**Супермен** (англиски: *Superman*) — фиктивен лик, стрип-јунак и суперхерој, светски признаен како културна икона. Создаден од американскиот писател Џери Сигел и артистот Џо Шустер во 1932, ликот во 1938 е продаден на Detective Comics, Inc. (подоцна DC Comics). За првпат се појавува во *Action Comics* #1 (Јуни, 1938), а веднаш потоа се појавува и во различни радио и телевизиски серии, филмови, стрипови во весници и видео игри. Поради огромниот постигнат успех, Супермен отвора пат да се создаде посебен жанр за суперхерои и да се воспостави примат во американските стрипови. Неговиот изглед, има иконски и широко препознатлив статус: костум во сина, црвена и жолта боја, надополнет со наметка, со стилизиран „S" симбол на градите. Симбол кој, до денес, важи за заштитен знак на овој стрип-јунак.

Оригиналната приказна за Супермен почнува со неговото раѓање на фиктивната планета Криптон, каде е именуван **Кал-Ел**. Кратко пред нејзиното уништување, во моментот на неговото раѓање, неговиот татко Џор-Ел го испраќа на земјата, како единствен начин за спас. Пронајден е од еден фармер и неговата жена. Одгледан и израснат како **Кларк Кент**, од рана возраст почнува да ги покажува своите натприродни способности, кои поради своите високи морални вредности, решава да ги користи за доброто на човештвото. Помалку е познат како „големиот син извидник", Супермен е познат и како „**Челичниот човек**", „**Човекот на утрешнината**" и „**Последниот син од Криптон**". Како Кларк Кент, меѓу обичните луѓе Супермен живее како новинар во фиктивниот град Метрополис, работејќи за дневниот весник *Дејли планет* (англиски: *Daily Planet*) (*Daily Star* во пораните приказни). Во редакцијата работи со Лоис Лејн, убава репотерка која е главен љубовен интерес на Кент.

DC Comics постепено ги развива и дополнува споредните ликови, моќите и замките. Минатото на Супермен е променето за да се создадат авантурите на Супербој, но и други преживеаници од Криптон се приклучени, вклучувајќи ги Супергрл и Крипто. Поради тоа, Супермен е лиценциран и досега адаптиран во неколку различни медиуми, од радио до телевизија и филм, веројатно најзабележително е толкувањето на Кристофер Рив во двата филма на Ричард Донер *Супермен* од 1978, и продолжението *Супермен II* од 1981, кои се имаат здобиено со критичко одобрување и важат за најуспешни долгометражно филмови на Warner Bros. за тоа време. Како и да е, другите две продолженија, *Супермен III* и *Супермен IV: Потрага по мир*, не го доживуваат истиот успех на кино благајните. Филмот *Супермен се враќа* беше објавен во 2006, кој иако релативно неуспешен во САД, во меѓународните кино благајни поминува подобро од очекуваното. Потврдено е дека нов филм за Супермен е во подготовка, со Хенри Кавил како Супермен. Седум децении по појавувањето на Супермен, ликот неколкупати е преобработен и променет.

Значајна промена се случува во 1986, кога Џон Берн го темелно го преобработува ликот, намалувајќи ги моќите на Супермен и отстранувајќи неколку ликови, потег кој го привлече вниманието на медиумите. DC Comics повторно привлекува внимание за време на деведесеттите со *Смртта на Супермен*, каде ликот е убиен (но подоцна вратен во живот).

Отсекогаш Супермен ги фасцинира школарците. Културни теоричари и критичари имаат спроведено истражувања околу влијанието кое ликот го има извршена врз САД и воопшто целиот свет. Умберто Еко ги има истакнато митските квалитети на ликот во раните шеесетти, а Лери Нивен внимателно има проучувано како би влијаела една сексуална врска помеѓу Супермен и Лоис Лејн на самиот лик. Сопствеништвото на ликот отсекогаш било предмет на расправа, како што Сигел и Шустер двапати имаат поднесено тужби за правно сопствеништво. Авторските права сè уште се спорно прашање, така што мали промени во истите им овозможува на сопругата на Сигел и неговата ќерка да поседуваат дел од авторските права, потег кој компанијата Warner Bros. сè уште го расправа.

Супермен како тема во уметноста и во популарната култура
--------------------------------------------------------

* „Наочарите на Кларк Кент" — краток расказ на македонската писателка Сања Михајловиќ-Костадиновска.
* „О Супермен" (англиски: *O Superman*) — песна на американската музичарка Лори Андерсон од 1982 година.
* „Беспомошен Ко Супермен" — песна на македонската група „ПМГ Колектив" од 2008 година.

Наводи
------

1. 1 2  Daniels (1998), p. 11.
2. ↑  Holt, Douglas B. (2004). *How Brands Become Icons: The Principles of Cultural Branding*. Boston: Harvard Business School Press. стр. 1. ISBN 1578517745.
3. ↑  Koehler, Derek J. Harvey, Nigel. (eds.), уред. (2004). *Blackwell Handbook of Judgment and Decision Making*. Blackwell. стр. 519. ISBN 1405107464.CS1-одржување: повеќе имиња: список на уредници (link) CS1-одржување: излишен текст: список на уредници (link)
4. ↑  Dinerstein, Joel (2003). *Swinging the machine: Modernity, technology, and African American culture between the wars*. University of Massachusetts Press. стр. 81. ISBN 1558493832.
5. ↑
6. ↑  Wallace, Daniel; Bryan Singer (2006). *The Art of Superman Returns*. Chronicle Books. стр. 22. ISBN 0811853446.
7. ↑  „Designing Man of Steel's costume". *Manila Standard*. Philippines News. July 21, 2006. Архивирано од изворникот на 2011-06-06. Посетено на September 3, 2008.CS1-одржување: бот: непознат статус на изворната URL (link) September 3, 2008.
8. ↑  Gormly, Kellie B. (June 28, 2006). „Briefs: Blige concert cancelled". *Pittsburgh Tribune-Review*. Посетено на September 3, 2008. [Archived ] on September 3, 2008.
9. ↑  McCollum, Charlie (June 26, 2006). „Times change, but Superman endures as an American cultural icon". The Mercury News. стр. 4C LifeStyle.
10. ↑  Epstein, Daniel Robert (July 30, 2006). „4:11 with Bryan Singer". Newsarama. Архивирано од изворникот на 2009-09-09. Посетено на January 30, 2007.CS1-одржување: бот: непознат статус на изворната URL (link) September 9, 2009.
11. ↑  Niven, Larry (1971). „Man of Steel, Woman of Kleenex". *All the Myriad Ways*. Larry Niven. Архивирано од изворникот 2010-06-15. Посетено на 14 June 2010.
12. ↑  Сања Михајловиќ-Костадиновска, *Во кратки црти*. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 43-44.
13. ↑  YouTube, Laurie Anderson - O Superman [Official Music Video (пристапено на 4.12.2019)
14. ↑  www.pmgrecordings.com (пристапено на 3.12.2017)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 102144782715225011327
* LCCN: n2015060724
* GND: 129105295
* SELIBR: 381436
* SUDOC: 034383700
* BNF: cb12514461s (податоци)
* NLA: 64359047
* NKC: jo2016908820

 |

 |