|  |
| --- |
|  **Света Петка** |
|  |
| 
Царските двери од 1642 г. |
| **македонска православна црква** |
| **Епархија** | Преспанско-пелагониска |
| **Архијерејско намесништво** | Битолско |
| **Парохија** | Буковска |
| Местоположба |
|  |
| **Координати** | 41°58′58.9″N 21°18′42.1″E﻿ / ﻿41.983028° СГШ; 21.311694° ИГД﻿ / 41.983028; 21.311694Координати: 41°58′58.9″N 21°18′42.1″E﻿ / ﻿41.983028° СГШ; 21.311694° ИГД﻿ / 41.983028; 21.311694 |
| **Место** | Орехово |
|  **Општина** | Битола |
|  **Држава** | Македонија |
| Општи податоци |
| **Покровител** | Света Петка |
|  **Завршено** | 1861 |
| Архитектонски опис |
|  **Архит. тип** | трикорабен |
| **Стил** | преродбенички |
|

**Св. Петка** — црква во битолското село Орехово, претставник на Македонската преродба. Му припаѓа на Битолското архијерејско намесништво во Преспанско-пелагониската епархија на МПЦ - ОА.

Историја
--------

Црквата е изградена во 1861 година, како што може да се прочита на ктиторскиот натпис. Храмот е обновен по Првата светска војна со средства на ореовци иселени во странство. Во 1926 г. е изградена камбанаријата северозападно од црквата. Храмот повторно е обновен во 2000 г.

Архитектура
-----------

Храмот претставува трикорабна градба со седумстрана апсида на исток и приграден трем од север. Влезот во наосот е од северната страна, а од истата страна има и влез во припратата. Од јужната страна има врата низ која верниците оделе на гробиштата. Внатрешноста на црквата е поделена на три кораба со два реда од по пет столба. Целата внатрешност на наосот е насликана со добар живопис. Над северниот влез од внатрешната страна има долг зографски натпис на кој се споменува Константин Зограф од населичкото село Селица и годината 1861. Овие негови фрески се меѓу најдобрите во Битолско и пошироката околина од средината на XIX век. Богатата програма е исполнета врз ѕидовите со големо внимание и врз основа на добри богословски познавања. Во првото подрачје са одделни светци претставени во полн раст или допојасно. Во погорните подрачја се сцените од Стариот и Новиот завет, животот, чудата и страданијата на Исус Христос и фрески вдахновени од Богородичниот Акатист.

Во храмот, освен иконите од средината на XIX век, има и мала но вредна збирка икони од втората четвртина на XVII век. Исклучително вредни се и царските двери. На нивното северно крило има црковнословенски натпис кој точно ги датира во 1642 г. ова крило подоцна е пренесено во црквата „Св. Димитриј" во Битола. Во 2011 г. во западниот на иконостасот Ристо Палигора го открил и јужното крило. Ова јужно крило се чува во црквата. Натписот гласи:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | Помені Г[оспод]и ереіа попу Петк[о] и настоінико, и Ангел и в[с]е сесабору ΖΡΗ | "|

Иконите од XVII век и царските двери веројатно се дело на мајстори од Линотопската школа.

Слики
-----

* Ктиторскиот натписКтиторскиот натпис
* Икона на Богородица со Христос, 1644 г.Икона на Богородица со Христос, 1644 г.
* Детаљ од царските двериДетаљ од царските двери

Поврзано
--------

* Буковска парохија
* Битолско архијерејско намесништво

Наводи
------

1. 1 2  Палигора, Ристо (2013). *Неколку царски двери од ХVІ и ХVІІ век во регионите на Пелагониjа и Преспа, во: Прилози ХLІV 1-2, посветени на академик Цветан Грозданов по повод 50 години научноистражувачка деjност. Зборник на трудови од научниот собир одржан на 4 октомври 2012 година во Охрид*. Скопje. стр. 157.
2. ↑  „Горно Орехово". Мој роден крај. Архивирано од изворникот на 2022-01-01. Посетено на 29 јули 2018.
3. ↑  Палигора, Ристо (декември 2011). *Студија за поврзување и промоција на манастирскиот туризам на Баба Планина* (PDF). Битола: Центар за развој на Пелагонискиот плански регион. стр. 36. Архивирано од изворникот (PDF) на 2013-12-28. Посетено на 2022-01-01.
4. 1 2  Палигора, Ристо (2013). *Неколку царски двери од ХVІ и ХVІІ век во регионите на Пелагониjа и Преспа, во: Прилози ХLІV 1-2, посветени на академик Цветан Грозданов по повод 50 години научноистражувачка деjност. Зборник на трудови од научниот собир одржан на 4 октомври 2012 година во Охрид*. Скопje. стр. 158.
5. ↑  Палигора, Ристо (2013). *Неколку царски двери од ХVІ и ХVІІ век во регионите на Пелагониjа и Преспа, во: Прилози ХLІV 1-2, посветени на академик Цветан Грозданов по повод 50 години научноистражувачка деjност. Зборник на трудови од научниот собир одржан на 4 октомври 2012 година во Охрид*. Скопje. стр. 163–164.

Надворешни врски
----------------

* Црква „Св. Петка" - Орехово на Ризницата ?