recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
За други значења на поимот, погл. Мирче Ацев (појаснување).

**„Мирче Ацев"** — основно училиште во Ѓорче Петров, Скопје. Кога за првпат е организирано основно образование за децата од Ѓорче Петров нема сигурни податоци. Но, првата училишна зграда во Ѓорче Петров била изградена во периодот од 1928 до 1930 г. Сега веќе ја нема, а многу граѓани се сеќаваат дека се наоѓала во близината на пожарниот дом. Името на училиштето од тоа време не е познато, а непосредно по ослободувањето го добила името на народниот херој Мирче Ацев. Тогаш во рамките на обновата и градењето на државата започнува образованието на младите генерации на македонски јазик.   
 
во изминатите 6,5 децении основно образование завршиле вкупно 6085 ученици, а во нивното образовање и воспитување биле ангажирани над 300 наставници.

Број на ученици
---------------

Во училиштето моментално се образуваат 859 ученици, од кои 780 се од Македонци, 39 Роми, 4 Албанци, 2 Турци, 1 Влав, 6 Бошњаци и 5 од другите националности. 437 се машки, а 422 се женски.

Учество на натпревари
---------------------

Освоени награди
---------------

Познати личности кои учеле во ова училиште
------------------------------------------

Познати личности кои предавале во ова училиште
----------------------------------------------

Наводи
------

* Официјалната страница на ОУ „Мирче Ацев"
* Портал за основните и средните училишта во Македонија Архивирано на 16 октомври 2011 г.
* Мрежно место на Министерството за образование и наука

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија училиште во Македонија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Миленикот на учителката** (англиски: *Teacher's Pet*) - американски филм од 1958 година, во режија на Џорџ Ситон (George Seaton), според сценариото на Феј (Fay Kanin) и Мајкл Канин (Michael Kanin). Главните улоги ги толкуваат: Кларк Гејбл (Clark Gable), Дорис Деј (Doris Day), Гиг Јанг (Gig Young), Мами ван Дорен (Mamie van Doren), Ник Адамс (Nick Adams), Питер Болдвин (Peter Baldwin), Марион Рос (Marion Ross) и Чарлс Лејн (Charles Lane). Филмот имал две номинации за наградата „Оскар".

Синопсис
--------

Џејмс Генон (го игра Гејбл) е студен и антипатичен уредник на градскиот весник, кој смета дека единствениот начин да се научи тој занает е работата на теренот и воопшто не му е грижа за новинарските курсеви и за формалното образование. Кога неговиот шеф ќе му нареди да ѝ помогне на професорката во школото за новинари, Ерика Стоун (ја игра Деј), тој ја прифаќа задачата, но без волја. На почетокот, тој се претставува како нејзин ученик и не го открива својот идентитет...

Наводи
------

1. ↑  HRT, Najdraži učenik, američki film (пристапено на 24.4.2019)
2. ↑  HRT, Najdraži učenik, američki film (пристапено на 24.4.2019)
**Основно училиште „Ристе Ристески"** (службено: **Основно општинско училиште „Ристе Ристески" - Долно Косоврасти**; скратено: **ООУ „Ристе Ристески"**) — централно основно училиште во дебарското село Долно Косоврасти.

Училиштето е именувано по народниот херој Ристе Ристески.

Историја
--------

Училиштето е изградено во 1966 година, кога е изградено од типот на монтажна градба. Во почетокот на ова основно училиште учеле ученици од селата Долно Косоврасти, Горно Косоврасти и Могорче сѐ до 1975 година, кога во селото Могорче било изградено ново подрачно училиште, кое го добило името „Мирче Ацев", кое и денеска постои како подрачно основно училиште во склоп на основното училиште и се изведува настава на македонски наставен јазик. Во 1995 година, во селото Горно Косоврасти било изградено подрачното училиште „Коле Канински", исто така со македонски наставен јазик.

Во училиштето има 36 паралелки со настава на македонски јазик.

Настава
-------

Во училиштето наставата се изведува на македонски наставен јазик.

Подрачни училишта
-----------------

Во составот на училиштето влегуваат следниве подрачни училишта:

* ПУ „Мирче Ацев" - Могорче, подрачно училиште; и
* ПУ „Коле Канински" - Горно Косоврасти, подрачно училиште.

Галерија
--------

* Лулашки во училишниот дворЛулашки во училишниот двор
* Игралиште во училишниот дворИгралиште во училишниот двор
* ВлезотВлезот

Наводи
------

1. ↑  „Регистар на основни училишта". *data.gov.mk*. Посетено на 30.01.2021. Проверете ги датумските вредности во: `|access-date=` (help)
2. 1 2 3 4  „ООУ Ристе Ристевски". *Општина Дебар*. Посетено на 18 декември 2022.

Надворешни врски
----------------

* Службена страница на ООУ „Ристе Ристески" - Долно Косоврасти

Координати: 41°32′9″N 20°34′54″E﻿ / ﻿41.53583° СГШ; 20.58167° ИГД﻿ / 41.53583; 20.58167
Халоперидол (Haldol)Халоперидол (Haldol)
**Невролептичен злоќуден синдром** (**НМС**) е живото-загрозувачка реакција која може да се појави како одговор на употребата на невролептичен или антипсихотичен лек. Симптомите вклучуваат треска, конфузија, ригидна мускулатура, варијабилност на крвниот притисок, потење, и забрзана срцева честота. Можните компликации вклучуваат рабдомиолиза, хиперкалиемија, бубрежна слабост, и епилептични напади.

Било кој лек од групата на невролептици може да ја предизвика оваа состојба, иако ризикот е поголем кај типичните антипсихотици отколку кај атипичните. Симптомите вообичаено се појавуваат неколку недели од почетокот на терапијата, но може да се појават и во било кое време. Ризик-факторите вклучуваат дехидратација, агитација и кататонија. Брзо намалување на употребата на леводопа може да биде тригер за оваа состојба. Механизмот на настанување вклучува блокада на допаминските рецептори. Дијагнозата се поставува врз основа на симптомите.

Третманот вклучува престанок на земање на лекот, брзо ладење, и започнување со употреба на други лекови. Лекови кои се користат се дантролен, бромокриптин и диазепам. Ризикот за смртност кај заболените е околу 10%. Многу од пациентите можат повторно да започнат со употреба на антипсихотик, во пониска доза.

Помеѓу пациентите во психијатриски болници кои примаат невролептици околу 15 на 100,000 пројавуваат НМС на годишно ниво. Мажите се почесто погодени од жените. Во втората половина на 20 век стапките биле поголеми од денес, со околу 2% од луѓето во болниците на годишно ниво. Оваа состојба за првпат била опишана во 1956 година.

Наводи
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Berman, BD (January 2011). „Neuroleptic malignant syndrome: a review for neurohospitalists". *The Neurohospitalist*. **1** (1): 41–7. doi:10.1177/1941875210386491. PMC 3726098. PMID 23983836.
2. 1 2 3 4 5  „Neuroleptic Malignant Syndrome - NORD (National Organization for Rare Disorders)". *NORD (National Organization for Rare Disorders)*. 2004. Архивирано од изворникот на 19 February 2017. Посетено на 1 July 2017.
3. 1 2  Strawn JR, Keck PE, Caroff SN (2007). „Neuroleptic malignant syndrome". *The American Journal of Psychiatry*. **164** (6): 870–6. doi:10.1176/ajp.2007.164.6.870. PMID 17541044.

Надворешни врски
----------------

  



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Болести на нервниот систем, примарно на ЦНС (G04–G47) |
| --- |
|  |
| Воспаленија | 
* Детска парализа
* Менингитис

 |
|  |
| Болести на черепниот мозок/(енцефалопатии) | 
* Паркинсонизам
	+ Паркинсонова болест
	+ НМС
* Хантингтонова болест
* Деменција
	+ Алцхајмерова болест
* Мултипла склероза
* Епилепсија
	+ Фокален напад
* Мозочен удар
* Инсомнија
* Нарколепсија
* Спиечка апнеа
* Рејов синдром
* Главоболка

 |
|  |
| Болести на ’рбетниот мозок/(миелопатии) | 
* Сирингомиелија
* Сирингобулбија
* Морванов синдром
* Васкуларна миелопатија

 |
|  |
| Болести на черепниот и ’рбетниот мозок | 

|  |  |
| --- | --- |
| Дегенеративни | 
* Фридрајхова атаксија
* Амиотрофична латерална склероза

 |

 |

 |
Шема на апаратурата на Миликен за определување на електричниот полнеж на електронот
**Миликеновите експерименти** се научно-истражувачки опит за непосредна потврда на хипотезата за дискретна структура на електрицитетот, односно за постоење на елементарен електирчен полнеж. Експериментите биле изведени во периодот од 1909 до 1914 година, а нивната главна идеја се состои во определување на електричниот полнеж на микроскопски мала капка масло, со сферична форма, врз основа на нејзиното движење во хомогено електрично поле на плочест кондензатор, чии плочи се поставени хоризнотално.

Обид
----

Со помош на специјален пулверизатор се внесуваат малечки маслени капки во комората О, каде што тие бавно паѓаат надолку кон дното. Многу од капките, благодарение на нивното триење со ѕидовите на пулверизаторот, ќе се налектризираат. Некои од маслените капки, двиежјќи се надолу стигнуваат до отворот на горната плоча на кондензаторот низ едно мало прозорче, при што со помош на микроскоп може да се набљудува движењето на маслените капки. Бидејќи набљудувањето се врши во правец нормален на светлинскиот сноп со којшто се врши осветлувањето, избраната маслена капка во полето на микроскопт се гледа како сјајна ѕвездичка на темен фон. Ако на плочите на кондензаторот се донесе напон, тогаш некои од капките почнуваат да се движат нагоре, додека другите, пак, паѓаат надолу, побрзо или побавно. Тоа укажува на фактот дека маслените капки имаат различен полнеж, зарати што на нив електричното поле дејствува со сили со помал или со поголем интензитет.

Наводи
------

1. 1 2 3 4 5  Јанев, Ратко; Петковски, Љубо (2012). *Атомска физика*. Скопје: МАНУ. стр. 34–43.
Во науката и инженерството, систем е дел од вселената што се проучува, додека **околинета** е остатокот од вселената што лежи надвор од границите на системот. Познат е и како **соседство**, а во термодинамиката како **резервоар**. Во зависност од типот на системот, тој може да комуницира со околината преку размена на маса, енергија (вклучувајќи топлина и работа), линеарен импулс, момент на импулсот, електричен полнеж или други зачувани својства. Во некои дисциплини, како што е теоријата на информации, може да се разменуваат информации. Околината се занемарува при анализата на системот, освен во однос на овие замодејства.

Поврзано
--------

* Биоенергетски систем
* Наука за Земјиниот систем
* Животна средина (биофизичка околина)
* Термодинамички систем

Надворешни врски
----------------

* Географија на транспортните системи Архивирано на 12 март 2017 г. луѓе.hofstra.edu
* Системи за управување со околината, epa.gov
* Системи за околина на Земјата Архивирано на 31 мај 2018 г. eesc.columbia.edu
**Мирољуб Стојановиќ** - есеист, книжевен критичар, книжевен историчар и теоретичар, преведувач, роден на 26 јануари 1941 година во село Држина Пирот, Србија.

Животопис
---------

Основно и средно образование завршил во родна Србија, а во Скопје дипломирал на Универзитетот Св. Кирил и Методиј на Филолошкиот факултет Блаже Конески. На истиот факултет и докторирал во 1980 година, на тема: „Книжевно дело на Стале Попов". Работел како редовен професор на Филолошки факултет во Ниш, каде меѓу останатото предавал Македонска книжевност. Еден е од најголемите промотори и претставувачи на македонска книжевност во Србија. Тој е почесен член е на Друштво на писатели на Македонија.

Дела
----

* Книжевната оставнина на Стале Попов, 1982 година;
* Книжевно дело Сталета Попова (на српски), 1982. година;
* Заплањске баладе, 1983;
* У потрази за културним идентитетом, 1985 година;
* Константин Петкович и Црна Гора, 1987 година;
* Сведочења и предвиѓања, 1987 година;
* Во едрата на книжевните немири, 1987 година.

Наводи
------

1. ↑  
 Македонски писатели, ДПМ, Скопје, 2004.
**Планинарскиот дом „Матка"** се наоѓа на брегот на вештачкото езеро - „Матка", во кањонот на реката Треска, оддалечен е од Скопје на околу 16 km. Блиску до домот има и автобуска постојка каде застануваат автобуси на градскиот превоз. До домот се доаѓа по асфалтен пат Ѓорче Петров - Глумово - Матка, со велосипед, автомобил, автобус и пеш од врвот Крстовар на Водно. Од врвот Крстовар на Водно до домот „Матка" се пешачи околу 2 - 3 часа, патеката е обележана.

Домот е граден во туристички цели. Како планинарски дом се користи од 1956 година. Граден е од тврд материјал, покриен со ќерамиди. Има приземје и кат. Во приземјето има голема сала која може да прими до 200 луѓе, опремена со кујна и шанк, како и WC. На катот се наоѓаат 8 соби во кои се сместени триесетина кревети. Има магацин за чување на постелнината. Домот има електрично осветлување, санитарен јазол, водоводна инсталација и вода од сопствен извор. Пред самиот дом има чешма со изворска вода. Домот е отворен постојано. Има домар кој живее во домот. Со домот управува планинарското друштво - „Пеони". Планинарите имаат попуст за спиење во домот.

Од едната страна на кањонот се извишуваат високите карпи на планината Водно а од другата страна стрмните карпи на планината Осој (Ковачица). Високите карпи се отсликуваат во водите на езерото и се погодни за алпинистички качувања и тренинг.

Веднаш до планинарскиот дом се наоѓаат манастирите „Св. Андреја" и „Св. Никола". Во близината на домот се наоѓаат неколку подводни пештери до кои може да се стигне по воден пат.

Можни излети: 

* До врвот Крстовар на Водно, оддалечен 2 - 3 часа пешачење
* Пуста Брезница, оддалечена 4 - 5 часа печашење, (патеката не е обележана)
* Сува Гора, оддалечена 2 - 3 часа пешачење, (патеката не е обележана)
* Манастир „Св. Никола" - Матка, оддалечен 1 - 2 часа пешачење
* Манастир „Св. Недела" - Матка, оддалечен 2 часа пешачење
**Мирјана Тренчева** ― македонски поет, раскажувач и преведувач, родена е на 7 октомври 1939 година во Делчево.

Животопис
---------

Марија Тренчева е родена во Делчево. Дипломирала на Филолошки факултет „Блаже Конески" во Скопје, на група за француски јазик и книжевност. Работела во Училиштето за применета уметност во Скопје.

Во својот преведувачки опус од француски јазик ги вбројува делата на најзначајни француски автори, Оноре де Балзак, Виктор Иго, Емил Зола и Албер Ками.

Член е на Друштвото на писателите на Македонија. Добитник е на Наградата „Даница Ручегај" на ДПМ за поетската книга „*Патот на Итака*"

Наводи
------

1. ↑  Македонски писатели, ДПМ, Скопје, 2004.
Голема купола е најзабележливата одлика на зградите на планетариумите.  
(Планетариумот Сер Томас Бризбејн, Австралија)
Внатрешноста на салата за проекции на планетариум.  
(Планетариумот во Белград, Србија)
Истата сала во текот на проекција.  
(Планетариумот во Белград, Србија)
**Планетариум** e театар изграден првенствено за образовни или забавни презентации од областа на астрономијата, за ноќното небо или за обуки по навигација според ѕвезди. Доминантната одлика на повеќето планетариуми е екран за проектирање во вид на купола на кои се прикажуваат сцени со ѕвезди, планети и други небесни тела. Небесните сцени може да се создадат со користење широка лепеза технологии, од прецизно изработени „ѕвездени топки" кои комбинираат оптичка и електромагнетна технологија, прожектор за слајдови, видео и проектори за купола, како и ласери. Без разлика на тоа која технологија се користи, целта е да се поврзат со цел да се прикаже точно релативното движење на небото. Типичните системи може да бидат подесени да го покажуваат небото во било која точка во времето, во минатото или сегашноста, или пак да го прикажат распоредот на ѕвездите на небото како што се гледа од некоја друга точка на Земјата.

Надворешни врски
----------------

* Worldwide Planetariums Database (WPD) Список на планетариуми низ светот

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија од областа на астрономијата е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85102646
* GND: 4174793-8
* BNF: cb12194727d (податоци)
* NDL: 00577295
* NKC: ph124087

 |

 |
**Музички продуцент** е личност која работи во музичката индустрија и чија работа е да ги надгледува и меnaџира снимките на музиката на некој артист. Негова работа е исто така да ги надгледува артистите додека снимаат музика, да прикажува и собира идеи за проектот, да избира музичари и ритми како и да ги надгледува работите преку миксинг и мастеринг. Продуцентите исто така, често имаат поширока претприемачка улога, со одговорност за буџетот, графиците, и преговорите. Денеска, во музичката индустрија има два вида на производители: извршен продуцент и музички продуцент, кои имаат различни улоги. Додека извршниот продуцент надгледува финансии на проектот, музичкиот продуцент го надгледува создавањето на музиката.

Дополнителна литература
-----------------------

* Gibson, David and Maestro Curtis. "The Art of Producing". 1st. Ed. USA. ArtistPro Publishing, 2004. ISBN 1931140448
* Burgess, Richard James. *The Art of Music Production*. 3rd Ed. UK. Music Sales, 2005. ISBN 1-84449-432-4
* Hewitt, Michael. *Music Theory for Computer Musicians*. 1st Ed. USA. Cengage Learning, 2008. ISBN 13-978-1-59863-503-4
* Gronow, Pekka and Ilpo Saunio (1998). *An International History of the Recording Industry*. ISBN X. Cited in Moorefield (2005).
* Moorefield, Virgil (2005). *The Producer as Composer: Shaping the Sounds of Popular Music*. ISBN. 123
* Olsen, Eric et al. (1999). *The Encyclopedia of Record Producers.* ISBN 0823076075 9780823076079
* Zak, Albin. *The Poetics of Rock: Cutting Tracks, Making Records.* Berkeley: University of California Press, 2001.
* List of the Producers of the Current Top 100 Songs, Top 100 – Album Credits Архивирано на 9 јули 2013 г.

Надворешни врски
----------------

* Интервјуа со музички продуценти
**„Новородена ѕвезда"** (англиски: *Rising Star*) е роман за деца на англиската писателка Синди Џефрис од 2005 година. Романот е дел од серијалот „Училиште за славни" (како втора книга), објавен на македонски јазик во 2010 година, во издание на издавачката куќа „Детска радост" од Скопје, како дел од библиотеката „Тин".

Содржина
--------

Романот се состои од следниве поглавја:

* Ново училиште
* Пријатели
* Новородени ѕвезди
* Час по пеење
* Клое има проблем
* Разочарувачка недела
* Пријатели во добро, но не и во зло
* Дома за викендот
* Во потрага по глас
* Тревоги и итни решенија
* Главата гордо високо
* Дени возвраќа со добро
* Смртно преплашена
* За што служат пријателите
* Гласот на Клое

  

На крајот од книгата се наоѓа поговор со наслов „Од училиштето за славни", напишан од Васил Тоциновски, како и Белешка за авторот.

Технички податоци
-----------------

Книгата има 105 страници, со големина од 20 сантиметри и мек повез. Таа е каталогизирана во НУБ „Св. Климент Охридски", Скопје и ја носи меѓународната ознака ISBN 978-9989-30-991-5. Преводот го извршила Александра Коцева, дизајнот и графичко-ликовното уредување го извршил Жарко Туниќ, а лектурата е дело на Лорета Шкиљевиќ. Книгата е отпечатена во печатницата „Напредок" од Тетово.

Наводи
------

1. ↑  Синди Џефрис, *Училиште за славни - Новородена ѕвезда* Скопје: Детска радост, 2010.
2. ↑  Синди Џефрис, *Училиште за славни - Новородена ѕвезда* Скопје: Детска радост, 2010.
**„Недела дена во животот и смртта на Гроздан"** - роман на македонскиот писател Ѕвездан Георгиевски од 2016 година, објавен од издавачката куќа Темплум. Романот е добитник на наградата за најдобра дебитантска книга „Новите!"

Содржина
--------

Романот се состои од автопоетички предговор, осум раскази, две лирски интермеца и епилог. Главниот лик, Гроздан, е новинар кој живее од своите тезги во странство. Во својата земја, тој ужива почит од помладите колеги, но новинарската слава му е потемнета. Гроздан не може да се снајде во новото време, па не поднесува барања за работа...

Осврт кон делото
----------------

Авторот вложил голем труд во конципирањето на своето прво дело, обезбедувајќи си самодисциплина при што на мал формат успеал да пласира повеќеслоен, но јасно обликуван концепт и необичност на жанровската форма. Мајсторството на раскажувачкиот стил на Георгиевски се состои во тоа што успева да изгради мал калеидоскоп од различни животни состојби: семејниот живот во тесни рамки, професионалните рутини, ритуалот на кафеаната, автоматизирањето на навиките, опсесиите, стравот, тагата по умрените пријатели итн. Притоа, авторот бега од психологизмот на тие ситуации и се определува за фантазмагорични наратеми.

Наводи
------

1. ↑  Роберт Алаѓозовски, „Меѓу фатумот и рутината", *Економија и бизнис*, година 18, број 225, март 2017, стр. 100-102.
2. ↑  Роберт Алаѓозовски, „Меѓу фатумот и рутината", *Економија и бизнис*, година 18, број 225, март 2017, стр. 100-102.
**Мулан** (англиски: *Mulan*) — американски анимиран филм од 1998 година во производство на компанијата *Walt Disney Pictures*. Објавен е на 19 јуни 1998 и е триесет и шестиот филм во династијата на Дизни. Филмот е заснован на кинеската легенда за Хуа Мулан. Режисери на филмот се Тони Банкрофт и Бери Кук, а приказната е обработена од повеќе автори, меѓу кои и Роберт Сан Сучи и Рита Хсиао.

Заплет
------

Кога Хуните, водени од безмилосниот Кан Ју (Мигел Ферер), ќе ја нападнат Кина, секое семејство добива покана за мобилизација. Таткото на Мулан мора да оди во војска, но тој е премногу стар и нема да преживее. Затоа Фа Мулан се маскира себеси како маж, ја зема поканата на татка си, униформата и оружјето и оди во војска знаејќи дека доколку ја фатат ќе ја убијат.

Малиот змеј Мушу (Еди Марфи) е разбуден од првиот предок на семејствто. Неговата задача е да ги собере сите предци кои треба да одлучат кого ќе пратат да ја штити Мулан. По различни избори за тоа кој ќе биде заштитникот, Мушу треба да го повика „Големиот камен змеј". Но Мушу не сакајќи го уништува змејот и му се отвора можност да им се приклучи на големите заштитници ако ја направи Мулан воен херој.За да не биде обвинет за неуспех и повторно скаменет тој се преправа како голем змеј покрај оганот т.е. неговата сенка го прави само голем па така што ја исплаши Мулан за таа да се врати дома.Но тој план не им успева затоа што Мулан ја открива вистинската големина на Мушу и тој ја запоцнува својата авантура со оваа девојка.

 *Оваа статија за американски филм е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите*.
**„Неделен ручек"** (српски: *Недељни ручак*) — филм на режисерот Милан Јелиќ од 1982 година. Главните улоги ги играат: Велимир Бата Живојиновиќ, Милена Дравиќ, Неда Арнериќ и Карло Булиќ.

Синопсис
--------

Еден хирург (го игра Живоиновиќ) на возраст од околу 50 години запаѓа во криза, а логиката со која го градел својот дотогашен успешен живот почнува да откажува. Тој е растргнат меѓу жената (ја игра Дравиќ) и љубовницата, а и во професијата повеќе не наоѓа задоволство. Оттука, ненадејната можност за напредок на скалата на општествената хиерархија му се чини спасоносна, меѓутоа не може да му се оствари сонот за нов и поинаков живот. Затоа, тој им се враќа на семејството и на стварноста од која не може да се побегне.

Наводи
------

1. ↑  Недељни ручак (пристапено на 15.1.2022)
**Музичко издаваштво** — занимање во музичката индустрија одговорно да обезбеди приходи за текстописците и композитор за нивните дела. Авторот по пат на издавачки договор го предава авторското право на делото на издавачка куќа, а таа од своја страна издава дозволи, врши надзор каде се користат делата, собира авторски хонорари и ги предава на творецот. Издавачот исто така обезбедува нови нарачки за работа и ги промовира постоечките дела на музичарот, филмот или телевизиската емисија.

Интелектуалната сопственост во музичката индустрија има облик на авторските права предадени на издавачките куќи, како и авторското право на матичен примерок (мастер).

Улогата на музичкиот издавач
----------------------------

Успешните текстописци и композитори работат со издавачите со авторски договор, и плаќаат значајни износи однапред, за обезбедување на средства до следното објавено дело. За ова, издавачите добиваат процент, кој може да биде од релативно скромен, па сè до 50%, зависно од видот на хонорар.

Постојат неколку вида хонорари: 

* Авторски хонорари од продажбата на снимена музика, како што се ЦД-а или дигитални преземања. Овие хонорари ги исплаќаат издавачките куќи.

* Исполнувачки хонорари, кои ги собираат организации за исполнувачки права како што, во САД, се SESAC, BMI, ASCAP и PRS и нив ги исплаќаат радиостаници и други места што емитуваат снимена музика, како и од организаторите на настаните (концерти и др.) кајшто настапува лицето.

* Хонорари за синхронизација, кога се работи за филмска или телевизиска музика. Тука хонорар добива и музичкиот издавач, покрај авторот.

Издавачите исто така ги поврзуваат новонапишаните дела од текстописците со соодветни музичари кои би ги исполниле, снимиле на носачи и изведувале на филмски звучни записи и реклами. 

Кај пишаната музика во ноти, издавачот посредува во објавувањето на песнарки и партитури на авторите.

Поврзано
--------

* Издавачка куќа
* Музичка продукција
* Музичка индустрија

Белешки
-------

1. ↑  
„What is music publishing?". music publishers association.

Наводи
------

* Предлошка:Krasilovsky et al. 2007

Надворешни врски
----------------

* Информации за музички издавачи Архивирано на 9 јануари 2016 г. (англиски)
* Стандард за дигитално издаваштво Архивирано на 9 февруари 2016 г. (англиски)
**Штит**
**Поле**
**Штитодржач**
**Штитодржач**
**Девиза (борбен повик)**
**Челенка**
**Венец**
**Плашт**
**Шлем**
**Круна**
**Подножје**
**Орден**
**Чесни фигури**
**обични**
**фигури**
**Девиза**

Елементи на грбот
Во хералдиката, позадината на штитот се нарекува  ***поле***. Тоа се состои од една или повеќе бои (бои или метали) или пак крзна.

Во крајно ретки случаи полето е предел (глетка), како на грбот на училиштето Брандваг. Многу хералди ги сметаат пејзажните полиња за нехералдички и неупотребливи, бидејќи не можат доследно да се цртаат од блазон.

Грбот на грофот чезаре Фани  Архивирано на 5 јануари 2009 г. има мошне сличен изглед, каде полето е опишано како „небо природно".

Грбот на Инверареј (Шкотска) и окружиот управен орган имаат поле со „морски бранови".

За повеќе информации за штитот, погледајте Варијации на штитот.

Белешки
-------


  


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Хералдика |
| --- |
|  |
| 
 Блазон **·**  Грб **·**  Грбовен службеник  |
|  |
| 
 Каденција **·**  Фигури **·**  Штитодржачи **·**  Подножје **·**  Челенка **·**  Плашт **·**  Маршалување **·**  Шлем **·**  Штит **·**   |
|  |
| 
 Значка **·**  Вексилологија **·**  Говорен грб **·**  Камон **·**  Припишан грб **·**  Хералдички знамиња **·**  Црковна хералдика  |

 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Серија „Блазон" |
| --- |
|  |
| Боја • Линии • Ординарии • Поделби • Поле • Фигура • Шеврон • |
|  |
| Обраб • Вила • Четврт • Пајанта • Крст • Лента • Појас • Салтир • Столб • Чело |

 |
**Нодар Кумариташвили** (грузиски: ნოდარ ქუმარიტაშვილი; роден на 25 ноември 1988 во Боржоми - починал на 12 февруари 2010 во Вислер) бил грузиски санкач. Својата кариера ја започнал во 2008 година. Тој починал во несреќа, која ја имал на тренинг, неколку часа пред церемонијата на свеченото отворање Зимските олимпсики игри во Ванкувер. Тој е четвртата жртва за време на подготовките за настап на Зимските олимписки игри.

Несреќа и смрт
--------------

Место на несреќата
Поштенска марка на Грузија, посветена на Нодар Кумариташвили
Кумариташвили се квалификувал за настап на поединечниот натпревар во санкање на Зимските олимписки игри 2010. На 12 февруари, тој се повреди на тренингот одржан на патеката за боб и санкање во Вислер, излетувајќи од патеката и удирајќи со главата во челичен столб. За време на несреќата, тој се движел со брзина од 144,3 км/ч.

Наводи
------

1. ↑  „Nodar Kumaritashvili - Luge Athletes : Vancouver 2010 Winter Olympics". МОК. Архивирано од изворникот 2010-02-12. Посетено на 2010-02-13.
2. ↑  На ЗОИ почина грузиски санкаш[*мртва врска*], Форум, 12 февруари 2010
3. 1 2  ZINSER, LYNN (12 февруари 2010). „Luge Athlete Killed in Training Crash at Olympics". New York Times. Посетено на 12 февруари 2010.
4. ↑  „Officials perform CPR after luger wrecks". ESPN. 12 февруари 2010. Посетено на 12 февруари 2010.

Надворешни врски
----------------

* Нодар Кумариташвили, Vancouver2010.com
**Недељко Бајиќ-Баја** (Шипово, 9 јуни 1968 година) е српски поп-фолк пејач.

Биографија
----------

Тој е роден во близина на Бања Лука, во малиот град Шипово. Растел во многубројно работничко семејство со мајка, татко, двајца браќа и две сестри. Со музика се занимавал од шестата година. Завршил училиште за туризам, насока угостителство. Година 1988 година бил во војска, и служел во морнарица, во Пула и Сплит. По ова останал кратко во Зрењанин, а потоа живеел во Нови Сад. На почетокот на 2000 година се преселил во Белград, но и паралелно живеел на друга адреса во Виена (Австрија).

Во 1992 година го снимил првиот албум, со Драган Стојковиќ Босанац. Три години подоцна, во соработка со Новица Урошевиќ го снимил хит албумот *„Усијање"*, така што веќе во 1996 година Баја ја добил првата награда од публиката на музичкиот фестивал „Моравски бисери" (со песната *Солзи на твојата свадба*).

Наводи
------

1. ↑  „Недељко Бајић Баја — Биографија". Архивирано од изворникот на 2017-06-14. Посетено на 2018-09-09.
**Полет Либерман** (14 ноември 1919

 - 10 јули 2007

) била француска математичарка, специјализирана за диференцијална геометрија.

Ран живот и образование
-----------------------

Либерман била една од трите сестри, родени во семејство на руско-украински еврејски имигранти во Париз. Таа започнала да студира во 1938 година, во École normale supérieure de jeunes filles, колеџ во Севр, за обучување на жените да станат наставници, но била спречена да ја преземе агрегацијата и да стане учителка, поради анти-еврејските закони покренати за време на германската окупација. Наместо тоа, таа започнала да истражува, под надзор на Ели Картан. Во 1942 година, таа и нејзиното семејство избегале од Париз за Лион, каде што две години се криеле од нацистите. По ослободувањето на Париз во 1944 година, таа се вратила во Севр и ги завршила своите студии.

Кариера
-------

Кратко подучувала во Дуаи, а потоа по двегодишно студирање со Џ. Х. К. Вајтхед на Оксфордскиот универзитет се вратила на учителската позиција во Стразбур. Но, со охрабрување од Картан, таа го продолжила своето истражување, објавувајќи го својот прв труд во 1949 година, оставајќи го училиштето, заради истражувачката позиција во Centre national de la recherche scientifique (Националниот центар за научно истражување) во 1951 година, и завршувајќи ја докторска дисертација за симплектичка геометрија во 1953 година, под надзор на Чарлс Ересман. Се здобила со факултетска позиција на Ренскиот универзитет, а се преселила на Парискиот универзитет во 1966 година. Кога универзитетот се поделил, во 1968 година, таа се преселила на Париз Дидро универзитетот, од кој и се пензионирала во 1986 година.

Наводи
------

1. 1 2 3  Riddle, Larry, „Paulette Libermann", *Biographies of Women Mathematicians*, Agnes Scott College, Посетено на 2015-05-16.
2. 1 2 3  Kosmann-Schwarzbach, Yvette (2015), „Women mathematicians in France in the mid-twentieth century", *BSHM Bulletin: Journal of the British Society for the History of Mathematics*, arXiv:1502.07597, doi:10.1080/17498430.2014.976804.
3. 1 2 3  Оконор, Џон Џ.; Робертсон, Едмунд Ф. „Полет Либерман", *Архив „Историја на математиката" на MacTutor*, Универзитет Сент Ендрус.
4. ↑  Chaperon, Marc (November 8, 2009), *Souvenirs de Paulette Libermann: Un portrait mathématique de Paulette Libermann (1919-2007)* (француски), CNRS.
5. ↑  Полет Либерман at the Mathematics Genealogy Project

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 108660399
* LCCN: n85274909
* ISNI: 0000 0001 0931 7416
* GND: 110295294X
* SUDOC: 033030480
* BNF: cb123938791 (податоци)
* BIBSYS: 90198700
* MGP: 96186

 |

 |
**Музика на срцето**
**Музика на срцето** (англиски: *Music of the Heart*) — американски филм од 1999 година, во режија на Вес Крејвен. Главните улоги ги играат: Мерил Стрип, Глориа Естефан и Анџела Басет.

Содржина
--------

Роберта (ја игра Стрип) е наставничка во основно училиште во Харлем, каде дисциплината е поважна од уметноста. Но, Роберта верува дека музиката ќе им ја даде на децата смислата која ќе има непроценлива вредност во нивниот живот. И покрај незаинтересираноста на училишната управа и малиот буџет, таа се бори да ја оствари својата цел.

Наводи
------

1. ↑  *Антена*, број 862, 2.1.2015, стр. 16.
2. ↑  *Антена*, број 866, 30.1.2015, стр. 16.
**Недискретно** (англиски: *Indiscreet*) – американско-британски филм од 1958 година, во режија на Стенли Донен, а според сценариото на Норман Красна. Во главните улоги настапуваат: Кери Грант, Ингрид Бергман, Сесил Паркер и Филис Калверт. Филмот бил кандидиран за наградата „Златен глобус" во три категории (најдобра комедија, најдобар глумец и најдобра глумица), како и за наградата БАФТА, во две категории. Првобитно, било објавено дека главната женска улога ќе ја толкува Мерлин Монро или Џејн Менсфилд, додека главната машка улога била наменета за Кларк Гејбл.

Синопсис
--------

Глумицата Ана Калман (ја игра Бергман) никако не може да ја пронајде својата вистинска љубов. Но, еднаш, таа го запознава љубезниот господин Филип Адамс (го игра Грант), пријател на нејзиниот роднина, дипломатот Алфред Мансон (го игра Паркер). Во разговорот, Адамс споменува дека нема жена, но кога Ана го поканува да излезат, тој ѝ објаснува дека мислел да каже дека нема жена во Лондон, зашто неговата жена живее во Сан Франциско. Сепак, Ана не се откажува и го кани господинот Адамс на балетска претстава, а тој ја прифаќа поканата...

Наводи
------

1. ↑  HRT (пристапено на 28.10.2018)
2. ↑  HRT (пристапено на 28.10.2018)
**Никеи 225** (англиски: *Nikkei 225*) - главен берзански индекс на Токиската берза.

Состав на индексот
------------------

„Никеи 225" е составен е од 225 акционерски друштва и пресметан е според системот на ценовно пондерирање. Тоа значи дека фирмата со поголема цена на акцијата има поголемо влијание врз движењето на индексот. Најголемото друштво што котира на берзата е „Тојота" чиај пазарна капитализација надминува 180 милијарди долари, а второто најголемо друштво е „Софтбенк" со пазарна капитализација од 112 милијарди долари. Акциите во состав на индексот се поделени во 35 сектори.

**Табела 1. Секторска структура на Никеи 225**

| Сектор | Бр. на друштва | Сектор | Бр. на друштва |
| --- | --- | --- | --- |
| Храна | 11 | Текстил | 4 |
| Хартија | 2 | Хемикалии | 17 |
| Фармација | 9 | Нафта и јаглен | 2 |
| Гумени производи | 2 | Стакло и кристали | 8 |
| Обоени метали | 5 | Обоени метали | 12 |
| Машини | 16 | Електрични машини | 27 |
| Бродоградба | 2 | Услуги | 11 |
| Трговски компании | 7 | Градежништво | 9 |
| Рударство | 1 | Гас | 2 |
| Електрична енергија | 3 | Телекомуникации | 6 |
| Работа со инвентар | 1 | Авионски транспорт | 1 |
| Бродски транспорт | 3 | Копнен транспорт | 2 |
| Железници | 8 | Недвижности | 5 |
| Останати финансиски услуги | 1 | Осигурување | 6 |
| Хартии од вредност | 3 | Банкарство | 11 |
| Продажба | 8 | Рибарство | 2 |
| Останато производство | 3 | Прецизни инструменти | 5 |
| Автомобилска индустрија | 10 |  |  |

Наводи
------
**Основно училиште „Ѓорче Петров"** (официјално: **Централно основно училиште „Ѓорче Петров" - Ропотово**; скратено: **ЦОУ „Ѓорче Петров"**) — централно основно училиште во селото Ропотово.

Училиштето е именувано по македонскиот револуционер Ѓорче Петров.

Местоположба
------------

Објектот на училиштето се наоѓа во крајниот источен дел од селото, од левата страна на патот кој води до соседното село Жабјани.

Настава
-------

Во училиштето се изведува настава од прво до деветто одделение и наставата се изведува на македонски наставен јазик.

Во склоп на училиштето се следните подрачни училишта во кои се одвива настава од прво до петто одделение:

* ПУ „Ѓорче Петров" - Пешталево;
* ПУ „Ѓорче Петров" - Сарандиново; и
* ПУ „Ѓорче Петров" - Секирци.

Галерија
--------

* Влезот на училиштетоВлезот на училиштето
* Училишното игралиштеУчилишното игралиште

Наводи
------

1. 1 2  „Образование". македонски: Општина Долнени. Посетено на 31 јануари 2020.

Координати: 41°27′07.1″N 21°22′34.4″E﻿ / ﻿41.451972° СГШ; 21.376222° ИГД﻿ / 41.451972; 21.376222
**„Ѓорѓи Сугарев"** — основно училиште во Битола..

ОУ Ѓорги Сугарев е отворено на 12 декември 1974 година и спаѓа во новите училишта во градот, понови се само ОУ Елпида Караманди и ОУ Климент Охридски. Се наоѓа во близина на ДТЦ Шехерезада на ул. Димитар Влахов 32, а од центарот на градот е оддалечено само 4 минути. Опремено е со над 35 училници и кабинети, над 60 стручни наставници, педагог, психолог, логопед и е едно од петте училишта во Македонија вклучено во проектот за осовременување на образованието на лица со пречки во развојот кои од 1984 г. се дел од оваа образовна институција. Училиштето има 2 сали: мала која се наоѓа во училишната зграда и служи за одржување на училишните манифестации, и голема спортска сала која ги исполнува сите норми и пружа можности за секакви спортски активности. Наспроти училиштето се наоѓаат поранешните турски бањи, додека недалеку се наоѓа и „Чинаро".

Историјат
---------

Објектот е наменски изграден во 1973 година и има вкупно 3.800 м2 наменска површина. До овој објект се наоѓа фискултурната сала и училишниот двор со асфалтирани терени за фудбал, ракомет, кошарка и за други намени.

Училиштето има 25 училници, кабинети по биологија, физика, хемија, ликовно образование, музичко образование,географија-историја, информатика, библиотека, медијатека, сала за свечености, просторија за дневен престој, наставничка канцеларија и административен оддел. Училиштето поседува: компјутери, печатачи, скенер, апарати за копирање, телевизори, видеорекордери, дијапроектори, графоскопи, касетофони, апарати за пластифицирање итн.

Основното училиште Ѓорѓи Сугарев е единственото училиште во градот Битола во кое се школуваат ученици со пречки во психофизичкиот развој.

Стручната служба во училиштето ја сочинуваат педагог, психолог и логопед.

Наставен кадар
--------------

Во училиштето работат вкупно 56 од кои 16 наставници во одделенска настава, 27 наставници во предметна настава, 4 наставници во подготвителна настава и 9 наставници во паралелките за деца со посебни потреби...

Учество на натпревари
---------------------

Во рамките на патрониот празник на училиштето, годишно се организираат фудбалски натпревари меѓу битолските училишта и ОУ Ѓорѓи Сугарев.

Освоени награди
---------------

* Трето место на регионален натпревар по [физика)
* трето место на државен натпевар по Астрономија
* второ место на државен натпревар по Применета географија и Астрономија
* прво место на државен натпревар по Применета географија
* прво место на државен натпревар по Метеорологија
* Трето место на општински натпревар по хемија
* Учество на натпревари по англиски јазик
* Успех во спортски натпревари за стрелаштво и џудо

Познати личности кои учеле во ова училиште
------------------------------------------

Познати личности кои предавале во ова училиште
----------------------------------------------

Наводи
------

1. ↑  „Регистар на основни училишта". *data.gov.mk*. Посетено на 30.01.2021. Проверете ги датумските вредности во: `|access-date=` (help)
**Мусина Кокалари** (10 февруари, 1917 Адана, Турција - 14 август 1983 година) од Ѓирокастро, Албанија беше албанска писателка на проза и политичарка во пред-комунистичкиот период во Албанија. Таа беше основач на Социјалдемократската партија на Албанија во 1943 година. Кокалари беше првата жена писател во Албанија. По кратко учество во политиката во текот на Втората светска војна, таа беше прогонувана од страна на комунистичкиот режим во Албанија и не и било дозволено да пишува повеќе. Таа почина во сиромаштија и целосна изолација.

Таа на возраст од 24 објави 80-странична колекција од десет младешки приказни во проза: *Како што мојата стара мајка ми кажува* (албански: Siç me thotë nënua plakë). Оваа историска збирка, силно инспирирана од Тоскиски фолклор и од секојдневните борби на жените, се смета за прво дело напишано и објавено од страна на жена во Албанија. Кокалари ја нарече книгата "огледало на светот поминат, патот на транзицијата од момичешка возраст со своите мелодии и првите години од бракот во светот на возрасната жена, уште еднаш обврзана од тешките синџири на ропство на патријархалниот фанатизам."

Кокалари беше една од првите 30 затворени писатели да бидат наведени во 1960 година од страна на Комитетот на Трите (претходник на Меѓународниот ПЕН). Во 1993 Кокалари беше посмртно прогласена за *Маченик на Демократија* од страна на претседателот на Албанија и училиште во Тирана сега го носи нејзиното име.

Наводи
------

1. ↑  „Musine Kokalari: Dashuria ime italiane" [Musine Kokalari: My Italian Love]. Ikubinfo.com. Архивирано од изворникот на 2009-09-04. Посетено на 2014-11-11. (албански)
2. 1 2  Wilson, Katharina. *An Encyclopedia of continental women writers*. **2**. стр. 646. ISBN 0-8240-8547-7.
3. 1 2  „1960: Musine Kokalari". International Pen. Архивирано од изворникот на 2010-03-28. Посетено на 2014-11-11.

Албанија*Оваа биографска статија за личност од Албанија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите*.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 14089381
* LCCN: n98082199
* ISNI: 0000 0000 5555 5258
* GND: 135801540
* BNF: cb17117774p (податоци)

 |

 |
**Николај Глушков** (руски: *Николай Алексеевич Глушков*, роден на 24 декември 1949

) е руски стопанственик, осуден за корупција и перење пари.

Николај Глушков е поранешен заменик-генерален директор на [Аерофлот] и поранешен менаџер за финансии на Автоваз. Во 2000 година Глушков бил уапсен од страна на руските власти за обвинение, измама односно канализирање на пари преку неговиот сметководстен центар во странство. Тој бил близок собработник на Борис Березовски, кој се наоѓал во азил во Велика Британија. Кога од Березовски било побарано да ги продаде своите акции од телевизијата ОРТ, според самиот Березовски, суштината на преговорите била судбината на Николај Глушков кој бил приведен на 7 декември 2000 година и одржувал казна затвор поради проневера при неговото менаџирање со Аерофлот. Според него, Роман Абрамович му понудил спогодба според која доколку тој си ги продаде акциите од ОРТ, Глушков ќе биде пуштен од затвор. Според кажувањата на Абрамович пак, на тој состанок сакал единствено и само да му помогне на неговиот некогашен пријател, на негово барање, да ги продаде акциите. И покрај тоа што акциите биле продадени, Березовски не бил задоволен од договорот бидејќи добил премалку пари и бидејќи Глушков не бил ослободен од затвор.

Глушков бил осуден на три години затвор, по кое ослободен уште во судебната сала, бидејќи претходно веќе имал одлежено три години. По ова, Глушков заминал во Лондон, каде подоцна добил политички азил.
**„Наш пат"** — комунистичко списание издавано во 1944 година од комунистички затвореници во затворот во Битола, заземена од Царството Бугарија.

Иницијатот за објавување на „Наш пат" бил Затворскиот комитет на Комунистичката партија на Македонија во состав Мишко Божиновски, Јорго Ристевски, Димитраки Теговски и Драги Тозија. Издадени се три броја во ракопис со печатни букви. Во воведниот напис од првиот број се наведува дека ќе содржи материјал за политички, научни, културни, образовни и други прашања.

Наводи
------

1. 1 2  Мокров, Боро (1980). *Развојот на македонскиот печат и новинарство (од првите почетоци до 1945 година)*. Скопје: Здружение на новинарите на Македонија. стр. 396–397.
**Пештерата Ледењача** е пештера која се наоѓа во околината на Миљевине, општина Фоча, Република Српска, БиХ. Должината на пештерата е 95 метри. Во пештерата Ледењача се откриени праисториски цртежи, а во неа живееле праисториски луѓе. Праисториските цртежи се изработени со гравирање на врежани линии и пунктираање на група од ситни точки. Оваа пештера е под заштита на Заводот за заштита на културното, историското и природното наследство на Република Српска и припаѓа на природно добро од III категорија.

Поврзано
--------

* Пештери во Република Српска
* Завод за заштита на културното, историското и природното наследство на Република Српска

Надворешни врски
----------------

* Портал: Босна и Херцеговина
* Портал: Република Српска

* Завод за заштита на културното, историското и природното наследство на Република Српска: Заштита на спелеолошки објекти на Република Српска
**Пештерската висорамнина** (исто така познато само како Пештер) е карстна висорамнина (со надморска височина од 1150-1250) која се наоѓа во југозападниот дел на Србија, југоисточно од Сјеница и северозападно од Тутин. Пештерската висорамнина е извор на тресет, кој со својот биопотенцијал припаѓа на најквалитетниот тресет, како во Европа, така и во светот. Таа е богата полиња за пасење на овци (областа е позната по производи кои доаѓаат од пештерско-сјеничките овци или пештерско-тутинските овци, како што е пештерското сирење). На Пештерската висорамнина се простира и Пештерското поле (на надморска височина од 1150) со површина од 63 км2. Пештерската висорамнина содржи голем број на подземни реки, од кои најголема е Боровштица. Населението го сочинуваат Бошњаци и Срби, а има и Албанци на крајниот исток од областа (кон Космет).

Археолозите од Музејот Рас во 2013 година пронашле остатоци од старословенски храмови на пештерската висорамнина.

Галерија
--------

* 
* 
* 
* 
*

Поврзано
--------

* Златиборски округ
* Рашки округ
* Рашка област

Наводи
------

Надворешни врски
----------------

* Списание за национална географија, култура и традиција - Србија плус
* Патопис од Пештерска висорамнина, Зоран Шапоњиќ
* Пештерско плато, пештера

1. ↑  Старословенски храм на српском Тибету („Вечерње новости", 2. новембар 2013)
„Пештерска стража" е најистакнат сталагмит во пештерата Растуша
Главниот влез во пештерата
Еден од неколкуте споредни отвори на пештерата
**Пештера Растуша** е пештера која се наоѓа на падините на Хрње брдо, село Растуша, Општина Теслиќ, Република Српска, БиХ. Должината на пештерата е 440 метри. Оддалечена е 12 км од градот Теслиќ. Во пештерата Растуша е откриено камено оружје и парчиња од дрвено јаглен, кои ги користеле неандерталците пре 30.000 до 60.000 години. Освен тоа, пронајдени се и остатоци од плеистоценски волк (Canis lupus) и пештерска мечка (Ursus spelaelus). Пештерата Растуша е и живеалиште на лилјаци. Од пештерски накит застапени се саливи, сталактити, бигрени кади и пештерски хиероглифи наречени „леопардови шари", поради своите карактеристични форми.

Со години пештерата била несредена и не се искористувала. Кон крајот на 20-иот век локалните стопанственици ја користеле за одгледување на печурки, а на почеткот на 21-иот век по прв пут е извршено поголемо уредување. Во таа прилика се уредени бетонските патеки во внатрешноста за движење на посетителите, разведено е основно електрично осветлување, а влезот во пештерата се контролира и наплатува. Кон крајот на првата деценија на 21-иот век вршени се и понапредни археолошки истражувања во пештерата.

Оваа пештера е под заштита на Заводот за заштита на културно-историското и природното наследство на Република Српска, и спаѓа во природно добро од II категорија, a од 2012 година е заштитена во категоријата Споменик на природата. Отворена е за туристички посети.

Поврзано
--------

* Пештери во Република Српска
* Заводот за заштита на културно-историското и природното наследство на Република Српска

Наводи
------

1. ↑  РТРС: Растушка пећина — нађене кости носорога, 5. 7. 2012. Посетено на 20. 12. 2012.
2. ↑  Независне, Растушка пећина све привлачнија за туристе, 9. 6. 2011. Посетено на 20. 12. 2012.

Надворешни врски
----------------

* Републички завод за заштиту културно-историјског и природног наcљеђа Републике Српске: Пећина Растуша код Теслића заштићена у категорији „споменик природе", Горан Панић, 20. 9. 2012. Посетено на 20. 10. 2012.
* Републички завод за заштиту културно-историјског и природног наcљеђа Републике Српске: Споменик природе „Пећина Растуша"; 2010, Посетено на 20. 10. 2012.
* Службени гласник Републике Српске: Одлука о заштити споменика природе „Пећина Растуша" — 18. 9. 2012. Посетено на 20. 10. 2012.[*мртва врска*][*мртва врска*]
* Завод за заштиту културно историјског и природног насљеђа Републике Српске: Пећина Растуша[*мртва врска*][*мртва врска*]
* Завод за заштиту културно историјског и природног насљеђа Републике Српске: Заштита спелеолошких објеката Републике Српске