Пере Тошев, личност и дело, Светозар Тошев

Споменик на Пере Тошев во Скопје
Споменик на Пере Тошев во Прилеп
Веднаш по ослободувањето и создавањето на современата македонска држава, македонскиот народ му одал видно признание на својот голем син. Перевата личност и дело, редовно се одбележува на свечените академии и други собири, во печатот, радиото и телевизијата. Голем број на училишта, улици, културно-уметнички друштва го носат неговото име. Во Македонија тој се слави како еден големите чинители во создавањето на македонската национална држава. Ѓорче Петров истакнува:

>  **Пере го излеа и последниот остаток на својата неисцрпна духовна моќ. Тој тргна смело кон својата Голгота и така го искажа својот последен презир кон лажното и лицемерието во современото општество, со кое се бореше низ целиот живот. Неговиот гроб-споменик ќе ја овековечи таа борба зашто ќе дојдат поколенија, кои достојно ќе ја оценат величината на неговиот гест, неговата возвишена душа и силен карактер** 
> 
> 
> 
>   
> 
> 
> 
> 

По повод дваесет години од прогласувањето на независноста на Република Македонија бил официјално отворен Музејот на македонската борба, во кој меѓу останатото се наоѓа и една восочна фигура на Пере Тошев. Во Бугарија, се оценува како за еден од најсимпатичните дејци на бугарското национално - ослободително движење по Берлинскиот конгрес. Во периодот помеѓу 1944-1957 година од страна на бугарската држава бил почитуван како македонски национален херој .

На неговиот гроб во дворот на црквата „Св. Благовештение" во Прилеп се организираат комеморативни настани по повод годишнината од неговата смрт. Во научната историографија се објавени поголем број на документи и друг пишан материјал за животот и револуционерната дејност на Јане, придружени со по некоја фотографија како историско-илустративен изворен материјал. По повод 100-годишнината од неговото загинување во Прилеп бил откриен негов споменик, висок 2,40 метри и лиен во бронза од авторот Емил Солески. Советот на општината Центар најавил дека Пере Тошев ќе добие спомен-обележје. Споменикот на Пере Тошев ќе биде сместен во близина на Македонскиот народен театар. Спомен-обележјето е донација на *Здружението на Егејци од Лерин*. Пере е опеан во одреден број на македонски народни песни, една од нив е *Песна за Пере Тошев*:

*Проклети биле шпиони,*
*што ми кладоја пусија,*
*што ме кладоја в пусија,*
*на Дреновската Клисура.*
*Катили, клети шпиони,*
*дење и ноќе чекаја,*
*дење и ноќе чекаја,*
*најсетне ми дочекаја.*
*Ете го Пере кај иде,*
*на коња со кирајџија,*
*на коња со кирајџија,*
*без пушка и без дружина.*
*Шпиони пушки грмеја,*
*љуто го Пере ранија.*
*Загина Пере војвода*
*за жална Македонија* .

Извори
------

1. ↑  Ѓорче Петров, Беседа за Гоце, Беседа за Пере Тошев, Култура, 2003
2. ↑  „МАКЕДОНИЈА ЗА ВРЕМЕ НА МЛАДОТУРСКИОТ РЕЖИМ". Архивирано од изворникот на 2015-03-09. Посетено на 2013-10-06.
3. ↑  ПЕРЕ ТОШЕВ - СЪВЕСТТА НА МАКЕДОНИЯ
4. ↑  Ванѓа Чашуле, Од признавање до негирање. Бугарски ставови за македонското прашање. Статии, говори, документи. Култура, Скопје, 1970
5. ↑  „Споменик на Пере Тошев во Прилеп по повод 100-годишнината од загинувањето". Архивирано од изворникот на 2012-07-09. Посетено на 2013-10-06.
6. ↑  Михајло Апостолски ќе се исправи кај Континентал, а Пере Тошев кај МНТ
7. ↑  „Песна за Пере Тошев во исполнение на Костадинка Палазова и женска вокална група при ДМБУЦ „Илија Николовски Луј" Скопје". Архивирано од изворникот на 2013-07-28. Посетено на 2013-10-06.