**Кнежевство Ројс-Грајц** (германски: *Fürstentum Reuß-Greiz*), познато како **Кнежевство Ројс Елдер** (германски: *Fürstentum Reuß älterer Linie*) по 1848 година — суверена држава во модерна Германија, управувана од членовите на Домот на Ројс. Грофовите Ројс од Грајц, Долен Грајц и Горен Грајц (германски: *Reuß zu Greiz, Untergreiz und Obergreiz*) биле издигнати на кнежевствен статус во 1778 година и ја носеле титулата *принц Ројс Елдер (стара линија)* или *принц Ројс од Грајц*.

Слично на побројната линија на Ројс Јунгер, машките членови на оваа куќа биле именувани како „Хајнрих", во чест на императорот Хајнрих VI, кој му пружил голема поддршка на семејството. Тие биле нумерирани последователно по раѓање, наместо по владеење, почнувајќи со Хајнрих I (роден 1693 година) и завршува со Хајнрих XXIV (1878–1927).

Ројс-Грајц го сочувало знамето на Парламентот на Франкфурт, кое подоцна станало знаме на Германија.

Територија
----------

**Тирингиските држави и нивните престолнини до 1918 г.** *Слободни држави 1918-1920; обединети како Тирингија од 1920 година.* ***Војводства Ернестин*****Страницата Предлошка:Legend/styles.css нема содржина.**  Војводство Саксо-Кобург и Гота (Гота, Кобург)**Страницата Предлошка:Legend/styles.css нема содржина.**  Големо Војводство Саксонија-Вајмар-Ајзенах (Вајмар)**Страницата Предлошка:Legend/styles.css нема содржина.**  Војводство Саксо-Алтенбург (Алтенбург)**Страницата Предлошка:Legend/styles.css нема содржина.**  Војводство Саксонија-Мајнинген (Мајнинген)***Кнежевства Ројс*****Страницата Предлошка:Legend/styles.css нема содржина.**  Кнежевство Ројс-Гера (Гера)**Страницата Предлошка:Legend/styles.css нема содржина.**  Кнежевство Ројс-Грајц (Грајц)***Кнежевства Шварцбург*****Страницата Предлошка:Legend/styles.css нема содржина.**  Кнежевство Шварцбург-Рудолштат (Рудолштат)**Страницата Предлошка:Legend/styles.css нема содржина.**  Кнежевство Шварцбург-Зондерсхаузен (Зондерсхаузен)**Околни држави и нивните главни градови****Страницата Предлошка:Legend/styles.css нема содржина.**  Кралство Прусија (Берлин), Провинција Саксонија (Магдебург), Регион Ерфурт (Ерфурт)**Страницата Предлошка:Legend/styles.css нема содржина.**  Кралство Прусија, Провинција Хесен-Насау (Касел), Регион Касел (Касел)**Страницата Предлошка:Legend/styles.css нема содржина.**  Кралство Прусија, Провинција Саксонија, Регион Мерзебург (Мерзебург)**Страницата Предлошка:Legend/styles.css нема содржина.**  Кралство Баварија (Минхен)**Страницата Предлошка:Legend/styles.css нема содржина.**  Кралство Саксонија (Дрезден)***Надвор од Германското Царство*****Страницата Предлошка:Legend/styles.css нема содржина.**  Австроунгарија (Виена), Цислајтанија (Виена), Кралство Бохемија (Прага)Горниот замок во Грајц
Во 1919 година, како последица на Првата светска војна, територијата на Ројс Елдер била споена со онаа на Ројс Јунгер како Народна држава Ројс, која била инкорпорирана во новата држава Тирингија во 1920 година. Линијата Елдер изумрела во 1927 година со смртта на бездетниот Хајнрих XXIV, по што неговите побарувања биле префрлени на младата линијата.

Територијата имала површина од 317 км2 и над 72.000 жители во 1910 година.

Историја
--------

Постарата линија на Ројс била главен огранок на Домот на Ројс. Кнежевството Ројс, постарата линија, настанало на 12 мај 1778 година со воздигнувањето на Хајнрих XI во класата на царски принц од грофовијата Грајц, постарата линија. Ова се случило на 17 март 1768 година по смртта на Хајнрих III, гроф од Унтергрејз и обединувањето на Обергрејз и Унтергрејз под Хајнрих XI. Околу сто години порано, на 26 август 1673 година, Хајнрих I Ројс-Обергрејс и сите владетели на Ројс биле издигнати до статусот на царски гроф под власта на боемската круна. Во 1807 година кнежевството се приклучило на Рајнскиот Сојуз и било под заштита на Наполеон до 1813 година, пред да стане членка на Германскиот Сојуз во 1815 година. На Виенскиот конгрес, принцот Хајнрих XIII успеал да ја освои областа која претходно била спорна меѓу Кралството Саксонија и Ројс. Тоа биле селата Алтгомла и Кудорф, кои некогаш му припаѓале на манастирот Милденфурт, како и делови од селата Алтгерншдорф и Нојгернсдорф. Во 1833 година, Ројс-Грајц станал членка на Германската царинска унија во Царинската и трговската асоцијација на државите Тирингија.

Во германската војна од 1866 година, Ројс-Грајц бил сојузник на Австрија поради историските врски (меѓу другото, кнежевството било изолирано од војната). Пруската објава на војна се случила на 21 јуни, а воената окупација од две чети не се случила до 11 август 1866 година.

Не постоеле размислувања за прием на независна Ројс-Грајц во Северногерманскиот Сојуз новооснована од Прусија. Наместо тоа, оваа држава требало да се подели како дел од територијалната размена меѓу Прусија (област Зигенрик) и Ројс од помладата линија. Меѓутоа, посредувањето на големиот војвода од Саксонија-Вајмар-Ајзенах кај прускиот крал Вилхелм I го спасило кнежевството од оваа судбина. Затоа, наместо да се отстапи територија, била извршена готовинска исплата од 100.000 талери.

На 26 септември 1866 година во Берлин бил потпишан мировниот договор преку кој Ројс-Грајц бил принуден да се приклучи на Северногерманскиот Сојуз. Ова значело дека земјата била само земја-членка на оваа нова сојузна држава, која го добила својот федерален устав на 1 јули 1867 година. Во 1871 година се приклучиле јужните држави и сојузната држава била преименувана во Германско Царство.

Кога во 1880 година земјите-членки биле обврзани да формираат постојани претставништва во Сојузниот совет во Берлин, кнежевството го префрлило своето претставништво на Големото Војводство Мекленбург-Шверин.

Ројс-Грајц останала многу конзервативна држава. За основање на здруженија било потребно одобрение од државата, а политичките здруженија од каква било ориентација биле забранети. Во летото 1851 година, државниот парламент донел устав, но тој бил одложен толку долго што објавувањето повеќе не било неопходно со оглед на зголемената реакција. Дури кога бил прифатен во Северногерманскиот Сојуз, повторно дошло до неопходна расправа за уставот. Со конституирањето на Кнежевството Ројс на 28 март 1867 година, кнежеството било последната држава во Тирингија која вовела уставна монархија. Новиот државен парламент во Грајц се состоел од дванаесет претставници, од кои тројца биле назначени од принцот, двајца од сопствениците на имоти и најголемите земјоделци и седум биле избрани во три урбани и четири рурални изборни единици со индиректна постапка.

Кнежевството било држава на крајности, како единствена германска покраина во 1910 година без долгови, и единствена без училиште се додека градската гимназија во Грајц не била основана во 1879 година.

Со смртта на принцот Хајнрих XXII. Во 1902 година, владеењето на постарата линија завршило бидејќи неговиот син, принцот Хајнрих XXIV, бил прогласен за ментално болен и затоа трајно неподобен да владее. Така, старателството и регентството паднале на принцот Хајнрих XIV (помладата линија на Ројс). Неговиот син Хајнрих XXVII владеел во личен сојуз со двете кнежевства од 1908 до 1918 година.

По Ноемвриската револуција во 1918 година, Ројс-Грајц станала слободна држава, но во 1919 година се споила со Слободната држава на Ројс-Гера, која пак била апсорбирана во државата Тирингија во 1920 година.

* Горен замок во ГрајцГорен замок во Грајц
* Долен замок во ГрајцДолен замок во Грајц
* Летен дворец во паркот ГрајцЛетен дворец во паркот Грајц

### Владетели на Ројс-Грајц

* 1743–1800: Принц Хајнрих XI (1722-1800)
* 1800–1817: Принц Хајнрих XIII (1747–1817)
* 1817–1836: Принц Хајнрих XIX (1790–1836)
* 1836–1859: Принц Хајнрих XX (1794–1859)
* 1859–1867: Каролина од Хесен-Хомбург (1819-1872)
* 1867–1902: Принц Хајнрих XXII (1846–1902)
* 1902–1918: Принц Хајнрих XXIV (1878–1927), *неспособен да владее*
	+ *Регентство*:
		- 1902–1908: Принц Хајнрих XIV (1832–1913)
		- 1908–1918: Принц Хајнрих XXVII (1858–1928), *наследен принц, регент и (од 1913 година) принц на Ројс-Гера*

Економија
---------

Текстилната индустрија особено била силно застапена во Ројс-Грајц. Во 1860 година, било воведено ткаење со кариса за да го замени ткаењето од лен и памук. Постоеле фабрики за боја и доработка на ткајачките производи. Во 1864 година во Грајц бил поставен првиот механички разбој. Во 1900 година имало 10.876 разбои.

Демографија
-----------

* Население: 68.396 жители (1900)
* Градови: Грајц (1811: 4.000 жители, 1910: 23.245 жители), Зеуленрода
* Ексклави: Зеуленрода, Нојдерфел, Гершниц, Раушенгесеес, Бургк со Мешлиц и Ремптендорф, Плотен и Ропиш

Места со повеќе од 2.000 жители во 1910 година:

| Населено место | Население (1910) |
| --- | --- |
| Грајц | 23.245 |
| Зеуленрода | 10.389 |
| Ирхвиц | 4.477 |
| Фрауројт | 3.369 |
| Полиц | 3.329 |

Наводи
------

1. ↑  Thur. State Archives Greiz, house archives, iron chest: survey certificate
2. ↑  Greiz local calendar 1998, p. 8

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
 Држави на Германскиот Сојуз (1815–66) |
| --- |
|  |
| Царства | 
* Австрија1

 | Карта на Германскиот Сојуз |
|  |
| Кралства | 
* Баварија
* Виртемберг
* Прусија1
* Саксонија
* Хановер

 |
|  |
| Изборни кнежевства | 
* Хесен

 |
|  |
| Големи војводства | 
* Баден
* Луксембург
* Мекленбург-Шверин
* Мекленбург-Штрелиц
* Олденбург
* Саксонија-Вајмар-Ајзенах
* Хесен

 |
|  |
| Војводства | 
* Анхалт
	+ Бернбург2
	+ Десау2
	+ Кетен3
* Брауншвајг
* Лимбург4
* Насау
* Саксо-Лауенбург
* Саксонија
	+ Алтенбург5
	+ Гота-Алтенбург6
	+ Кобург-Гота5
	+ Кобург-Залфелд6
	+ Мајнинген
	+ Хилдбургхаузен6
* Холштајн

 |
|  |
| Кнежевства | 
* Валдек и Пирмонт
* Липе
* Лихтенштајн
* Ројс
	+ Постара
	+ Помлада
* Хесен-Хомбург
* Хоенцолерн
	+ Зигмаринген7
	+ Хехинген7
* Шаумбург-Липе
* Шварцбург
	+ Рудолштат
	+ Зондерсхаузен

 |
|  |
| Градови-држави | 
* Бремен
* Либек
* Франкфурт
* Хамбург

 |
|  |
| 
* 1 некои области запишани под други територии
* 2 споени со Анхалт од 1863 г.
* 3 до 1847 г.
* 4 од 1839 г.
* 5 од 1826 г.
* 6 до 1826 г.
* 7 до 1850 г.

 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Германско Царство Држави на Северногерманскиот Сојуз (1866–71) |
| --- |
|  |
| Кралства | 
* Прусија
* Саксонија

 | Карта на Северногерманскиот Сојуз |
|  |
| Големи војводства | 
* Мекленбург-Шверин
* Мекленбург-Штрелиц
* Олденбург
* Големо Војводство Саксонија-Вајмар-Ајзенах
* Хесен

 |
|  |
| Војводства | 
* Анхалт
* Брауншвајг
* Саксо-Лауенбург
* Саксонија
	+ Алтенбург
	+ Кобург и Гота
	+ Мајнинген

 |
|  |
| Кнежевства | 
* Валдек-Пирмонт
* Липе
* Ројс
	+ Постара
	+ Помлада
* Шаумбург-Липе
* Шварцбург
	+ Зондерсхаузен
	+ Рудолштат

 |
|  |
| Градови-држави | 
* Бремен
* Либек
* Хамбург

 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Германско Царство Држави на Германското Царство (1871—1918) |
| --- |
|  |
| Кралства | 
* Баварија
* Виртемберг
* Прусија
* Саксонија

 | Карта на Германското Царство |
|  |
| Големи војводства | 
* Баден
* Мекленбург-Шверин
* Мекленбург-Штрелиц
* Олденбург
* Саксонија-Вајмар-Ајзенах
* Хесен

 |
|  |
| Војводства | 
* Анхалт
* Брауншвајг
* Саксонија-Алтенбург
* Саксo-Кобург и Гота
* Саксо-Лауенбург (до 1876)
* Мајнинген

 |
|  |
| Кнежевства | 
* Валдек-Пирмонт
* Липе
* Ројс-Грајц
* Ројс-Гера
* Шаумбург-Липе
* Шварцбург-Рудолштат
* Шварцбург-Зондерсхаузен

 |
|  |
| Градови-држави | 
* Бремен
* Либек
* Хамбург

 |
|  |
| Други територии | 
* Алзас-Лотарингија
* Колонијални поседи

 |

 |