**Големо Војводство Луксембург** (луксембуршки: *Groussherzogtum Lëtzebuerg*, француски: *Grand-Duché de Luxembourg*, германски: *Großherzogtum Luxemburg*) — мала држава во Западна Европа. Се граничи со Белгија, Германија и Франција. Членка е на Бенелукс. Оваа држава е најмалата земја-членка во Европската Унија. Главен град е истоимениот град Луксембург.

Луксембург за првпат се појавува на географските карти во 963 година. Една од неговите најзначајни одлики е тријазичноста: денес во Големото Војводство Луксембург официјално се зборуваат три јазици: луксембуршкиот, генерално во секојдневна говорна употреба, француски и германски, кои главно се употребуваат во писмен облик за општење со луѓето кои не се од Луксембург, како јазици на културата, администрацијата и бизнисот.

Луксембург од крајот на 19 век станува земја на имигрант и поради големата потреба од работна рака која се бележи во рударската индустрија, Луксембург во последните децении бележи длабоки структурални и општествени промени кои направија оваа држава да стане вистински бизнис-центар на меѓународно ниво.

Единствената способност на културна интеграција која ја покажал луксембуршкиот народ била нашироко призната така што во 1995 година Градот Луксембург бил прогласен за европски град на културата.

Етимологија на име
------------------

Историја
--------

* 1 век римјаните го населиле Луксембург, тогаш познат и како "Мала тврдина".
* 963 година, самостојно феудално уредување
* 1060 година Луксембург станал грофовија, а подоцна и војводство. Почеток на владеењето на Луксембургите, продолжило до 1437.
* 1477 - 1684 - владеење на Хабсбурговците, 1684 - 1697 - на Франција, 1697 - 1714 - на Шпанија, 1714 - 1794 - на Австрија.
* 1795 - 1814 - Анексија од страна на Франција.
* Во 1815 година прогласување на војводство, заедно во унија со Холандија
* Со Лондонскиот договор (1839) Луксембург изгуби речиси повеќе од половина од нејзината територија на Белгија, но добива голема автономија.
* 1867 - прогласување на независност.
* 1914 - 1945 година, период на светски војни по кој се присоединува кон унијата на Бенелукс.
* Земја основач на ЕУ

Географија и клима
------------------

Главна статија: Географија на Луксембург
Луксембург е планинска земја во Западна Европа.

Вкупната површина на земјата изнесува 2 586 км2, и според тоа се наоѓа на 166 место по големина во светот. Се граничи со Белгија на север и запад, со Германија на исток и со Франција на југ.

Главниот град Луксембург е најголемиот во државата со околу 90 000 жители.

На северниот дел на државата се наоѓаат Ардените. Тоа е место со ниски планини. Т.н. Кноф го формира највисокиот дел од земјата со 560 метри, иако Бургплац е многу по познат. Останатиот дел од земјата е низински. Јужниот дел на земјата е погоден за градежништво. Овој дел од земјата е познат и како Гутленд. Границата со Германија е создадена од реките Оур, Алзет и Мозел. Други поголеми места се Еш на Алзет и Ехтернах.

Климата во Луксембург е континентална, со студени зими и умерени лета. Климата по долината на Рајна е умерена, а на повисоките делови од Алпите е планинска.

Население
---------

Голем дел од населението во Луксембург е од соседните земји. Во Луксембург има околу 40% странци. Од странците најголем дел се Португалци (околу 13%).

### Јазик

Има три службени јазици во Луксембург: француски, германски и луксембуршки. Најзборувани се луксембуршкиот (мајчин на 61%), францускиот (мајчин на 10%) и португалскиот (мајчин на 13%). Голем дел од населението ги владее германскиот и англискиот. Понекогаш се користи и холандскиот, но најчесто во банките и туристичкиот сектор.

### Религија

Богородичната црква во Луксембург.
Главна статија: Религија во Луксембург

| Верници во Луксембург |
| --- |
|  |  |  |
| Католици |    | 87 % |
| Евреј |    | 7 % |
| Муслимани |    | 6 % |
| Други |    | 4 % |

Постојат поголем број на верски организации во Луксембург. Најголема заедница е Римокатоличката, но земјата ги почитува и правата на другите верски заедници. Од прилика 87% од населението се католици, а останатите 13% се протестанти, евреи и муслимани.

Римокатолицизмот е најстарата религија во Луксембург. Луксембург е главниот центар за христијанството во текот на средниот век. Таа успеала да се задржи на големо рамниште во времето на реформацијата. Вкупниот процент на верници е околу 95%. Протестантството е втора најголема религија во Луксембург со околу 10.000 верници (1% до 3,2% од населението). Тие се поделени во неколку протестантски цркви и вероисповеди, вклучувајќи ги лутеранството, калвинизмот, англиканството и евангелизмот.

Денес, во Луксембург живеат околу 1.200 Евреи од кои 650 активни.

Окрузи
------

Главна статија: Административна поделба на Луксембург
Окрузите понатаму се делат на кантони:

Окрузи во Луксембург
1. Гревенмахер
	* Гревенмахер
	* Ехтернах
	* Ремих
2. Дикирх
	* Дикирх
	* Клерво
	* Реданж
	* Вианден
	* Вилц
3. Луксембург
	* Луксембург
	* Капелен
	* Еш на Алзет
	* Мерш

Природа
-------

Познат дел во Луксембург е Klein Zwitserland со Mullerthal. Овде има многу пештери, водопади и шуми. Еден познат водопад е Schiessentümpel.

Сообраќај и превозни средства
-----------------------------

Луксембург има Аеродром Luxemburg-Findel, во градот Луксембург
Единствени патишта се:
• A1 
• A7 
• E29 (Европски\_пат) 
• N11

Клима
-----

Климата во Луксембург личи на климата во Холандија и Белгија, со свежи лета и меки зими. Луксембург има морска клима. Централниот и јужниот дел Луксембург имаат малку потопла клима. Просечната температура изнесува околу 7 и 9 °C годишно. Просечниот број на дожд изнесува околу 740 mm годишно. Во северниот дел на Луксембург има најмногу дожд, а во јужниот дел на Луксембург најмалку.

Политички систем
----------------

Административна поделба
-----------------------

Стопанство
----------

Население, јазик и религија
---------------------------

Култура во Луксембург
---------------------

Музика во Луксембург
--------------------

Спорт во Луксмбург
------------------

Луксембург како тема во уметноста
---------------------------------

Во своето дело „Мирни денови во Клиши", американскиот писател Хенри Милер го опишува Луксембург како „мирна, згоена земја дембелија" во која „на лицата на жителите се огледуваше некакво кравјо блаженство". Понатаму, тој го опишува „спокојниот, здодевен живот на народот кој нема причина да постои, освен како што постојат кравите или овците".

Наводи
------

1. ↑  „Au 1er janvier 2009 le Luxembourg compte 493 500 habitants". Le Portail des Statistiques du Grande-Duché de Luxembourg. 2009. Посетено на 2009-05-05.[*мртва врска*]
2. 1 2 3 4  „Луксембург". Меѓународен Монетарен Фонд. Посетено на 2009-10-01.
3. ↑  „2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. стр. 21–25. Посетено на 27 јули 2014.
4. ↑  Henri Miler, *Mirni dani na Klišiju (drugo izdanje)*. Beograd: BIGZ, 1987, стр. 61.
5. ↑  Henri Miler, *Mirni dani na Klišiju (drugo izdanje)*. Beograd: BIGZ, 1987, стр. 63.

Поврзано
--------

Надворешни врски
----------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Држави и територии во Европа |
| --- |
|  |
| Независни држави | 
* Австрија
* Азербејџан1
* Албанија
* Андора
* Белгија
* Белорусија
* Босна и Херцеговина
* Бугарија
* Ватикан
* Германија
* Грузија1
* Грција1
* Данска
* Ерменија1
* Естонија
* Ирска
* Исланд
* Италија
* Кипар1
* Латвија
* Литванија
* Лихтенштајн
* Луксембург
* Македонија
* Малта
* Молдавија
* Монако
* Норвешка
* Обединето Кралство
* Полска
* Португалија
* Романија
* Русија1
* Сан Марино
* Словачка
* Словенија
* Србија
* Турција1
* Украина
* Унгарија
* Финска
* Франција
* Холандија
* Хрватска
* Црна Гора
* Чешка
* Швајцарија
* Шведска
* Шпанија

 |  |
|  |
| Непризнаени држави | 
* Абхазија1
* Јужна Осетија1
* Косово
* Нагорно-Карабах1
* Северен Кипар1
* Приднестровие

 |
|  |
| Зависни идруги територии | 

|  |  |
| --- | --- |
| Данска | 
* Фарски Острови

 |
|  |
| Финска | 
* Оланд

 |
|  |
| Норвешка | 
* Јан Мајен
* Свалбард

 |
|  |
| Обединето Кралство | 
* Акротири и Декелија1
* Гибралтар
* Гернзи
* Ман
* Џерси

 |

 |
|  |
| 1 Делумно во Азија, или целосно во Азија, но има културни врски со Европа. |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Членки и кандидати на Европската Унија |
| --- |
|  |
| *Земји-членки* | Австрија  · Белгија  · Бугарија  · Германија  · Грција  · Данска  · Естонија  · Ирска  · Италија  · Кипар  · Летонија  · Литванија  · Луксембург  · Малта  · Полска  · Португалија  · Романија  · Словачка  · Словенија  · Унгарија  · Финска  · Франција • Холандија  · Хрватска  · Чешка  · Шведска  · Шпанија |  |
|  |
| *Земји-кандидативо преговори* | Исланд  · Србија  · Турција  · Црна Гора |
|  |
| *Земји-кандидати* | Албанија  · Македонија |
|  |
| *Потенцијалникандидати* | Босна и Херцеговина · *Република Косово* |

 |

  

| Земји кои го образуваат Бенелукс |
| --- |
| Белгија | Луксембург | Холандија |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија / од областа на географијата е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 134398983
* LCCN: n81018303
* ISNI: 0000 0001 2192 9204
* GND: 4036728-9
* SELIBR: 152852
* SUDOC: 026391341
* BNF: cb119772596 (податоци)
* HDS: 003361
* NDL: 00569800
* NKC: ge129895
* BNE: XX451357

 |

 |