recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Автопатот „Мајка Тереза" делница Скопје - Тетово во теснината-клисура Карпалак, каде се случи заседата на македонските бранители
Почнување на клисурата Карпалак
**Карпалак** — месност односно клисура околу средината на автопатот Скопје - Тетово. Во непосредна близина се наоѓа планината Жеден. Селата околу Карпалак се со исклучително албанско население.

За време на воениот конфликт во 2001 година, месноста Карпалак за македонската јавност и пошироко стана позната откако на автопатот во заседа е нападнат армискиот конвој, при што подмолно и на кукавички начин се масакрирани десет војници од резервниот состав на АРМ. Настанот се случил надвор од воената зона. Припадниците на терористичката ОНА не само што ја изврши заседата, исто така го имаат минирано целиот автопат, но не успеаа да го дигнат автопатот во воздух и да го спречат доведувањето на единиците од Скопје за Тетово иако имаа подготвено и поставено 200 килограми експлозив.

Причината што не успеаа е поради тоа што хеликоптерите беа во воздух за пратење на колоната тенкови и транспортери за планираната операција и за 10 - 15 минути отпочнаа со борбено дејство во реонот каде што беше организирана заседата и не успеаа да го активираат експлозивот. Подоцна, на позициите каде што беа терористите, пронајдени беа жиците за активирање на експлозивот и по нив беше пронајден експлозивот во каналот на автопатот веднаш деминиран, поставен во пропусниот канал под автопатот.

Поврзано
--------

* Масакр кај Карпалак
* Автопат А2 - „Мајка Тереза"
* Жеден

Наводи
------

1. ↑  „Масакрот кај Карпалак беше местенка за рамковниот договор". Јанко Бачев за mkd.mk. 9 август 2012. Архивирано од изворникот на 2012-11-03. Посетено на 2016-06-10.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Клисури во Македонија |
| --- |
|  |
| 
* Бадерска
* Бариќ
* Бислимска
* Бродска
* Велешка
* Демиркаписка
* Дервенска
* Дреновска
* Дримколска
* Злетовска
* Зрновска
* Истибањска
* Карпалак
* Кичевска
* Матка
* Пенска
* Пешти
* Радичка
* Разловска
* Скочивирска
* Таорска
* Шишевска

 | Скочивирската КлисураСкочивирската Клисура |

 |
**Илјаз Халими** (1954 во Сушиќе, Косово) — македонски политичар и професор. Завршил филозофски факултет на универзитетот во Приштина, а потоа работел како професор во гимназијата „Кирил Пејчиновиќ" во Тетово. Халими е еден од основачите и потпретседател на ДПА. Бил пратеник во Собранието на Република Македонија во периодот 1998–2006, како и кандидат за претседател на претседателските избори во 2014. Халими е оженет и е татко на еден син.

Наводи
------

1. ↑  Биографија на Илјаз Халими Собрание на Република Македонија
2. ↑  Илијаз Халими кандидат за претседател од ДПА[*мртва врска*] Алсат М

|  |  |
| --- | --- |
| Знаме на МакедонијаБиографска икона | *Оваа биографска статија за личност од Македонија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Каваларион** — средновековно утврдување во Демирхисарско. Го освоил византискиот цар Андроник III Палеолог во 1330 година, заедно со Бучин, Деврица и Сидерокастрон, но набргу повторно дошло под српска власт. Се лоцира на 19 км северозападно од Битола, на ридот на левиот брег на реката Шемница, помеѓу селата Лопатица и Габалавци.

Наводи
------

1. ↑  *„Обид за Убикација на Средновековниот град Каваларион", Македонско Наследство, бр. 38-39, 2011, Скопје*
2. ↑  *Т. Томоски, Белешки по повод воениот поход на Андроник III во Македонија во 1330 г. Македонија низ вековите. Градови, тврдини, комуникации, Скопје, 1999*
Езерото Имандра од вселената
**Имандра** (руски: Имандра, фински: Imantero) е езеро во југозападниот дел на полуостровот Кола во областа Мурманск, Русија, малку подалеку од Северниот Поларник. Се наоѓа на 127 метри надморска височина; неговата површина е околу 876 км², максималната длабочина е 67 м. Обликот на крајбрежната линија е комплициран. Постојат голем број острови и најголемиот, островот Ерм се протега на 26 км². Постојат три главни делови на езерото поврзани со мали теснеци**:** *Голема Имандра* (Большая Имандра) или Кибинскаја Имандра на север (област 328 км², должина околу 55 км, ширина 3-5 км), *Екостровскајамандара* во центарот (област 351 км²), и *Бабинскаја Имандра* на запад (област 133 км²). Езерото се испушта во Заливот Кандалакса на Белото Море покрај реката Нива. Езерото е познато по чистотата на водата и изобилството на голем број на риби. Градови на езерото или во близина на него се: градот Мончегорск, сместен на влезот Монче-Губа покрај северозападниот дел на езерото, е познат како центар на зимските спортови. Во текот на летото, многу луѓе уживаат да пловат со брод по езерото, додека во зима замрзнатото езеро е популарно кај скијачите и љубителите на зимските авантури.
**Кавадарка** е машко македонско оро, кое кореографски потекнува од Тиквешко.

Ова е типично машко оро кое во првиот дел се игра во слободен ритам. Првиот дел се одликува со бавни движења, балансирани чекори, ниски клекнувања на едната нога и остри гестови со другата нога. Вториот дел се игра со ритмички движења, а третиот дел се игра со отпуштени раце или за рамо, и движења во цик-цак. Играчите се во полукруг, со лицето свртени кон центарот на кругот. Ритамот е шест-осмински.

Надворешни врски
----------------

* Кавадарка во изведба на Рожденска гајда

Наводи
------

1. ↑  Михаило Димоски: Македонски народни ора, Наша Книга, Скопје, 1977, стр. 114-121

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија оро или играорство е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Како да се стане велемајстор** е шаховска книга, дело на познатиот советски шахист Александар Котов. Книгата е издадена посмртно во 1985 (4 години по смртта на авторот). Ова дело е едно од првите, кое се насочува кон испитување на методите на решавање на проблемите на шаховската табла. Во неа, тој преку детални објаснувања на сите значајни елементи и принципи на шаховската игра, поткрепени со извадоци од велемајсторски партии се обидува да го запознае читателот со најзначајните работи, што еден „велемајстор" мора да ги знае. Книгата е напишана на руски јазик.

Содржина
--------

Ова дело содржи анализа и објаснување на најзначајните проблеми, кои се јавуваат во шаховската игра. Особено е обрнато внимание на чувството за обработка на позицијата, критериуми за оценка на позицијата и пронаоѓање на планот за игра, методи за подготовки, проблеми кои се јавуваат при пресметка на варијантите, развибвање на чувството за опасност, подобрување на играта во отворањето и завршницата и др. Анализата на овие елементи е поделена во посебни делови од книгата, а во неа се дадени и проблеми со соодветни решенија.

Стил на пишување
----------------

Делото *„Како да се стане велемајстор"* претставува шаховски учебник, кој им се препорачува на поискусните шахисти, а стилот на кој книгата е напишана е на повисоко ниво. Сепак, интензивните анализи и објаснување не се објаснети со употреба на многу стручни термини, па лесниот јазик овозможува, секој кој има познавања од шаховската игра, лесно да се снајде во ова дело. Одличниот распоред на елементите во содржината го потврдуваат високото милслење за ова одлично шаховско дело.

Надворешни врски
----------------

* Мрежно место на кое книгата може да се подигне во DJVU формат Архивирано на 8 февруари 2009 г.
**Загатка на исчезнатиот квадрат** — оптичка мамка која се користи на часови по математика за да им се помогне на учениците соодветрно да размислуваат за геометриските фигури. На неа се прикажани распоредени фигури, од која секоја навидум обликува 13×5 правоаголни триаголници, но каде една од нив има дупка 1×1.

Решение
-------

Клучот на загатката е фактот што ни еден од триаголниците 13×5 сепак нема иста вкупна плоштина како нивните претпоставени составни делови.

Четирите фигури (жолтата, црвената, сината и зелената) имаат вкупно 32 единици плоштина, но триаголниците се широки 13 и високи 5, што дава 32,5 единици. Синиот триаголник е во пропорција 5:2, додека црвениот е во пропорција 8:3, а ова не е иста пропорција. Така, збирната хипотенуза на секоја фигура е впрочем свитката.

Свиткувањето е во износ од околу 1/28 единица, што е тешко забележливо на самиот дијаграм на загатката. Забележете ја точката на решетката каде црвената и сината хипотенуза се среќаваат, и споредете ја со истата точка на другата фигура; работ е малку над или под точката. Ако ги преклопиме хипотенузите од обете фигури добиваме еден многу тенок паралелограм со плоштина од точно еден квадрат од решетката, т.е. истата плоштина на „изчезнатиот" квадрат кој недостасува од втората фигура.

Според Мартин Гарднер, загатката ја измислип њујоршкиот магионичар-аматер Пол Кари во 1953 г. Меѓутоа самиот принцип на парадоксот на расекување е познат уште од 1860-тите години.

Целобројните димензии на деловите од загатката (2, 3, 5, 8, 13) се последователни Фибоначиеви броеви. Многу други геометриски загатки со расекување се засноваат на неколку прости својства на познатата Фибоначиева низа.

Слични загатки
--------------

Загатката на исчезнатиот квадратЗагатката на исчезнатиот квадрат
Парадоксалниот расек на Сем ЛојдПарадоксалниот расек на Сем Лојд
Алтернативна и поедноставна верзија на оваа загатка (прикажана на анимацијата) користи четири еднакви четириаголници и мал квадрат, кои заедно сочинуваат поголем квадрат. При ротација на четириаголниците, тие го пополнуваат местото на малиот квадрат, иако вкупната плоштина на фигурата изгледа непроменета. Парадоксот се објаснува со фактот што страната на новиот голем квадрат е малку помала од првобитната. Ако {\displaystyle a} е страната на поголемиот квадрат и {\displaystyle \theta } е аголот помеѓу двете спротивни страни на секој четириаголник, тогаш количникот помеѓу двете плоштини ќе биде {\displaystyle \sec ^{2}\theta -1}. За *θ = 5°*, ова е приближно 1.00765, што соодветствува на разлика од околу 0.8%.

Надворешни врски
----------------

* Кариев парадокс: Како е можно? (англиски)
* Триаголници и парадокси (англиски)
* Проблем на триаголникот или „Што има погрешно во очигледната вистина?" Архивирано на 21 јуни 2007 г. (англиски)
**„Дуќанот на Теље"** или **„Тељеовата куќа"** (француски: *La Maison Tellier*) — расказ на францускиот писател Ги де Мопасан. Расказот бил првпат објавен во 1881 година, како дел од истоимената збирка раскази. Авторот му го посветил расказот на рускиот писател Иван Тургенев „во знак на длабока верност и искрена восхит". Во 1952 година, расказот бил екранизиран во францускиот филм „Уживање", во режија на Макс Офилс (Max Ophüls).

Содржина
--------

Вдовицата Теље, која ја нарекуваат Госпоѓата, е сопственичка на бордел во едно мало место. Еден ден, редовните посетители на борделот откриваат дека тој е затворен и во местото настанува паника. Причината лежи во тоа што Госпоѓата и нејзините пет девојки отпатувале во блиското село каде нејзиниот брат прави прослава по повод првата причест на ќерката. На патот до селото, во возот влегува трговски патник кој на проститутките им нуди модни додатоци, под услов да ги пробаат во вагонот. На почетокот, тие се воздржани, но потоа ја прифаќаат понудата на запрепастување на еден брачен пар. Во селото, Госпоѓата и девојките побудуваат интерес кај сите жители. Утредента, во црквата, за време на обредот, проститутките почнуваат да плачат, а нивниот пример го следат сите присутни, а на големо воодушевување на свештеникот, кој тоа го сфаќа како знак на божјото присуство. По завршувањето на службата, прославата продолжува во куќата на братот на Госпоѓата кој, целосно пијан, флертува со девојките. Истиот ден, гостинките се враќаат дома, а низ градот се проширува веста за повторното отворање на борделот. Постојаните гости веднаш одат таму и во борделот се одржува голема забава при што проститутките се поуслужливи од вообичаеното.

Наводи
------

1. ↑  „Тељеова радња" во: Гиј де Мопасан, *Изабране новеле* (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 59.
2. ↑  HRT, Užitak, francuski film (12) (пристапено на 24.4.2021)
3. ↑  „Тељеова радња" во: Гиј де Мопасан, *Изабране новеле* (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 59-98.
Свирач на какаки во палатата на Оони на Ифе, во државата Осун, западна Нигерија.
**Какаки** ― метална труба долга три до четири метри што се користи во традиционалната свечена музика на Хаусите. Какаки е името што се користи во Чад, Буркина Фасо, Гана, Бенин Нигер и Нигерија.

 Какаки, исто така познато како „Уаза/Ваза" или „Малакат" е метална труба долга три до четири метри што се користи кај Хаусците.
Инструментот е познат и како малакат во Етиопија.[]

 Какаки е долга метална труба која се користи во хауската традиционална церемонијална музика. Може да биде нешто од три метри во должина.
Древен инструмент, какаки бил доминантен меѓу сонгајската коњаница. Неговиот звук е поврзан со кралското семејство и се свири само на настани во палатата на кралот или султанот во хауските општества. Се користи како дел од „сара", неделна изјава за моќ и авторитет. Какаки ги играат исклучиво мажи.

Поврзано
--------

* Хауска музика
* Фанфаре
* Ваза

Наводи
------

* Чад - уметност и книжевност
* Статија на BBC во Интернет архива
* Оркестарот во африкански контекст
Европската Заедница за Одбрана (ЕЗО) е обид на западноевропските сили, поддржани од САД, да направат противтежа на прекумерната воена моќ со конвенционалното оружје на Советскиот Сојуз во Европа со создавање на националната Европска армија, вокоја спаѓаат и силите на Западна Германија. Договорот бил склучен во 1952 година, но со одбивањето на францускиот парламент да го ратификува договорот во 1954 година овој проект не се реализирал. Една последица од постапката на Франција била одлуката донесена во 1955 година, со која Западна Германија повторно се вооружила и станала членка на НАТО. Во 1955 година ЕЗО била заменета со Западноевропска унија.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 137335872
* LCCN: n90670362
* GND: 4153190-5
* NKC: ko20181009067

 |

 |
Епитрафил
**Епитрафил** (грчки: *επιτραχήλιο*, од грчки трáкхēлос: врат, околувратник), **петрафил** или **навратник** — дел од облеката на православните свештеници во вид на долга лента што се наметнува. Конкретно, тој е дел од одеждата на православни презвитери и епископи под фелонот, т.е. под ризата, а преку стихарот. Епитрафилот се става околу вратот и се спушта надолу преку градите, а завршува под колената, односно подолу од колената (одговара на *столи* во католицизмот). На средината двата дела од епитрафилот, левиот и десниот, се спојуваат со копчиња. Се шие и изработува во различни бои според богослужбените потреби, честопати е украсен со рачни везови. Најчесто по целата негова должина се везат крстови. Епитрафилот всушност настанал од орарот, така што орарот се обвива околу вратот, и двата краја се спуштаaт споени надолу до под колената. Така всушност епитрафилот е спој на два орари, со оставен отвор за главата во неговиот горен дел.

Епитрафилот е најважен дел на свештеничката одежда кој ја означува благодатта на Светиот Дух кој се *спушта* на свештеникот без која тој не може да изврши ниту едно свештенодејство исто како и ѓаконот без орар. Епитрафилот има симболично дејство, имено тој ја означува двојната благодат на Светиот Дух, која му се дава на свештеникот во моментот на ракополагањето, како и синџирите со кои Господ Исус Христос бил врзан околу вратот кога бил носен при Понтиј Пилат, а со тоа и потсетување на свештеникот дека и тој зел бреме врз себе да помага во спасението на поверената му паства.

Епитрафил во уметноста
----------------------

*Петрафил на вечната земја*, роман (1988) од Миле Неделкоски

Наводи
------

1. ↑  „епитрафил" — Дигитален речник на македонскиот јазик

Надворешни врски
----------------

* Одежди
**„Како пропадна рокенролот"** (српски: *Како је пропао рокенрол*) — југословенски филм од 1989 година во режија на Зоран Пезо, Владимир Славица и Горан Гајиќ. Главните улоги ги играат: Срѓан Тодоровиќ, Велимир Бата Живојиновиќ, Соња Савиќ, Бранимир Брстина, Аница Добра, Бранко Ѓуриќ Ѓуро, Весна Тривалиќ, Богдан Диклиќ итн.

Синопсис
--------

Прва приказна: „До изворот две патеки". Момчето Кома докажува дека сè може да направи подобро до татко му, дури и притоа да биде принуден да стане нинџа. На крајот од приказната се открива кој ја мрази новокопмонираната народна музика.

Втора приказна: „Не е сè во љубовта, има нешто и во парите". Дракула повторно страда, но овојпат не од глогово колче, од сребрен куршум или од крст, како во другите филмови, туку една русокоса девојка успева да му го прекине вечниот живот без помош на изгрејсонцето.

Трета приказна: „Не праќај ми писмо". Ева шие, а Ѓуро свири, а на двајцата не им дава мир едно писмо. Не само што не се зна кој го напишал, туку и кому му е упатено. Кога сето тоа ќе се дознае, можеби ќе биде доцна за Ева и за Ѓуро.

Наводи
------

1. ↑  РТС, Како је пропао рокенрол (пристапено на 21.12.2021)
**Епикурејство** — филозофска школа која се темели врз учењето на Епикур.

Епикур (341-270 п.н.е.) е роден на островот Самос. На 35 години се преселил во Атина каде ја основал својата школа во предградието на Атина. Тој школата ја нарекол „Градина". Школата постоела повеќе од 800 години, била центар на античкиот материјализам и атеизам. На вратата на Градината имало натпис „Гостину, ќе ти биде добро овде, овде задоволството е најголемата среќа".
Тоа е втората школа во хеленистичката филозофија. И според нејзиниот основач-Епикур, наречена е епикурејска школа. Таа се надоврзала на идеите на Демокрит и на Киренската школа на Сократовиот следбеник Арисип, која развиваше психологија и етика на уживањето.

Филозофијата на Епикур има три дела: Каноника, Физика и Етика. Според Епикур, задача на филозофијата е на луѓето да им помогне во нивните душевни страдања, да им ја разведри душата; филозофијата е „дејност која со размислување и истражување реализира среќен живот".

Канониката е теорија на сознанието и служи за да се определат канони (норми) на сознанието, мерила за она што е вистинито и невистинито. Епикур не го интересираат математиката и логиката, тој го слуша само гласот на природата. Затоа основи на сознанието се сетилното сознание и чувствата- кои покажуваат како да се однесуваме кон впечатоците: ако ни носат задоволство-тие се вистински, ако ни носат болка- тие се лажни.

Канониката е основа на физиката на Епикур, за неговото атомистичко учење, кое е слично на она на Демокрит.

И двете науки служат како вовед во етиката, чија смисла е филозофијата да им помогне на луѓето вонивните духовни страдања.

Етиката на Епикур за основна цел го има обучувањето на човекот да биде среќен, за што треба правилно да се одбере предметот на стремежот. Човекот треба да се стреми кон задоволство, а да избегнува страдања и тие задоволства, кои водат до страдање. Контролата над изборот на задоволството му припаѓа на разумот. Конечната цел на мудриот е достигнување на блажен живот, кој се состои во ослободување на телото од страдање и душата од збунување. Важен услов за среќата е да се живее неприметно. Како што кажа подоцна германскиот драматург Брехт: „На хероите им требаат многу мали луѓе за своите подвизи, а за малиот човек најважно му е да го избегне учеството во овие подвизи".

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh96001809
* GND: 4015033-1
* NKC: ph119978

 |

 |
*Ова не е исто што и Европски директорат за контрола на лекови и здравствена грижа.*

**Европска агенција за лекови** (**EMA**, од англиски: *European Medicines Agency*) е агенција на Европската Унија за евалуација на медицинските производи. 

ЕМА била основана во 1995 во обид да се хармонизира (но не да се замени) работата на веќе постоечките национални регулаторни тела. Целта била не само да се намалат годишните трошоци од €350 милиони на фармацевтските компании за добивање на одобренија за ставање на лекови во промет во различни земји-членки, но и да се елиминира протекционизмот на суверените држави кои не сакаат да одобрат нови лекови кои се потенцијални конкуренти на веќе постоечките произведени во домашните фармацевтски компании. 

Седиштето на ЕМА е во Лондон, но со излегувањето на Обединетото Кралство од Унијата тоа ќе биде преместено во Амстердам.
**Епирското востание од 1854 година** било едно од најважните кои се случиле во Епир против Османлиското Царство. Востанието избувнало непосредно по започнувањето на Кримската војна кога голем број на епирски Грци со поддршка од новоформираната грчка држава започнале револт против османлиската власт.

Позадина
--------

Кога започнала Кримската војна, голем дел од Грците чувствувале дека ја добиле можноста за ослободување на Епир, каде голем дел од населението било со грчко потекло. Грчката војна за независност сè уште била свежа во нивните умови, како и руската интервенција која помогнала за создавање на Грција. Иако официјално Грција се воздржила под британски и француски притисок како сојузници на Османлиите во Кримската војна, сепак властите организирале голем број на востанија во Епир, Тесалија и Крит.

Востание
--------

На 30 јануари 1854 година, Спиридон Караискакис дал голем број на говори во селата источно од Арта обидувајќи се да го мотивира грчкото население за да се вклучат кон отпорот. Првата цел на востанието била главниот град на покраината Арта која била заземена од 2,500 војници. Во меѓувреме грчкиот генерал Теодорос Гривас со 300 војници зазел две села, а востанието се проширило и во планинските региони.. Во исто време кон востанието се приклучиле и неколку грчки офицери кои претходно дале оставка од своите позиции во Грција.

Османлиите возвратиле со со околу 5,000 војници успевајќи повторно да ја вратат контролата над Арта. По овој успех следувал напад на седиштето на грчките востаници источно од Арта, каде по големи борби востаниците се повлекле кон Грција. Османлиските сили ги елиминирале сите востаници околу Јанина. Ситуацијата започнала да се влошува кога османлиските сили добиле засилување, а британските и француските сили го блокирале пристаништето Пиреја, правејќи директен притисок кон грчката влада за повлекување на своите офицери.

На 12 мај револтот бил официјално задушен по повлекувањето на Грците, а по ова следувале грабежи низ голем дел од селата од страна на османлиските и албанските сили.

Наводи
------

1. ↑  Reid 2000: 249
2. ↑  Hammond, Nicholas (1976). *Migrations and invasions in Greece and adjacent areas*. Noyes Press. стр. 41. ISBN 0-8155-5047-2.
3. ↑  Sakellariou 1997: 290
4. ↑  Ruches 1967: 73
5. ↑  Sakellariou 1997: 288
6. ↑  Sakellariou 1997: 289-290
**Европјеци** (англиски: *The Europeans*) е роман на англискиот писател Хенри Џејмс.

Содржина
--------

Романот се состои од 12 глави.

Изданија на македонски јазик
----------------------------

### Издание на „Наша книга" од 1988 година

Во 1988 година, романот „Европејци" бил објавен од издавачката куќа „Наша книга", како дел од едицијата „Светска класика", во превод на Венера Новаковска. Романот, со обем од 178 страници, во тврд повез и димензии од 21 сантиметар, е испечатен во печатницата „Нова Македонија", во Скопје, во тираж од 2.000 примероци. Книгата е каталогизирана во НУБ „Климент Охридски", Скопје и ја носи меѓународната ознака ISBN 86-373-0200-9. Книгата била објавена со финансиска помош од Републичката заедница на културата - Скопје. Ликовно-графичкото уредување е дело на Томислав Филипов, а коректурата ја извршиле Спасија Бурековиќ и Благородна Билбиловска.

Наводи
------

1. ↑  Хенри Џејмс, *Европејци*. Скопје: наша книга, 1988.
2. ↑  Хенри Џејмс, *Европејци*. Скопје: наша книга, 1988.
**Европа** била ќерка на Агенор, синот на Либија и Посејдон и Телефаса која ја нарекувале и Агриопа. Европа била единствената ќерка меѓу синовите Кадмо, Фојникс, Килик, Таса и Финиј.

Грабнување на Европа
--------------------

Љубовникот Зевс занесен од убавината на Европа го испратил Хермес да ја грабне девојката која во близина на Тур шетала со своите другарки. Тој се претворил во силен бел бик и кога таа се искачила на неговиот грб ја однел на Крит (според друга верзија, во Беотија). Претворен во орел, Зевс ја силувал Европа и таа му роди три сина: Миној, Радамонт и Сарпедон.

Потрага по Европа
-----------------

Несреќниот Агенор им нареди на своите синови да тргнат во потрага по единствената сестра и да не се вратат без неа. Незнаејќи на која страна тргнал бикот, браќата се разделија и тргнаа на различни страни. Фојникс отпатувал на запад и стигнал до Картагина, Килик замина во земјата која по него доби име Сицилија, Финеј замина во Тинија, Тас пак замина во Олимпија.
Кадмо запливал со Телефас кон островот Род. По смртта на брат си Телефас, Кадмо заминал во пророчиштето во Делфи, каде што Питија му кажала да ја напушти потрагата и да тргне по кравата и кога таа ќе цркне од умор, на тоа место да согради град.

Европа како мотив во уметноста
------------------------------

Европа и бикот, слика на Жан Франсоа де Троа, 1716
Европа со бикот е честа тема во уметноста при што таа најчесто е прикажана како го јава бикот, или клечи на неговиот врат, или лежи на него. На пример, познат е мозаикот во Пренеста, кој ја прикажува Европа како лежи на бикот, а со едната рака се придржува на неговиот рог.

Наводи
------

1. 1 2  A. V. „Objašnjenja", во: Apulej, *Zlatni magarac*, Dereta, Beograd, 2011, стр. 221.
2. ↑  Robert Graves|Robert Grevs]], *Grčki mitovi*, Nolit, Beograd, 1992, str. 171 - 174.
Ова е завршен загатлив прстенњ со шест ленти.
 Ова е точно истиот прстен поделен на шест одделни прстени. Прстените се испреплетени за да не се постават погрешно.
**Загатливиот прстен** ― прстен составен од повеќе меѓусебно поврзани ленти, што е еден вид механичка загатка најверојатно развиена како елаборација на европскиот гимален прстен.

Загатливиот прстен понекогаш се нарекува и „турски венчален прстен" или „харемски прстен". Според популарната легенда, прстенот би го дал сопругот како венчален прстен, бидејќи ако жената го отстрани (најверојатно за да изврши прељуба), прстените на прстенот ќе се распаднат и таа нема да може повторно да го состави пред да ќе се забележи отсуство. Сепак, загатливиот прстен може лесно да се извади без лентите да се распаднат.

Во Шведска, загатливите прстени често ги носат воени ветерани, каде што бројот на прстени одговара на бројот на направени патувања, почнувајќи од 4 прстени за 1 турнеја.

Наводи
------

1. ↑  Kunz, George Frederick (2012). *Rings for the Finger*. Courier Corporation. стр. 219. ISBN 0486144240. Посетено на 8 август 2021.
2. ↑  *The Ohio Review*. Ohio University. 1977. стр. 31.
**Колудеј Чифлик** (грчки: *Κολουδέι*) — поранешно село во Воденско, Егејска Македонија, на територијата на денешната општина Вртикоп на Постолскиот округ во Централна Македонија, Грција.

Географија
----------

Селото се наоѓало во Солунското Поле, западно од градот Пазар (Ениџе Вардар).

Историја
--------

### Османлиско време

Во XIX век Колудеј било село во Ениџевардарската каза, подоцна префрлено во Воденската. Било чифлик на турски бег. На австриската воена карта е обележано како Колодеј чифлик (*Kolodej Čiftl.*). Според Николаос Схинас („*Οδοιπορικαί σημειώσεις Μακεδονίας, Ηπείρου, Νέας οροθετικής γραμμής και Θεσσαλίας*") во средината на 1880-тите Колудеј (Κολουδέι) било село со 40 христијански семејства. Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика") во 1900 година *Колудеј* имал 60 жители Македонци.

### Во Грција

Во 1912 г. селото е окупирано од грчка војска. Заведено е како село со христијанска вероисповед и македонски јазик. По Втората балканска војна во 1913 г. селото влегло во составот на Грција. На Пописот од 1913 г. показва *Колодеј* (Κολοδέι) се води како село со 27 мажи и 22 жени. Истата година тоа е напуштено.

Поврзано
--------

* Колудеј — река

Наводи
------

1. 1 2  „Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927". lithoksou.net. Посетено на 10 јули 2019.
2. ↑  Како што е општопознато, Македонците во бугарските извори се присвојуваат и водат како Бугари, и покрај признанието дека самите се изјаснувале како Македонци.
3. ↑  Кѫнчовъ, Василъ (1900). *Македония. Етнография и статистика*. София: Българското книжовно дружество. стр. 149. ISBN 954430424X.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Населени места во општината Вртикоп |
| --- |
|  |
| ОЕ Вртикоп | 
* Арсен
* Бања
* В’гени
* Вртикоп
* Врбени
* Гропино
* Каменик
* Колибите
* Липоор
* Ново Село
* Прањани
* Ризово
* Треболец

 |
|  |
| ОЕ Мениида | 
* Дреново
* Калиница
* Карамзино
* Мандалево
* Недирчево
* Ново Село
* Свети Илија
* Сенделчево

 |
|  |
| Историски | 
* Колудеј
* Колудеј Чифлик
* Маврејново
* Орман Чифлик
* Превртенец

 |

 |
**„Инспектор"** — југословенски филм од 1965 година, во режија на Мило Ѓукановиќ. Главните улоги ги играат: Слободан Перовиќ, Снежана Никшиќ, Љубиша Самарџиќ, Павле Вуисиќ, Љуба Тадиќ, Здравка Крстуловиќ. На Пулскиот филмски фестивал, Ѓукановиќ ја освоил специјалната награда за режија.

Синопсис
--------

Бода случајно наоѓа легитимација со која се претставува како инспектор за стопански криминал. Така, тој запаѓа во разни сплетки, но истовремено открива голема проневера во едно претпријатие и помага во фаќањето на виновникот. Тоа му овозможува да се спаси себеси од затворската казна, откако се дознава дека тој не е вистински инспектор.

Наводи
------

1. ↑  РТС, Инспектор (пристапено на 17.4.2022)
Постер кој ја најавува (на руски и полски) премиерата на *Иридион* од Зигмунт Красињски во 1913 година во Полскиот театар во Варшава.
***Иридион*** ― драма напишана од рускиот полски поет Зигмунт Красињски. Тој започнал да работи на неа во 1832 година и ја објавил во 1836 година. Дебитирала на сцената во 1913 година во Полскиот театар во Варшава.

Останува едно од најпознатите дела на Красињски.

Заплет
------

Дејствието на драмата се одвива во Стар Рим околу 222 година од нашата ера, за време на владеењето на Елагабал. Основниот мотив на претставата е бунтот на Гркот Иридион, син на Амфилох, против Римјаните - проѕирна алузија на трагедијата на полското Ноемвриско востание. Приказната е насочена на дилемата што се врти околу противречноста помеѓу легитимната и благородна цел за соборување на деспотството и попрозаичната мотивација на постапките на Иридион (одмазда) и одвратните средства (измама, немилосрдност) што тој ги користи за да ја унапреди својата цел. Трагедијата на јунакот е резултат на прерани дејствија, како и уништувачкото влијание на античката судбина.

Тема и значење
--------------

Во „*Иридион*", Красињски повторно ја зазема темата на општественото распаѓање. Тој ги осудува ексцесите на револуционерните движења, тврдејќи дека мотивите како што е одмаздата немаат место во христијанската етика; Меѓутоа, многу современици ја гледале претставата како поддршка на воената борба за независност на Полска, додека намерата на Красињски била да се залага за органска работа како средство за унапредување на општеството. Красињски почнал да го пишува „*Иридион*" пред неговото поиздржливо дело, драмата „*Небожествена комедија*", но ја објавил по второто. Чеслав Милош коментирал дека, иако „*Иридион*" е дело со значителен талент, особено во неговата прониклива анализа на декаденцијата на Рим, тоа не е на исто ниво со „*Небожествената комедија*".

Наводи
------

1. 1 2  Harold B. Segel (8 април 2014). *Polish Romantic Drama: Three Plays in English Translation*. Routledge. стр. 25. ISBN 978-1-134-40042-3.
2. ↑  „Irydion". *Encyklopedia teatru polskiego* (полски). Посетено на 11 јуни 2023.
3. ↑  Czeslaw Milosz (24 октомври 1983). *The History of Polish Literature, Updated Edition*. University of California Press. стр. 246. ISBN 978-0-520-04477-7.
4. ↑  Jerzy Jan Lerski; George J. Lerski; Halina T. Lerski (1996). *Historical Dictionary of Poland, 966–1945*. Greenwood Publishing Group. стр. 276. ISBN 978-0-313-26007-0.
5. ↑  Sudolski, Zbigniew (2016). „Zygmunt Krasiński". *Internetowy Polski Słownik Biograficzny* (полски). Архивирано од изворникот на 12 август 2019. Посетено на 11 јуни 2023.
6. ↑  Czeslaw Milosz (24 октомври 1983). *The History of Polish Literature, Updated Edition*. University of California Press. стр. 247. ISBN 978-0-520-04477-7.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 196912925
* LCCN: n99032456
* GND: 4637106-0

 |

 |
Земји кои користат пропорционален модел со затворени листи во 2019
**Затворена листа** ја опишува варијантата на партиски листи според пропорционална застапеност каде што гласачите можат (делотворно) да гласаат само за политичките партии како целина и на тој начин немаат влијание врз редоследот кој е предодреден од партијата по кој се избираат партиските кандидати. Ако гласачите имаат барем некое влијание тогаш се нарекува отворена листа.

Во системите со затворени листи, секоја политичка партија претходно одлучила кој ќе ги добие мандатите после изборите. Па така, кандидатите кои се наоѓаат први на листата имаат поголеми шанси да добијат седиште во парламентот, додека кандидатите кои се последни на листата скоро и да немаат никакви шанси.
Ернан Санта Крус во 1966 година.
**Ернан Санта Крус** (1906-1999) бил чилеански делегат на Обединетите нации, судија, адвокат и еден од првичните изработувачи на Универзалната декларација за човекови права .

Првично како предавач по кривична и воена постапка пред неговото назначување за судија во Врховниот воен суд на Чиле, улогата на Круз во Обединетите нации, како делегат на Третиот комитет и Комисијата за човекови права, била формативна.

Според Сузан Волц, иако Круз „не држел одговорна позиција... неговите политички и суштински придонеси биле такви" што неговиот соработник, Џон Питерс Хамфри и авторот Јоханес Морсинк, подоцна ја издвоиле важната улога што ја одиграл во обликувањето на преминот на Декларацијата да биде понастрана од филозофијата на Просветителството од осумнаесеттиот век, за да биде кон социоекономски права.

Според Обединетите нации, покрај својата работа на декларацијата, Круз бил активно вклучен во формирањето на Економската комисија на Обединетите нации за Латинска Америка и Карибите.

Наводи
------

1. ↑  „nav\_midleft". *ccnmtl.columbia.edu*. Посетено на 25 јануари 2020.
2. ↑  Voinea, Nicoleta. „Research Guides: Drafting of the Universal Declaration of Human Rights: Drafting Committee". *research.un.org*. Посетено на 25 јануари 2020.
Знаци r-Ḥr испишани на голем сад од гробот на Ири-Хор, музеј Ашмолијан.
**Ири-Хор** или **Ро** (според Петри) бил прадинастички фараон на Стариот Египет, иако некои археолози го ставаат под прашање неговото постоење. Најверојатно тој бил директниот претходник на Ка. Владеел со Абидос и бил погребан во локалните гробишта во Ум ел-Каб блозу Ка, Нармер и кралевите од Прватга династија.

Аргументот против неговото постоење се заснова на нердостигот на серех пред неговото име како и слабото присуство на сведоштва. Единствениот друг напис за Ири-Хор вон Абидос се наоѓа во Долен Египет додека Ка и Нармер имаат многу написи дури и во Палестина. Тоби Вилкинсон вели дека гробницата е впрочем само остава, а името е ризничарска ознака.

Тие кои ја поддржуваат тезата за неговото постоење укажуваат на големината и локацијата на гробницата. Ова е двојна горбница голема колку и таа на Ка и Нармер која се наоѓа во секвенцијален ред, поврзувајќи ги постарите гробишта во облик на буквата „U" со гробниците од Првата династија. Името е испишано на големо грне како кај другите фараони и на него има кралски Хоров сокол. Серехот била традиција која започнала со Ка.

Поврзано
--------

* Портал: Египтологија

* Список на фараони

Надворешни врски
----------------

* Династија 0 (англиски)
* Крал Ири-Хор (англиски)
**Епизиотомија** е хируршка операција која се администрира кај жените при пораѓањето.

Понекогаш е неопходно да се засечи кожата кај долниот крај на вагината за да му
се помогне на бебето да излезе. Постои поголема веројатност да се случи епизиотомија ако при
породувањето треба бебето да биде извлечено со хируршки клешти, но во некои случаи може да биде неопходно и при нормално породување.

Надворешни врски
----------------

* Лошо сошиена епизиотомија (македонски)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Институтот за историја** е српско историско друштво посветено на историските истражувања кои го опфаќале средниот век до формирањето на Кралството на Србите, Хрватите и Словенците во 1918 година. Институтот бил основан на 15 јули 1947 година, во Белград, под директорот Виктор Новак и заменик директорот на Георги Острогорски. Институтот бил дел од Српската академија на науките и уметностите до 1961 година, кога станал независен.

Публикации
----------

Институтот објавува академски списанија, како што е *Историски Часопис* (*Историски преглед*).

Наводи
------

1. 1 2 3  „Историјат". *www.iib.ac.rs* (Serbian). Посетено на 2019-08-05.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)

Дополнително читање
-------------------

* „ИСТОРИЈСКИ ИНСТИТУТ 1947–2017. ГОДИНЕ" (PDF) (Serbian). Belgrade: Institute of History. Наводот journal бара `|journal=` (help)CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
**Ернест Хенри Шекелтон** (15 февруари 1874

 - 5 јануари 1922

) бил ирски поларен истражувач.

Шекелтон бил еден од најголемите истражувачи на Антарктикот од почетокот на 20 век. Во 1908-1909 г. заедно со неговите тројца сопатници минал само 156 км на Јужниот Пол, пред да бидат принудени да се вратат. Бидејќи Роалд Амундсен, а потоа и Роберт Фалкон Скот го освоиле Јужниот Пол во 1911-1912 г. тој во 1915 г. повел уште една експедиција на Антарктикот, со цел да го мине целиот континент. За жал, неговиот брод „Ендјуранс" бил блокиран во морскиот лед и на крајот потонал. Сепак, благодарение на водството на Шекелтон, целиот екипаж преживеал.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 12338195
* LCCN: n50002512
* ISNI: 0000 0001 2120 8861
* GND: 118764950
* SELIBR: 234849
* SUDOC: 031750133
* BNF: cb12107714x (податоци)
* BIBSYS: 90096019
* MusicBrainz: 2a4dd287-144e-4979-ae67-a3f2652bbf5f
* NLA: 35491513
* NDL: 00694933
* NKC: jo2003168073
* RLS: 000150074
* BNE: XX1438303
* CiNii: DA0609519X
* KulturNav: id

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија за Ирска е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Ирена Ветерова** (Скопје, 19 ноември 1971

) — македонска балерина од светски ранг.

Животопис
---------

Ветрова е родена во Скопје на 19 ноември 1971 година. Од 1989 до 1991 членувала во балетскиот ансамбл при МНТ. Во 1993 станала првенка на балетот во Висбаден. Балетската наобразба ја добила при МБУЦ „Илија Николовски-Луј" во Скопје, во класата на Елисавета Кушовска. Врз своето понатамошно усовршување работела со познати балетски имиња како Маја Плисецкаја, Петар Шауфус и др. Во 2009 година ја добила наградата „Менада" која се доделува на најзаслужните балетски уметници во Македонија.

Улоги
-----

* Одета и Одилија (П. И. Чајковски, „Лебедово езеро"),
* Жизел (А. Адам, „Жизел"),
* Јулија (С. Прокофјев, „Ромео и Јулија"),
* Китри (Л. Минкус, „Дон Кихот").

Наводи
------

1. ↑  Коцевска, Јасна (19 мај 2006). „Ирена Ветерова 14 години ги освојува светските театарски сцени". А1. Посетено на 2009-11-21.
2. ↑  Џипунова, Емилија (13 април 2009). „Високите уметнички дострели на Ирена Ветерова". Утрински Весник. Посетено на 2009-11-21.
**Зауер** — река која тече низ западноевропските држави Белгија, Германија и Луксембург. Извира во југоисточна Белгија во близина на Vaux-sur-Sûre, во Ардените.

Оваа река ја прави границата помеѓу Белгија и Луксембург 13 км северно од Мартеланж. Западно од Еш сир Зауер се влева во вештачкото езеро - Горно езеро Зауер. По своето течение низ Етелбрек и Дикирх, реката Зауер ја прави границата помеѓу Луксембург и Германија. Во последните 50 км од својот ток, минува низ 
Ехтернах пред влевањето во реката Мозел во Васербилиг.

Должината на токот изнесува 137 км. Притоки на Зауер се Вилц, Ур, Прим, Алзет, Бел Ернц и Црн Ернц.

Надворешни врски
----------------

* Информации за реката Архивирано на 3 февруари 2013 г.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh93003677
* GND: 4051795-0

 |

 |
**Институтот за небесна механика и пресметка на ефемериди** (**IMCCE**), кој се наоѓа во рамки на Опсерваторијата во Париз, беше основан во 1998 година за да ја замени поранешната *Служба за пресметки и небесна механика* на Бирото за меридијани, со којaшто сепак останува поврзан.

Овој институт ја има мисијата за објавување на националните службени ефемериди (ефемериди во астрономијата се календари со пресметана положба на ѕвездите за определен период, на пр. положбата на некоја ѕвезда во јануари) и истражувачката мисија во областите на небесната механика.

И повеќе, институтот разви активности за информирање на јавноста (вклучително  информации од  астрономијата), за образованието и обука. Тој стои зад бројни публикации околу резултатите од своите истражувања, но исто така и бројни информативни документи. Овие публикации вклучуваат Познавањето на Времето и Водичот за астрономски податоци.

Поврзано
--------

### Поврзани Статии

### [Уреди] надворешни врски

* Мрежното место  на IMCCE
* 9 мај, 2016 - Премин на Меркур пред Сонцето
Пинеална жлезда или епифиза (со црвена боја кога се гледа мозокот од позади). Проширете ја сликата во анимирана верзија
*За крајниот, проширен дел од коската, видете коска.*
**Епифизата** (**пинеална** или **надмозочната жлезда**) се јавува во текот на ембрионалниот развиток кај сите ‘рбетни животни, а во нивната возрасна состојба таа се задржува само кај најпримитивните ‘рбетници, и тоа во улога на епифизарно око, осетливо на светлината. Кај останатите ‘рбетници таа е ендокрина жлезда.

Епифизата кај човекот е во вид на шишарка со големина на зрно од пченка. Во детството е најразвиена, а по настапувањето на половата зрелост се намалува. Излачува хормони кои го кочат предвременото полово созревање. Се наоѓа одозгора на задниот дел на меѓумозокот. Се смета дека припаѓа на жлездите од ендокриниот систем и дека делува на растењето и развојот на јајчникот и семеникот.

Функција
--------

Главната функција на епифизата е да произведува мелатонин.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Анатомија на ендокриниот систем |
| --- |
|  |
| 
* Хипоталамус
* Бубрег
* Параштитна  жлезда
* Епифиза
* Хипофиза
	+ Неврохипофиза
* Штитна  жлезда

 |
|  |
| Надбубрежна жлезда | 
* Хромафинска клетка

 |
|  |
| Гонади | 
* Тестис
* Јајчници
	+ Жолто тело

 |
|  |
| Панкреасни островчиња | 
* Алфа клетка
* Бета клетка
* Делта клетка

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија од областа на биологијата е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85102232
* GND: 4067869-6
* BNF: cb11967934k (податоци)
* NDL: 00572092
* NKC: ph1076989

 |

 |
Епидијаскоп
**Епидијаскоп** или **Епископ** е уред за проектирање на статични слики од филм или текстови/слики од хартија од формат до А4. Епидијаскоп е претходник на графоскопот и другите канцелариски проектори. Се состоел од силна светилка, систем на огледала и леќа со помош на кои сликата се проектирала на платното на ѕидот. Филмот, најчесто од Лајка форматот (36 мм х 24мм) рачно се премотувал во одговарачко лежиште додека хартијата, лист по лист, се ставала во посебно лежиште од долната страна на графоскопот. Во времето додека се користел бил скап, гломазен и особено популарен уред.

Галерија
--------

* Епидијаскоп Carl Zeiss JenaЕпидијаскоп *Carl Zeiss Jena*
* Епидијаскоп, деловиЕпидијаскоп, делови

Наводи
------

Надворешни врски
----------------
**Капама** – вид вариво, обично од јагнешко месо, со зеленчук и зачини. Ова е традиционално пролетно јадење најчесто се подготвува за велигденските празници. Вообичаено се подготвува со спанаќ и ориз, но можни се и други варијанти, на пример со лозови лисја.

Постојат варијанти со телешко, јунешко и пилешко месо.

Рецепт
------

Еден килограм јагнешко месо со коска (од врат или плешка) се става во тенџере, се покрива со вода и се вари додека месото не почне да паѓа од коските.

Пола килограм спанаќ се мие и се чисти од дршките. Еден врзоп млад кромид се сече на кругови заедно со дел од зелените перца. Четири чешниња лук малку се столчуваат. Лисјата од спанаќот се ставаат во керамичка тава, се додава едно филџанче ориз, сол и црн пипер по вкус, половина лажичка црвен пипер и една коцка супа (се рони). Се прелева со неколку лажици од врелата вода во која се варело месото за да завени спанаќот, па се промешува. Одозгора се распоредува месото. Во посебно тава се запржува кромидот и лукот со 8 лажици масло, па се прелева преку тавата. Се пече во загреана рерна на 180 до 190 oС со повремено промешување. Се пече околу 2 часа додека течноста скоро целосно испари, а содржината на тавата стане мека да се топи в уста. При крајот не се меша за да се фати коричка по површината. Се служи со кисело млеко.

Наводи
------

1. ↑  „капама" — Дигитален речник на македонскиот јазик
2. ↑  Капама на семрежното место на Моите рецепти
**Ирена Веисаите** (9 јануари 1928 - 11 декември 2020 година) била литвански театарски научник, интелектуалец и активист за човекови права. Таа била наградена со Гете медал во 2012 година за нејзиниот придонес во културната размена меѓу Германија и Литванија.

Животот и кариерата
-------------------

Веисаите бил литвански Евреин. Таа е родена во Каунас и го преживеала холокаустот. Докторирала во Ленинград во 1963 година со дисертација за поезијата на Хајнрих Хајне и била предавач на учителскиот колеџ во Вилнус од 1953 до 1997 година. Таа исто така била шеф на културниот центар Томас Ман во Нида, Литванија.

Таа била долгогодишен претседател на Фондацијата Отворено општество во Литванија .

Ирена Веисаите е наградена со бројни национални и меѓународни награди за нејзиното застапување за прекугранично помирување и дијалог, вклучително и во 2019 година титулата „Borderlander" на годината од полската гранична фондација во Сејни, Полска, а во 2020 година Орден за заслуги на Сојузна Република Германија (Das Große Verdienstkreuz).

Таа била позната и по тоа што во својата работа му се обраќа на комунизмот, а во интервју за *Дојче веле* рече дека „Советите беа многу, многу лоши. Различно од нацистите, но не и подобро." 

Веисаите до неговата смрт беше во брак со естонскиот режисер Григори Кроманов. Таа починала од СОВИД-19 во Вилнус на 11 декември 2020 година, за време на пандемијата СОВИД-19 во Литванија, дваесет и девет дена помалку од нејзиниот 93-ти роденден.

Наводи
------

1. 1 2  „Goethe-Medaille - Goethe-Institut". *goethe.de*. Посетено на Dec 11, 2020.
2. ↑  „Überleben, um zu erzählen: Irena Veisaite | DW | 24.08.2012". *DW.COM*. Посетено на Dec 11, 2020.
3. ↑  „Mirė koronavirusu sirgusi teatrologė, literatūrologė Irena Veisaitė". *DELFI*. Посетено на Dec 11, 2020.
**Ева Изабел Кох** (родена на 17 јуни 1953 година) е данска вајарка која се стекнала со слава со нејзините видео инсталации. Во 2011 година, таа била наградена со медалот Торвалдсен.

Биографија
----------

Родена во областа Фредериксберг во Копенхаген, Кох била ќерка на Јенс Кох, службеник во Министерството за правда, а подоцна и судија, и на декоратерката Крис Хаслунк Гледич. Студирала на Кралската данска академија за ликовни уметности под Фреди А. Лерче, Могенс Молер, Хајн Хајнсен и Бјорн Норгард од 1985 до 1992 година. Од 1989 до 1990 година, таа исто така поминала една година на Факултет за ликовни уметности во Барселона.

Од 1980-тите, таа експериментирала со вајање на блокови направени од различни композитни материјали, како и дела изработени од олово и фосфор. Во 1988 година, таа почнала да создава инсталации, понекогаш со клаустрофобични ефекти, како на нејзината изложба во Софиенхолм во 1989 година. Во 1991 година, таа ја создала својата видео скулптура во Барселона, додека нејзините понови дела вклучуваат инсталации кои изразуваат структури и рамки.

Наводи
------

1. 1 2  „Eva Koch" (Danish). Kunstindekx Danmark & Weilbachs Kunstnerleksikon. Посетено на 10 October 2014.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
2. ↑  „Eva Koch" (Danish). martinasbækgallery. Посетено на 12 October 2014.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
3. ↑  „Thorvaldsen Medaillen" (Danish). Danske Litteraturpriser. Посетено на 10 October 2014.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
4. ↑  Ann Lumbye Sørensen. „Eva Koch" (Danish). Kunstindeks Danmark & Weilbachs Kunstnerleksikon. Посетено на 12 October 2014.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
5. ↑  Mai Misfeldt. „Portræt - Eva Koch" (Danish). KunstOnLine.dk. Посетено на 12 October 2014.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)

Надворешни врски
----------------

* Интернет страницата на Ева Кох