{\displaystyle \operatorname {arcctg} \;x=\operatorname {ctg} ^{-1}x={\frac {i}{2}}\left(\log \left(1-{\frac {i}{x}}\right)-\log \left(1+{\frac {i}{x}}\right)\right)}
При што треба да важи *-{x}-* е различно од нула.

Формули
-------

Формули кои се поврзани со аркус котангенс:

{\displaystyle \operatorname {arcctg} \;x={\frac {\pi }{2}}-\arctan x} (правило на комплементарни агли)
{\displaystyle \operatorname {arcctg} (-x)=\pi -\operatorname {arcctg} \;x\!}
{\displaystyle \operatorname {arcctg} \;{\frac {1}{x}}={\frac {\pi }{2}}-\operatorname {arcctg} \;x=\arctan x,\ } {\displaystyle \ x>0}
{\displaystyle \operatorname {arcctg} \;{\frac {1}{x}}={\frac {3\pi }{2}}-\operatorname {arcctg} \;x=\pi +\arctan x,\ } {\displaystyle \ x<0}

Извод
-----

Изводот на аркус котангенс е:

{\displaystyle {\frac {d}{dx}}\operatorname {arcctg} \;x{}={\frac {-1}{1+x^{2}}}}

Претставување во форма на интеграл
----------------------------------

Претставена во форма на интеграл аркус котангенс е:

{\displaystyle \operatorname {arcctg} \;x{}=\int \_{x}^{\infty }{\frac {1}{x^{2}+1}}\,dx}

Претставување во форма на бесконечна сума
-----------------------------------------

Претставена во форма на бесконечна сума аркус котангенс е:

{\displaystyle {\begin{aligned}\operatorname {arcctg} x&{}={\frac {\pi }{2}}-\arctan x\\&{}={\frac {\pi }{2}}-(z-{\frac {x^{3}}{3}}+{\frac {x^{5}}{5}}-{\frac {x^{7}}{7}}+\cdots )\\&{}={\frac {\pi }{2}}-\sum \_{n=0}^{\infty }{\frac {(-1)^{n}x^{2n+1}}{2n+1}};\qquad |x|\leq 1\qquad x\neq i,-i\end{aligned}}}

Поврзано
--------

* Тригонометриски функции
* Инверзни тригонометриски функции

Надворешни врски
----------------

* Функцијата аркус котангенс на wolfram.com

|  |
| --- |
| **Тригонометриски и хиперболични функции** |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Синус | Косинус | Тангенс | Котангенс | Секанс | Косеканс |
| Функција | sin(x) | cos(x) | tg(x) | ctg(x) | sec(x) | cosec(x) |
| Инверзна | arcsin(x) | arccos(x) | arctg(x) | arcctg(x) | arcsec(x) | arccosec(x) |
| Хиперболична | sinh(x) | cosh(x) | tgh(x) | ctgh(x) | sech(x) | cosech(x) |
| Инв. хиперболична | arcsinh(x) | arccosh(x) | arctgh(x) | arcctgh(x) | arcsech(x) | arccosech(x) |

 |
**Александар Ѓошев Ацев** ( 1925
 во Велес — 14 април 1945

 во Врпоље, Хрватска) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

Животопис
---------

Во 1929 година се доселил во Скопје. Во 1944 година стапил во Треттата македонска ударна бригада. По ослободувањето на Скопје, дејствувал со бригадата низ Македонија во уништувањето на преостанатите балистички банди, а потоа се префрлил во Бујановачко каде исто така учествувал во акциите за уништување на балистичките разбојнички банди. Храбро се борел на Сремскиот фронт, каде се истакнал во повеќе борби. Загинал во една битка, на 14 април 1945 година кај Врпоље.

Наводи
------

1. 1 2  *Беа, загинаа, останаа*. Скопје: Историски Архив - Скопје. 1969. стр. 30. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
**„Архангел 2"** — музички албум на истоимената македонска рок-група, првобитно објавен во 1993 година од музичката и касетната продукција на МРТ. Во 2000 година, албумот бил повторно издаден од скопската издавачка куќа „Litium Records".

Песни
-----

Албумот ги содржи следниве песни: 

1. Сениште (3:33)
2. Драги мој (3:25)
3. Војна (3:36)
4. Дно (2:55)
5. Чудесен свет (3:15)
6. Човек без име и презиме (2:20)
7. 1 000 светла (3:00)
8. Зборови волшебни (3:13)
9. 1.000.000 $ (2:47)
10. Разговор без смисла (3:00)

Автор на сите песни на албумот е Ристо Вртев, освен „Дно" и „Човек без име и презиме" (Вртев и Петар Јанков), „Чудесен свет" (музиката на Black) и „Зборови волшебни" (текстот на Борис Пастернак). Албумот бил снимен во студиото „М2" на МРТ во 1993 година; продуцент бил Трајче Органџиев, инженер на звукот бил Брацо Зафировски, а мастерот го направил Никола Димушевски. Автор на идејното решение на обвивката од првобитното издание на албумот е Стив Наумовски, додека автор на обвивката на изданието на „Litium Records" е Златко Трајковски.

Наводи
------

1. ↑  Архангел, *Архангел 2*. Litium Records 002, 2000.
2. ↑  Архангел, *Архангел* 2. Македонска радио-телевизија, ДЕ Музичка и касетна продукција, МП 22081, 1993.
3. ↑  Архангел, *Архангел* 1. Litium Records 002, 2000.
4. ↑  Архангел, *Архангел* 2. Македонска радио-телевизија, ДЕ Музичка и касетна продукција, МП 22081, 1993.
**Азотен оксид** или **азотен моноксид** е хемиско соединение со Хемиска формула NO. Овој гас е важен сигнал на молекулите во организмот на цицачите, вклучувајќи го и човекот и исклучително е важен во хемиската индустрија. Тој е исто така и токсичен производ во воздухот, кој настанува како издувен гас на автомобилите и на фабриките.

NO е важен транспортер на информации во молекулите, кои вклучуваат многу физиолошки и патолошки процеси во организмот на цицачите, тој е и корисен и штетен. Соодветните нивоа на продукција на NO се важни во заштитата на органите од оштетување, на пр. заштита на црн дроб од хемијата. Меѓутоа одржувајќи ги нивоата на создавањето на NO високи се одразува дирекно како отров во ткивата и доведува до мускуларен колапс, придружен со септичен шок, сè додека хроничната форма на азотен моноксид е поврзана со различни карциноми во воспалителни состојби, вклучувајќи ги и почетните фази на дијабетес мелитус, мултиплекс склероза, артритис и цревен чир.

Азотниот моноксид не треба да се меша со диазотоксид (N2O), општ анестетик или со азотен диоксид (NO2), што е друг облик на загадувач на воздухот. Станува збор за молекула која е слободен радикал, што придонесува за разбирање на неговата голема активност. Во реакција со кислородот во воздухот, се препознва по црвеникаво-кафената боја.

И покрај тоа што во почетокот е обична молекула, NО е основната молекула за разбирање на бројни процеси во неврологијата, психологијата и имунологијата, а исто така бил именуван како „Молекула на годината" во 1992 година.

Наводи
------
**Армавир** (ерм. -Արմավիր) е покраина во Ерменија со седиште во истоимениот град Армавир. Се наоѓа во југозападниот дел на земјата и е сместена во долината Арарат помеѓу планините Арарат и Арагац и дели 70 км граница со Турција на југот и западот. Во покраината е сместен „Светиот Град" Ечмиаѕин кој е центар на Ерменската Апостолска Црква и седиште на Сеерменската католичка црква. Историскиот град Сардарапад исто така се наоѓа во оваа покраина.

Тука се родени ерменско-американскиот композитор Едвард Манукјан и ерменскиот поп-пејач Арам Асатрјан.

Армавир се граничи со следниве области:

* Арагацотн - север
* Арарат - југоисток

На североисток се граничи и со мал дел на Ереван.

Надворешни врски
----------------

* Туристички водич за Армавир

Поврзано
--------

* Административна поделба на Ерменија
* Ерменија

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Административна поделба на Ерменија |
| --- |
|  |
| Покраини | 
* Арагацотн
* Арарат
* Армавир
* Вајоц Ѕор
* Гехаркуник
* Котајк
* Лори
* Сјуник
* Тавуш
* Ширак

 | Ерменија |
|  |
| Град со посебен статус | 
* Ереван

 |

 |