Портрет на Анџело Беолко
**Анџело Беолко** (околу 1496 - 17 март 1542), попознат по прекарот **Рузанте**, бил италијански актер и драматург. Тој е познат по неговите рустикални комедии, напишани претежно на падуанската разновидност на венетанскиот јазик, во кој се појавува еден селанец наречен „Рузанте". Овие драми ja прикажуваат живописна слика за животот во селската земја во Падова во 16 век.

Биографија
----------

Роден во Падова, Беолко бил вонбрачен син на Џован Франческо Беолко, лекар кој повремено работел на Универзитетот, и на извесна Марија, веројатно слугинка. (Меѓутоа, се сугерирало дека неговото вистинско име е Рузанте и дека Беолко е локална корупција на bifolco , што значи „орач" - по продолжение „земја простак".) Некои тврдат дека е роден во Пернумија, мал град во близина на Падова.

Анџело бил израснат во домот на неговиот татко и таму добил добро образование. По смртта на Џован Франческо во 1524 година, Анџело станал управител на семејниот имот, а подоцна (1529) и на фармата на Алвисе Корнаро, благородник кој се пензионирал во селата на Падова и кој станал негов пријател и заштитник.

Тој ја развил својата театарска вокација дружејќи се со современите интелектуалци од Падова, како што се Пјетро Бембо и Спероне Сперони. Неговите први ангажмани како автор и актер можеби биле mariazi , импровизирани скици испорачани на брачни веселби. Во 1520 година, веќе познат како Рузанте, играл улога во една селска претстава во палатата Фоскари во Венеција. Набргу потоа составил своја театарска трупа. Неговите драми прво биле поставени во Ферара (1529–1532), а потоа во Падова, во резиденцијата на Корнаро.

Умрел во Падова во 1542 година, додека се подготвувал да постави претстава. И покрај неговиот успех како актер, тој бил многу сиромашен во поголемиот дел од својот живот. Неговиот пријател Сперони забележал дека иако Анџело има ненадминато разбирање за комедијата, тој не можел да ја согледа сопствената трагедија.

Негови дела
-----------

Во неговата прва печатена драма, *Пасторалот*, означена како „рурална комедија", тој ги претставува аркадските овчари кои раскажуваат за нивните фрустрирани љубови во погодените терсеци, со селаните Рузанте и Зилио, кои даваат рустични стихови на венецијански, великодушно зачинети со вулгарности и непристојности. (почнувајќи од првиот збор на Ружанте во претставата). Голем дел од комичниот ефект на претставата доаѓа од контрастот меѓу двата јазика, што дава повод за многу недоразбирања и игра на зборови. Избран е и лекар, кој ја заслужува благодарноста на Рузанте што му препишал фатален лек на својот скржав татко и на тој начин го споил момчето со неговото долго очекувано наследство.

Во неговите подоцнежни драми и монолози, тој се префрла на венецијанскиот јазик речиси исклучиво, додека ја следи својата социјална сатира. Во Oratione , поздравен говор за епископот Марко Корнаро, тој предлагал неколку мерки што новиот прелат требало да ги земе предвид и подобрување на животот на селаните; или кастрирање на свештениците или принудување на брак - за мир на умот на локалните мажи и нивните сопруги.

Поради неговите „осетливи" теми и обилната употреба на „многу вулгарни зборови" (во оценката на неговите современи критичари), драмите на Беолко често се сметале за несоодветни за образуваната публика, а понекогаш доведувало и до откажување на претставите. Од друга страна, неговите драми се чини дека биле добро прифатени од оние рурални благородници кои се спротивставувале на митрополитското благородништво на Венеција во Камбреските војни. Можеби поради таа причина, ниту една од неговите драми не била поставена во Венеција по 1526 година.

Едно од неговите најпознати дела е краткиот дијалог Il Parlamento de Ruzante , каде што ликот раскажува за неговото враќање од венецијанскиот воен фронт, само за да открие дека ја изгубил сопругата, земјата и честа. Повторно, говорот на Рузанте започнува со неговиот омилен експлетив: Cancaro ai campi e à la guera e ai soldè, e ai soldè e à la guera! („Гнили нека бидат фронтот и војната и војниците, и војниците и војната!")

Современите студии заклучиле дека говорот на Рузанте не бил со лингвистички точен запис за локалниот падуански дијалект на венецијанскиот, туку до одреден степен бил „негов театрален дијалект" создаден од самиот Беолко.

Италијанскиот драматург и нобеловец од 1997 година, Дарио Фо, го става Рузанте на исто ниво со Молиер, тврдејќи дека тој е вистинскиот татко на венецијанскиот стрип театар (*Комедија дел арте*) и тоа претставува најзначајното влијание врз неговата работа.

Претстави и монолози
--------------------

* *Ла Пасторал* (1518–1520)
* *Ла Бетија* (1524–1525)
* *Билора* (пред 1528 година)
* Дијалозите (1528–1529)
* *Парламентот на Рузанте* (1529–1530)
* *Ла Мошета* (1529)
* *Ла Фиорина* (1531–1532)
* *Ла Пиована* (1532)
* *Ла Вакарија* (1533)
* *Молитва*
* *Анконитана (драмата на Беолко)* (1533-1534)

Наводи
------

1. ↑  „Angelo Beolco | Italian actor and playwright".
2. 1 2  Rai International, *Ruzzante: dalla "Pastoral" alla "Betìa" alla "Prima orazione"* (a biography of Ruzante, in Italian) Online version Архивирано на {{{2}}}. accessed on 2009-06-27.
3. 1 2  Nancy Dersofi (1996), *Translating Ruzante's Obscenities*. Text of the Translation Seminar Lecture delivered at Amherst in December 1996. Published in *Metamorphoses* Five College Faculty Seminar, issue 6.1, December 1997, p. 4–14. Online version accessed on 2009-06-27.

Надворешни врски
----------------

* Кратка биографија (на италијански)
* Некои текстови на Рузанте во Либер Либер (на венецијански).
* МекГро-Хил Енциклопедија на светската драма (1984), од Стенли Хохман, МекГро-Хил, ин.
* Анџело Беолко Факти, информации, слики