**„Малиот грбав коњ"** е советски цртан филм, создаден во студиото „Сојузмултфилм" од режисерот Иван Иванов-Вано во две верзии - 1947 (втор цртан филм на студиото) и 1975. Врз основа на истоимената приказна (1834) на Питер Ершов.

Филмот бил високо ценет од Волт Дизни прикажувајќи го на неговите аниматори.

Заплет
------

### Верзија од 1947 година

Еден стар селанец имал три сина: двајцата најстари, Данило и Гаврило, се сметаат за паметни, а најмалиот, Иван, за будала. Еден ден таткото ги испратил своите синови да дознаат кој ја гази пченицата ноќе. Постарите браќа решаваат да се сокријат во сеното, каде брзо заспиваат. Во меѓувреме, Иван, играјќи со кавалот, оди до брезата и седнува под неа. Одеднаш тој видел бела кобила со долга златна грива како се спушта од небото. Иван успеал да скокне на грбот на кобилата, и таа почнала да галопира. Конечно, уморна, кобилата го прашала Иван да ја пушти и за возврат му дала два прекрасни златни коњи и грбавото коњче, кој ќе му биде најдобриот пријател на Иван.

Иван ги носи коњите во овчарската штала  и, оди да им донесе вода, заминува со грбавото коњче. Кога се вратил, открил дека неговите браќа ги однеле коњите. Грбавото коњче му рекло дека ќе ги стигнат до главниот град. Потоа Иван седнал на коњчето и тие летнале низ облаците. На патот, Иван го нашол пердувот на Жар птицата, кој сјаел без да емитува топлина и го земал, и покрај предупредувањето на коњчето дека тоа ќе му донесе многу проблеми.

Стигнале до престолнината, а Иван, откако се видел со браќата, му ги продал своите коњи на кралот за „две или пет капи сребро". Кога се покажало дека никој друг освен Иван не може да се справи со коњите, тој станал главен на кралските штали. Кралскиот бојар, кој го мразел Иван поради тоа, ја шпионирал неговата работа. Видел дека Иван го користи пердувот на Жар птицата за осветлување, тој го украл пердувот и му го покажал на кралот.

Царот му наредил на Иван да ја фати и да му ја донесе Жар птицата. Во спротивно, ќе биде затворен. Со помош на Малиот грбав коњ, Иван ја фаќа Жар птицата и му ја носи на кралот, кој од радост го назначил за помошник. Но, злобниот бојар, кој решил да го уништи Иван по секоја цена, го убедил Царот да му даде на Иван нова задача - да ја пронајде и донесе прекрасната Принцеза Девица. Царот му дал на Иван три недели да ја заврши оваа задача, а во определеното време Иван се вратил со прекрасната Принцеза Девица.

Царот бил пресреќен и ја прашал Прекрасната Принцеза Девица да се омажи за него, но таа го одбила, велејќи дека тој е премногу стар за неа и му понудила напиток со кое може да се подмлади - требало да стави три големи котли, едниот со ладна вода, другиот - со врела вода, а третиот - со врело млеко и да се искапе во сите три котли. Бојарот го советувал царот да го испита влијанието на овој лек врз Иван, надевајќи се дека на крајот ќе се ослободи од заколнатиот непријател.

Кралот среќно се согласил. Кога Иван се спротивставил, слушајќи го тоа, царот наредил да го фрлат во затвор и да ги подготват казаните за следното утро. Малиот грбав коњ дошол кај Иван и низ затворските решетки му кажал дека следниот ден треба само да му свирне и тој ќе му помогне да ја маѓепса водата, што ќе му овозможи на Иван да остане неповреден. Откако го слушнал ова, бојарот го киднапирал коњот, откако тој го напуштил Иван.

Утрото Иван му свиркал на коњот, кој бил скриен во торба. Киднапираниот коњ се обидувал и давал се од себе да се извлече од заробеништво со цел да му помогне на пријателот и во последен момент успеал. Како резултат на тоа, бојарот паднал во бунарот и се удавил во него. Малиот коњ му дошол на помош на Иван и успеал да ја маѓепса содржината на трите казани. Иван скокнал во млекото, а потоа во зовриена вода и во ладната вода. Како резултат, тој станал многу убав човек. Принцезата Девица се вљубува во него и тие заминуваат. Во меѓувреме, кралот бил загрижен и одлучил дека и тој сака да биде млад и убав. Бидејќи магијата престанала да работи, кралот кој скокнал во млекото се сварил.

Разлики од оригиналот
---------------------

Заплетот на цртаниот филм е многу поедноставен:

* Епизодата со патувањето во замокот на Месечината и приказната со Раф се прескокнуваат.
* Во цртаниот филм, сите три синови излегуваат во патрола истовремено. Во оригиналот, тие го чуваат полето, а првиот од нив се плашел од лошите временски услови, а вториот - од студот.
* Во оригиналот, секој од постарите браќа на Иван излегува на патрола, зема вила и секира, а во цртаниот филм се ограничени на стапови.
* Во филмот, Иван се договара со браќата во главниот град а во оригиналот, на патот.
* Во сцената на продажба на коњите на Царот, Иван, според оригиналот, ја кажува цената „две до пет капачиња сребро", што Царот ги дешифрира како „десет". Ова покажува дека Иван е необразован црвенокос, кој може да смета само на прстите на едната рака и го одржува контрастот помеѓу него и завидливиот бојар. Во филмот, Иван се чини дека е многу пообразован, па затоа контрастот е ослабен.
* Во оригиналот, бојарот се појавил само во две епизоди од вториот дел и тука завршила неговата улога во нарацијата. Во филмот, тој дејствува во текот на целата приказна, па дури и се обидува да го убие Иван со заробување на Малиот грбав коњ, но овој го бутка (т.е. бојарот) во бунарот.
* Во цртаниот филм, Царот му се заканува на Иван со мачење пред да тргне по Принцезата Девица, а во оригиналот, пред да се искапе во трите казани.
* Во цртаниот филм од 1975 година, Принцезата Девица е ќерка на Сонцето и сестра на Месечината, а во оригиналот (како во цртаниот филм од 1947 година) - ќерка на Месечината и сестра на Сонцето.
* Во филмот, Иван ја фаќа Принцезата Девица првиот пат со замка, но во оригиналот само по вториот обид (бидејќи спиел за првиот обид), тој ја зграпчува за плетенката и го повикува Малиот грбав коњ.
* Во цртаниот филм од 1975 година, за тоа како да добие прошка за китот, раскажува Малиот грбав коњ, а во оригиналот, Месечината го прави тоа.
* Во филмот, кралот се соблекува, додека во оригиналот слугите го прават тоа за него.
* Во филмот, Иван и Принцезата Девица воспоставуваат нова престолнина, додека во оригиналот почнуваат да владеат со постојната.

Креатори
--------

### Верзија од 1947 година

* Сценарио — на Евгениј Помешчиков, Николај Рожков
* Обработка на текст од Алексеј Сурков
* Производство на Иван Иванов-Вано
* Режисер - Александра Снежко-Блоцкаја
* Консултантски директор - Виктор Громов
* Оператор - Николај Воинов
* Главен уметник - Лев Милчин
* Уметници - Вера Рогеро, Ирина Тројанова, Александар Белјаков
* Декоратори - Олга Гемерлинг, Галина Невзорова
* Композитор - Виктор Орански
* Диригент - Григориј Хамбург
* Инженер за звук - Н. Баженов
* Аниматори:
	+ Николај Федоров
	+ Татјана Федорова
	+ Борис Титов
	+ Дмитриј Белов
	+ Борис Петин
	+ Борис Дежкин
	+ Григориј Козлов
	+ Надежда Привалова
	+ Роман Давидов
	+ Џозеф Старијук
	+ Валентин Лалајантс
	+ Лидија Реццова
	+ Михаил Ботов
	+ Амир Манафов
	+ Петар Репкин
	+ Фаина Епифанова
	+ Константин Малишев
* Технички асистенти - В. Свешникова, Галина Љубарскаја, Н. Орлова, К. Апестина
* Асистенти на операторот - Елена Петрова, Екатерина Ризо, Н. Соколова
* Асемблер - Н. Аравина
* Режисер на сликата - Борис Волф

### Верзија од 1975 година

* Писатели на сценарија - Иван Иванов-Вано, Анатолиј Волков
* Стихови на Алексеј Сурков
* Режисер на сцена - Иван Иванов-Вано
* Сценограф - Лев Милчин
* Директор - Борис Бутаков
* Оператор - Михаил Друјан
* Музика на Виктор Орански, Владимир Василиев
* Инженер за звук - Борис Филчиков
* Аниматори:
	+ Јуриј Бутирин
	+ Николај Федоров
	+ Владимир Крумин
	+ Рената Миренкова
	+ Марина Рогова
	+ Виктор Шевков
	+ Валентин Кушнерев
	+ Виктор Арсентиев
	+ Олег Сафронов
	+ Александар Панов
	+ Марина Воскањанц
* Асистенти на производство - Ада Николскаја, Наталија Орлова, Елена Пророкова, Нина Јусупова
* Декоратори - Ирина Тројанова, Ирина Светлица
* Асистенти на директорот - Зоја Кредушинскаја, Зоја Плеханова
* Асистенти на уметникот - Олга Павлова, Т. Голденберг
* Асистент на операторот - И. Питерсон
* Уредник - Елена Тертичкаја
* Уредник - Раиса Фричинскаја
* Директор на сликата - Федор Иванов

### Верзија од 1947 година

(некредитиран)

* Валентина Сперантова - *Иван*
* Алик Качанов - *Малиот грбав коњ*
* Леонид Пирогов - *Данило, постар брат*
* Анатолиј Кубацки - *Гаврило, среден брат*
* Георги Милјар - *цар*
* Георги Витсин - *бојар / епизодни ликови*
* Галина Новожилова - *Принцезата Девица*
* Георги Черноволенко - *текст од авторот*
* Нона Јастребова - *кобила*

### Верзија од 1975 година

* Алексеј Грибов - *текст од авторот / царот*
* Марија Виноградова - *Иван*
* Георги Витсин - *бојар / епизодни ликови*
* Вера Енјутина - *Принцезата Девица* */ Маре*
* Светлана Карлап - *Малиот грбав коњ*
* Александар Канов - *чудо Јудо-риба кит*
* Анатолиј Кубацки - *Гаврило* (некредитиран)
* Роман Филипов - *Данило / еден од присутните во бањата* (некредитиран)

Видео изданија
--------------

Две изданија на цртаниот филм биле издадени на VHS во 80-тите години на минатиот век од страна на „Видео програмата на Државниот комитет за кинематографија на СССР" во системот СЕКАМ и во 90-тите години на минатиот век во системот ПАЛ. Во раните 90-ти, верзијата на филмот од 1975 година била објавена на VHS од Здружението за филмови одблизу. Во средината на 90-тите години, двата филма биле објавени во колекцијата VHS од најдобрите советски цртани филмови „Студио ПРО Видео", како и од студиото „Сојуз Видео", двата цртани филмови на две видеоснимки.

Од 2000-тите до денес, двете верзии на филмот се објавени на ДВД, а изданието од 1947 година е обновено и издадено од филмското здружение „Крупен план". Изданието од 1975 година било издадено на ДВД во 2003 година во 5-то издание на Златната колекција на омилени цртани филмови, како и на други ДВД-а од Видео студиото Сојуз во Бајката по колекцијата цртани филмови „Приказна за приказните".

Награди
-------

**Верзијата од 1947 година**

* 1948 година - Почесна диплома на III ИФФ во Маријанске Лазне ( Чехословачка ).
* 1950 година - Специјална награда на жирито на ИВФ во Кан .

**Верзијата од 1975 година**

* 1977 година (ноември) - Бронзен медал за најдобар цртан филм во категоријата детски филмови на VI ИФФ во Техеран .

Наводи
------

1. ↑  *Балаган* — шалаш, сарай, загон с навесом.
2. ↑  *Два-пять* — старинная форма числа 10.
3. ↑  Информация о релизах на DVD и отзывы зрителей о фильме на сайте «vObzor».
4. ↑  Советские художественные фильмы, премированные на международных кинофестивалях в 1977 году. «Искусство кино» № 2, с. 164, 1978.

Надворешни врски
----------------

* 
* Малиот грбав коњ (1975) ) на мрежното место „Енциклопедија на руското кино"
* „Малиот грбав коњ" (1975)
* „Малиот грбав коњ" (Инж.)