**Роза Егоровна Шанина** (руски:Роза Егоровна Шанина) (1924 - 28 јануари 1945) била советска снајперистка за време на Втората светска војна. Таа е одговорна за 59 потврдени убиства, од кои 12 на снајперисти во Битката кај Вилњус. Сојузничките весници ја опишале Шанина како "невидениот терор на Источна Прусија".

По напуштањето на тренинг училиштето за учители во Архангелск, Роза станала учителка во градинка. Потоа, таа се придружила на Вобуч како волонтер, а потоа заминала во Централната женска снајперска академија во Подолск. На 22 јуни 1943, Шанина се приклучила во Црвената армија, а на 2 април 1944 станала дел од 184. стрелачка дивизија, каде што подоцна бил формиран снајперски вод. Таа била одликувана со Орден на славните на 18 јуни и повторно на 22 септември 1944.

Еднаш, откако Шанина го напуштила батаљонот, командерот ја прекорил да се врати, на што таа возвратила: „Ќе се вратам по битката." Овие зборови подоцна станале наслов на делото *„Враќање од биткта"* од Николај Журављов. На 27 декември била одликувана со Медал за храброст.

Таа оставила неколку впени писма и дневници кои се издадени, а улици во Архангелск, Шангали и Строевское го добиле името во нејзина чест.

Ран живот
---------

Роза Шанина е родена на 3 април 1924 година во Руското селото Једма (Архангелск област), и е ќерка на Ана Шанина и Игор Михајлович Шанин, дрвосечач кој бил оневозможен од страна на рана добиена за време на Првата светска војна. Роза, наводно, била именувана по марксистичката револуционерка Роза Луксембург и имаше една сестра Јулија и пет браќа: Михаил, Фјодор, Сергеј, Павел и Марат. Шанините исто така, одгледале три деца без родители. Роза беше над просечна височина, со светлокафена коса и сини очи, и зборуваше на северен руски дијалект.

На возраст од четиринаесет, Шанина, против волјата на нејзините родители, изоди 200 километри низ тајгата до железничката станица и патувала во Архангелск да студира на колеџот таму (потврдено од страна на учителот на Шанина, Александар Макарјин). Шанина замина од дома со малку пари и речиси ништо друго; и пред да се пресели кај колеџот живееше со својот постар брат Фјодор. Во 1938 година, Шанина стана член на Советското младинско движење Комсомол.

Две години подоцна, советските институти за средно образование вовеле школарина и фондот за стипендирање беше намален. Шанина доби мала финансиска поддршка од дома и на 11 септември 1941 година, таа најде работа во градинка бр.2 (позната како Берјозка) во Архангелск, со која таа добила бесплатен стан. Таа студирала во вечерните часови и работела во градинката во текот на денот. Шанина дипломирала од колеџ во 1941-1942 академска година, кога Советскиот Сојуз беше во канџите на Втората светска војна.

Турнеја на должност
-------------------

По германската инвазија на Советскиот Сојуз, Архангелск беше бомбардиран од страна на Луфтвафе. Двата постари браќа на Шанина станале доброволци за војската. Во декември 1941 година, добила известување за смртта на нејзиниот 19-годишен брат Михаил, кој почина за време на опсадата на Ленинград. Како одговор на ова, Шанина побара дозвола да стане дел од војската. Уште два браќа на Шанина загинале во војната. Во тоа време Советскиот Сојуз почна со имплементирањето на женски снајперистки, бидејќи тие имале флексибилни екстремитети, и се сметало дека тие се трпеливи и лукави. Тие, исто така, се сметале за поиздржливи од мажите во борба во однос на стресот, и се поотпорни на ладно. Во февруари 1942 година, Советските жени на возраст меѓу 16 и 45 станале прифатливи за воена обврска. На 22 јуни 1943 година Шанина беше прифатена во Всевобуч програмата за универзална воената обука. И беше понудено да остане како инструктор таму, но одби поради повикот на должност. Измеѓу 1941 - 1945 биле распоредени вкупно 2484 советски женски снајперисти за војната и нивните комбинирани резултати на убивства се проценува дека се најмалку 11.280.

Измеѓу 6 и 11 април Шанина убила 13 непријателски војници додека била подложена на артилерија и митралез оган. До мај 1944 година, нејзините снајперистки резултати се зголемиле на 17 потврдени убивства, и Шанина беше пофалена како прецизен и храбар војник. Истата година, на 9 јуни, портрет на Шанина беше објавен на насловната страница на Советскиот весник *Уничтожим врага*.

Шанина стана позната по својата способност да постигне дублети (две цели погодени брзо едноподруго). Шанина, исто така, беше способна да таргетира непријател во движење. Во текот на еден период таа лазеше преку каллив ров секој ден во раните утрински часови до специјално камуфлирана јама која ја надгледуваше германско-контролираната територија. Шанина успешно користела контра-снајперистки тактики против германските снајпери скриени на дрво, чекала до мрак кога просторот помеѓу гранките на дрвото ќе биле во контрасветло од сончева светлина и гнездото на снајперистот стана видлив.

### Источна Прусија

На 12 декември 1944 година, снајперист ја застрелал Шанина во нејзиното десно рамо. Таа напиша во својот дневник дека таа не се чувствувала болка. Иако повредата, која Шанина ја опиша како "две мали дупки", се чинеше мала за неа, и била потребна операција и била оневозможена за неколку дена. Таа напиша во својот дневник дека претходниот ден имаше пророчки сон во кој таа беше повредена точно на истото место.

На границата на Источна Прусија, Шанина убила 26 непријателски војници. Шанина се надеваше дека ќе оде на универзитет по војната, или ако тоа не е можно, да одгледа деца без родители.

Нејзината конечна снајперистка бројка достигна 59 потврдени убивства, вклучувајќи 12 убивства за време на битката на Вилнус, со 62 непријатели исфрлени од акција. Во нејзината земја достигнувањата и биле признати особено од страна на воениот репортер Иљја Ехренбург и во весникот *Краснаја Звезда*, кој рече дека Шанина беше една од најдобрите снајперисти во нејзината единица и дека дури и ветеринарните војници биле инфериорни на неа во однос на точноста во целењето.
Достигнувањата на Шанина биле исто така, објавени во западните медиуми, особено во Канадските весници, каде што била наречена "невидениот терор на Источна Прусија".

### Смрт

Известувањето за смртта испратено до мајката на Шанина.
На 16 јануари 1945 година, во својот дневник Шанина пишува дека и покрај нејзината желба да биде на побезбедно место, некоја непозната сила ја привлекуваше кон фронтот. Во истиот запис, таа напишувала дека нема страв. Следниот ден, Шанина напиша во писмо дека можно е таа да е на работ да биде убиена бидејќи нејзиниот баталјон изгуби 72 од 78 луѓе. Нејзиниот запис во дневникот известува дека нападот од германците стана толку интензивен што советските трупи, вклучувајќи се и себе, се криеле во самоодни топови. На 27 јануари Шанина беше сериозно повредена додека бранела ранет артилериски офицер. Таа беше пронајдена од страна на две војници, со градите искинати и отворени. И покрај обидите да ја спасат, Шанина почина следниот ден. Шанина загинала на 28 јануари 1945 во близина на Кутор. Медицинската сестра Екатерина Радкина запамети како Шанина и кажала дека жалеше што имаше направено толку малку. Сеќавајќи се на времето кога мајката на Шанина доби известување за смртта на својата ќерка, нејзиниот брат Марат напиша: "Јасно ги паметам очите на мајка ми. Тие веќе не биле влажни... `Тоа е се, тоа е се' - повторувала таа".

Карактер и личен живот
----------------------

Петар Молчанов, кој имал чести средби со Шанина во фронтот, ја опишал неа како личност со необична волја и вистинска, светла природа. Шанина го типизираше својот карактер како оној на романтичарскиот поет, сликар и писател Михаил Лермонтов, одлучувајќи, како него, да дејствува како што таа мислела дека одговара. Шанина била облечена скромно и сакаше да игра одбојка. Според Лидија Вдовина, Роза ја пеела својата омилена воена песна *"Ој тумани, растумани"* ("О моја магла") секој пат кога таа го чистила своето оружје. Шанина имала јасен карактер и ги ценела храброста и отсуството на егоизам во луѓето. Таа еднаш кажа приказна, кога "околу половина од сто жестоки фашисти со диви извици" нападнале ров каде имало 12 женски снајперистки, вклучувајќи ја Шанина: "Некои паднаа од нашите добро насочени куршуми, некои ги довршивме со нашите бајонети, гранати, лопати, а некои од нив ги зедовме како затвореници."

Личниот живот на Шанина беше спречен од војната. На 10 октомври 1944 година, таа напишала во својот дневник: "Јас не можам да прифатам дека Миша Панарин не живее повеќе. Што добро момче! [Тој] е убиен... Тој ме сакаше, знам, и јас него... моето срце е тешко, јас сум дваесет, но јас немам блиски [машки] пријател". Во ноември 1944 година, Шанина напиша дека таа сака еден маж по име Николај, иако тој "не свети во воспитанието и образованието". Во истиот запис, таа напишала дека таа не размислува за брак бидејќи "не е време сега". На крајот од нејзиниот последен запис во дневникот, исполнет со мрачни тонови, Шанина напиша дека таа "не може да најде утеха" и дека не е "од корист на никому".

Надворешни врски
----------------

* Наративно видео за Шанина Архивирано на 18 декември 2014 г.

Наводи
------

1. ↑  SniperCentral.com.
2. ↑  Архивирано на 15 април 2012 г. Архивирано на 15 април 2012 г. руски:  *Овсянкин, Е. И.* История АПК' Архивирано на 15 април 2012 г..
3. ↑  (руски) П. Молчанов, Николај Журављов *Кокиче на минното поле*
4. 1 2  Алёшина & Попышева 2010, стр. 14 harvnb error: no target: CITEREFАлёшинаПопышева2010 (help)
5. ↑  Зара Хушт. „What is in my name for you?". *Краснодарские известия* (руски). Архивирано од изворникот на 2012-08-03. Посетено на 2012-03-03.
6. ↑  Порошина 1995, стр. 52 harvnb error: no target: CITEREFПорошина1995 (help)
7. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  „Sniper Roza Shanina" (руски). Armoury Online. Архивирано од изворникот на 2016-05-27. Посетено на 2010-12-27.
8. ↑  Мамонов & Порошина 2011, стр. 6 harvnb error: no target: CITEREFМамоновПорошина2011 (help)
9. 1 2  „The Unknown Letter" (PDF). *Известия русского Севера* (руски). September 2010. Архивирано од изворникот (PDF) на 2014-01-03. Посетено на 2012-01-21.
10. 1 2  „Commendation list (of Roza Shanina on her 3rd class Order of Glory)" (руски). Podvignaroda.ru. 17 April 1944. Посетено на 2011-12-10.
11. 1 2 3 4 5  Овсянкин, Евгений. „Снайпер Роза Шанина [Sniper Roza Shanina]" (руски). Arkhangelsk: Arkhangelsk Pedagogical College. Архивирано од изворникот на 2012-04-15. Посетено на 2008-10-21.
12. ↑  Овсянкин, Евгений. „In the years of the Great Patriotic War ..." (руски). Arkhangelsk Pedagogical College. Архивирано од изворникот 2012-07-22. Посетено на 2010-12-30.
13. 1 2  Елена Гордеева (3 April 2012). „Roza Shanina - a sniper beauty from Arkhangelsk Oblast" (руски). Topwar.ru. Посетено на 2012-08-30.
14. ↑  Pegler 2006, стр. 175–176 harvnb error: no target: CITEREFPegler2006 (help)
15. ↑  *History of World War II*. Marshall Cavendish. 2004. стр. 587. ISBN 978-0-7614-7482-1.
16. ↑  Мамонов & Порошина 2011, стр. 16 harvnb error: no target: CITEREFМамоновПорошина2011 (help)
17. ↑  Ручко, Александр. „A Non-Woman Business?" (руски). Gun Magazine. Посетено на 2013-05-19.
18. ↑  Алёшина & Попышева 2010, стр. 16 harvnb error: no target: CITEREFАлёшинаПопышева2010 (help)
19. 1 2  „Red Army Girl Unseen Terror of East Prussia". *Ottawa Citizen*. 20 September 1944. Посетено на 2010-12-27.
20. ↑  Мамонов & Порошина 2011, стр. 24 harvnb error: no target: CITEREFМамоновПорошина2011 (help)
21. 1 2  Jones, Michael (2011). *Total War: From Stalingrad to Berlin*. Hachette UK. ISBN 1-84854-246-1.
22. ↑  „Russian Snipers of 1941–1945 years; После боя вернусь ... [Returned after battle ...] (excerpts from books by Медведева, В. Е. and Журавлёва, Н. А.)" (руски). DOSAAF publishing house. Посетено на 2010-12-27.
23. ↑  „Shanina Roza Georgiyevna" (руски). Podvignaroda.ru. Посетено на 2014-01-11.
24. ↑  Евгений Овсянкин (2010). „When the Motherland is in danger" (руски). Nord.pomorsu.ru. Архивирано од изворникот на 2013-04-17. Посетено на 2013-03-25.
25. ↑  Мамонов & Порошина 2011, стр. 13 harvnb error: no target: CITEREFМамоновПорошина2011 (help)
26. ↑  Д.Д. Панков. „Central Female Sniper Academy in Podolsk" (руски). Podolsk.org. Архивирано од изворникот на 2016-05-03. Посетено на 2011-01-19.
27. ↑  „Sniper Roza Shanina". *Krasnaya Zvezda* (руски). 22 September 1944. стр. 2.
28. ↑  „Woman sniper's total now 46". Leader-Post. 25 September 1944. Посетено на 2010-12-27.
29. ↑  Мамонов & Порошина 2011, стр. 55 harvnb error: no target: CITEREFМамоновПорошина2011 (help)
30. 1 2 3  Мамонов & Порошина 2011, стр. 59 harvnb error: no target: CITEREFМамоновПорошина2011 (help)
31. ↑  Порошина 1995, стр. 54 harvnb error: no target: CITEREFПорошина1995 (help)
32. 1 2 3  Мельницкая, Лидия (9 February 2006). „Forever Twenty Aged". *Pravda Severa* (руски). Посетено на 2010-12-27.
33. ↑  Полоскова, А. (1995). „Воспоминания о семье Шаниных". *Этот день мы приближали как могли...: устьяки на фронте и в тылу* (руски). Устьян. район. краевед. музей: 57.
34. ↑  Козлова, А. (1995). „Никогда не забудем". *Этот день мы приближали как могли...: устьяки на фронте и в тылу* (руски). Устьян. район. краевед. музей: 56.
35. ↑  Мамонов & Порошина 2011, стр. 58 harvnb error: no target: CITEREFМамоновПорошина2011 (help)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 68770571
* LCCN: nr00031020
* ISNI: 0000 0000 4738 5543
* GND: 1144218748
* NKC: xx0261342

 |

 |