Ајтиш натпревар
**Ајтиш**  е името за првенственство на фолк ориентирано на усната традиција на импровизирано пеење и ораторство помеѓу две забави кои на казакстански се нарекуваат аќини, но се среќаваат и низ Централна Азија. Секој аќин, вообичаено седнати еден до друг, свират на народен инструмент ( Ќомуз во киргистанската традиција и домбра во казахстанската традиција) и одговараат еден на друг во римувани импровизаторски стихови.Неколку акини можат да учествуваат во атите, иако перформансите во парови се најчести. Натпреварите помеѓу маж и жена исто така се дозволени.

Терминот е најчесто референци за јавен натпревар за песна помеѓу изведувачи. Практикувањето на ајтиш започнало првенствено како народна традиција пред да биде прифатено од акините кои подоцна ја прошириле формата и темите на жанрот за да вклучат национални епови, херојски приказни за националната историја и патриотски наративи. Ајтис во Казахстан се поделени на неколку видови: ајтис-загатка, ајтис-пофалба, ајтис-басни и други. Според истражувачот, ајтисот е олицетворение на начинот на размислување и светоглед на казахстанските номади. Иако вежбаните делови се дел од натпреварот, оние кои можат да импровизираат и да одговорат на духовит, историски внимателен и инвентивен начин на своите противници, добивале најмногу пофалби од публиката.

Историја
--------

Стилот можеби потекнува од други стилови, како што е домашната форма на казахстанска песна наречена жар-жар [руски] или казахстанскиот народен стил на бадик [ kk ]. Само во 19 век, ајтишот бил формално забележан во етнографски студии и приказни како Биржан и Сари [руски] и Улбик и Кудери се меѓу првите приказни што биле документирани.

Во 2001 година, стилот на Ајтиш добил формална заштита во форма на Јавниот фонд Ајтиш, а во 2015 година стилот бил вклучен во листата на нематеријално светско наследство на УНЕСКО. 

Стилот е ставен на меѓународната сцена од доцните 2000-ти кога почнале да се одржуваат натпревари. Првиот модерен натпревар се одржал во Бишкек во 2008 година, следната година се одржал во Ош.

Теми
----

Темите што се користат во ајтиш се различни, но првенствено се вртат околу социјалните, културните, политичките и личните прашања. Сепак, неколку теми се идентификувани од истражувачите:

1. Бадик - ресторативна народна песна што се користи за лекување на болести
2. Песни посветени на живи и починати поединци
3. Жар-жар - Песни посветени на жените во заминување, првенствено на невестите
4. разговор меѓу момчиња и девојчиња
5. Конфликт и аргументација
6. Семеен бизнис и внатрешна политика
7. Непознати или кодирани пораки
8. Религиозни коментари и теми
9. Текстови од Светото писмо
10. Современи настани

Надворешни врски
----------------

* КТРК 2014 (150 години од Т. Сатилганов

Наводи
------

1. 1 2  „АЙТЫС". *Sozdikqor.kz* (казашки). Посетено на 2023-02-14.
2. ↑  „АЙТЫС. (казах.) (айтыш) ... что такое АЙТЫС. (казах.) (айтыш)". *www.vedu.ru*. Посетено на 2023-02-14.
3. ↑  „Значение слова АЙТЫШ. Что такое АЙТЫШ?". *kartaslov.ru*. Посетено на 2023-02-14.
4. 1 2 3  Kazakh traditional system of ethnographic categories, concepts and names. Encyclopedia. Volume 1. - Almaty: DPS, 2011. - 738 p.
5. ↑  „ҰЛБИКЕ МЕН КҮДЕРІ ҚОЖА - Ұлбике Жанкелдіқызы - Өлеңдер .". *www.zharar.com*. Посетено на 2023-02-14.
6. ↑  „Пятнадцать элементов добавлено в Репрезентативный список нематериального культурного наследия человечества | UNESCO". *www.unesco.org* (руски). Посетено на 2023-02-14.
7. ↑  „Aitysh/Aitys, art of improvisation - intangible heritage - Culture Sector - UNESCO". 2017-01-31. Архивирано од изворникот на 2017-01-31. Посетено на 2023-02-14.
8. ↑  *Кыргыз Казак Айтыш 2014 2 бөлүк Т Сатылгановга 150 жыл КТРК 2014* (англиски), Посетено на 2023-02-14