**Записи од мртвиот дом** (руски: *Записки из Мёртвого дома*) - роман на рускиот писател Фјодор Михајлович Достоевски од 1860-1861 година.

Содржина
--------

Романот ги содржи следниве делови:

* Вовед

*Прв дел*

* I Мртвиот дом
* II-IVПрви впечатоци
* V-VI Првиот месец
* VII Нови познанства - Петров
* VIII Решителни луѓе. Лучка
* IX Исај Фомич. Бањата. Расказот на Баклушина
* X Божиќ
* XI Претставата

*Втор дел*

* I Болница
* II-III Продолжение
* IV Маж ѝ на Акбљка (расказ)
* V Летно време
* VI Затворските животни
* VII Претензија
* VIII Другари
* IX Бекство
* Излегувањето од затворот

Критички осврт кон романот
--------------------------

Романот „Записи од Мртвиот дом" претставува оаза во новата идејна ориентација на Достоевски. Епската линија во него е поизразена отколку во кое било друго дело од постсибирскиот период: романот претставува детална, објективна слика на затвореничкиот живот со сите негови хронолошки подробности - од стапувањето во ќелијата, преку затворската бања, болницата, секојдневноста, тажните затворски празници, сѐ до пуштањето на слобода. Описот на затворот открива галерија ликови со извонредни човечки својства. Никој дотогаш толку потресно и беспоштедно не ја беше насликал вистинската состојба и животот во царистичката зандана. Но тежиштето на реалистичното набљудување е одново врз субјектите на затвореничкиот круг. Достоевски не штеди зборови укажувајќи на високото чувство за справедливост и на огромната енергија скриена и неискористена во луѓето што од разни причини се нашле на робија.

Книгата на Достоевски е ,пред сѐ, потресно сведоштво за една малку позната стварност, за која литерaтурата дотогаш, дури и онаа најдобрата (Иго, Балзак) имаше само снисходлива насмевка, сликајќи преувеличени, романтизирани херои. Во центарот на писателовото внимание се одново обичните луѓе, зад чија скромна надворешност и неупадливост се кријат силни карактери, кревки души, необични истории. Романот вонредно го потврди насетувањето и онаа душевна ведрина со која Достоевски тргна на робија, пишувајќи му на брата си: „Не сум малодушен и не паднав со духот. Животот е насекаде живот, животот е во нас самите, а не во надворешното. Околу мене ќе бидат луѓе, и, да се биде човек помеѓу луѓето и да се остане таков засекогаш, во какви-годе несреќи да не очајуваш и да не паднеш - ете во што се состои животот, неговата задача...". Херцен ги споредуваше „Записите од Мртвиот дом", со „Пеколот" на Данте, со фреските на Микеланџело.

Книгата содржи при сето тоа една силна и дискретно проткаена катарза: во мрачната куќа на *Мртвиот дом* Достоевски догледува живи луѓе во дното на животот и ја доловува светлата радосна нишка што тлее во дното на секој човек. Крајот на Записите е ведар и оптимистички: секаде каде што минува човекот, дури и во *Мртвиот дом* постои една светла и радосна трага што го осветлува патот.

Изданија на Македонски јазик
----------------------------

Во 1955 година, романот бил објавен од издавачката куќа „Кочо Рацин" во рамките на библиотеката „Светски класици", а во превод на Цветко Мартиновски. Книгата има 521 страница и не е каталогизирана, ниту пак ја поседува меѓународната ознака ISBN. Технички уредник на книгата бил Кочо Пендов, а таа била испечатена во погонот I на печатницата „Гоце Делчев" во Скопје во декември 1954 година, во тираж од 3.000 примероци.

Влијание
--------

Една песна на полскиот полскиот поет Збигњев Херберт е насловена „Господин Когито - Записи од мртвиот дом".

Наводи
------

1. 1 2  Фјодор Достоевски, *Записи од мртвиот дом*. Скопје: Кочо Рацин, 1955.
2. ↑  Joseph Frank, „Introduction to The House of the Dead and Poor Folk", Barnes and Noble, 2004.
3. ↑  Фјодор Достоевски. *Енциклопедија Британика. Енциклопедија Британика онлајн*. Енциклопедија Британика, 2011 (пристапено на 23 октомври 2011).
4. ↑  Фјодор Достоевски. *Memoirs From the House of the Dead*. Oxford: Oxford University Press, 1956.
5. ↑  Zbignjev Herbert, *Izabrane pesme*. Beograd: Treći trg – Čigoja štampa, стр. 189-194.

Надворешни врски
----------------

* Целосен текст од „Записи од мртвиот дом" на руски јазик
* Целосен текст од „Записи од мртвиот дом" на англиски на *Internet Archive*
* 

* *Записи од мртвиот дом* на Проектот „Гутенберг"

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Фјодор Достоевски |
| --- |
|  |
| Биографија |
|  |
| Романи | 
* „Бедни луѓе" (1846)
* „Двојник" (1846)
* „Неточка Незванова" (1849)
* „Дедовиот сон" (1859)
* „Селото Степанчиково" (1859)
* „Понижени и навредени" (1861)
* „Записи од мртвиот дом" (1862)
* „Записи од подземјето" (1864)
* „Злосторство и казна" (1866)
* „Коцкар" (1867)
* „Идиот" (1869)
* „Вечниот маж" (1870)
* „Бесови" (1872)
* „Момче" (1875)
* „Браќа Карамазови" (1880)

 |  |
|  |
| Раскази | 
* „Господин Прохарчин" (1846)
* „Роман во девет писма" (1847)
* „Сопственичка" (1847)
* „Љубоморен маж" (1848)
* „Слабо срце" (1848)
* „Ползунков" (1848)
* „Чесен крадец" (1848)
* „Елка и свадба" (1848)
* „Бели ноќи" (1848)
* „Мал херој" (1849)
* „Лоша анегдота" (1862)
* „Крокодил" (1865)
* „Бобок" (1873)
* „Небесна елка" (1876)
* „Кротка" (1876)
* „Селанецот Мареј" (1876)
* „Сон на смешниот човек" (1877)

 |
|  |
| Публицистика | 
* „Зимски записи за летните впечатоци" (1863)
* „Дневникот на писателот" (1873–1881)

 |
|  |
| Портал:Литература |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* VIAF: 179309239
* GND: 4364835-6
* BNF: cb11953535n (податоци)

 |

 |