***„Крадци на велосипеди"*** е филм од 1948 година во режија, продукција и делумно сценарио на Виторио Де Сика. Снимен со голем број непрофесионални актери, го земале насловот на истоимениот роман *„Крадци на велосипеди"* (1946) од Лујџи Бартолини, иако е оригинална приказна на Чезаре Sаватини. Се смета за класика во историјата на кинематографијата и се смета за едно од најголемите ремек-дела на италијанскиот филмски неореализам.

Четири години по објавувањето, британскиот филмски магазин *Sight &amp; Sound* го прогласи за најдобриот филм на сите времиња. Во 1958 година бил прогласен за втор најдобар филм досега на Конфронтација во Брисел, од страна на меѓународното жири на критичарите.

*„Крадците на велосипеди"* подоцна бил вклучен, како репрезентативно дело, на списокот од *100 италијански филмови што треба да се спасат*, и дополнително бил рангиран на четвртото место во „100-те најдобри филмови на светската кинематографија - Најдобрите филмови на различен јазик од англискиот" од *Empire* Magazine. Понатаму, американското списание Ролинг Стоун го смести на 55-то место во своето специјално рангирање на најдобрите сто филмови на дваесеттиот век.

Заплет
------

 Сцена од филмот
Рим, по Втората светска војна. Антонио Ричи, невработен човек, наоѓа работа да лепи плакати. За да работи, сепак, тој мора да поседува велосипед, а неговиот е заложен во заложницата, па неговата сопруга Марија е принудена да ги заложи чаршафите за да го откупи. На првиот работен ден, пак, додека се обидува да залепи филмски плакат, му го крадат велосипедот. Антонио трча по крадецот, но безуспешно. Одејќи да ја пријави кражбата во полиција, сфаќа дека полицијата нема да може да му помогне за таа мала и вообичаена кражба.

Враќајќи се дома огорчен, тој разбира дека единствената опција е самиот да оди да го бара велосипедот. Потоа бара помош од сопартиецот кој ги мобилизира своите колеги ѓубреџии со кои во раните утрински часови заедно со синот Бруно, кој работи на бензинска пумпа, оди да го бара велосипедот: прво на Пјаца Виторио, а потоа на Порта Портезе, каде што обично се продаваат украдените предмети. Сепак, нема што да се направи: велосипедот, веројатно веќе распарчен на делови, не може да се најде.

 Бескорисната потрага на Пјаца Виторио
Токму на Порта Портезе, Антонио го препознава крадецот во друштво на стар скитник, веднаш губејќи го од вид. Старецот сака да побегне и од Ричи, кој го следи сѐ до мензата за сиромашни, каде што добротворните дами на побожната римска буржоазија нудат супа на гладните кои учествуваат во религиозната функција. Човекот бара да биде придружуван од бездомникот до куќата на крадецот, но, искористувајќи ја неговата расеаност, старецот бега. Безнадежен, Антонио оди дотаму што се обраќа на „света жена", вид јасновидец која го отвора својот дом на разновидни, измачени и несреќни луѓе; но сибилинскиот одговор на жената е речиси потсмев.

Веднаш потоа, сосема случајно, Антонио повторно налетува на виновникот во неугледниот кварт, каде што, сепак, сите жители цврсто го бранат крадецот, заканувајќи му се на ограбениот. Ниту карабиниер, без конкретни докази, не може да стори ништо за да го уапси виновникот. Обземени од замор, Антонио и Бруно го чекаат трамвајот за да си одат дома, кога Антонио забележува велосипед без надзор и во очај, несмасно се обидува да го украде, но веднаш е запрен и нападнат од минувачите. Само очајните солзи на неговиот син, кои ги сожали присутните, го спречија од затвор. Бруно се ракува со татко му и двајцата си заминуваат, додека се спушта вечерта во Рим.

Продукција
----------

 Сцена од филмот
По комерцијалниот неуспех на *Sciuscià*, со публика навикната на филмовите на „белите телефони" на фашизмот дваесет години или на големите холивудски филмови, Де Сика сакал по секоја цена да го направи овој втор филм, до степен да ги вложи своите сопствени пари во неговота продукција.

Од оригиналниот роман, како и од сценаријата (над шест, плус тоа на самиот Де Сика), ништо не останало во филмот. Сепак, во приказната, адаптирана од Чезаре Sаватини, има траги од овие сценарија претставени во низа слики што ја придружуваат приказната на главниот лик. Тие се скици кои „реално" сакаат на јавноста да ѝ го прикажат италијанскиот живот во непосредниот поствоен период .

„Враќање во реалноста", како што изјавиле критичарите по повод прикажувањето на *Sciuscià* ; реалност на која самиот Де Сика сакал да ѝ се врати по неговите искуства како млад пејач во филмовите на Марио Матоли и Марио Камерини од 1930-тите. Де Сика рече: „ *La letteratura ha scoperto da tempo questa dimensione moderna che puntualizza le minime cose, gli stati d'animo considerati troppo comuni. Il cinema ha nella macchina da presa il mezzo più adatto per captarla. La sua sensibilità è di questa natura, e io stesso intendo così il tanto dibattuto realismo*» .

 Сцена од филмот
### Улоги

Токму поради оваа причина режисерот, и покрај големите тешкотии да најде средства за снимањето на филмот, ја одбил значителната помош од американските продуценти, кои, сепак, наместо Маџорани би го одбрале дури и Кери Грант. Маџорани бил избран, во улога на Енцо Стајола, поради неговиот начин на одење.

Актерката која го играла ликот на Марија, сопругата на главниот лик, е Лианела Карел, млада римска новинарка и писателка, која по средбата со Де Сика за интервју, била подложена на аудиција и вклучена во актерската екипа. Карел подоцна снима и други филмови, но без професионалното богатство на тој прв филм.

Бруно го играл Енцо Стајола, кого Де Сика го пронашол во популарната римска област Гарбатела. Бруно е сенка која, секогаш во избезумената потрага по својот татко, речиси заборавајќи го во очајот, го придружува во текот на наративот на филмот. Тој според одликите и движењата е сѐ уште дете, но во исто време не е затоа што веќе ги дели проблемите на возрасните.

Антонио и Бруно во Порта Портезе се изненаденил од бура од која се засолнуваат под корниз каде што пристигнува група странски семинаристи, жива вода како нив, кои зборуваат гласно на нивниот јазик пред очите на двајцата протагонисти, кои остануваат воодушевени од тој неразбирлив јазик. Меѓу нив е и малиот свештеник кој го игра Серџо Леоне.

Промоција
---------

За Италија, за создавањето на плакатите и написите за репродукција бил задолжен сликарот на плакати Ерколе Брини, кој ги насликал скиците во акварел и темпера, во стил што можеме да го дефинираме како „нео-реалистичен" многу прилагоден на духот на филмот.

Емитување
---------

Филмот, снимен помеѓу јуни и август 1948 година, бил емитуван во италијанските кина на 24 ноември истата година, а емитувањата во различните земји се наведени подолу:

* Франција: 26 август 1949 година
* САД: 12 декември 1949 година
* Шведска: 27 февруари 1950 година - 15 март 2002 година (повторно емитување)
* Шпанија: 5 јуни 1950 година
* Јапонија: 26 септември 1950 година - 27 октомври 1979 година (повторно емитување)
* Австралија: 3 ноември 1950 година
* Португалија: 20 ноември 1950 година - 22 јули 1983 година (повторно емитување)
* Данска: 15 декември 1950 година - 15 август 1960 година (повторно емитување)
* Западна Германија: 24 август 1951 година
* Финска: 1 февруари 1952 година
* Источна Германија: 17 април 1953 година
* Австрија: 10 јули 1953 година
* Аргентина: 29 октомври 1953 година
* Кина: 7 јануари 1954 година
* Турција: 1958 година

Реакции на филм
---------------

Публиката на киното Метрополитан во Рим не го прифатила добро филмот, напротив барала да ѝ се вратат парите од билетот. Реакциите во Париз биле сосема поинакви. На емитувањето присуствале три илјади личности од меѓународната култура. Воодушевен и трогнат, Рене Клер го прегрнал Де Сика на крајот од проекцијата, започнувајќи го светскиот успех што филмот потоа го имал, со чии што приходи режисерот конечно можел да ги плати долговите од продукцијата на *Sciuscià.*

*Крадци на велосипеди* заработил 252 000 000 еур.

### Критика

Филмот може да се земе како историска референтна точка за споредба на општествената реалност на Рим во непосредниот поствоен период. Покрај одличната глума на двајцата протагонисти (за што секако решително придонесе режисерот Де Сика) „земени од улица", како што тогаш се велеше, има и трет протагонист во филмот кој е градот Рим со неговите жители. Тоа е Рим кој, претставен во црно-белото на филмот, се појавува во сета своја величественост.

Нејзините улици изгледаат полупразни, широки, карактеризирани со монументалност оддалечена од подоцнежната урбанизација: нејзините улици и плоштади во центарот се речиси ослободени од автомобили и модерни возила. Дури и областите на центарот, тогашните пролетерски, се појавуваат во нивната првобитна структура; исто како што екстремната периферија на популарните станбени згради, дури и повеќе село отколку град, задржува селска архитектонска форма која се рефлектира во одликите и манирите на нејзините жители. Екстремната повоена сиромаштија е речиси откупена со оваа оригинална автентичност на „чист" град во неговата архитектура и во спонтаниот морал на неговите граѓани.

Римското човештво претставено во филмот го сочинуваат луѓе кои, во нејзините различни популарни слоеви, од сопартијците на Ричи, до собирачите на ѓубре, до самите маалски гангстери, до барателите на светите, до дамите на добротворни цели, до „добриот карабиниер" се одликува со дух на солидарност со другите, не е затворено во својата рамнодушност, отворено и искрено е како улиците и зградите на Рим на *Крадците на велосипеди*. Сè уште е човештво кое, како што се појавува во хорските сцени на филмот, ги претставува своите потреби и мизерии.

Друг протагонист на филмот е велосипедот, кој од популарно превозно средство стана витален елемент за преживување на главниот лик на филмот. Велосипедите ги има во целата приказна на филмот, се појавуваат и исчезнуваат (единечни или на купчиња, цели или на делови) како кошмар во очите на малиот Бруно и неговиот татко. Велосипедот го претставува искушението што го тера Антонио да краде, мамката со која педофилот од Пјаца Виторио го привлекува малиот Бруно, губењето на работата и конечниот очај на сиромашното семејство кое ја положило целата своја надеж во тој скромен предмет на преживување.

Критичарот Андре Базин, нагласувајќи ја иновативната експлоатација на ремек-делото на Де Сика, се изразил вака:

>  La riuscita suprema di De Sica, a cui altri non hanno fatto sinora che avvicinarsi più o meno, è di aver saputo trovare la dialettica cinematografica capace di superare la contraddizione dell'azione spettacolare e dell'avvenimento. In ciò, *Ladri di biciclette* è uno dei primi esempi di cinema puro. Niente più attori, niente più storia, niente più messa in scena, cioè finalmente nell'illusione estetica perfetta della realtà: niente più cinema.
> 
> 
> —André Bazin, *Che cos'è il cinema?*, Garzanti, 2000, pp. 317-318.
> 
> 
>

Награди
-------

* 1950 година - **Оскар**
	+ *Најдобар странски филм*
	+ Номинација *за најдобро адаптирано сценарио за* Чезаре Sаватини
* 1950 година - **Златни глобуси**
	+ *Најдобар странски филм* ( *Италија* )
* 1949 - **Национален одбор за рецензија на филмови**
	+ *Најдобар филм* ( *Италија* )
	+ *Најдобра режија* за Виторио Де Сика
* 1950 - **награда БАФТА**
	+ *Најдобар филм* ( *Италија* )
* 1949 година - **Сребрена лента**
	+ *Најдобар филм*
	+ *Најдобра режија* до Виторио Де Сика
	+ *Најдобар субјект* на Чезаре Sаватини
	+ *Најдобро сценарио* за Чезаре Заватини, Виторио Де Сика, Сусо Чеки Д'Амико, Оресте Бјанколи, Адолфо Франци и Херардо Гериери
	+ *Најдобра кинематографија* за Карло Монтуори
	+ Номинација *за најдобра филмска музика* на Алесандро Чикоњини
* 1949 - **Филмска критика на Њујорк**
	+ *Најдобар странски филм* ( *Италија* )

Цитати и наводи
---------------

Мурали на тема
* Во филмот на Вуди Ален, Stardust Memories (1980), два лика, вклучувајќи го и главниот лик, одат да ја видат проекцијата на „Крадци на велосипеди" со последователни дијалози за филмо
* *Ladri di saponette*(1989), од Маурицио Ничети, е јасна референца за филмот на Де Сика и може да се смета за еден вид пародија.
* Во сцената од филмот *„Играчот* *"* од 1992 година во режија на Роберт Алтман, главниот лик, Грифин Мил, го среќава во кино, каде што се емитува *Крадците на велосипеди*, она што тој верува дека е личноста која му испраќа смртни закани преку анонимни писма: сценаристот Дејвид Кахане.
* Кинескиот филм *Beijing Bicycles* (2001) црпи силна инспирација од филмот.
* Во иранскиот филм *Piccoli\_ladri*( *Sag-haye Velgrad* ) од 2004 година во режија на Марзие Мешкини, двете мали протагонистки, пред да украдат велосипед за да можат да одат во затвор да живеат со својата мајка, го гледаат филмот на Де Сика во кино и тие инспирира.
* Дури и во *„Потрага по среќа"* (2006), од Габриеле Мучино, може да се препознаат многу иконографски цитати во незапирливото талкање на таткото и синот во потрага по пристојно место во светот: истото што велосипедот би им го овозможил на протагонистите на Де Сика.
* Римската музичка група составена од лица со посебни потреби е именувана во знак на почит на филмот *Ladri di carrozzelle.*
* Името на италијанската музичка група Ladri di biciclette е преземено од насловот на овој филм.

Забелешки
---------

1. ↑  Habekovic-Palaich, 2008 & p. 187 harv error: no target: CITEREFHabekovic-Palaich,\_2008p.\_187 (help).
2. ↑  Maltin, 2008 & p. 1135 harv error: no target: CITEREFMaltin,\_2008p.\_1135 (help).
3. 1 2  „Ladri di biciclette". MYmovies.
4. ↑  „The Bicycle Thief / Bicycle Thieves (1949) review" (англиски). Архивирано од изворникот на 2019-12-07. Посетено на 2023-04-05.
5. 1 2  Chiti-Poppi-Lancia, 1991 & p. 202 harv error: no target: CITEREFChiti-Poppi-Lancia,\_1991p.\_202 (help).
6. 1 2 3  Bertarelli, 2004 & p. 225 harv error: no target: CITEREFBertarelli,\_2004p.\_225 (help).
7. ↑  „Ladri di biciclette / i cento film". Rete degli Spettatori.
8. ↑  „Cento film e un'Italia da non dimenticare". Movieplayer.it. 4 marzo 2008. Проверете ги датумските вредности во: `|date=` (help)
9. ↑  „The 100 Best Films Of World Cinema" (англиски). Empire.
10. ↑   [() ()] Проверете ја вредноста `|url=` (help). Отсутно или празно `|title=` (help)
11. ↑  *La Fiera letteraria*, 6 febbraio 1948
12. ↑  „Ladri di biciclette (1948) - Curiosità". Movieplayer.
13. ↑  „Box office/incassi per Ladri di biciclette (1948)". IMDb.
14. ↑  „Date di uscita per Ladri di biciclette (1948)". IMDb.
15. ↑  Associazione Amici di Vittorio De Sica, *Ladri di biciclette di Vittorio De Sica: testimonianze, interventi, sopralluoghi*, Pantheon, 1997 p.16
16. ↑  Franco Pecori, *Vittorio De Sica*, ed. La nuova Italia, 1980, p.60
17. ↑  «*Tutta la vita di Roma passa in questo film chiuso nel rigido giro d'un sabato e d'una domenica; tutta la vita della Roma periferica, dai quartieri più miseri a quelli borghesi di Piazza Vittorio: i mercatini di Porta Portese, la Messa del Povero, il Banco dei Pegni, i commissariati, le rive del Tevere, lo Stadio, persino le case più equivoche...*(Da Il Tempo, 22 novembre 1948)
18. ↑  "Il Cinema, Grande storia Illustrata" op.cit.
19. ↑  «*È questo mondo De Sica ha voluto offrire di nuovo alla nostra meditazione e alla nostra emozione; un mondo che non è più quello sconvolto e tragico di Sciuscià, ma che, come quello, è altrettanto disperato e autentico, altrettanto perentorio nell'esortarci a una solidarietà cui solo l'anima italiana di De Sica poteva dare intenzioni così profondamente italiane.*» (Da Il Tempo, 22 novembre 1948)
20. ↑  «*La bicicletta di Antonio è rubata insieme con i suoi sogni di una vita migliore... La perdita della bicicletta era una tragedia enorme per Antonio e la sua famiglia, come era analogo per la perdita o la mancanza di qualsiasi elemento essenziale di vita che previene la povertà e la sofferenza.*» Dickson college Архивирано на {{{2}}}.
21. ↑  *Corriere della Sera*, 8 settembre 1999
22. ↑  „Ladri di saponette (1989)". IMDb.
23. ↑  „Le biciclette di Pechino". MYmovies.
24. ↑  „film in bibliografia: PICCOLI LADRI". 4 dicembre 2004. Проверете ги датумските вредности во: `|date=` (help)
25. ↑  «*E poi citare Ladri di biciclette e Umberto D, come è successo alla recente presentazione del film a Roma, fa parte della (incomprensibile) mania della critica italiana, incapace di trovare una chiave di lettura autonoma della cronaca cinematografica da proporre ai suoi lettori, e predisposta a pensare che tutto ciò che luccica sia oro.*» (Nikola Roumeliotis, *La ricerca della felicità. Un film di Gabriele Muccino*)
26. ↑  „«*Nei suoi film è sempre nascosto un modello classico del cinema italiano. "I Vitelloni" dietro "L'Ultimo Bacio", "Bellissima" per "Ricordati di me", il rapporto fra padre e figlio di "Ladri di biciclette" per "La ricerca della felicità" e anche "Quello che so sull'amore".*» (Curzio Maltese - lunedì 10 dicembre 2012, *Gabriele Muccino: "Così Hollywood ha distrutto il mio talento"*)". Архивирано од изворникот на 2018-01-01. Посетено на 2023-04-05.
27. ↑  *I Ladri di carrozzelle compiono 25 anni* - InVisibili - *Corriere della Sera*, 2 febbraio 2015.

Библиографија
-------------

* *Dizionario del cinema italiano, vol. 2*. Gremese Editore. стр. 430. ISBN 978-88-7605-548-5.
* *Il cinema italiano in 100 film: i 100 film da salvare*. Gremese Editore. стр. 251. ISBN 88-8440-340-5.
* *Parola a te!*. Cengage Learning. стр. 383.
* *Guida ai film 2009*. Dalai editore. стр. 2423. ISBN 978-88-6018-163-3.
* Il Cinema, Grande storia Illustrata, Volume terzo di De Agostini Novara, 1981
* Franco Pecori, "Vittorio De Sica", ed. La Nuova Italia, 1980

Поврзани ставки
---------------

* Виктор Де Сика