**Марина Абрамовиќ** (р. 30 ноември 1946

) — српски изведувач, писател и уметнички режисер. Нејзината работа ја истражува уметноста на телото, уметноста на издржливост и феминистичката уметност, врската помеѓу изведувачот и публиката, границите на телото и можностите на умот. Бидејќи е активена повеќе од четири децении, Абрамовиќ се нарекува себеси како „баба на изведувачка уметност". Таа воведе нов поим со што внесе учеството на набудувачите, фокусирајќи се на „соочување со болка, крв и физички граници на телото".

photograph Во Музејот за модерна уметност, Њујорк, 2010 година
Абрамовиќ е родена во Белград, Србија, поранешна Југославија на 30 ноември 1946 година. На интервју, Абрамовиќ го опиша своето семејство како „црвена буржоазија". Братот на нејзиниот дедо по мајчина линија бил српскиот патријарх Варнава. Двајцата нејзини родители, Даница Росиќ и Војин Абрамовиќ биле југословенски партизани  за време на Втората светска војна. По војната, родителите на Абрамовиќ станаале „национални херои" и им беа дадени позиции во повоената југословенска влада.

Животот во родителскиот дом, под строг надзор на нејзината мајка бил тежок. Кога Абрамовиќ била дете, нејзината мајка ја тепала затоа што „наводно се покажала". Во интервјуто објавено во 1998 година, Абрамовиќ опиша како нејзината мајка презема целосна контрола со воен стил врз нејзиниот брат и самата Марина. Не ми беше дозволено да бидам излезена после 10 часот навечер додека не наполнив 29 години. Сите изведби во Југославија ги приредив пред 10 часот навечер затоа што тогаш морав да бидам дома.

Таа беше студентка на Академијата за ликовни уметности во Белград од 1965 до 1970 година. Постдипломските студии ги завршила на Академијата за ликовни уметности во Загреб, СР Хрватска во 1972 година. Потоа се врати во СР Србија и од 1973 до 1975 година предаваше на Академијата за ликовни уметности во Нови Сад, додека ги спроведуваше своите први соло настапи.

Подоцна Абрамовиќ стапи во брак со Неша Париповиќ помеѓу 1971 и 1976 година, во 1976 година, таа отиде во Амстердам за да изведе точка (подоцна тврдејќи на денот на нејзиниот роденден)  и притоа одлучила да се пресели таму трајно.

Од 1990–1995 година Абрамовиќ била визитинг професор на Академијата des Beaux-Arts во Париз и на Берлинскиот универзитет за уметности. Од 1992-1996 година била визитинг професорот во Хохшчуле за Билденде Künste Хамбург, а од 1997-2004 година била професор по изведувачка уметност во Хохшчул за Билденде Künste Braunschweig .

Кариера
-------

### *Ритам 10*, 1973 г.

На својот прв настап во Единбург во 1973 година, Абрамовиќ истражувала елементи на ритуал и гест. Користејќи дваесет ножеви и две ленти за снимање, уметницата ја одиграла руската игра, каде што ножеви се насочени меѓу распрснатите прсти на својата рака. Секогаш кога ќе се исече, ќе земе нов нож од редот со дваесет. Откако се пресекла дваесет пати, таа ја повтори лентата, ги слушаше звуците и се обидуваше да ги повтори истите движења, обидувајќи се да ги реплицира грешките, спојувајќи ги минатото и сегашноста. Нејзината цел била да ги истражи физичките и менталните ограничувања на телото - болката и звуците на прободувањето; двојните звуци од историјата и репликацијата. Со ова парче, Абрамовиќ започна да ја разгледува состојбата на свеста на изведувачот. „Откако ќе влезете во состојба на изведба, можете да го натерате вашето тело да прави работи што апсолутно никогаш не би можеле да ги направите".

### *Ритам 5*, 1974 г.

На оваа изведба Абрамовиќ се обиде да ја повтори енергијата на екстремни телесни болки, користејќи голема ѕвезда полеана со нафта, која ја запали уште на почетокот на претставата. Стоејќи надвор од ѕвездата, Абрамовиќ ги исече ноктите на рацете, ноктите на нозете и косата. Кога завршила, таа ги фрлала исечоците во пламенот, создавајќи рафал на светлина секој пат. Согорувањето на комунистичката петокрака ѕвезда претставуваше физичко и ментално прочистување, а истовремено се осврна и на политичките традиции од нејзиното минато. Во последниот чин на прочистување, Абрамовиќ скокна низ пламенот, покажувајќи се себеси во центарот на големата ѕвезда. Поради светлината и чадот предизвикани од пожарот, публиката која набудувала не сфатила дека уметницата изгубила свест од недостаток на кислород. Некои членови на публиката сфатија што се случило само кога пламените се приближувале до нејзиното тело и таа останала неподвижна. Лекар и неколку членови на публиката интервенираа и ја извадија од ѕвездата.

Абрамовиќ подоцна го коментираше ова искуство: „Бев многу лута затоа што увидов дека постои физичка граница. Кога ќе ја изгубите свеста, не можете да бидете присутни, не можете да настапите. "

### *Ритам 2*, 1974 г.

По губењето на свеста за време на Ритам 5, Абрамовиќ го смисли дводелниот Ритам 2 за да вклучи состојба на несвесност во изведбата. Делото го изведе во Галеријата за современа уметност во Загреб, во 1974 година. Во Дел I, со времетраење од 50 минути, таа проголта лек што го опишува како „препишан на пациенти кои страдаат од кататонија, за да ги принуди да ги променат позициите на нивните тела". Лековите предизвикале нејзините мускули да се контрахираат насилно и таа изгубила целосна контрола врз своето тело, додека останала свесна за тоа што се случува. После десет минути пауза, таа зеде втор лек „даден на шизофренични пациенти со насилно нарушување во однесувањето за да ги смири". Претставата заврши по пет часа кога лековите го изгубиле своето дејство.

### *Духовно готвење*, 1996 г.

Абрамовиќ исти така работеше со Јаков Самуел за да изготви готвач со „рецепти за афродизијак", наречен *Духовно готвење* во 1996 г. Овие „рецепти" требаше да бидат „евокативни упатства за постапки или за мисли". На пример, еден од рецептите повикува на „13,000 грама љубомора", додека друг вели „да се меша свежо мајчино млеко со свежо млеко од сперма". Делото беше инспирирано од популарното верување дека духовите ги хранат нематеријалните работи како светлина, звук и емоции.

### *Уметникот е присутен* : март-мај 2010 г.

Абрамовиќ во изведба *на Уметникот е присутен*, Музеј на модерна уметност, март 2010 година
Од 14 март до 31 мај 2010 година, Музејот за модерна уметност одржа голема ретроспектива и изведби на делото на Абрамовиќ, најголемата изложба на избедбена уметност во историјата на МОМА.

За време на одржувањето на изложбата, Абрамовиќ го изведе *„Уметникот е присутен"*, 736-часовно и 30-минутно статичко, тивка точка, во кое таа седеше неподвижна во атриумот на музејот додека гледачите беа поканети да земат учество и да седнат наспроти неа. Улај направи изненадувачки настап во почетната вечер на шоуто.

Абрамовиќ седна во правоаголник нацртан со лента во подот на атриумот на вториот кат на MОМА;. Посетителите што чекаа во редот беа поканети да седнат поединечно од уметникот додека таа одржуваше контакт со очите. Посетителите почнаа да го преполнуваат атриумот во текот на неколку дена по отворањето на шоуто, а некои се собираа пред изложбата да се отвора секое утро за да брзаат за подобро место во редот за да седат со Абрамовиќ. Повеќето посетители седеа со уметникцата пет минути или помалку, а линијата не привлече внимание од музејското обезбедување, освен на последниот ден на изложбата кога еден посетител повраќаше во редот, а друг почна да се вознемирува. Тензиите меѓу посетителите во линија може да произлезат од сфаќањето дека секоја минута секоја личност поминала со Абрамовиќ, би имало толку многу помалку минути во денот за оние што ќе се вратат во линија за да поминат со уметницата. Поради напорната природа на седење со часови во исто време, ентузијастите во уметноста се шпекулираа дали Абрамовиќ носеше пелена за возрасни за да ја отстрани потребата се помести. До крајот на изложбата, стотици посетители се забавуваа пред музејот преку ноќ за да обезбедат место во линија следното утро. Абрамовиќ ја заврши изведбата со лизгање од столот.

Библиографија
-------------

### Книги од Абрамовиќ и соработници

* *Чистење на куќата*, уметник Абрамовиќ, автор Абрамовиќ (Вили, 1995) ISBN   978-1-85490-399-0
* *Уметничко тело: Претстави 1969-1998 година*, уметник, Абрамовиќ; автори Абрамовиќ, Тони Стоус, Томас Мек Евили, Бојана Пејиќ, Ханс Улрих Обрист, Криси Илес, Јан Авгикос, Томас Волфен, Велимир Абрамовиќ; Англиски еди. (Чарта, 1998)   .
* *Мостот / Ел Пуенте*, уметник Абрамовиќ, автори Абрамовиќ, Пабло Ј Рико, Томас Вулфен (Чарта, 1998)   .
* *Театарско изведување*, уметник Абрамовиќ, автори Абрамовиќ, Добрила Денегри (Чарта, 1998)   .
* *Јавно тело: Инсталации и предмети 1965-2001 година*, уметник Абрамовиќ, автори Селант, Germanермено, Абрамовиќ (Чарта, 2001)   .
* *Марина Абрамовиќ*, петнаесет уметници, Фондазионе Рати; соавтори Абрамовиќ, Ана Данери, acацинто Ди Пјетантонио, Лорнд Хеги, Социетас Рафаело Санцио, Ангела Ветес (Чарта, 2002)   .
* *Студентско тело*, уметник Абрамовиќ, варие; автори Абрамовиќ, Мигел Фернандес-Кид, студенти; (Charta, 2002)   .
* *Куќата со поглед на океанот*, уметник Абрамовиќ; автори Абрамовиќ, Шон Кели, Томас Мекивили, Синди Кар, Криси Илес, РозаЛи Голдберг, Пеги Пелан (Чарта, 2004)    ; делото со исто име во 2002 година, во кое Абрамовиќ живееше на три отворени платформи во галерија со вода само 12 дена, беше повторно реализирано во „ *Сексот и градот* "во шестата сезона на серијалот ХБО .
* *Марина Абрамовиќ: Биографија на биографии*, уметник Абрамовиќ; соавтори Абрамовиќ, Мајкл Лауб, Моник Веате, Фабрицио Грифаси (Чарта, 2004)   .
* *Балкански еп*, (Скира, 2006).
* *Седум лесни парчиња*, уметник, Абрамовиќ; автори Нанси Спектор, Ерика Фишер-Лихте, Сандра Уматум, Абрамовиќ; (Charta, 2007).   ISBN   978-88-8158-626-4 .
* *Марина Абрамовиќ*, уметник Абрамовиќ; автори Кристин Стилс, Клаус Биесенбах, Криси Илес, Абрамовиќ; ( Phaidon, 2008).   ISBN   978-0-7148-4802-0 .
* *Кога умира Марина Абрамовиќ: Биографија.* Авторот ејмс Весткот. (МИТ, 2010).   ISBN   978-0-262-23262-3 .
* *Прошетка низ sидови: Мемоар*, автор Абрамовиќ (крунски архетип, 2016 година).   ISBN   978-1-101-90504-3 .

### Филмови на Абрамовиќ и соработници

* *Балкански барок*, (Пјер Кулибеф, 1999)
* *Балкански еротски еп*, како продуцент и режисер, *Уништено* (Офхоливуд Дигитал, 2006)

Наводи
------

1. ↑  „РТС :: Марина Абрамовић: Ја сам номадска екс-Југословенка!" (српски). Rts.rs. July 27, 2016. Посетено на 2017-03-10.
2. ↑  Christiane. Weidemann (2008). *50 women artists you should know*. Larass, Petra. Klier, Melanie, 1970–. Munich: Prestel. ISBN 9783791339566. OCLC 195744889.
3. ↑  Demaria, Cristina (August 2004). „The Performative Body of Marina Abramovic". *European Journal of Women's Studies*. **11** (3): 295.
4. 1 2  O'Hagan, Sean (October 2, 2010). „Interview: Marina Abramović". *The Guardian* (англиски). ISSN 0261-3077. Посетено на 2016-04-19.
5. ↑  Judith Thurman, Profiles, "Walking Through Walls," *The New Yorker*, March 8, 2010, p. 24.
6. ↑  „Marina Abramović". Lacan.com. Архивирано од изворникот на September 17, 2013. Посетено на December 11, 2013.
7. ↑  „Biography of Marina Abramović – Moderna Museet i Stockholm". *Moderna Museet i Stockholm* (англиски). Посетено на 2018-05-02.
8. ↑  „Marina Abramović". Архивирано од изворникот на February 21, 2015. Посетено на 2015-02-06.
9. ↑  „Biografie von Marina Abramović – Marina Abramović auf artnet". *www.artnet.de*. Посетено на 2016-11-28.
10. ↑  „Marina Abramović CV | Artists | Lisson Gallery". *www.lissongallery.com*. Посетено на 2016-11-28.
11. ↑  „Media Art Net – Abramovic, Marina: Rhythm 10".
12. ↑  Kaplan, 9
13. ↑  Daneri, 29
14. ↑  Dezeuze, Anna; Ward, Frazer (2012). „Marina Abramovic: Approaching zero". *The "Do-It-Yourself" Artwork: Participation from Fluxus to New Media*. Manchester: Manchester University Press. стр. 132–144. ISBN 978-0-7190-8747-9.
15. ↑  Pejic, Bojana; Abramovic, Marina; McEvilley, Thomas; Stoos, Toni (July 2, 1998). *Marina Abramovic: Artist Body*. Milano: Charta. ISBN 978-88-8158-175-7.
16. ↑  Danto, Arthur; Iles, Chrissie; Abramovic, Marina (April 30, 2010). *Marina Abramovic: The Artist is Present*. Klaus Biesenbach (ed.) (Second Printing. изд.). New York: The Museum of Modern Art, New York. ISBN 978-0-87070-747-6.
17. ↑  „Marina Abramović. Spirit Cooking. 1996". *The Museum of Modern Art*. Посетено на December 16, 2016.
18. ↑  Ohlheiser (November 4, 2016). „No, John Podesta didn't drink bodily fluids at a secret Satanist dinner". *Washington Post*. Посетено на December 16, 2016.
19. ↑  Sels, Nadia (2011). „From theatre to time capsule: art at Jan Fabre's Troubleyn/Laboratory" (PDF). *ISEL Magazine*. стр. 77–83.
20. ↑  Kino, Carol (March 10, 2010). "A Rebel Form Gains Favor. Fights Ensue.", *The New York Times*. Retrieved April 16, 2010.
21. ↑  Abramović, Marina (2016). *Walk Through Walls*. New York: Crown Archetype. стр. 298–299. ISBN 978-1-101-90504-3.
22. ↑  Arboleda, Yazmany (May 28, 2010). „Bringing Marina Flowers". *The Huffington Post*. Архивирано од изворникот на June 25, 2010. Посетено на June 16, 2010.
23. ↑  „Klaus Biesenbach on the AbramovicUlay Reunion". *Blouinartinfo*. Архивирано од изворникот на 2013-11-01. Посетено на March 16, 2010.
24. ↑  Marcus, S. (2015). „Celebrity 2.0: The Case of Marina Abramovi". *Public Culture*. **27** (1 75): 21–52. doi:10.1215/08992363-2798331. ISSN 0899-2363.
25. ↑  "Gatecrasher" (staff writer), "Kim Cattrall and performance artist Marina Abramovic are unlikely 'Sex and the City' buddies", *New York Daily News*, April 18, 2011. Retrieved April 26, 2011.

Надворешни врски
----------------

* Официјална страница на Марина Абрамовиќ