**Јужни Оркниски Острови** — група острови во Јужниот Океан, околу 604 километри североисточно од Антарктичкиот Полуостров  и 844 километри југозападно од Јужна Џорџија. Тие имаат вкупна површина од околу 620 км2. Островите се претендирани и од Британија (како дел од Британската антарктичка територија од 1962 година, претходно како Зависност од Фолкландските Острови), и од Аргентина како дел од Аргентински Антарктик. Според Договорот за Антарктикот од 1959 година, барањата за суверенитет се задржуваат.

Велика Британија и Аргентина одржуваат бази на островите. Аргентинската база „Оркадас", основана во 1904 година, се наоѓа на островот Лори. Во 11-те згради на аргентинската станица се сместени до 45 луѓе во текот на летото, а во просек 14 во текот на зимата. Британската база за истражување на Антарктикот, истражувачката станица Сигни, се наоѓа на островот Сигни и е основана во 1947 година. Првично работела во текот на целата година, од 1995/6 година, истражувачката станица е отворена само од ноември до април секоја година (лето на јужната хемисфера).

Освен персонал во базите, на островите нема постојани жители.

Историја
--------

 Британската истражувачка станица Сигни
Јужните Оркниски Острови биле откриени во 1821 година од двајца ловци на китови, Американецот Натаниел Браун Палмер и Британецот Џорџ Пауел. Островите првично биле именувани како *Пауелова група*, а главниот остров бил наречен Остров на Крунистувањето бидејќи била година на крунисувањето на кралот Џорџ IV. Во 1823 година, Џејмс Ведел ги посетил островите, и му го дал на архипелагот денешното име (по Оркинските на северот на Шкотска) и исто така преименувал некои од островите. Јужните Оркниски Острови се наоѓаат на приближно иста географска широчина на југ како што се Оркниските Острови на север (60°С наспроти 59°СИ), иако не е познато дали тоа било фактор зад именувањето на островите. Слично на тоа, Јужните Шетландски Острови, откриени во 1819 година од Вилијам Смит, се приближно иста географска ширина на југ како и Шетландските острови на север (62°С наспроти 60°СИ).

Последователно, Јужните Оркниски Острови често ги посетувале китоловци, но не било направено темелно истражување до експедицијата на Вилијам Спирс Брус на *Шкотска* во 1903 година, која презимила на островот Лори. Брус ги истражувал островите, вратил некои од промените на името на Ведел и основал метеоролошка станица, која била продадена на аргентинската влада по неговото заминување во 1904 година. Оваа база, преименувана во *Оркадас* во 1951 година, сè уште работи и на тој начин е најстарата истражувачка станица постојано со персонал на Антарктикот.

 Печат на Фолкландските Острови од 1944 година
Во 1908 година, Обединетото Кралство прогласило суверенитет над различни територии на Антарктикот и Јужна Америка „*на југ од 50-тата паралела на јужната географска ширина и лежејќи помеѓу 20-тиот и 80-тиот степен на западната географска должина*", вклучувајќи ги и Јужните Оркниски Острови. Островите потоа биле администрирани како дел од Зависните Фолкландски Острови. Станица за биолошко истражување на островот Сигни била изградена во 1947 година од страна на Британското Антарктичко истражување, и била екипирана во текот на целата година до 1996 година, кога персоналот на станицата бил намален на 8-10 лица кои останале само во текот на летото на јужната хемисфера (секоја година од ноември до април). Во 1962 година, островите станале дел од новоформираната Британска антарктичка територија.

Аргентинското право на островите датира од 1925 година. Тиа првично било оправдано со аргентинската окупација на базата на островот Лори, а подоцна подведена во пошироко територијално барање.

Географија и клима
------------------

 Просечни отчитувања на температурата на воздухот од 1901 до 2007 година; НАСА.
Островите се наоѓаат на географска ширина од околу 60°30' до 60°48' S и должина од 44°25' до 46°43' З во Јужниот Океан. Како група острови, Јужните Оркниски Острови се приближно60°35′S 045°30′W﻿ / ﻿60.583° ЈГШ; 45.500° ЗГД﻿ / -60.583; -45.500.

60°35′S 45°30′W﻿ / ﻿60.583° ЈГШ; 45.500° ЗГД﻿ / -60.583; -45.50060°35′S 45°30′W﻿ / ﻿60.583° ЈГШ; 45.500° ЗГД﻿ / -60.583; -45.500

Архипелагот се состои од четири главни острови. Островот на Крунисувањето е најголемиот, со димензии околу 48 километри во должина; неговата највисока точка е планината Нивеја која се издига на 4,153 стапки (1,266 м) надморска височина. Островот Лори е најисточниот од островите. Другите главни острови се Пауел и Сигни. Помалите острови во групата ги вклучуваат Робертсоновите Острови, Седловите Острови и Островот Акуња. Вкупната површина на архипелагот е околу 620 км2 , од кои околу 90 проценти се глацијализирани.

Непристапните Острови околу 28 километри на запад се сметаат за дел од Јужните Оркниски Острови.

Климата на Јужните Оркниски Острови е генерално студена, влажна и ветровита. Летата се кратки и студени (од декември до март) кога просечните температури достигнуваат околу 3.5 °C (38.3 °F) и паѓаат на околу −12.8 °C (9 °F) во јули. Цело време температурен опсег е помеѓу 12 до -44 степени. Морињата околу островите се покриени со мраз од крајот на април до ноември.

Флора и фауна
-------------

И покрај суровите услови, островите навистина поддржуваат вегетација и го сочинуваат екорегионот на тундра на Јужните Оркниски Острови. Сите острови лежат во студените мориња под конвергенцијата на Антарктикот. Овие области поддржуваат вегетација на тундра која се состои од мов, лишаи и алги, додека морските птици, пингвините и фоките се хранат во околните води.

Приморската зона на Јужните Оркниски Острови е биолошки или безживотна или многу сиромашна. Амфиподи и планарини постојат под карпите, заедно со разни алги, хитони и некои гастроподи. Со зголемување на длабочината на водата, животот станува поразновиден: морски ѕвезди се појавуваат над 2-3 метри заедно со сунѓери, ежови и асидиуми. На 8-10 метри разновидноста на морски ѕвезди се зголемува заедно со општата биомаса, а под 30 метри има огромни колонии од овие суштества. Два вида пингвини, Chinstrap *Pygoscelis antarctica* ) и Adelie (*Pygoscelis adeliae*), се присутни на копното.

Истражувачки станици
--------------------

База „Оркадас"
Двете нации-баратели одржуваат истражувачки станици на островите.

* Аргентина - База „Оркадас", остров Лори (од 1904 година - купена како метеоролошка станица од британскиот научник Вилијам Брус во 1904 година)
* Обединето Кралство - База „Сигни", остров Сигни (од1947 година)

Наводи
------

1. 1 2  *Antarctica: Secrets of the Southern Continent* p. 122, David McGonigal, 2009
2. ↑  *International law for Antarctica* p. 652, Francesco Francioni and Tullio Scovazzi, 1996
3. ↑  *Exploring polar frontiers: a historical encyclopedia*, Volume 2, pp. 34–35, William James Mills, 2003
4. ↑  Maurice Schwartz (2006). *Encyclopedia of Coastal Science*. Springer Science & Business Media. стр. 87. ISBN 978-1-4020-3880-8.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Јужни Оркниски Острови" на Ризницата ? |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Википатување има туристички водич за ***Јужни Оркниски Острови***. |

* Description of Bruce's expedition
* Images
* Argentine Government Website with a map of the South Orkney Islands