**Роберт Дин Стоквел** (5 март 1936 - 7 ноември 2021 година) бил американски актер со долга кариера од седум децении. Како дете под договор со Метро-Голдвин-Мајер, тој првпат го привлекол вниманието на јавноста во филмовите како *Сидра Ави* (1945), *Песна на тенкиот човек* (1947), *Зелени години* (1946), *Договор за џентлменски* (1947), *Момчето со зелена коса* (1948) и *Ким* (1950). Како млад возрасен, тој имал главна улога во екранизацијата на „Compulsion" од 1957 година на Бродвеј и 1959 година, а во 1962 година го играл Едмунд Тајрон во филмската верзија на *Долгото дневно патување во ноќта*, за која освоил две награди за најдобар актер на Канскиот филмски фестивал. Тој бил номиниран за наградата „Златен глобус" за најдобар актер – филмска драма за главна улога во филмската верзија на „*Синови и љубовници* на ДХ Лоренс" од 1960 година.

Тој има играно во споредни улоги во филмовите *Дина* (1984), *Париз, Тексас* (1984), *Да се живее и да умре во ЛА* (1985), *Син сомот* (1986), Полицаец од *Беверли Хилс II* (1987) и *Такер: Човекот и неговиот сон* (1988). Тој доби дополнително признание од критиката за неговата изведба во *Оженет со толпата* (1988), за која бил номиниран за Оскар за најдобра споредна машка улога. Играл во улогите во *Играчот* (1992), *Ер Форс Еден* (1997), *Бетмен Надвор: Враќањето на Џокер* (2000) и *Кандидатот од Манџуриецот* (2004).

Биографија
----------

### 1936–1950: Раниот живот и почетоците на кариерата

Стоквел е роден во семејство на забавувачи во Лос Анџелес.Пораснал во Лос Анџелес и во Њујорк Сити.  Тој бил помладиот син на Елизабет „Бети" (Вероника) Стоквел, водвилска актерка, и Хари Стоквел, актер и лирски баритон пејач. Неговиот татко се појавил во њујоршките продукции на *Карусел* и *Оклахома*, и бил гласот на принцот Шарминг во филмот на Дизни *Снежана*. Неговиот постар брат беше телевизискиот и филмскиот актер Гај Стоквел. Неговата маќеа, Нина Оливет, беше актерка, комичарка, пејачка и танчерка во бурлеска и театарот во Њујорк и низ Северна Америка. Семејството на неговата мајка било од Италија.

Таткото на Стоквел се појавувал на Бродвеј во *Оклахома,* кога слушнал за претставата „*Невино патување"* од Пол Озборн, која барала деца актери, мајката на Стоквел ги однела два сина на аудиција, и двете момчиња добиле улоги. Делот на Стоквел бил мал и претставата имала краток рок за учење, но тоа довело до договор со МГМ.

Студиото му даде мала улога во *Долината на одлуката* (1945), популарна мелодрама. Продуцентот Џо Пастернак му дал поголем удел во „*Anchors Aweigh"* (1945) со Френк Синатра и Џин Кели, каде што го играше внукот на Кетрин Грејсон.

Филмот бил многу популарен, а МГМ му дал клучна улога во *Зелените години* (1946) како Роберт Шенон, ирско католичко сираче кое расте во шкотско презвитеријанско домаќинство. Тоа беше огромен хит. Тој, исто така, се појави накратко во училишната соба на МГМ за време на секвенцата за потера на *Абот и Костело во Холивуд* (1945).

### 1952–1968: Кариера и пауза

Стоквел дипломирал во средното училиште Александар Хамилтон во Лос Анџелес а студиите ги продолжил на Универзитетот во Калифорнија. На универзитетот Беркли, тој се задлабочил во музиката и напишал неколку мали композиции.

Тој правел одмор од неколку години и во 1956 година ја продолжил својата актерска кариера.. Гостувавал во емисии како што се *Центарот на предниот ред*, *Театарот Матине*, *Игротеката Шлиц*, *Челичниот час во САД*, *Климакс!*, *Men of Annapolis*, *Cimarron City*, *General Electric Theatre* и *Wagon Train* (во 1957 година како „Џими Дру", брат на Шели Винтерс во „The Ruth Owens Story" (S1E3). Имал споредна улога во Вестерн, *Пиштол за кукавица* (1957), и главната улога во нискобуџетната тинејџерска мелодрама, *„Безгрижни години"* (1957), играното режисерско деби на Артур Хилер. Направен е за Bryna Productions, компанијата на Кирк Даглас. Потпишал петгодишен договор со компанијата, но тоа бил единствениот филм што го направи за нив.

Во 1957 година, глумел како Џад Стајнер во Бродвејската адаптација на *Compulsion*, базирана на приказната за Леополд и Леб. Тој ја повтори улогата во филмската верзија од 1959 година, за која тој и неговите соулоги Орсон Велс и Бредфорд Дилман ја споделија филмската награда во Кан за најдобар актер во 1959 година. Стоквел продолжил да работи на ТВ во емисиите како *Playhouse 90*, *Johnny Staccato* и *Buick-Electra Playhouse.*

Стоквел се оженил за актерката Мили Перкинс на 15 април 1960 година. Во таа година, тој го играл синот на рударот за јаглен Волтер Морел, Пол Морел во британскиот филм „*Синови и љубовници"*, со Тревор Хауард и Венди Хилер, кој подоцна го нарекол „многу прекрасен филм за играње". Тој продолжил да работи претежно на телевизија, вклучувајќи ги епизодите од Шах- *мат*, *шоуто Дупон со Џун Алисон*, *Одметниците*, *Претставува Алфред Хичкок*, *Куќата на славните Халмарк* (*Шегата и долината*), *автобуската постојка*, *зоната на самракот* („ Квалитет на милосрдието)", *Премиера на Алкоа*, *Часот на Алфред Хичкок* и *Театарот Дик Пауел.*Тој се појавил заедно со Мили Перкинс на *Wagon Train* како главен лик во епизодата „The Will Santee Story".

### 1968–1983: Враќање на актерството

 Стоквел со Сандра Ди во *Ужасот Данвич*
Стоквел се вратил на актерството со споредна улога во *Psych-Out* (1968) со Сузан Стразберг и Џек Николсон. Тој гостуваше во „*Thirty-Minute Theatre"* во Британија, *„FBI* "и „ *Bonanza* "и ја играл главната улога во „*The Dunwich Horror"* (1970) на AIP со Сандра Ди.

Тој исто така имал главна улога во *Последниот филм* на Денис Хопер (1971). Во 1985 година Стоквел изјавил дека овој филм „е одлична слика. Денис Хопер е прекрасен режисер."

 Стоквел во *„Човек од хартија".*
Стоквел глумел гостин во *Маникс*, *ФБИ* (повторно), *Ноќна галерија*, *Големите мистерии на Орсон Велс* и *Мисија: Невозможна* и ја имаше главната улога во некои ТВ филмови, *Paper Man* (1971) и *The Failing of Raymond* (1971), како и дел за поддршка во *Авантурите на Ник Картер* (1972).1984–1988: Мејнстрим враќање и критички успех

Во 1984 година, тој се појавил во критички признатиот филм на Вим Вендерс, *Париз, Тексас*, и истата година, во филмската верзија на Дејвид Линч на *Дина* како Велингтон Јуех. Играл и во *Театарот за мистерии Фокс*. Подоцна Стоквел рече: „По *Париз, Тексас* и *Дина* мислам дека имам прилично добар почеток во она што значи трета кариера".

Помеѓу 1985 и 1988 година, се појавил во 14 филмови и еден телевизиски филм. Во 1985 година. Тој се претвори во кратка, но значајна улога како адвокат Боб Грајмс во филмот на Вилијам Фридкин *Да се живее и да умре во ЛА*. Тој беше, исто така, во *Легендата за Били Џин* (1985), епизода од *Miami Vice* и *Папата беше проповедник* (1986). Второто дете на Стоквел со сопругата Марченко, Софија, е родено на 5 август 1985 година.

### 1989–1999: Улоги на телевизија

Во 1989 година, Стоквел се појави како втор водечки во шоуто *Квантен скок*, кое траеше пет сезони. За време на серијата, Стоквел се појави во *Catchfire* (1990) во режија на Хопер, *Граѓански војник* (1990, првично снимен во 1976 година), *Сандино* (1991), *Синот на утринската ѕвезда* (1992), *Играчот* (1992), *Срамот* (1992), *Капетан планета и планетарите*, *пријатели и непријатели* (1992) и *Фатални сеќавања* (1992).

По крајот на *Квантен скок*, Стоквел се појавил во *Bonanza: The Return* (1993), *Caught in the Act* (1993), *In the Line of Duty: The Price of Vengeance* (1994), *Chasers* (1994), *Vanishing Son II* (1994). ), *Правда во еден мал град* (1994), *Невиниот* (1994), *Мадона: изгубена невиност* (1994), *Краен рок за убиство: од досиејата на Една Бјукенан* (1995) и *Ланголиерите* (1995).

Стоквел играл во епизодите на *Снежната река: Сагата* на Мек Грегор, *Никаде човек*, *Комиш*, *Не може да се брза со љубовта* и *мастило* .

Имал улоги во комедијата „*Господин погрешно* "(1996), *„Голи души"* (1996), *„Човек од самрак"* (1996), „ *Небомбар: вистинската приказна"* (1996), *„Последна прилика"* (1996), „*Блиску до опасност*" (1997 година), „*Живеење во опасност"* (1997), *McHale's Navy* (1997), *Midnight Blue* (1997), *Air Force One* (1997), *The Shadow Men* (1997), *The Rainmaker* (1997) и *Sinbad: The Battle of the Dark Knights* (1998).

Стоквел имал редовна улога во *шоуто Тони Данца* (1998) кое имаше само 14 епизоди.

### 2000–2015: Уметност и подоцна кариера

 Стоквел во Wizard World Toronto во 2012 година.
Претставите на Стоквел во 2000-тите ги вклучуваа *Тие гнездо* (2000), *Во потера* (2000), *Бетмен подалеку: Враќање на Џокер* (2000), *Флунки* (2000), *Италијански врски* (2001), *ЦК* (2001) во режија на синот на Копола, Роман, *The Quickie* (2001), *Buffalo Soldiers* (2001), *Inferno* (2002), *The Manchurian Candidate* (2004), *The Deal* (2007) и *The Nanny Express* (2008).

Исто така, како визуелен уметник, Стоквел изложил колаж и скулптура во Таос во 2009 година.

Тој гостувал во *првиот понеделник*, *Star Trek: Enterprise* (повторно обединети со Скот Бакула од *Quantum Leap*), *Stargate SG-1*, *JAG* и *Crash* with Hopper. Тој имаше полуредовен дел на *Battlestar Galactica* од 2006 година како Џон Кавил.

Смртта
------

Стоквел починал од природна смрт во Нов Зеланд на 7 ноември 2021 година, на 85-годишна возраст.

Поврзано
--------

* Список на настапи на Дин Стоквел
* Список на награди и номинации добиени од Дин Стоквел

Наводи
------

1. ↑  „'QUANTUM LEAP' STAR DEAD AT 85". *TMZ*. Посетено на November 8, 2021.
2. ↑  Zambrana, M. L. (2002). *Nature Boy*. Lincoln, NE: Writers Club Press. стр. 2. ISBN 0595218296.
3. ↑  *Chase's Calendar of Events 2017: The Ultimate Go-To Guide for Special Days, Weeks and Months*. Lanham, Maryland: Bernan Press. 2016. стр. 163. ISBN 978-1-598-88859-1.
4. ↑  Smith, Liz (July 1, 1985). „Dean Stockwell: An Update". *Toledo Blade* (англиски). Ohio: The Blade. стр. 3.
5. ↑  „Dean Stockwell". *Alternative Projections*. Los Angeles Film Forum. Архивирано од изворникот на November 20, 2019.
6. ↑  „Dean Stockwell Family - Quantum Leap on Series-80.net". *www.series-80.net*.
7. ↑  „Dean Stockwell obituary". *The Times* (англиски). ISSN 0140-0460. Посетено на 2021-11-11.
8. ↑  Morrow, Ed (1995). *Born This Day: A Daily Celebration of Famous Beginnings - Ed Morrow - Google Books*. ISBN 9780806516486. Посетено на 2022-03-18.
9. ↑  „Celebrating Seniors – Dean Stockwell is 81". *seniorcitylocal.com*. 2016-03-05. Архивирано од изворникот на 2016-08-15.
10. ↑  „Dean Stockwell". *stockwellsassies.tripod.com*.
11. ↑  „Dean Stockwell, Actor in 'Married to the Mob' and 'Quantum Leap,' Dies at 85". *The Hollywood Reporter*. November 9, 2021.
12. 1 2 3  Edwards, Craig (1995). „Dean Stockwell Interview". *stockwellsassies.tripod.com*. Архивирано од изворникот на July 18, 2008.
13. ↑  Dorothy McGuire Set for 'White Collar Girl': Dorothy Stone, Member of Theatrical Family, Cast in 'With All My-Heart'
Schallert, Edwin. Los Angeles Times May 3, 1944: A10.
14. ↑  *Variety (January 1947)*. Media History Digital Library Media History Digital Library. New York, NY: Variety Publishing Company. 1947-01-08. стр. 8.CS1-одржување: друго (link)
15. ↑  Schallert, Edwin (December 27, 1956). „Kirk Douglas to Star Ex-Boy Actor; 'Bombers' Features Marsha Hunt". *Los Angeles Times*. Los Angeles, California. стр. C9.
16. ↑  „Susan Hayward to Star for Fox". *The New York Times*. New York City. December 26, 1954. стр. 34.
17. ↑  „Compulsion". *Internet Broadway Database*. The Broadway League. Посетено на 2011-11-05.
18. 1 2  Buckley, Michael (January 1985). „Dean Stockwell: An Interview". *Films in Review*.
19. ↑  Pesquera, Yvonna (June 2, 2014). „Dean Stockwell exhibits art at El Monte Sagrado Resort". *Taos News*. Taos, New Mexico. Архивирано од изворникот на November 20, 2019.
20. ↑  „Dean Stockwell, Actor in 'Married to the Mob' and 'Quantum Leap,' Dies at 85". *The Hollywood Reporter* (англиски). 2021-11-09. Посетено на 2022-05-01.
21. ↑  Brisco, Elise. „Dean Stockwell, Emmy-nominated 'Quantum Leap' actor, dies at 85". *USA TODAY* (англиски). Посетено на 2022-05-01.
22. ↑  „'Quantum Leap' star Dean Stockwell dead at 85". *New York Daily News* (англиски). Посетено на 2022-05-01.
23. ↑  Andreeva, Nellie (November 9, 2021). „Dean Stockwell Dies: 'Quantum Leap' Star, Oscar & Emmy Nominee Was 85". *Deadline Hollywood*. Посетено на November 9, 2021.
24. ↑  Victor, Daniel (November 9, 2021). „Dean Stockwell, Child Actor Turned 'Quantum Leap' Star, Dies at 85". *The New York Times*. Посетено на November 9, 2021.

### Библиографија

* Најдобро, Марк. *Оние љубезни млади шарм: Детски изведувачи на екранот* (Јужен Бранзвик и Њујорк: Барнс и Ко. 1971), стр. 240–244.
* Холмстром, Џон. *Момчето со подвижна слика: меѓународна енциклопедија од 1895 до 1995 година*, Норвич, Мајкл Расел, 1996 година, стр. 196–197.
* Боја, Дејвид. *Детски и младински актери: Филмографија на целата нивна кариера, 1914–1985 година*. Џеферсон, NC: McFarland & Co. 1988, стр. 220–223.

Надворешни врски
----------------

* „The Pro: A Conversation with Dean Stockwell". *The Complete Quantum Leap: The Official Publication of the Show*. MCA Publishing via Quantum Leap official site (Sci Fi Channel). Архивирано од изворникот на July 13, 2006.
* Дин Стоквел на  Семрежната филмска база на податоци (англиски)

* Dean Stockwell at the Internet Broadway Database
* Dean Stockwell at TV Guide
* Dean Stockwell discography at Discogs