За други истоимени места, погледајте Делменхорст (појаснување).

**Делменхорст** (германски: *Delmenhorst*; долногермански: *Demost*) — слободен град во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.

Има население од 77.000 жители и се наоѓа 10 километри западно до градот Бремен со кој создава непрекината урбана област, додека градот Олденбург се наоѓа 25 километри северозападно. Припаѓа на метрополитенската област Северозапад.

Географија
----------

### Местоположба

Административна поделба на Делменхорст
Делменхорст се граничи на запад со Бремен и се наоѓа на околу 35 километри југоисточно од Олденбург. Низ градот тече реката Делме и на исток и североисток се граничи со потоците Клостербах, Фарелер Беке и Охтум.

### Градски единици

Делменхорст благодарение на силната индустријализација и стопанскиот подем, на 1 мај 1903 година станал „град од прва класа", односно слободен град. Во тоа време градот бил составен од единиците Дистернорт, Шафковен и Хаспорт. Делменхорст се пртегал во 1910 година на површина од 19,56 км². Во 1933 година се припоиле денешните градски единици Аненхајде, Аненриде, Бунгерхоф, Ипрумп и Штикграс. За градот постоеле повеќе можности да се проширува во површина. Повеќе нови населби биле подигнати по војната за да се обезбеди станбени единици за бегалците од поранешните германски територии. Во 1974 година, Хасберген се припоил со долносаксонската административна реформа кон Делменхорст и со тоа градот ја добил денешната површина од 62,36 км².

Градот Делменхорст за статистички цели е поделен на десет градски единици:

| Службен број | Име на единицата | Жители(2010) | Места и четвртиво рамки на единицата |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Мите | 7.791 | Мите/Норд, Мите/Вест, Банхофштрасе, Мите/Ост, Викхорн |
| 2 | Дајхорст | 10.7550 | Тиргартен, Ланге Ванд, Каспари |
| 3 | Двоберг/Штреен | 8.327 | Штреен Норд, Лесингштрасе, Ханзафиртел |
| 4 | Бунгерхоф | 6.915 | Дајхаузен, Нојендел, Хасберген, Шенеморер Штрасе, Дајхојзер Хајде |
| 5 | Шафковен/Донереш | 10.0580 | Шохасберген, Нордволе, Тапенорт |
| 6 | Ипрумп/Штикграс | 5.516 | Емсхоп, Бремер Штрасе |
| 7 | Штикграс/Аненриде | 10.6210 | Штефанусштрасе, Тифес Мор, Ан дер Риде Норд, Ан дер Риде Зид, Хаспорт |
| 8 | Хаспорт/Аненхајде | 4.144 | Хаспортзе, Аненхајде Вест, Аненхајде Ост |
| 9 | Дистернорт | 7.632 | Штадион, Дистернорт Зид |
| 0 | Брендел/Аделхајде | 5.415 | – |

Местата и четвртите во рамки на единицата имаат само административен карактер и не се наоѓаат во секојдневниот говор на жителите. Од страна на жителите се користат имињата Албертусхоф, Брандхефен, Брикенеш, Хајдкруг, Хулен, Моркамп, Зандхаузен, Шлутер, Танен, Вестерфелд, како и проблематичниот четврт Волепарк.

Историја
--------

Делменхорст во 1647 година
Релјеф од замокот на Бургинзел
Делменхорст бил првпат споменат во документ во 1254 година, откако грофот Отон I од Олденбург, купил имот близу реката Делме во 1234 година. На новосоздената населба бил подигнат замок околу 1247 година. Следниот гроф, Отон II, го направил замокот негова резиденција; Делменхорст бил прогласен за слободен град на 15 јули 1371 година.

По краток период на управа од епископот на Бремен од 1421 до 1436 година, Делменхорст се вратил под управа на Олденбург. Делменхорст подоцна станал злогласен под водство на грофот Герхард VI. Неговото владеење завршило во 1482 година благодарение на опсадата на замокот под водство на епископот на Минстер. Потоа, градот бил управа на Минстер, додека грофот Антон I не го освоил повторно градот, како и замокот во 1547 година.

Кога последниот наследник на Антон, Кристијан, починал во 1647 година, Делменхорст повторно потпаднал под управа на Олденбург. Бидејќи самиот Олденбург припаднал на данските кралеви и регентот на Олденбург бил роднина на данскиот крал, Делменхорст бил под данска контрола.

Во 1767 година, Делменхорст бил купен од царицата Катарина II, но бил предаден на Олденбург во 1773 година. Во 1777 година, Делменхорст бил прогласен за војводство на Олденбург. Во 1806 година, француската и холандската војска ја окупирале територијата; Делменхорст бил дел од Француското Царство на Наполеон од 1811 до 1813 година.

Во индустриското доба, Делменхорст доживеал голем стопански подем, благодарение на Бремен. Бидејќи Бремен бил во различна царинска зона, трговците кои сакале да извезуваат произведени добра надвор од Бремен морале да плаќаат високи царински такси. Затоа, тие единствено ги извезувале ресурсите и ги произведувале нивните производи во околните села.

Во 1903 година, Делменхорст станал слободен град, што значело дека има своја управа и не припаѓал на ниеден друг округ. Во 1930-тите години, Големата депресија го погодила градот, но сепак растел, вклучувајќи неколку помали села околу него. На Кристалната ноќ во ноември 1938 година, синагогата била запалена од нацистите, кои дошле во Германија во 1933 година. По Втората светска војна, Делменхорст бил во британската окупациска зона и морал да се справува со илјадници бегалци од Источна Германија, која сега била окупирана од СССР. Градоначалник поставен од Британеците во текот на британската окупација бил мајор Џек Волф. Во 1950 година во градот живееле повеќе од 57.000 жители.

Од 1960-тите години имало постојан пад во вработеноста, оставајќи повеќе од 13% од граѓаните невработени и скоро 7% да живеат на социјална помош. Во 2000 година, Делменхорст бил дел од хановерскиот Експо 2000.

Политика
--------

### Градски совет

Проблематичниот четврт „Волепарк"
Градскиот совет се состои од 44 избрани членови, што одговара за градови со број на жители помеѓу 75.001 и 100.000 жители. Членовите се избираат на општи избори на секои пет години.

На последните општински избори на 11 септември 2016 година биле добиени следниве резултати:

| Партии и листи | Удел | Места |
| --- | --- | --- |
| SPD | Социјалдемократска партија | 31,6% | 14 |
| CDU | Демохристијански сојуз | 23,4% | 10 |
| AfD | Алтернатива за Германија | 15,2% | 7 |
| Зелени | Сојуз 90/Зелени | 7,2% | 3 |
| FDP | Слободна демократска партија | 7,4% | 3 |
| UAD | Неопределени Делменхорст | 5,0% | 2 |
| Linke | Левица | 4,0% | 2 |
| Bürgerforum | Граѓански форум | 3,2% | 1 |
| Piraten | Пиратска партија | 1,9% | 1 |
| FW | Слободни гласачи | 1,2% | 1 |
| **Вкупно** | **100%** | **44** |
| *Излезност: 44,8%* |

Излезноста на гласачите на општинските избори во 2016 година била 44,8%.

### Градоначалник

На последните избори за градоначалник на 25 мај 2014 година победил Аксел Јанц (SPD).

Список на претходни градоначалници биле:

* Вилхелм Милер: 1933–1937
* Херман Мас: 1937–1945
* Валтер Клајне: 1945–1945
* Јохан Шмит: 1945–1946
* Вилхелм фон дер Хајде: 1946–1955
* Антон Ајкмајер: 1955–1955
* Ханс Алберс: 1955–1956
* Вилхелм фон дер Хајде: 1956–1968
* Ернст Екерт: 1968–1974
* Харалд Грот: 1974–1976
* Ото Јенцок: 1976–1984
* Валтер Леве: 1984–1986
* Ервин Пелка: 1986–1986
* Јирген Телке: 1986–2001
* Карстен Шветман: 2001–2006
* Патрик де Ла Лане: 2006–2014
* Аксел Јанц: 2014-денес

#### Збратимени градови

Делменхорст е збратимен со следниве градови:

* Франција Алон, Франција (од 1976 г.)
* Русија Борисоглебск, Русија (од 1994 г.)
* Германија Еберсвалде, Германија (од 1990 г.)
* Данска Колдинг, Данска (од 1979 г.)
* Полска Лублин, Полска (од 1992 г.)

Главни знаменитости
-------------------

Знаменитост на градот е комплексот на водокулата близу Градското собрание, изградено од 1910 до 1914 година од архитектот Хајнц Штофреген.

Друго интересно место е Бургинзел (Островот Замок), на кој се наоѓал стар замок во средниот век. Градбата била срушена во текот на XVIII век, а денес таму постои парк наречен Графт.

Индустриската историја на градот е прикажана во музејот „Нордволе".

Познати луѓе
------------

* Артур Фитгер (1840–1909) ― сликар
* Иван Блох (1872–1922) ― лекар и сексолог
* Фриц Штукенберг (1881–1944) ―,сликар
* Рајнхард Курецки (р. 1947) ― спортист
* Волфганг Михелс (1951–2017) ― музичар, пејач и композитор
* Фолкер Викер (р. 1954) ― генерален инспектор во Бундесверот
* Герд Ауфарт (р. 1964) ― офталмолог и професор
* Клаудија Кемферт (р. 1968) ― економист
* Тим Фишер (р. 1973) ― композитор
* Ернст-Маркус Томас (р. 1973) ― телевиски водител

Галерија
--------

* Градската цркваГрадската црква
* Некогашната градинарска куќаНекогашната градинарска куќа
* Театар „Клајнес Хаус"Театар „Клајнес Хаус"
* Некогашни воденициНекогашни воденици

Наводи
------

1. ↑   „Населеност на окрузите, општините и месните заедници во Долна Саксонија на 31 декември 2020". *Служба за статистика и комуникациска технологија на Долна Саксонија*. јули 2021. (германски)
2. ↑  Gemeindeverzeichnis.de – Herzogtum Oldenburg
3. ↑  „Internetpräsenz der Stadt Delmenhorst, *Stadtgeschichte*". Архивирано од изворникот на 2018-03-10. Посетено на 2021-07-15.
4. ↑  „Internetpräsenz der Stadt Delmenhorst, *Zeittafel*". Архивирано од изворникот на 2018-03-10. Посетено на 2021-07-15.
5. ↑  „PDF-Datei der Statistikdatenbank der Stadt Delmenhorst" (PDF). Архивирано од изворникот (PDF) на 2012-05-24. Посетено на 2021-07-15.
6. ↑  Niedersächsisches Kommunalverfassungsgesetz (NKomVG) in der Fassung vom 17. Dezember 2010; § 46 – Zahl der Abgeordneten Архивирано на 10 јуни 2020 г. abgerufen am 10. Januar 2014.
7. ↑  „Die CDU holt landesweit die meisten Stimmen". *Internetseite des NDR*. 2016-09-12. Посетено на 2017-02-26.
8. ↑  „Stadt Delmenhorst – Leben in Delmenhorst – Partnerstädte". Архивирано од изворникот на 2014-11-29. Посетено на 2014-11-16.
9. ↑  „ERIH- Nordwolle". European Route of Industrial Heritage. 2014. Архивирано од изворникот на 2014-09-22. Посетено на 17 January 2015.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Делменхорст" на Ризницата ? |

* Официјална страница

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Знаме на Долна Саксонија    Градски и селски окрузи во Долна Саксонија    Знаме на Германија |
| --- |
|  |
| Регион | 
* Хановер

 |
|  |
| Градски | 
* Брауншвајг
* Вилхелмсхафен
* Волфсбург
* Делменхорст
* Емден
* Залцгитер
* Олденбург
* Оснабрик

 |
|  |
| Селски | 
* Амерланд
* Аурих
* Везермарш
* Витмунд
* Волфенбител
* Гетинген
* Гифхорн
* Гослар
* Грофовија Бентхајм
* Дипхолц
* Емсланд
* Илцен
* Клопенбург
* Куксхафен
* Лер
* Линебург
* Лихов-Даненберг
* Нинбург
* Нортхајм
* Олденбург
* Оснабрик
* Остерхолц
* Пајне
* Ротенбург
* Ферден
* Фехта
* Фризија
* Хајдекрајс
* Хамелн-Пирмонт
* Харбург
* Хелмштет
* Хилдесхајм
* Холцминден
* Целе
* Шаумбург
* Штаде

 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 131941473
* LCCN: n82274108
* GND: 4011382-6
* SUDOC: 027999009
* BNF: cb11992308s (податоци)
* NKC: ge1035770

 |

 |