recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Правото на народите за **самоопределување** е императивен правен принцип во современото меѓународно право (кое се сметa за правилото и нормата од типот *jus cogens*)

Концептот за првпат бил развиен развиен уште пред времето на Француска Буржоаска револуција, односно во 1860-те, и потоа се проширил брзо. За време и по Првата светска војна принципот бил поттикнат од страна на Владимир Ленин и американскиот претседател Вудро Вилсон. Откако ги објавил своите Четиринаесет точки на 8 јануари 1918 година, на 11 февруари 1918 година, Вилсон изјавил: „Националните аспирации мора да се почитуваат; луѓето сега можат да бидат доминирани и управувани само со нивна согласност. 'Самоопределувањето' не е само ништожна фраза, туку императивен принцип на дејствување и императивна правна норма."

Принципот на *самоопределување* е правно содржан во ставот 2. од членот 1. и членот 55. на Повелбата на Организацијата на Обединетите Нации. Покрај во Повелбата на ООН истиот принцип како највисоката задолжителна правна норма е содржан и во двата основнои Пакта на ОН за човековите права. Во Пактот за граѓански и политички права во членот 1. во ставот 1. се вели: „Сите народи имаат право на самоопределување. Врз основа на ова право, секој народ слободно го одредува своето политичко уредување и слободно го остарува својот економски, социјален и културен развој."  Истата формилација наогаме и во Пактот за економски, социјални и културни права, во членот 1, став 1. Од ова формилација забешежуваме дека правото на *самоопределување* како највисока *jus cogens* норма се однесува и на народите и на државите, кои се суверени мегународно-правни субјекти

Надворешни врски
----------------

* УНИВЕРЗАЛНА ДЕКЛАРАЦИЈА ЗА ПРАВАТА НА ЧОВЕКОТ, ООН, 1948.
* Declaration of Principles of International Cultural Co-operation, UNESCO(1966)

Наводи
------

1. ↑  Овие норми се највисоки ("перемторни")правни норми и сите други позитивни или пишани (диспозитивни) правила и норми им се подредени и во случај на судир ништовни. *Jus cogens* норми потекнуваат од основните обичајните норми кои имаат императивен каратер, како што е пр. *правната еднаквост* или пр. во меѓународно право нормата *суверена еднаквост*, принцип кодифициран во членот 2. од Повелбата на ООН.
2. 1 2  Jörg Fisch (9 December 2015). *A History of the Self-Determination of Peoples: The Domestication of an Illusion*. Cambridge University Press. стр. 118. ISBN 978-1-107-03796-0.
3. 1 2
4. ↑  „President Wilson's Address to Congress, Analyzing German and Austrian Peace Utterances (Delivered to Congress in Joint Session on February 11, 1918)". *gwpda.org*. February 11, 1918. Посетено на September 5, 2014.
5. ↑  UN Charter, Article 1.
6. ↑  UN Charter, Article 55.
7. ↑  International Covenant on Civil and Political Rights, Article 1.
8. ↑  International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights, Article 1.
9. ↑  Види чл. 1: "All peoples have the right of self-determination. By virtue of that right they freely determine their political status and freely pursue their economic, social and cultural development"
10. ↑  Види пр. И. Јанев, Теорија за држава и право, Čigoja-Štampa. Белград. 2020
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 870 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **870** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 870 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 863 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **863** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 863 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
**Самракот на идолите - Како се филозофира со чекан** -Фридрих Ниче
**Самракот на идолите - Како се филозофира со чекан** (германски: *Götzen-Dämmerung, oder Wie man mit dem Hammer philosophiert*) - книга на германскиот философ Фридрих Ниче од 1888 година.

Содржина
--------

Осврт кон делото
----------------

Ова дело, Ниче го опишува како „ведро и кобно во тонот, демон кој се смее", а било напишано во толку мал број денови, што тој се срами да каже. Сепак, тој вели дека оваа книга е исклучок меѓу книгите, зашто од неа нема ништо побогато со супстанција. Притоа, непосредно по завршувањето на ова дело, Ниче се зафатил со задачата за преодредување на вредностите. Предговорот го напишал на 3. септември 1888 година, а попладнето на 21. септември пристингал во Торино, каде веднаш започнал да работи на последната четвртина од делото, кое го завршил на 30. септември, по што отишол да се одмори на брегот на реката По. истиот ден го напишал предговорот за „Самракот на боговите".

Наводи
------

1. ↑  Фридрих Ниче, *Ecce Homo (Ево човека) – Како постајеш, шта си*. Сарајево: Издање И. Ђ. Ђурђевића, 1918, стр. 138-140.
Хемоглобин
**Средна клеточна концентрација на хемоглобин** (**MCHC**, од англиски: *Mean corpuscular hemoglobin concentration*) е мерка за просечната концентрација на хемоглобин во даден волумен на еритроцити.

Се пресемтува со делење на концентрацијата на хемоглобин со хематокритот. Референтниот опсег се движи помеѓу 32 до 36 g/dL (320 до 360g/L), или помеѓу 4.81 и 5.58 mmol/L. Тоа значи дека се пресметува како масена или како моларна концентрација.

Интерпретација
--------------

MCHC е ниска во случаи на намалена синтеза на хемоглобин, на пр. кај сидеропенична анемија. Во спротивно, при макроцитна анемија MCHC може да биде и нормална или само малку намалена, бидејќи големите еритроцити може да содржат повеќе хемоглобин и се добива концентрација приближно на онаа на нормалните клетки. MCHC може да биде зголемена при тешка, пролонгирана дехидратација. Во зависност од тоа, разликуваме нормохромна (MCHC во оптимален опсег) и хипохромна анемија (намалена MCHC).

Поврзано
--------

* Среден клеточен волумен

Наводи
------

1. ↑  *MedlinePlus Encyclopedia* RBC indices
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 864 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **864** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 864 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
Поглед кон споменикот
**Доситеј** претставува бронзена скулптура на првиот Архиепископ на возобновената Македонска православна црква, г.г. Доситеј. Споменикот се наоѓа на платото пред соборниот храм „Св. Климент Охридски" во Скопје и е подигнат по повод 40 години од возобнувањето на Македонската православна црква. Споменикот свечено бил откриен на 8 декември 2007 година, веднаш по утринската литургија на која учествувале сите владици на МПЦ. Споменикот е дело на академикот Томе Серафимовски, а бил донација на тогашниот скопски градоначалник Трифун Костовски.

Наводи
------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Споменик на г.г. Доситеј (Скопје)" на Ризницата ? |

1. ↑  „Орден за Кирил, споменик за Доситеј". Вечер. 8 декември 2007. Посетено на 2011-08-03.
2. ↑  „Споменик на архиепископ Доситеј". Дневник. 6 декември 2007. Посетено на 2011-08-03.

Надворешни врски
----------------

* Откриен и осветен споменик на архиепископот Доситеј, првиот поглавар на МПЦ - Идивиди

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија споменик во Македонија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 852 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **852** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 852 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
Тера сигилата од Констанца
**Самоска керамика** или **Источна Б сигилата** е вид на староримска керамика со црвена обвивка.

Некои антички писатели честопати садовите со црвена обвивка ги нарекувале »Самоско«. Повеќето научници сметаат дека на исток се произведувал еден вид на керамика со црвен премаз во непознати центри, од кои се петпоставува дека еден бил кај Пријен. Производството траело во текот на 2 век. Садовите се извезувале во Италија под името »Самоско«.

Во почетокот оваа керамика била во црна боја, додека подоцна добила црвена обвивка. Се дели на А група и Б група. Во првата група се поквалитетни садови, од фино прочистена земја, со боја на цимет или темноцрвена, обвивката е нанесена во два слоја и е во портокалова боја.
Формите се различни, но отсуствуваат садови со релјеф.

Помладата керамика не е тврдо печена, има поедноставна форма и посветли бои.

Датирањето не е сигурно.

Самоска керамика е откриена готово во цела Грција, особено на Самос, потоа во Сирија јужна Русија, Палестина, Помпеја и Херкуланум.

Поврзано
--------

* Тера сигилата
* Пергамска керамика
* Чандарли керамика

Наводи
------

1. ↑  Александрина Цермановић Кузмановић, Римска керамика, Београд, 1981.

Надворешни врски
----------------

* База Римске керамике
Карта на островите Чук.
**Фефан** е остров и општина во сојузната држава Чук во Микронезија. Островот е трет најголем во лагуната Трук. Островот има површина од 13.2 км2 и население од 3,000 жители според пописот од 1980. Северниот дел од островот е ридски и највисоката точка има 298 метри надморска височина.

Поврзано
--------

* Микронезија
* Чук

Надворешни врски
----------------

* Острови во Микронезија Архивирано на 19 јануари 2021 г.

Координати: 07°20.41′N 151°50.31′E﻿ / ﻿7.34017° СГШ; 151.83850° ИГД﻿ / 7.34017; 151.83850

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија СД Микронезија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 891 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **891** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 891 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

* Русија - цар Александар III
* Германија - кајзер Вилхелм II
* Бугарија - кнез Фердинанд I (1887 — 1918)
* Грција - крал Георгиос I

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
Порцеланско касе-прасе
**Светскиот ден на штедењето** е воведен на 31 октомври 1924 г. во текот на Првиот меѓународен конгрес на штедилниците (Светско душтво на штедилници) во Милано, Италија. На последниот ден од конгресот, проф. Равица го прогласил тој ден за меѓународен ден на штедењето.

Идејата наишла на одобрение од 29 земји кои сакале да ја потсетат светската јавност на штедење, и важноста на штедењето за економијата и поединецот. Празникот се одбележува 31 октомври, освен во земјите кајшто тој ден е државен празник. На тој ден банките се отворени, за граѓаните да можат да внесат средства на својата штедна сметка.

Покрај горенаведеното, во Република Македонија синдикатот на финансиските организации доделува награди и пофалници за најдобрите работници од оваа дејност.

Занимливости
------------

* Денес многумина во западните земји забораваат на овој празник, бидејќи истиот ден се слави и Ноќта на вештерките.
* Во Германија празникот се одбележува на последниот работен ден пред 31 октомври, бидејќи во некои покраини тој ден се слави како (Ден на реформацијата).

Наводи
------

1. ↑  „Банкарите го одбележаа Меѓународниот ден на штедењето". Влада на РМ. Посетено на 15 октомври 2010. (македонски)
Градоначалникот Заев дава говор по повод откривањето на споменикот.
**Споменикот на загинатите во Шумскиот пожар над Струмица од 2012 година** е споменик кој се наоѓа на главниот булевар „Маршал Тито" во строгиот центар на Струмица, Македонија. Тој е посветен на четворица струмичани кои загинале во Шумскиот пожар над Струмица кој се случил во месец јули 2012 година.

Позадина
--------

На 23 јули 2012 година избувнал шумски пожар на планината Еленица која се наоѓа над градот Струмица. Во борба со пожарот истиот ден со тешки изгореници се здобиле 18 лица, меѓу кои Блажо Стојков, Пено Стојанов, Мите Ѓоргиев и Војо Гркљанов кои подлегнале на повредите. Локалната власт уште на почетокот се ангажирала за памет на загинатите, при што во среда, 25 јули 2012 година во Општина Струмица бил прогласен ден на жалоста.

По неполн месец од кобниот ден за четирите жртви на пожарот, во Струмица пристигнал Григориј Потоцки, светски номиниран вајар и сликар од Русија и автор на споменикот Македонија. Тој се сретнал со тогашниот градоначалник Зоран Заев каде што по претходно барање на градоначалникот ја претставил финалната идеја за изглед на споменик за загинатите во пожарот.

Симболика
---------

Споменикот се заснова на христијанската и народната традиција. Главното својство на споменикот се четири птици кои ги симболизираат душите на четворицата загинати во пожарот. Според Потоцки темелите на споменикот се јазиците на огнот како рака која вреска и од пламенот нагоре полетуваат четирите птици. Нозете на птиците стануваат сè потенки, се издолжуваат и птиците полетуваат во небото како четири крста.

Поврзано
--------

* Шумски пожар над Струмица (2012)

Наводи
------

1. ↑  „Голем шумски пожар гори над Струмица". *Weather 4 All*. 23 јули 2012. Посетено на 4 јануари 2018.
2. ↑  „Четврта жртва од пожарот во Струмичко". *24 Вести*. 5 август 2012. Посетено на 4 јануари 2018.
3. ↑  „Службен гласник на Општина Струмица" (PDF). 25 јули 2012. Посетено на 3 јануари 2018.
4. ↑  „Потоцки ќе го работи споменикот на жртвите во пожарот кај Струмица". *Денешен*. 15 август 2012. Посетено на 4 јануари 2018.[*мртва врска*]
5. ↑  „Во Струмица ќе се гради споменик за четирите жртви од пожарот". *Фама*. 13 август 2012. Архивирано од изворникот на 2016-09-29. Посетено на 4 јануари 2018.
6. ↑  „Незаборав за 4-те трагично загинати струмичани". *А1он*. 13 август 2012. Посетено на 5 јануари 2018.[*мртва врска*]

Надворешни врски
----------------

* Споменик за жртвите во пожарот кај Струмица
Опис на фетиш во Јужна Африка од страна на Лондонското мисионерско општество, околу 1900
**Фетишизам** е потпирање на некој предмет или дел од телото како стимул за сексуално надразнување и задоволување. Многу фетиши се продолжетоци на човековото тело, како предмети од облека или чевли. Други чести примероци се карактеризирани со материјали како што се гума, пластика или кожа. Фетишните објекти се изменливи според значењето за личноста. Во некои случаи тие едноставно служат за да го засилат сексуалното возбудување што се постигнува на вообичаен начин (т.е. барање партнерот да облече посебна облека).

Етиологија
----------

Причините за фетишизамот не се целосно изјаснети. Некои од теориите се дека се развива од искуства во раното детство, при што некој објект е бил сврзан со силна форма на сексуално возбудување или задоволство.
Други теории се дека причината не е во раното детство, туку во касното детство и адолесценцијата и е сврзано со мастурбацијата. Проучувањата покажале дека обично фетишистите имале слабо развиени социјални способности, прилично се изолирани во нивните животи и имаат намален капацитет за воспоставување на интимност.

### Раните теории на Фројд

Фројд во 1887 година сексуалните фетиши ги опишува како резултат од психотраума во детството со однос кон стравот од кастрација. Според оваа теорија, едно момче, љубопитно да го види пенисот на својата мајка, го променува својот поглед во ужас, кога открива, дека мајка му нема пенис. Неодушевениот предмет, врс којшто паѓа вниманието на момчето, кога го тргнува погледот, станува фетиш. Подоцна во животот фетишот е неопходен, за да може мажот да постигне оргазам. Според овие сфаќања мажите се способни да имаат сексуални фетиши, а жените не се – нешто што ја прави оваа теорија слаба. Ова е предмет на спор за феминистите при анализа на работите на Фројд. Тие тврдат дека се набљудува фетишизам и кај жените, и токму ова ја прави оваа теорија непостојана. Дури овие недостатоци да ја прават оваа теорија неприфатлива во наше време, таа била прифатена сериозно во времето кога била создадена.

Симптоми и манифестација
------------------------

Лицето се привлекува сексуално од објекти, ситуации или делови од тело, коишто во суштина не се сврзани со сексуалноста. На пример: Лицето се возбудува сексуално од облеката на друго лице, од неговите стапала, од неговите чевли, чантата, чорапите и слично. Фетишистите можат да ги убедуваат партнерите да ги користат објектите, да облекуваат посебна облека или чевли. Фетишистите можат да се возбудуваат од самата форма на објектот, како и од материјалот од којшто е изработен објектот, така и од неговиот мирис, на пример мирисот на стапалата или на косата.
Честопати фетишистот и ги краде предметите од сопственикот за да мастурбира со нив.

Извор
-----

* Портал за мозокот Архивирано на 5 декември 2020 г.
Споменик на Президиумот на АСНОМ.
**Споменик на Президиумот на** **АСНОМ** — споменик во Паркот на жените борци во Скопје посветен на учесниците на Првото заседание на АСНОМ, одржано на 2 август 1944 година во манастирот Св. Прохор Пчињски. Подигнат е на 13 март 2012 година. како дел од проектот „ Скопје 2014". Автор на споменикот е вајарот Слободан Милошевски.

Историска позадина
------------------

Првото заседание на АСНОМ се одржало на 2 август 1944 година во манастирот Св. Прохор Пчињски. На седницата биле усвоени обележјата со кои АСНОМ бил прогласен за врховен законодавен и извршен претставнички орган и највисок орган на државната власт во демократска Македонија, се вовел македонскиот јазик за службен јазик во македонската држава, Илиндан бил прогласен за национален и државен празник во македонската држава, биле прифатени одлуките на Второто заседание на АВНОЈ и ја одобри работата на ГШ на НОВ и вооружените сили на Македонија. На крајот на седницата бил избран Президиумот (Претседателството) на АСНОМ. Претседателството се состоело од претседател, двајца потпретседатели, двајца секретари и 17 члена. Основањето и работењето на АСНОМ го одбележало конституирањето на првата македонска држава со сите признати права на нејзините граѓани, донесени на нејзините заседанија. АСНОМ на третото заседание прерасна во Народно собрание на Македонија.

Членови на Президиумот на АСНОМ биле Методија Андонов-Ченто (претседател), Панко Брашнаров и Емануел ЧуЧков (потпретседатели), Љупчо Арсов и Владимир Полежиноски (секретари), Венко Марковски, Цветко Узуновски, Благоја Фотев, Михајло Апостолски Страхил Гигов, Петре Пирузе, Кирил Петрушев, Јован Горгов, Епоминонда поп Андонов, Камбер Хасан, Ацо Петровски, Младен Георгиев и Лилјана Чаловска.

Опис на споменикот
------------------

Композицијата на споменикот се состои од 10 бронзени скулптури на делегатите на седницата, од кои три седат (висина 3,2 м) и 7 стојат (4 м). Панко Брашнаров (зад подиумот), Кирил Петрушев и Емануел ЧуЧков (се ракуваат), Тихомир Милошевски, Тодор Стојанов, Киро Глигоров и Веселинка Малинска стојат, додека Бане Андрејев, Методија Андонов-Ченто и Михајло Апостолски седат.

Скулптурите се поставени на правоаголен постамент, висок 1,9 m, обложен со мермер и со 10 бронзени релјефи. На релјефите се прикажани мотивите на собирот на делегатите за Првата седница и сцените од седницата.

Трошоците за изработка на споменикот биле 1,9 милиони евра.

Галерија
--------

* Детаљ од споменикот: Апостолски и Ченто се во преден план, а потоа Милошевски и Стојанов Детаљ од споменикот: Апостолски и Ченто се во преден план, а потоа Милошевски и Стојанов
* Бане Андрејев Бане Андрејев
* Панко Брашнаров Панко Брашнаров
* Манастирот Св. Прохор Пчињски Манастирот Св. Прохор Пчињски
* делегати од седницата делегати од седницата
* АСНОМ 1944 г АСНОМ 1944 г

Наводи
------

Поврзано
--------

* Антифашистичко собрание на народното ослободување на Македонија
* Список на споменици од НОБ во Македонија
* Скопје 2014

Надворешни врски
----------------

* ФОТО: Првото заседание на АСНОМ си го доби своето место во „Жена борец"
* Неговата скулптура му се допадна на Глигоров[*мртва врска*]
**Езерото Фехер** е езеро во Унгарија. Се вика Фехер (Бела), бидејќи е бело. Езерото е дел од националниот парк Кискунсаг, а се наоѓа северно од градот Сегед. Зафаќа површина од 14 квадратни километри. Езерото Фехер е најголемото солено езеро во Унгарија. Тоа е внимателно заштитено, бидејќи е дом на 280 видови птици и поради неговата античка флора. Областа е важна точка во миграцијата на европските птици и служи како место за одмор и хранење за нив. Во текот на миграционата сезона, на езерото Фехер може да се видат јата жерави, диви гуски и некои видови на патка берија.

Езерото било официјално споменато за првпат во 1075 година. Реката Тиса редовно ја преплавувала областа до почетокот на 19 век. Езерото еднаш припаѓало на типични солени езера од Панонската Низина. Вообичаената придобивка од овие плитки солени езера е што нивната вода е заматена од колоидалните соли на вар и и сиво-белиот карбонски варовник се акумулира на дното од езерото. Кога дното ќе се исуши, како што тоа го прави често, солта „цвета" на дното.

Наводи
------

* А Сегед Портал циклу Архивирано на 17 јуни 2004 г.
* Kiskunsági Nemzeti Park
* Google
**Светски куп** **во биатлон** ― серија од трки во биатлон од врвен ранг во тек на зимската сезона во организација на Меѓународниот биатлонски сојуз. Во машка конкуренција се одржува од сезоната 1977–78, а во женска конкуренција од 1982–83. До сезоната 1986–87 натпреварувањата во женска конкуренција биле наречени Европски куп, иако учеството на тој куп не било ограничено само на натпреварувачи од Европа.

Натпреварување и формат
-----------------------

 Кристални глобуси за сезоните 2009/2010 и 2007/2008 година.
Сезоната на Светскиот куп трае од ноември (или декември) до крајот на март, а трките се одржуваат еднаш неделно во различни скијачки центри, со исклучок на некои празници и неколку недели пред големи првенства во сезоната (Светски првенства или Зимски олимписки игри). Сезоната се состои од девет до десет натпреварувања, а настаните се одржуваат од среда/четврток до недела. Штафетните натпревари се одржуваат четири до шест пати во една сезона. Како настани на Светскиот куп се сметаат и Светските првенства, и до неодамна Зимските олимписки игри (последни олимписки игри кои влегувале во склоп на Светскиот куп биле Зимските олимписки игри во 2010; од Зимските олимписки игри во 2014 на натпреварувачите во Светскиот куп повеќе не им се доделуваат поени за нивните трки на олимписките игри).

На спортистот со најмногу севкупно освоени поени (т.е. вкупен резултат од сите дисциплини) во сезоната од Светскиот куп му се доделува трофејот Голем кристален глобус. Мал кристален глобус се доделува за прво место во одделна дисциплина во сезоната. Оттука, можно е еден спортист да ги освои и Големиот и Малиот кристален глобус во иста сезона од Светскиот куп. 

За секоја трка, за прво место се доделуваат 60 поени, за второ место – 54 поени, трето место – 48 поени, четврто место – 43 поени, 5-то место – 40 поени, 6-то место – 38 поени, 7-мо – 36 поени, 8-мо – 34 поени, 9. – 32 поени, 10. – 31 поен, а потоа за секое наредно место бројот на освоени поени линеарно опаѓа, така што еден поен се доделува за 40то место. 

| Место | Земја | Злато | Сребро | Бронза | Вкупно |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Норвешка | 14 | 17 | 10 | 41 |
| 2 |  Франција | 13 | 2 | 6 | 21 |
| 3 | *Источна Германија* | 9 | 4 | 4 | 17 |
| 4 |  Германија | 3 | 5 | 9 | 17 |
| 5 | *СССР СССР* | 2 | 3 | 3 | 8 |
| 6 | *Западна Германија* | 2 | 3 | 1 | 6 |
| 7 |  Русија | 1 | 6 | 4 | 11 |
| 8 |  Шведска | 1 | 1 | 1 | 3 |
| 9 |  Италија | 0 | 1 | 4 | 5 |
| 10 |  Австрија | 0 | 1 | 1 | 2 |
| 11 |  Белорусија | 0 | 1 | 0 | 1 |
|  Полска | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 13 | *Чешка Чехословачка* | 0 | 0 | 1 | 1 |
|  Словенија | 0 | 0 | 1 | 1 |
| Вкупно | 45 | 45 | 45 | 135 |

Поврзано
--------

* Светско првенство во биатлон
* Биатлон на зимските олимписки игри
* Светски куп во алпско скијање

Наводи
------

1. ↑  „World Cup Biathlon Victories: How Many for Ole?". *International Biathlon Union*. 3 December 2015. Архивирано од изворникот на 8 December 2015. Посетено на 15 March 2016.
2. ↑  Nordvall, Michael (2017). *Two Skis and a Rifle: An Introduction to Biathlon*.

Надворешни врски
----------------

* Веб-страница на IBU
* IBU Datacenter
Женски фес со перчинчиња од Народниот музеј во Крушевац
**Фес** (турски: *fes*, арапски: طربوش) – капа во форма на пресечен конус, црвена, обично со црн пискул закачен на средината од врвот, карактеристична за Турците.

Потекло на поимот
-----------------

Фесот го добил името по градот Фес, престолнина на Кралството Мароко до 1927 година.

Распространетост
----------------

Фесовите се распространети во исламскиот свет, најмногу во последниот век од историјата на Османлиското Царство. Во текот на 1826 година, османлискиот султан Махмуд II, по ликвидирањето на јаничарскиот корпус, со ферман наредува сите чиновници и наемни војници задолжително да носат фесови. Во 1925 година, турскиот претседател Мустафа Кемал Ататурк го забранува носењето фесови.

Наводи
------

1. ↑  „Фес" — Дигитален речник на македонскиот јазик

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh96008836
* GND: 7632549-0

 |

 |
**Столбовите на небото** (англиски: *Pillars of the Sky*) - американски филм од 1956 година, во режија на Џорџ Маршал (George Marshall), според сценариото на Сем Ролф (Sam Rolfe), засновано врз романот на Хек Ален (Hecka Allena). Главните улоги ги толкуваат: Џеф Чендлер (Jeff Chandler), Дороти Мелоун (Dorothy Malone), Ворд Бонд (Ward Bond) и Кит Андес (Keith Andes), а во една епизодна улога се појавува и Ли Марвин (Lee Marvin).

Синопсис
--------

Дејствието на филмот се одвива во Орегон, во 1868 година. По прифаќањето на христијанството, индијанските племиња живеат мирен живот, најмногу благодарение на мисионерот Џосеф Холден (го игра Бонд). Меѓутоа, откако се најавува изградба на железничка пруга низ индијанската територија, главатарот Камијакан отворено го изразува своето незадоволство, а наредникот Емет Бел (го игра Чендлер) доаѓа со задача да го сочува мирот меѓу Индијанците и доселениците...

Наводи
------

1. ↑  HRT, Stupovi neba, američki film (пристапено на 1.12.2019)
2. ↑  HRT, Stupovi neba, američki film (пристапено на 1.12.2019)
Столовски Рид is located in Република МакедонијаСтоловски Рид**Столовски Рид****Столовски Рид** (Република Македонија)
**Столовски Рид** — рид во Македонија, со следниве географски координати: географска ширина од 41o 12' 34'', географска должина од 21o 51' 22''.

На ридот е сместено археолошкото наоѓалиште Сињак, кое сведочи за населеноста на ридот во доцната антика.

Наводи
------

1. ↑  Грозданов, Цветан; Коцо, Димче; и др. (1996). *Археолошка карта на Република Македонија. Т. 2*. Скопје: МАНУ. стр. 291. ISBN 9989-649-28-6.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија рид во Македонија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
Ферментацијата се користи за генерирање на белковината хем кој се наоѓа во *Impossible Burger*.
**Анаеробното дишење** за голем број организми претставува единствен катаболички процес во кој се ослободува енергија. Тоа што при анаеробното дишење не се ослободува целата енергија, туку само дел од неа, претставува основна причини што анаеробните организми трошат *поголемо количество органски материи*. Ослободената енергија со анаеробното дишење е околу 30 пати помала од количеството на енергија ослободена при аеробното дишење. Во природата постојат микроорганизми кои живеат во услови на кислороден дефицит. Такви се: квасочните габи - квасци, млечно-киселите бактерии и оцетнокиселите бактерии. Тие на различен начин ја разградуваат пирогроздовата киселина, поради што се добиваат и различни крајни производи на дишењето, какви што се: етил алкохол, млечна киселина и други материи.
Ослободувањето на енергијата на овој начин се нарекува **ферментација** или **вриење**.

Ферментација на вино
--------------------

Ферментацијата е процес преку кој шекерот во грозјето се претвора во алкохол. Се одвива со помош на квасните габички кои ги има во разни форми. Ферментацијата се дели на два дела на **бурна** и **тивка**. Бурната трае околу 3-5 дена или 4 до 7 дена зависно од температурата (ако е на поладно и повеќе ако е топло помалку). Исто така, и почетокот на ферментацијата е зависен од температурата(ако е ладно времето почнува после 4 и повеќе дена ако е топло почнува за еден ден. Најдобра температура за првата ферментација е околу 25 до 28 С°. Тогаш ферментацијата почнува за 2 до 3 дена. За тоа време се внимава комините да бидат облиени со вино што се постигнува со секојдневно налегање на комините.

Бурната ферментација се врши со присуство на кислород и во тоа време квасните габички се размножуваат во огромен број. По бурната ферментација, младото вино се оделува од лупките и семките и се преточува во чисти садови со што почнува втората (тивка) ферментација.
за време на втората ферментација квасните габички се изолирани од кислородот и го користат шеќерот за да преживеат при што го претвораат во алкохол. За време на втората ферментација се врши преточувања на виното. Првото преточување се врши за време од 2 до 3 недели а второто некаде во јануари или февруари.

Пожелно е виното да се сулфурира со винобран и при преточувањето (10 грама на 100 литри вино, а доколку грозјето било недозреано или скапано се употребува поглоема доза но не повеќе од 25 грама на 100 литри).

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85047829
* GND: 4129537-7
* BNF: cb119679279 (податоци)
* NDL: 00562847
* NKC: ph135618
* BNE: XX525559

 |

 |
Симеон Столпник на столб.
**Столпник** или **стилит** (грчки: ) — вид на аскет кој, во раните христијански денови на Византиското Царство, живеел на столб (столп на старословенски, stylos на грчки) и проповедал, постел и се молел. Овие аскети верувале дека умртвувањето на нивните тела ќе донесе спас за нивните души.

Животот на столпниците
----------------------

Подвигот на столпниците се состоел во живеење на столб или на врвот на карпа, без разлика на климатските услови, што често го отежнувало овој начин на подвигување (дожд, ветер, ниски или високи температури). Византиската провинција Сирија се смета за лулка на столпиците, бидејќи токму таму најмногу се негувал овој вид подвиг. Врвот на столбот се поврзувал со земјата со скали, а понекогаш имало и настрешница што ја подигнувале обожавателите на столпниците за барем малку да им ги олеснат маките на овие аскети. Неретко, за да си го зголемат сопственото страдање, столпниците си ставале синџири во облик на крст. Целта на овој подвиг била одвојување од материјалниот, грешен свет. Низ историјата имало голем број столпници, а интересно е што меѓу нив имало и неколку жени.

Првиот столпник веројатно бил Симеон Столпник, кој се качил на столб во Сирија во 423 година, и не се симнал од него сè до неговата смрт 37 години подоцна.

Вкупно биле канонизирани 7 столпници.

Општествени односи
------------------

Многу брзо, столпниците добиле голем број поддржувачи, кои верувале во исцелителната и пророчката моќ на овие монаси. Почитта кон столпниците прераснала во вистинско обожавање. Во местата каде што живееле цветала трговијата, занаетчиството и гостилниците, бидејќи ги посетувале голем број луѓе. Во 8 век со појавата на иконоборството, се намалил бројот на столпници, а биле забележани и случаи на нивно прогонство. На пример, царот Константин V издал наредба брутално да се погуби Петар Столпник. Намалувањето на столпниците било забележано и во IX век, но од крајот на тој век овој начин на подвиг повторно заживеал.

Поврзано
--------

* Симеон Столпник Постариот
* Симеон Столпник Помладиот
* Алимпиј Столпник
* Никита Столпник
* Даниил Столпник
* Лука Столпник

Наводи
------

1. 1 2  Политикин забавник број 2973, датум: 30.1.2009. „Живот на врху стуба": стране 4-6. Издаје и штампа: Политика АД. Београд.

Надворешни врски
----------------

* Столпник на Ризницата ?
**Стоуниланд**, наречен и **Стон**, ― полуостров, одморалиште и плажа во областа Брокопондо во Суринам.

Историја
--------

На 1 февруари 1964 година, браната Афобака била изградена за да обезбеди хидроелектрична енергија. Ова резултирало со создавање на резервоарот Брокопондо. Стоуниланд не бил поплавен, туку станал полуостров со плажа. Во 2006 година, поранешен рудар за злато изградил одморалиште во близина на плажата.

Островот се наоѓа во подножјето на Браунсберг, а до него може да се пристапи од Браунсвег. Погледот од плажата е неочекуван, бидејќи на езерото се уште се гледаат остатоци од прашумата.

Наводи
------

1. 1 2  „Ston-eiland". *Suriname View* (холандски). Посетено на 24 јануари 2023.
2. ↑  „Nostalgie en toch toekomstgericht denken en handelen". *Suriname Herald* (холандски). Посетено на 24 јануари 2023.
3. 1 2  „Ston-eiland". *Parbode* (холандски). 17 јуни 2009. Посетено на 24 јануари 2023.
Плакета во Неапол во знак на сеќавање на стогодишнината од изумот на пица Маргарита
**Рафаеле Еспозито** (итал. *Raffaele Esposito*) бил италијански гостилничар од XIX век, сопственик на меаната „Пицерија ди Пјетро е Баста Кози". Некои велат дека тој е татко на современата пица, со тоа што приготвил една пица за кралицата Маргарита од Савоја во 1889 г. за да ѝ приреди добредојде во Неапол. Бидејќи сметал дека традиционалниот мастраф со лук е недостоен за кралска уста, Еспозито решил да стави домати, моцарела и босилек, чии бои ги симболизираат боите на италијанското знаме. Оваа пица ја нарекол „пица Маргарита", истата која и нам ни е позната до ден денес.

Надворешни врски
----------------

* Музеј на историјата на пицата Архивирано на 19 јуни 2008 г. (англиски)
**Стариот амам во Новопазарска Бања** е изграден во 16 век и е заштитен како споменик на културата од 1970 година.

Амамот е изграден во 16 век, за што сведочи камената спомен плоча над главниот влез со отомански натпис. Натписот на османлиски јазик датира од 1593/94 година. Термалната бања е окарактеризирана на натписот како подобра од сите останати на земјата и како *рај за вљубените*. Хазиф Ахмед-паша се споменува како дарител во повеќе дела, меѓу кои и делата на патописецот Евлија Челебија. Архитектите пронашле врска помеѓу оваа зграда и цариградскиот амам, кој бил изграден по наредба на ќерката на Сулејман Величествениот.

Изглед
------

Амамот има едноставна основа со две нееднакви куполи сместени на октагонални тамбури. Поделен е на два дела, еден кој е простор за чување облека и главниот дел кој има длабок октагонален базен со длабочина од околу 1,5. И мажите и жените можат истовремено да пливаат во базен.

Зградата е изградена од тули и големи камени блокови кои се комбинираат, а е опкружена со фино профилиран покрив корниз. Покривот е четирикорен и покриен со ќерамиди.

Обнова и реставрација
---------------------

Влезот во старата бања бил оневозможен и блокиран поради изградбата на двокатна зграда меѓу двете светски војни. Овој објект е отстранет на почетокот на втората деценија на 21 век, со што се овозможило почеток на работите на амамот според условите на Заводот за заштита на спомениците на културата во Краљево, со помош на Исламската верска заедница.

Поврзано
--------

* Терме во Новопазарска Бања
* Амамот на Исабег (Нови Пазар)
* Град Нови Пазар
* Список на споменици на културата во Рашката област

Наводи
------

1. ↑  „Завод за заштиту споменика културе Краљево » 14. НОВИ ПАЗАР" (српски). Посетено на 2018-12-26.
2. 1 2 3  Грујовић Брковић, Катарина; Алексић Чеврљаковић, Марија (2016). *Поглед кроз наслеђе 1965-2015*. Краљево: Завод за заштиту споменика културе у Краљеву. стр. 66. ISBN 9788684867058.

Надворешни врски
----------------

* Завод за заштита на спомениците на културата Краљево
* Републички завод за заштита на спомениците на културата - Белград
* Список на споменици *- САНУ*
* Стар амам во Новопазарска Бања
**Столовача** е традиционална дрвена столица со три нозе карактеристична за Црна Гора, западна Србија, Република Српска и српската култура.

Столовача
Столовача е ниско до земјата со заоблен заден дел што излегува напред, за да делува како потпирачи за раце. Ова столче, кое наликува на трон, традиционално е наменето за глава на домаќинството, специјални гости и генерално само за мажи.

Денес ова столче често се наоѓа во етно селата низ Србија и Црна Гора и во традиционалните ресторани и домаќинства.

Поврзано
--------

* Српската култура
* Црногорската култура

Наводи
------

1. ↑  Damnjanović, Nebojša; Merenik, Vladimir (2004). *The first Serbian uprising and the restoration of the Serbian state*.
2. ↑  Pantelić, Nikola (1984). *Volkskunst in Jugoslawien*.
Православна црква во Загреб.
**Српското православно средно училиште „Кантакузина Катарина Бранковиќ"** е гимназија основана во Загреб, Хрватска во 2005 година. Иницијативата за основање на училиште ја дал митрополитот на Загреб и Љубљана Јован.

Училишна програма
-----------------

Училиштето работи со програмата за општо средно образование и со нејзиното завршување студентите можат да се запишат на кој било факултет во Хрватска, Србија или во други земји. Наставата има задолжителни предмети српски јазик, православна вера, географија, историја, уметност и музика. Наставата во училиштето се одвива во српски и хрватски јазик.

Надворешни врски
----------------

* Официјално мрежно место

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија поврзана со Хрватска е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 015 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **015** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 015 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
**Фестивалот на театар и краток филм „Култра"** своето прво издание го имаше во 2011 година, во периодот од 30 јуни до 2 јули во Мултимедијалниот центар при Универзитетот „Гоце Делчев" во Штип. Фестивалот содржи богата програма која се состои од македонски аматерски театарски претстави како и кратки филмови во македонска продукција. Фестивалот има за цел да им даде креативен простор на сите млади и независни уметници кои храбро експериментираат со уметничките изрази користејќи нови форми за уметничка комуникација. Фестивалот „Култра" има бројна публика како од помладата популација, така и од повозрасните љубители на културни активности.

Организација и структура
------------------------

Организацијата на фестивалот се одвива преку единицата Центар за односи со јавноста на Универзитет „Гоце Делчев" во Штип, со соработка и партнерства со поединци и институции, како и со други субјекти и фестивали од странство. Фестивалот се одржува секоја година во Штип, во простории во сопственост на Универзитетот, односно Мултимедијален центар при Универзитетот. Деновите на одржување на фестивалот се најмалку 3 а најмногу 5, типично пред и за време на викенд. Традиционално, најмалку еден месец пред одржување на фестивалот се објавува повик за учество на кој може да се пријават како институции така и/или поединечни проекти кои сакаат да земат учество во фестивалот. Комисијата која е составена од професионалци од областа на културата одлучува за програмата на фестивалот која понатаму преку сите видови на медиуми се проследува до штипската публика. Останатите детали поврзани со програмскиот дел на фестивалот се објавуваат најмалку две недели пред почетокот на фестивалот, на мрежното место на Универзитетот.

Активности
----------

Во состав на активностите на фестивалот „Култра" во првото издание се најдоа претставата „Мизантроп" на независниот скопски театар „Театра", претставата "Оркестар ББ" во изведба на студентите од Факултетот за драмски уметности како и претставата "Свекрва, верзија 7" на штипскиот театар. Еден час пред претставите беше резервиран за проекција на одбрани кратки филмчиња, најголем дел во продукција на студентите од Факултетот за драмски уметности.

Во второто издание на фестивалот се одржаа три театарски претстави, „Човекот", пантомимичарска претстава во изведба на Трајче Ѓорѓиев, претставата „Стаклена менажерија" како и претставата „Аморика" во изведба на студенти од ФДУ од Скопје. Околу 30 кратки филмови ја исполнија програмата пред секоја од претставите, а во рамки на off-програмата се најде музички настап на проектот N.G.O. од Скопје. 
Во периодов е во тек повикот за учество во третото издание на Култра чија програма ќе биде утврдена кон крајот на месец март 2013.

Надворешни врски
----------------

* Официјална страница на Универзитетот „Гоце Делчев"
* Официјална страница на Универзитетски културен центар  Архивирано на 13 март 2013 г.
**Срѓан Мијаиловиќ** (10 ноември 1993) е српски фудбалер кој игра за Чукарички. Неговите основни позиции се офанзивен играч за врска или дефанзивен играч за врска. Срѓан има помал брат, кој исто така е фудбалер, Марко Мијаиловиќ, а игра за Вождовац.

Клупска кариера
---------------

За кратко време го покажал својот потенцијал и станал првотимец на 17 години. Почнал да игра фудбал како одбранбен играч за врска.

На 8 февруари 2017 година тој потпиша договор со рускиот клуб Крилија Советов Самара. На 22 февруари 2019 година Крилија Советов го отстранил од нивниот список. Тој беше повторно додаден во тимот на Крилија на 8 јули 2019 година 

На 24 мај 2020 година, Крилија Советов објавил дека неговиот договор (кој требаше да истече на 31 мај) нема да биде продолжен.

Репрезентативна кариера
-----------------------

На 31 мај 2012 година, тој дебитирал за Србија на пријателски натпревар против Франција на 18-годишна возраст.

Трофеи
------

Црвена звезда
* Куп на Србија (1): 2011–12

Наводи
------

1. ↑  FK Crvena zvezda (9 June 2011). „Srđan Mijailović". Посетено на 10 July 2011.
2. ↑  Срджан Мияилович перешел в "Крылья Советов" 8.2.2017.
3. ↑
4. ↑  „Легионеры "Крыльев" прибыли в Самару" (Russian). PFC Krylia Sovetov Samara. 24 May 2020.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
5. ↑  Blic Sport Live Blog (Serbian) - Iz minuta u minut: Francuska - Srbija 2:0 Архивирано на 5 јули 2012 г. 31 May 2012.

Надворешни врски
----------------

* Профил на страницата на репрезентацијата на Србија
* Статистика на Срѓан Мијаиловиќ на Utakmica.rs
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 022 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **022** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 022 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------