**Црн јасен** (науч. *Fraxinus ornus*) — вид на jасен домороден во јужна Европа и југозападна Азија, од Шпанија и Италија на север до Австрија и Чешка, и на исток преку Балканот, Турција и западна Сирија до Либан и Ерменија.

Опис
----

Црниот јасен било листопадно дрво со средна големина кое растело до 15 до 25 м високо со стебло до пречник од 1 м. Кората била темно сива, останувала мазна дури и на стари дрвја.

Пупките биле бледо розово-кафеави до сиво-кафеави, со густа покривка од кратки сиви влакна.

Листовите биле во спротивни парови, шилести, 20 до 30 см долги, со 5 до 9 летоци; ливчињата биле широки јајцевидни, 5 -10 мм долги и 2-4 см широки, со ситно назабена и брановидна маргина, и кратки, но различни petiolules 5-15 мм долги, есенската боја била променлива, жолта до виолетова.

Цветовите се произведувале во густи паники 10-20 см долго откако новите лисја ќе се појавеле на крајот на пролетта, секој цвет со четири тенки кремасти бели ливчиња 5-6 мм долги тие се опрашувале со инсекти.

Плодот бил витка самара 1,5-2,5 см долго, семето 2 мм широко и крилото 4-5 мм широки, зелен а зреел кафеав.

Одгледување и употреба
----------------------

Црниот јасен често се одгледувал како украсно дрво во Европа северно од неговиот роден опсег поради своите украсни цвеќиња - видот понекогаш се нарекувал и „цветен пепел". Некои култивирани примероци биле накалемени на подлоги на *Fraxinus excelsior*, со често многу забележлива промена на кората на линијата на калемењето до пукнатината на кората на видот на подлогата.

Зашеќерен екстракт од сокот може да се добие со рез на кората, ова било споредувано во доцниот средновековен период (посведочено од околу 1400 г. ) со библиската мана, што го довело до англиското име на дрвото и некои од народните имиња од неговата родна област ( *fresno del maná* во шпански, *frassino da manna* на италијански). Всушност, шеќерот маноза и шеќерниот алкохол манитол ги добиваат своите имиња од екстрактот.

Наводи
------

1. ↑  Rivers, M.C.; Harvey-Brown, Y.; Barstow, M. (2018). „*Fraxinus ornus*". *Црвен список на загрозени видови*. **2017**: e.T61918784A112585867. doi:10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T61918784A112585867.en. Посетено на 12 јануари 2023.|date= / |doi= mismatch
2. 1 2 3  Rushforth, K. (1999). *Trees of Britain and Europe*. Collins ISBN 0-00-220013-9.
3. ↑  Flora Europaea: *Fraxinus ornus*
4. ↑  Med-Checklist: *Fraxinus ornus*
5. 1 2  Mitchell, A. F. (1974). *A Field Guide to the Trees of Britain and Northern Europe*. Collins ISBN 0-00-212035-6
6. ↑  Mitchell, A. F. (1982). *The Trees of Britain and Northern Europe*. Collins ISBN 0-00-219037-0
7. ↑  *Oxford English Dictionary*

Надворешни врски
----------------

* Црн јасен на Ризницата ?
* „Црн јасен" — Енциклопедија на живиот свет Уредете го ова на Википодатоците
* Производство на мана во Сицилија
* *Fraxinus ornus* Архивирано на 23 септември 2018 г. — информации, единици за генетско зачувување и сродни ресурси. Европска програма за генетски ресурси на шумите (EUFORGEN)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Таксонски назнаки | 
* Википодатоци: Q161421
* APDB: 227524
* BioLib: 40412
* EoL: 483953
* EPPO: FRXOR
* GBIF: 3172347
* GRIN: 302
* iNaturalist: 319281
* IPNI: 609128-1
* IRMNG: 11232425
* ITIS: 505982
* МСЗП: 61918784
* NCBI: 38874
* NZOR: 8dfef150-e4f0-4277-bb50-d40bafcbc446
* PalDat: Fraxinus\_ornus
* PfaF: ornus Fraxinus ornus
* Plant List: kew-369914
* PLANTS: FROR2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:609128-1
* Tropicos: 23000369

 |

 |