Оваа страница е заштитена од понатамошни измени на **анонимни корисници**, поради сомнителни придонеси на анонимни корисници што треба да се разгледуваат на разговорната страница.  
За да ги видите претходните верзии, стиснете на врската **историја**.


**Јордан Хаџи Константинов-Џинот** — македонски просветител (еден од зачетниците на просветителството во Македонија), роден кон крајот на 1821 или на почетокот на 1822 година, во Велес на Прцорек (познато велешко маало), на левата страна на Вардар.

Живот и работен век
-------------------

Споменик на Јордан Хаџи Константинов-Џинот на Мостот на уметноста
По завршувањето на ќелијните школи во родниот град, Јордан своето школување го продолжил во Самоков и Солун. Работата како учител во Велес ја започнува во 1838 година кога отпочнува со реализирање на идејата за воведување на народен македонски јазик во училиштата. Покрај воведувањето на народниот македонски јазик во училиштата Џинот е заслужен и за осовременувањето на наставата, бидејќи вовел нови предмети. Со тоа учениците покрај тоа што добивале знаења за свештени лица, со новите предмети внесени од Хаџи Константинов, учениците се здобивале и со знаења кои подоцна со успех ги применувале во трговијата и занаетчиството. Училиштето во Велес се наоѓало во црква во која клисар бил неговиот татко. По несогласувањата со гркоманско настроените градски големци околу употребата на народниот македонски јазик во наставата, тој бил протеран од Велес. По протерувањето од и затворањето на неговото училиште во Велес, Хаџи Константинов патувал во Солун, Света Гора, Србија и Влашко. Во 1848 година заминал на работа како учител во Скопје во познатата скопска црква Света Богородица каде останал 10 години. Во Скопје како учител бил повикан од побогати трговци од македонска националност како Константин Икономов, браќата Попови, Кочови, Зафир Малев и други угледни граѓани од Пајко Маало, за што бил плаќан со годишна плата. За време на својот престој во Скопје, Џинот ги извршил и првите метеоролошки мерења на времето во Македонија. Од Скопје на големо незадоволство на македонското население бил истеран од турските власти кои биле потплатени од гркоманските фамилии и свештеници. Интензивно работел на организирање приредби и училишни претстави, соработувал со „Цариградски весник", ги интензивирал врските и преписките со разни културни установи, а особено во Русија. Неговата развиена просветителска дејност предизвикала прогони од власта и губење на работата. Учителствувал и во Прилеп од каде исто така бил протеран поради жестоките судири со фанариотите, а од Западна Македонија собирал стари книжевно-историски документи. По прогонот од Прилеп, кратко време учителствувал и во селото Ваташа во ќелијните училишта во Моклишиот и Полошкиот манастир. Од 1860 до 1866 година бил прогонет на 101 година робија во Мала Азија, која со помош на негови пријатели се смалила до 3 години и каде го изгубил едното око. Сите години по враќањето ги поминал во родниот Велес. Умрел на 29 август 1882 година. Неговиот гроб се наоѓа во дворот на црквата „Св. Спас".

Дела
----

Страница од „Таблица перваја"
Јордан Хаџи-Константинов-Џинот четири децении работел на воведување на просвета на народен јазик како писател и сестран творец од областа на културата. Прво дело му е „Таблица перваја" внесена во употреба во 1845 година, кое служело како учебно помагало при основното описменување на учениците. Составил две збирки на афоризми. Во првата збирка сите афоризми почнуваат со зборот „човек", а втората содржи 34 мисли за човекот, животот и светот. Џинот две децении пишувал стихови за одредени поводи и потреби. Во нив ги воспевал образованието, просветата, убавината, слободата, патриотските чувства и сопствената биографија. Негови дела се: „*Плач на скопското училиште многотрудное*" (објавена во „Цариградски весник" во 1851 година) во која се зборува за неговите напори за отворање на училишта и борбата со гркоманските свештеници и чорбаџии; „*Дионис Вакхо*" ; „*Труд ми е името*", која е вистинска апотеоза на трудот; „*Рај божји*"; „*Аврора*" во која се воспеваат патриотските чувства и патриотската функција на просветата; „*Крај реката Вардар*" и „*Горка чаша кнеза Лазара последна тајна вечера*", која е една од најдолгите песни во Македонија од овој книжевен период. Драмските обиди на Џинот се првите од овој вид во македонската книжевност. Нив ги изведувале неговите ученици од Скопското училиште во дворот на црквата Света Богородица. Тоа се „*Миневра и девет музи*", „*Разговор или прави человек*", „*Училиште и учение*", „*Басна*", „*Сербија шетаетсја в земел своих*". Првите четири од наведените драмски обиди отпечатени се во „Цариградски весник", а во драмите „*Минерва и девет музи*" и „*Сербија шетаетсја в земел своих*" ја изразуваат неговата идеја дека ослободувањето од долговековното турско ропство и од духовното туторство на грчката црква лежи во македонското национално единство и слободната соработка на словенските земји. Џинот исто така се занимавал и со преведувачка дејност, со собирање на народни умотворби и лексички материјал. Намерата да издаде повеќе јазичен речник не успеал да ја реализира. Џинот е првиот македонски драмски писател и просветител заедно со Кирил Пејчиновиќ и Јоаким Крчовски.

Објавени книги
--------------

* **Iордан Хаџи Констандинов**, *О основанию Блъгарског Патрияршества*, „Гласник Друштва србске словестности", VII, Београд (1855)
* **Iордан Хаџи Констандинов**, *Слово Кирила славенца солунскаго филозофа бугарскаго*, „Гласник Друштва србске словестности", VIII, Београд (1856)
* "Бог", Јордан Хаџи Константинов-Џинот, "Цариградски весник", Цариград, 21 јули 1851 година
* "Болгарска писменост", Јордан Хаџи Константинов-Џинот, "Цариградски весник", Цариград, 19 јули 1852 година

* п
* р
* у
 Македонска книжевност

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Јазик** | Македонски јазик **·**  Граматика на македонскиот јазик **·**  Дијалекти на македонскиот јазик **·**  Македонска азбука **·**  Историја на македонскиот јазик **·**  Правопис на македонскиот јазик | 
*Ѓорѓија Пулевски* |
| **Рани примери** | Свети Кирил **·**  Свети Методиј **·**  Свети Климент Охридски **·**  Свети Наум Охридски |
| **Среден век** | Григориј Акиндин **·**  Станислав Лесновски **·**  Арсениј Солунски **·**  Никодим Тисмански **·**  Исаија Серски **·**  Висарион Дебарски |
| **Просветителство и XIX век** | Војдан Чернодрински **·**  Григор Прличев **·**  Димитар Миладинов **·**  Ѓорѓија Пулевски **·**  Кирил Пејчиновиќ **·**  Крсте Петков Мисирков **·**  Константин Миладинов **·**  Јоаким Крчовски **·**  Јордан Хаџи-Константинов - Џинот **·**  Рајко Жинзифов **·**  Теодосиј Синаитски **·**  Партенија Зографски |
| **Период пред двете светски војни** | Васил Иљоски **·**  Антон Панов **·**  Ристо Крле **·**  Атанас Раздолов  **·**  Кочо Рацин **·**  Коле Неделковски **·**  Ацо Караманов **·**  *Никола Вапцаров* **·**  *Венко Марковски* **·**  *Ангелко Крстиќ* **·**  *Антон Попов*  **·**  *Стојан Христов* |
| **По втората светска војна** | Стале Попов **·** Ѓорѓи Абаџиев **·**  Владо Малески **·** Славко Јаневски **·** Блаже Конески **·** Коле Чашуле **·**  Ацо Шопов **·** Ташко Георгиевски **·** Томе Арсовски **·** Гане Тодоровски **·** Матеја Матевски **·** Димитар Солев **·** Анте Поповски **·** Симон Дракул **·** Митко Маџунков **·** Јован Котески **·** Петре М. Андреевски **·** Живко Чинго **·** Михаил Ренџов **·** Радован Павловски **·** Богомил Ѓузел **·** Тодор Чаловски **·** Влада Урошевиќ **·** Петар Ширилов **·** Ефтим Клетников **·** Јован Павловски **·** Данило Коцевски **·** Атанас Вангелов **·** Катица Ќулавкова **·** Србо Ивановски **·** Гого Ивановски **·** Санде Стојчевски **·** Јордан Плевнеш **·** Јован Стрезовски **·** Димитар Башевски **·** Бранко Цветкоски **·** Горан Стефановски **·** Сашко Насев **·** Дејан Дуковски **·** Блаже Миневски **·** Васил Тоциновски **·** Методи Манев **·** Венко Андоновски **·** Христо Петрески **·** Лилјана Дирјан **·** Димитрие Дурацовски **·** Лидија Димковска **·** Игор Исаковски **·** Славчо Ковилоски **·** Никола Маџиров **·** Бобан Богатиновски **·** Гоце Смилевски **·** Јовица Тасевски - Етернијан **·** Стефан Марковски **·** Трајче Кацаров **·** Жарко Кујунџиски **·** Оливера Ќорвезироска **·** Румена Бужаровска **·** Марина Мијаковска |
| *Видете повеќе...* |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Македонско национално движење |
| --- |
|  |
| Преродбеничко движење | 
Македонски црковно - училишни општини • 
Развој на школството, просветата и народната култура во Македонија • 
Спор за обликот на македонскиот литературен јазик • 
Романтизам во докажувањето на македонската инивидуалност • 
 |  |
|  |
| Преродбеници | 
Јоаким Крчовски  • 
Кирил Пејчиновиќ  • 
Теодосиј Синаитски **·** 
Јордан Хаџи-Константинов - Џинот **·** 
Партенија Зографски  • 
Војдан Чернодрински **·** 
Димитар Миладинов **·** 
Константин Миладинов **·** 
Рајко Жинзифов **·** 
Марко Цепенков **·** 
Ѓорѓија Пулевски  • 
Григор Прличев • 
Димитрија Чуповски  • 
Крсте Петков Мисирков  • 
 |
|  |
| Странски пропаганди | 

|  |  |
| --- | --- |
| Странски пропаганди | 
Грчка пропаганда • 
Бугарска пропаганда • 
Српска пропаганда • 
Романска пропаганда  • 
Католичка пропаганда  • 
Протестантска пропаганда  • 
 |
|  |
| Отпор кон пропагандите | 
Борба против Цариградската патријаршија • 
Унија како средство за обнова на Охридската архиепископија  • 
Судир со бугарската пропаганада за решавање на црковното прашање • 
Обид за создавање на еднинствен црковно - просветен центар за Македонија • 
Братство  • 
Христијанско добротворно друштво • 
Развитие  • 
Македонско движење и српската пропаганда • 
 |

 |
|  |
| Револуционерно-ослободителна компонента | 
Разловечко востание • 
Кресненско востание • 
Таен македонски комитет  • 
Македонска лига • 
Привремена влада на Македонија - Единство • 
Друштвото Србо - Македонци  • 
Силогос Македонија на Македонците  • 
Лозарско движење • 
Братски сојуз  • 
Македонски комитет  • 
Македонски таен револуционерен комитет • 
Македонската револуционерна организација • 
Ученичка дружина „Вардар" • 
Македонски клуб • 
Македонско научно-литературно другарство во Санкт Петербург • 
Гемиџии • 
Илинденско востание • 
Народна федеративна партија • 
Сојуз на бугарски уставни клубови • 
ВМРО (Автономистичка) • 
ВМРО (Обединета) • 
МАНАПО
Македонски народен сојуз  • 
 |
|  |
| Ослободување и обединувањена Македонскиот народ | 
Зошто ние Македонците сме посебна нација • 
Народноослободителна борба  • 
Народноослободителен фронт  • 
АСНОМ • 
 |
|  |
| Историја на Македонија  •  Македонија  •  Историја на македонскиот народ |

 |