Вулкански пепел.
**Вулкански пепел** — материјал произведен од вулканска активност кој се состои од фрагменти на карпа, минерал и вулканско стакло, создадени за време на вулкански ерупции и со пречник помал од 2 милиметри. Поимот вулкански пепел честопати се употребува и за сите експлозивни еруптивни производи (правилно се нарекува тефра), вклучувајќи честички поголеми од 2 милиметри. Вулканскиот пепел се образува за време на експлозивни вулкански ерупции кога растворените гасови во магмата се шират и бегаат насилно во атмосферата. Силата на гасот ја разложува магмата и го врти во атмосферата, каде што се зацврстува во фрагменти од вулканска карпа и стакло. Пепелот се произведува и кога магмата доаѓа во допир со вода за време на фереомагматските ерупции, кое води до раздвојување на магмата. Кога ќе пристигне во воздухот, пепелот од страна на ветерот може да биде пренесена до илјадници километри.

Поради нејзиното ширење, пепелот може да има голем број влијанија врз општеството, вклучувајќи ги и здравјето на луѓето и животните, нарушување на воздухопловството, нарушување на критичната инфраструктура (на пример, системи за електрично напојување, телекомуникации, мрежи за вода и отпадни води, сообраќај), примарни индустрии (на пример, земјоделство), згради и структури.

Хемиски состав
--------------

Видовите на минерали присутни во вулкански пепел се зависни од хемискиот состав на магмата од која избувнува. Сметајќи дека најзастапени елементи што се наоѓаат во силикатната магма се силициум и кислород, различните видови магма (а со тоа и пепел) произведени за време на вулканските ерупции најчесто се објаснуваат во однос на нивната содржина на силика. Ниските енергетски ерупции на базалт произведуваат карактеристична темна боја на пепел што содржи приближно 45-55% силика, која е генерално богата со железо и магнезиум. Најексплозивните риолитски ерупции произведуваат пепел од песок кој има висока содржина на силика (> 69%), додека другите видови на пепел со средна композиција (на пример, андезит или дацит) имаат содржина на силика од 55-69%.

Главните гасови ослободени за време на вулканска активност се вода, јаглерод диоксид, сулфур диоксид, водород, водороден сулфид, јаглерод моноксид и водороден хлорид. Овие сулфурни и халогени гасови и метали се отстрануваат од атмосферата преку процеси на хемиска реакција, суво и влажно таложење и со адсорпција на површината на вулканскиот пепел.

Веќе долго време се смета дека голем број соединенија на сулфат и халид (првенствено хлорид и флуор) лесно се мобилизираат од свеж вулкански пепел. Најверојатно е дека овие соли се формираат како последица на брзото киселинско растворање на честички од пепел во ерупцијата, што се смета дека ги снабдува катјоните вклучени во таложењето на сулфатните и халидните соли.

Вулканските честички од пепел, исфрлени за време на магматичните ерупции, се составени од различни видови на вулканско стакло. Пепелот произведена за време на магматични ерупции со мала вискозност (на пример, хавајски и стромболијански базалтни ерупции) произведува голем број на различни пирокласти зависни од еруптивниот процес. На пример, пепелот собран од хавајските лавини фонтани се состои од светлокафеави базалтни стакла и пирокласти кои содржат ретки мали кристали за гас и фенокристали.

Наводи
------

1. ↑  Witham, C.S.; Oppenheimer, C.; Horwell, C.J. (2005). „Volcanic ash-leachates: a review and recommendations for sampling methods". *Journal of Volcanology and Geothermal Research*. **141**: 299–326. Bibcode:2011BVol...73..223W. doi:10.1007/s00445-010-0396-1.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Вулкански пепел" на Ризницата ? |

* What to do during an ash fall event
* The International Volcanic Health Hazard Network
* ASHTAM: The Aviation Volcanic Ash Information Site Архивирано на 20 јуни 2017 г.
* Volcanic Ash Testing Laboratory Архивирано на 15 декември 2015 г.
* Collaborative volcano research and risk mitigation
* Information for understanding, preparing for and managing impacts of volcanic eruptions
* World Organization of Volcano Observatories