|  |
| --- |
| „**Градиште**" |
|  |
| 
Артефакти од наоѓалиштето изложени во Најмалиот етнолошки музеј на светот во тетовско Џепчиште |
|  |
| **Местоположба** | 41°48′34″N 21°9′38″E﻿ / ﻿41.80944° СГШ; 21.16056° ИГД﻿ / 41.80944; 21.16056Координати: 41°48′34″N 21°9′38″E﻿ / ﻿41.80944° СГШ; 21.16056° ИГД﻿ / 41.80944; 21.16056 |
| Основни податоци |
| **Место** | Здуње |
| **Општина** | Македонски Брод |
| **Тип** |  населба

 |
| **Период** | доцноантичко време |
| **Портал „Археологија"** |

 

**Градиште** или **Градец** (според истоимениот рид) — археолошко наоѓалиште во поречкото село Здуње. Претставува населба од доцноантичко време. Се наоѓа на полуостров на езерото Козјак, 600 м од североисточниот крај, во место каде порано се составале реките Треска и Оча. Се наоѓа на надморска висина од 545 метри. На северозападните падини на Градец во IV век од нашата ера била подигната крајпатна рудничка крепост – тврдина која била регионален центар во северниот дел на Порече. Во преданието за ова доцноантичко гратче се зборува дека живеела некоја месна владетелка, а нејзиниот дворец се наоѓал на самиот врв од ридот. Во неделните утра кога одела на молитва во градската црква која се наоѓала надвор од одбранбените ѕидини на тврдината во месноста Градиште таа се спуштала со платно и по истата патека се враќала во тврдината. Просторот почнувајќи од самиот врв по широкиот гребен кон запад е обиколен со ѕид во малтерна техника, а главниот влез се наоѓал на северозападното чело фланкиран со одбранбена кула.

Тврдината има издолжена форма со димензии 195 × 45 м или вкупно зафаќа површина од 0,6 ха. Во горниот дел на тврдината видливи се контури на простории, а во средишниот дел се наоѓаат урнатини од поголема градба. По површината што ја опфаќа одбранбениот ѕид има интензивен културен хоризонт. Се среќаваат многу бројни парчиња од топено железо и од аморфно олово како полупроизвод, железни алатки за разна намена-црепни, парчиња на грнчарија и покривни ќерамиди. Како површински наоди се пронајдени голем број на монети од IV век и VI век и византиски скифати и метални украси. Од железните предмети има украси за појас – ѕвездести аплики, потпирачи за појасен колан од тн. "пропелер" тип, аплики во облик на пеперутка, окови за ремени со кукести гајки, ѕвонци, прапорци, шила за перфорација на кожа, алатки за обработка на керамика и друго. Од бронзените предмети привлекуваат внимание три средновековни прстени со плочеста глава со изгравирани ѕвездести орнаменти. Тврдината Градец била регионално средиште кое егзистира од доцната антика па сè до средниот век, како рударски и стратегиски центар во овој дел на Порече. Во гратчето се обработувала железна руда, а веројатно и оловна руда која била носена од рудните лежишта што се наоѓаат во планинските пазуви југоисточно од Градец. Чистењето на рудата се извршувало на реката Оча во северното подножје на гратчето. Топењето и примитивната обработка на железото се вршело во печките сместени во месноста "Присој" во долината на реката Оча, а понатамошната обработка била во работилниците во тврдината. Стратешката функција била да ја брани главната комуникација М.Брод-Здуње-Капина-Кула-Скопје од непријателски упади во областа.

Поврзано
--------

* Голема Пеш — населба од палеолитско време;
* Бошевци — црква и некропола од средниот век;
* Подградец — населба од доцноантичко време и ран среден век;
* Св. Недела — црква и некропола од средниот век;
* Оча — некропола од доцноантичко време;
* Црквиште — црква од средниот век;
* Цуцул — населба од римско време и среден век;
* Куклојца — населба од доцноантичко време и среден век;
* Потпетрушка — светилиште од ран среден век;
* Засечишта — населба од средниот век;
* Старо Село — населба и некропола од средниот век;
* Здуње;
* Список на археолошки наоѓалишта во Поречко;

Наводи
------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Градиште (Здуње)" на Ризницата ? |

1. ↑  Коцо, Димче (1996). *Археолошка карта на Република Македонија*. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија поврзана со археологијата на Македонија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Археолошки наоѓалишта во Општина Македонски Брод |
| --- |
|  |
|  | 
Варница (Белица)  •  Кале (Белица)  •  Миткороен (Белица)  •  Ридот (Белица)  •  Столоватец (Белица)  •  Глибовец (Белица)  •  Аништа (Белица)  •  Влак (Белица)  •  Селиште  (Близанско)  •  Црква (Близанско)  •  Најдови Ниви (Близанско)  •  На Тумба (Близанско)  •  Биба (Брезница)  •  Чука (Брезница)  •  Грамада (Македонски Брод)  •  Кале (Македонски Брод)  •  Кула (Македонски Брод)  •  Рајчица (Македонски Брод)  •  Црква (Долни Манастирец)  •  Девини Кули (Девич)  •  Дрење (Девич)  •  Пешна (Девич)  •  Рамниште (Драгов Дол)  •  Кула (Заград)  •  Голема Пеш (Здуње)  •  Бошевци (Здуње)  •  Градиште (Здуње)  •  Подградец (Здуње)  •  Св. Недела (Здуње)  •  Оча (Здуње)  •  Црквиште (Здуње)  •  Цуцл (Здуње)  •  Куклојца (Здуње)  •  Потпетрушка (Здуње)  •  Засечишта (Здуње)  •  Старо Село (Здуње)  •  Ограда (Зркле)  •  Кале (Ижиште)  •  Грамадиште (Ковче)  •  Долно Падиште (Косово)  •  Во Селото (Крапа)  •  Гладница (Латово)  •  Латински Гробишта (Латово)  •  Тумба (Могилец)  •  Во Селото (Модриште)  •  Кале (Модриште)  •  Падиште (Модриште)  •  Св. Богородица (Модриште)  •  Мал Рид (Ореовец)  •  Во Селото (Самоков)  •  Кале (Самоков)  •  Кале (Слатина)  •  Под Градиште (Слатина)  •  Брчка (Тажево)  •  Градиште (Тажево)  •  Селиште (Тажево)  •  Старо Село (Томино Село)  •  Чука (Требовље)  •  Манастириште (Требовље)  •  Брест (Црешнево)  •  Камен Дол (Црешнево)  •  Минојца (Црешнево) 
 |  |
|  |
|      Дел од темата: *Археолошки наоѓалишта во Поречко*      |

 |