**Берта Пипиња** ( родено **Берта Зимеле** ; 28 септември 1883 - 1942) била латвиска учителка, новинарка, политичарка и активистка за правата на жените. Таа беше првата жена избрана да служи во Саеима, иако имала шест женски членови на Уставното собрание на Латвија од 1 мај 1920 година, до 7 ноември 1922 година, кога се свика 1-та Саеима. Активна за правата на жените, за време на нејзиниот период во Градскиот совет на Рига и Саеима, таа се трудела да донесе закони и политики за промовирање на еднаквоста на жените и заштита на семејствата. Кога советските трупи ја окупираа Летонија, таа била депортирана во Сибир, нејзиниот живот бил отстранет од енциклопедиите и умрела во гулаг .

Раниот живот
------------

Берта Зимеле е родена на 28 септември 1883 година во парохијата Код на Руската империја,   во она што сега е балтичка држава Летонија, во семејството на Лиза (роденото Кула) и Јекабс Зимелис. Нејзините родители работеле на фарма и воделе гостилница. Зимеле посетувала Граматика за девојки, државен основен објект во Misa parish [lv], пред да ја посетуваат девојската прелиминарна гимназија Бечерис во Бауска, која на жените им понуди четиригодишно средно образование.

Кариера
-------

Во 1901 година, Зимеле започнала да предава во Харков, сега во Украина.  Помеѓу 1904 и 1908 година, таа студирала во Берлин кај д-р Либман за да научи техники за говорна терапија за да им помогне на децата со посебни потреби.   Следната година, таа отпатува во Швајцарија и Русија за да го проширила своето знаење за образовните системи. Враќајќи се во Летонија во 1910 година, Зимеле се омажила со Ерманис Пипиш,  (1873–1927), кој бил рецензент на книги, новинар и литературен критичар.  Парот последователно имал три деца: ќерките, Бирута и Нора и синот Јанис. 

Кога Латвија ја стекнала својата независност во 1918 година, Пипиња започнала активно да учествува во социјалните и политичките прашања. Таа беше една од основачите на Партијата на Демократскиот центар и била избрана да служи во нејзиниот Централен комитет,  првата жена избрана да служи во централното раководно тело на една партија.  Во 1919 година, таа била избрана во Градскиот совет на Рига  и почнала да работи на прашања како што се јавното пиење и грижите фокусирани на жените и децата.  Таа била назначена во Комисијата за снабдување и зборуваше на бројни настани за женските прашања.  Околу 1922 година, таа се приклучила на Летонската женска национална лига и истата година, Лигата се приклучила на Меѓународниот совет на жените (ICW). Во 1925 година, Пипиња станал претседател на Лигата, која организирала добротворна работа, како што се основање градинка, управување со библиотека, основање неделни училишта и организирање едукативни и везана курсеви за жени.  Организацијата, исто така, обезбедила бесплатен правен совет за жените,  за кој Пипија верувала дека е дел од организациската цел за обединување на жените, едуцирање да ги воспитуваат следните генерации и помагајќи им да развијат национален дух. 

Помеѓу 1925 и 1928 година, Пипија го предводеше Одделот за сиромашни во Рига, а потоа до 1931 година служела во Комисијата за ревизија во Рига, која ги надгледуваше општинските канцеларии.  Таа започнала да објавува во 1928 година, со делото *Kā es runāju ar saviem bērniem par dzimumdzīvi* (Како да разговарам со моите деца за сексуалноста), кое имаше за цел да им помогне на жените да ги едуцираат своите деца.  Во 1930 година, таа била вклучена во основањето на Советот на латвиските женски организации, чадор организација за унапредување на социјалната и политичката еднаквост на жените. Таа служеше во неговиот одбор и била назначена за водач на организацијата. Во 1931 година, Пипија станала првата жена што служела во Саеима и била единствената парламентарка од 100-членото тело за време на меѓувоениот период.    Таа беше избрана за заменик претставник на Демократскиот центар  и служеше како помошник на претседателот на Комисијата за самоуправа и како секретар на Комисијата за петиции. Пипија се трудела да побара правна заштита за жените и семејствата. Кога бил предложен закон со кој се принудувале мажените жени да се откажат од своето вработување, Пипиа предизвикала возбуда во изјавата за нејзиното противење, предизвикувајќи презир на Карлис Улманис. Таа, исто така, работеше на закони за обезбедување државна поддршка за семејствата и сиромашните  и често беше исмејувана од нејзините машки колеги и печатот поради нејзините позиции. 

Во исто време, Пипија учествувала на неколку меѓународни женски конференции, присуствувајќи на „Конгреси на МЦВ во Виена (1930), Стокхолм (1933), Париз (1934) и Дубровник (1936)", и на женски состаноци одржани во Австрија, Унгарија и Русија. меѓу другите.  Во 1934 година, таа го основала месечното списание, *Latviete* (Латвијка). Целта на списанието беше да ги едуцира жените за прашања кои се однесуваат на нацијата и да се бори против „патријархалните стереотипи" кои им забранувале на жените да се третираат како еднакви во општеството.  Истата година, Пипија ја прекинала својата работа со Градскиот совет на Рига   и во 1935 година, таа се повлече од нејзиното раководство на советот за чадор.  Таа објави роман, *Lejaskrodzinieka meita* (Ќерката на гостилничарот, 1935)   и во 1936 година, таа стана потпретседател на ICW. 

Кога авторитарниот режим дојде на власт во 1934 година, Пипиња остана активен како новинар, но се повлече од политиката.  Во 1940 година, кога советските трупи ја окупираа Летонија, таа стана цел и беше депортирана во Сибир во 1941 година  

Социјална и политичка активност

По прогласувањето на независноста на латвиската држава, таа активно работела во различни локални самоуправи и јавни организации, како и во политиката - беше избрана во Градскиот совет на Рига, потоа во Саеима како заменик.

Посебно фокусиран на актуелизирање на улогата и правата на жената, сексуалноста, прашањата за сексуалното образование на младите во општеството. Таа држеше предавања за овие прашања, зборуваше на предавања и конференции - зборуваше на конгресите на Меѓународната унија на жени:

1930: во Виена,

1933: во Стокхолм,

1934: во Париз,

1936: во Дубровник,

1938: Единбург

Publicistika1927: памфлет „Како им зборувам на моите деца за сексуалниот живот".

Објавува написи за општествени и политички прашања во периодични списанија.

Дејност во литературата 1935: прв роман „Lejaskrodziniece meitas".

Смрт и наследство
-----------------

Пипија умрел во работен логор на реката Об во 1942 година. За време на советскиот период, таа се сметаше за непријател на државата, бидејќи служеше во независниот парламент на Латвија и нејзината биографија беше исчистена од енциклопедии. Нејзиното значење во политичката историја и во женското движење повторно се појави откако Летонија ја поврати својата независност.

Наводи
------

### Цитати

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22  Picukane 2006.
2. 1 2 3 4 5 6  *Latvian Encyclopedia* 2009.
3. 1 2 3  Kroders 1929.
4. ↑  Apīnis n.d.
5. 1 2 3 4  Чанка 2015.
6. ↑  Novikova 1995.
7. ↑  Passmore 2003.
8. ↑  Wingfield & Bucur 2006.

### Библиографија

 

* Apīnis, A. (n.d.). „Pīpiņš Ermanis". *Latviešu Grāmatniecības Datubāze* (Latvian). Riga, Latvia: Latvijas Nacionālā bibliotēka. Архивирано од изворникот на 9 April 2017. Посетено на 9 April 2017.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
* Чанка (Chanka), Лина (Lina) (8 March 2015). „Восемь первых женщин Латвии" [Eight women's firsts of Latvia] (Russian). Riga, Latvia: Mixnews. Архивирано од изворникот на 9 April 2017. Посетено на 9 April 2017.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
* Kroders, Pauls (1929). „Pīpiņ. (Ziemel), Berta". *Latvijas darbinieku galerija: 1918–1928* [*Latvian employees gallery: 1918–1928*] (Latvian). Riga, Latvia: Grāmatu Draugs. OCLC 924118612. Архивирано од изворникот на 2019-09-02. Посетено на 2017-04-09.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
* Novikova, Irina (1995). „Women in Latvia Today: Changes and Experiences". *Canadian Woman Studies*. Toronto, Ontario: Inanna Publications. **16** (1): 27–31. ISSN 0713-3235. Архивирано од изворникот на 9 April 2017. Посетено на 9 April 2017.
* Passmore, Kevin (2003). *Women, Gender, and Fascism in Europe, 1919–45*. Manchester, England: Manchester University Press. ISBN 978-0-7190-6617-7.
* Picukane, Elizabete (2006). „Pīpiņa, Berta (1883–1942)". Во de Haan, Francisca; Daskalova, Krassimira; Loutfi, Anna (уред.). *Biographical dictionary of women's movements and feminisms in Central, Eastern, and South Eastern Europe: 19th and 20th centuries*. Budapest, Hungary: Central European University Press. стр. 432–435. ISBN 978-9-637-32639-4 – преку Project MUSE.
* Wingfield, Nancy M.; Bucur, Maria (2006). *Gender and War in Twentieth-Century Eastern Europe*. Bloomington, Indiana: Indiana University Press. ISBN 0-253-11193-5.
* „Berta Pīpiņa". *Bauskas Centrālā bibliotēka* (Latvian). Bauska, Latvia: Latvju enciklopēdija 2. sēj. (1953–1955). 2009. Архивирано од изворникот на 3 September 2016. Посетено на 9 April 2017.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)