{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/Предлошка:Автотаксономија/Angelica|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} 

Благ боз (латински: Angelica archangelica) попозната како **градинарска ангелика**, **див целер** и **норвешка ангелика**, е двегодишно растение од фамилијата Apiaceae, чиј подвид се одгледува поради слатко мирисните јадливи стебла и корени. Како и неколку други видови во Apiaceae, неговиот изглед е сличен на неколку отровни видови ( *Кониум*, *Хераклеум* и други), и не треба да се консумира освен ако не е идентификуван со апсолутна сигурност. Синонимите вклучуваат *Archangelica officinalis* Hoffm. и *Angelica officinalis* Moench.

Опис и дистрибуција
-------------------

Во текот на својата прва година, расте само лисја, но во текот на втората година, неговото стебло може да достигне висина од 2,5 метри (нешто повеќе од 8 стапки), а коренот се користи за ароматични препарати. Неговите лисја се состојат од бројни мали летоци поделени во три главни групи, од кои секоја е повторно поделена на три помали групи. Рабовите на ливчињата се ситно заби или назабени. Цветовите, кои цветаат во јули, се мали и многубројни, жолтеникави или зеленикави, се групирани во големи топчести чадори кои даваат бледожолти, долгнавести плодови. *Ангелика* расте само во влажна почва, по можност во близина на реки или наслаги на вода.

*Ангелика архангелика* диво расте во Русија, Финска, Шведска, Норвешка, Данска, Гренланд, Фарските Острови и Исланд, најмногу во северните делови на земјите. Се одгледува во Франција, главно во Marais Poitevin, мочурлив регион блиску до Niort во департманот Deux-Sèvres. Комерцијално достапната ангелика често се добива од Унгарија, Романија, Бугарија, Германија и Полска.

Употреба и историја
-------------------

 *Ангелика архангелика*
Етерично масло од Ангелика ( *A. archangelica* ) во проѕирно стаклено вијала
Од 10 век па натаму, ангеликата се одгледувала како растително и лековито растение, и постигнала популарност во Скандинавија во 12 век и особено се користи во културата на Сами. Некогаш бил користен како билка во готвењето на Сами, и познат како *kvanne*.

Се користи за ароматизирање на ликери или аквавити ( *на пр*.Chartreuse, Bénédictine, Vermouth и Dubonnet ), омлети и пастрмка и како џем. Долгите светло-зелени стебла се исто така захаросани и се користат како декорација на храна. Ангелика е единствена меѓу чадорите по својот прониклив ароматичен мирис, пријатен парфем кој е целосно различен од анасон, магдонос, анасон, ким или кервил. Се споредува со мошус и со смрека. Корените на *ангелика архангелика* се меѓу најчестите ботанички состојки што се користат во дестилацијата на џин, често се користат заедно со бобинки од смрека и коријандер како главна ароматична одлика за џин. Тие се користат и во абсинтови, аквавити и горчливи, покрај кулинарската употреба како џемови и омлети. Шупливите стебла на *Ангелика архангелика* може да се јадат. Стеблата се берат чисти од нивните лисја, се кристализираат во шеќерен сируп и се обоени зелено како декорација на колачот или како бонбони.

Хемиски состав
--------------

Содржината на есенцијално масло во коренот на ангелика варира во зависност од возраста на корените. Општо земено, корените имаат високи нивоа на терпени, вклучувајќи ги α-пинен и β-феландрен. Студиите открија повеќе од осумдесет различни ароматични соединенија присутни во примероците. Од особен интерес за парфимерите и хемичарите за арома е циклопентадеканолидот, кој иако е присутен во мали количини (< 1% во корените, <,5% во семките), му дава на коренот на ангелика карактеристична мускусна арома. Корените генерално се претпочитаат за кулинарска употреба и арома.

Семето на ангелика има сличен хемиски состав со корените, вклучувајќи α- пинен, β-пинен, камфен, мирцен, β- феландрен, лимонен, кариофилен, борнеол, карвон и други.

И семките и корените содржат кумарини и фурокумарини. Меѓу нив се 2'-ангелоил-3'-изовалерил вагинат, архангелицин, оксипеукеданин хидрат, бергаптен, бајакангелицин ангелат, императорин, изоимператорин, изопимпинелин, 8-[2-(3-метилбукеданин]-митроксин, остол, острутол, оксипеукеданин, фелоптерин, псорален и ксантотоксин, може да се изолираат од екстракт од хлороформ од корените на *A. archangelica* како и од неколку деривати на херакленол. Екстрактот од воден корен од *A. archangelica subsp. litoralis* содржи аденозин, четинари, двата дихидрофурокумарин гликозиди аптерин и 1'-O-β-d-гликопиранозил-(S)-мармезин ( мармезинин ), 1'-O-β-d-глукопиранозил-(2S, 3R)-3 -хидроксимармезин и 2'-β-d-глукопиранозилокси мармезин.

Етимологија
-----------

*Ангелика* е латинско женско име што имплицира „налик на ангел" од средината на 16 век, веројатно именувано по растението поради неговиот мирис. *Архангелика* потекнува од „ангел од највисок ред", старофранцуски термин кон крајот на ( 12 век ) или од грчкиот збор „архангелос" („главен ангел").

Повврзано
---------

* *Heracleum persicum* (голпар)
* *Ангелицин*

Наводи
------

1. ↑  „*Angelica archangelica*". *Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси*. Служба за земојоделско истражување, Министерство за земјоделство на САД. Посетено на 2008-03-03. (англиски)
2. ↑  "*Angelica archangelica*". *Germplasm Resources Information Network (GRIN)*. Agricultural Research Service (ARS), United States Department of Agriculture (USDA). Retrieved 2008-03-03.
3. ↑  "*Angelica archangelica* L." *Plants of the World Online*.
4. ↑  „Angelica archangelica L. | Plants of the World Online | Kew Science". *Plants of the World Online*. Посетено на 2018-07-30.
5. ↑  Chauhan, Dr Meenakshi (2019-08-06). „What are the Medicinal Properties of Wild Celery ( Angelica Archangelica)?". *Planet Ayurveda* (англиски). Посетено на 2022-04-28.
6. ↑  „Ed Greenwood 1995, Electronic version of A Modern Herbal: The Medicinal, Culinary, Cosmetic and Economic Properties, Cultivation and Folk-Lore of Herbs, Grasses, Fungi, Shrubs & Trees with Their Modern Scientific Uses, by Mrs. M. Grieve, first published 1931".
7. ↑  Nilsson, Lena Maria; Dahlgren, Lars; Johansson, Ingegerd; Brustad, Magritt; Sjölander, Per; Guelpen, Bethany Van (18 February 2011). „Diet and lifestyle of the Sámi of southern Lapland in the 1930s–1950s and today". *International Journal of Circumpolar Health* (англиски). **70** (3): 301–318. doi:10.3402/ijch.v70i3.17831. ISSN 2242-3982. PMID 21631968.
8. ↑  „A Modern Herbal | Angelica". *www.botanical.com*. Посетено на 2022-04-28.
9. ↑  Gualtiero Simonetti (1990). Stanley Schuler (уред.). *Simon & Schuster's Guide to Herbs and Spices*. Simon & Schuster, Inc. ISBN 978-0-671-73489-3.
10. 1 2 3  Jelen, Henryk (2011-10-25). *Food Flavors: Chemical, Sensory and Technological Properties* (англиски). CRC Press. ISBN 9781439814918.
11. ↑  Reineccius, Gary (1995). Reineccius, Gary (уред.). *Source Book of Flavors - Springer* (англиски). doi:10.1007/978-1-4615-7889-5. ISBN 978-1-4615-7891-8.
12. 1 2  Burdock, George A. (2016-04-19). *Fenaroli's Handbook of Flavor Ingredients, Sixth Edition* (англиски). CRC Press. ISBN 9781420090864.
13. ↑  Burdock, George A. (1997). *Encyclopedia of Food and Color Additives* (англиски). CRC Press. ISBN 9780849394140.
14. ↑  Strategy for the isolation and identification of coumarins with calcium antagonistic properties from the roots of Angelica archangelica.
15. ↑  Further heraclenol derivatives from Angelica archangelica.
16. ↑  Lemmich, John; Havelund, Svend; Thastrup, Ole (1983). „Dihydrofurocoumarin glucosides from Angelica archangelica and Angelica silvestris". *Phytochemistry*. **22** (2): 553–555. doi:10.1016/0031-9422(83)83044-1. ISSN 0031-9422.
17. 1 2  „Archangel". Online Etymology Dictionary. 2021. Посетено на 29 July 2021.

Дополнително читање
-------------------

* Blanchan, Neltje (2005). *Wild Flowers Worth Knowing*. Project Gutenberg Literary Archive Foundation.

Надворешни врски
----------------

* еФлорас: *Ангелика архангелика*
* *Angelica archangelica* Список на хемикалии (д-р Дјук)