**Фрескопис** е техника на сликање со земјени бои (природни пигменти) растворени во вода врз влажен малтер, направен од ситен речен песок, гасена вар и насечена слама, коноп или козји влакна. Таа е една од најстарите и најтрајните сликарски техники, најотпорна на временската ерозија.

Фрескописот во Македонија
-------------------------

Оплакување Христово 1164 - Црква "Св. Пантелејмон" - Горно Нерези
Македонија спаѓа меѓу земјите со најубав сочуван византиски фрескопис, главно од периодот на 11-14 век. Сочувани се повеќе илјадници квадратни метри фреско-живопис, од кои поголемиот дел се во многу добра состојба, и претставуваат ремек дела на Македонската живописна школа. Сочувани се фрагменти од ранохристијански фрескопис во Епископската базилика во археолошкото наоѓалиште Стоби. Една од најпознатите сочувани фрески е претставата на Светите Петнаесет Тивериополски Свештеномаченици, во Струмица, која датира од крајот на 9 век или почетокот на 10 век. Фреските во Света Софија, катедралниот храм на Охридската архиепископија, во Охрид (меѓу 1040-1045 година), претставуваат најдобро сочуван живопис од сите постоечки фрескописни програми во една катедрална црква во Византија во 11 век. Се смета за еден од клучните артефакти во општата историја на Византија. Од овој период, во истиот фреско-опус, спаѓаат и делумно сочуваните фрески во Водочкиот и Велјушкиот манастир, во близина на Струмица.

Според времето на настанување следи фреско-живописот во манастирската црква Св. Пантелејмон, во Нерези, во близина на Скопје, од 12 век (1164 година), единствен по својот стил и естетика, создаден од непознати мајстори, од рангот на врвните царски византиски фрескописци во тој период. Потоа, фреските во црквата Св. Ѓорѓи, во Курбиново, на бреговите на Преспанското Езеро, едни од најубавите, најоригиналните и во целост најдобро сочувани фрески што од тој период допираат до нас. Творештвото на тројцата непознати мајстори во Курбиново, претставува надоврзување на творештвото на нерешките мајстори, иако во голема мера се забележува голема оригиналност во стилот и изразот. Сè до крајот на 13 век во македонскиот живопис доминира комненовскиот стил.

Со појавата на зографите Михаил и Ефтихиј, кои во 1295 година, по покана од Прогон Згур, великиот хетериарх на Византија, започнуваат да го сликаат Охридскиот храм посветен на Пресвета Богородица Перивлептос, започнува нов, величествен период во македонскиот фреско-живопис, во палеолошки стил. Истите мајстори подоцна ги живописале во целост и црквите Св. Георгиј во Старо Нагоричане кај Куманово (околу 1317 година) и Св. Никита во с. Бањани кај Скопје (околу 1320 година). Нивното творештво е своевидно зографско и богословско ремек-дело, единствено по својот израз и високите живописни и духовни квалитети. Во овој период (околу 1298 година), фрескописан од непознат зограф, спаѓа и фрескописот од манастирската црква посветена на Св. Никола, Варош, во Прилеп. Остава впечаток дека на неговиот мајстор не му биле познати делата на Михаил и Ефтихиј, бидејќи во голема мера стилски се разликува од нив.

Фрескописот во манастирската црква посветена на Архангел Михаил, во Лесновскиот манастир датира од 1347 година. Имињата на тројца од четворицата зографи, автори на овој живопис се познати: Михаило, Марко и Севаст. Додека името на главниот мајстор е оштетено, и останува непознато за нас. Од фреските настанати во 14 век по својата вредност и убавина се издвојуваат и оние во Марковиот манастир, (изработени од непознати зографи од охридскиот живописен центар во периосдот 1346-1372 година); и оние во црквата Св. Андреј, Матка (живописана од митрополитот Јован Зограф од Зрзе и Григориј, околу 1389 година), обете во близина на Скопје. Творештвото на познатите браќа зографи митрополитот Јован и јеромонахот Макариј од Зрзе, како кулминација ги остава зад себе престолните икони на Исус Христос Спасител и Животодавец и Пресвета Богородица Пелагонитиса, од иконостасот во манастирот Св. Преображение во с. Зрзе, Прилепско.

Надворешни врски
----------------

* МПЦ - Фрескопис

Галерија
--------

* Исус Христос, фреска во Аја Софија, ИстанбулИсус Христос, фреска во Аја Софија, Истанбул
* Леонардо да Винчи, Тајната вечераЛеонардо да Винчи, Тајната вечера
* Богородица со Христос, од олтарната апсида на црквата св. Софија во ОхридБогородица со Христос, од олтарната апсида на црквата св. Софија во Охрид
* Служба на Св. Василиј, фреска во црквата „Св. Софија" — ОхридСлужба на Св. Василиј, фреска во црквата „Св. Софија" — Охрид
* Вознесение Христово, фреска во црквата „Св. Софија" — ОхридВознесение Христово, фреска во црквата „Св. Софија" — Охрид
* Фрагмент од Вознесение Христово, фреска во црквата „Св. Софија" — ОхридФрагмент од Вознесение Христово, фреска во црквата „Св. Софија" — Охрид
* Фрагмент од Вознесение Христово, фреска во црквата „Св. Софија" — ОхридФрагмент од Вознесение Христово, фреска во црквата „Св. Софија" — Охрид
* Крале Марко, фреска во Марковиот манастир, СкопјеКрале Марко, фреска во Марковиот манастир, Скопје
* Фреска на Св. Климент Охридски во црквата „Пресвета Богородица Перивлептос" - ОхридФреска на Св. Климент Охридски во црквата „Пресвета Богородица Перивлептос" - Охрид
* Фрескоживопис во олтарниот дел на црквата „Пресвета Богородица Перивлептос" - ОхридФрескоживопис во олтарниот дел на црквата „Пресвета Богородица Перивлептос" - Охрид
* Фреска во старата градска куќа во Гетинген, ГерманијаФреска во старата градска куќа во Гетинген, Германија
* Фреска во старата градска куќа во Гетинген, ГерманијаФреска во старата градска куќа во Гетинген, Германија
* Фреска во старата градска куќа во Гетинген, ГерманијаФреска во старата градска куќа во Гетинген, Германија
* Фреска во  старата градска куќа во Гетинген, ГерманијаФреска во старата градска куќа во Гетинген, Германија
* Фреска во старата градска куќа во Гетинген, ГерманијаФреска во старата градска куќа во Гетинген, Германија

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Сликарски техники |
| --- |
|  |
| Основни техники | 
* *Акварел*
* *Гваш*
* *Темпера*
* *Пастел*
* *Маслени бои*
* *Акрилни бои*
* *Фреска*
* *Енкаустика*
* *Батик*
* *Колаж*
* *Мозаик*
* *Витраж*
* *Таписерија*

 |
|  |
| Техники на сликање | 
* *Рамно сликарство*
* *Илузионистичко сликарство*
* *Лазурно сликање*
* *Пастозно сликање*
* *Кјароскуро*
* *Зграфито*
* *Фротаж*
* *Сфумато*

 |
|  |
| Поврзани статии | 
* *Графички техники*
* *Сликарство*

 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* GND: 4071463-9
* NDL: 00563760
* NKC: ph135157

 |

 |