**Лилијан Линдзи**, CBE, FSA (родено име Мареј) (24 јули 1871 - 31 јануари 1960) била стоматолог, стоматолошки историчар, библиотекар и автор таа станала првата квалификувана жена стоматолог во Британија и првата жена претседателка на Британската стоматолошка асоцијација.

Биографија
----------

Таа е родена како Лилијан Мареј во Холовеј, Лондон во 1871 година, ќерка на музичар и трето од единаесетте деца. Се школувала во Камден школата за девојчиња и добила стипендија за колеџ школата во Северен Лондон. Основачот и директорката на училиштето, Френсис Бус, ја известила Лилијан дека ќе и одговара кариера да предава на глуви деца; Лилијан не се согласила и ја известила госпоѓицата Бус дека ќе стане стоматолог. Поради расправијата, Лилијан ја изгубила стипендијата и го напуштила училиштето во 1889 година.


„Лилијан Линдзи на нејзиниот избор за кариера"„Мис Бус… ме испрати и објави дека сум предодредена да бидам учителка на глуви и неми. Дали ненадејниот напад го разбуди мојот бунтовнички дух или јас можеби Имав алергија на настава не знам, но одбив да предавам. Ова ја налути госпоѓица Бус која категорично изјави „Тогаш ќе те спречам да правиш што било друго". Како блиц му одговорив „Не можеш да ме спречиш да бидам стоматолог „Таа ме спречи да ја имам таа втора стипендија. Не знаев ништо за стоматологија, но храбро изјавив дека ќе бидам стоматолог, немаше ништо друго да се направи".

Cohen E. Cohen RA. The Autobiography of Dr Lilian Lindsay. *Br Dent J* 1991 **171**(10) 325

Линдзи успеала да обезбеди тригодишно стажирање по стоматологија преку семеен пријател, но сметала дека тоа не е доволно и се обидела да се запише на стоматолошки факултет. Положила прелиминарни прегледи и во 1892 година се пријавила за влез во Националната стоматолошка болница во улицата Грејт Портланд. Деканот, Хенри Вајс, одбил да ја прими бидејќи била жена, бил загрижен дека таа ќе им го одвлече вниманието на машките ученици што тој ја интервјуирал надвор на тротоарот од училиштето. Тој, исто така, ја советувал да не аплицира во Стоматолошката болница во Лондон бидејќи Кралскиот колеџ за хирурзи во Англија не дозволувал жените да ги полагаат своите испити во тоа време. Тој ѝ предложил да аплицира во стоматолошката болница и училиште во Единбург, и таму била прифатена од деканот В. Бауман Меклеод. Дури и тогаш таа наишла на неодобрување на некои од вработените во Единбург; Сер Хенри Литлџон забележал: „Се плашам, госпоѓо, дека на некој сиромав му го вадите лебот од устата".

Таа го запознала својот иден сопруг Роберт Линдзи, член на наставниот кадар, на нејзиниот прв ден на стоматолошката школа.  За време на нејзиниот престој во Единбург, таа го освоила Медалот Вилсон за стоматолошка хирургија и патологија и медалот за материја медика и терапевтика во 1894 година. Дипломирала со LDS (Hons), RCS Ed. во 1895 година, првата жена која се квалификувала како стоматолог во Обединетото Кралство (другите претходно патувале во странство во Америка меѓу другите земји за да се стекнат со оваа квалификација). Таа потоа се приклучила на Британската стоматолошка асоцијација во ноември 1895 година, таа е првата жена што станала членка.

 Извештај за Лилијан Мареј кога била предложена да стане првата жена членка на Британската стоматолошка асоцијација, како што било објавено на состанокот на Претставничкиот одбор во ноември 1895 година
По квалификациите, Лилијан се вратила во Северен Лондон да работи до 1905 година, потег што морала да го направи за да ги исплати своите долгови. Во 1905 година се омажила за Роберт Линдзи и се вратила во Единбург за да работи со него на улица Брендон 2. Тие ја продолжиле својата практика до 1920 година, кога Роберт бил назначен за прв стоматолошки секретар со полно работно време на Британската стоматолошка асоцијација. Тие се преселиле во стан над седиштето на БДА на плоштадот Расел, Лондон, а Лилијан станала почесен библиотекар на БДА. Таа ја основала библиотеката со книги што ги оставил Гадс и придонела со свои артефакти за да започне музејот. Таа научила француски, германски, латински и малку стар англиски и шпански за да и помогне во нејзиното историско истражување.

Роберт Линдзи починал во ноември 1930 година. По ова, таа станала под-уредник на Британскиот стоматолошки журнал (BDJ) во 1931 година, функција што ја вршела цели 20 години. Таа останала во уредничкиот комитет на БДЈ до нејзината смрт и објавила 57 трудови во БДЈ помеѓу 1925 и 1959 година. Во 1933 година ја објавила својата книга за историјата на стоматологијата ( *Кратка историја на стоматологијата* ). Истата година таа го одржала првото предавање на CE Валис до Кралското здружение за медицина,  а подоцна станала претседател на Одонтолошкиот оддел (1945) и на здружението за историја на медицината (претходниот дел), (1950–2) на РСМ. Таа исто така била претседател на Британското друштво за проучување на ортодонцијата (BSSO) во 1938 година.

Во 1946 година, Линдзи станала првата жена претседател на Британската стоматолошка асоцијација, таа била наградена со почесен докторат од Универзитетот во Единбург, и била наградена со наградата Ред на Британската Империја. Таа, исто така, го објавила својот превод на *Le Chirurgien Dentiste* ( *The Surgeon Dentiste* ) на Пјер Фошар во 1946 година, прв пат кога ова значајното дело било преведено на англиски јазик. Таа продолжила да ја проширува библиотеката на БДА до нејзината смрт во 1960 година, и во тоа време добила голем број награди и почесни дипломи.

Награди и почести
-----------------

* 1894 – Медал Вилсон за дентална хирургија и патологија и медал за материја медика и терапевтика, Стоматолошка болница и училиште во Единбург
* 1895 година - Лиценција за стоматолошка хирургија, стоматолошка болница и училиште во Единбург
* 1938 – Претседател на Британското здружение за проучување на ортодонцијата
* 1945 – Наградата Џон Томс, Кралскиот колеџ за хирурзи на Англија; Претседател на Одонтолошкиот оддел на Кралското здружение за медицина
* 1946 – Претседател на Британската стоматолошка асоцијација; почесен LL. Д. Универзитет во Единбург; Командант на Редот на Британската империја (CBE)
* 1947 – Стипендија за стоматолошка хирургија (ФДС), Кралскиот колеџ за хирурзи на Англија
* 1950 – Првата жена претседател на Медицинското друштво во Лондон
* 1950 - 1952 - Првата жена претседател на здружението за историја на медицината при Кралското здружение за медицина.
* 1959 – Златен медал Колиер, Кралскиот колеџ за хирурзи на Англија; Стипендија за стоматолошка хирургија, Кралскиот колеџ за хирурзи од Единбург
* Магистер по дентална хирургија (MDS), Универзитетот во Дурам
* Стипендија на Друштвото на антиквари
* Почесен член на Одонто-хируршкото друштво на Шкотска
* Потпретседател на Друштвото Џонсон
* Почесен член на студентките од Единбург
* Почесен член на Американската академија за историја на стоматологијата

Наследство
----------

 ЛИЛИЈАН ЛИНДСЕЈ - 3 Хангерфорд Роуд Холовеј Лондон N7 9LA
 ЛИЛИАН ЛИНДСЕЈ 1871-1960 Првата жена стоматолог што се квалификувала во Британија живеела овде - сина плоча
До моментот на нејзината смрт, библиотеката БДА се сметала за една од најдобрите стоматолошки библиотеки во светот; сè уште го носи името библиотека Роберт и Лилијан Линдзи. Во 1962 година било формирано Здружението за историја на стоматологијата Линдзи и било именувано по Лилиан Линдзи.

Сина плоча на англиското наследство во чест на Линдзи била поставена на 3 Хангерфорд Роуд, Холовеј, Лондон, каде Линдзи живеела во првите дваесет години од нејзиниот живот, во 2013 година. Токму на оваа адреса Линдзи првпат одлучила да стане стоматолог. Плакетата ја открила Дам Маргарет Сјуард, поранешна претседателка на Генералниот стоматолошки совет и главен стоматолошки директор и внука на Линдзи, Маргарет Мареј. 

Во 2023 година *, „Њујорк тајмс"* објавил задоцнета некролог за Лилијан Линдзи како дел од неговата серија <i id="mwlA">„Забележано"</i> .

Наводи
------




1. 1 2  „Lindsay Society for the History of Dentistry". British Dental Association. Архивирано од изворникот на 6 November 2011. Посетено на 10 September 2011.
2. ↑  Papworth, J (January 2014). „Odontology and the history of medicine at the Royal Society of Medicine 1907-1960 and the contributions of Lilian Lindsay--Part One. The early years of the Royal Society of Medicine and the Section of Odontology". *Dental Historian: Lindsay Club Newsletter* (59): 25–30. PMID 24620437.
3. ↑  Papworth, J (July 2014). „Odontology and the history of medicine at the Royal Society of Medicine 1907-1960 and the contributions of Lilian Lindsay. Part Two--Lillian Lindsay and the RSM". *Dental Historian: Lindsay Club Newsletter*. **59** (2): 59–65. PMID 25668925.
4. 1 2 3  Haines, Catharine M.C. (2001). *International women in science: a biographical dictionary to 1950*. ABC-CLIO Inc. стр. 177. ISBN 978-1-57607-090-1.
5. 1 2 3 4  Professor Stanley Gelbier (30 June 2010). „Vignette – Lilian Lindsay". MDDUS.com. Архивирано од изворникот на 2 April 2012. Посетено на 28 October 2011.
6. 1 2  „(British Dental Association) – Women in dentistry". BDA. 20 June 2011. Архивирано од изворникот на 6 April 2012. Посетено на 28 October 2011.
7. ↑  Lindsay, Lilian (1933). *A Short History of Dentistry*. London: John Bale & Sons. OCLC 1066295. Посетено на 10 September 2011.
8. ↑  „Medical News" (PDF). *Br. Med. J*. **1** (3771): 683. 15 April 1933. Посетено на 28 October 2011.
9. ↑  Lindsay, L. (1933). „The Sun, the Toothdrawer and the Saint". *Proceedings of the Royal Society of Medicine*. **26** (10): 1377–1388. doi:10.1177/003591573302601059. PMC 2204418. PMID 19989478.
10. ↑  Hunting, Penelope (2002). „8. From anaesthetics to proctology:Section of the history of medicine". *The History of The Royal Society of Medicine*. Royal Society of Medicine Press. стр. 330–332. ISBN 978-1853154973.
11. ↑  „Exhibitions & Galleries "Lilian Lindsay". Kingscollections.org. Посетено на 28 October 2011.
12. ↑  Fauchard, Pierre (1946) [1728]. *Le Chirurgien Dentiste ou Traité des Dents* [*The Surgeon Dentist or Treatise on the Teeth*]. translated by Lilian Lindsay. London: Butterworth. OCLC 14735015. Посетено на 10 September 2011.
13. 1 2  „Obituary: LILIAN LINDSAY, C.B.E. LL.D. F.D.S. R.C.S". *Br. Med. J*. **1** (5173): 654. 27 February 1960. doi:10.1136/bmj.1.5173.654. PMC 1966751.
14. ↑  „an introduction to the history of medicine society". the Royal Society of Medicine. Посетено на 7 January 2016.
15. ↑  „LINDSAY, LILIAN (1871–1960)". English Heritage. Посетено на 4 May 2014.
16. 1 2  „LINDSAY, LILIAN (1871–1960)". English Heritage blue plaque for Lillian Lindsay. Посетено на 4 May 2014.
17. ↑  Mydans, Seth (21 March 2023). „Overlooked No More: Lilian Lindsay, Britain's First Female Dentist". *The New York Times* – преку NYTimes.com.