‘Рбетниот столб кај човекот со неговите региони и прешлени.  

**Легенда:**
  Pars cervicalis
  Pars thoracalis
  Pars lumbalis
  Os sacrum
  Os coccygis

**‘Рбетниот столб** (на латински *columna vertebralis*) — дел од скелетот на ‘рбетниците кој се состои од ‘рскавични или коскени прешлени. Кај човекот тој е изграден од 32-34 прешлени (7 вратни, 12 градни, 5 карлични, 5 крсни и 3-5 опашни). Крсните и опашните прешлени се сраснати и ги образуваат соодветно крсната (лат. *os sacrum*) и опашната коска (лат. *os coccygis*). Познато е дека сите ‘рбетници поседуваат 7 вратни прешлени.

Во ‘рбетниот столб постои ‘рбетен канал во кој е сместен ‘рбетниот мозок.

Напречен пресек на ‘рбетниот столб со ‘рбетниот мозок.

Градба на ‘рбетниот столб кај различни животни
----------------------------------------------

| Вид
  | Број на прешлени
  |
| --- | --- |
| вратни
  | градни
  | карлични
  | крсни
  | опашни
  | вкупен број
  |
| Човек | 7 | 12 | 5 | 5 | 3-5 | 32-34 
  |
| Коњ | 7 | 18 | 6 | 5 | 15-21 | 51-57 
  |
| Говедо | 7 | 13 | 6 | 5 | 18-21 | 49-52 
  |
| Овца | 7 | 13 | 6-7 | 4 | 16-18 | 46-49 
  |
| Свиња | 7 | 14-15 | 6-7 | 4 | 20-23 | 51-56 
  |
| Куче | 7 | 13 | 7 | 3 | 20-23 | 50-53 
  |
| Мачка | 7 | 13 | 7 | 3 | 22-23 | 52-53
  |
| Зајак | 7 | 12 | 7 | 4 | 16 | 46
  |
| Морско прасе | 7 | 13-14 | 6 | 2-3 | 4-6 | 32-36
  |
| Видра | 7 | 14 | 6 | 3 | 18 | 48
  |
| Жирафа | 7 | 14 | 6 | 3 | 11 | 41
  |
|

*’Рбетен столб'* или само **’рбет** (лат. *columna vertebralis*) — де од скелетот го градат 33-34 куси коски или прешлени (Vertebrae).
Прешлените се делат на :

* 7 вратни **(vertebrae cervicales)**,
* 12 градни**(vertebrae thoracicae)**,
* 5 слабински **(vertebrae lumbales)**,
* 5крстни **(vertebrae sacrales)**
* 4-5 тртички **(vertebrae coccygae)**.

Првите 24 прешлени слободни и подвижни, додека последните 9-10 меѓу себе се сраснати во две коски и тоа крстна коска **(os sacrum)** и тртичка коска **(os coccygis)**.
На прешлените се разликуваат заеднички и посебни особини.

### Заеднички особини на коските на ’рбетот кај човекот

На секој прешлен се разликуваат следните делови:

1. Прешленско тело
2. Прешленски лак
3. Израстоци на прешленот

**Прешленско тело(corpus vertebrae)** обично е со валчеста форма. На него се разликуваат две страни, горна и долна. Идејќи од горе надолу телата на прешлените се наголемуваат бидејќи тие ја носат тежината на човечкото тело.
Прешленскиот лак**(arcus vertebrae)** се протега од телото наназад и ограничува со него прешленски отвор **(foramen vertebrale)**.
**Задебелен текст**Израстоци на прешленот служат за поврзувајне на мускули и за меѓусебно зглобување на прешлените.Тие се три парни и еден непарен:
напречен израсток **(processus transversus)** што се протега бочно од обете страни на телото, горни и долни зглобни исрастоци **(processus articulares superiores и processus articulares inferiores)** за меѓусебно зглобување на прешлените и напречен шилчест израсток **(processus spinosus)**, насочен наназад.

Коски на ‘Рбетниот столб

Видови прешлени кај човек
-------------------------

### Вратни прешлени (vertebrae cervicales)

Вратни прешлени
Вратен прешлен
Вратните прешлени се разликуваат од другите со својот бочен израсток кој поседува кружен отвор за вертебралната артерија. Нанеговото тело е помало во споредба на др прешлени. Од вратните прешлени по надворешна форма се разликуваат првиот и вторио. Првиот е наречен носач или атлас **(atlas)**. Тој нема тело туку е составен од преден и заден лак меѓусебно споени со бочни маси. Бочните маси носат зглобни површини и тоа по една горна за зглобување со тилната коска и по една долна за зглобување со вториот вратен прешлен.
Вториот прешлен наречен свртувач **(axis)** поседува тело, но на неговата горна страна се наоѓа заб **(dens)**за зглобување на предниот дел од атласот.

### Градни прешлени (vertebrae **thoracicae**)

Градни прешлени
Главна одлика на градните прешлени со зглобните површини што се наоѓаат на бочните страни од телото за зглобување со ребрата.

### Слабински прешлени (vertebrae lumbales)

Тие поседуваат масивно тело , а напречните израстоци се долги и претставуваат остатоци од закржлаени ребра. Петтиот лумбален прешлен со своето тело е издаден од карличната празнина и заедно со крстната коска формираат испакнатост.И слабинските пршлени ја држат целата тежина. **(promontorium)**.

### Крстни прешлени (vertebrae sacrales)

Крстните прешлени меѓусебно се сраснати и градат единствена крстна коска **(os sacrum)**. Таа е триаглеста со врв насочен надолу , а базата е зглобена со петтиот лумбален прешлен. Коската целосно е свиткана нанапред. Предната -мазна страна е карлична и свртена кон карлицата. На не а се забележуваат карлични сакрални отвори за премин на нерви. Задната е рапава а исто така поседува и надолжни коскени гребенипредизвикани од сраснатите зглобни израстоци. Меѓу гребените се забележуваат задни сакрални отвори.
Бочно крстната коска носи по една зглобна површина налик на уво **(facies auricularis)** за зглобување со карличната коска.

### Тртички прешлени (vertebrae coccygeae)

Тртичките прешчени меѓусебно сраснати градат единствена тртничка коска **(os coccygis)** зглобна со врвот од сакрумот.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија од областа на анатомијата е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |


| * п
* р
* у
Список на коските на скелетот кај човекот |
| --- |
| Череп (*neurocranium*) | челна коска • темена коска • слепоочна коска • тилна коска • клинеста коска • ситеста коска |
| Череп (*viscerocranium*) | горновилична коска • долновилична коска • носна коска • јаболчна коска • солзна коска • непчена коска • долна носна школка • рало  **Грло**: подјазична коска (јазична коска) |
| Средно уво | Чеканче • стремен • наковална |
| ‘Рбетен столб | вратни прешлени • градни прешлени • слабински прешлени • крсна коска • седална коска |
| Градна празнина | градна коска • ребра |
| Горни екстремитети | *Раменски појас*: клучна коска • плешка  *Рака*: надлактица • лакотна коска • палечна коска *Дланка*: **Корен на дланка** (чунеста коска • полумесечеста коска • триаглеста коска • грашковидна коска • трапезна коска • трапезоидна коска • главичеста коска • кукаста коска) • **Коски на прстите** • **Делови на прстите** (проксимален • среден • дистален) |
| Долни екстремитети | *Карлица*: карлична коска (странична коска • седална коска • препонска коска)  *Нога*: бедрена коска • ивер • голема писка • мала писка  *Стапало*: **Коски на нозете**: (петна коска • глуждова коска • чунеста коска • медијална клинеста коска • средна клинеста коска • странична клинеста коска • коцкаста коска) • **Корен на стапалото** • **Делови на прстите** (проксимален • среден • дистален) |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85126694
* GND: 4066363-2
* BNF: cb119317130 (податоци)
* NDL: 00570591
* NKC: ph115969

 |

 |