recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
На ТЕД се шири (во црвено) значително се зголеми за време на финансиска криза, како одраз на зголемување на согледува кредитен ризик
Мапата на светот покажува реалниот БДП стапки на раст за 2009 година (земји во браун беа во рецесија)
**Ф****инансиската криза од 2007-2008 година**, исто така познатa како на **глобална финансиска криза** во **2008 година, финансиската криза**, се смета од страна на многу економисти за најлошата финансиска криза, уште од Големата Депресија од 1930-тите.

Таа започнала во 2007 година со криза во хипотекарниот пазар на хипотеки во САД и се развила во целосно разбранувана меѓународна банкарска криза со колапсот на инвестициската банка Леман брадерс на 15 септември 2008 година. Прекумерното преземање ризици од страна на банките како што се "Леман брадерс" помогнало да се зголеми финансиското влијание на глобално ниво. Масовни кауција на финансиски институции и други палијативни монетарни и фискални политики беа искористени за да се спречи евентуалниот колапс на светскиот финансиски систем. Сепак, кризата беше проследена со глобална економска криза, Големата рецесија. Европската должничка криза, криза во банкарскиот систем на европските земји што го користат еврото, следела подоцна. .

Во 2010 година, Законот за реформа на Дод-Франк за реформи во Вол Стрит и заштита на потрошувачите беше донесен во САД по кризата за "промовирање на финансиската стабилност на САД. Базел III капитал и ликвидност стандарди беа усвоени од страна на земји од целиот свет..

Наводи
------

1. ↑  „Two top economists agree 2009 worst financial crisis since great depression; risks increase if right steps are not taken". *Reuters*. February 27, 2009. Архивирано од изворникот на February 12, 2010. Посетено на November 10, 2015.
2. ↑  Eigner, Peter; Umlauft, Thomas S. (July 1, 2015). „The Great Depression(s) of 1929–1933 and 2007–2009? Parallels, Differences and Policy Lessons". *Crisis History Working Paper*. Hungary: Hungarian Academy of Science. SSRN 2612243.
3. ↑  Eichengreen; O'Rourke. „A tale of two depressions: What do the new data tell us?". Посетено на February 22, 2016.
4. ↑  Temin, Peter (2010). „The Great Recession & the Great Depression". *Daedalus*. **139** (4): 115–124. doi:10.1162/DAED\_a\_00048.
5. ↑  Williams, Mark (April 12, 2010). *Uncontrolled Risk*. McGraw-Hill Education. ISBN 978-0-07-163829-6.
6. ↑  Williams, Mark (April 12, 2010). *Uncontrolled Risk*. McGraw-Hill Education. стр. 213. ISBN 978-0-07-163829-6.
7. ↑  Предлошка:USPL
8. ↑  „Monitoring adoption of Basel standards". Bank for International Settlements. Посетено на February 2, 2016.
**Туба** е најголемиот и најнизок музички инструмент во месинг семејството. Како и сите месинг инструменти, звукот се создава со поместување на воздухот минатото на усните, предизвикувајќи ги да вибрираат или "зујат" во голем чад од пижами. Првпат се појави во средината на 19 век, со што стана еден од најновите инструменти во модерниот оркестар и концертниот бенд. Тубата во голема мера го заменила опиуклеидот. Туба е латински за "труба".

Луѓе што свират на Туба (тубаисти)
Во Америка, лицето кое свири на туба е познато како тубаист или тубус. Во Обединетото Кралство, лицето кое ја игра туба во оркестар е познато едноставно како туба играч; во дувачки оркестар или воен бенд, тие се познати како бас играчи
Прускиот патент бр.19 му беше доделен на Вилхелм Фридрих Випрехт и Јохан Готфрид Мориц (1777-1840) на 12 септември 1835 година за "бас туба" во Ф1. Оригиналниот инструмент Wieprecht и Moritz користи пет вентили од типот Berlinerpumpen кои беа претходници на модерниот клипен вентил. Првата тенорна туба била измислена во 1838 од Карл Вилхелм Мориц (1810-1855), син на Јохан Готфрид Мориц.
Дополнувањето на вентилите овозможило ниско ниво на хармоничната серија на инструментот и сѐ уште има целосен избор на белешки. Пред пронаоѓањето на вентилите, дувачките инструменти беа ограничени на белешки во хармоничната серија, и на тој начин генерално се одиграа многу високи во однос на нивниот основен терен. Хармониката почнувајќи од три октави над основното теренот се наоѓа на целиот чекор, правејќи корисен избор на белешки.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија за музика е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
Поглед на јужната фасада на Базиликата Сакре-кер на Монмартр
**Базиликата на Светото срце** (на француски: *Basilique du Sacré-Cœur*) или **Сакре-кер** е римокатоличка црква и мала базилика во Париз посветена на преданоста кон Пресветото срце на Исус. Таа е популарно обележје и e еден од најпосетуваните споменици во Париз. Градбата е сместена на ридот Монмартр.

Базиликата е дизајнирана од францускиот архитект Пол Абади. Изградбата била започната во 1875 година и завршила во 1914 година. Осветувањето на базиликата се случило во 1919 година, по завршувањето на Првата светска војна.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија поврзана со архитектурата е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Божоле** — младо црвено вино произведено од сортата на грозје во францускиот регион Божоле, Бургундија.

Ова е младо вино кое се пушта за продажба само шест недели по завршувањето на жетвата на грозје, секогаш на третиот четврток од ноември. Во целиот свет тој ден претставува празник за Болжое, и често се кажува фразата „*Le Beaujolais Nouveau est arrivé*!" (француски: „*Пристигна новото Божоле*".

Виното се одликува со розово-виолетова боја и силен овошен вкус. Ова е младо вино, произведено за непосредна потрошувачка без стареење, бидејќи нејзиниот квалитет не е подобрен во текот на годините. Секоја година се произведуваат околу 45 милиони литри, што е речиси половина од сите произведени бургондиски вина. Повеќе од 50% од виното се извезува, а најголемите пазари се Германија и Јапонија и САД.

Надворешни врски
----------------

* 10 Fascinating Facts About Beaujolais Nouveau
* An article on Slate which explores the marketing hype associated with the wine.
Родното место на Ро Му-Хјун во Бонга
**Бонга Маеул** или **Понга Мајул** (봉하 마을; „Село Бонга") е град во покраината Гјеонгсанг, Јужна Кореја. Се истакнува по тоа што е роден град на поранешниот претседател на Јужна Кореја, Ро Му-Хјун. Сместено е во близина на Гимхае и Бусан, во југоисточниот дел на Јужна Кореја. Во 2009 година, поранешниот претседател Ро извршил самоубиство во ова село.

Наводи
------

1. ↑  PLANET, LONELY (7 јули 2016). *Corée - 4ed* (француски). Place Des Editeurs. стр. 380. ISBN 9782816157260.

Надворешни врски
----------------

* Панорамио (Бонга е село преку долината на оваа фотографија; Бонсан-ни е поблиското)
* травелро - фотографии од Бонга
**Душан Никола Бошковиќ** ( 1923
 во Бањане, Скопско —  1944

 во Качаничка Клисура, Скопје) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

Спомен-плоча од НОБ во Бањани, на која се наоѓа името на Душан Бошковиќ

Животопис
---------

Произлегува од селско семејство. Се занимавал со земјоделство и сточарство. Кога во Бањани, во есента 1944 година пристигнале поголем број партизански единици, и се приклучи на Шеснаесеттата македонска ударна бригада. Во состав на истата учествувал во борбите против балистите и Германците. Особено се истакнал во нападите на германските камиони во Качаничката Клисура. Во една од овие борби нагазил на мина и трагично го изгубил својот живот. Бил закопан на селските гробишта во Бањани.

Наводи
------

1. 1 2  *Беа, загинаа, останаа*. Скопје: Историски Архив. 1969. стр. 177. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
**Душан Стојков Комненовски** ( 1927
 во Кучевиште, Скопско — 12 април 1945

 во Срем, Хрватска) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

Животопис
---------

Поминал тешко и мачно детство. Се занимавал со земјоделство и чување на добиток. Кога во септември 1944 година во Кучевиште се формирала Шеснаесеттата македонска ударна бригада, стапил во нејзините редови. Учествувал во борбите против балистичките банди кои ги ограбувале селата на Скопска Црна Гора. Со Бригадата заминал на Косово, а потоа на Срем. На 12 април во Бригадата учествувал во пробивот на Сремскиот фронт. Во една од тие борби храбро загинал. Бил закопан на местото каде што загинал.

Поврзано
--------

* Милан Комненовски

Наводи
------

1. 1 2  *Беа, загинаа, останаа*. Скопје: Историски Архив - Скопје. 1969. стр. 77. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
**Душан Панков Велковски** ( 1923
 во Глуво, Скопско —  1944
 во Скопје) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

Животопис
---------

Произлегува од сиромашно селско семејство. По завршувањето на основното училиште се занимавал со земјоделство и чување на добиток. Во периодот, кога балистичките банди навлегле во Скопска Црна Гора и кога над Глуво се нависнала опасноста да биде опустошено и се приклучил на Шеснаесеттата македонска ударна бригада. Во состав на истата учествувал во голем број борби против балистите и Германците. Иако се борел во голем број акции, непријателскиот куршум не го погодил. Душан загинува несреќно, од куршумот на својот соборец при чистење на оружјето. Бил закопан на селските гробишта во Глуво.

Наводи
------

1. 1 2 3  *Беа, загинаа, останаа*. Скопје: Историски Архив. 1969. стр. 182. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
2. 1 2  Стојановски - Цоњче, Бојко (1999). *Скопско црногорие: од Бразда до Брњарци - III Книга*. Скопје: "Гоце Делчев". стр. 48. ISBN 9989-35-022-1.
**Гандалф** е лик од новелата Хобитот и трилогијата Господар на прстените на Џ.Р.Р. Толкин. Во нив Гандалф се појавува како волшебник, член и подоцна водач на редот познат како *Истари*, а исто така и водач на „Пријателите на прстенот" армијата од Западот. Во *Господар на прстените*, на почеток е познат како **Гандалф Сивиот**, но откако се враќа од мртвите, станува **Гандалф Белиот**.

Концепт и создавање на ликот
----------------------------

Хемфри Карпентер во својата биографија од 1977 година вели дека Толкин имал разгледница насловена како *Der Berggeist* (германски: *„планински дух"*), и дека на пликот во кој ја чувал разгледницата запишал „потеклото на Гандалф". Разгледницата била репродукција од слика на фигура со брада, како седи на камен под борово дрво на планина. Носи капа и долга црвена наметка, и гали едно бело јагне. Карпентер изјавил дека Толкин раскажувал дека таа разгледница ја купил во Швајцарија во 1911 година. Манфред Цимерман, открил дека таа слика била на германскиот сликар Јозеф Мадленер и потекнува од средината на 1920-те години. Според ова, Карпентер смета дека Толкин се збунил околу потеклото на оваа разгледница.

Оригиналната слика била продадена на аукција Сотби во Лондон на 12 јули 2005 година за 84.000 фунти. Претходниот сопственик сликата ја добил од уметникот Мадленер во текот на 1940-те години, и се сеќавал дека сликарот изјавил дека планините во позадина на сликата се врвовите на Доломитските Планини.

Кога го пишувал *Хобитот* на почеток на 1930-те години, Толкин го дал името *Гандалф* на водачот на џуџињата од Средната Земја, а овој лик подоцна е преименуван во Торин Океншилд. Името е земено од истиот извор како и сите други имиња на џуџињата во *Хобитот*. На старонордиски јазик името *Гандалфр* е составено од два збора *гандр* со значење „стап" или (посебно во сложени зборови) „магија" и *алфр* „виленик".

Один, Скитникот (1886) од Георг вон Росен (1843-1923)
Името „Гандолф" се појавува како лик во новела на Вилијам Морис од 1896 година, *Изворот на крајот на светот*. Книгата на Морис е „магично патување" каде се вклучени виленици, џуџиња и кралеви во средновековен пејзаж, а оваа книга се знае дека оставила голем впечаток врз Толкин.

Волшебникот кој потоа станува Гандалф на почеток бил наречен *Бладортин*. Подоцна Толкин ова име му го дал на древниот крал кој порачал копја од џуџињата.

Наводи
------

1. 1 2  Manfred Zimmerman, *The Origin of Gandalf and Josef Madlener*, Mythlore 34 (1983).
2. ↑  [*мртва врска*]
3. ↑  Предлошка:ME-ref/LMH
4. ↑  Douglas Anderson, *The Annotated Hobbit*, "Inside Information", note 9, p. 287.
5. ↑  John Rateliff, *Mr. Baggins*, "Introduction", p. ix (and many other references throughout the book).
6. ↑  *The Hobbit*, "Inside Information".
Езерото Бондхус со ледникот Бондхус во позадината.
**Бондхус** (норвешки: *Bondhusbreen*) е ледник во Норвешка, ракав на ледничката група Фулгефона, со должина од околу 4 км, и висинска разлика од 1.100 м. Сместен е во општината Квинхерад во рамките на округот Хордалан. Водата што ја исцедува ледникот тече низ вештачки тунел и се експлоатира за потребите на хидроелектраната Маурангер.

Наводи
------

1. ↑  Henriksen, Petter (уред.). „Bondhusbreen". *Store norske leksikon*. Oslo: Kunnskapsforlaget. Посетено на 27 август 2011.

Надворешни врски
----------------

* Бондхус на Ризницата ?

Координати: 60°03′24″N 6°18′50″E﻿ / ﻿60.05667° СГШ; 6.31389° ИГД﻿ / 60.05667; 6.31389
**Душан Макавеев** (Белград, 13 октомври 1932

 - Белград, 25 јануари 2019

) — српски режисер и сценарист, еден од најпознатите режисери од просторите на поранешна Југославија. Еден е од најистакнатите претставници на црниот бран во југословенската кинематографија.

Макавеев има завршено психологија на Филозофскиот факултет во Белград и режија на Академијата за театар, филм, радио и телевизија во Белград. Од 1953 година почнува да се занимава со филм. Со своите три филмови од 1960-тите, „Човекот не е птица" (1965), „Љубовниот случај или трагедијата на службеничката на ПТТ" (1967) и „Невиност без заштита" (1968), Макавеев стекнува меѓународна слава. Сепак, неговиот следен филм, „Вилхелм Рајх: мистериите на организмот" (1971), е оној што ќе предизвика најголемо внимание. Поради својата сексуално-политичката содржина филмот е забранет во Југославија, а Макавеев е принуден да замине во егзил, каде останува до 1988 година. Во овој свој филм, Макавеев го комбинира претставувањето на идеите на познатиот левичарски психоаналитичар Вилхелм Рајх со односот на комунизмот кон сексуалноста. Следни негови филмски остварувања се: „Ми недостига Соња Хени" (1971), „Сладок филм" (1973), „Црна Гора или свињи и бисери" (1981), „Кока кола кид" (1985), „Манифест" (1988), „Горило се капи на пладне" (1993), „Дупка во душата (1994) и „Данските девојки покажуваат сè" (1996).

Макавеев е добитник на поголем број домашни и меѓународни награди: „Октомвриската награда" на Белград, „Сребрена мечка" на Берлинскиот филмски фестивал, „Сребрена арена" на Пулскиот филмски фестивал, „Луис Буњуел" во Кан, „Сребрен Хуго" во Чикаго, „Златно време" на Белгиската кралска кинотека и други.

Наводи
------

1. ↑  „Почина култниот југословенски режисер Душан Макавеев", „Сакам да кажам", 25.01.2019.
2. ↑  Мариќ, 1987 & стр. 377-379. sfn error: no target: CITEREFМариќ1987стр.\_377-379 (help)

### Литература

* Мариќ, Миломир (1987). *Deca komunizma* [*Деца на комунизмот*] (српскохрватски). Белград: НИРО Младост. ISBN 978-86-521-1452-8.

Надворешни врски
----------------

* „Субверзивен е секој кој е паметен" (интервју со Макавеев) Архивирано на 4 март 2016 г.
* Интервју со Макавеев Архивирано на 25 декември 2010 г. (на англиски јазик)
* Горан Марковиќ „Душан Макавеев или слободен човек" Архивирано на 25 октомври 2007 г. (на српски јазик)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 5735777
* LCCN: n82071087
* ISNI: 0000 0001 1466 7795
* GND: 119194635
* SUDOC: 059774916
* BNF: cb141180408 (податоци)
* MusicBrainz: f203f6a6-0a7f-407d-8dfe-19ac8c87b79e
* NKC: jo2002103570
* BNE: XX1561018

 |

 |
**Глаголскиот прирок** содржи глагол во лична форма. Тој може да биде прост и сложен.

А) Прост глаголски прирок

а) Прост глаголски прирок е кога прирокот е претставен преку глагол кој е во сегашно време, минато определено несвршено, минато определено свршено време и кај заповедниот начин. Во овие случаи глаголот со наставките го претставуваат лицето, бројот и времето и нема дополнителни зборови (затоа се прости).

На пр.: Томе чита. (сегашно време)

Томе читаше. (минато определено несвршено време)

Томе прочита. (минато определено свршено време

)
Томе читај! (заповеден начин)

б) Прост глаголски прирок претставен со сложена глаголска форма имаме кога глаголот е во: минато неопределено време (свршено и несвршено), предминато време, идно време, минато-идно, идно прекажано, можен начин и со конструкциите со има и нема

.
На пр.:
Ти си читал. (минато неопределено несвршено време

Ти си прочитал. (минато неопределено свршено време)

Ти беше читал. (предминато време)
Ти ќе читаш. (идно време)

Ти ќе беше читал. (минато-идно)

Ти ќе беше прочитал. (идно прекажано)

Ти би читал/прочитал. (можен начин)

Ти имаш/немаш читано. (со има/нема)

Во овие примери прирокот е прост – ја содржи само глаголската форма, но самата глаголска форма е сложена која освен глаголот содржи помошен глагол сум/си/е; честичка ќе или би, и помошен глагол има/нема.

Б) Сложен глаголски прирок
Сложениот глаголски прирок е составен од два глагола, од кои втроиот се јавува во да-конструкција

.
Носител на значењето е глаголот во да-конструкцијата, а првиот глагол е воведен. Се разликуваат три групи воведувачки глаголи:

1. Фазни глаголи – оние што именуваат фаза, етапа од дејствието – почетна, продолжителна, завршна. Како на пр. глаголите: почна, започна, фати, зафати, продолжи, престана

.
На пр.: Тогаш Диме фати да зборува за случките од детството

.
2. Модални глаголи – може, мора, смее, сака – кои се јавуваат во сите лица; и глаголот – треба, кој е безличен и се јавува само во трето лице еднина (и во сите времиња)

.
На пр.: Денес морам да учам.

Тој сакаше да знае.

Вие треба да ја знаете нашата историја.

3. Глаголите – успее, успева, настојува, се обидува, се труди, се мачи.

На пр.: Успеав да ја научам чекцијата

.
Кај сложениот глаголски прирок воведувачките глаголи (освен треба), покажуваат лице, број и време, а глаголот во да-конструкцијата покажува лице и број, но не и време. Тој се јавува во сегашно време.

Сакам, сакав, сум сакала, бев сакала, би сакала – да спијам.

Треба, требаше, ќе треба, требало, би требало – да спијам.

Наводи
------

1. ↑  Билјана (2010-12-02). „Прирок (глаголски; глаголско-именски)". *Македонски јазик и литература*. Посетено на 2019-09-11.
Бонбони
**Бонбоните** се тврди слатки направени од шеќер, со додадени бои и мириси. Зборот доаѓа од францускиот збор „Бон" што значи нешто добро. Бонбоните се тврди и се јадат подолго време, и тешко може да се прегризат. Производителот на бонбони се нарекува бонбонџија.

Во минатоот, бонбоните се продавале на грамови од големи стаклени садови, а денес главните производители се фабриките и се пакувани во кесички по 100 грама.

Производство
------------

Сирупот, кој е мешавина од шеќер, вода, млеко и друго, се вари со одредена концентрација, или додека да се карамелизира. Во зависност од составот и должината на вриење, се добиваат различни видови на бонбони.

Бонбоната како мотив во уметноста и во популарната култура
----------------------------------------------------------

* „Дожд од бонбони" — расказ на италијанскиот писател Џани Родари.
* „Поучни бонбнони" — расказ на Џани Родари.
* „Бомби и бонбони" (хрватски: *Bombe i Bomboni*) — песна на хрватската рок-група Структурне птице.

Наводи
------

1. ↑   Џани Родари, *Приказни по телефон*. Култура, Македонска книга, Мисла, Наша книга и Детска радост, Скопје, 1993.
2. ↑   Џани Родари, *Приказни по телефон*. Култура, Македонска книга, Мисла, Наша книга и Детска радост, Скопје, 1993.
3. ↑  Various – Rijeka-Paris-Texas (пристапено на 8.7.2023)

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Бонбона" на Ризницата ? |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Душан Ковачевиќ** (Мрѓеновац кај Шабац, 12 јули 1948) е српски академик, драмски писател, сценарист и театарски работник. Гимназија завршил во Нови Сад 1968. година. Академија за театар, филм, радио и телевизија студирал во Белград, дипломирал на отсек за Драматургија 1973. година.

Работа и дела
-------------

Душан Ковачевиќ е автор на голем број драмски дела со комична содржина во кои е застапена и гротеската, односно присуство на смешно и крајно сериозно, убаво и грдо, стилизирано и недоквакано, традиционално и малограѓанско. Таквата слика на општествената стварност и актуелниот живот станува не само препознатлива туку и потполна и комплексна. Во неговите остварувања се бришат оштрите жанровски разлики и доаѓа до преплетување на комедија на карактер, комедија на табиет, фарса и драма во потесен смисол, впрочем како што е испреплетен и самиот живот. Често, као драмски писател, се споредува со Бранислав Нушиќ.

Најпознати негови остварувања се:

* *Маратонците го трчаат почесниот круг* (1972),
* *Радован III* (1973),
* *Пролет во јануари* (1977),
* *Свемирски змеј* (1977),
* *Луминација на село* (1978),
* *Кој тоа таму пее* (1980),
* *Собирен центар* (1982),
* *Балкански шпион* (1983),
* *Свети Ѓорѓи ја убива аждајата* (1984),
* *Клаустрофобична комедија* (1987),
* *Професионалец* (1990),
* *Урнебесна трагедија* (1991),
* *Лари Томпсон, трагедија на една младост* (1996),
* *Контејнер со пет ѕвездички* (1999),
* *Доктор Шустер* (2000),
* *20 српски поделби (на Србите на Срби)* (2008),
* *Генерална проба на самоубиство* (2010),
* *Живот во тесни чевли* (2011),
* *Реинкарнација* (2011).

Го напишал сценариото за филмот на Емир Кустурица, Подземје.

Теми
----

Во сите овие дела Душан Ковачевиќ ги дава сите аспекти од секојдневниот живот, обојувајќи го од време на време и со алузии на политика и се што таа носи со себе. Дејствието во неговите дела опфаќа обично повеќе нивоа на општествениот живот, разни занимања и идеолошки определувања во времето кое ни е блиско и по содржините многу препознатливо.

Ја објавил книгата „Век, календар за годините кои поминале" (1998). Живее и работи како професионален писател во Белград.

Награди
-------

* „Награда Радоје Домановиќ" за целокупен придонес за српската книжевна сатира
* „Награда Зоран Радмиловиќ" за животно дело, 2012. во Зајечар

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 87459660
* LCCN: n80118231
* ISNI: 0000 0000 7826 7179
* GND: 132075636
* SUDOC: 035797347
* BNF: cb13337129d (податоци)
* BIBSYS: 90869944
* NLA: 35266621
* NKC: js20020812449
* BNE: XX1716272

 |

 |



1. ↑  Душану Ковачевићу награда за животно дело („Политика", 15. новембар 2012)
**Винегрет** (руски: *винегрет*) или **руската винегрета** е салата од руска кујна, која е популарна и во другите постсоветски држави. Вклучува варен зеленчук на коцки (црвена цвекло, компир, морков), сецкан кромид, како и кисела зелка и/или солени кисели краставички. Понекогаш се додаваат и други состојки, како што се зелен грашок или грав. Именувањето доаѓа од винегрет, што се користи како сос за залати. Сепак, и покрај името, оцетот честопати се изоставува при модерно готвење, а само се користи сончогледово или друго растително масло. Некои готвачи додаваат саламура од кисела краставици или кисела зелка.

Заедно со салатата Оливие и салатата харинга, винегрет се служи како закускa на масите за прослави во русофонските заедници.

Варијации
---------

И покрај широко распространетата популарност во Русија и Украина, основните рецепти за мешани салати беа усвоени од западноевропските кујни дури во 19 век. Првично, терминот *винегрет* означуваше каква било мешавина од зеленчук варен зеленчук со оцет. Подоцна значењето се смени во секоја мешана салата со цвекло. Современите руски и украински книги за готвење сè уште ја споменуваат можноста за додавање печурки, месо или риба, но тоа ретко се практикува.

Слични салати врз основа на цвекло се подготвуваат низ цела Северна Европа. Примери се салата харинга и салата од цвекло од кујна во Северна Германија и Скандинавија (види исто така: Heringssalat, sv: Rödbetssallad), како и росоли во финската кујна, а името на последното потекнува од *расол* (руски: *рассол*), рускиот збор за саламура.

* Винегрет со гравВинегрет со грав
* Винегрет со зелен грашокВинегрет со зелен грашок

Наводи
------

1. 1 2  Салаты и винегреты. In: П. В. Абатуров, Л. С. Акулов, А. А. Ананьев и др. *Кулинария*. Москва, Госторгиздат, 1955-1958 (P. V. Abaturov, L. S. Akulov, A. A. Ananyev etc. *Cookery*. Moscow, Soviet state publishing house for business literature, 1955-1558; Russian)
2. 1 2  И. А. Фельдман, *Любимые блюда*. Изд. Реклама, 1988, с. 180-186, ISBN 5-88520-031-9 (I. A. Feldman, *Favourite dishes*, Reklama publishing house, 1988, p. 180-186; Russian)
3. 1 2  Л. Я. Старовойт, М. С. Косовенко, Ж. М. Смирнова, *Кулінарія*. Київ, Вища школа, 1992, с. 218 (L. Ya. Starovoit, M. S. Kosovenko, Zh. M. Smirnova, *Cookery*. Kiev, Vyscha Shkola publishing house, 1992, p. 218; Ukrainian)
4. ↑  В. В. Похлебкин, *Национальные кухни наших народов*. Москва, изд. Пищевая пром-сть, 1980 (William Pokhlyobkin, *The Ethnic Cuisines of our Peoples*. Moscow, Food Industry publishing house, 1980; Russian)
5. ↑  *Modern Cookery*. 1845.
6. ↑  „Salaatti". *Raholan syötäviä sanoja*. Архивирано од изворникот на 2019-11-30. Посетено на 2 June 2018.

Надворешни врски
----------------

* Рецепт за винегрет Архивирано на 28 јули 2013 г. руски рецепти
* Рецепт винегрет со кисела зелка и грав
* Рецепт за винегрет, кујна на Наташа
* Винегрет - салата од руска репа и кисела зелка Архивирано на 25 февруари 2020 г.
Координати:  41°54′10″С, 12°27′9″И

Карта на ВатиканКарта на Ватикан

Местоположба
------------

Јужна Европа, енклава на Рим, (Италија)

Површина
--------

Ватикан зафаќа вкупна површина од 0.44 км2). Сета територија е сувоземна.

### Копнени граници

Ватикан е опколен со копнени граници од 3.2 км со Италија.

Клима
-----

Ватикан има умерени, благи и врнежливи зими, а времето е слично и од септември до средината на мај. Летата се врели и суви (мај до септември)

Терен
-----

Ватикан е сместен на низок рид наречен Ватикански Рид (лат. *Mons Vaticanus*) долго пред христијанството. Името веројатно потекнува од етрурскиот јазик.

### Висински екстреми

Најниската точка се наоѓа на безимена локација со 19 m. Највисоката точка е исто така на безимена локација со 75 m.

Природни ресурси
----------------

Оваа минијатурна држава нема никакви природни ресурси.

Искористеност на земјиштето
---------------------------

Поради фактот што Ватикан е град-држава, 100% од земјиштето е урбано.

Природни опасности
------------------

Нема.

Животна средина - тековни проблеми
----------------------------------

Нема.

### **Животна средина - меѓународни спогодби**

*Учесничка во:*
ниедна од овие спогодби
  
*потпишана, но нератификувана:*
Загадување на воздухот, Модификација на животната средина

Географија - белешка
--------------------

Урбана; обиколена со копно; енклава на Рим, Италија; најмала држава на светот; вон Ватикан, 13 згради во Рим Замок Гандолфо (летна резиденција на Папата) уживаат екстратериторијални права.

*Поврзано:* Ватикан

Наводи
------

* *Оваа статија содржи материјал во јавна сопственост од портали или документи од Светската книга на факти*.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Географија на Европа |
| --- |
|  |
| Суверени  држави | 
* Австрија
* Азербејџан
* Албанија
* Андора
* Белгија
* Белорусија
* Босна и Херцеговина
* Бугарија
* Ватикан
* Германија
* Грузија
* Грција
* Данска
* Ерменија
* Естонија
* Ирска
* Исланд
* Италија
* Казахстан
* Кипар
* Латвија
* Литванија
* Лихтенштајн
* Луксембург
* Македонија
* Малта
* Молдавија
* Монако
* Норвешка
* Обединето Кралство
	+ Англија
	+ Велс
	+ Северна Ирска
	+ Шкотска
* Полска
* Португалија
* Романија
* Русија
* Сан Марино
* Словачка
* Словенија
* Србија
* Турција
* Украина
* Унгарија
* Финска
* Франција
* Холандија
* Хрватска
* Црна Гора
* Чешка
* Шведска
* Швајцарија
* Шпанија

 |
|  |
| Делумнопризнаени | 
* Абхазија
* Јужна Осетија
* Косово
* Нагорно-Карабах
* Приднестровие
* Северен Кипар

 |
|  |
| Зависни  и др. територии | 
* Гернзи
* Гибралтар
* Ман
* Оланд
* Фарски Острови
* Џерси
* Шпицбершки Острови

 |
|  |
| Други целини | 
* Европска Унија

 |

 |
Географски координати :35°00′N 33°00′E﻿ / ﻿35.000° СГШ; 33.000° ИГД﻿ / 35.000; 33.000Координати: 35°00′N 33°00′E﻿ / ﻿35.000° СГШ; 33.000° ИГД﻿ / 35.000; 33.000

Местоположба
------------

Кипар е островска држава во Средоземното Море. Островот е поделен на два дела: северен, турски дел (Северен Кипар) и јужен, грчки дел (Јужен Кипар).

Граници
-------

Вкупната површина на земјата изнесува 9.251 км, и според тоа се наоѓа на 167 место по големина во светот.

Главниот град Никозија (Левкозија) е најголемиот во државата со околу 206 220 жители.

Население
---------

Според пописот, вкупното население во Кипар е околу 788.457 жители. Густината на населеноста е 85/km2 жители на квадратен километар.

Клима
-----

Климата во Кипар е средоземна. Кипар е најтоплиот остров на Средоземјето, со околу 340 сончеви денови во годината. Но треба да се нагласи дека климатските услови не се насекаде исти. Така, во внатрешноста и на некои повисоки места, средоземната клима е изменета. Главниот фактор за таа промена е планината Тродос и Беспармак. Во врска со температурите, на целиот остров владе топли лета, со просечна температура од 30 °C. Во зимата, температурата се движи од 10 и 20 °C, а во внатрешноста на островот може да се намали и до 0 °C. Во Никозија најниската температура која била забележана некогаш била -5 °C.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Географија на Европа |
| --- |
|  |
| Суверени  држави | 
* Австрија
* Азербејџан
* Албанија
* Андора
* Белгија
* Белорусија
* Босна и Херцеговина
* Бугарија
* Ватикан
* Германија
* Грузија
* Грција
* Данска
* Ерменија
* Естонија
* Ирска
* Исланд
* Италија
* Казахстан
* Кипар
* Латвија
* Литванија
* Лихтенштајн
* Луксембург
* Македонија
* Малта
* Молдавија
* Монако
* Норвешка
* Обединето Кралство
	+ Англија
	+ Велс
	+ Северна Ирска
	+ Шкотска
* Полска
* Португалија
* Романија
* Русија
* Сан Марино
* Словачка
* Словенија
* Србија
* Турција
* Украина
* Унгарија
* Финска
* Франција
* Холандија
* Хрватска
* Црна Гора
* Чешка
* Шведска
* Швајцарија
* Шпанија

 |
|  |
| Делумнопризнаени | 
* Абхазија
* Јужна Осетија
* Косово
* Нагорно-Карабах
* Приднестровие
* Северен Кипар

 |
|  |
| Зависни  и др. територии | 
* Гернзи
* Гибралтар
* Ман
* Оланд
* Фарски Острови
* Џерси
* Шпицбершки Острови

 |
|  |
| Други целини | 
* Европска Унија

 |

 |
Координати: 42°42′37″N 23°19′24″E﻿ / ﻿42.71028° СГШ; 23.32333° ИГД﻿ / 42.71028; 23.32333
**Главната автобуска станица** или централната се наоѓа во Софија, Бугарија. 
Објектот бил изграден во 2004 година и зафаќа површина од 7.173 км. Автобуската станица има капацитет да во исто време тргнат 50 автобуси од 50 сектори во земјата и странство.

Автобуската станица се наоѓа во близина на Лавовиот мост, и минува низ булеварот Марија Лујза.

Надворешни врски
----------------

* Официјална страна
* Фотографии


|  |  |
| --- | --- |
| Бугарија |  
*Оваа статија поврзана со Бугарија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите*. |
Шума и кула за набљудување на планината
 Камења и вегетација
**Вустегарт** е планина во окрузите Валдек-Франкенберг и Швалм-Едер-Крајс на север од германската држава Хесен. Тоа е дел од планините Келервалд и има височина од 675.3 метарs (2,216 ст).

Планината е во Националниот парк Келервалд-Едерсе, единствениот национален парк во Хесен. Активностите на оваа планина вклучуваат пешачење, нордиско одење, планински велосипедизам и крос-кантри скијање. 

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Вустегарт" на Ризницата ? |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Виндеби** (германски: *Windeby*) — поранешна општинска заедница во округот Рендсбург-Екернферде, во Шлезвиг-Холштајн, Германија. Седиштето на општинската заедница било во градот Екернферде, иако самиот град не бил член на заедницата. Во јануари 2008 година била споена со општинските заедници Шванзен и Шлај за да ја создадат општинската заедница Шлај-Балтичко Море.

Општинската заедница Виндеби се состоела од следниве општини:

1. Алтенхоф
2. Баркелсби
3. Гамелби
4. Гозефелд
5. Лозе
6. Виндеби

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија за место во Шлезвиг-Холштајн е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

Координати: 54°28′01″ N; 9°49′59″ E﻿ / ﻿54.467° СГШ; 9.833° ИГД﻿ / 54.467; 9.833
**Виде Даничиќ** (српски: *Виде Даничић*) - српска епска (ајдучка) песна.

Содржина
--------

Ајдутскиот арамбаша Мијат пие вино заедно со своите ајдуци, меѓу кои се наоѓа и Виде Даничиќ. Притоа, Мијат бара некој да појде во Ливно и да набави облека за неговата дружина. Никој од ајдуците нема храброст да ја изврши задачата, а се пријавува Виде Даничиќ. Тој оди во Ливно, а кога се враќа назад, минува крај турската караула, каде војниците фрлаат камен и скокаат. Тие го канат Виде, кој успева да го фрли каменот подалеку од сите. Тогаш, Турците го повикуваат синот на Мал-ага, кој се покажува како поголем јунак од Виде. Кога Виде се обидува да го победи агата, ги открива токите кои му припаѓале на Мал-ага (кого во минатото го убиле Мијат и Виде) и Турците почнуваат да го гонат, а тој бега во планината. Синот на Мал-ага успева да го рани Виде во ногата, Виде го убива него, но другите Турци опасно му се приближуваат. Тогаш, Мијат го слуша пукотот на Виде и со своите ајдуци доаѓа да му помогне. Во борбата гинат многу Турци и само еден ајдук. Потоа, ајдуците се повлекуваат во планината, каде Виде ги лекува раните.

Осврт кон песната
-----------------

Оваа песна спаѓа во циклусот посветен на ајдучкиот арамбаша Мијат Томиќ за кого е испеан третиот голем циклус ајдутски песни. Инаку, ајдукот Виде Даничиќ не е познат во историјата, но членовите на лозата Даничиќ биле познати сењски ускоци.

Наводи
------

1. ↑  *Хајдуци*. Београд: Народна књига, 1965, стр. 117-121.
2. ↑  „Песме о хајдуцима", во: *Хајдуци*. Београд: Народна књига, 1965, стр. 145.
3. ↑  *Хајдуци*. Београд: Народна књига, 1965, стр. 152.
**Видова Пештера** — сува пештера на севернiot отсек на планината Тара и е во рамките на НП Тара. Пештерата се наоѓа над Перуќац, на 490 м.н.в. и нејзината должина изнесува 25 m.

Формирана е во карбонатни седименти — банковити микроспарити. Отворот е висок 8 m, широк 10 m, ориентиран кон североисток. Од отворот кон внатрешноста хоризонталниот канал се смалува, така што на седмиот метар, висок е 3 м, а широк 1м. Во продолжение се доаѓа до мала сала широка 3м и долга 4м. Оттаму вертикално се двојат два канала долги по 8 м. Пештерата е без накит, со парчиња варовник од таванот. Во подножјето на пештерата, благо североисточно, се наоѓа Перуќачкиот вруток, кој во пораната фаза најверојатно истекувал од пештерата. Опкружувањето на пештерата е обраснато со густ шумски покривач.

Поврзано
--------

* Национален парк Тара
**Вода и сол** е италијанска бајка, може да се најде во збирката *Италијански популарни приказни*, собрана од Томас Фредерик Крејн.

Во класификацискиот систем Аарне-Томпсон, водата и солта се тип 923.

Синопсис
--------

Крал со три прекрасни ќерки ги прашал колку го сакаат својот татко.

* Најстарата рекла: „Те сакам колку светлината на сонцето".
* Втората ќерка рекла: „Те сакам колку широчината на океанот".
* Најмладата рекла: „О, татко, те сакам колку вода и сол".

Таткото, незадоволен од одговорот на најмладата ќерка, ја осудил на смрт. Нејзините две сестри на џелатите им даваат мало куче и облека од најмладата сестра. Тие му го отсекле јазикот на малото куче и му го покажале на кралот, велејќи дека тоа е на најмладата принцеза. Наместо тоа, џелатите ја оставиле во пештера.

Во таа пештера ја нашол волшебник кој ја однел во неговиот замок спроти палатата. Овде, синот на кралот се вљубил во принцезата и набрзо договорил брак. Ден пред свадбата, тие го убиле волшебникот, а крвта го претворила замокот во палата.

На денот на свадбата, девојката им подала сол и вода на сите освен на кралот. На прашањето зошто не јаде, тој објаснил дека не се чувствува добро. По оброкот сите раскажувале приказни.

Кралот и кажал на толпата за ќерка што ја погубил. Тој бил уништен, но потоа принцезата го облекла истиот фустан што го носела кога му кажала дека го сака исто колку водата и солта. Таа му кажала колку е тешко да јаде што било без вода и сол, а тој сфатил колку таа го сакала цело време. Помирени се прегрнале.

Надворешни врски
----------------

* Сајтот SurLaLune Fairy Tale *„Вода и сол".* Архивирано на 16 септември 2018 г.
* „Љубов како сол" збирка слични приказни
*За други лица со истото име, видете Владимир Атанасовски.*

**Владимир Атанасовски** — директор на Управата за безбедност и контраразузнавање на Македонија од 1 септември 2016 година до јуни 2017.

Животопис
---------

Владимир Атанасовски дипломирал на Економскиот факултет во Скопје. Веднаш по дипломирањето, во 2008 година бил вработен во Управата за спречување перење пари, а бил и советник во Одделението за меѓународна соработка. Во 2010 година бил назначен за директор во Управата за финансиско разузнавање.

На функцијата директор на Управата за безбедност и контраразузнавање на Македонија бил назначен на 1 септември 2016 година.

Наводи
------

1. ↑  mvr.gov.mk
2. ↑  http://fokus.mk

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Директор на Управата за безбедност и контраразузнавање |
| --- |
|  |
| 
* Богоевски
* Величковски
* Верушевски
* Бојановски
* Митевски
* Спасовски
* Аврамовски
* Зечевиќ
* Мијалков
* Андоновски
* Атанасовски
* Николовски

 |  |

 |
Поглед кон Елад
**Елад** (хебрејски: אלעד) е град во Израел. Градот е нов и се наоѓа во Централниот округ. Елад е изграден на местото на пораеншното арапско село Ал Музајрија. Градот се наоѓа на 25 километри источно од Тел Авив и има население од 48.763 жители според податоците од 2019 година. Елад е единствено место во Израел кое е определено како „верска заедница".

Име
---

Елад на хебрејски јазик значи „Засекогаш Бог". Сепак, името е исто така дадено по член од племето на Ефрем (еден од 12 основачи, односно потомци на Израил), кој пак живеел во тој регион.

History
-------

 
Карта на Елад од 2018 врз карта на Ал Музерија од 1941 
Карта на Ал Музерија од 1941Карта на Елад од 2018 врз карта на Ал Музерија од 1941 (горе) и Карта на Ал Музерија од 1941 (долу).
Изградбата на Елад започнала во доцните 1990-ти, откако владата во 1990 година донела одлука да се изградат серија на населби покрај Западниот Брег. Се планирало да се направат живеалишта за околу 50.000 жители. Градот бил изграден од ново како планирана заедница. За разлика од околните планирани населби во Израел, Елад бил планирал за ултраортодоксни и ортофоксни Евреи. Така, градот е направен според нивните верски потреби, особено во однос на просторот за живеење и многудетни семејства.

Веќе во 1998 година Елад се стекнал со статус локален совет, а во 2008 со статус на град.

Население
---------

Елад е еден од најбрзо растечките градови во Израел со годишен природен прираст од 6 до 7 проценти. Густината на населението е 13.1 жител на километар квадратен.

Наводи
------

1. ↑  Kadman, Noga (7 September 2015). *Erased from Space and Consciousness: Israel and the Depopulated Palestinian Villages of 1948*. Indiana University Press. стр. 22–. ISBN 978-0-253-01682-9. The urban community of El'ad, set up in 1998, has expanded over the site of the village of Al-Muzayri'a
2. ↑  Bitan, Hanna: 1948-1998: Fifty Years of 'Hityashvut': Atlas of Names of Settlements in Israel, Jerusalem 1999, Carta, p.6, ISBN 965-220-423-4 (Hebrew)
3. ↑  Shefer, Shlomi (2002-08-05). „A star settlement is born. In these hard economic times, Elad seems to be the only place that's booming as the ultra-Orthodox are flocking to its green spaces and relatively low house prices". *Haaretz*.
4. ↑  Greenberg, Harry (19–26 September 2002). „City Development in Israel" (PDF).
5. ↑  Fendel, Hillel (2008-02-06). „Ten-Year-Old Hareidi-Religious Community of Elad Named a City". *Arutz Sheva*.
6. ↑  „Population and Density per Sq.Km in Localities Numbering 5,000 Residents and more on 31 XII 2009". Israel CBS. 2009-12-31. Архивирано од изворникот на 2011-09-21.

Надворешни врски
----------------

* Службено мрежно место Архивирано на 20 септември 2020 г.

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Елад" на Ризницата ? |
**Вулнетари** (албански: *Vulnetari*, доброволци) биле волонтерска милиција составена од Албанци од Косово основана од италијанската армија по успешната инвазија на Југославија. Тие служеле како помошни трупи за цивилна контрола и заштита на селата. Дел од милицијата служел како гранична стража и под Италијанците и под Германците. Вулнетарите се бореле само на местата од каде што потекнувале, и против партизаните и против четниците, против кои се покажале како „вешти и решителни борци".

Независно од окупаторите, вулнетарите често напаѓале и ограбувале српски села. Тие запалиле стотици српски села, убивајќи повеќе луѓе и спроведувале кампањи за чистење на Косово и Метохија, како и во околните области на Црна Гора и Македонија. 

На крајот на Втората светска војна, оваа милиција го штитела повлекувањето на германската армија. Кога Германците се повлекле од Косово, вулнетарите се скриле во своите села.

Наводи
------

1. 1 2  Tomasevich 2002. sfn error: no target: CITEREFTomasevich2002 (help)
**Владимир Вдовиченков** (руски: *Владимир Владимирович Вдовиченков*, роден на 13 август 1971

 во Гусев) е руски филмски глумец.
Тој е роден во градот Гусев. Како дете се занимавал со бокс.
Вдовиченков во 2001 година завршил на ВГИК. Учествувал во неколку претстави во театрот, а својата слава ја достигнал со учеството во серискиот криминален филм Бригада. По ова учествувал и во други филмови, од кои најпопуларни се Баварец, Тарас Буљба и други. 
Владимир на 17 ноември 2010 година бил застрелан во Москва, наводно поради некаква кавга со еден друг возач, кој побегнал од местото на настанот.

Надворешни врски
----------------

* Владимир Вдовиченков на  Семрежната филмска база на податоци (англиски)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 107570294
* LCCN: no2004007437
* ISNI: 0000 0000 7758 9678
* GND: 1077204094
* SUDOC: 161547192
* BNF: cb169844604 (податоци)
* BNE: XX4904394

 |

 |
Рид на замокот
 Христијански Музеј
**Воден Град** ( унгарски:Víziváros латински: *Civitas Archiepiscopalis* , германски: *Wasserstadt* ) се наоѓа во населбата Естергом, во Унгарија на десниот брег на Дунав, под кралскиот замок и основната базилика „Свети Адалберт". Името Watertown потекнува од бројните жешки извори во областа.

Водениот Град е основан од Матијас Ратот, архиепископ на Естергом во 1239 година. Градот паднал под отоманска власт во 1543 година, потоа ослободен од страна на христијанските сили во 1683 година. За време на тие 140 години, Турците изградија бањи, верски згради и го засилија замокот. Џамијата Озицели Хаци Ибрахим, која што се наоѓа на улицата Берењи Жигмонд, е најстарата џамија која што сè уште опстанала од времето на Отоманското Царство до реката Дунав.

По опсадата во 1683 година започна реконструкцијата на градот, но за време на војнатата на Ракоци за независност беше уништен во зимата 1705–1706 година. Водениот град го населиле Германците. Во 1827 година, неговото население било 697. До 1891 година во градот имало 1158 унгарски жители. Катедралната библиотека била отворена во 1853 година. Зградата на библиотеката е дизајнирана од Јожеф Хилд. Христијанскиот музеј бил основан од страна на архиепископот Џанос Симор во 1875 година, кога тој ја отворил својата приватна колекција на религиозна уметност. Примарната палата била изградена во 1883 година. Во 1895 година, Водениот Град се споил со Кралскиот Естергом, како трета област. Во исто време соседниот Сентѓерѓмезе стана четврт и Сентамаш стана втора област. 

* Плоштад МиндсентиПлоштад Миндсенти
* Улицата Петер ПазмањУлицата Петер Пазмањ
* БиблиотекаБиблиотека

Наводи
------

1. ↑  „24 Óra Hírlap". *www.24ora.hu*.
2. ↑  „Átadták a Hadzsi Ibrahim dzsámit - képek". *Ingatlanok.hu*.
Каналски чамец на канал, Вустершир, Англија
**Воден пат** е пловна водна површина. Ова може да виде река, езеро, океан и канал. За овие води да бидат пловни, тие кмораат да исполнуваат неколку критериуми:

* Водниот пат мора да биде доволно длабок за пловилата;
* Водниот пат мора да биде доволно широк за пловилата;
* Водниот пат не треба да има пречки како водопади и брзаци, или да има начин да ги заобиколи (како каналски брани);
* Струите мора да бидат доволно благи за да бродовите да пловат по план.

Пловилата кои користат водни патишта варираат од баржи на животинска влеча до огромни танкери и прекуокенаски бродови како крстосувачи.

Некогаш каналите се граделе за употреба да мали дрвени баржи влечени од коњи и други влечни животни. Денес каналите се градат за преплов на прекуокеански бродови. *Видете* Бродски канал.

Поврзано
--------

* Воден транспорт
* Речен транспорт
* Список на водни патишта


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85145756
* GND: 4064794-8
* BNF: cb11935887s (податоци)
* NDL: 00571583
* NKC: ph116597

 |

 |
Првата растворна обвивка на натриумски јон растворен во вода.
**Воден раствор** — раствор каде растворувач е водата. Се претставува во хемиски равенки придодавајќи го симболот (aq) кон дадената хемиска формула. На пример, растворот на кујнска сол или натриум хлорид (NaCl) во вода се претставува како Na+(aq) + Cl−(aq). Водата е мошне застапен растворувач во хемијата поради одличната способност за растворање и лесната достапност. Водниот раствор е вода со pH 7,0 каде водородните јони (H+) и хидроксидните јони (OH−) се во Арениусова рамнотежа (10−7).

Неводен раствор е раствор во течност која не е вода.

Супстанците кои се *хидрофобни* (водоодбивни) слабо се раствораат во вода, додека пак *хидрофилните* (водољубиви) се раствораат добро. Пример за хидрофилна супстанција е натриум хлоридот. Киселините и базите се водени раствори, како дел од нивните Арениусови дефиниции.

Способноста на една супстанција да се раствори во вода зависи од тоа дали е рамносилна или посилна од привлечните сили кои постојат помеѓу водените молекули. Ако супстанцијата не е способна да се раствори во вода, молекулите образуваат талог (преципитат).

Реакциите во водени раствори се размени (метатези) или реакции на двојно поместување; ова значи дека катјонот се поместува и образува јонска врска со другиот анјон, а катјонот врзан со вториот анјон се одвојува и се врзува со другиот анјон.

Водните раствори кои делотворно спроведуваат електрична струја содржат силни електролити, а оние со слаби електролити се со ниска спроводливост. Овие силни електролити се супстанции кои се наполно јонизирани во водата, а спротивните се само слабо јонизирани.

Неелектролитите се супстанции кои се растворливи во вода, но сепак ја запазуваат својата молекулска целовитост (не се одврзуваат за да направат јони). Такви примери се шеќерот, уреата, глицеролот и метилсулфонилметанот.

Кога се претставуваат равенките на водени реакции, неопходно е да се утврди талогот. Ова се прави со проверка во табела на растворливост. Растворливите соединенија се водени, а нерастворливите се талогот. Не секогаш има талог.

Кога се прават пресметки за ракцијата на еден или повеќе водени раствори, треба да ја знаеме концентрацијата (или моларноста) на дадените водени раствори.

Водените раствори може да содржат хидриран атомски водород и хидриран електрон, што се утврдува во алкално подрачје или со радиолиза.

Поврзано
--------

* Дисасоцијација (хемија)
* Киселинско-базна реакција
* Својства на водата

Наводи
------

1. ↑  „Solutions". *Washington University Chemistry Department*. Washington University. Посетено на 13 април 2018.

* Zumdahl S. 1997. *Chemistry*. IV изд. Boston: Houghton Mifflin Company. стр. 133-145.