**Обработката на информации** е промената (обработката) на информации на каков било начин, што може да се детектира од страна на набљудувач. Исто така, тоа претставува процес што *опишува* сè што се случува (менува) во универзумот, од паѓањето на карпа (промена на позиција) до печатење на текстуална податотека од дигитален компјутерски систем. Во вториот случај, обработувачот за информации (печатачот) ја менува формата на презентирање на таа текстуална податотека (од бајти во глифи). Компјутерите до овој период функционирале врз основа на зачувани програми во меморијата, и немале своја интелигенција.

Во когнитивната психологија
---------------------------

Во полето на когнитивната психологија, обработката на информациите е преку пристап кон целта на разбирање на човековото размислување во однос на тоа како тие обработуваат ист вид на информации како и компјутерите (Шенон и Вивер, 1963). Таа се појавила во 40-тите и 50-тите години од минатиот век, по Втората светска војна (Стернберг и Штернберг, 2012). Пристапот ја третира когницијата како суштински пресметковна по природа, споредувајќи дека *умот* е *софтвер,* а мозокот *хардвер*. Пристапот за обработка на информации во психологијата е тесно поврзан со пресметковната теорија на умот во филозофијата; исто така е поврзано, иако не е идентично, со когнитивизмот во психологијата и функционализмот во филозофијата (Хорст, 2011).

### Два типа

Обработката на информациите може да биде **вертикална** или **хоризонтална**, од кои било кој може да биде **централизиран** или децентрализиран ( **дистрибуиран** ). Хоризонталниот дистрибуиран пристап на обработка од средината на 80-тите години стана популарен под името конекционизам. Конекциската мрежа е изградена од различни јазли, и работи според „ефект на подготвување", а тоа се случува кога „главниот јазол активира поврзан јазол" (Стернберг и Стернберг, 2012). Но, „за разлика од семантичките мрежи, тој не е единствениот јазол што има специфично значење, туку знаењето е претставено во комбинација на различно активирани јазли" (Голдстајн, како цитирано во Стернберг, 2012).

### Модели и теории

Постојат неколку предложени модели или теории кои што го опишуваат начинот на кој ние ги обработуваме информациите. Секој поединец има различна точка на преоптоварување на информации со исто вчитување на информациите, бидејќи поединците имаат различен капацитет на обработка на информациите (Еплер и Менгис, 2004)

#### Тријархиска теорија на интелигенција на Стернберг

Теоријата за интелигенција на Стернберг е составена од три различни компоненти: креативни, аналитички и практични способности (Стернберг и Стернберг, 2012). Креативноста е способност да се имаат нови оригинални идеи, а да се биде аналитичен може да му помогне на човекот да одлучи дали идејата е добра или не. „Практичните способности се користат за имплементирање на идеите и убедување на другите за нивната вредност" (Стернберг и Стернберг, 2012 стр.21) Во центарот на теоријата на Стернберг е сознанието, а со тоа е и обработката на информациите. Во теоријата на Стернберг, тој вели дека обработката на информациите се состои од три различни делови, метакомпоненти, компоненти на изведбата и компоненти за стекнување на знаење (Стернберг и Стернберг, 2012). Овие процеси преминуваат од извршни функции од повисок ред во функции од понизок ред. Метакомпонентите се користат за планирање и проценка на проблемите, додека компонентите за перформанси ги следат наредбите на метакомпонентите, а компонентата за стекнување знаење учи како да се решат проблемите (Стернберг и Стернберг, 2012). Оваа теорија на дело може да се објасни преку работа на уметнички проект. Прво се одлучува за тоа што да се нацрта, потоа се прави план и скица. За време на овој процес се врши истовремено следење на процесот и дали тоа го дава посакуваното достигнување. Сите овие чекори спаѓаат во метакомпонентата обработка, а компонентата за изведба е уметност. Делот за стекнување на знаење е учење или подобрување на вештините за цртање.

#### Модел за обработка на информации: работната меморија

information processing model with sensory memory, working, memory and long-term memory Адаптирано од Аткинсон, РЦ и Шифрин, Р.М. (1968). „Човечка меморија: Предлог систем и неговите контролни процеси".
Обработката на информации е опишана како „науки што се занимаваат со собирање, манипулирање, складирање, добивање и класифицирање на запишани информации". Според моделот на меморија Аткинсон-Шифрин или моделот на повеќе продавници, за информациите да бидат цврсто всадени во меморијата, тие мора да поминат низ три фази на ментална обработка: сетилна меморија, краткорочна меморија и долгорочна меморија.

Пример за ова е моделот на работна меморија. Ова ги вклучува централната извршна власт, фонолошката јамка, епизодниот тампон, визуо-просторната скица, вербални информации, долгорочна меморија и визуелни информации (Стернберг и Стернберг, 2012). Централната извршна власт е како секретар на мозокот. Одлучува на што му треба внимание и како да се одговори. Потоа, централната извршна власт води до три различни подсекции. Првиот е фонолошко складирање, субокална проба и фонолошка јамка. Овие делови работат заедно за да ги разберат зборовите, да ги стават информациите во меморијата и потоа да ја задржат меморијата. Резултатот е чување вербални информации. Следната подсекција е визио-просторна табела за скици што работи за складирање на визуелни слики. Капацитетот на складирање е краток, но доведува до разбирање на визуелните дразби. Конечно, постои епизоден тампон. Овој дел е способен да зема информации и да ги става во долгорочната меморија. Исто така е во состојба да земе информации од фонолошката јамка и визуопросторната подлога за скици, комбинирајќи ги со долгорочна меморија за да направи „унитарна епизодна претстава" (Стернберг и Стернберг, 2012). За да можат овие да функционираат, сетилниот регистар ги презема петте сетила: визуелно, слушно, тактилно, миризливо и вкус. Сите овие се присутни уште од раѓање и се способни да се справат со истовремена обработка (на пример, храна - вкусете ја, мирисајте ја, видете ја). Општо, придобивките од учењето се јавуваат кога постои развиен процес на препознавање на моделот. Сетилниот регистар има голем капацитет и неговиот одговор во однесувањето е многу краток (1–3 секунди). Во рамките на овој модел, сетилната продавница и краткорочната меморија или работната меморија имаат ограничен капацитет. Сензорската продавница е во состојба да чува многу ограничени количини на информации за многу ограничено време. Овој феномен е многу сличен на тоа да имате слика направена со блиц. Неколку кратки моменти откако блицот ќе се исклучи, блицот се чини дека сè уште е таму. Сепак, тоа наскоро го нема и нема начин да се знае дека бил таму (Стернберг и Стернберг, 2012). Краткорочната меморија содржи информации за малку подолги временски периоди, но сепак има ограничен капацитет. Според Линден (2007), „Капацитетот на СПМ првично беше проценет на„ седум плус или минус два "ставки (Милер 1956), што одговара на набудувањето од невропсихолошкото испробување дека просечниот цифрен опсег на здрави возрасни лица е околу седум (Коуан и други 2005 година). Сепак, се покажа дека овие броеви на артикли можат да се задржат само ако се групираат во таканаречени парчиња, користејќи перцептивни или концептуални асоцијации помеѓу поединечни дразби ". Неговото времетраење е од 5-20 секунди пред да биде надвор од умот на субјектот. Ова се случува често со имиња на луѓе со кои неодамна сме се запознале. Слики или информации засновани на значење се зачувани и тука, но тие се распаѓаат без проба или повторување на таквите информации. Од друга страна, долгорочната меморија има потенцијално неограничен капацитет (Стернберг и Штернберг, 2012) и нејзиното времетраење е исто толку добро како неопределено. Иако понекогаш е тешко пристапен, тој опфаќа сè што е научено до овој момент. Некој може да стане заборавен или да се чувствува како информациите да се наоѓаат на врвот на јазикот .

#### Теорија на когнитивен развој

Друг пристап кон разгледувањето на начините на обработка на информациите кај луѓето бил предложен од Жан Пјаже во она што се нарекува *теорија на когнитивниот развој* на *Пјаже* (Преснел, 1999). Пјаже го развил својот модел заснован на развој и раст. Тој идентификувал четири различни фази помеѓу различните возрасни загради кои се одликуваат со видот на информации и со карактеристичен процес на размислување. Четирите фази се: сензомотор (од раѓање до 2 години), предоперативна (2-6 години), конкретни оперативни (6-11 години) и формални оперативни периоди (11 години и постари). За време на сензомоторната фаза, новороденчињата и малите деца се потпираат на своите сетила за обработка на информации на кои реагираат со рефлекси. Во фаза на претходната операција, децата учат преку имитација и остануваат неспособни да го земат гледиштето на другите луѓе. Конкретната оперативна фаза се одликува со развојна способност да се користи логика и да се земат предвид повеќе фактори за решавање на проблем. Последната фаза е формална оперативна, во која преадолесцентите и адолесцентите почнуваат да ги разбираат апстрактните концепти и да развиваат способност да можат да создаваат аргументи и контрааргументи.

Понатаму, адолесценцијата се одликува со низа промени во биолошкото, когнитивното и социјалното подрачје. Во когнитивната област, вреди да се напомене дека префронталниот кортекс на мозокот, како и лимбичкиот систем, претрпуваат важни промени. Префронталниот кортекс е дел од мозокот кој е активен кога се занимава со комплицирани когнитивни активности како што се планирање, генерирање цели и стратегии, интуитивно одлучување и метакогниција (размислување за размислување). Ова е во согласност со последната фаза на официјалното работење на Пјаже (МекЛеод, 2010). Префронталниот кортекс станува комплетен помеѓу адолесценцијата и раната зрелост. Лимбичкиот систем е дел од мозокот кој ја модулира чувствителноста на наградата врз основа на промените во нивото на невротрансмитерите (на пр. Допамин) и емоциите.

На кратко, когнитивните способности варираат во зависност од нашиот развој и фазите во животот. Во фазата на возрасни поспособни сме да бидеме подобри планери, да ги процесираме и разбереме апстрактните концепти и да ги процениме ризиците и придобивките посоодветно отколку што би можел адолесцентот или детето.

Во компјутерите, **обработката на информациите** широко се однесува на употреба на алгоритми за трансформација на податоците - дефинирачката активност на компјутерите; широка компјутерска професионална организација е позната како Меѓународна федерација за обработка на информации ( IFIP ). Во суштина е синоним за поимите обработка на податоци или пресметка, иако со поопшта конотација.

Поврзано
--------

* Инженерство на информации
* Систем за обработка на информации
* Обработка на компјутерски податоци
* Технологија за обработка на информации и стареење

Наводи
------

1. ↑  „Definition of information processing". *The Free Dictionary*. Princeton University. 2012. Посетено на July 26, 2016.
2. ↑  Atkinson, R.C.; Shiffrin, R.M. (1968). „Human memory: A proposed system and its control processes". *The Psychology of Learning and Motivation*. New York: Academic Press. стр. 89–195.
3. ↑  Illingworth, Valerie (11 December 1997). *Dictionary of Computing*. Oxford Paperback Reference (4. изд.). Oxford University Press. стр. 241. ISBN 9780192800466.
4. ↑  Anthony Ralston (2000). *Encyclopedia of computer science*. Nature Pub. Group. ISBN 978-1-56159-248-7.

* Еплер, МJ, Менгис, Ј. 2004 година. Концептот на преоптоварување на информации : Преглед на литературата од организацијата Наука, сметководство, маркетинг, МИС и сродни дисциплини 325–344.

Библиографија
-------------

* Denning, P. J. & Bell, T. (2012). "The Information Paradox. American Scientist". Vol. 100 no. 6. pp. 470–477. doi:10.1511/2012.99.470. Cite magazine requires |magazine= (help)
* Horst, Steven (Spring 2011). "The Computational Theory of Mind". In Edward N. Zalta (ed.). The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Spring 2011 ed.).
* Lehrl, S.; Fischer, B. (1990). „A Basic Information Psychological Parameter (BIP) for the Reconstruction of Concepts of Intelligence". *European Journal of Personality*. **4** (4): 259–286. doi:10.1002/per.2410040402.
* Linden, D. E. (2007). „The working memory networks of the human brain". *The Neuroscientist*. **13** (3): 257–269. doi:10.1177/1073858406298480. PMID 17519368.
* McGonigle, D.; Mastrian, K. (2011). *Introduction to information, information science, and information systems* (PDF) (2. изд.). Jones & Bartlett. стр. 22.
* McLeod, S. A. (2010). „Formal operational stage".
* Nake, F. (1974). *Ästhetik als Informationsverarbeitung* [*Aesthetics as information processing*] (германски). Springer. ISBN 978-3-211-81216-7. ISBN 978-3-211-81216-7
* Presnell, F. (1999). „Jean Piaget". Архивирано од изворникот на 2017-10-28. Посетено на 2020-12-06.
* Shannon, C.; Weaver, W. (1963). *The mathematical theory of communication*. Urbana, IL: University of Illinois Press.
* Steinberg, L. (2010). *Adolescence* (9. изд.). New York, NY: McGraw Hill.
* Sternberg, R. J.; Sternberg, K. (2012). *Cognitive psychology* (6. изд.). Belmont, California: Wadsworth. стр. 21, 193–205, 212–213.