**Франк-Валтер Штајнмаер** (германски: ***Frank-Walter Steinmeier*** роден на 5 јануари 1956 година) е германски политичар кој стана претседател на Германија на 19 март 2017 година. Тој претходно беше сојузен министер за надворешни работи од 2005 до 2009 година и повторно од 2013 до 2017 година, како и вицеканцелар на Германија од 2007 до 2009 година Штајнмаер беше претседавач со Организацијата за безбедност и соработка во Европа (ОБСЕ) во 2016 година.

Штајнмаер е член на Социјалдемократската партија на Германија (СПД), докторирал по право и порано бил државен службеник од кариера. Тој беше близок соработник на Герхард Шредер кога Шредер беше министер-претседател на Долна Саксонија во поголемиот дел од 1990-тите, и беше началник на кабинетот на Шредер од 1996 година. Кога Шредер стана канцелар на Германија во 1998 година, Штајнмаер беше назначен за заменик-државен секретар во германската канцеларија со одговорност за разузнавачките служби. Од 1999 до 2005 година ја извршуваше функцијата началник на кабинетот на Канцеларијата.

По федералните избори во 2005 година, Штајнмаер стана министер за надворешни работи во првата голема коалициска влада на Ангела Меркел, а од 2007 година дополнително ја извршуваше функцијата вицеканцелар. Во 2008 година, тој накратко ја извршуваше функцијата в.д. претседател на неговата партија. Тој беше кандидат на СПД за канцелар на сојузните избори во 2009 година, но неговата партија ги загуби изборите и тој го напушти сојузниот кабинет за да стане лидер на опозицијата. По федералните избори во 2013 година, тој повторно стана министер за надворешни работи во втората голема коалиција на Меркел. Во ноември 2016 година тој беше најавен како кандидат за претседател на Германија на владината коалиција, составена од неговата партија и ЦДУ/ЦСУ, и на тој начин стана најверојатниот избраник, бидејќи коалицијата имаше големо мнозинство во Федералната конвенција. Тој го напушти кабинетот на 27 јануари 2017 година. Тој беше избран за претседател од страна на Федералната конвенција на 12 февруари 2017 година со 74% од гласовите. На 13 февруари 2022 година, тој беше реизбран од Федералната конвенција за втор и последен мандат со 78% од гласовите.

Штајнмаер припаѓа на десното крило на СПД, познати како реформисти и умерени. Како началник на кабинетот, тој беше главен архитект на Агендата 2010, реформите на владата на Шредер за социјалната држава. Неговите благи политики кон земјите како Русија и Кина го заработија критики и во Германија и на меѓународно ниво, и тој беше критикуван дека дава приоритет Германските деловни интереси над човековите права.

Личен живот
===========

### Ран живот и образование

Штајнмаер е роден во 1956 година во Детмолд. Иако неговото полно име е Франк-Валтер, неговите пријатели го нарекуваат Франк. Неговиот татко, столар, бил поврзан со црквата Липе (една од ретките германски регионални црковни тела на калвинизмот и црква-членка на Протестантската црква на Германија). Неговата мајка, родена во Бреслау (сега Вроцлав, Полска), дојде како бегалец од лутеранскиот дел на Шлезија за време на бегството и протерувањето на Германците по Втората светска војна.

По неговиот Абитур, Штајнмаер ја служел воената служба од 1974 до 1976 година, а потоа студирал право и политички науки на Универзитетот Јустус Либиг во Гисен, каде Брижит Зиприс била колешка. Во 1982 година го положил првиот, а во 1986 година вториот државен испит по право. Штајнмаер работеше како научен асистент на професорот по јавно право и политички науки на Универзитетот Гисен додека не го доби својот докторат по право во 1991 година. Неговата дисертација ја истражуваше улогата на државата во спречувањето на бездомништвото.

### Семеен живот

Штајнмаер е оженет и има една ќерка. На 24 август 2010 година, тој донираше бубрег на неговата сопруга Елке Буденбендер.Во 2015 година, Штајнмаер служеше како кум на свадбата на Рудигер Грубе и Корнелија Полето во Хамбург.\

### Интереси

Штајнмаер ужива во џезот и е страствен љубител на фудбалот.

### Религија

Штајнмаер е реформиран протестант и активен член на реформираната витлеемска конгрегација во Берлин-Нојколн. Тој бил крстен во црквата на неговиот татко (Црквата на Липе) како млад.

### Рана кариера

Штајнмаер стана советник во 1991 година за Законот за комуникациски медиуми и медиумски насоки во Државниот канцелар на Долна Саксонија во Хановер. Во 1993 година, тој стана директор на Личната канцеларија на премиерот на Долна Саксонија, Герхард Шредер. Во 1996 година, тој стана државен секретар и шеф на државната канцеларија на Долна Саксонија.

Политичка кариера на федерално ниво
===================================

### Сојузниот канцелар на Шредер, 1998–2005 година

Штајнмаер беше назначен во ноември 1998 година за државен секретар, помлад бирократ од Канцеларијата и комесар за Федералните разузнавачки служби во канцеларијата на канцеларот по изборната победа на Шредер. Тој го замени Бодо Хомбах како шеф на канцеларијата на канцеларката во 1999 година, откако подоцна влезе во политиката на Европската унија. Тој го задржа својот чин државен секретар и затоа беше единствениот шеф на Канцеларијата што не беше именуван за министер за специјални работи, т.е. д. нема кабинетски ранг, од 1984 година до денес. Во овој период Штајнмаер бил и еден од советниците на Шредер. Тој беше клучен во обезбедувањето црвено-зелено мнозинство во парламентот за спорната „Агенда 2010" на Шредер за економски реформи. Поради неговото ефективно управување надвор од центарот на вниманието на политиката, тој го доби прекарот Die Graue Effizienz (Сивата ефикасност) - игра на зборови за Грау Еминенц, Германецот за éminence grise.

Како комесар за федералните разузнавачки служби (титула која често ја има шефот на канцеларот) Штајнмаер беше одговорен за координација на германските разузнавачки служби. Во 2003 година, тој го поддржа Шредер во неговата контроверзна одлука да формира коалиција со Русија и Франција против војната против Ирак предводена од САД. Во меѓувреме, тој ја одобри одлуката за инсталирање на германски разузнавач во канцеларијата на генералот Томи Франкс со седиште во Катар. американскиот командант на американската инвазија во Ирак, кој на САД им ги пренел информациите што ги собирале во Багдад двајца германски разузнавачи кои дејствуваат таму.

Во 2004 година, Штајнмаер учествуваше во дипломатските преговори за решавање на исплатата на компензација со Либија за жртвите од терористичкиот бомбашки напад во дискотеката LaBelle во Берлин во 1986 година.

Голема контроверзност за време на мандатот на Штајнмаер како началник на кабинетот беше затворањето на Турчинот роден во Германија, Мурат Курназ, во заливот Гвантанамо од 2002 до август 2006 година. Наместо тоа, тој тврдеше дека Берлин се плашел дека Курназ е закана и дека треба да оди во Турција, а не во Германија, доколку биде ослободен. Дури по изборот на Меркел, Курназ беше ослободен и вратен во Германија.

### Прв мандат како министер за надворешни работи, 2005–2009 година

На 22 ноември 2005 година, по федералните избори во 2005 година, Штајнмаер стана министер за надворешни работи во кабинетот на Големата коалиција предводен од Ангела Меркел.[18] Тој беше првиот министер за надворешни работи на СПД по Вили Брант (1966–1969). По преземањето на функцијата, Штајнмаер ги предводеше подготовките Германија да го преземе ротирачкото претседателство со Советот на Европската унија во првата половина на 2007 година. По заминувањето на Франц Мунтеферинг од Кабинетот на 21 ноември 2007 година, Штајнмаер, исто така, ја пополни функцијата вице-канцелар.

За време на неговиот мандат, Штајнмаер нашироко се сметаше дека има добри работни односи со Ангела Меркел, но често зазема различен став за надворешните работи. Во голема мера, тој и дозволи на Меркел да го постави темпото во надворешната политика. работејќи хармонично со неа на низа надворешнополитички прашања, од соочување со Иран поради неговата нуклеарна програма до преговарачки обврзувачки цели за борба против климатските промени. Во едно значајно надворешнополитичко несогласување, Штајнмаер во 2009 година изјави дека Германија до 2013 година треба да ги постави основите за повлекување на своите војници од Авганистан, распоредување на кое дотогаш се спротивставија околу две третини од Германците. За разлика од Меркел, тој исто така се залагаше за влез на Турција во Европска унија.

Исто така, Штајнмаер стана познат по неговиот прилично пријателски став кон Русија, кој напорно се расправаше за ангажман со сè понаметливата моќ на исток, наместо за нејзина изолација. Тој формулираше политика кон Русија намерно потсетувајќи на „Остполитик", политиката свртена кон исток, која беше пионер на канцеларот Вили Брант во раните 1970-ти. Заедно со Гернот Ерлер, водечкиот експерт за Русија на СПД и заменик-министер за надворешни работи, Штајнмаер го иницираше таканареченото германско Партнерство за модернизација со Русија (најавено во 2008 година), кое стана официјална политика на ЕУ во 2010 година.

Притиснат од пратениците да кажат повеќе за неговиот став кон Русија по убиствата од висок профил на опозициските личности Ана Политковскаја и Александар Литвиненко на сослушувањето во Европскиот парламент во јануари 2007 година, Штајнмаер изјави дека „постои одреден тренд кон [медиумите ] хистерични и треба да се врати чувството за разум во дебатата".

Д-р Франк Умбах уште во февруари 2006 година предупредил дека Германија станала премногу зависна од Русија, но Штајнмаер, цитирајќи го новиот Östpolitik, го игнорирал. Во март 2007 година, Штајнмаер објави долга статија како одговор на Умбах, објаснувајќи го неговото образложение дека ЕУ е толку исклучителна пример за меѓународна соработка кој Путинитска Русија неизбежно ќе го добие „како нас" со само „преплетување на интересите" (Verflechtung), а исто така дека „пан-европски мировен поредок и трајно решение за важен безбедносен проблем може да се постигне само со Русија , не без него или дури и против него". Штајнмаер помогна да се прими Русија на Путин во СТО, што се случи во 2011 година.

На 18 декември 2007 година, Штајнмаер и Дмитриј Медведев потпишаа договор во име на БАСФ за експлоатација на друго наоѓалиште на гас. Во тоа време, 40 отсто од германската побарувачка беше задоволена од руската понуда.

Во мај 2008 година, тој стана првиот странски функционер кој разговараше со претседателот Дмитри Медведев и премиерот Владимир Путин, откако тие ги презедоа своите нови позиции по руските претседателски избори во 2008 година.

Во 2006 година, Foreign Affairs објави анализа на состојбата на американските и руските нуклеарни сили, заклучувајќи дека американските нуклеарни сили по Студената војна изгледале дизајнирани да извршат превентивен напад против Русија или Кина и дека планираната ракетна одбрана ќе биде вредна првенствено во офанзивен контекст како додаток на способноста за прв удар на САД.[35] Написот предизвика полуофицијален руски одговор од поранешниот премиер Јегор Гајдар во Фајненшл Тајмс неколку дена подоцна.[36] Во 2007 година, американската влада, наводно, била длабоко иритирана, иако јавно молчела, за Штајнмаер, кој звучеше како поддршка на руските обвинувања дека планираниот американски противракетен одбранбен комплекс во Полска ќе ја наруши стратешката рамнотежа во Европа - и кој потоа го остави без предизвик рускиот Заканата на генералот Николај Соловцов за одмазда против Полска и Чешка доколку распоредат американски одбранбени системи.

Руските опозициски активисти подоцна прославија кога Штајнмаер и СДП ги загубија изборите во 2009 година, сигнализирајќи го нивното незадоволство од Штајнмаер. Олег Петрович Орлов, шеф на групата за човекови права „Меморијал", рече дека Штајнмаер ја пролонгирал политиката на Шредер кон Русија и дека политиката на Германија е „исклучително лоша за граѓанското општество, демократијата и земјата во целина".

Во февруари 2009 година, Штајнмаер стана првиот член на кабинетот на Меркел кој беше примен од идната администрација на Обама.

За време на неговата функција, Штајнмаер успеал да извлече германски заложници од Ирак и Јемен. Во 2007 година, тој исто така успеал да обезбеди ослободување на германски државјанин кој бил затворен во Иран поради нелегално влегување Во водите на земјата на рибарска експедиција. Штајнмаер служеше како вршител на должноста претседател на СПД од 7 септември 2008 до 18 октомври 2008 година. На домашен план, во текот на неговиот мандат тој беше единствениот голем политичар со рејтингот на одобрување постојано висок или поголем од оној на Меркел. Во тоа помогнаа особено високиот рејтинг што генерално го добиваат министрите за надворешни работи во Германија.

### Лидерот на опозицијата, 2009–2013 година

На 7 септември 2008 година, по оставката на претседателот на СПД, Курт Бек, Штајнмаер беше избран за кандидат на СПД за канцелар на сојузните избори во 2009 година и исто така назначен за вршител на должноста претседател на СПД, во очекување на враќањето на Мунтеферинг на таа позиција. Во неговата предизборна кампања, тој се залагаше за нови даночни правила за да се одвратат високите плати и бонуси на извршните директори, како и за минималните плати за да се забави растечкиот јаз меѓу највисоките и најниските заработувачки во Германија. Тој, исто така, се фокусираше на подобрување на јавното здравство.

За време на неговото време како лидер на парламентарната опозиција, Штајнмаер редовно ја обвинуваше владата на Ангела Меркел дека го зголемува националниот долг и ги помилува богатите. Во 2011 година, Штајнмаер тврдеше дека одлуката на Меркел да го назначи нејзиниот советник за економија, Јенс Вајдман, да биде следниот шеф на Бундесбанк, ја поткопа политичката независност и довербата на јавноста во германската централна банка.

Кон крајот на 2012 година, Штајнмаер повторно се сметаше за можен кандидат да ја предизвика канцеларката Ангела Меркел на општите избори во 2013 година, но набрзо се повлече од натпреварот. Како последица на тоа, претседателот на СПД Зигмар Габриел подоцна објави дека раководството се согласило да го номинира Пер Штајнбрик.

### Политички позиции

**Човечки права**

Во минатото, Хјуман рајтс воч го означуваше Штајнмаер како „застапник на Реалполитика", за кого „кога станува збор за дефинирање на неговите односи со земји" како Русија, Кина, Иран и Саудиска Арабија, „човековите права играат само подредена улога". .

Според мислењето на Штајнмаер, „отфрлањето на смртната казна е еден од клучните камења на германската политика за човекови права. Смртната казна е спротивно на нашите основни етички и морални принципи". Тој лично повика на укинување на смртната казна во Узбекистан; смртната казна во Узбекистан е укината од 2008 година. Во април 2014 година, тој го повика египетскиот амбасадор Мохамед Хигази, откако судот во Каиро осуди 683 лица на смрт за поттикнување насилство за време на протестите во летото 2013 година, по военото соборување на избраниот претседател Мохамед Морси. обидот за државен удар во Турција во 2016 година, тој предупреди дека секој потег на Турција да ја врати смртната казна ќе ги попречи нејзините напори за пристапување во Европската унија. Тој ги критикуваше чистките од 2016 до сега во Турција. Како одговор на протестите по иранските претседателски избори во 2009 година против спорната победа на иранскиот претседател Махмуд Ахмадинеџад, Штајнмаер ги осуди, како што рече, „бруталните дејствија" против демонстрантите во Техеран и го повика иранскиот амбасадор Алиреза Шејхатар да објасни.

### Eвропска интеграција

Откако Германија само тесно успеа да избегне предупредување за дефицит од Европската комисија во 2002 година, Шредер и Штајнмаер станаа движечките сили зад слабеењето на Пактот за стабилност и раст, рамка заснована на правила за координација на националните фискални политики првично наменета како гарант. на стабилно евро.

Во заедничка статија во Фајненшл тајмс на 14 декември 2010 година, Штајнмаер и Пеер Штајнбрик предложија да се реши европската должничка криза со „комбинација на потстрижување за имателите на долгови, гаранции за долгот за стабилните земји и ограничено воведување обврзници ширум Европа во на среден рок, придружени со поусогласени фискални политики". Во февруари 2011 година, Штајнмаер го предложи Штајнбрик како кандидат да ја води Европската централна банка.

Под парламентарното раководство на Штајнмаер, социјалдемократите го подигнаа притисокот врз канцеларката Ангела Меркел да се согласи на поголема поделба на товарот за да се запре кризата во еврозоната, постојано повикувајќи ја да преземе поголеми ризици за да спречи распад на единствената валута. И во февруари и во ноември 2012 година, неговата парламентарна група во голема мера гласаше за предлогот на владата на Меркел за пакети за спас од еврозоната за Грција, истовремено критикувајќи ги мерките како „не трајно решение за Грците". Во јули 2014 година, тој помогна да се изгради поддршката на опозицијата за пакетот за спас на еврозоната за шпанските банки. Подоцна, како министер за надворешни работи, тој јавно советуваше да не се „несериозни" разговори за грчко повлекување од еврозоната, повикувајќи на сериозна потрага по решение.

Реагирајќи на растот на евро-скептичните политички партии низ Европа до почетокот на 2014 година, Штајнмаер и понуди на Обединетото Кралство ограничена поддршка за повторно преговарање за договорите на Европската унија, велејќи дека Германија сака да го види влијанието на Британија во „средината" на ЕУ, а не на „странините".По гласањето на Велика Британија за напуштање на ЕУ во 2016 година, тој тврдеше дека унијата нема кохезија за преземање нови големи чекори за интеграција и наместо тоа треба да се фокусира на миграцијата, високата невработеност кај младите и безбедноста.

Во исто време, Штајнмаер работеше на развој на нови формати и заживување на нови. Во декември 2014 година, тој се сретна со министрите за надворешни работи од трите нордиски земји Данска, Финска и Шведска – Маргот Валстром, Ерки Туомиоја и Мартин Лидегард – за таканаречениот формат „N3 + 1" за да разговараат за прашања од заеднички интерес за првиот време.

Во август 2016 година, тој му се придружи на францускиот министер за надворешни работи Жан-Марк Ејро во ветувањето дека ќе го „оживее" Вајмарскиот триаголник и објави документ „Силна Европа во свет на несигурности".

Помеѓу 2014 и 2016 година, тој ги посети трите балтички држави – Естонија, Летонија и Литванија – шест пати, што е најголем број посети од кој било германски министер за надворешни работи.

Исто така, кон крајот на 2014 година, Штајнмаер и неговиот британски колега Филип Хамонд се обединија во обид да стават крај на ќор-сокакот во односите меѓу Босна и Европската унија, тврдејќи дека ЕУ треба да се откаже од инсистирањето на промени во изборниот законик на Босна како предуслов за стабилизација и Договор за асоцијација на патот кон членство во ЕУ.

Претседателство (2017–сега)
===========================

### Прв претседателски мандат

**Кандидатура за претседател**

Претседателот Јоаким Гаук објави во јуни 2016 година дека нема да се кандидира за реизбор, што резултираше со потрага по кандидат кој ќе го наследи.Во ноември 2016 година, конзервативците на канцеларката Ангела Меркел се договорија со социјалдемократите да ја поддржат кандидатурата на Штајнмаер за претседател на претседателските избори, закажани за 12 февруари 2017 година. Меркел првично сакаше да ја номинира политичарката на Зелените Маријана Биртлер, и бидејќи ЦДУ/ЦСУ и Зелените го контролираат мнозинството во Федералната конвенција, изборот на Биртлер ќе беше обезбеден. Сепак, Биртлер по извесно време одлучи да не се кандидира.На 12 февруари 2017 година, 16-тата Федерална конвенција на Германија го избра Штајнмаер за претседател на првото гласање, со 931 глас од вкупно 1.260. Штајнмаер ја презеде функцијата претседател на Германија на 19 март 2017 година, по истекот на мандатот на неговиот претходник, а на 22 март 2017 година положи заклетва дека новоинвестираните претседатели мора да дадат пред заедничка седница на Бундестагот и Бундесратот, согласно Основниот закон.

### Избори за Бундестагот во 2017 година

По федералните избори во септември 2017 година, започнаа коалициските разговори меѓу Христијанско-демократската унија, Христијанско-социјалната унија, Слободната демократска партија и Партијата на зелените. Разговорите продолжија 4 недели до само по полноќ на 20 ноември, кога Слободните демократи и нивниот лидер Кристијан Линднер ги напуштија разговорите и тие последователно пропаднаа. Колапсот на разговорите остави друга Голема коалиција како единствена коалиција со мнозинство во Бундестагот; ова сепак се чинеше тешко, бидејќи лидерот на Социјалдемократската партија Мартин Шулц во повеќе наврати отфрли можност за друга Голема коалиција.

Во следните недели, Штајнмаер одигра важна улога во формирањето на следната влада. Тоа е затоа што ако Бундестагот не успее да избере канцелар за 14 дена од гласањето, претседателот може или да го назначи поединецот со најмногу гласови да води малцинска влада или да го распушти Бундестагот и да распише нови избори. Овој тип на политичка криза никогаш порано не бил виден во Германија и го турна претседателот на прилично моќна позиција што е реткост за Германија. Штајнмаер изјави дека нема да го разгледа распуштањето на Бундестагот како пожелно решение и успеа да го убеди Шулц да се сретне со Ангела Меркел и да започне прелиминарни разговори. По долги коалициски разговори, ЦДУ, ЦСУ и СПД формираа нова голема коалиција. Меркел беше реизбрана во Бундестагот на 14 март 2018 година.

### Политички позиции како претседател

Во октомври 2017 година, Штајнмаер ги посети Путин и Горбачов во Москва. Неговата посета беше прва од неговиот ранг од 2010 година.Уште во јуни 2021 година, еден естонски академик ја окарактеризираше политиката на Штајнмаер за руско зближување како „опасен идеализам".

### Втор претседателски мандат

На 13 февруари 2022 година тој беше реизбран за претседател.

### Ситуацијата во Украина

Набргу по руската инвазија на Украина во 2022 година, Штајнмаер изрази жалење за неговиот претходен став кон Русија, велејќи дека неговата долгогодишна поддршка за гасоводот „Северен тек 2" била јасна грешка. Во април 2022 година тој повика на трибунал за воени злосторства против рускиот претседател Владимир Путин и рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров. Штајнмаер рече дека „погрешно верувал дека Владимир Путин нема да предизвика целосно економско, политичко и морално уништување на неговата земја поради неговата империјална манија".

Во април 2022 година, Штајнмаер се откажа од плановите да го посети Киев, откако призна дека нема да биде добредојден во Украина, што се сметаше за сериозен презир за еден од највисоките германски политичари. Во тоа време, германските медиуми ги цитираа украинските официјални претставници дека украинскиот претседател Володимир Зеленски ќе одбие да се сретне со Штајнмаер доколку дојде во Киев. Украина претходно го критикуваше Штајнмаер за неговите врски со Русија и неговата улога во зајакнувањето на германско-руските односи во рамките на политиката Промена преку трговија (Wandel durch Handel).

На 25 октомври 2022 година, Штајнмаер беше во официјална посета на Украина, откако планираната посета на 20 октомври беше откажана од безбедносни причини поради бранот напади со крстосувачки ракети и беспилотни летала низ Украина. Во тоа време, вестите на ДВ зборуваа за нов Маршалов план од 350 милијарди евра за помош на Украина, дури и додека руските бомби сè уште паѓаа од небото на Киев. По враќањето во Берлин, тој опширно зборуваше за неговите украински искуства на 28 октомври и отвори со живописни описи на ужасите на војната, истакнувајќи дека таа ја предизвикала „најдлабоката криза" што ја видела обединета Германија. Тој предупреди дека „ни претстојат потешки, тешки години".

На 29 ноември 2022 година, Штајнмаер беше повторно интервјуиран на оваа тема од новинар од Дојче веле во неговата официјална резиденција.[163] Мислејќи дека е премногу рано да се зборува за безбедносни гаранции за Украина, тој ги осуди неодамнешните напади на Русија врз цивилите и врз снабдувањето со гас и електрична енергија во Украина, велејќи:

Сегашниот прекин на огнот би значел дека Русија ќе ги задржи териториите што ги окупирала. Исто така, непромислено е да се предложи прекин на огнот сега, бидејќи да се воспостави прекин на огнот во овој момент на време, суштински ќе ја отфрли сета неправда што веќе се случи.

Други активности
================

* + German Coordinating-Council for Christian-Jewish Cooperation Organizations, member of the board (2009–2013)
	+ Friedrich Ebert Foundation (FES), member
	+ German Protestant Church Assembly, member of the board
	+ German Protestant Institute of Archaeology, member of the board
	+ International Journalists' Programmes, member of the board of trustees
	+ Peace of Westphalia Prize, member of the jury
	+ Rudolf Pichlmayr Foundation for Organ Transplantation, member of the board
	+ Aktion Deutschland Hilft (Germany's Relief Coalition), member of the board of trustees (−2017)
	+ Alexander von Humboldt Foundation, ex-officio member of the board of trustees (−2017)
	+ KfW, ex-officio member of the supervisory board (−2017)