За **заседната постелка** (или **плацента превија**) зборуваме кога целата постелка или еден нејзин дел лежи на патот низ кој во текот на раѓањето треба да помине детето, т.е. во долниот тек на утерусот.

Причини
-------

Плацента превија настанува ако оплоденото јајце се нидира (вгнездува) во долниот пол на матката (примарна **Hyperemesis gravidarum**) или ако поради исцрпеноста на ендометриумот постелката станала поширока и секундарно се проширила во долниот дел на матката (секундарна плацента превија). 
Следните фактори ги зголемуваат шансите за да се јави:

* Ако претходно сте имале царски рез: колку повеќе царски реза сте имале, има поголем ризик за појава на плацента превија;
* ако сте имале некаква операција на матката или абортуси. Лузните на матката ги зголемуваат шансите за плацента превија;
* ако сте имале плацента превија во претходната бременост;
* ако сте бремени со близнаци , тројки итн;
* ако пушите или употребувате кокаин;
* ако сте во понапредната возраст.

Степени на плацента превија
---------------------------

* Комплетна плацента превија, кога грлото на матката е целосно покриено со плацентата;
* делумна плацента превија, кога грлото на матката е делумно покриено со плацентата;
* маргинална плацента превија, кога плацентата се наоѓа на работ на грлото на матката;
* ниска плацента превија, кога плацентата се наоѓа во долниот дел на матката, но не го допира отворот;

степенот на плацента превија може да се одреди дури кога отворот од матката е отворен за два попречни прста.

Клиничка слика и дијагноза
--------------------------

Ако бремената жена крвави во последното тримесечје од бременоста, претежно треба да се помислува на плацента превија. Главниот симптом на плацента превија е крвавењето кое настапува кон крајот од бременоста, најдоцна во првото родилно време. Имено, кон крајот на бременоста, односно во првото родилно доба се проширува долниот дел од утерусот каде што е вгнездена постелката (плацента превија). Постелката не е еластична , и не може да се шири и поради тоа таа неминовно се одлепува, настапува крвавење кое потекнува од мајката и од плодот. Поголемиот дел од крвта е од мајката, но во случлај да прсно поголем крвен сад од постелката, може да искрвави и плодот. Првото крварење обично е скудно, слично на она при застрашувачкиот абортус, а се повторува со различна силина во пократки или подолги интервали. Ако крварењето настапува дури во текот на раѓањето, тогаш е речиси секогаш многу силно. Матката при плацента превија е мека, нема болка, можат да се пипаат низ нејзиниот ѕид деловите на плодот. Честопати главата на плодот поради плацента превија е високо над влезот на карлицата, а не се ретки ни абнормалните и патолошките положби на плодот (попречни, коси). Покрај клиничката дијагноза, денес, со сигурност и безопасност, може да се постави точна дијагноза на плацента превија со uлтразвучна дијагностика.

Прогноза
--------

Плацента превија е една од најопасните компликации во бременоста.Крвавењето може да биде обилно не само во бременоста туку и раѓањето и непосредно по раѓањето (поради физиолошка атонија на долниот уринарен сегмент ). Пурепериумот често е фебрилен. Морбидитетот и морталитетот кај новороденчињата е изразито висок, абнормалните положби на плодовите и анемиите поради искрвареноста на мајката и плодот. Крајниот исход главно, зависи од кондицијата на мајката, траењето на бременоста и, особено од ефикасноста на болничкото лекување.

Лекување
--------

Во диспанзерите или дома потребно е да се предупредат бремените жени веднаш да се јават ако почнат да крвават. Таквите болни мораат веднаш да се упатат во болница без да се постави точна дијагноза. Тоа е најдобрата профилактична постапка, за да се спречат опасните по живот крвавења во домот на бремената жена или во диспанзерот.
Ако крвавењето настапи дома, потребно е веднаш да се повика лекар. Ако состојбата е интна, треба и без лекарот да се однесе болната во болница. Добро е пред транспортот да и се даде инекција петантин или морфиум. Со прегледот во болницата првин се исклучуваат цервикалните причини за крвавењето, потоа се даваат седативи и трансфузија на крв. Честопати крвавењата се смируваат и може да се сочека барем 36-та недела од бременоста или уште повеќе. При итните случаи треба веднаш со обемна трансфузија на крв , да се направи царски рез , Понекогаш, при парцијалната превија може во текот на раѓањето да запре крвавењето со прекинувањето на плодовите обвивки и на тој начин да се овозможи понатамошен тек на раѓањето.

Профилакса
----------

На жените кои сакаат да имаат повеќе деца треба да им се советува растојанијата меѓу бременоста да не бидат прамногу кратки т.е. помали од 9 до 12 месеци. Овде спаѓа и борбата против несаканите бремености, бидејќи честите абортуси и киретажите моѓат да го оштетат и исцрпат епидометриумот.

Надворешни врски
----------------

  

* 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Состојби настанати во перинаталниот период / фетални болести |
| --- |
|  |
| 
* Заседната постелка
* Респираторен дистрес синдром кај новороденче
* Хеморагична болест кај новороденче
* Синдром на сиво бебе

 |

 |