Поглед на Малешевскта Котлина од селото Будинарци

|  |  |
| --- | --- |
|  | 
За дејноста на четникот Ѓорѓи Поп Стојанов

Извадок од говор на постар човек на малешевско-пирински дијалект

---

 |
| *Проблеми со пуштањето? Помош.* |

**Малешевска Котлина** или **Беровска Котлина** — котлина во крајниот источен дел на Македонија и зафаќа површина од 192 км2. Од сите страни е заградена со планини и тоа: на север со Голак и Бејаз Тепе, на југ со Огражден, на исток со Кадиица и Влаина и на запад со Плачковица и Обозна. Овие планини се богати со шуми во кои преовладуваат буката, дабот и елата.

Освен тоа тие изобилуваат со сочни пасишта, дивеч и со лигнит. Рудникот „Брик" располага со резерви на лигнит доволни за 25 години експлоатација со просечно производство од 90 илјади тони годишно.

Котлината е висок предел во источниот дел на Република Македонија. Го зафаќа изворскиот слив на реката Брегалница, до нејзината клисура над с. Разловци. Тоа е опколено со Малешевските Планини и со разграноци на Влаина, Голак и Плачковица, а е отворено само накај север по долината на Брегалница. Преку Малешевијата водат две регионални сообраќајници. Едната го поврзува на север со Пијанец и на југ со Струмичката Котлина, а другата го поврзува на запад со Кочанската Котлина и на исток со долината на Струма.

Првпат се спомнува во една повелба на византискиот цар Василиј II во 1020 г. Малешевци претежно се занимаваат со сточарство, овоштарство и со производство на компири.

Котлината има средна надморска височина од 900 метри и спаѓа меѓу највисоките наши котлини со Мариово и Преспа. Во пролетниот и летниот период Малешевската котлина има изглед на зелена оаза поради непрегледните ливади и пасишта. Сликата и пејзажот го надополнуваат и многубројните овоштарници со сливи, круши и јаболка со кои котлината е надалеку позната. 

Низ котлината течат реките Брегалница и Ратевска Река. Над селото Ратево е подигната акумулацијата Ратево чии води се користат за поливање но истовремено служат и како резервни води за наводнување на оризовите полиња во Кочани, кои преку езерото Калиманци пристигнуваат и во Овче Поле.

Населението во Малешевската Котлина се одликува со традиционална гостољубивост и револуционерна прадедовска традиција. Во првите бурни настани пред илинденскиот период населението масовно се приклучило кон Разловечкото и Кресненското востание.

Во котлината постојат поволни можности за развој на туризмот. Тоа го овозможуваат месностите Малешево и Абланица.

Население
---------

Население во минатото| 

| Година | Нас. | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1948  | 19.017 | —     |
| 1953  | 20.438 | +7.5% |
| 1961  | 20.048 | −1.9% |
| 1971  | 19.949 | −0.5% |
| 1981  | 20.227 | +1.4% |

 | 

| Година | Нас. | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1991  | 20.456 | +1.1% |
| 1994  | 19.829 | −3.1% |
| 2002  | 19.458 | −1.9% |
| 2021  | 14.873 | −23.6% |

 |
|  |
| Source: Податоците од 1948-2002 се според официјалните пописи |

Во времето на османлиското владеење управно средиште на Малешевијата било Пехчево (тогаш „Османија"); а потоа оваа улога ја презема Берово. Во Малешевијата има 14 села и две градски населби – Берово и Пехчево. Од селата, 8 ѝ припаѓаат на општината Берово, а 6 на општината Пехчево. Населбите се од збиен тип и се населени со Македонци. Во с. Црник има Турци и Роми. Бројот на населението е во стагнација. Во 1961 г. овде живееле 20.048 жители, и во 2002 г. скоро исто толку – 19.458 жители.

Наводи
------

1. ↑  Marković, Jovan Đ (1967). *Geografske oblasti Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije*. Zavod za izdavanje udžbenika Socijalističke Republike Srbije.
2. ↑  Ј. Павловиќ, *Малешево и Малешевци*, Београд 1928;
3. ↑  *Малеш и Пијанец, Природни и социо-географски одлики*, МАНУ, Скопје, 1980.
4. ↑  „Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година)". Државен завод за статистика.