Зградата на Државниот архив во Скопје
**Државeн архив на Македонија** (службено наречен: **Државен архив на Република Северна Македонија**; поранешна кратенка: **ДАРМ**) — државен архив на Македонија создаден во 1951 година. Од 1926 до 1941 година архивот е во склоп на Државната архива на Србија во Белград.

Историја
--------

Со пројавувањето на потребата за прибирање и заштита на архивскиот материјал уште во текот на Втората светска војна на 3 мај 1945 година Министерството за народна просвета ја обелоденува намерата за формирање на Архив на Нароослободителното движење на Македонија во состав на Народната библиотека во Скопје. Оваа иницијатива не се реализирала од низа причини, но по кус период, со решението бр. 2543 од 31 мај 1946 година Министерството за народна просвета на НР Македонија оформува комисија задолжена за прибирање на архивскиот материјал. Комисијата започнала со активности, воглавно со вклучување на просветни работници чија задача била прибирањето на архивскиот материјал. Но ваквиот начин на работа не давал резултати. Во 1946 и 1947 година во прибирањето на архивскиот материјал се вклучуваат и новооснованиот Филозофски факултет и Институтот за национална историја.

Централниот комитет на Комунистичката партија на Македонија во 1949 година го создава Историскиот архив чија задача била да се собира и обработува архивскиот и мемоарскиот материјал поврзана со работничкото движење, Народноослободителната војна и Комунистичката партија на Македонија. Собраните материјали кој биле чувани од овој архив денес се во депоата на Архивот на Македонија.

Со донесувањето на општиот закон за државните архиви во Југославија во 1950 година на 6 јануари 1951 година Народното собрание на НР Македонија го усвојува Законот за државните архиви со кој е поставен темелот за создавањето на Архивот на Македонија (тогашен Државен архив на НР Македонија).

Канцелариски простории во Државниот архив на Република Македонија во Скопје
Со овој прв нормативен акт од областа на архивското законодавство во Република Македонија, не само што се постави основата за создавањето на Архивот на Македонија и неговите задачи, туку во истиот се одредува и создавањето на повеќе регионални архиви чија цел била поинтезивно да се собира, чува, заштитува и обработува архивскиот материјал која се создавала во институциите на новата држава, но и со цел потемелно да се зафатат со собирање и заштита на архивскиот материјал што ќе послужи за проучување на историјата на македонскиот народ. Во периодот од 1953 до 1960 година основани се и отпочнуваат со работа и девет регионални историски архиви кои во 1990 година со новиот Закон на архивски материјал влегуваат во составот на Архивот на Македонија како подрачни единици, и тоа во градовите: Битола, Куманово, Охрид, Прилеп, Скопје, Струмица, Тетово, Велес и Штип.

Веднаш по создавањето, Државниот архив на Република Македонија пристапува кон создавање на мрежа на архивски установи низ територијата на Република Македонија. Првично станува збор за архивски средишта при Народните музеи, за подоцна истите да прераснат во самостојни институции. Од 1990 година се врши интеграција на архивската служба во Македонија со што самостојните архивски установи низ Републиката стануваат подрачни одделенија.

Новата наменски изградена зграда е ставена во употреба од 1969 година.

Билатералната соработка, истражувањето и публикувањето се организирани само во централниот дел на Архивот. Во својот состав Државниот архив на Република Македонија има Лабораторија за конзервација и реставрација и Лабораторија за микрофилмување.

Централниот дел на Државниот архив на Република Македонија има надлежност над создавачите и имателите на архивскиот материјал од републички ранг.

Развој на архивското законодавство во Македонија
------------------------------------------------

Паралелно со развојот на Република Македонија, надградувани се и архивската служба и архивското законодавство. Во периодот 1945-1971 г. преовладува сојузното архивско право над републичкото. Првиот позначаен пропис е Законот за државните архиви од 1950 г. врз чија основа се создаваат Државниот архив на НР Македонија и 9 околиски архиви. Во 1965 г. е донесен Законот за архивскиот материјал и архивите, според кој Државниот архив се преименува во Архив на Македонија, а околиските архиви во историски (меѓуопштински) архиви. Со овој пропис добро се регулирани прашањата: обврски на имателите; надлежности на архивите; предавање, откуп и користење на архивскиот материјал и сл. Во 1968 и во 1975 г. се донесени две упатства, со кои значително е унапредена практиката на одбирањето и евидентирањето на архивскиот материјал кај имателите.

Внатрешноста на Државниот архив на Република Македонија во Скопје
Во 1973 г. е донесен и Законот за архивска дејност. Со него се доразвива архивското законодавство, кое добива европски лик. Врз основата на Законот, во 1977 г. се донесени Уредба и Упатство за канцелариско и архивско работење на имателите. Како одраз на уставните реформи во Југославија и во Македонија, архивското законодавство на СР Македонија целосно се осамостојува и засилено се развива.

Паралелно со осамостојувањето на Република Македонија се изградува и современо архивско законодавство. Во 1990 г. е донесен Законот за архивски материјал (изменет и дополнет во 1995 г.). Во согласност со Законот, извршени се следниве промени: подобрен е статусот на архивскиот материјал; Државниот архив на Република Македонија се трансформира во интегрирана управна организација со 9 подрачни одделенија, кои го губат својството на правно лице, воспоставени се единствено управување, финансирање и кадровска политика, создадена е архивска инспекција. Имателите се должни да вршат редовно одбирање и евидентирање на архивскиот материјал и во таква состојба да му го предаваат на Архивот. Општите рокови за предавање на материјалот и за неговата достапност се 20 г. по создавањето. Со тоа Р Македонија се вбројува меѓу полибералните земји.

Врз основа на Законот, во периодот 1996-2005 г. се донесени неколку уредби и упатства, со кои се регулираат следниве прашања: канцелариското и архивското работење на имателите, заштитата на материјалот во воена и вонредна состојба, продолжените рокови за достапност и користење на материјалот, методологијата на стручната работа во организационите единици на Архивот итн.

Основна одлика на македонското архивско право е што претставува разработен и заокружен нормативен систем. Архивското законодавство значително влијае врз унапредувањето на архивската практика, како кај имателите така и во Државниот архив. Тоа денес ги следи светските насоки, особено во поглед на меѓународните архивистички стандарди и електронските документи.

На 26 јули 2012 година во Службен весник на Република Македонија објавен е новиот Закон за архивски материјал.

Надлежности и задачи на државниот архив на Република Македонија
---------------------------------------------------------------

### Заштита на архивскиот материјал кај имателите

Една од позначајните обврски на Државниот архив на Република Македонија е редовното следење на состојбата со архивскиот материјал кај имателите односно создавачите. Овие задачи Архивот ги реализира преку Секторот за инспекциски надзор и заштита на архивскиот материјал кај имателите и средување и обработка на архивскиот материјал во чиј состав работат: одделението за заштита на архивскиот материјал кај имателите и средување и обработка на архивскиот материјал и одделението за инспекциски надзор со овластени инспектори.

Одделението за заштита на архивскиот материјал кај имателите врши евиденција и континуирано следење на создавачите и имателите на архивскиот материјал. Имателите се класифицираат во две категории - приоритетни и неприоритетни и се формира досие за секој имател одделно.

Информативни паноа во внатрешноста на Државниот архив на Република Македонија во Скопје
Посетите кај имателите и стручно-методолошката помош се состојат од: стручна помош во изработка на планови и листи, на архивски знаци на канцелариското работење, одбирање, евидентирање и прием на материјал и сл. За секоја посета се изработуваат записници од посетите, со констатирање на состојбите и мерки и рокови за отстранување на констатирани неправилности.

Класификацијата и валоризацијата кај имателот се врши преку донесувањето и примената на плановите на архивските знаци и листите на документарен материјал со рокови на чување како и листите на архивскиот материјал. За примена на плановите и листите Архивот издава согласност за нивна примена. Во Република Македонија, почнувајќи од 1968 година, е пропишан Општ дел, на планот и листи кој за сите иматели е ист и Посебен дел на планот и листите кој се изготвува според специфичната поставеност на имателот, која произлегува од нејзината функционална структура.

Евидентирањето на архивскиот материјал се надоврзува на одбирањето. Одбраниот архивскиот материјал од трајна вредност, согласно со листите, се евидентира аналитички, по пат на изработка на опис и попис.

За издвоениот документарен материјал, на кој му изминале роковите за чување, имателот изработува посебен лист и го информира Архивот, кој дава согласност за негово уништување. Согласно со утврдениот законски рок, имателот е должен да го предаде архивскиот материјал во Архивот во изворна, одбрана, средена и евидентирана состојба.
Одделението за инспекциски надзор кај иматели за извршениот увид во состојбата со документарниот и архивскиот материјал, составува записник. Во записникот се даваат предлог-мерки што имателот е должен да ги преземе заради отстранување на утврдените недостатоци и пропусти со рокови за нивно спроведување. Ако при вршењето на инспекцискиот надзор, инспекторот утврди дека имателот сторил прекршок или кривично дело, поднесува барање до директорот на ДАРМ за поведување прекршочна или кривична постапка против одговорното лице.

### Заштита на архивскиот материјал во архивот

Одделението за заштита на архивскиот материјал - депо, работи на прием на архивскиот материјал кој се врши по пат на: преземање од имателите, откуп, подарок, депозит и од архивски истражувања во архивите во странство.

Евидентирањето на архивскиот материјал во депоата на архивите во Република Македонија е според Упатството за единствено и задолжително евидентирање на архивскиот материјал и фондови во архивите во Република Македонија. Архивските фондови и збирки се класираат во 3 категории, во зависност од времето на настанувањето и значењето на архивскиот материјал.

Архивскиот материјал од депото се издава за: обработка и изработка на информативни помагала, техничко-технолошка заштита (микрофилмување, конзервација и реставрација и книговрзнички работи), користење, изложби и сл.

Заштитата на архивскиот материјал започнува со прием во Државниот архив, каде по преземањето се вршат заштитни мерки: обеспрашување, дезинфекција, микрофилмување, конзервација и реставрација.

Изложбен материјал во внатрешноста на самиот Државен архив на Република Македонија во Скопје
Превентивната заштита се состои во сместување и чување на архивскиот материјал во наменски изградени депоа, обезбедени од директна сончева светлина со регулирање на температурата и релативната влажност во приближни граници, според пропишаните архивистичките стандарди. Тие се состојат во регулирање на температурата и релативната влажност во граници што ги дозволуваат можностите на Архивот и дезинфекција на загадениот архивски материјал во специјална вакуум-комора и во лабораторијата за конзервација на документите што се реставрираат. Дезинфекцијата се врши во зависност од загаденоста што се утврдува врз основа на редовните микробиолошки анализи. Од добиените резултати се преземаат мерки за отстранување на причинителите на оштетувањата: дезинфекција на поединечни документи, одлепување на слепени листови, капење, белење, отстранување флеки, испирање, неутрализација по сув и мокар пат, сушење и рамнење, подготовка на лепила за рачна реставрација, зајакнување на документите со карбоксил метил и хидроксил метил целулоза, рачна реставрација и машинска реставрација и ламинација.

Микрофилмувањето се врши на средени и обработени фондови со изработени научно-информативни средства. Фондовите се микрофилмуваат на ленти и микрофиши, се проверува квалитетот на снимениот материјал на микрочитач и дезинтометар, а се вршат промивање и регенерација на постарите микрофилмски ленти.

Во книговрзницата се укоричуваат и се подврзуваат архивските книги и се изработуваат соодветни архивски кутии, за чување на архивскиот материјал во сите депоа на Државниот архив на Република Македонија.

Службата за техничка документација ја презема техничката документација од објектите од посебен интерес за Републиката (стратешки објекти). Преземената техничката документација се евидентира, се подготовува за снимање и се обработува снимениот материјал. Од снимениот материјал се изработуваат три вида микрофилм: негатив, позитив и дијазо.

### Средување и обработка на архивски материјал

Заради единствен методолошки пристап во средувањето, евидентирањето и обработката на архивскиот материјал се користат општи и посебни стручно-методолошки упатства за работа. Општите упатства ја регулираат методологијата на одделни фази и процеси во работата, а посебните стручно-методолошки упатства ја регулираат методологијата на средувањето-обработката на поединечни фондови или збирки, или група фондови-збирки, начинот на евидентирањето и видот на научно-информативните средства што треба да се изработат.

Стручно-методолошките упатства ги содржат следните елементи:

* Краток историјат на творецот на фондот (фондообразувачот)
* Организациска поставеност и внатрешни реорганизации
* Класификациски план со работна инструкција
* Листи на архивскиот и документарниот материјал.

Изложбен материјал во внатрешноста на самиот Државен архив на Република Македонија во Скопје
Процесот на средување и обработка на архивските фондови се одвива во фази.
Средувањето на архивскиот материјал се спроведува на сите фондови и збирки што се примени во несредена и неевидентирана состојба и опфаќа:

* класификација, обработка, сигнирање и фолијација на архивските книги,
* класификација на актите по фондови и години,
* класификација на материјалот на одредена организациска единица (од најниската кон највисоката година) или класификација во рамките на секоја година,
* внатрешна систематизација на списите во рамките на предметот, фолијација и конечна валоризација на архивскиот материјал - хронолошко или тематско средување, комплетирање и сл.
* изработка на внатрешни описи на секоја архивска кутија - како составен дел на сумарниот инвентар, сумарен преглед на архивскиот материјал на целиот фонд, односно збирка и список на архивскиот материјал за конзервација и реставрација.

Средувањето на фондот завршува со изработка на сумарниот инвентар за фондовите и збирките што не се од особено значење, а позначајните фондови и збирки се обработуваат.
Обработката на архивскиот материјал опфаќа изработка на куси содржински податоци за секој поединечен документ во вид на регест, аналитичен инвентар и водичи низ микрофилмуваниот архивскиот материјал. Регести се изготвуваат за фондовите до 1918 година, за периодот на национално-ослободителното движење (1941-1944) година, семејни и лични фондови и фондови на револуционери. За останатите значајни фондови се изработува аналитичен опис (инвентар) на предметите.

* Аналитичен инвентар се изработува на предметите - архивските единици во концизно искажана содржина на предметот според хронолошки или азбучен редослед.
* Регестот е концизно излагање на содржината на еден документ или предмет со податоци за надворешните особености (за мошне значајни и стари документи) со наведување на податоци за датата, адресантот и адресатот.

Елементи на опис:

* Архивска сигнатура, која го содржи бројот на архивот, бројот на фондот (збирката), редниот број на пониската описна единица во фондот (или бројот на кутијата), реден број на предметот во рамките на пониската описна единица, реден број на документот во рамките на предметот и листови „од-до" во континуитет, во рамките на пониската описна единица (пример: 01.0159.0215.110/0215-0226).
* Дата на настанувањето
* Место на настанувањето
* Наслов на предметот, односно документот
* Адресант и адресат
* Кратка содржина на предметот односно документот
* Надворешни особини на документот - белешката за оригиналноста, јазикот, писмото, димензиите, бојата на мастилото и бројот на листовите.

Кај микрофилмовите се наведуваат и фондот, сигнатурата од микрофилмската збирка, бројот на снимките и (или) редните броеви на снимките од лентата.
Водичите низ микрофилмуваниот архивскиот материјал се однесуваат на микрофилмуваните фондови донесени од истражувања во странски архиви и се изработени за да го упатат корисникот во содржинските податоци за одреден микрофилмуван фонд на најбрз начин. Тие се поткрепени со тематски, географски и именички регистри, со соодветните микрофилмски сигнатури.

На крајот од обработката на фондот се изработува историска белешка, кратка содржина на целиот фонд и се докомплетира досието на фондот. Работниот картон на фондот го следи движењето на фондот од неговиот прием во Архивот до конечната обработка и преземените интервенции на фондот - микрофилмување, конзервација и реставрација.

### Истражување користење и публикување на архивскиот материјал

За да се дополнат архивските фондови со кои располага Државниот архив на Република Македонија, се остварува истражувачка дејност за откривање, евидентирање и снабдување на документи што се наоѓаат во приватна сопственост или во разните архиви, библиотеки и други установи во повеќе земји.

Во земјава истражувањето се изведува со ангажирање на архивисти од Државниот архив на Република Македонија, така што со можните иматели се води преписка, се остваруваат лични контакти и се договараат условите под кои може да се остапи архивскиот материјал што е во приватна сопственост.
Во странство одделно внимание се посветува на склучувањето на билатерални договори за соработка со соодветните архивски служби во земјите каде што постои интерес за обострано истражување. Досега Државниот архив на Република Македонија има склучено договори со архивските центри во Бугарија Турција, Полска, Австрија, Словенија, Русија, Италија, Србија, Црна Гора и др.

По истражувањата во земјава се организира приемот на архивскиот материјал во Државниот архив на Република Македонија.
Користењето на архивскиот материјал во Државниот архив на Република Македонија е регулирано со Законот за архивски материјал и други акти на Архивот, како и со роковите и условите утврдени меѓу имателите на материјалот и Државниот архив на Република Македонија при нејзиниот прием.
Архивскиот материјал може да се користи, ако фондовите и збирките што се интересни за корисниците, се во средена или архивистички обработена состојба. Во принцип се користат копии од материјалот (ксерокс-копии или микрофилмови). Државниот архив на Република Македонија во сите објекти има наменски простории - читални за користење на материјалот.
Користењето на архивскиот материјал во Државниот архив на Република Македонија се покренува со поднесување на Пријава за користење на архивски материјал, во која покрај личните податоци се пријавува и темата. Изборот на архивскиот материјал се врши преку преглед во научно-информативните средства за материјалот. Во моментот, изборот на архивскиот материјал може делумно да се направи преку Информацискиот систем на Архивот. Барањето за користење на архивскиот материјал се заснова на насловот или на збирката и сигнатурата.

По барање на корисниците се врши копирање (ксерографирање, фотокопирање, микрофилмување или скенирање) на материјалот што ги интересира. За секој корисник на архивски материјал се оформува досие во кое се содржани пријавите за користење, заемните листови и барањата за копирање.

Публикувањето на архивскиот материјал се одвива во согласност со издавачката политика на Архивот. Главна определба е објавувањето на архивскиот материјал што се наоѓа во Архивот во оригинал или пак е донесен репродуциран од истражувањата во странство. Планирањето првенствено ги следи утврдените серии (турски, англиски, австриски и други) на документите за историјата на македонскиот народ и одбележувањата на значајни јубилеи на Република Македонија и на значајни личности од националната и месната историја.

Предлозите за објавување потекнуваат од архивските работници и други научни работници. За прифатените трудови се избираат двајца рецензенти - експерти за областа и периодот, чии мислења се значајни во дефинитивното печатење.

Организациска и функцонална поставеност на Државниот архив на Република Македонија
----------------------------------------------------------------------------------

Државниот архив на Република Македонија сопствената организациско-функционална поставеност ја црпи според природата на работите и функциите што се стандардни и карактеристични за еден современ архив. Такви се следните функции:

* управување и раководење со Архивот;
* вршење инспекциски надзор и давање стручна помош во заштитата на архивскиот материјал што настанува кај имателите;
* заштита на архивскиот материјал во Архивот;
* средување и обработка на архивските фондови и материјал во Архивот;
* организирање служба за информации, достапност и користење на архивскиот материјал во специјализирана читална;
* истражување на архивски материјал во земјата и странство;
* публикување на архивски материјал и научно-информативни средства;
* презентација и популаризација на архивскиот материјал;
* изградување единствен информациски систем на ДАРМ;
* организирање општа служба за правни, кадровски, финансиски, канцелариско-архивски и безбедносни работи.

Оттаму и организациската поставеност на Државниот архив на Република Македонија произлегува од групирањето на гореспоменатите функции и дејности според својата функционална сродност и поврзаност.

### Управување и раководење со Државниот архив

Приказ на хиерархиската поделба на Државниот архив на РМ
Државниот архив на Република Македонија има статус на управна организација во рамките на *државната управа* на Република Македонија. По вертикална линија Државниот архив е непосредно поврзан со Владата на Република Македонија и на неа и е одговорен. Со Државниот архив раководи државен функционер - директор. Низ своето постоење архивот имал повеќе директори Тодор Талески (1951-1960), Димче Стојанов - Мире (1960-1978), Александар Алексиев (1978-1987), Благој Михов (1987-1990), Борислав Наумовски (1990-1992), Проф. д-р Симон Младеновски (1992) Д-р Киро Дојчиновски (1992-1998), Проф. д-р Зоран Тодоровски (1999-2002), Проф. д-р Атанас Вангелов (2002-2005), М-р Сашо Јанкуловски (2005-2006), Проф. д-р Зоран Тодоровски (2006-2015), Д-р. Филип Петровски (2015-2017), Кирил Петров (2017-).

Директорот на ДАРМ располага со големи овластувања во поглед на претставувањето и целокупно функционирање на ДАРМ. Директорот има свој заменик.

За одделни организациски и стручни прашања, на директорот му помага советодавно тело - Стручен колегиум. Во работата на Стручниот колегиум учествуваат раководителите на основните и внатрешните организациони единици.

Со основните организациони единици раководат раководители на сектори. Со внатрешните организациони единици раководат раководители на одделенија. Со подрачните одделенија на ДАРМ раководат раководители на одделенија.

За разгледување прашања од стручно-научен карактер, во Архивот постои Стручно-научен совет, во кој учествуваат и стручни и научни работници кои не се во работен однос со Архивот.

Одделенијата на ДАРМ, со седишта во следните градови: Битола, Скопје, Прилеп, Куманово, Велес, Струмица, Охрид, Штип и Тетово, немаат својство на правно лице и претставуваат дислоцирани организациони единици на Државниот архив коишто извршуваат архивски функции на одредено територијално подрачје од неколку општини.

Галерија
--------

Панорамски поглед од терасата на Државниот архив на Република Македонија.

* Поглед на плоштадот Македонија.Поглед на плоштадот Македонија.
* Плоштадот фотографиран од зградата на ДАРМПлоштадот фотографиран од зградата на ДАРМ

Поврзано
--------

* Архив
* Архивска наука
* Архивски материјал
* Архивско истражување

Наводи
------

1. ↑  „Извештај за следењето на примената на начелото на соодветна и правична застапеност за 2015 година" (PDF). Народен правобранител на Република Македонија. јуни 2016. Архивирано од изворникот (PDF) на 2020-04-28. Посетено на 2017-03-17.
2. ↑  „Службена страница на ДАРСМ". Архивирано од изворникот на 2020-09-23. Посетено на 2019-09-23.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Државен архив на Македонија" на Ризницата ? |

* Државен архив на РМ

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Одделенија на Државниот архив на Република Македонија (ДАРМ) низ Македонија |
| --- |
|  |
| 
* Битола
* Велес
* Куманово
* Охрид
* Прилеп
* Скопје
* Струмица
* Тетово
* Штип

 | Главното седиште на Архивот во СкопјеГлавното седиште на Архивот во Скопје |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Органи на Владата на Македонија |
| --- |
|  |
| 

| * п
* р
* у
Министерства |
| --- |
|  |
| 
* Внатрешни работи
* Економија
* Животна средина и просторно планирање
* Здравство
* Земјоделство, шумарство и водостопанство
* Информатичко општество и администрација
* Култура
* Локална самоуправа
* Надворешни работи
* Образование и наука
* Одбрана
* Правда
* Транспорт и врски
* Труд и социјална политика
* Финансии

 |

 |  |
|  |
| 

| * п
* р
* у
Самостојни органи на државната управа и управни организации |
| --- |
|  |
| 
* Агенција за енергетика на Република Македонија
* Агенција за иселеништво на Република Македонија
* Агенција за катастар на недвижности
* Агенција за квалитет и акредитација на здравствени установи
* Агенција за лекови и медицински средства
* Агенција за млади и спорт
* Агенција за остварување на правата на заедниците
* Агенција за планирање на просторот
* Агенција за поддршка на претприемништвото на Република Македонија
* Агенција за поттикнување на развојот на земјоделството
* Агенција за промоција и поддршка на туризмот
* Агенција за стоковни резерви
* Агенција за странски инвестиции и промоција на извозот на Република Македонија
* Агенција за управување со одземен имот
* Агенција за филм на Република Македонија
* Агенција за финансиска поддршка на земјоделството и руралниот развој
* Агенција за храна и ветеринарство на Република Македонија
* Дирекција за безбедност на класифицирани информации
* Дирекција за задолжителни резерви на нафта и нафтени деривати
* Дирекција за заштита и спасување
* Дирекција за радијациона сигурност
* Дирекција за технолошки индустриски развојни зони
* Државен архив на Република Македонија
* Државен завод за индустриска сопственост
* Државен завод за статистика
* Институт за акредитација на Република Македонија
* Институт за стандардизација на Република Македонија
* Комисија за односи со верските заедници и религиозни групи
* Национална агенција за европски образовни програми и мобилност
* Државно правобранителство
* Ревизорско тело за ревизија на инструментот за претпристапна помош
* Центар за управување со кризи

 |

 |
|  |
| 

| * п
* р
* у
Органи во состав на министерствата |
| --- |
|  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Внатрешни работи | Управа за безбедност и контраразузнавање •  Биро за јавна безбедност |
|  |
| Надворешни работи | Институт за геостратешки истражувања и надворешна политика |
|  |
| Труд и социјалa | Управа за прашања на борците и воените инвалиди •  Државен инспекторат за труд |
|  |
| Образование и наука | Педагошка служба •  Биро за развој на образованието •  Управа за развој и унапредување на образованието на јазиците на припадниците на заедниците •  Државен просветен инспекторат |
|  |
| Земјоделство,шумарство и водостопанство | Управа за ветеринарство •  Управа за водостопанство •  Управа за хидрометеоролошки работи •  Управа за семе и семенски материјал •  Управа за заштита на растенијата •  Државен инспекторат за земјоделство •  Државен инспекторат за шумарство и ловство |
|  |
| Здравство | Државен санитарен и здравствен инспекторат •  Биро за лекови •  Дирекција за храна •  Проектна единица за развој на здравствениот сектор |
|  |
| Локална самоуправа | Државен инспекторат за локална самоуправа •  Биро за регионален развој |
|  |
| Правда | Државен управен инспекторат •  Управа за извршување на санкциите •  Биро за судски вештачења •  Управа за водење на матични книги |
|  |
| Финансии | Управа за имотно правни работи •  Царинска управа •  Државен девизен инспекторат •  Управа за јавни приходи •  Дирекција за спречување на перење пари Финансиска полиција |
|  |
| Економија | Економски совет •  Монополска управа •  Управа за наменско производство •  Државен пазарен инспекторат •  Државен инспекторат за техничка инспекција •  Биро за заштита на индустриска сопственост •  Биро за метрологија |
|  |
| Транспорт и врски | 
* Управа за телекомуникации
* Управа за цивилна воздушна пловидба
* Капетанија на пристаништата
* Државен инспекторат за транспорт
* Државен инспекторат за градежништво и урбанизам
* Државен комунален инспекторат

 |
|  |
| Култура | Управа за афирмирање и унапредување на културата на припадниците на зедниците во Република Македонија |
|  |
| Животна срединаи просторно планирање | Државен инспекторат за животна средина •  Служба за животна средина •  Служба за просторен информативен систем •  Управа за катастар и регистрација на недвижности |

 |

 |
|  |
| 

| * п
* р
* у
Правни лица со јавни овластувања |
| --- |
|  |
| 
* Геолошки завод на Република Македонија
* Инспекциски совет
* Совет за јавни набавки
* Совет за унапредување и надзор на ревизијата на Република Македонија
* Фонд за здравствено осигурување на Македонија
* Фонд за иновации и технолошки развој
* Фонд за осигурување на депозити
* Фонд на пензиското и инвалидското осигурување на Македонија

 |

 |
|  |
| 

| * п
* р
* у
Комисии |
| --- |
|  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Основни комисии | Политички систем •  Економски систем и тековна економска политика •  Човечки ресурси и одржлив развој |
|  |
| Комисии во втор степен | Список на комисии во втор степен на Владата на Република Македонија |
|  |
| Комисии со посебна одлука | Информатичка технологија •  Дрога •  Македонски јазик за државјанство •  УНЕСКО •  Трговија со луѓе и илегална миграција •  Интегрирано гранично управување |
|  |
| Посебни комисии | Станбени и иселенички прашања •  Именување •  Приватизација •  Наменско производство •  Комитет за туризам •  Комитет за минерални суровини |

 |

 |
|  |
| ***Поврзано:*** Актуелна влада •  Список •  Генерален секретаријат (Ген. секретар) •  Претседател на владата •  Заменици претседатели на владата •  Шеф на премиерскиот кабинет |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 151180590
* LCCN: n83239187
* ISNI: 0000 0001 2185 1419
* SUDOC: 033671109
* BNF: cb12451494p (податоци)
* NKC: ko2015888438

 |

 |