**Људмила Александровна Очеретна** (руски: *Людмила Александровна Очеретная*; мом. Шкребнева) и порано **Путина**; родена на 6 јануари 1958 година) е руски лингвист која била прва дама на Русија од 2000 до 2008 година и од 2012 до 2014 година како поранешна сопруга на Владимир Путин; актуелниот претседател и поранешен премиер на Русија.

Ран живот и образование
-----------------------

Људмила била родена во Калининград, Советски Сојуз, ќерка на Александар (неговиот патроним е пријавен различно како Абрамович или Аврамович) Шкребнев и Екатерина Тихонова Шкребнева. Нејзиниот татко работел во Калининградската машинската фабрика.

Таа студирала лингвистика. Во 1986 година, Људмила дипломирала на одделот за шпански јазик и филологија на Катедрата за филологија на Државниот универзитет на Ленинград.

Подоцнежен живот и брак
-----------------------

 Људмила и Владимир Путин за време на нивната венчавка на 28 јули 1983 година
За време на раните возрасни години, Људмила била стјуардеса во калининградската филијала на Аерофлот. Таа го запознала Владимир Путин на концерт на Аркадиј Рајкин во Ленинград, и се венчале на 28 јули 1983 година. Двојката имаат две ќерки, Марија (родена на 28 април 1985 година во Ленинград, Советски Сојуз) и Катерина (родена на 31 август 1986 година во Дрезден, Источна Германија).

Од 1990 до 1994 година, Људмила предавала германски јазик на Катедрата за филологија на Државниот универзитет на Ленинград. Неколку години пред именувањето на Владимир за премиер на Русија во август 1999 година, таа била московски претставник на компанијата Телекоминвест од 1998 до 1999 година, каде што како единствена вработена во канцеларијата во Москва одговарала на телефонски повици и организирала состаноци.

Прва дама
---------

 Људмила со Владимир Путин по неговата инаугурација на 7 мај 2000 година
 Американскиот претседател Џорџ Буш и Људмила на официјална вечера во чест на шефовите на државите и нивните сопружници, кои пристигнале во Санкт Петербург по повод 300-годишнината на градот во 2003 година
По доаѓањето на Владимир до политичката моќ, Људмила држела низок профил на руската политичка сцена, генерално избегнувајќи го центарот на вниманието, освен кога тој го барал протоколот и таа ја ограничувала својата јавна улога на поддржувачки изјави за нејзиниот сопруг.

### Улога во правописната контроверзија

Како прва дама, Људмила Путина била куратор на фонд кој имал за цел да го развие рускиот јазик и понекогаш давала изјави за рускиот јазик и образование. Нејзиното преферирање за „одржување и зачувување" на рускиот јазик ја навело да дава јавни изјави против правописната реформа. Руската академија на науки спонзорирала комисија за проучување на правописот на рускиот јазик и за предлагање промени. Нивните препораки беа објавени во 2002 година по осум години работа, но потоа беа отфрлени од Путина, која ја навела растечката економија на Русија како една од причините зошто правописната реформа не била само непотребна, туку и ненавремена. Сепак, иако еден весник во Москва изјавил дека „Људмила Путина *де факто* откажала какви било обиди за реформирање на правописот", останува фактот дека јавната и академската реакција на реформите била доволно негативна за да се напушти тој конкретен обид за реформи.

Развод и втор брак
------------------

На 6 јуни 2013 година, таа и Путин јавно објавиле раскинување на бракот врз основа на заедничка одлука. Објавата за развод била дадена пред камера за руските медиуми во Државната Кремљска палата за време на пауза при настапот на Кремљинскиот балет, со што се ставило крај на долгогодишните шпекулации за нивната врска. Во април 2014 година, Кремљ потврди дека нивниот развод е финализиран.

Во јануари 2016 година, била објавено дека Људмила се омажила за Артур Очеретниј (руски: *Артур Сергеевич Очеретный*; роден на 29 март 1978) на почетокот од 2015 година.

Имот и бизнис
-------------

Според Ројтерс, Људмила помогнала во создавањето и поддршката на фондацијата наречена Центар за развој на интерперсонални комуникации (CDIC) која генерира милиони долари. Канцелариите на ЦДИЦ се наоѓаат во центарот на Москва, на улицата Воздвиженка во зградата претходно позната како Волконската куќа, која е нејзина сопственост. Зградата, која еднаш му припаѓала на дедото на Лав Толстој, била наведена во регистарот за руско културно наследство, но била целосно обновена во 2013 година, зголемувајќи ја својата висина од два ката на четири, и покрај бројните приговори и протести на граѓаните на Москва, вклучително и апел до Владимир Путин потпишан од 200 познати научно-културни личности од градот кој не добил одговор.

Зградата е главно окупирана од комерцијални станари, вклучувајќи ги ВТБ банка, Сбербанк, градежна компанија наречена Северстројгруп, суши ресторан и Бургер Кинг. Вкупната кирија од зградата е околу 3-4 долари милион.

Станарите ја плаќаат киријата на компанија позната како Меридијан, која пак е во сопственост на компанија позната како Интерерсервис, која е во целосна сопственост на Људмила. Нејзината сестра, Олга Александровна Цомаева, претходно била генерален директор на Интерсервис. Артур Очеретниј, вториот сопруг на Људмила, претседава со управниот одбор на ЦДИЦ.

Санкции
-------

По руската инвазија на Украина во 2022 година, Људмила била санкционирана од Обединетото Кралство на 13 мај 2022 година. Канцеларијата за надворешни работи, Комонвелтот и развој изјавил дека Људмила „имала повластени деловни односи со субјекти во државна сопственост".

Почести и медали
----------------

**Национални**

* Лауреат на натпреварот „Лица на годината 2002" на *Комсомолска Правда* во категоријата „Едукатор на годината" (2002)
* Почесен граѓанин на Калининград (2007)

**Странски**

* Германија: Лауреат на наградата Јакоб Грим (2002)
* Киргистан: Лауреат на наградата „Руханијат" на Меѓународната асоцијација за преродба на духовноста (2002)
* Казахстан:
	+ Почесен професор на Евроазискиот национален универзитет именуван по Гумилев (2005)
	+ Медал Златен воин (2005)

Наводи
------

1. ↑  Beard, Nadia (25 January 2016). „Vladimir Putin's former wife remarries and changes surname". *The Independent*.
2. ↑  *"Особая папка" Владимира Путина: итоги первого президентского срока и отношения с крупными собственниками', 'Алексей Мухин*
Центр политической информации, 2004, p.22
3. ↑  *Участники президентской кампании*, Алексей Мухин
Центр, (политической информации, 2004), p. 12
4. ↑  *Взлет и падение государства российского*, Борис Николаевич Красильников, (Макс-Принт, 2003), p.572
5. 1 2  Baczynska, Gabriela (7 June 2013). „For Lyudmila Putin, solace now that first lady 'shift' is done". *Reuters*. Moscow. Архивирано од изворникот на 11 June 2013. Посетено на 8 June 2013.
6. ↑  „Путина (Шкребнева) Людмила Александровна". *web.archive.org*. 2021-05-15. Архивирано од изворникот на 2021-05-15. Посетено на 2023-02-17.CS1-одржување: бот: непознат статус на изворната URL (link)
7. ↑  „Lyudmila Putina Once Called Her Husband a Vampire". *The Moscow Times*. 7 June 2013. Архивирано од изворникот на 7 June 2013. Посетено на 8 June 2013.
8. ↑  „5 Things You Didn't Know About Vladimir Putin's Personal Life". *ABC News* (англиски). 2 April 2014. Посетено на 14 March 2019.
9. ↑  Walters, Greg (29 July 2005). „GermansSee Shady City Link". *The St. Petersburg Times*. Архивирано од изворникот на 21 February 2014. Посетено на 7 February 2014.
10. ↑  Walters, Greg (29 July 2005). „GermansSee Shady City Link (page 2)". *The St. Petersburg Times*. Архивирано од изворникот на 25 February 2014. Посетено на 3 July 2021.
11. ↑  Hassel, Florian. „Inopressa: "Телекоминвест" загадывает загадки" [Telecominvest makes riddles] (руски). Inopressa.ru. Архивирано од изворникот на 6 February 2012. Посетено на 7 February 2014. Original at *Frankfurter Rundschau.*
12. ↑  Скандал с отмыванием денег в немецком Commerzbank может затронуть Людмилу Путину [Money Laundering Scandal at German Commerzbank May Affect Lyudmila Putina]. *NewsRu.com*. 26 July 2005. Посетено на 3 July 2021.
13. ↑  Людмила Путина действительно работала в компании, подозреваемой в отмывании денег. Москва мешает расследованию [Lyudmila Putin really worked for a company suspected of money laundering. Moscow interferes with the investigation]. *NewsRu.com*. 28 July 2005. Посетено на 3 July 2021.
14. ↑  Hasani Gittens (26 July 2014). „Meet the Putins: Inside the Russian Leader's Mysterious Family". NBC News. Архивирано од изворникот на 24 November 2014. Посетено на 28 November 2014.
15. ↑  "A look at the Putins over the years", *The Moscow Times*, 6 June 2013.
16. ↑  „Moscow". *Times Higher Education*. 26 April 2002. Архивирано од изворникот на 21 May 2011. Посетено на 10 June 2010.
17. ↑  „Language debate rages in Russia". BBC News. 18 April 2002. Архивирано од изворникот на 10 February 2009. Посетено на 10 June 2010.
18. ↑  Hutchinson, Bill (6 June 2013). „Vladimir Putin and wife Lyudmila divorce after 30 years of marriage". *Daily News*. Посетено на 8 June 2013.
19. ↑  Allen, Cooper (2 April 2014). „Putin divorce finalized, Kremlin says". *USA Today*. Посетено на 23 May 2014.
20. ↑  „Russia President Vladimir Putin's divorce goes through". *BBC News*. 2 April 2014. Архивирано од изворникот на 2 April 2014. Посетено на 2 April 2014.
21. ↑  „Очеретный Артур Сергеевич: председатель Правления Межрегиональный общественный фонд "Центр развития межличностных коммуникаций"" [Ocheretny Artur Sergeevich: Chairman of the Board of the Center for the Development of Interpersonal Communications]. *Деловой Петербург (dp.ru)* (руски). Архивирано од изворникот на 26 September 2021. Посетено на 25 September 2021.
22. 1 2 3  Reiter, Svetlana (19 May 2017). „Exclusive: Putin's ex-wife linked to multi-million-dollar property business". *Reuters*. Посетено на 20 May 2017.
23. ↑  Richardson, Dan (2001). *The Rough Guide to Moscow* (third. изд.). Rough Guides. стр. 138. ISBN 9781858287003. Посетено на 11 October 2018.
24. ↑  Jackson, Patrick (13 May 2022). „Ukraine war: UK adds Putin's former wife to sanctions list". *BBC News*. Архивирано од изворникот 2022-05-13. Посетено на 13 May 2022.
25. ↑  „CONSOLIDATED LIST OF FINANCIAL SANCTIONS TARGETS IN THE UK" (PDF). Посетено на 16 April 2023.
26. ↑  Foreign, Commonwealth and Development Office; Liz Truss (13 May 2022). „UK sanctions the shady network funding Putin's lavish lifestyle". *GOV.UK*. Архивирано од изворникот 2022-05-13. Посетено на 13 May 2022.
27. ↑  ГАМОВ, Александр (20 December 2002). Вчера Людмила Путина получила награду читателей «Комсомольской правды». *KP.MD - сайт «Комсомольской правды»* (руски). Посетено на 14 March 2019.
28. ↑  Людмила Путина стала почетным гражданином Калининграда. *РИА Новости* (руски). 4 July 2007. Посетено на 14 March 2019.
29. 1 2 3  Людмила Путина отмечает юбилей. *РИА Новости* (руски). 6 January 2013. Посетено на 14 March 2019.
30. ↑  „L.N.Gumilyov Eurasian National University". *www.enu.kz*. Архивирано од изворникот на 2022-03-23. Посетено на 14 March 2019.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Људмила Путина" на Ризницата ? |

* Официјална биографија (на руски)

| Почесни титули
 |
| --- |
| Претходник**Наина Елцина** | **Прва дама на Русија**Привремена: 1999–20002000–2008 | Наследник**Светлана Медведева** |
| Претходник**Светлана Медведеваa** | **Прва дама на Русија**2012–2013 | **Незаземено** |