Општествената градина Страткона Хајтс во Отава, Канада
**Опшествена градина**, или општествено градинарство или **градина на заедницата** ― парче земја што ја обработуваат група луѓе поединечно или збирно. 

Вообичаено во општинските градини, земјата се дели на поединечни парцели, а секој поединечен градинар е одговорен за својата парцела и чиј принос или производство му припаѓа на поединецот, а во колективните градини парчето земјиште не е поделено, група луѓе го обработуваат заедно и жетвата им припаѓа на сите учесници. Некои истражувачи не прават разлика помеѓу општествена градина и колективна градина, но во реалноста, тие работат на многу различни начела. Општествената градина може да биде создадена на приватно или јавно земјиште, каде што граѓаните можат да одгледуваат овошје, миризливи билки, цвеќиња, но главно зеленчук. Низ светот, општествените градини постојат во различни облици, може да се наоѓаат во близина на соседството, во балкони или покриви, нејзината големина варира многу од една до друга. Општествената градина доживела три бранови на голем развој во Северна Америка, најраниот бран на развој на градини во заедницата се совпаднала со индустриската револуција и брзиот процес на урбанизација во Европа и Северна Америка, тие тогаш биле нарекувани работничка градина („Jardin d'ouvrier"), а вториот бран на развојот на општествените градини се случил за време на Првата и Втората светска војна, тие биле дел од „Градините на слободата" и „Градините на победата" соодветно; најновиот бран на развој на градини во заедницата се случило во 1970-тите за време на кризата на ОПЕК, резултат на пркнатото движење во потрага по достапно земјиште за борба против несигурноста на храната. Во денешно време, на светско ниво е забележан нов бран на градини на заедницата, а тоа е можеби поврзано со повеќекратните кризи со кои се соочуваме, како што се еколошката криза, климатските промени и новата санитарна криза. Општествените градини во заедницата придонесуваат за урбаното земјоделско движење и барањата од граѓаните за повеќе општински градини се зголемуваат во последниве години.

Позадина
--------

Општествена градина во Чикаго со јасно дефинирани парцели.
Според организацијата Марин мајсторски градинари (Marin Master Gardeners), „опшествена градина е секое парче земја што го гради група луѓе, користејќи поединечки или заеднички парцели на приватно или јавно земјиште". Градините на заедницата обезбедуваат свежи производи и растенија, како и придонесуваат за чувство на заедница и поврзаност со животната средина и можност за задоволување на трудот и подобрување на соседството. Тие јавно функционираат во однос на сопственоста, пристапот и управувањето, како и вообичаено во доверба на локалните власти или непрофитни здруженија.

Општествената градина варираат во голема распространетост низ целиот свет. Во Северна Америка, општинските градини се движат од области со „градина на победата" каде што луѓето одгледуваат мали парцели со зеленчук, до големи проекти за „зеленување" за зачувување на природните области, до големи парцели каде што градинарите произведуваат многу повеќе отколку што можат сами да ги користат. Непрофитните организации во многу поголеми градови нудат помош за семејствата со ниски приходи, детските групи и организациите во заедницата помагајќи им да развијат и одгледуваат сопствени градини. Во Обединетото Кралство и остатокот од Европа, сличните „доделени градини" може да имаат десетици парцели, од кои секоја е со површина од стотици квадратни метри и изнајмени од исто семејство со генерации. Во светот во развој, вообичаеното земјиште за мали градини е познат дел од пејзажот, дури и во урбаните области, каде што тие можат да функционираат како пазарни градини .

Општествените градини често се користат во градовите за да се обезбеди свеж зеленчук и овошје во „пустините без храна", кои се урбани населби каде што продавниците за храна се ретки и жителите може да се потпрат на преработена храна од продавници, бензински пумпи и ресторани за брза храна.

Некои писатели размислуваат да го реконструираат концептот на „пустините без храна" како „апартхејд со храна", бидејќи населбите кои немаат пристап до здрава храна биле расно угнетувани од сегрегација, црвенило и недостаток на пристап до земјиштето. Некои црнци, домородни и небелци ги поддржале самоодржливите општествени градини, со разбирање дека нивното ослободување бара пристап до земја и здрава храна.

Општествените градини можат да помогнат во ублажувањето на еден ефект од климатските промени, кои се очекува да предизвикаат светски пад на земјоделското производство, правејќи ги свежите производи сè понедостапни. Општественате градинисе исто така попопуларен метод за промена на изградената средина со цел да се промовира здравјето и благосостојбата во услови на урбанизација. Изградената средина има широк спектар на позитивни и негативни ефекти врз луѓето кои работат, живеат и играат во дадена област, вклучувајќи ја и шансата на лицето да ја развие дебелината. Општествените градини ја поттикнуваат безбедноста на храната на урбаната заедница, дозволувајќи им на граѓаните да растат сопствената храна или за другите да го даруваат она што го одгледувале.  Застапниците велат дека месно одгледуваната храна ја намалува зависноста на заедницата од фосилни горива за превоз на храна од големи земјоделски површини и ја намалува севкупната употреба на фосилните горива во општеството за возење во земјоделски машини.

Општествените градини го подобруваат здравјето на корисниците преку зголемена потрошувачка на свеж зеленчук и обезбедување место за вежбање. 

Градините, исто така, се борат со две облици на отуѓување што го мачат современиот урбан живот, преку доближување на урбаните градинари со изворот на нивната храна и со рушење на изолацијата преку создавање на социјална заедница. Општествените градини обезбедуваат други општествени придобивки, како што е споделување на знаењето за производство на храна со пошироката заедница и побезбедни простори за живеење. 

### Сопствеништво

Земјиштето за општествената градина може да биде јавно или приватно. Во Северна Америка, често напуштените слободни места се чистат и се користени како градини. Поради нивните здравствени и рекреативни придобивки, општествените градини може да бидат вклучени во јавни паркови, слични на терените за играње со топка или игралиштата. Историски гледано, општествените градини служеле и за обезбедување храна за време на војна или периоди на економска депресија. Пристапот до земјиштето и безбедноста на сопственоста на земјиштето останува главен предизвик за градинарите од заедницата ширум светот, бидејќи во повеќето случаи самите градинари не го поседуваат или контролираат земјиштето директно.

Некои градини се одгледуваат збирно, при што сите работат заедно; други се поделени на јасно поделени парцели, со секоја управувана од различен градинар (или група или семејство). Многу заеднички градини имаат и „области за заедничко добро" со заедничко одржување и поединечни/семејни парцели. Иако комуналните области се успешни во некои случаи, во други има „трагедија на заедничкото добро", што резултира со нерамномерно оптоварување на учесниците, а понекогаш и деморализација, запоставување и напуштање на комуналниот модел. Некои го поврзуваат ова со главно неуспешната историја на колективното земјоделство.

За разлика од јавните паркови, дали градината во заедницата е отворена за пошироката јавност зависи од договорите за закуп со органот за управување на паркот и членството во општествената градина. Политиките за отворени или затворени врати се разликуваат од градина до градина. Општествените градини ги управуваат и одржуваат самите градинари, наместо да се грижат само од стручен персонал. Втората разлика е производството на храна: за разлика од парковите, каде што насадите се украсни (или во поново време еколошки), општествената градина вообичаено се фокусирани на производството на храна.

### Видови на градини

Постојат повеќе видови на општествени градини.

* **Градини на соседството** се најчестиот вид, каде што група луѓе се собираат за да одгледуваат овошје, зеленчук и украсни растенија. Тие можат да се идентификуваат како парцела од приватно или јавно земјиште каде што поединечни парцели се изнајмуваат од градинари за месечен или годишен надомест.
* **Станбените градини** обично се делат меѓу жителите во станбените заедници и станбените единици со пристапни цени. Овие градини се организирани и одржувани од жители кои живеат во просториите.
* **Градини на установата** се прикачени на јавни или приватни организации и нудат бројни корисни услуги за жителите. Придобивките вклучуваат ментална или физичка рехабилитација и терапија, како и настава на збир на вештини за поставеност поврзана со работата.
* **Демонстративните градини** се користат за образовни и рекреативни цели. Тие често нудат кратки семинари или презентации за градинарството и ги обезбедуваат потребните алатки за управување со градината во заедницата.

Градинарска парцела од 6 м x 6 м во Харисонбург, Вирџинија.
### Големина на парцела

Во Обединетото Кралство, актот за распределба од 1922 година специфицира „распределба што не надминува 40 [квадратни] столбови (201 м2) во обем"; Во пракса, големините на парцели се разликуваат; градот Луишам нуди парцели со „просечна големина" од „125 метри квадратни".

Во Соединетите Држави не постои стандардизирана големина на парцелата. На пример, парцели од 3 м × 6 м и 3 м x 4,5 м се наведени во Алјаска. Паркови „Монтгомери" во Мериленд наведува парцели од 200, 300, 400 и 625 квадратни метри. Во Канада парцели од 6м x 6м и 3м x 3м, како и помалите „подигнати кревети", се наведени во Ванкувер.

### Местоположба

Општествените градини може да се најдат во населбите и на терените на училиштата, болниците и станбените станови. Местоположбата на општествената градина е критичен фактор за тоа колку често се користи заедницата градина и кој ја посетува. Изложеноста на градината во заедницата е многу поверојатно за поединецот ако може да пешачи или да вози до местоположбата , за разлика од јавниот превоз. Должината на времето на патување е исто така фактор. Оние кои живеат на растојание од 15 минути или помалку имаат поголема веројатност да посетат градина на заедницата во споредба со оние со подолго време на патување. Таквата статистика треба да се земе предвид при изборот на местоположба за градина на заедницата за едно целно население.

Местоположбата на местото, исто така, треба да се земе предвид за нејзините почвени услови, како и условите на сонцето. Најидеално е подрачје со прилично утринска сончева светлина и сенка попладне. Додека спецификите варираат од растение до растение, повеќето се снаоѓаат добро со 6 до 8 полни часа сончева светлина.

Кога се разгледува место, областите во близина на индустриските зони може да бараат тестирање на почвата за загадувачи. Ако почвата е безбедна, составот треба да биде лабав и добро да се исцеди. Меѓутоа, ако почвата на местото не може да се користи, синтетичката почва може да се користи и во кревети или контејнери на подигнати градини.

Рашалската градина во Мелбурн, Австралија, на земја што порано била железничка раскрсница.
### Избор на растенија и физички распоред

Производството на храна е најважно за повеќето градини на заедниците и распределбата. Сепак, реставрацијата на природните области и домашните растителни градини се исто така популарни, како и „уметничките" градини. Многу градини имаат неколку различни елементи за садење и комбинираат парцели со такви проекти како што се мали овоштарници, билки и градини со пеперутки. Индивидуалните парцели може да се користат како „виртуелни" дворови, секој многу разновиден, создавајќи „јорган" од цвеќиња, зеленчук и народна уметност. 

Градинарите често растат во земјата - овој вид на градина најмногу е во контраст со урбаната средина. Градинарите може да растат и во подигнати кревети или во кутии, понекогаш на врвот на поплочена површина. Градините може да вклучуваат подигнати за употреба од луѓе кои не можат да се наведнуваат или да работат директно на земја.

 Градинарство во подигнати кутии
Без оглед на изборот на растенијата, планирањето на распоредот на градината однапред ќе помогне да се избегнат проблеми во линијата. Според Прирачникот за аризонски мајстор градинар, преземањето мерења на големината на градината, местата на сончевата светлина и засадените култури наспроти количината на принос, ќе обезбеди детална евиденција што помага при донесување одлуки за наредните години. Други размислувања при поставување на парцелата се ефикасно користење на просторот со користење на решетките за качување на култури, локацијата на растенијата така што повисоките растенија (како сончогледите) не ја блокираат потребната сончева светлина кон пониските растенија и групирање на растенија кои имаат слични животни циклуси блиску една до друга.

### Избор на група и водство

Општественото градинарство во Северна Америка може да биде од кое било културно потекло, млади или стари, нови градинари или искусни одгледувачи, богати или сиромашни. Поради оваа разновидност, кога градинарите ја споделуваат својата берба, тие често учат за култивизираната храна создадена од растенијата одгледувани од други градинари.

Некои градини во заедницата „самоподдршка" преку членарина, а други бараат спонзор за алатки, семиња или парични дарувања. Поддршката може да дојде од цркви, училишта, приватни бизниси или паркови и одделенија за рекреација. Може да придонесат и месни непрофитни организации за разубавување и градење заедница.

Постојат многу различни организациски модели кои се користат за градини во заедницата. Повеќето ги избираат своите водачи од своето членство. Други се управувани од поединци назначени од нивното раководство или спонзорот. Некои се управувани од непрофитни организации, како што се здружение за градинарство на заедницата, здружение на заедницата, црква или друг сопственик на земјиште; други од одделот за рекреација или паркови во градот, училиште или универзитет.

Градините често се започнуваат кога соседите се собираат за да се посветат на организацијата, изградбата и управувањето со градината, а им помагаат искусни организатори како што се Зелените герилци од Њујорк. Алтернативно, градина може да биде организирана „одозгора надолу" од општинска агенција. Во Санта Клара, Калифорнија, непрофитна организација по име Appleseeds  нуди бесплатна помош за отворање нови градини во заедницата низ целиот свет. Правилата и „оперативниот прирачник" се непроценливи алатки; идеи за двете се достапни во Американското здружение за градинарство на заедницата и во Соединетите Држави, од месни мајстори градинари и кооперативни екстензии.

Поврзано
--------

* Општествен овоштарник

Наводи
------

1. ↑  „What is a community garden?". *American Community Garden Association*. Архивирано од изворникот на 4 декември 2007.
2. ↑  Vikram, Bhatt (2016). „Cultivating Montreal: A Brief History of Citizens and Institutions Integrating Urban Agriculture in the City". *UAR2 Urban Agriculture & Regional Food Systems*. **1** (1): 1–12. doi:10.2134/urbanag2015.01.1511.
3. ↑  Marin Master Gardeners, *Community Gardens*, University of California, Архивирано од изворникот на 10 мај 2016
4. ↑  Hannah, A.K.; Oh, P. (2000). „Rethinking Urban Poverty: A look at Community Gardens". *Bulletin of Science, Technology & Society*. **20** (3): 207–216. doi:10.1177/027046760002000308.
5. ↑  Ferris, J.; Norman, C.; Sempik, J. (2001). „People, Land and Sustainability: Community Gardens and the Social Dimension of Sustainable Development". *Social Policy and Administration*. **35** (5): 559–568. doi:10.1111/1467-9515.t01-1-00253.
6. ↑  „Oases in the urban 'food desert'? | Yale Environment Review". *environment.yale.edu* (англиски). Архивирано од изворникот на 2017-11-04. Посетено на 11 август 2022.
7. ↑  „How to Grow Change Through Black-Led Agriculture, According to Leah Penniman".
8. ↑  „Farming While Black". *Farming While Black* (англиски). Посетено на 11 август 2022.
9. 1 2 3  Harris, E (2009). "The role of community gardens in creating healthy communities", Australian Planner, v. 46, no. 2 (June 2009) pp. 24–27.
10. ↑  Xu, Y. & Wang, F. (2015). Built environment and obesity by urbanicity in the U.S. Health & Place, 34, 19–29..
11. ↑  Nelson, Toni (1 November 1996). „Closing the nutrient loop: Using urban agriculture to increase food supply and reduce waste". *World Watch*. **9**: 10–17.
12. ↑  : Kishler, Les. Opinion: community gardens are a serious answer to food supplies, health (2010, March 18) *San Jose Mercury News*.
13. ↑  „Lean and green". Wellbeing.com.au. 1 мај 2013. Архивирано од изворникот на 3 мај 2013. Посетено на 11 август 2022.
14. ↑  Harris, E (2009). Active communities experience less crime and vandalism.
15. ↑  Melville Court, Chatham, Kent," Moiser, Steve, *Landscape Design,* no306 (Dec. 2001/Jan. 2002) p. 34.
16. ↑  Hogbin, Tricia (20 ноември 2015). „How to start a community garden". *NineMSN*. Архивирано од изворникот на 20 ноември 2015.
17. ↑  Evelly, Jeanmarie (24 септември 2014). „How You Can Turn New York City's Vacant Lots into Community Gardens". DNAinfo New York. Архивирано од изворникот на 21 септември 2015.
18. ↑  *Visionaries and planners : the garden city movement and the modern community*, Stanley Buder. New York: Oxford University Press, 1990. ISBN 0-19-506174-8
19. ↑  „At The Community Garden, It's Community That's The Hard Part". NPR. 20 March 2012. Посетено на 26 April 2012.
20. ↑  *Selected factors influencing the success of a community garden*, by Gordon Arthur Clark. Kansas State University, 1980.
21. ↑  Resources, University of California, Division of Agriculture and Natural. „Community Gardens". *marinmg.ucanr.edu* (англиски). Архивирано од изворникот на 2019-09-07. Посетено на 11 август 2022.
22. ↑  „Allotments: a plotholder's guide" (PDF). Архивирано од изворникот (PDF) на 18 мај 2015. Посетено на 11 август 2022.
23. ↑  „Allotments and community gardens". Lewisham Borough Council. Архивирано од изворникот на 10 мај 2015. Посетено на 11 август 2022.
24. ↑  „Parks and Recreation: Community Gardens". Municipality of Anchorage. Архивирано од изворникот на 24 мај 2015. Посетено на 11 август 2022.
25. ↑  „Community Gardens Program". Montgomery Parks, Maryland. Архивирано од изворникот на 2021-09-25. Посетено на 11 август 2022.
26. ↑  „Community Gardens". City of Vancouver. Посетено на 11 август 2022.
27. 1 2  Blaine, Thomas W.; Grewal, Parwinder S.; Dawes, Ashley; Snider, Darrin (December 2010). „Profiling Community Gardeners". **48** (6). Архивирано од изворникот на 5 мај 2016. Наводот journal бара `|journal=` (help)
28. 1 2  „Ten Steps to a Successful Vegetable Garden" (PDF). Посетено на 11 август 2022.
29. ↑  „Growing Community Across the U.S. and Canada – American Community Garden Association". *American Community Garden Association* (англиски). Архивирано од изворникот на 2018-04-16. Посетено на 11 август 2022.
30. ↑  Green Guerillas
31. ↑  Community Gardens as Appleseeds
32. ↑  American Community Gardening Association

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85029226
* BNF: cb15540990t (податоци)
* NKC: ph984150

 |

 |