**Евлија Челебија** (османски турски: اوليا چلبى, турски: *Evliya Çelebi*; 25 февруари 1611 - по 1682) — славен отомански патописец кој патувал низ териториите на Отоманското Царство и околните земји во период од четириесет години. Патописите на Челебија се особено значаење за историографијата на Македонија за овој период, бидејќи истите даваат увид во нивниот изглед, дух и локалниот начин на живот во тоа време, кој инаку би го немале.

Живот и дело
------------

Куќата на Евлија Челебија во Ќутахија, денес користена како музеј
Челебија е роден како **Мехмед Зили** на 25 февруари 1611

 во Цариград, во семејството на дворски јувелир. Како таков тој се стекнува со одлично образование. По првичните тури низ Истанбул во кои прави белешки за згради, пазари, обичаи и култура, во 1640 Челебија првпат патува вон градот.

Неговата збирка записи од сите негови патувања е сместена во десет тома и е наречена „Патопис" (*Сејахатнаме*). Многу од описите на Челебија се одликуваат со огромен број детални забелешки кои се општоприфатени како водич низ културните аспекти и начинот на живеење во Отоманското Царство во XVII век. За жал неговите патешествија никогаш никаде не се преведени и издадени во целост. Ова е случај и во Македонија.

Починал во Каиро некаде по 1682 г.

„Патопис"
---------

Страница од Патописот на Челебија, напишана со негов ракопис
Во десеттомниот „Патопис", Челебија ги опишува следниве посетени краишта:

1. Цариград и околината (1630)
2. Анадолија, Кавказ, Крит и Азербејџан (1640)
3. Сирија, Палестина, Ерменија и Румелија (1648)
4. Источна Анадолија, Ирак и Иран (1655)
5. Русија и Балканот (1656)
6. воени походи во Унгарија (1663/64)
7. Австрија, Крим и повторно Кавказ (1664)
8. Грција и повторно Крим и Румелија (1667–1670)
9. аџилакот во Мека (1671)
10. Египет и Судан (1672)

Посета на Македонија
--------------------

Челебија посетил разни места во Македонија за кои оставил детални записи. За старата скопска чаршија при неговата посета на Скопје во 1660-61 тој напишал:

„*Таа [чаршијата] брои 2.150 дуќани. Тука има плоштади и пазари, со сводови и куполи. Од сите најубави се: чаршијата на безазите (памучни ткаенини), чадорџиите, папуџиите, бојаџиите и ткајаџиите (капи). Тоа се големи чаршии изработени по план. Сокаците им се чисти и калдрмисани. Секој дуќан го красат зумбули, темјанушки, рози, босилек, јоргован и крин во вазни и саксии. Тие со својата миризба просто го опиваат мозокот на посетителите и трговците. Тука има образовани и многу чесни луѓе. За време на летните жеги сиот скопски пазар личи на багдадските сенки, зашто сите негови чаршии се со наткривени капаци и сводови како во Сараево и Халеп.*"
Во негова чест е именувана улица во Скопје.

Поврзано
--------

* Турска книжевност
* Ахмад ибн Фадлан

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Евлија Челебија" на Ризницата ? |

* „Скопската сказна во перото на Евлија Челебија" Архивирано на 14 февруари 2006 г. — „Македонско Сонце" (македонски)
* Официјална страна на турското министерство за култура и туризам (англиски)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 20478862
* LCCN: n50047303
* ISNI: 0000 0001 2277 2595
* GND: 11890390X
* SELIBR: 318427
* SUDOC: 02937801X
* BNF: cb121017610 (податоци)
* BIBSYS: 90412721
* NKC: mzk2003215024
* CiNii: DA02858642

 |

 |