recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ивица Осим** (Сараево, 6 мај 1941

 - Грац, 1 мај 2022

) — босански фудбалер и тренер.

Играчка кариера
---------------

Почнал да тренира фудбал во младинската школа на сараевски Железничар, каде што ја започнал својата сениорска кариера во 1959 година. За Железничар одиграл 166 натпревари и постигнал 56 голови. Во 1968 година заминал во холандскиот Цволше Бојс за кој играл само три месеци поради проблем со повреда на коленото. Потоа се вратил во Железничар, а во 1970 година заминал во Франција каде играл за ФК Стразбур, КС Седан и ФК Валенсиен. Кариерата ја завршил во 1978 година во Стразбур.

За југословенската репрезентација одиграл 16 натпревари и постигнал 8 гола. За репрезентацијата дебитирал на 13 октомври 1964 година на Олимписките игри во Токио против Мароко (3-1).

Тренерска кариера
-----------------

Веднаш по завршувањето на играчката кариера, ја започнал тренерската кариера во Железничар во 1978 година. На Олимписките игри во 1984 година, бил помошник на Иван Топлак во југословенскиот олимписки тим, кој го освоил бронзениот медал. Од 1986 година бил селектор на југословенската репрезентација со која настапувал на Светското првенство во Италија 1990 година. Од 1991 до 1992 година заедно со репрезентацијата го водел и белградски Партизан. Во мај 1992 година, поднел оставка како селектор на југословенската репрезентација.

Потоа заминал во Грција, каде за две години со Панатинаикос го освоил по еден грчки куп и еден супер куп. Помеѓу 1994 и 2002 година, бил тренер на Штурм Грац. Со Штурм двапати ја освои Бундеслигата, Суперкупот и еден Куп. Од 2003 година работел во Јапонија, каде што го презел ЏЕФ Јунајтед, со кој ја освоил јапонската лига во 2005 година. Во ЏЕФ Јунајтед работел до 2006 година кога ја презел јапонската репрезентација. Репрезентацијата ја водел на Азискиот куп 2007 година. На 16 ноември 2007 година доживеал мозочен удар и по закрепнувањето престанал да работи како тренер.

Наводи
------

1. ↑  Osim Ivan, reprezentacija.rs, preuzeto 25. ožujka 2015.
2. ↑  Ivica Osim doživio moždani udar Архивирано на 2 април 2015 г. hrsport.net, preuzeto 25. ožujka 2015.

Надворешни врски
----------------

* Биографија на интернет порталот на фудбалските репрезентации на Југославија, Србија и Црна Гора и Србија
* ПрофилАрхивирано на 2 април 2015. на fifa.com
* *Швабо из Сарајева*, документарен филм, Ал Џазира Балканс, 6. 7. 2019. (YouTube)
**Ленче Андреевска** (р. 13 август 1992

) — македонска фудбалерка играч од средниот ред која моментално настапува за ЖФК Каменица Саса во македонското првенство. Во Лигата на шампионите настапувала со ЖФК Шкипоњат, ЖФК Тиквешанка, Борец Велес и ЖФК Наше такси.

Таа е македонски репрезентативец. Како јуниорска интернационалка таа го играла Европското првенство У-19 2010 година.

Андреевска била прогласена за фудбалерка на годината во 2019 година

Наводи
------

1. ↑  Profile in UEFA's website
2. ↑  Hosts swept aside by late goals. UEFA
3. ↑  Велешанката Ленче Андреевска фудбалерка на годината во Македонија
**Куков Леден Гребен** — леден гребен од околу 90 километри широчина, зафаќајќи длабока рецесија на крајбрежјето помеѓу Фрешфилдовиот ’Рт и Хадсоновиот ’Рт, источно од Дикиновиот Залив.

Овој залив бил откриен од страна на Истражувачката експедиција на САД во 1840 година, а Вилкс го нарекувал „Заливот на разочарувањето".  Оваа вдлабнатина била наречена Куков Залив од страна на австралазиската антарктичка експедиција, 1911–14, под Даглас Мосон, кој ја именувал по Џозеф Кук, премиер на Австралија во 1914 година. Генеричкиот термин е изменет, бидејќи заливот е трајно исполнет со ледена полица.

Научниците кои ги проучуваат ефектите од глобалното затоплување предложиле дека навлегувањето на морската вода во областа може да дестабилизира значителен дел од ледената покривка на источниот Антарктик.

Наводи
------

1. ↑  Stanton, William (1975). *The Great United States Exploring Expedition*. Berkeley: University of California Press. стр. 1171. ISBN 0520025571.
2. ↑  Pearce, Fred (2007). *With Speed and Violence: Why scientists fear tipping points in climate change*. Beacon Press Books. ISBN 978-0-8070-8576-9.
**Ленче Илкова** (родена на 4 октомври 1984

) — македонска ракометарка која игра за ЖРК Гевгелија.

Кариера
-------

Илкова ја започнала својата кариера во РК Млаз Богданци (2002–2003), а потоа четири сезони била дел од екипата на Еуростандард ЃП Скопје (2003–2006). Во сезоната 2007/08, таа се приклучила на екипата на македонскиот шампион Кометал Ѓорче Петров Скопје со која играла во лигата на шампионите, но откако клубот се соочил со финансиски проблеми, таа се преселила во турското првенство, во екипата на Муратпаша од Анталија, каде што поминала само една сезона, пред да се приклучи на Усќудар Беледијеспор од Истанбул. 

Во сезоната 2013/14, Илкова се приклучила на Енимахале од Анкара. Со клубот таа ја освоила титулата во турското првенство во сезоните 2014/15 и 2015/16. Во летото 2018 година, таа се преселила во редовите на Кастамону Беледијеси.

По речиси 13 години интернационална кариера, Илкова се вратила во Македонија во сезоната 2022/23, потпишувајќи за екипата на Гевгелија.

Наводи
------

1. ↑  Македонката останува во Турција: Ленче Илкова потпиша за Кастамону gol.mk; 15 јули 2018
2. ↑  Познатата репрезентативка се врати во Македонија: Ленче Илкова ќе тресе мрежи за Гевгелија! 24rakomet.mk; 25 август 2022

Надворешни врски
----------------

* Ленче Илкова на Европската ракометна федерација
**Замокот Дубовац** е замок во Карловац, Хрватска.

Замокот Дубовац се наоѓа над градот Карловац. Правоаголната кула веројатно била изграден во тек на 13 век. Во 15 век, замокот повторно бил изграден во ренесансен стил. Замокот имал повеќе сопственици меѓу кои славонското благородно семејство Судар и познатите хрватски грофови и војводи Франкопан и Зрински. Од 1671 до 1809 година, сопствениците на Дубовац биле генералите на Карловац. Во 1837 година, новиот сопственик, грофот Лавал Нугент, го обновил замокот во духот на романтизмот. Замокот Дубовац повторно бил реновиран во 1952 година во однос на графика од крајот на 18 век. Има слика на замокот на таа локација.

Неодамна замокот бил користен неколку години како хотел, а штетата направена во внатрешноста за простор за собите сега се поправа. Според туристичките водич материјали тврдината е изградена на рид подигнат од луѓето, со цел да се зголеми на одбраната и погледот на околните области.

Замокот неодамна беше претставен на комеморативна хрватска поштенска марка, заедно со фотографија.

Галерија
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Наводи
------

1. 1 2 3   Архивирано на 19 февруари 2020 г. Castles of Croatia
**Иван „Ивица" Шурјак** (р. 23 март 1953

 во Сплит) — поранешен хрватски фудбалер и државен репрезентативец на Југославија. Играл на позицијата на играч од средниот ред и лево крило.

Клупска кариера
---------------

### ХФК Хајдук

Шурјак беше воспитан во една голема генерација млади Хајдук (Мужиниќ, Перузовиќ, Лукетин, Бољат, Јованиќ) кои во 1969/70 беа младински прваци на државата и победници на Купот. Во првиот тим на Хајдук дебитираше на пријателски натпревар против ФК Омиш (4:0) 9 септември 1970 година додека на првиот првенствен натпревар го одигра на првенството 1970/71 година и тоа на натпреварот против Партизан (2:1) кога постигна и победнички гол за Хајдук. За Хајдук играше десет години, од 1971 година до 1981 година и одигра 272 натпревари и 52 постигнати голови. До 1981 година, во белиот дрес, сметајќи ги европските и домашните првенства и купот на натпреварите, тој изведе 487 пати и постигна 127 гола.

Во дресот "Мајстори на морето" играше во време кога ФК Хајдук освои најмногу титули. Во неговите трофеи се забележани четири титули на државен првак (1971,1974,1975 и 1979 година) и пет победи во финалето на Купот (1972-1977), што претставува своеврстен потег. Поголемиот дел од својата кариера ги играше во домашно првенство.

### Пари Сент Жермен

Во 1981 година од Хајдук Шурјак се пресели за три милиони француски франки во Пари Сент Жермен. Тука остана една сезона и одигра 33 натпревари и постигна 11 голови.

### Удинезе

По релативно успешна сезона во Франција, Шурјак преминува во Удинезе, италијаниски фудбалски клуб од Удина. Во Удинезе одигра само половина време предвидено од договорот, бидејќи во меѓувреме беа ангражирани бразилските репрезентативци Зико и Едињо, така што за трет странец, по тогашните правила, немаше место. Шурјак потоа се најде на трансфер листа и не играше. За Удинезе одигра 29 натпревари и постигна два гола.

### Реал Сагароса

Шурјак одигра уште една сезона и во шпанскиот Реал Сарагоса и со 2 гола од 22 натпревари ја заврши својата активна кариера.

Репрезентативна кариера
-----------------------

За Југословенскиот омладинската репрезентација, Ивица Шурјак играше 4 натпревари и постигна 2 гола, а за југословенската младинска репрезентација одигра три натпревари и постигна еден гол. Тој настапил за омладинската репрезентација во 1971 година и за младата репрезентација што ја изведе во 1972 и 1973 година.

За најдобрата селекција на Југославија тој играше 54 натпревари и постигна 10 гола. Тој го освои своето деби на 6 јуни 1973 година во Загреб против репрезентацијата на Шпанија (0: 0). Последниот состав на Југословенската репрезентација, Шурјак, одигра на Светското првенство во Шпанија, Сарагоса, против селекцијата на Хондурас (1: 0).

Неговиот прв погодок во репрезентативниот дрес, Шурјак, беше против изборот на Грција во квалификациите за Светското првенство во Германија. Резултатот беше 4: 2 за Југославија.

Титули
------

* Првак на Југославија: 1971, 1974,1975 и 1979-ХФК Хајдук Сплит
* Куп на Југославија: 1972,1973,1974,1976 и 1977-ХФК Хајдук Сплит
* Куп на Франција: 1982-ФК Пари Сент Жермен
Шведскиот замок Кроновал
**Замокот Кроновал** (шведски: *Kronovalls slott*) е замок во општина Томелила, Сканија, Шведска. Денес има хотел, ресторан, кафуле за вино и конференциски сали кои работат на лице место.

Историја
--------

Во почетокот на 17 век, данскиот советник Андерс Синклер, шериф во Ландскрона, се споменува како сопственик на Кроновал.

Кроновал бил продаден во 1668 година на шведскиот благородник Густаф Персон Банер (1588–1644), генерален гувернер на Сканија. Главната зграда има два ката и е изградена во 1760 година. Повторно била изграден во 1896 година од Карл Густаф Спар во француски барокен стил со крилја со кули, по цртежите на Исак Густаф Класон (1856–1930).

Наводи
------

1. ↑  „Kronovall slott". *slottsrundan.se*. Посетено на September 1, 2020.
2. ↑  „Kronovall". *Slottsguiden*. Посетено на September 1, 2020.
3. ↑  „Banér, Per". *Svenskt biografiskt handlexikon*. Посетено на September 1, 2020.
4. ↑  „Gustaf Clason". *Svenskt biografiskt lexikon*. Посетено на September 1, 2020.
5. ↑  „Sparre, släkt". *Svenskt biografiskt lexikon Slottsguiden*. Посетено на September 1, 2020.

Надворешни врски
----------------

* Веб-страница на Kronovalls Vinslott
**Лакташи** — град и општина во централниот дел на Федерација Босна и Херцеговина, како дел од Република српска. Според податоците од пописот во 2013 година, Лакташи има 5.879 жители.

Историја
--------

Регионот околу Лакташи бил населен уште во камено време. Археолошките наоди од овој период се наоѓаат на ниски ридови во близина на реката. Исто така во регионот биле пронајдени и наоди од младо камено време, бакарно, бронзено и железно време. Римјаните оваа област ја освоиле во 9 година и во рамките на царството Лакташа се наоѓал на границата помеѓу Далмација и Панонија.

За време на отоманскиот период, регионот страдал постојано бидејќи се наоѓал на границата со Хабсбуршката Монархија. Во 1878 година Австроунгарија ја окупирала Босна и во 1908 истата ја анексирала, по кое градот започнал да се гради по западноевропски стил.

Во 1918 година Босна станала дел од Кралството на Србите, Хрватите и Словенците. авници и неколку производствени погони. Од 1929 до 1941 година Лакташи бил дел од Врбаска бановина на Кралство Југославија. По крајот на Втората светска војна бил во составот на СФРЈ, додека по распаѓањето на СФРЈ и крајот на Босанската војна, градот бил вклучен во новоформираната Република Српска.

Географија
----------

Лакташи се наоѓа помеѓу општините Градишка и Србац на север, Прњавор на исток, Челинацв на југ, и Бања Лука на запад.

Население
---------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Националност** | 1991 | 1981 | 1971 |
| Срби | 2.866 (82,28%) | 1.879 (72,07%) | 1.229 (86,85%) |
| Југословени | 345 (9,90%) | 538 (20,63%) | 11 (0,77%) |
| Хрвати | 99 (2,84%) | 79 (3,03%) | 77 (5,44%) |
| Муслимани | 39 (1,11%) | 15 (0,57%) | 28 (1,97%) |
| Останати | 134 (3,84%) | 96 (3,68%) | 70 (4,94%) |
| Вкупно | 3.483 | 2.607 | 1.415 |

Спорт
-----

Во градот се наоѓа и седиштето на фудбалскиот клуб ФК Лакташи кој настапува во Втората фудбалска лига на Република Српска. ФК Лакташи своите домашни натпревари ги игра на Градскиот стадион кој има капацитет од 3.500 гледачи. Клубот бил основан во 1974 година.

Наводи
------

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Лакташи" на Ризницата ? |

* Municipalities of Republika Srpska Архивирано на 27 септември 2007 г.
* Opština Laktaši
* Banja Laktaši Архивирано на 25 јули 2013 г.
* Integral Group Архивирано на 1 август 2013 г.
* Niskogradnja d.o.o.
* Laktasi Travel Guide - android aplikacija Архивирано на 21 декември 2016 г.
Лого на движењето
**Движењето за социјална правда „Ленка"** е политичко движење во Република Македонија кое се залага за социјална правда, солидарност, слобода и рамноправност. Движењето е против милитаризмот и се спротивставува на испраќањето на припадниците на АРМ во Авганистан и членувањето на Република Македонија во ИСАФ. Во 2015 година движењето размислувало за прераснување на истото во политичка партија, но поради преголемите финансиски и бирократски процедури идејата не била исполнета.

Наводи
------

1. ↑  „Движењето за социјална правда "Ленка" против испраќањето војници во Авганистан". *Нетпрес*. 10 јануари 2010. Посетено на 30 декември 2017.[*мртва врска*]
2. ↑  „ЛЕНКА: Македонија да ги повлече војниците од НАТО!". *МКД.МК*. 8 јуни 2012. Архивирано од изворникот на 2012-08-20. Посетено на 30 декември 2017.
3. ↑  „Движењето „Ленка" сака да прерасне во политичка партија". *Плусинфо*. 9 ноември 2015. Посетено на 30 декември 2017.

Надворешни врски
----------------

* Официјално мрежно место Архивирано на 26 декември 2017 г.

 *Оваа статија поврзана со политиката на Македонија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите*.
Ина Черњак
**Ина Черњак** (украински: *Інна Черняк*; родена 26 март 1988 во Запорожје) — Украински самба спортист и џудист, шампион на Летните параолимписки игри во Рио де Жанеиро и на Европските игри во Баку, сребрен медал на Летната универзијада во Казањ.

На 13-годишна возраст, заедно со нејзината сестра Марина, започнала да тренира џудо. На девојките потоа им беше понудено да вежбаат џудо од нивниот иден тренер Андриј Бондарчук. 

 Параолимписко финале со Бразилката Лусија Тејшеира
На 9 септември 2016 година, украинската џудистка Ина Черњак го освои златото на Параолимписките игри во конкуренција на луѓе со ограничен вид. Украинката на патот до финалето во категоријата до 57 килограми ги победи Флора Буранија од Унгарија и Хана Сео од Јужна Кореја. Во финалето, Украинката се соочи со својата противничка од Бразил, Лусија Да Силва Тејшеира Араужо. Натпреварот траел само 20 секунди, по што Черњак извојувал рана победа.

Извори
------

* Українка Черняк стала чемпіонкою Європейських ігор з дзюдо Архивирано на 27 јуни 2015.
* 
* Архивирано на 5 март 2016.

Врска
-----

* Стала чемпіонкою попри все – зіркова історія Інни Черняк. Сюжет 1+1 Архивирано на 6 квітня 2017.

Наводи
------

1. ↑  „Україна завоювала друге "золото" на Паралімпіаді". [Українські новини]. 2016-09-09. Архивирано од изворникот на 12 септември 2016.
Ламада во чаша
**Ламада** е еден безалкохолен пијалак слична како лимонадата. Популарен пијалак е во Индија и Пакистан, каде што тоа се нарекува *на ореол паани*, но се користи името за лимонада, *лимбо паани*. Исто така, е позната во Тајланд и други делови на Југоисточна Азија, бидејќи е распоространета во овие области.

Ламадата е концентриран сок за првпат се појавил на пазарот во 1867, како *Материјал LM нас*. во 2004 година. е на производи и компании *AG Бар*. Ламадата  често се прави со мешање сок од „Севн ап" со лимонов сок. Компанијата „Минит" ја производила ламадата со додавање на вишни.

Наводи
------

1. ↑  „Numbu Paani". Vahrevah. Посетено на 9 декември 2012.
2. ↑  „Rose's Lime juice history". Rose's Mixers. Архивирано од изворникот на 2019-02-20. Посетено на 9 декември 2012.
3. ↑  „Minute Maid Cherry Limeade". The Coca-Cola Company. Архивирано од изворникот на 2013-03-16. Посетено на 9 декември 2012.
**Лак на набљудување** (или **лачна должина**) — поим во набљудувачката астрономија кој го означува временскиот период (во денови или години) помеѓу првото и најновото набљудување на едно небесно тело кое ја исцртува неговата патека. Највеќе се приемнува во откривањето и следењето на астероиди и комети.

Лакот одредува колку точно е позната орбитата на едно тело. Доколку е мошне краток, лакот опишува многу објекти во најразлични орбити и оддалеченост од набљудувачот. Во некои случаи, ова е недоволно за да се утврди дали објектот кружи во орбита околу Земјата или далеку во астероидниот појас. Со лак на набљудување од еден ден, се сметало дека 2004 PR107 е заднептунска џуџеста планета, но сега е познато дек асе работи за астероид од главниот појас со големина од 1 км. Со лак од три дена, 2004 BX159 се сметал за марсопресекувачки астероид и опасен по Земјата, но подоцна е увидено дека тој се наоѓа гланвиот појас.

Кога едно тело има лак помал од 30 дена, неговото повторно пронаоѓање е изводливо до една година подоцна; во спротивно, станува случај на изгубена мала планета.

Поврзано
--------

* Центар за мали планети

Наводи
------

Надворешни врски
----------------

* Како се определува орбитата на една комета? — ESA, 7 март 2014 г. (англиски)
* Опасни астероиди, Дел 2: *Предизвици при пронаоѓањето* на YouTube (7:14 мин.) (англиски)
* Опасни астероиди, Дел 3: *Пронаоѓање на патеката* на YouTube (5:38 мин.) (англиски)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија од областа на астрономијата е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Изнвариантност** — во математичката и теориска физика е својство на некој систем да остане непроменет при извршувањето на одредени трансформации.

Пример
------

Денес, неподвижноста на Северницата (поларната ѕвезда) во текот на дневните движења на небесната сфера е класичен приказ на физичката инвариантност.

>  На пример Њутновиот закон за гравитација меѓу две материи е ист без разлика дали се наоѓаат во оваа или друга галаксија (транслациона инвариантност во вселената). Исто така е ист денес како што бил и пред милион години (транслациона инвариантност во времето). Законот не делува поинаку, во зависност од тоа дали едно парче е источно или северно од другото (вртежна инвариантност). Ниту се менува во зависност од тоа дали се мери силата на две парчиња на железничка станица или на воз кој се движи (принцип на релативност).
> 
> 
> —Давид Мермин: *Време е да ја разбереме Ајнштајновата теорија на релативност*, Глава 1
> 
> 
> 

Друг пример за физичка инавриантност е брзината на светлината во Лоренцовите трансформации и времето во Галилеевите трансформации. Ваквите време-простор трансформации претставуваат поместувања (смени) меѓу појдовни системи на различни набљудувачи, така инвариантноста во Нотеровата теорема за време на трансформации претставува фундаментален закон за запазување. На пример, инвариантноста во преводот води до зачувување на импулсот, а инваријантноста во времето води до зачувување на енергијата.

Количините можат да бидат инвариантни во некои трансформации, но не во сите. На пример брзината на честичката е инвариантна кога се преместува од правоаголни до кривилинеарни координати, но не е инвариантна кога се трансформира меѓу референтните рамки кои се движат во однос еден према друг. Некои количини, како брзината на светлината, се секогаш инвариантни.

Важност
-------

Инвариантноста е важна во модерната теоретска физика, многу теории се изведени во однос на нивните симетрии и инварианти. Нотеровата теорема вели дека секоја диференцијабилна симетрија на дејство на физичкиот систем има соодветен закон за запазување.

Конваријансата и контраваријансата ги генерализираат математичките својства на инвариантност во тензорската математика и често се користат во електромагнетизам, специјална релативност и општа релативност.

Поврзано
--------

* Коваријантност
* Физичка константа
* Сопствени вредности и сопствени вектори
* Вејлова трансформација
* Касимиров оператор
* Килингов облик
* Полнеж (физика)

Наводи
------

1. ↑  French, A.P. (1968). *Special Relativity*. W. W. Norton & Company. ISBN 0-393-09793-5.
**„Леб и рози"** (англиски. *Bread and Roses*) е игран филм од 2000 година на англискиот режисер Кен Лоуч. Филмот ја прикажува борбата на лошо-платените хигиеничарки и хигиеничари во Лос Анџелес за подобри работни услови и за остварување на нивното право на синдикално организирање. Дејствието на филмот се темели на кампањата „Правда за хигиеничарите" на Меѓународниот синдикат на услужните работници.

„Леб и рози" критички го обработува проблемот на економската нееднаквост во САД, а потенциран е и проблемот со здравственото осигурување.

Насловот на филмот упатува на познатиот штрајк на текстилните работнички во Лоренс, Масачусетс, од 1912 година. Овој штрајк често се нарекува штрајк за леб и рози и претставува една од првите победи на работничките во светот и има истакнато место во борбата на жените за полова рамноправност.

Надворешни врски
----------------

* „Леб и рози" на Семрежната филмска база на податоци
**Лактазата** е ензим кој го произведуваат голем број на организми. Лактазата е неопходна за да се комплетира дигестијата на млекото; при што ја разложува лактозата, шеќер кој го дава слаткиот вкус на млекото. Во отсуство на лактаза, кај лицата кои консумираат млечни производи се јавуваат симптоми на лактозна интолеранција. Лактазата може да се користи како додаток во исхраната, а со додавање во млекото се добиваат млечни производи без лактоза.

Наводи
------

1. ↑  Järvelä I, Torniainen S, Kolho KL (2009). „Molecular genetics of human lactase deficiencies". *Annals of Medicine*. **41** (8): 568–75. doi:10.1080/07853890903121033. PMID 19639477.
Клучката кај Миладиновци
 Карта на Мостарската клучка во Белград
 Клучка во Загреб
**Клучка** — прифатен назив со кој се означува и дефинира најбрзиот и најбезбедниот вид на раскрсница во две или повеќе нивоа на патен сообраќај. Може да биде на секаков вид на пат, а најчесто се среќава на автопатишта и мотопатишта. Клучката мора да се состои од: надвозник или подвозник, лента за забрзување (за вртење на патот во двете насоки) и лента за забавување (за исклучување на патот во двете насоки). Со оглед дека заради надвозникот или подвозникот клучката е раскрсница вон ниво, само преку неа автопатиштата и мотопатиштата можат директно да се вкрстат со другите патишта. Клучката е наречена така затоа што патеките што се вкрстуваат на овој начин се „заплеткани". Клучката е исто така најскапа за изградба и најголем вид раскрсница.

Напомени
--------

Поимот клучка е вообичаено име за раскрсници во две или повеќе нивоа, но исто така се нарекува крстосница на повеќе нивоа, подвозник или надвозник.

Наводи
------

1. ↑  „клучка" — Дигитален речник на македонскиот јазик
2. ↑  „клучка" — Официјален дигитален речник на македонскиот јазик

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh00003872
* GND: 4206601-3
* NDL: 00564177

 |

 |
**Леандра** — пештера која се наоѓа во близина на селото Локвица во областа Порече, западна Македонија. Големиот отвор на пропаста Леандра, налик на кратер, е сместен речиси до врвот на благо возвишение во месноста Преслоп 1 км јужно од селото Локвица. Сместена е на истоименото плато кое е составено од деломитични кристалести варовници. Отворот е со елипсовиден (овален) облик кој во правец север-југ е долг 19 метри, а во попречниот правец е широк 14,5 метри. Од отворот настанува вертикален отсек, кој на северната страна е висок 4,5 метри, а на јужната 14,5 метри, поради што пештерата Леандра навидум има изглед на пропаст. Со оглед дека таваницата и е сурната Леандра спаѓа во групата на ѕвекари, односно претставува преод помеѓу пештера и пропаст, јама. Под отсекот се наоѓа дното на пештерата, кое е наклонето кон југ и претрупано со голема маса на блокови, од што јасно се гледа дека отворот на пештерата е настанат со сурнување на пештерската таваница. Таваниците на пропаста се од варовнички камен и во поголем дел се обраснати со повит, додека дното е земјено и на него се израснати лескови дрвја, грмушки, лишаи и други растенија кои ја исполнуваат внатрешноста, особено во летниот период. Од дното кон запад се отвора и проширува пештерски канал и сала кои се тешко пристапни. Во отсекот на пештерата Леандра се наоѓаат две вдлабнатини. Едното проширување е на јужната страна и има облик на триаголник чијашто основа (на отсекот на влезниот отвор) е долга 14 метри. Должината на оваа вдлабнатина е 16 метри. Страните на триаголникот не се прави, туку се состојат од помали споредни вдлабнувања. Целото ова проширување паѓа кон југ за 22°, а неговото дно е исто така покриено со маса на камени блокови од срушената таваница. Другото проширување е на источната страна и има повеќе овален облик со пречник од околу 20 метри. Дното му е пониско отколку дното на влезниот отвор при што тоа е зарамнето и на него нема срушени блокови. Таваницата на ова проширување е закосена, односно налегната. Воопштено, ова вдлабнување има облик на помала пештерска. По ѕидовите на целата пештера има помали отвори низ кои не може да се пројде. Пештерата е потполно сува, а нема никакви траги и показатели на основа на кои би можело да се заклучи дека низ неа минувале речни текови. Според тоа, пештерата Леандра припаѓа на сувите пештери.

Галерија
--------

* Поглед на таваницата обрасната со повитПоглед на таваницата обрасната со повит
* Поглед на средишниот дел (кон исток)Поглед на средишниот дел (кон исток)
* Поглед на дел од отворотПоглед на дел од отворот
* Југозападниот дел на отворотЈугозападниот дел на отворот

Наводи
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15  Јовановиќ, Петар (1927). „Карсне појаве у Поречу". *Гласник скопског научног друштва*. книга 6: 31–32.
**Игор Миладиновиќ** (25 јануари 1974) е српски шаховски велемајстор.

Кариера
-------

Миладиновиќ го освои Светското јуниорско првенство во шах во 1993 година и на крајот на годината бил прогласен за спортист на годината во СР Југославија (Србија и Црна Гора). Во 1994 година играл за СР Југославија на Олимпијадата во Москва, освојувајќи бронзен медал на 4-та табла. Околу 1995 година се преселил во Грција, играјќи за таа земја на четири олимпијади од 1996 до 2002 година. Неговото барање повторно да ги претставува Србија и Црна Гора беше одобрено од ФИДЕ на 5 октомври 2005 година.

Миладиновиќ бил ко-победник заедно со Жоел Лотиер, победувајќи ја својата индивидуална игра против вториот на 6-тото издание на турнирот со силна покана Sigeman & Co. во Малме 1998 година.

Тој целосно го освоил 46-тото издание на традиционалниот шаховски турнир Реџо Емилија 2003/04.

Миладиновиќ подоцна се вратил во Србија и е поврзан со Српската шаховска федерација.

Тој еднаш бил во брак со жената велемајстор Ана-Марија Боцари.

Наводи
------

1. ↑  „Документи - Универзитет у Нишу" (PDF).
2. ↑  „FIDE Player transfers". 2005.

Надворешни врски
----------------

* Игор Миладиновиќ — профил и партии на ChessGames.com (англиски)

* Igor Miladinović Chess Olympiad record at OlimpBase.org
* Архивирано на {{{2}}}.
**Ламбе Петрев Новески** (1922 во Велмеј, Охридско — 12 април 1945 во Товарник, Хрватска) македонски партизан, учесник во НОБ.

Животопис
---------

Ламбе Петрев Новески е роден во селото Велмеј. Се занимавал со земјоделие. Во НОБ се приклучил на 28 август 1944 година. Како борец на Првата македонска бригада, загинува на сремскиот фронт во нападот кај Товарник, на 12 април 1945 година.

Наводи
------


1. ↑ . Охрид и охридско во борбата против фашизмот. ЗБОРНИК на паднатите борци во народно-ослободителната борба и револуција и жртвите на фашистичкиот терор во Охрид и охридско 1941-1945. Охрид. 1976. Отсутно или празно `|title=` (help)CS1-одржување: друго (link)
***Куќа во Прованса*** – слика, масло на платно, од францускиот сликар Пол Сезан. Било создадено во 1885 година и денес е дел од постојаната збирка на Музејот на уметноста Индијанополис.

Опис
----

Со пригушени тонови и меки бои, Сезан насликал дом, нагласен со сиво-сини планини во заднина, меко зелено на ридовите и кафеави тонови од полињата. Динамичниот стил на Сезан може најдобро да се види на оваа слика одблизу. Потезите на четката се сечат на динамичен начин, создавајќи мешавина. Потезите на четката создаваат живо движење во тврдите линии што тој ги создава за да ги разграничи куќата и планината.

Историски податоци
------------------

*Куќа во Прованса* произлегува од Сезановиот „зрел стил", кога живеел во Прованса со неговото семејство, во крајот каде тој живеел и во младоста. Овој пејзаж е земен од јужната страна на Мон Сент Виктоар, кој бил омилена тема на уметникот. Сезан не го делел истиот интерес со останатите импресионисти, тој ја сосредоточувал својата работа на основната структура на неговите субјекти.

Сопствеништво
-------------

*Куќа во Прованса* веројатно била купена од уметникот Амброаз Волар. Во 1910 година му била продадена на Анри Бернштајн, а во 1918 на Готлиб Ребер. На Мари Хариман ѝ била продадена во 1936 година. Во 1945 година, делото го купила Каролин Мармон Феслер за Уметничкиот институт Џон Херон, денес Музеј на уметноста Индијанополис, во спомен на Даниел и Елизабет Мармон.

Наводи
------

1. ↑  „House in Provence Catalog Entry". Indianapolis Museum of Art. Архивирано од изворникот на 2013-02-26.
2. ↑  Pioch, Nicolas (19 September 2002). „Cezanne and Sainte-Victoire". WebMuseum.
3. ↑  „House in Provence Provenance". Indianapolis Museum of Art. Архивирано од изворникот на 2013-02-26.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Пол Сезан |
| --- |
|  |
| Слики | 
* Список на слики
* *Стопен снег во Естак* (околу 1871)
* *Куќата на обесениот човек* (1873)
* *Поглед на Овер сир Оаз* (1879–80)
* *Три капачки* (1879-1882)
* *Портрет на Луј Гијом* (1879–1882)
* *Планината Сент Виктоар и вијадуктот на долината Арк* (1882–1885)
* *Планината Сент Виктоар видена од Белви* (1885)
* *Куќа во Прованса* (1885)
* *Врвот Сент Виктоар со големи борови* (околу 1887)
* *Портрет на мадам Сезан со пуштена коса* (1883–1887)
* *Поглед на доменот Сен Жозеф* (доцни 1880-ти)
* *Завеса, стомна и сад со овошје* (1893–1894)
* *Играчи на карти* (1890–1895)
* *Момче со црвен елек* (1894–1895)
* *Кошница со јаболка* (1895)
* *Портрет на Гистав Жефроа* (1895)
* *Портрет на Амброаз Волар* (1899)
* *Капачки* (c. 1900)
* *Пирамида од черепи* (1901)
* *Жена во сино* (1904)
* *Шума* (1902–1904)
* *Капачки* (1898–1905)
* *Мртва природа со чајник* (1902–1906)

 | Автопортрет со палета, 1890 |
|  |
| Циклуси | 
* *Планината Сент Виктоар*

 |
|  |
| Семејство | 
* Мари-Ортанз Фике

 |
|  |
| Сезан како тема | 
* *Омаж на Сезан* (слика, 1900)
* *Импресионистите* (ТВ-серија, 2006)
* *Сезан и јас* (филм, 2016)

 |

 |
**Грешка во скриптата: Функцијата „infoboxTemplate" не постои.**

**Ина Зилдинис** (р. 18 април 1990

, во Талин) е естонска фудбалерка.

Кариера
-------

### Клуб

Злдинис ја започна својата кариера на *TKSK* Виза во Талин, каде што нејзиниот деби во 2004 година беше на возраст од 14 години, пред да се приклучи на наследничкиот клуб ФК Левадија Талин во 2006 година. Во јануари 2014 година, таа се пресели во германската втора лига, која повторно ја напушти регионалната лига во летото 2014 година.

### Интернационално

За репрезентацијата Естонија играа од 2007 досега 40 меѓународни натпревари. На Универсиадата ФИСУ 2009, Таа играше само пет натпревари.

Наводи
------
**Ламборгини Сесто Елементо** (италијански: *Lamborghini Sesto Elemento*, букв. „Шести елемент") — двоседен суперавтомобил со V10-мотор на италијанскиот автопроизводител Ламборгини. Претставен е на Парискиот автосаем во 2010 г. Името на италијански значи „шести елемент", што се однесува на атомскиот број на јаглеродот во периодниот систем, кој е многу застапен во облик на јаглеродни влакна во конструкцијата на автомобилот. Произведен е во многу ограничен број.

Конструкција и особености
-------------------------

Автомобилот е опремен со V10-мотор преземен од моделот Галардо, со работната зафатнина од 5.200 см³ (5,2 л) и 6-брзински полуавтоматски менувач со лопатки зад воланот и погон на сите тркала. Има моќност од 570 кс (425 kW) и момент на сила од 540 N·m.

Шасијата, каросеријата, погонската осовина и амортизерските делови се направени од јаглеродни влакна (графитни влакна), со што вкупната тежина е сведена на само 999 кг — споредливо со онаа на мал градски автомобил како што е Хонда Фит. Ова е најлесниот автомобил на Ламборгини.

Воздухот се испушта од 10 карактеристични шестаголни отвори на капакот, а има и два отвора низ кој струи ладен воздух во моторот, поставен во средината на возилото. Големата моќност и малата тежина на возилото даваат сооднос сила-тежина од 0,57 КС/кг (или тежина-сила од 1,75 кг/кс). Според производителот, автомобилот развива 100 км/ч за само 2,5 секунди.

Ограниченост на производството
------------------------------

Сесто Елементо изложен на Парискиот автосаем во 2010 г.
Произведени се само 20 автомобили од овој модел, и пуштени во продажба во 2013 г. Сите биле продадени веќе во 2012 г. по цена од 1,6 до 2,1 милиони евра.

Наводи
------

1. 1 2  Valdes-Dapena, Peter (17 August 2012). „Lamborghini's $2.2 million Sesto Elemento supercar". CNN. Посетено на 28 November 2012.
2. ↑  „Sesto Elemento: Overview". Lamborghini. Архивирано од изворникот на 2013-01-01. Посетено на 3 January 2013.
3. ↑  Pattni, Vijay (13 September 2011). „Lamborghini to build Sesto Elemento". Top Gear. Архивирано од изворникот на 2012-10-13. Посетено на 28 November 2012.
4. ↑  „The Lamborghini Sesto Elemento is sold out". Lambocars.com. Архивирано од изворникот на 2013-01-29. Посетено на 28 November 2012.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Ламборгини Сесто Елементо" на Ризницата ? |

* Матична страница
Педра до Капацете
 *'Лажедо де Паи Матеуш'*  е карпеста височина која се наоѓа во Кабасеирас во државата Параиба, во Бразил. Таа има околу 1,5 квадратни километри, околу 100 камења (тежат до 45 тони), кои стојат на малку конвексна површина и ретка вегетација во регионот на Карири-Ориентал (микрорегион). .

 поглед на Лажедо
Формирање на карпата е резултат на осиромашување на почвата во текот на милиони години, како резултат на природни пукнатини и големи температурни разлики. Еден од најпознатите блокови е шлемот камен, за чудна форма се наоѓаат некои камења *petroglyphs* кој им се припишува на Индијците Карири, кој живееле во областа пред околу 12.000 години. Оддалеченоста е околу 25 километри од центарот на Кабасеирас (пристап од земјен пат) и се наоѓа на приватен имот.

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Лажедо де Паи Матеуш" на Ризницата ? |

Наводи
------

1. 1 2  Предлошка:Citar web
2. 1 2  Предлошка:Citar livro
Ѕани, Харлекин и Ликретија
**Инаморати** (италијански: *ʎ innamoraːti*, во превод „љубовниците")  биле глумци во театарски стил познат како Комедија дел арте, кој се појавил во 16-от век во Италија. Во претставите сè се вртело околу љубовниците во некој поглед. Овие ликови биле присутни во рамките на комедиските драми, со единствена цел да бидат вљубени еден во друг, а згора на тоа со себе. И покрај тоа што се соочуваат со многу пречки, љубовниците секогаш се обединети до крај.

Наводи
------

1. ↑  Gli Innamorati (The Lovers)
2. ↑  Lawner, Lynne (1998). *Harlequin on The Moon*. New York, USA: Harry N. Abrams, inc. стр. 61.
3. ↑  Eick, Justin Commedia dell'Arte Архивирано на 19 август 2011 г.
**Ладомир Павлев Трајкоски** ( 1893
 во Кленоец, Кичевско — 5 октомври 1943

 во Кленоец, Кичевско) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

Спомен обележје од НОВ, во селото Кленоец на кое е испишано името на Ладомир Трајкоски.

Животопис
---------

По занимање бил земјоделец. Бил учесник во Првата светска војна ѝ живеел во САД сè до 1937 година кога се вратил во Белград, а по окупацијата дошол во своето родно село. Определен за борба со окупаторот, активно се вклучил во народно ослободителното движење. Бил избран за претседател на народно ослободителниот одбор во селото. Неговата активност била откриена и бил убиен од балистите за време борбите кај Кленоец на 5 и 6 октомври 1943 година.

Поврзано
--------

* Кичево и Кичевско во НОВ

Наводи
------

1. 1 2  Ристоски и други, Душан (1982). *Слободата беше нивниот идеал*. Кичево: Музеј - Западна Македонија во НОВ - Кичево. стр. 140.
**Кенгур** (науч. *Macropus*) — најпознатото австралиско животно од семејството на кенгурите (*Macropodidae*) на родот двопреднозаби (*Diprotodontia*). За него е карактеристична торбата на стомакот од женката. во овој мек џеб се наоѓа бебето, кое на тој нечин се припива до својата мајка, цица и патува. Мошне распространет е големиот црвен кенгур (*Macropus rufus*), кој живее во суви, топли предели и за заштита од горештината, активен е ноќе.Во потрага по вода, може да ископа и дупки длабоки и до 1 метар. Се движи на долгите задни нозе, со скокови кои можат да надминат 10 метри. При скоковите, долгата опашка му помага при рамнотежата. Опашката му слуши и како кога застанува да се одмори, а со неа удира по земјата за да ги предупреди другите кенгури на некоја опасност. Предните нозе му се кратки и на нив има остри канџи што ги користи за собирање храна, за четкање на крзното и за одбрана. Впрочем, со само еден удар со шепите кенгурот може да распори куче.

Распространетост
----------------

Кенгурот живее во пустинските и во полупустинските предели на Австралија.

Кенгурот како тема во уметноста и во популарната култура
--------------------------------------------------------

Кенгурот се јавува како тема во бројни дела од уметноста и популарната култура, како:

* „Кенгурот и зебрата" - басна на американскиот писател Емброуз Бирс.
* „Кенгур" (*Kangaroo*) - песна на американската поп-рок група „Биг стар" (*Big Star*) од 1978 година.

Наводи
------

1. ↑   Емброуз Бирс, *Басни*. Скопје: Темплум, 2016, стр. 67.
2. ↑  YouTube, Big Star - Kangaroo (пристапено на 31.8.2017)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85071465
* BNF: cb12150447d (податоци)
* NDL: 00564871

 |

 |
Имре Гараба
**Имре Гараба** (унгарски: *Imre Garaba* роден на 29 јули 1958 во Вац) — пензиониран унгарски фудбалер.

Тој го имаше своето деби за унгарската репрезентација во 1980 година, и одиграл 82 настапа и  постигнал 3 гола до 1991 година. Тој беше учесник на светските првенства на ФИФА во 1982 и 1986 година, каде Унгарија во двете прилики не успеа да напредува од групната фаза.

Имре бил многу популарен меѓу поддржувачите на Будимпешта Хонвед за неговата борбена и игра од срце и бидејќи, и покрај тоа што играл одбрана, постигнал голем број важни голови и за Хонвед и за унгарската репрезентација. Тој одиграл клучна улога во победата на Будимпешта Хонвед во Унгарското Првенство во 1980 година, како и во 1984, 1985 и 1986 година. Подоцна играл во Рен во Франција и во Белгија во Шарлерој, пред да ја заврши кариерата во Унгарија со БВС Будимпешта, каде што исто така работел како менаџер. Тој во последно време немал никаква улога во унгарскиот фудбал, но останал популарна фигура меѓу поддржувачите на Хонвед.

Наводи
------

1. ↑  „Garaba, Imre". National Football Teams. Посетено на 3 September 2006.
2. ↑  Mamrud, Roberto. „Hungary - Record International Players". RSSSF. Посетено на 3 September 2006.
Перзистентни траки позади воздухоплови наречени „кемтрејлс"
**Кемтрејл** (од англ. *chemtrail*: *chem*, скратеница од *chemical* (хемикалија) и *trail* (трака, трага)) е назив за феномен на перзистентни (долготрајни) траки кои се набљудуваат позади воздухоплови во лет. Официјалното објаснување е дека станува збор за кондензациски траки кои настануваат поради кондензација на водената пареа испуштена од млазните мотори на воздухопловите и секој сомнеж дека составот на овие траки вклучува тајно додадени агенси кои не се обелоденети во јавноста се смета за теорија на заговор. Перзистентноста на траките позади воздухопловите официјално се објаснува дека варира од атмосферските и временските услови. Сепак, значителен дел од светската јавност пројавува загриженост поради овој феномен, а независни истражувачи наведуваат докази дека хемискиот состав на ваквите перзистентни траки вклучува наночестички на алуминиум, стронциум, бариум, други метали, како и полимерни органски супстанци.

Наводи
------

1. ↑  „Lab Tests". *Geoengineering Watch* (англиски). 2013-05-13. Посетено на 2020-03-02.
Јапонско ладно оружје, околу 1892-1895 година
**Ладно оружје** — оружје од кое не излегува оган или експлозии (како согорување) како резултат на употребата на барут или експлозиви. 
Во ладно оружје спаѓа дометното оружје кое не користи барут или експлозивни материјали, како и оружје за блиска борба. Спротивно на ова е огненото оружје и експлозивите (како гранати, мини, проектили, бомби итн.) и други оружја кои работат на топлина или горење.

Список на ладно оружје
----------------------

### Оружје за блиска борба

*Главна статија: Список на оружје за блиска борба*.

### Дометно оружје

* Дувалка
* Дометна секира
* Лак (оружје)
* Самострел
* Чатал (прачка)
* Џилит

Поврзано
--------

* Блиска борба (гради в гради)
* Огнено оружје

  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Оваа статија поврзана со оружје е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите*. |
„Лада" од М. Пресњаков, 1998.
**Лада, Ладо, Ледо** е поим кој се сретнува во обредните песни. Сѐ уште стои како дилема дали претставувало божество, демон или само обреден елемент. Чајкановиќ претпоставува дека зад ова име стои божествена епиклиза.

Во пантеонот на словенските божества можеме да го идентификуваме преку некои податоци од полски извори: во 15-иот век било забранувано плескање со рацете со кое се повикувале некои пагански божества (идоли) меѓу кои и Ладо. Според некои истражувачи Леда е женско божество, а Чајканоиќ спрема времето (пролет) во кое се изведувал обредот (кралици) претпоставува дека се однесува на обредите посветени на култот на предците кои се насочени кон аграрните потреби, исто така дава можност за небесно божество од кое се бараат дожд и плодност, словенско аграрно божество.

Се спомнува и како божица на бракот, а во Хрватска и Словенија за Иванден и Духовден се пееле песни ладарици кои во рефренот го содржувале збор ‘ладо’. Траги за Лада како заштитничка на бракот, љубовта и младешката невиност се сретнувале во новогодишните и пролетните фолклорни елементи кај повеќето словенски народи.

Наводи
------

1. ↑  Гордана Стојковска, *Речник на јужнословенска митологија*, Издавачки центар Три, Скопје, 2004, стр. 160
2. ↑  Нина Анастасова - Шкрињариќ, Словенски пантеон, Нина Анастасова - Шкрињариќ, Менора, Скопје, 2004, стр. 190
3. ↑  Танас Вражиновски, Речник на народната митологија на Македонците, Матица Македонска, Скопје,2000, стр. 254.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Словенска митологија |
| --- |
|  |
| Главни богови | Дажбог **·**  Перун **·**  Велес **·**  Јарило **·**  Морена **·**  Жива **·**  Сварог **·**  Дождобог **·**  Световид **·**  Триглав | Богот Перун Громовник |
|  |
| Други богови | Белобог **·**  Берстук **·**  Девана **·**  Додола **·**  Хорс **·**  Флинс **·**  Гаревит **·**  Ладо **·**  Мајка Земја **·**  Озвена **·**  Мокош **·**  Поренут **·**  Поревит **·**  Радогост **·**  Род **·**  Руѓевит **·**  Зирнитра **·**  Симаргл **·**  Стрибог **·**  Црнобог **·**  Златна Баба |
|  |
| Духови и демони | Ала **·**  Багиеник **·**  Баник **·**  Бес **·**  Богинки **·**  Букавец **·**  Скарбник **·**  Кикимора **·**  Коштеј **·**  Полудница **·**  Русалка **·**  Скрзак **·**  Соловеј **·**  Стухаќ **·**  Наречница **·**  Водник **·**  Врколак **·**  Домовој **·**  Здухаќ **·**  Дрекавец **·**  Леши **·**  Лихо **·**  Полевик **·**  Самовила **·**  Таласон **·**  Топелец **·**  Вампир **·**  Воден |
|  |
| Легендарни јунаци | Баш Челик **·**  Крале Марко **·**  Богдан Лутица |
|  |
| Натприродни суштества | Алконост **·**  Цикавец **·**  Жар птица **·**  Демон **·**  Баба Рога **·**  Башчелик **·**  Змеј **·**  Гамајун **·**  Расковник **·**  Сирин |

 |
**Мангбит** – културно движење создадено околу 1991 година во градот Ресифе во Североисточен Бразил како реакција на културната и економска стагнација на градот. Движењето во голема мера се фокусира на музиката, мешајќи ги регионалните ритми на бразилскиот североисток, како што се маракуту, фрево, коко и форо, со рокот, хип-хопот, фанкот и електронската музика.

Движењето има свој манифест, „Caranguejos com Cérebro" (Краби со мозоци на македонски), напишан во 1992 година од пејачот Фред 04 и диџеј *Ренато Л*. Неговиот наслов се однесува на жителите на Ресифе кои како краби живеат во мангрова средина на Ресифе. Главниот симбол поврзан со мангбитот е оној на антена заглавена во кал за прием на сигнали од целиот свет.

Мангбитот може да се подели на два различни бранови: првите во раните 1990-ти години предводени од музичките групи Чико сајанс (Chico Science) и Насао зумби (Nação Zumbi) , а втората во раните 2000-ти години предводена од Ре: Комбо (Re: Combo) (копилефт движење коешто испраќа половина избрана музика за преземање) и Кордел до Фого Енкантадо (музичка група која започнала како умешна театарска дружина со корени во форма на литература позната како "верижна литература" (literatura de cordel).

Оригиналното движење самото се нарекло „мангбит", според мангровите гори на Ресифе и бит од компјутерите, заради тоа што тие имаат централно влијание на електронската музика.

Наводи
------

1. ↑  *Brazilian Popular Music & Globalization*. Routledge. 2001. стр. 29. ISBN 9780415936958. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)

Надворешни врски
----------------

* Movimento Manguebit (Wayback Machine archive of the MangueBit movement website) **(португалски)**
* Caranguejos com Cérebro Manifesto (original manifesto) **(португалски)**
* Movimento Manguebit (Wayback Machine archive of the MangueBit movement website) **(португалски)**
* Caranguejos com Cérebro Manifesto (original manifesto) **(португалски)**
* Crabs with Brains Manifesto (trans. by Philip Galinsky). (англиски) Архивирано на 4 март 2016 г.
* In a Nutshell guide to Mangue Beat (Sounds and Colours magazine article on MangueBit) (англиски)
* Manguebeat (англиски)
**Историјата на фармацијата** како независна наука започнала да се развива во првата третина на XIX век.

Фармацијата во праисторијата
----------------------------

Употребата на растителни мешавини, минерали и делови на животни (и инсекти) започнала уште во почетокот на човечката историја. Примитивните општества постојано се соочувале со недостиг на храна и разбирливо е дека во овие периоди луѓето експериментирале со различни растенија. Овој процес на учење ги запознал со алтернативни начини на обезбедување на храна, но и со некои растенија кои имаат фармаколошки ефекти, најчесто повраќање и дијареа.

Фармацијата во антиката
-----------------------

Лекувањето кај Старите Египќани е проучувано од зачуваните папируси, како што се *Еберсовиот Папирус* од 1550 г. пне и *Папирусот на Едвин Смит* од 16 век пне.

Фармацијата во средниот век
---------------------------