**Александар Николаевич Афанасиев** (руски: *Александр Николаевич Афанасьев*; 23 јули [ст. ст. 11 јули] 1826 - 5 октомври [ст. ст. 23 септември] 1871) бил руски славист и етнограф кој објавил скоро 600 руски бајки и народни приказни, една од најголемите збирки на фолклор во светот.  Првото издание на неговата колекција било објавено во осум тома од 1855 до 1867 година, и ова издание стекнало голема репутација, на ниво на репутацијата која ја уживале браќата Грим .

Живот
-----

Александар Афанасиев е роден во градот Богучар во Воронежската управа на Руската Империја (денешна област Воронеж во Русија) во семејство кое имало скромни услови за живот. Неговата мајка Варвара Михаиловна Афанасиева потекнувала од обично, граѓанско семејство. Александар бил нејзино седмо дете; тешко се разболела по породувањето и починала до крајот на годината. Децата ги воспитувал нивниот татко Николај Иванович Афанасиев, советник во Титуларот, кој служел како помошник на еден обвинител и човек кого Александар го опишал како човек со високи интелектуални и морални квалитети, „заслужено познат како најпаметната личност во целата покраина ".

За три години семејството се преселило во Бобров, Воронеж, каде Александар го поминал своето детство. Тој станал зависен од читање рано во животот, имајќи пристап до добро снабдената библиотека што ја оставил неговиот дедо (член на Руското Библиско друштво ).

Во 1837 година тој бил испратен во Воронеж во машката гимназија, а во 1844 година тој се запишал на Правниот факултет на Универзитетот во Москва кој тој го завршил во 1848 година  Таму тој ги посетувал предавањата на Константин Кавелин, Тимофеј Грановски, Сергеј Соловјов, Степан Шевиров, Осип Бодјански и Фјодор Буслаев. Објавил серија написи за владината економија во времето на Петар Велики, на Судската повелба во Псков и други теми во списанијата „ *Современик"* и „ *Отечествени Записки* ". И покрај тоа што бил еден од најперспективните студенти, тој не успеал да стане професор. Конзервативниот министер за национално просветителство, грофот Сергеј Уваров, кој ги надгледувал завршните испити, го нападнал есејот на Афанасиев во кој се дискутирало за улогата на автократијата во развојот на руското кривично право во текот на 16 и 17 век.

Во 1849 година Константин Кавелин му помогнал да добие место во Главната дирекција на архивата во Москва под Министерството за надворешни работи на Руската Империја, и тука Афанасиев работел во следните 13 години. За тоа време, тој запознал многу луѓе од науката и културата, собрал многу антички книги и ракописи кои формирале огромна библиотека. Неговите написи, рецензии, етнографски и историски дела редовно се појавувале во водечките руски списанија, весници, алманаси и научни периодици. Неговите есеи за руската сатира од 18 век и за делата на истакнатите писатели и издавачи резултирале во создавање монографијата „Русские сатирические журналы 1769–1774 г." од 1859 година. („Руски сатирични списанија од 1769—1774"), објавено во „ Отечествено Записки "(бр. 3, 4 од 1855 година; бр. 6 од 1859 година).

Во 1855 година бил на чело на државната комисија одговорна за објавување на законодавни, историски и книжевни дела. Од 1858 до 1861 година работел и како главен уредник на краткотрајниот магазин „Библиографски белешки" ( *ru: Библиографические записки* ) што всушност служел како корица за собирање материјали, цензурирана и револуционерна литература за социјалистот во егзил Александар Херцен. Во 1862 година властите го уапсиле Народникот Николај Чернишевски, додека други лица поврзани со Херцен, вклучувајќи го и Афанасиев, биле под сомнение. Неговиот стан ил претресен, и иако ништо не било откриено, тој сепак го загубил местото во Московските архиви.

По отказот, тој не можел да најде стабилна работа неколку години и морал да ја продаде својата библиотека за да го прехрани семејството. После тоа работел како секретар во Московската градска дума и на Московскиот конгрес на мировните судии,а паралелно со својата работ ги продолжувал своите етнографски истражувања. Тој напишал големо теоретско дело (три тома од по 700 страници) - „Поетскиот поглед на Словените за природата" ( *ru: Поэтические воззрения славян на природу* ) - кој излегол помеѓу 1865 и 1869.   Во 1870 година биле објавени неговите *Русские детские сказки* (Руски детски бајки).

Последните години Афанасиев ги поминал живеејќи во голема сиромаштија. Починал во Москва на 45-годишна возраст, по боледување од туберкулоза. Тој бил погребан на гробиштата Пјатнитскоје .

Работа
------

Афанасиев се интересирал за старите руски и словенски традиции и приказни во 1850-тите години („фолклор", бидејќи во тоа време не постоела област на студии). Неговите рани научни написи, вклучително и - „Ведун и ведьма" („Волшебникот и вештерката", објавено во „Комета", 1851); „Языческие предания об острове Буяне" („Пагански легенди за островот Бујан", објавено во „Временнике общ. Ист. И древ. Росс." Од 1858 година бр. 9) - се осврнале на таканаречената митолошка школа која ги толкувала легендите и приказните како рудник на информации за проучување на повеќе античката паганска митологија (видете го неговото завршно дело на оваа тема „ Поэтические воззрения славян на природу "(„Поетскиот поглед на природата од Словените", 1865—1869). При таквото толкување, тој ја сметал бајката *Василиса Убава* како приказ на конфликтот помеѓу сончевата светлина (Василиса), бурата (нејзината маќеа) и темните облаци (нејзините посиноци).  Одличен архивист, неговите дела даваат изобилни информации, докази, документи и пасуси од старите хроники кои се однесуваат на старата руска култура, историја и традиција, како и други индоевропски јазици, фолклор и легенди, особено германски традиции. (знаел совршено германски јазик, како и сите словенски јазици и антички).

Во раните 1850-ти, Афанасиев, веќе познат по своите статии, започнал да размислува за создавање на збирка на народни приказни. Потоа, од Руското географско друштво (оддел за етнографија) од Санкт Петербург бил замолен да ги објави архивите на народните приказни што ги поседувало Друштвото околу десет години. Овие архиви се на почетокот на неговата *колекција*. Афанасиев избрал 74 приказни од нив. Тој им ја додал огромната колекција на Владимир Дал (околу 1000 текстови), од која чувал 148 броеви, наоѓајќи ги другите премногу изопачени, сопствената колекција (од околу 10 народни приказни од регионот Воронеј) и уште неколку други збирки. Тој додал веќе објавени приказни (како што *Марија Marievna,* *на Firebird,* *волкот,* итн), неколку приказни доаѓаат од епски песни, приказни за мртвите, неколку средновековни сатирични текстови *(како Shemiaka реченица),* и анегдоти .

Своето истакнато место во историјата на словенската филологија тој им го должи главно на *Руските бајки* ( *„Народные русские сказки"* ), објавени помеѓу 1855 и 1863 година, кои биле инспирирани од познатата колекција на браќата Грим. Од научна гледна точка, неговата колекција не се задржува тука. Тој имал на располагање многу соработници, се обидел да го даде изворот и местото каде што бил раскажана приказната и никогаш не се обидле да даде некоја дефинитивна верзија на народната приказна: така, ако собрал 7 верзии од еден народен тип, тој ги уредувал сите нив (ова е случај со FireBird на пример). Неговата колекција била многу пред неговото време.

Значење
-------

Пред делата на Афанасиев во 1850-тите, некогаш биле направени само неколку обиди за снимање или проучување на народните верувања на народниот живот во Русија. Иако пишаниот црковнословенски јазик постоел од 10 век, тој се користел скоро единствено од црквата и само за парохиски напишани дела. Дури во 18-ти и 19 век, големо тело на секуларна литература се развило на народен руски јазик. Така, колекциите на Афанасиев дале мошне вреден придонес во ширењето и легитимирањето на руската култура и народно верување. Влијанието на овие народни приказни може да се забележи во творештвото на многу писатели и композитори, особено Николај Римски-Корсаков ( *Садко, Снежната девојка* ) и Игор Стравински ( *Птицата оган*, *Петрушка* и *Л'Истор ду продаат* ).

Во популарната култура
----------------------

Во филмот „ Џон Вик: Глава 3" од 2019 година, Џон Вик ја посетува јавната библиотека во Њујорк и ја бара „Руска народна приказна, Александар Афанасиев, 1864 година".

Користена литература
--------------------

1. 1 2  Riordan 2003. sfn error: no target: CITEREFRiordan2003 (help)
2. 1 2  Gruel-Apert 2011. sfn error: no target: CITEREFGruel-Apert2011 (help)
3. ↑  *Народные русские легенды*, Moscow: Direct-Media, 8 September 2014, стр. 189–243, ISBN 978-5-4458-9828-3 Занемарен непознатиот параметар `|trans_title=` (help)
4. ↑  Balandin, Arkady, уред. (1988), *Живая вода и вещее слово / Zhivai︠a︡ voda i veshchee slovo*, Moscow: Sovetskaya Rossia, стр. 6, ISBN 5-268-00848-X Занемарен непознатиот параметар `|trans_title=` (help)
5. ↑  Zipes 2000. sfn error: no target: CITEREFZipes2000 (help)
6. 1 2 3  Afanasyev, Alexander, уред. (2014), *Russian Fairy Tales*, **1**, at p. 464–514 in 2014 reprint ISBN 978-5-4458-9824-5}}
7. 1 2  Tatar 2002. sfn error: no target: CITEREFTatar2002 (help)
8. ↑  
„Афанасьев Александр Николаевич (1826–1871)", *m-necropol.ru* (руски), Alexander Afanasyev's tomb
9. ↑  
*What Was John Wick Reading at the New York Public Library?*

### Библиографија

* *Imperial Moscow University: 1755–1917: encyclopedic dictionary*, Moscow: Russian political encyclopedia (ROSSPEN), 2010, стр. 38, ISBN 978-5-8243-1429-8978-5-8243-1429-8
* Tatar, Maria (2002), *The Annotated Classic Fairy Tales*, стр. 335, ISBN 0-393-05163-30-393-05163-3
* Riordan, James (2003), Davidson, Hilda Ellis (уред.), „Russian Fairy Tales and Their Collectors", *A Companion to the Fairy Tale*, Cambridge: D.S. Brewer
* Gruel-Apert, L.; Ivanova, Tatiana Grigorevna (2011), *Du côté des frères Grimm et d'Alexandre Afanassiev* (француски), Bibliothèque nationale de France Занемарен непознатиот параметар `|trans_title=` (help)