**Горни Алпи** (окситански: *Auts Aups*) — департман во регионот Прованса-Алпи-Азурен Брег во Југоисточна Франција. Се наоѓа во срцето на француските Алпи, по што го добил името. Горни Алпи имале население од 141.220 жители во 2019 година, што го прави третиот најмалку населен француски департман. Негова префектура е Гап; негова единствена потпрефектура е Бријансон. Нејзините INSEE и поштенски код се 05.

Историја
--------

Горни Алпи е еден од првичните 83 департмани создадени за време на Француската револуција на 4 март 1790 година. Се состои од југоисточниот дел на поранешната покраина Дофине и северот на Прованса.

Во времето кога бил создаден департманот, двете планински општини Ла Грав и Вилар-д'Арен успешно воделе кампања за да бидат вклучени во Горни Алпи, а не во соседниот департман Изер каде првично биле доделени. Тоа било затоа што тие се надевале дека ќе имаат корист од релативната автономија и одредени фискални привилегии што ги уживал регионот од четиринаесеттиот век според условите на Статутот на Бријансон Ескартон.

Наполеон поминал низ Гап кога се враќал по неговиот егзил на Елба користејќи го патот што сега е познат како Наполеонова рута.

По поразот на Наполеон во Битката кај Ватерло, департманот бил окупиран од австриски и пиемонтски трупи од 1815 до 1818 година.

За време на Втората светска војна, Италија ги окупирала Горни Алпи од ноември 1942 до септември 1943 година.

Географија
----------

 Карта на Горни Алпи
Департманот е опкружен со следниве француски департмани: Горнопровансалски Алпи, Дром, Изер и Савоја. На исток се граничи со метропола Торино и провинцијата Кунео во регионот Пиемонт.

Горни Алпи се наоѓаат на планинскиот венец Алпи. Се наоѓаат на просечна надморска височина над 1000 m, а највисоката надморска височина е над 4000 m. Единствените три големи градови се Гап, Бријансон и Амбрен, кој бил потпрефектура до 1926 година.

Третата највисока општина во цела Европа е селото Сен Веран. Гап и Бријансон се највисоката префектура и потпрефектура во Франција.

Низ департманот течат следните реки: Диранс, Гизан, Бјеш, Драк и Кларе. Диранс е преградена за да се создаде едно од најголемите вештачки езера во Западна Европа: Лак де Сер-Понсон. Долината Кера се наоѓа во источниот дел на департманот и многумина ја забележуваат како област со извонредна убавина.

### Главни општини

Најнаселена општина е префектурата Гап. Од 2019 година има 2 општини со повеќе од 10.000 жители и 6 општини со повеќе од 3.000 жители: 

| Општина | Население (2019) |
| --- | --- |
| Гап | 40.631 |
| Бријансон | 11.339 |
| Амбрен | 6.335 |
| Ларањ-Монтеглен | 3.543 |
| Вен | 3.216 |
| Шорж | 3.061 |

Население
---------

Екстремно планинскиот терен го објаснува реткото население, кое броело околу 120.000 во 1791 година. Малку се променило во текот на 19-тиот век, но паднало на околу 85.000 по Првата светска војна. Во голема мера благодарение на туризмот, населението се зголемило од 87.436 во 1962 година на 141.107 во 2016 година, главно во градот Гап.

Развој на населението од 1791 година:

Население во минатото| Година | Нас. | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1791 | 120,485 | —     |
| 1801 | 112,5 | −6.6% |
| 1851 | 132,038 | +17.4% |
| 1901 | 109,51 | −17.1% |
| 1911 | 105,083 | −4.0% |
| 1921 | 89,275 | −15.0% |
| 1931 | 87,566 | −1.9% |
| 1946 | 84,932 | −3.0% |
| 1954 | 85,067 | +0.2% |
| 1962 | 87,436 | +2.8% |
| 1968 | 91,79 | +5.0% |
| 1975 | 97,358 | +6.1% |
| 1982 | 105,07 | +7.9% |
| 1990 | 113,3 | +7.8% |
| 1999 | 121,631 | +7.4% |
| 2006 | 130,752 | +7.5% |
| 2011 | 138,605 | +6.0% |
| 2016 | 141,107 | +1.8% |

Политика
--------

### Департмански совет на Горни Алпи

Претседател на Департманскиот совет на Горни Алпи е Жан-Мари Бернар од Републиканците по департманските избори во 2015 година.

| Партија | Седишта |
| --- | --- |
| • | Републиканци и Унија на демократите и независните | 22 |
|  | Социјалистичка партија и Радикална партија на левицата | 8 |
|

### Пратеници во Народното собрание

Горни Алпи ги избрале следните членови на Националното собрание за време на парламентарните избори во 2017 година:

| Изборна единица | Член  | Забава |
| --- | --- | --- |
|  | Прва изборна единица Горни Алпи | Паскал Бојер | Републиката напред! |
|  | Втора изборна единица Горни Алпи | Жоел Жиро | Републиката напред! |

Туризам
-------

Туристичката индустрија во голема мера зависи од скијањето во зима. Во лето, алпската глетка и многу активности на отворено привлекуваат посетители од цела Европа (едрење, планинарење, качување и воздушни спортови, како што е лизгање). Тур де Франс редовно минува низ департманот. Ова привлекува многу фанатици на велосипедизмот да возат на велосипед и да ја гледаат трката.

* БријансонБријансон
* АмбренАмбрен
* Масив дез ЕкренМасив дез Екрен
* Ла ГравЛа Грав
* Ла МежЛа Меж
* Алпите и долината Гил гледани од Мон-ДофенАлпите и долината Гил гледани од Мон-Дофен

Поврзано
--------

* Кантони на департманот Горни Алпи
* Општини на департманот Горни Алпи
* Арондисмани на департманот Горни Алпи

Наводи
------

1. ↑  „Répertoire national des élus: les conseillers départementaux". *data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises* (француски). 4 мај 2022.
2. 1 2  Populations légales 2019: 05 Hautes-Alpes, INSEE
3. ↑  Nationale, Assemblée. „Assemblée nationale ~ Les députés, le vote de la loi, le Parlement français". *Assemblée nationale*.

Надворешни врски
----------------

* (француски) Prefecture website
* (француски) Мрежно место на Советот на департманот
* (француски) Мрежно место на Туристичко биро

```
 
```

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Департмани во Франција |
| --- |
|  |
| 
* 01 Ен
* 02 Ена
* 03 Алие
* 04 Горнопровансалски Алпи
* 05 Горни Алпи
* 06 Приморски Алпи
* 07 Ардеш
* 08 Ардени
* 09 Арјеж
* 10 Об
* 11 Од
* 12 Аверон
* 13 Устие на Рона
* 14 Калвадос
* 15 Кантал
* 16 Шаранта
* 17 Приморска Шаранта
* 18 Шер
* 19 Корез
* 20 Корзика
* 21 Златен Брег
* 22 Арморски Брегови
* 23 Крез
* 24 Дордоња
* 25 Ду
* 26 Дром
* 27 Ер
* 28 Ер и Лоар
* 29 Финистер
* 30 Гар
* 31 Горна Гарона
* 32 Жер
* 33 Жиронда
* 34 Еро
* 35 Ил и Вилен
* 36 Ендр
* 37 Ендр и Лоара
* 38 Изер
* 39 Јура
* 40 Ланд
* 41 Лоар и Шер
* 42 Лоара
* 43 Горна Лоара
* 44 Атлантска Лоара
* 45 Лоаре
* 46 Лот
* 47 Лот и Гарона
* 48 Лозер
* 49 Мен и Лоара
* 50 Манш
* 51 Марна
* 52 Горна Марна
* 53 Мајен
* 54 Мерт и Мозел
* 55 Меза
* 56 Морбијан
* 57 Мозел
* 58 Њевр
* 59 Север
* 60 Оаза
* 61 Орн
* 62 Па де Кале
* 63 Пиј де Дом
* 64 Атлантски Пиринеи
* 65 Горни Пиринеи
* 66 Источни Пиринеи
* 67 Долна Рајна
* 68 Горна Рајна
* 69D Рона
* 70 Горна Сона
* 71 Сона и Лоара
* 72 Сарта
* 73 Савоја
* 74 Горна Савоја
* 75 Париз
* 76 Приморска Сена
* 77 Сена и Марна
* 78 Ивлин
* 79 Де Севр
* 80 Сома
* 81 Тарн
* 82 Тарн и Гарона
* 83 Вар
* 84 Воклиз
* 85 Вандеја
* 86 Вјена
* 87 Горна Вјена
* 88 Вогези
* 89 Јона
* 90 Територија Белфор
* 91 Есона
* 92 Сенски Висови
* 93 Сена-Сен Дени
* 94 Долина на Марна
* 95 Долина на Оаза

Прекуморски департмани
971 Гваделуп
972 Мартиник
973 Француска Гвајана
974 Реинион
976 Мајот
Метропола со стат. на тер. заедница
69M Лион
 |

 |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 141432516
* LCCN: n81022471
* GND: 4089178-1
* SUDOC: 026385333
* BNF: cb118642907 (податоци)

 |

 |