**Дахалскиот** (numma guhooni) е афроазиски јазик, дел од подгрупата на кушитски јазици. Јазикот денес го зборуваат околу 400 Дахалци, што го прави јазикот загрозен и е под опасност од исчезнување. Јазикот се зборува на брегот на Кенија, во близина на устието на реката Тана. Овој јазик е невообичаен во јазичиот свет поради тоа што ги користи сите четири механизми за проток на воздухот при говорот. Местоположбата на јазикот во рамките на кушитските јазици не е дефинирана со сигурност.

Овој поим „дахало" е егзоним и се користи во научната јавност, поим кој го користеле Аверите и значи „безначаен". Јазикот всушност се нарекува „**нума гухони**" (*numma guhooni*).

Статус
------

Дахалците порано биле ловци на слонови и биле расштркани покрај брегот на Источна Африка и измешани со разните Банту-народи и Свахилите. Немале свои постојани населени места и често се двојазични. Децата денес повеќе не зборуваат на дахалски, туку на дргугите подоминатни јазици, најмногу свахилски. Така, јазикот е под опасност од исчезнување.

Фонологија
----------

### Согласки

Дахалскиот има голем број на согласки. Мадисон (1993) наведува вкупно 62 согласки за јазикот, а Тоско (1991) наведува 50. Во прилог 50-те согласки на дахалскиот:

|  | двоусни | уснено-запчени | венечни | задновенечни | преднонепчени | заднонепчени | голтничка | гласилна |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| рамнојазична | врвнојазична | лабијализирана | рамна | лабијализирана |
| носна | **m** |  | **n** |  |  | ɲ |  |  |  |
| носначкрапава (1) | рамна |  |  |  **Грешка во употребата на {{IPAsym}}: Симболот: „ᵑʇ" го нема на списокот** |  | ᵑʇʷ |  |  |  |  |  |
| гласилизирана |  |  |  Грешка во употребата на {{IPAsym}}: Симболот: „ᵑʇˀ" го нема на списокот |  | ᵑʇˀʷ |  |  |  |  |  |
| експлозивна | рамна | безвучна | **p** |  | **t̪** | t̠ |  |  |  | **k** | **kʷ** | **ʡ** | **ʔ** |
| звучна | **b** |  | **d̪** | d̠ |  |  |  | **ɡ** | ɡʷ |  |  |
| исфрлувачка | **pʼ** |  | **t̪ʼ** | t̠ʼ |  |  |  | **kʼ** | kʷʼ |  |  |
| имплозивна | ɓ |  | **ɗ** |  |  |  |  |  |  |
| пренасализирана | безвучна | ᵐp |  | ⁿt̪ | ⁿt̠ |  |  |  | ᵑk | ᵑkʷ |  |  |
| звучна | ᵐb |  | ⁿd̪ | ⁿd̠ | ⁿd̠ʷ |  |  | ᵑɡ | ᵑɡʷ |  |  |
| струјна | рамна | безвучна |  |  | ts |  | tʃ |  |  |  |  |
| звучна |  |  | dz | dzʷ | **dʒ** |  |  |  |  |
| исфрлувачка |  |  | tsʼ |  | tʃʼ |  |  |  |  |
|  странична | исфрлувачка |  |  | **tɬʼ** |  |  | cʎ̥˔ʼ |  |  |  |
| пренасализирана | безвучна |  |  | ⁿts |  | ᶮtʃ |  |  |  |  |
| звучна |  |  | ⁿdz |  | ᶮdʒ |  |  |  |  |
| шумлива | централна |  | **f** | **s**   z |  | ʃ |  |  | **ʜ** | **h** |
| странична |  |  |  | **ɬ** | ɬʷ |  | ʎ̥˔ |  |  |  |
| приближна |  |  | **l** |  |  | j |  | **w̜** |  |  |
| вевна |  |  | **r** |  |  |  |  |  |  |

1Забните чкрапави согласки најчесто се пишуваат како /ǀ/, но може да се замешаат со /l/. Поради читливост се користи /ʇ/.
### Самогласки

Дахалскиот има пет самогласки кои имаат и кратка и долга форма:

|  | предни | задни |
| --- | --- | --- |
| високи | i / iː | u / uː |
| средни | e / eː | o / oː |
| ниски | a / aː |

### Чкрапави согласки

Дахалскито е еден од неколкуте јазици надвор од Јужна Африка кои имаат чкрапави согласки. Чкрапавите согласки не се по потекло кушитски и може се остаток од поранешни влијанија на други јазици. Тен Ра дава докази дека Дахалците во минатото зборувале и на јазик сличен на сандавејскиот (кој има чкрапави согласки) и можеби денешните се остаток од таа јазична замена. Ова може да ја објасни појавата што чкрапавите согласки се појавуваат само во обични секојдневни предмети.

Наводи
------

1. ↑  STILES, D. (1982). A HISTORY OF THE HUNTING PEOPLES OF THE NORTHERN EAST AFRICA COAST: Ecological and Socio-Economic Considerations. Paideuma, 28, 165-174. Retrieved from www.jstor.org/stable/41409881
2. ↑
3. ↑  Maddieson, Ian; Spajić, Siniša; Sands, Bonny; Ladefoged, Peter (1993), „Phonetic structures of Dahalo", Во Maddieson, Ian (уред.), *UCLA working papers in phonetics: Fieldwork studies of targeted languages*, **84**, Los Angeles: The UCLA Phonetics Laboratory Group, стр. 25–65
4. ↑  Ten Raa, E. (1969). "Sanye and Sandawe: A common substratum?" *African Language Review* **8**, 148–155.
5. ↑  Sands, Bonny & Tom Güldemann (2009). "What click languages can and can't tell us about language origins". In Botha, Rudolf & Chris Knight (Eds.), The Cradle of Language, pp. 213–15. Oxford.

Надворешни врски
----------------

* Свадешов список за дахалскиот