**Денот на Републиката** е италијанскиот национален ден и Денот на републиката, кој се слави на 2 јуни секоја година, а главната прослава се одржувала во Рим. *Ден на Републиката* е еден од националните симболи на Италија.

Денот бил комеморација на институционалниот референдум одржан со универзално право на глас во 1946 година, на кој италијанскиот народ бил повикан на гласање за да одлучел за формата на влада по Втората светска војна и падот на фашизмот.

Церемонијата на настанот, организирана во Рим, вклучувала полагање ловоров венец како почит на италијанскиот непознат војник во Алтаре дела Патрија од страна на претседателот на Италијанската Република и воена парада долж Виа деи Фори Империјали во Рим.

Историја
--------

 Резултати од референдумот во 1946 година
На 2 и 3 јуни 1946 година, бил одржан институционален референдум со кој Италијанците биле повикани на гласање за да одлучат кој облик да биде државата - монархија или република. Референдумот бил објавен на крајот на Втората светска војна, неколку години по падот на фашистичкиот режим во Италија, диктаторскиот режим кој повеќе од 20 години го поддржувал италијанското кралско семејство, Куќата на Савој.

Овој институционален референдум бил првото гласање со општо право на глас во Италија. Резултатот бил соопштен на 10 јуни 1946 година, кога судот објавил дека по 85 години Кралството Италија, преминува во Италијанска Република.

Референдум 2 јуни, гласачко ливче
Умберто II Савојски, последниот крал на Италија
Кралот на Италија, Умберто II Савојски, ја напуштил Италија на 13 јуни за да ги избегне судирите меѓу монархистите и републиканците, кои веќе се манифестирале со крвави настани во различни италијански градови, поради страв дека тие би можеле да се прошират низ целата земја. Заминал во егзил во Португалија. Од 1 јануари 1948 година, со стапувањето во сила на Уставот на Италијанската Република, на машките потомци на Умберто II Савојски им бил забранет влез во Италија; одредбата била укината во 2002 година. 11 јуни 1946 година, првиот ден на републиканска Италија, бил прогласен за државен празник.

Единството на Италија и раѓањето на италијанската држава се славело на 17 март, во чест на 17 март 1861 година, датумот на прогласувањето на Кралството Италија.

Воената парада била повторно вметната во официјалната церемонија на главната прослава во Рим во 1983 година. Во таа година *Денот на Републиката* бил организиран во првата недела од јуни, помеѓу Авентин и Порта Сан Паоло за да се одбележил Отпорот на германската окупација на градот Рим за време на Втората светска војна.

Во 1949 година, со влезот на Италија во НАТО, десет прослави се одржале истовремено низ целата земја.

Во 1961 година, главната прослава на *Денот на Републиката* не се одржала во Рим, туку во Торино, првиот главен град на обединета Италија. Торино бил главен град на Италија од 1861 до 1865 година, потоа Фиренца (1865–1871) и на крајот Рим, кој бил нејзин главен град од 1871 година. Во 1961 година, всушност, се прославила и стогодишнината од обединувањето на Италија (1861–1961).

Поради тешката економска криза што ја зафатила Италија во 1970-тите, *Денот на Републиката* со закон бил преместен во првата недела од јуни.

Прослава
--------

 Олтар на татковината, познат и како „Виториано", каде започнувале прославите
Официјалната церемонија на прославата во Рим вклучувала свечена церемонија на подигнување на знамето во Алтар дела Патрија и почит на италијанскиот непознат војник со положување лаворов венец од претседателот на Италијанската Република во присуство на најважните офицери на државата или на претседателот на Сенатот, претседателот на комората на пратениците, претседателот на Советот на министри, претседателот на Уставниот суд, министерот за одбрана и началникот на одбраната. По свирењето на Државната химна *Песна на Италијанците*, авионите го преминувале небото на Рим испуштајќи чад во три бои.

Традиционално било, членовите на италијанската влада и претседателите на двата дома на парламентот, за време на целата церемонија на јакната да закачувале италијанска тробојна кокада. По химната, започнувала парадата.

 Претседателот на Италијанската Република Џорџо Наполитано, придружуван од Корациери, му оддавал почит на италијанскиот непознат војник, 2 јуни 2012 година.
Во воената парада учествувале италијанските вооружени сили, сите полициски сили на Републиката, и италијанскиот Црвен крст. Воената парада за првпат била вклучена во протоколот на официјалните прослави во 1950 година.

На денот на празникот, во Палацо дел Квиринале, во свечена форма се вршела промена на гардата со полкот на Корациери и фанфари на коњаничкиот полк на карабинерите во висока униформа. Овој свечен обред се изведувал само во дв3 други прилики, за време на прославите на Денот на тробојката (7 јануари) и Денот на националното единство и вооружените сили (4 ноември).

Официјални церемонии се одржувале низ целата држава. Меѓу нив биле традиционалните приеми организирани од секоја префектура за локалните власти, на кои им претходеле свечени јавни демонстрации со намалени воени паради, кои биле разгледани од префектот во својство на највисок владин орган во покраината. Слични церемонии организираат и регионите и општините.

Во целиот свет, италијанските амбасади организираат церемонии на кои биле поканети шефовите на државите на земјата домаќин.

Парада
------

 Претседателот на Италијанската Република Серџо Матарела за време на парадата во 2018 година
Во воената парада учествувале италијанските вооружени сили, сите полициски сили на Републиката,и италијанскиот Црвен крст. Воената парада за прв пат била вклучена во протоколот на официјалните прослави во 1950 година.

Во 1976 година, воената парада не била организирана по катастрофалниот земјотрес на Фриули, додека следната година, во 1977 година, во целосно штедење, било одлучено да не се продолжи традиционалната воена парада за да се избегне оптоварување на дополнителни трошоци на државниот буџет. Оваа одлука била повторена и во следните години. Наместо воената парада, демонстрација била организирана на Пјаца Венеција, на која присуствувале претставници на италијанските вооружени сили.

Воената парада била повторно вметната во официјалната церемонија на главната прослава во Рим во 1983 година. Таа година *Денот на Републиката* бил организиран во првата недела од јуни. Во 1989 година воената парада била повторно елиминирана, а на нејзино место била организирана историска изложба на Пјаца ди Сиена во Рим. До 1999 година, прославата на *Денот на Републиката* била ограничена исклучиво на церемонијата кај Споменикот на Виктор Емануел II.

Парадата трајно се вратила на церемонијата во 2000 година на иницијатива на тогашниот претседател на Републиката Карло Азељо Чампи.

Во воената парада учествувале и воени делегации од Обединетите нации, НАТО, Европската Унија.

 * Карабинери, Коњанички полкКарабинери, Коњанички полк
* Полк Пичено, Италијанска армијаПолк Пичено, Италијанска армија
* Бригада Сасари, Италијанска армијаБригада Сасари, Италијанска армија
* Италијанска морнарицаИталијанска морнарица
* Карабинерски полк „Тосканија"Карабинерски полк „Тосканија"
*

Поврзано
--------

* Годишнина од обединувањето на Италија
* Годишнина од ослободувањето

Наводи
------

1. 1 2 3 4  „Perché la Festa della Repubblica è proprio il 2 giugno" (италијански). 2 June 2015. Посетено на 19 January 2016.
2. ↑  „UMBERTO II re d'Italia in "Enciclopedia Italiana"" (италијански). Посетено на 4 November 2017.
3. ↑  „Vittorio Emanuele di Savoia: "Fedeltà alla Costituzione"". Посетено на 1 June 2017.
4. ↑  „Decreto legislativo presidenziale 19 giugno 1946, n.2" (италијански). Посетено на 4 November 2017.
5. ↑  „Presa di Roma" (италијански). 12 September 2014. Посетено на 26 May 2017.
6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  „Festa della Repubblica: le foto della parata a Roma" (италијански). 2 June 2015. Посетено на 19 January 2016.
7. ↑  „Normattiva, art. 1, legge n. 54 del 5 marzo 1977" (италијански). Посетено на 28 September 2019.
8. 1 2  „2 Giugno, la prima parata con Mattarella ai Fori tra bandiere, applausi e frecce tricolori" (италијански). 2 June 2015. Посетено на 19 January 2016.
9. ↑  „Festa della Repubblica. Il Presidente della Repubblica Sergio Mattarella ha reso omaggio al Milite Ignoto all'Altare della Patria" (италијански). Посетено на 19 January 2016.
10. ↑  „2 giugno, gli applausi per Mattarella e Conte all'Altare della Patria" (италијански). 6 February 2018. Посетено на 2 June 2018.
11. 1 2  „Al via al Quirinale le celebrazioni per il 2 giugno con il Cambio della Guardia d'onore" (италијански). 31 May 2015. Посетено на 21 January 2016.
12. ↑  „2 Giugno: Festa della Repubblica, Festa degli Italiani - Uniti per il Paese" (италијански). Посетено на 15 July 2021.
13. ↑  „Gli auguri di Capi di Stato esteri per la Festa della Repubblica" (италијански). Посетено на 15 July 2021.
14. ↑  „Verso il 2 giugno:Festa della Repubblica insieme per il Paese" (италијански). Посетено на 15 July 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Празник на Италијанската Република" на Ризницата ? |