recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
„**Виолината на Ротшилд**" (руски: *Скрипка Ротшильда*) — расказ на Антон Чехов.

Публикација
-----------

„*Виолината на Ротшилд*" за првпат била објавена во „*Рускије Ведомости"* број 37, во февруари 1894 година. Истата година била објавена во збирка раскази.

Откако идејата му била предложена од Дмитриј Шостакович,  „*Виолината на Ротшилд*" била направена во опера од Вениамин Флејшман.

Содржина
--------

Јаков Иванов (со прекар „Бронза") е седумдесетгодишен производител на ковчези во едно мало село, каде нема доволно смртни случаи за да успее неговиот бизнис. За да врзува крај со крај, тој свири на виолина за еврејскиот оркестар Клезмер каде бил повикан од неговиот директор Мојси Шахкес. Јаков не ги сака Евреите, особено флејтистот во оркестарот по име Ротшилд.

Сопругата на Јаков, Марфа се разболува. Нејзината болест го тера да жали за неговото несоодветно однесување, за студенилото и рамнодушноста кон неа. Во пресрет на нејзината смрт, таа го потсетува на нивното заедничко минато, но Јаков не се сеќава. Тој почнува да и го гради ковчегот пред таа да умре. Јаков на крајот и подлегнува на болеста. Откако тагува за својата сопруга, потоа се соочува со сопствената смртност; Ставот на Јаков се менува. Тој на крајот му ја дава својата виолина на Ротшилд пред да умре.

Наводи
------

1. ↑  Chekhov, Anton (1974–1982). *Collected works in 30 volumes, Volume 8* (руски). Moscow: Nauka. стр. 297–305. Архивирано од изворникот на 2017-05-05. Посетено на June 23, 2012.
2. ↑  Bartlett, Rosamund (2000). *Shostakovich in Context*. Oxford University Press. стр. 206. ISBN 0198166664.

Надворешни врски
----------------

* Rothschild's Fiddle text, translated to English by Marian Fell (copyright 1915); Eldritch Press website of literary works in the public domain

 
Викиизвор на англиски јазик содржи текст на тема:
***Rothschild's Fiddle (Chekhov/Garnett)***

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Антон Чехов |
| --- |
|  |
| 
* Биографија
* Библиографија
* Дела

 |
|  |
| Драми | 
* *Платонов* (1881)
* *Вредноста на табакерата* (1886, 1902)
* *Лебедова песна* (1887)
* *Иванов* (1887)
* *Мечката* (1888)
* *Трагедија наместо себеси* (1889)
* *Свадбата* (1889)
* *Шумскиот демон* (1889)
* *Брачен предлог* (1890)
* *Свеченоста* (1891)
* *Галеб* (1896)
* *Вујко Вања* (1897)
* *Три сестри* (1901)
* *Вишновата градина* (1904)

 |  |
|  |
| Новели | 
* *Крвавата забава* (1884)
* *Степа* (1888)
* *Дуел* (1891)
* *Приказна за непознатиот човек* (1893)
* *Три години* (1895)
* *Мојот чивот* (1896)

 |
|  |
| Раскази | 
* Список на раскази од Антон Чехов
* "Облогот" (1889)
* "Црниот свештеник" (1894)
* "Виолината на Ротшилд" (1894)
* "Драга" (1899)
* "Дамата со кучето" (1899)

 |
|  |
| Поврзнани статии | 
* Пиштолот на Чехов
* Осип Димов
* *Фрагменти*
* *Див мед*

 |
|  |
| Портал:Книжевност |

 |
Мутафов
**Васил Мутафов** — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на Македонскиот комитет и бугарски офицер.

Животопис
---------

Мутафов со членови на Македонскиот комитет
Мутафов е роден во 1868 година во Шумен во семејството на револуционерите Хаџи Нано (Некои од Нако Мутафов) од Шумен, бил доброволец во Српско-турската војна во 1876 и ополченец (доброволец) во Руско-турската војна од 1877-1878 година. Во 1887 година завршува со одличен успех во Шуменската гимназија, а во 1890 година при Военото училиште во Софија со чин подпоручик. Служи во 5-от артилериски полк и во тврдинскиот баталјон во Шумен и Видин. Го добил чинот поручникот.

Учествува во подготовка на Мелничкото востание од 1895 година. Васил Мутафов влегува во *Струмичка дружина* од 160 лица, на чело со поручникот Петар Начев, која треба да ја нападне Струмица и да ги уништи тамошните артлериски сили. Струмичката дружина ја минува границата кај Царево село на 18 јуни. Поручникот Начев се разболува и се самоубива, а командата ја презел Васил Мутафов. На 21 јуни во селото Карагозли, дружината води борба и дава жртви. Друга голема борба се разврзува кај селото Сушица, која траела цел ден, и во кое паѓаат осум души. Во селото Габрово, дружината била опколена и по тешката борба бил извршен пробив, при што загинале десет души, а дел од четниците се разбегале. На 7 јули 1895 година *Струмичка дружина* води борба кај селото Дебочица во кое загинува поручникот Мутафов, а командата ја презел опоручникот Јордан Венедиков и се повлекол со преживеаните 75 души кон Бугарија.

Мутафов пишува стихови, а дел од нив се објавени посмртно во 1942 година .

Извори
------

1. ↑  Илюстрация Илинден, 1943, бр.142, стр. 9
2. ↑  Биографични данни от библиотека на ВМРО-София[*мртва врска*]
3. ↑  Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 111.

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Дејци на ВМОК |
| --- |
|  |
|  | 

Иван Кепов • 
Тодор Саев • 
Васил Мутафов • 
Петар Начев • 
Јордан Венедиков • 
Христо Саракинов • 
Софрониј Стојанов • 
Димитар Венедиков • 
Стојчо Гаруфалов • 
Димитар Атанасов • 
Димитар Жостов • 
Стојчо Бакалов • 
Владислав Ковачев • 
Александар Протоѓеров • 
Ефтим Спространов • 
Иван Карасулијата • 
Антон Бозуков • 
Коста Кондов • 
Никола Наумов • 
Јосиф Ковачев • 
Андреј Љапчев • 
Атанас Јанков • 
Васил Дијамандиев • 
Владимир Димитров • 
Борис Дрангов • 
Ефрем Каранов • 
Тома Карајовов • 
Трајко Китанчев • 
Крсто Б'лгаријата • 
Марко Лерински • 
Михаил Апостолов • 
Данаил Николаев • 
Јордан Пиперката • 
Александар Радев • 
Димитар Ризов • 
Христо Станишев • 
Тома Давидов • 
Наум Туфекчиев • 
Иван Цончев • 
Коста Шахов • 
Стојан Михајловски • 

 |
|  |
| **Историја на Македонија** |

 |
**„Славчо Стојменски"** — средно училиште во Штип.

Основање и развој
-----------------

Спортската сала.
Училиштето е основано на 28.09.1954 година. Денес има вкупно 820 ученици и 26 паралелки.

СОУ Гимназија „Славчо Стојменски" - Штип се наоѓа во централниот дел на град Штип, сместено од левата страна на реката Отиња, притока на реката Брегалница која минува покрај градот Штип и го одредува индустрискиот дел на градот од централното подрачје.

На западната страна од Гимназијата се наоѓаат убавата зграда на собранието на општината Штип. Источно во непосредна близина се сместени: Основното училиште „Ванчо Прке", текстилното училиште „Димитар Мирасчиев" и градската библиотека „Гоце Делчев".

Северно од училиштето, спротивно на десниот брег на реката Отиња, се наоѓаат: познатиот хотел „Оаза", работничкиот универзитет „Ванчо Прке", домот на културата „Ацо Шопов" и домот на АРМ (во истата зграда), пред кои во убаво пошумено зеленило се наоѓа алеата на народните херои - Славчо Стојменски, Ванчо Прке и Михајло Апостолски.

Погледот на западниот дел на училиштето целосно е свртен кон историската тврдина наречена Исар.

Учество на натпревари
---------------------

Освоени награди
---------------

Познати личности кои учеле во ова училиште
------------------------------------------

* Родна Бурева (23 февруари 1903 - 6 ноември 1977) - првата македонска оперска пејачка;
* Борислав Крмов

Познати личности кои предавале во ова училиште
----------------------------------------------

Надворешни врски
----------------

* Мрежно место на училиштето
* Архивирано на 14 април 2009 г. Алтернативно мрежно место на училиштето
* Портал за основните и средните училишта во Македонија Архивирано на 16 октомври 2011 г.
* Официјално мрежно место на Министерството за образование и наука
**Денис Страквалурси** — аргентински фудбалер кој настапува за тимот на Евертон како позајмен од аргентинскиот прволигаш Тигре.

Кариера
-------

Тој својата кариера ја започнал во третолигашот Унион де Сунхалес.По една сезона помината тука тој потпишал за ФК Гимназија Ла Плата тим од елитната лига на аргентинскиот фудбал.

### Тигре

Пред почетокот на сезоната 2010-2011 Страквалурси дојде во Тигре на позајмица од една сезона со можност за откуп на крајот од сезоната.Во зимското првенство наречено Апертура тој постигна 11 голови за Тигре и беше прв стрелец во лигата заедно со уругваецот Сантјаго Силва.Со тоа стана првиот фудбалер на Тигре во историјата кој бил прв стрелец во аргентинската лига.

### Евертон

Во последните денови на август Страквалурси потпиша за Евертон на позајмица од Тигре до крајот на сезоната.Своето деби за карамелите го имаше во домаќинскиот меч на Евертон против Виган на 17 септември 2011 влегувајќи како замена за Тим Кејхил. Својот прв погодок во Премиер лигата Страквалурси го постигна на 11 февруари 2012 кога по одличната асистенција на Лендон Донован тој го совлада Петр Чех и му обезбеди победа на својот тим над Челси од 2-0.

### Сан Лоренцо

Во јули 2012 Страквалурси потпиша за Сан Лоренцо како слободен играч откако му истече договорот со Тигре.

Надворешни врски
----------------

* (шпански) ESPN statistics
* (шпански) Argentine Primera statistics

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
ФК Евертон  – моментален состав |
| --- |
|  |
| 
1 Пикфорд ·
2 Тарковски ·
3 Патерсон ·
4 Холгејт ·
5 Кин ·
7 МекНил ·
8 Онана ·
9 Калверт-Луин ·
10 Гордон ·
11 Греј ·
13 Мина ·
14 Таунсенд ·
15 Беговиќ ·
16 Дукуре ·
17 Ивоби ·
19 Миколенко ·
20 Мопе ·
22 Годфри ·
23 Колман  ·
26 Дејвис ·
27 Геј ·
29 Винагре ·
30 Коуди ·
31 Лонерган ·
33 Рондон ·
35 Јакуповиќ ·
37 Гарнер ·
Менаџер: Лампард
 |

 |
**Васил Тодоров Иванов** ( 1924
 во Долно Нерези, Скопско — 12 ноември 1944

 во Долно Нерези, Скопско) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

Животопис
---------

Произлегува од бедно семејство. Завршил основно училиште, а потоа се занимавал со земјоделство. Во Скопје се доселил непосредно пред окупацијата на Македонија и работел како општ работник. Во септември 1944 година стапил во борбените редови на Дванаесеттата македонска ударна бригада. Набргу се истакнал како искусен и бестрашен борец во својата единица. Во бригадата бил назначен за политички комесар на третата чета во четвртиот баталјон. На оваа должност се покажал како способен раководител. Посебно внимание посветувал на борбеното обучување на своите борци. Под неговото раководство, единицата која му била доверена нему, секогаш со успех ги извршувала поставените борбени задачи. Со својата чета учествувал во борбите против балистите, на јужните приоди кон Скопје. На 12 ноември во борбата за ослободување на Скопје, во близина на Долно Нерези, тој храбро загинал.

Наводи
------

1. 1 2  *Беа, загинаа, останаа*. Скопје: Историски Архив. 1969. стр. 192. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
**Да му се насмееш на животот** - збирка поезија на македонската поетеса Ана Бунтеска, објавена од издавачката куќа „Матица македонска" во 2017 година.

Опис на книгата
---------------

Збирката содржи вкупно 90 песни. Лектурата ја направил Здраво Ќорвезировски, техничката обработка на корицата е дело на Владимир Мирчевски (според илустрацијата на отец Пимен), а електронската реализација е дело на Методија Николовски. Книгата, со обем од 236 страници и со димензии од 21 сантиметар, е испечатена во печатницата „Графостил", во тираж од 500 примероци. Книгата е каталогизацирана во НУБ „Св. Климент Охридски", а ја има меѓународната ознака ISBN 978-608-10-0556-1.

Наводи
------

1. ↑  Ана Бунтеска, *Да му се насмееш на животот*. Скопје: Матица Македонска, 2017.
**Електронски јавачи** или **еРајдери** (на англиски: *еRiders*, во превод *еЈавачи*) се мобилни консултанти што обезбедуваат техничка поддршка за граѓанските организации за оптимално искористување на информатичко-комуникациските технологии (ИКТ) како средство за поефикасно извршување на активностите и остварување на нивната мисија и цели.

Електронските јавачи се индивидуалци или мали групи кои волонтираат или работат во одредена област и имаат посебни практични способности и вештини, вклучувајќи ги тука информатичката технологија и способностите за советување и планирање.

Ерајдерите патуваат и ги посетуваат граѓанските организации помагајќи им при создавање на мрежни места, користење на интернет, создавање на е-мрежи и решавање на тековните проблеми од областа на ИКТ. Тоа им помага на оганизациите да ја пренесат својата порака, да ги анимираат граѓаните за учество во јавни дебати на релевантни теми, коалицирање и подобра помош за заедницата.

Надворешни врски
----------------

* Електронски јавачи во Велика Британија.
* Меѓународно eRider движење.
* Блог на еРајдерите од Македонија.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија технологијата е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Димче Кичевски** (Бегниште, Кавадаречко, 1 декември 1950

 - Скопје, 8 август 2015

) — македонски легендарен каратист и тренер.

Животопис
---------

Кичевски е роден на 1 декември 1950 година во кавадаречкото село Бегниште. Тој дури 21 пат беше државен првак на Македонија и двократен првак на СФР Југославија, а во 1980 година стана и балкански првак. Во 1980 година Кичевски го освои бронзениот медал на ЕП во Австрија.
Како тренер ги предводел карате клубовите Вардар и Водно, при што освоил шампионски титули на Македонија, а неговите каратисти освоиле и европски медали.
Тој е првиот селектор на карате репрезентцаијата на Македонија, а неколку години бил и прв човек на Карате сојузот на Македонија. Последните години од животот ги поминал во кик-боксот, заедно со покојниот Љупчо Неделковски и неговата сопруга Александра, притоа судел мечеви од меѓународен карактер. Кичевски е добитник на повеќе награди, меѓу кои и „13 Ноември" во 1983 година, признание кое го доделува Град Скопје.
До 2013 година работел и како селектор на кик-бокс репрезентацијата на Македонија, а последните години од животот бил кик-бокс судија.
Починал во Скопје на 8 август 2015 година.

Наводи
------

1. ↑  „*Добитници на награди „13 Ноември"*". Архивирано од изворникот на 2012-05-06. Посетено на 2015-08-11.
2. ↑  „*Почина легендарниот македонски каратист*". Архивирано од изворникот на 2015-08-10. Посетено на 2015-08-11.
Релето е вообичаен електро-механички уред.
Во инженерство, **електромеханиката** ги комбинира процесите и процедурите извлечени од електротехниката и машинското инженерство. Електромеханиката се фокусира на интеракцијата на електричните и механичките системи како целина и како двата системи комуницираат едни со други. Овој процес е особено познат во системи како што се оние на ЕС (еднонасочна струја) машини кои можат да бидат проектирани и управувани за да генерираат енергија од механички процес (генератор) или да се користат механички ефект (мотор). Во овој контекст, електротехниката опфаќа и електроинженерство.

Наводи
------

1. ↑  Course in Electro-mechanics, for Students in Electrical Engineering, 1st Term of 3d Year, Columbia University, Adapted from Prof. F.E. Nipher's "Electricity and Magnetism". By Fitzhugh Townsend. 1901.
2. ↑  Szolc T.; Konowrocki R.; Michajłow M.; Pregowska A. (2014). „An investigation of the dynamic electromechanical coupling effects in machine drive systems driven by asynchronous motors". Mechanical Systems and Signal Processing, Vol.49, pp.118-134. doi:10.1016/j.ymssp.2014.04.004. ISSN 0888-3270. Наводот journal бара `|journal=` (help)
3. ↑  The Elements of Electricity, "Part V. Electro-Mechanics." By Wirt Robinson. John Wiley & sons, Incorporated, 1922.
4. ↑  Konowrocki R.; Szolc T.; Pochanke A.; Pregowska A. (2016). „An influence of the stepping motor control and friction models on precise positioning of the complex mechanical system". *Mechanical Systems and Signal Processing*. Mechanical Systems and Signal Processing, Vol.70-71, pp.397-413. 70-71: 397–413. doi:10.1016/j.ymssp.2015.09.030. ISSN 0888-3270.
**Владимир Луков** (Ценово, Русенско, Бугарија, 2 јуни 1949

) е бугарски поет.

Животопис
---------

Луков е роден е на 2 јуни 1949 година во село Ценово, Русенско, Бугарија. Потомок е на депатрираната фамилија Чипови од Егејска Македонија (село Пателе, Леринско). Завршил географија и филозофија на Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски". Работи како предавач по географија на Техничкиот универзитет од Софија, во филијалата во градот Правец. Поезија пишува и публикува од 1969 година. Како поет е претставуван во бугарски, француски и македонски списанија за литература и е застапуван во антологии. Бугарската литературна критика ја дефинира неговата поезија како „филозофска, енигматична". Добитник е на почетна грамота и награда за поезија на Сојузот на слободните писатели во Бугарија - „Народни будители – 2006". Неговото име е содржано во следневе публикации: Кој е кој во бугарската култура, Кој е кој во Бугарија и Атлас на бугарската литература. Член е на Сојузот на слободните писатели во Бугарија.

Библиографија
-------------

* Човекот со протези (поезија, 1992),
* Согледувачот (поезија, 1993),
* Безбожни овоплотувања (поезија, 1999),
* Пролом (поезија, 2001),
* Поромнување на сетилата (поезија, 2005),
* Провиденија (поезија, 2006, ИД „Макавеј" – Скопје, полица – Балкански писатели),
* Траги од ветер (поезија, 2007),
* Зраци (поезија, 2009),
* Фибри од без краjот (поезија, 2011)
* Местото од каде што почнува бескрајот (Реалистични раскази, мисли, соништа, фантазии и истражувања / Филозофија на целоста и практика на олицетворението / Том I. Книга за (не)послушните), 2012 г.
* "Сончев поjас" (Скопjе, 2016, Изд. "Матица македонска")

Надворешни врски
----------------

* 
* 
*
**„Горкиот чај на генералот Јен"** (англиски: *The bitter tea of general Yen*) - американски филм од 1933 година, во режија на Френк Капра, според сценариото на Грејс Заринг Стоун и Едвард Парамор Џуниор. Главните улоги ги играат: Барбара Стенвик, Нилс Астер и Тошија Мори и Волтер Коноли.

Содржина
--------

Американската мисионерка Меган Дејвис (ја игра Стенвик) пристигнува во Шангај за време на граѓанската војна, а за да се омажи со мисионерот д-р Роберт Страјф. Роберт ја одложува венчавката спасувајќи ги децата од местата каде што се водат борбите. Додека се враќаат во Шангај, Роберт и Меган случајно се одвојуваат. Притоа, Меган добива удар во главата, но ја спасува генералот Јен (го игра Астер) кој ја одведува во својата палата. Таму, Меган се спријателува со љубовницата на генералот, Ма-Ли (ја игра Мори) која ја обвинуваат дека на непријателот му дава доверливи информации. Меган го моли суровиот генерал за животот на Ма-Ли, а тој ја послушува бидејќи е вљубен во неа. Меѓутоа, Ма-Ли го предава генералот...

Наводи
------

1. ↑  „www.hrt.hr (пристапено на 15.6.2017)". Архивирано од изворникот на 2017-06-16. Посетено на 2017-06-21.
2. ↑  РТС, Горки чај генерала Јена (пристапено на 15.3.2021)
**Васил Матев Попоски** (1920 во Злести, Охридско — 13 април 1945 во Винковци, Хрватска) македонски партизан, учесник во НОБ.

Животопис
---------

Васил Матев Попоски е роден во селото Злести. По занимање бил земјоделец. Во НОБ стапува на 5 август 1944 година. Како борец на Првата македонска бригада, загинува на Сремскиот фрон кај Винковци, на 13 април 1945 година.

Наводи
------


1. ↑ . Охрид и охридско во борбата против фашизмот. ЗБОРНИК на паднатите борци во народно-ослободителната борба и револуција и жртвите на фашистичкиот терор во Охрид и охридско 1941-1945. Охрид. 1976. Отсутно или празно `|title=` (help)CS1-одржување: друго (link)
*Оваа статија е за книгата „Дина"; за други значења, види Дина (појаснување).* 
**Дина** (англиски *Dune*), Песочната Планета, првата книга од серијалот „Дина".

Култно прозно дело напишано од американскиот научно-фантастичен писател Френк Херберт во 1964 година.

Во книгата се работи за Пол Атреид, син на војводата, и иден наследник на Големата Куќа Атреиди кој заедно со целата негова фамилија е префрлен на планетата Аракис, на која што треба да живеат и да го спроведуваат добавувањето на зачинот наречен Меланж, кој претставува супстанца која го продолжува животот. Притоа, куќата Атреиди е соочена со нивните смртни непријатели, Харконените, кои се обидуваат да им ја одземат власта од Аракис, а и воедно да ги уништат Пол и татко му, Лето. Но Пол открива дека поседува посебни, натчовечки моќи со кои може да ја види иднината. Тој подоцна го зема името Муад`Диб (*Muad'Dib*) од Слободниците (*Fremen*), кои се нативни жители на Песочната Планета.

Оваа книга ја има добиено Американската „Небула" награда за книга на годината, и уште неколку други награди меѓу кои и „Книга на деценијата" итн.

Френк Херберт има напишано шест книги од серијалот на „Дина", како што се:

* „Дина"
* „Динин Месија"
* „Децата на Дина"
* „Бог-император на Дина"
* „Кривоверците на Дина"
* „Динина собирна куќа"

Надворешни врски
----------------

* Официјално мрежно место за Дина
* Интернет група на обожаватели на Дина Архивирано на 3 април 2006 г.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 180244326
* LCCN: no2006084758
* GND: 4228175-1
* SUDOC: 067299741

 |

 |
f1 **Гелцшталскиот мост** во округот Фогтланд во Саксонија е најголемиот камен мост направен од тули во светот. Вијадуктот со вкупно 98 лакови се смета за обележје наФогтланд.

Гелцшталскиот мост на разгледница од 1856
Еден од најголемите предизвици за време на изградбата на железничката линија Лајпциг-Хоф, која се протега како Лајпциг преку Плауен и Хоф до Нирнберг било премостувањето на Гелцшката долина. Бидејќи саксонско-баварските железници располагале со малку пари, објавиле вест во сите големи германски весници дека оној што ќе изнајде евтин начин да го реши проблемот ќе добие награда од 1000 талири. Од 81 пристигнат предлог, никој не можел со статички пресметки да покаже дека нивното решение би можело да се справи со товарот на планираниот железнички сообраќај. Паричната награда затоа била поделена на четири предлози, но никој од нив не бил реализиран.

Шефот на комисијата што ги испитувала предлозите, професор Јохан Андреас Шуберт, потоа го искористил своето искуство со статички пресметки, особено во изградбата вијадуктот во Лојбниц во летото 1845 за да најде сопствено решение, притоа користејќи и замисли од испратените предлози. Поради ова, мостот станал првиот статички пресметан мост во светот. За изградбата како главен материјал била избрана тулата, што бил многу необичен избор за тоа време, но била брзо и евтино достапна во регионот. 

Детали на мостот
Поставувањето на камен-темелникот се одржало на 31 мај 1846 година.

По завршувањето и пуштањето во употреба на 15 јули 1851 мостот станал највисокиот железнички мост во светот. 

Панорамска фотографија сликана од мостот
Големината на мостот во споредба со автомобил
**Владимир Костов** (1975, Битола) — македонски виолинист.

Животопис
---------

Костов го започнал своето музичко образование во Битола, а студиите по виолина ги завршил на Факултетот за музичка уметност во Скопје, во класата на проф. Михајло Куфујонакис, а кај него и магистрирал. Исто така, стручно се усовршувал и кај други познати педагози, како: Сихана Бадивуку, Благоја Димчевски, Корнелија Бронзети, Ирина Бочкова, Наталија Пришепенко итн. Во периодот 2000-2004 бил професор по виолина во Оркестарот на ЦЕИ, а е вработен како концерт-мајстор во Македонската филхрмонија и како доцент на Факултетот за музичка уметност во Скопје.

Творештво
---------

Костов е член на „Македонскиот кларинет квинтет" во кој свири прва виолина и водач на неколку камерни оркестри и ансамбли, како: камерниот оркестар за современа музика „Алеа", камерното студио за барокна музика „Бахус" и квартетот „Бревис", клавирското трио „ВАМ". Тој е редовен член на Камерниот оркестар на Македонската филхармонија и на Младинскиот оркестар на Музичката младина на Македонија. Покрај тоа, тој е единствениот македонски музичар кој повеќепати членувал во угледниот Светски оркестар на музичката младина со кој остварил голем број настапи ширум светот. Исто така, тој настапува и со оркестарот „Исток-Запад" во Алтенбург. Како солист, Костов настапувал со Македонската филхармонија и со нејзиниот камерен оркестар, а настапувал и самостојно на повеќе музички манифестации во Македонија, Украина, Германија, Бугарија, Србија, Британија, Хрватска и Полска.

Наводи
------

1. ↑  Дирекција за култура и уметност - Скопје, *Есенски музички свечености*, Скопје, ноември 2014.
2. ↑  Дирекција за култура и уметност - Скопје, *Есенски музички свечености*, Скопје, ноември 2014.
**„Дина"** или **Песочната планета** (англиски: *Dune*) - американски филм од 1984 година, во режија на Дејвид Линч (David Lynch), кој е автор и на сценариото. Главните улоги ги толкуваат: Кајл Меклахлан (Kyle MacLachlan), Франческа Анис (Francesca Annis), Кенет Мекмилан (Kenneth McMillan), Хосе Ферер (José Ferrer), Шон Јанг (Sean Young), Стинг (Sting), Макс фон Сидов (Max von Sydow), Јирген Прохнов (Jürgen Prochnow), Силвана Мањано (Silvana Mangano), Еверет Мек Гил (Everett McGill) и Фреди Џоунс (Freddie Jones). Филмот, кој претставува екранизација на првиот дел од романите за планетата Дина на познатиот писател Френк Херберт, бил номиниран за „Оскар" во категоријата за најдобар звук.

Синопсис
--------

Дејствието на филмот се одвива во 10191 година, кога во вселената владее злобниот цар Падишах Шадам IV (го игра Ферер). Всушност, тој прима наредби од едно страшно суштество што личи на црв, а верен сојузник на Шадам IV е баронот Владимир Харконен (го игра Макмилан) од планетата Аракис. Најголемиот непријател на Харконен е војводата Лето од Атрејдес (го игра Прохнов), кој е благороден човек и татко на чувствителното момче Пол (го игра Меклахлан). Пустинската планета Аракис е наречена Дина, зашто таа е единствениот природен извор на таинствениот зачин - една исклучително силна дрога која го продолжува животот и дава божествена сила, а која во подземјето на Аракис ја чуваат џиновски црви. Тврдејќи дека сака власта на Аракис да ја пренесе од семејството Харконен на семејството Атрејдес, еден ден, Шадам IV му поставува стапица на Лето и го убива. Пол и неговата бремена мајка Џесика (ја игра Анис) се принудени да бегаат и се засолнуваат во пустината, кај домородниот народ Фремен, предводен од храбриот Стилгар (го игра Мек Гил). Откако Пол ќе проба од зачинот, пожртвуваната Џесика, припадничка на сестринството кое тајно ја чува царската крвна лоза, сфаќа дека нејзиниот син е избраниот, месијата Пол Усул Муад 'Диб кој благодарение на зачинот може да ја предвиди иднината...

Наводи
------

1. ↑  HRT Pješčani planet, američki film (12) (R) (пристапено на 5.6.2021)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија филм е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Владимир Петров Мацанов - Мирче** (партизански прекар Лефтер) ( 1920
 во Скопје ―  1944
 во Велес) — македонски партизан, револуционер, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

Животопис
---------

Произлегува од револуционерно семејство (види *Константин Мацанов*, *Андреј Мацанов*). По завршувањето на основното училиште, завршил седми клас гимназија, а потоа бил истеран од училиштето како скоевски активист и револуционер. Извесно време работел како фирмописец и молер. Во мартовските демонстрации 1941 година учествувал против предавничката влада на Цветковиќ - Мачек, како и против пактот со фашистичка Германија. По доаѓањето на бугарските фашистички окупатори, активно учествувал во илинденските демонстрации. Низ ваквата револуционерна борба, кон средината на октомври 1941 година се приклучил на Првиот скопски партизански одред. По растурањето на одредот заминал во Софија, каде бил откриен и затворен. Потоа бил префрлен во скопскиот затвор. Тука станал еден од најактивните политички затвореници. Нему му била доверена задачата да ја дели храната, т.е. станал комесар за исхрана.

На организираниот пpoцec бил осуден на смрт со бесење. Бидејќи по секое сослушување затворениците биле одделувани за да не се договараат, бил иницијатор да се употреби Морзеовата азбука за договарање. Така, од една до друга ќелија се пренесувале важни соопштенија. По судењето, на 9 мај 1942 година, бил префрлен во ќелијата на смртта. Во неа со уште еден осуденик почнале да се занимаваат со сликање. Поради тоа биле наречени „художници". Ги цртал своите другари, а изработил и еден автопортрет. На 28 август 1944 година заедно со други затвореници, со помошта на партиската организација од Скопје и Третата македонска ударна бригада бил ослободен. Меѓутоа, неговата радост траела кратко. Загинал во несреќен случај заедно со уште 16 борци од Третата македонска ударна бригада пред нападот на Велес, од експлозија на мини, што биле случајно активирани, веројатно од неизгасена цигара.

Поврзано
--------

* Прв скопски партизански одред
* Мацанова афера *(семејниот род од кој потекнувал и Владимир Мацанов)*

Наводи
------

1. ↑  „НАРОДНА ВОЛЈА". *www.narodnavolja.com*.
2. 1 2 3  *Беа, загинаа, останаа*. Скопје: Историски Архив. 1969. стр. 89. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)

Надворешни врски
----------------

* Спомени на Васил Антевски Дрен - АПРИЛ — МАЈ 1942
**Димче Савевски** (роден во Тетово) — поранешен македонски генерал-мајор, учесник во НОБ и публицист.

Животопис
---------

Савевски е роден во Тетово. Втората светска војна го затекнала како ученик во тетовската гимназија. Уште во 1941 година се прилкучил во НОБ. Бил затвореник и логораш во Тирана и Драч, Албанија од 1943 година, па сè до капитулацијата на Италија. Бил учесник во првите покрупни партизански единици во Македонија, од борец и раководиел во првата и третата МУБ, 4тата оперативна зона и 16тиот македонски корпус. Учествувал во поважните борби, маршеви, офанзиви и контраофанзиви, во ослободувањето на Кичево, во борбата за одбрана на слободните територии во Западна Македонија, во Мегленско, во Февруарскиот поход, пролетната офанзива и мн. други.
По ослободувањето бил активен старешина на ЈНА, разни должности од кои последна му била помошник н акомандантот на третата воена област, кога го добил и чинот генерал. За целото службување, а и по пензионирањето бил активен во општествено-политичкиот живот во ЦК на КПМ, односно на СКМ и Социјалистичкиот Сојуз на Македонија. Еден мандат бил и народен пратеник во Републичкото Собрание. Бил член на републичкиот одбор и на Претседателството на Сојузот на борците на Македонија.

Библиографија
-------------

* „Иљо Антески-Смок", Центар за информирање и издавачка дејност Полог, Тетово, 1986;
* Првоборецот и револуционер Илија Антески-Смок", „Тетово и Тетовско во НОВ 1941–1945", Тетово, 1991,;
* Тодор Циповски-Мерџан: време, живот и дело", Архив на Македонија, „Матица македонска", Скопје, 1997;

Наводи
------

1. ↑  *ИСКРА Број 56, 30.09.2015, електронски информативно политички магазин*[*мртва врска*]
**Горилата** спаѓа во редот примати во семејството човеколики мајмуни. Постојат три подвида горили: западен горила, рамничарски горила (со околу 45 000 единки) и планински горила (само 650 единки). Горилите живеат во тропските шуми во централна Африка и во тамошните планини на надморска височина до четири илјади метри. Тоа е најголемиот мајмун. Мажјакот е висок до 2,30 метри и тежок до 300 килограми; женките се помали. Во својата природна средина горилите живеат околу 35 години. Горилата нема точно определено време за спарување. По периодот на носење што трае околу 9 месеци, женката раѓа едно младенче кое останува закечено за нејзиниот стомак следните два и пол месеци. Доењето трае една година, но уште три години женката се грижи за своето младенче, а дури потоа повторно се спарува.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија од областа на зоологијата е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85055955
* GND: 4157923-9
* NDL: 00562550
* NKC: ph378917

 |

 |
**Владимир Ковачев** (роден на 5 јануари 1875

 година во Штип - починал во  1910
 година во Софија) — македонски поет и револуционер, автор на заедничка песнарка со Христо Силјанов („*Тагата на робот*"), близок соборец на Гоце Делчев, брат-близнак на Владислав (Славчо) Ковачев, истакнат активист на ВМРО и автор на публицистички труд од капитално значење.

Животопис
---------

Владимир Ковачев живеел и творел како емигрант во Бугарија. Во текот на релативно краткиот живот рано се пројавил како учесник во револуционерното движење. Татко му Михаил Ковачев (1840–1908) бил раководител на Штипскиот револуционерен комитет и учесник во Илинденското востание. Учителствувал во Штип, Скопје и Солун. Чичко му Јосиф Ковачев (1839–1898), познат педагог, бил основач на првото машко педагошко училиште во Штип (1869) и автор на учебници за тогашните училишта. Брат му Славчо бил штипски војвода во времето на Илинден.

Владимир Ковачев дипломирал право на Сорбона во Париз. Во Скопје поминал дел од своето детство. Образованието го продолжил во Софија, каде што со бројното семејство емигрирал кон крајот на ⅩⅠⅩ в. Се школувал како питомец на софиското Воено училиште, каде ја прифатил идејата на руските социјал-демократи (Доброљубов, Чернишевски, Херцен, Писарев), а добил можност и да се запознае и со лектира од македонските социјалисти во Бугарија (Димитар Благоев, Васил Главинов, Спиро Гулапчев). Контактирал со македонската група околу сп. „Лоза". Кон литературата пројавува интерес уште од школските клупи. Од тој период потекнува неговата ракописна стихозбирка „*Песни за Македонија*", која посмртно е објавена во Скопје (1997) во препев на Петар Т. Бошковски и Томе Арсовски. Песнарката ја пронашол во Државниот архив на Бугарија д-р Зоран Тодоровски. Песните се во духот на насоката што ја вовеле Марко Цепенков, Трајко Китанчев, Ефтим Спространов, Никола Киров Мајски – создавање култ кон поробената татковина.

Наводи
------

1. ↑  Ристовски, Блаже, уред. (2009). „*Ковачев*". *Македонска енциклопедија*. , книга I (А-Љ). Скопје: МАНУ. стр. 704–705. Text "series
" ignored (help)
**Дамјан Јованов Дамјанов** ( 1923
 во Скопје —  1944
 во Прилеп) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

Животопис
---------

Потекнувал од сиромашно семејство. Завршил основно училиште. Поради материјални причини морал да го напушти своето образование и изучил занает. Потем, работел како механичар. Рано се поврзанл со напредното движење и материјално го помагал. На 1 август 1944 година стапил во една партизанска единица. Во состав на истата учествувал во многу борби против окупаторот. Ја дочекал капитулацијата на бугарскиот фашистички окупатор и учествувал во разоружувањето на нивните воени единици. На прагот на слободата, во борбите за ослободувањето на Прилеп, храбро загинал.

Наводи
------

1. 1 2  *Беа, загинаа, останаа*. Скопје: Историски Архив - Скопје. 1969. стр. 50. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
**Генеалогија на моралот - Борбен запис** Фридрих Ниче
**Генеалогија на моралот - Борбен запис** (германски: *Zur Genealogie der Moral, Eine Streitschrift*) - книга на германскиот философ Фридрих Ниче од 1887 година.

Содржина
--------

Осврт кон делото
----------------

Ова дело, кое се состои од три расправи, Ниче го опишува како „најнеобичното". Притоа, почетокот е студен, научен, па дури и ироничен, а потоа светнува молња, а на крајот се доаѓа до некоја нова вистина. Првиот есеј се занимава со психологијата на христијанството, предмет на вториот есеј е психологијата на совеста, а третиот есеј дава одговор на прашањето: од каде потекнува силната моќ на аскетскиот идеал. Со еден збор, Ниче заклучува дека ова дело ја содржи првата психологија на свештенството.

Наводи
------

1. ↑  Фридрих Ниче, *Ecce Homo (Ево човека) – Како постајеш, шта си*. Сарајево: Издање И. Ђ. Ђурђевића, 1918, стр. 136-137.
Американски пејачПредлошка:SHORTDESC:Американски пејач

**Дејвид Ли Рот** (анг: *David Lee Roth*; роден на 10 октомври 1954 година)  е американски рок пејач. Најпознат е по својата дива и енергична сценска изведба, и по тоа што бил оригиналниот фронтмен на хард рок групата Ван Хален; трипати од 1974 до 1985 година, во 1996 година и повторно од 2006 година до нивното распуштање во 2020 година. Познат е и како успешен соло пејач кој објавил многу златни и платински албуми сертифицирани од RIAA. По повеќе од две децении, Рот повторно се придружил на Ван Хален во 2006 година за турнејата во Северна Америка (2007-2008) која станала турнеја со највисока заработка во историјата на бендот и една од турнеите со највисока заработка таа година. Во 2012 година, Рот и Ван Хејлен го издале албумот *A Different Kind of Truth*. Во 2007 година, бил примен во Рокенрол Куќата на славните како член на Ван Хален.

Ран живот
---------

Рот е роден во Блумингтон, Индијана, во семејство со еврејско потекло. Уште од најмала возраст, Рот се интересирал за уметноста, претежно за филмот и радиото, и рекол дека неговиот прв музички идол бил Ал Џолсон.

Рот детството го поминал во Њу Касл, Индијана. Во неговите тинејџерски години, со семејството се преселил во Пасадена, Калифорнија. Додека учел во Сити колеџот во Пасадена, ги запознал браќата Ван Хален, Еди и Алекс. Овој период Рот работел како болничар.

Дискографија
------------

### Студиски албуми

* *Eat 'Em and Smile* (1986)
* *Skyscraper* (1988)
* *A Little Ain't Enough* (1991)
* *Your Filthy Little Mouth* (1994)
* *DLR Band* (1998)
* *Diamond Dave* (2003)

### EP Албуми

* *Crazy from the Heat* (1985)

### со Ван Хален

* *Van Halen* (1978)
* *Van Halen II* (1979)
* *Women and Children First* (1980)
* *Fair Warning* (1981)
* *Diver Down* (1982)
* *1984* (1984)
* *A Different Kind of Truth* (2012)

Книги
-----

* Roth, David Lee (1997). *Crazy from the Heat*. Hyperion. ISBN 0-7868-8947-0.

Наводи
------

1. ↑  Roth, David Lee (1998). *Crazy from the Heat*. Hyperion. ISBN 0-7868-8947-0.
2. ↑  Празен навод (help)
3. ↑  „Gold & Platinum – November 12, 2010". RIAA. Архивирано од изворникот на June 26, 2007. Посетено на August 9, 2011.
4. ↑  „News Headlines". *Cnbc.com*. February 3, 2009. Архивирано од изворникот на June 11, 2011. Посетено на August 9, 2011.
5. ↑  Boucher, Geoff (January 29, 2012). „When David Lee Roth talks, it's 'A Different Kind of Truth'". *Los Angeles Times*. стр. 2. Архивирано од изворникот на March 5, 2012. Посетено на February 28, 2012.
6. ↑  „What I know about women". *Brisbane Times*. April 3, 2013.
7. ↑  "The Rolling Stone Interview: David Lee Roth", *Rolling Stone*, April 1985.
8. ↑  „Diamond David Lee Roth Biography". *davidleeroth.com*. Архивирано од изворникот на July 28, 2011. Посетено на August 10, 2011.

Надворешни врски
----------------

* Матична страница
* Дејвид Ли Рот на  Семрежната филмска база на податоци (англиски)

 *Оваа статија за музичар/ка од САД е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите*.
Брубек на концерт во Германија, 20.12.2005.
**Дејв Брубек** (англиски: *Dave Brubeck*) (6 декември 1920 - 5 декември 2012) бил познат американски џез пијанист и композитор.

Творештво
---------

Брубек започнал да се занимава со музика во 1940-тите. Најголемите музчики успеси ги постигнал во 1950-тите и 1960-тите, со својата група "Дејв Брубек" квартет. Од тоа време потекнува албумот "Time Out", издаден во 1959 година, чиишто невообичаени и комплексни тактови поставиле нови стандарди во џез-музиката. На овој албум се наоѓа и песната "Take Five" (компонирана од долгогодишниот соработник на Брубек - саксофонистот Пол Дезмонд), која претставува најпродаван џез-сингл на сите времиња. Оваа песна подоцна станала заштитен знак на концертите на "Дејв Брубек квартет", при што, при нејзината изведба, музичарите на напуштале сцената еден по еден, секој по завршувањето на своето соло, за на крајот да остане само тапанарот Џо Морело. "Дејв Брубек квартет" ја прекинал работата во 1967 година, но повремено настапувал до смртта на Пол Дезмонд во 1977 година. Подоцна, Брубек продолжил да компинира до неговата длабока старост. Својот последен албум "Indian Summer" го издал во 2007 година.

Како признание на неговото значење за развојот на џез-музиката, уште додека бил жив, Брубек бил прогласен за жива легенда од страна на Американската конгресна библиотека. Неговите најпознати композиции се "Take Five" и "Blue Rondo a la Turk". Исто така, познати се неговите турнеи заедно со легендите на џезот Дјук Елингтон и Ела Физџералд.

Брубек починал од срцев удар, во средата наутро, на 5 декември 2012 година, во една болница во Конектикат, само еден ден пред својот деведесет и втор роденден.

Наводи
------

1. ↑  „Џез-пијанистот Дејв Брубек замина во легендите", *Дневник*, година XVI, број 5034, петок, 7 декември 2012, стр. 27.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 14957683
* LCCN: n82144291
* ISNI: 0000 0001 1021 617X
* GND: 118952021
* SELIBR: 338447
* SUDOC: 08075743X
* BNF: cb13891916x (податоци)
* BIBSYS: 1072289
* ULAN: 500330867
* MusicBrainz: de0222a6-e1c4-403d-8b01-3f66d505061b
* NLA: 61307470
* NDL: 01063499
* NKC: jn20000700244
* BNE: XX1297929

 |

 |
**Диско зомбиња** е расказ од Гери Филипс, објавен во збирката „Кокаински хроники", во 2010 година, во издание на „Темплум". Преводот на македонски јазик е дело на Владимир Петревски.

Содржина
--------

Во една куќа, Холмс и МекМилан се борат со двајца противници (Кридер и Дивиот Вили) околу една пратка со кокаин. Во борбата, двајцата се сериозно ранети, но успеваат да ја земат дрогата. Притоа, за време на борбата, еден од противниците, кој има индијанско потекло, му дувнал на МекМилан некој магичен прав. За да ги средат раните, двајцата патуваат во Кларксдејл, кај поранешната девојка на Холмс, Џејн Корзо. Таму, Холмс има сексуален однос со Џејн, а МекМилан со нејзината другарка Ева Фернандес. Ненадејно, во куќата упаѓаат зомбиња, кои ги напаѓаат домаќините и им го земаат кокаинот. Со цел да си ја вратат дрогата, четворицата ги следат зомбињата до врвот на еден рид, каде среќаваат уште зомбиња, кои се тепаат меѓусебно околу дрогата. Своевремено, на врвот од ридот имало клуб, наречен „Диско Инферно", кој изгорел во 1980 година при што во пожарот загинале повеќе луѓе. Откако ќе останат без дрогата, четворицата се враќаат во домот на Џејн Корзо. Утредента, Холмс и МекМилан се подготвуваат да заминат на друго место, кога во дворот на куќата се појавува Дивиот Вили, претворен во зомби, кој си ја бара дрогата.

Наводи
------

1. ↑  Гери Филипс, „Диско зомбиња", во: Гери Филипс и Џери Tервалон (уредници), *Кокаински хроники*, Темплум, Скопје, 2010, стр. 164-191.
**Дамјан Жерновски** (роден во 12 ноември 1934

 година во Скопје) — македонски градежен инженер и редовен професор на Градежниот факултет во Скопје (од 1989 г.) по групата предмети Организација, технологија и економика на изградбата, прв претседател на македонското Здружение за проектен менаџмент. 

Работел на научноистажувачки проекти и ги објавил книгите: „*Техника на мрежно планирање во градежништвото*" (1982) и „*Проектен менаџмент*" (1993). Бил активен во применувачката и во научноистражувачката дејност.

Наводи
------

1. ↑  Ристовски, Блаже, уред. (2009). „*Жерновски*". *Македонска енциклопедија*. , книга I (А-Љ). Скопје: МАНУ. стр. 542. Text "series
" ignored (help)
Автопортрет (1658).
**Елизабета Сирани** (8 јануари 1638 година во Болоња, Италија - 28 Август 1665 година, Болоња) била италијански барокен сликар која починала во сè уште необјаснети околности на 27-годишна возраст.

Кога била 17 години таа веќе била полноправен сликар и гравер и насликала повеќе од 90 дела. До времето кога починала на 27-годишна возраст, таа додала најмалку 80 повеќе на нејзиниот репертоар. Покрај тоа што била независен сликар на возраст од 19, Елизабета исто така ја водела работилницата на нејзиното семејство. Кога нејзиниот татко стана онеспособен, таа била оптоварена со обврската да ги поддржува нејзините родители, нејзините браќа и сестри и самата себеси, целосно преку нејзината уметност. Стресот произлезен од таквите тешки одговорности можеби е и причината за нејзината прерана смрт. Пред да почине, таа создала над 200 слики и цртежи.

Наводи
------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Елизабета Сирани" на Ризницата ? |

1. ↑  Carlo Cesare Malvasia, "Di Gio. Andrea Sirani e di Elisabetta sua figlivola", *Felsina pittrice, vité de pittori bolognesi* (2 vols, Bologna, 1678), vol. II, pp. 453–467.
2. ↑  Laura M. Ragg, *The Women Artists of Bologna* (London, 1907), pp. 229–308.
3. ↑  Babette Bohn, "Elisabetta Sirani and drawing practices in early modern Bologna", *Master Drawings*, vol. 42, no. 3 (Autumn 2004), pp. 207–236.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 39620197
* LCCN: n97004180
* ISNI: 0000 0000 6631 226X
* GND: 129354732
* SUDOC: 083897224
* BNF: cb145685244 (податоци)
* ULAN: 500015596
* NKC: xx0195881
* BNE: XX1732582
* KulturNav: id
* RKD: 72850

 |

 |
**Гегамските Планини** (ерменски: *Գեղամա լեռնաշղթա*) — планини кои се наоѓаат во Ерменија. Планинскиот венец е сливното подрачје на сливното подрачје на Севанското Езеро од исток, реките Аракс и Храздан од север и запад, реките Азат и Веди од југозапад и реката Арпачај од југ. Просечната надморска височина на планинскиот венец Гегам е близу 2.500 метри. Планинскиот венец е од вулканско потекло, вклучувајќи многу изумрени вулкани. Опсегот е долг 70 километри и широк од 48 километри и се протега меѓу езерото Севан и Араратската Рамнина. Највисокиот врв на Гегамските Планини е Аждахак, висок 3.597 метри. Тој бил формиран од вулканско поле, кое содржи куполи од плеистоценска или холоценска лава.

Геолошка историја
-----------------

Вулканизмот во Ерменија и во Гегамските Планини е поврзан со придружните процеси на плаштот, но не мора да се поврзани со судирот на Арапската со Евроазиската Плоча. За разлика од другите делови од регионот на Кавказ, Гегамските Планини создале главно мали вулкани. Формирањето на Капутан (вклучувајќи ја планината Атис и Гцаин) од доцниот миоцен е датиран на 5.7-4.6 Ма според Калиум-аргонското датирање и е најстаро во регионот. Доцната плиоценска активност вклучувала различни базалтни лави, а потоа, за време на кватарниот период, риолит и обсидијан од центарот Котајк. Вулканската активност достигнала околу 200 ка, кога повеќето од центрите на Гегамските Планини се формирале од трахијандезитски лави. Највисоката точка е вулканот е Аждахак со надморска височина од 3.597 метри надморска височина, во западниот дел од планинскиот венец. Постои езеро во кратерот на вулканот кое било формирана од топењето на снегот.

Порано, овој регион бил познат како Ахаманган. Доказ за најраните човечки населби на ова подрачје се бројните петроглифи кои биле пронајдени на карпите на надморска висина од 2.600 и 3.200 метари. Повеќето слики ги прикажуваат мажите во сцени на лов и борби и астрономски тела и феномени како: Сонцето, Месечината, соѕвездијата, ѕвезденото небо, молњите и итн.
**Дамчестиот бакарец** (*Lycaena thersamon*) е пеперуга од семејството на пеперуги синци, од видот бакарци. Пеперугата ја има и во Македонија.

Распространетост
----------------

Пеперугата може да се најде во Источна Европа, Јужна Европа (без Пиринејскиот Полуостров), па сè до Монголија и северозападна Кина.

Опис
----

Распонот на крилјата на пеперугата е од 14 до 16 мм и тоа ја прави дел од групата на мали пеперуги. Возразните единки летааѕ од април до октомври, во зависност од местото и температурата. Ларвите се хранат со растението *Polygonum aviculare*.

Горната страна на пеперугата има златно-црвенкаста боја, а кај задниот дел има темни нијанси. Долната страна на пеперугата има сивкаста боја, а во предиот дел има голем диск во црвенкаста боја. Покрај краевите има кафенкасто-портокалови нијанси со дамки. Пеперугата има и мала опашка. Нијансите на боите варираат од местото. Ларвите се зелени, дорзалниот дел е жолт. Главата и нозете се кафеави. Куклата е округла и кафена. Пеперугата претпочита сончеви падини.

Наводи
------

1. ↑  Seitz, A. ed. Band 1: Abt. 1, *Die Großschmetterlinge des palaearktischen Faunengebietes, Die palaearktischen Tagfalter*, 1909, 379 Seiten, mit 89 kolorierten Tafeln (3470 Figuren)

Поврзано
--------

* Пеперуги во Македонија

Надврешни врски
---------------

* Пеперуги во Европа

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Дамчест бакарец" на Ризницата ? |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Таксонски назнаки | 
* Википодатоци: Q1311679
* BioLib: 51380
* BOLD: 83373
* GBIF: 9036079
* iNaturalist: 479734
* NCBI: 265360

 |

 |