recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Латродектизам** (англиски: *Latrodectism*) е клинички синдром на труење предизвикан од невротоксичниот отров латротоксин (*latrotoxin*), што може да биде инјектиран при каснување од кој било пајак што припаѓа на родот *Latrodectus*, во фамилијата *Theridiidae*.

Најпознати членови на родот *Latrodectus* се пајакот "црна вдовица" (*L. mactans*), австралискиот "црвеногрбен пајак" (*L. hasselti*), "кафеавата вдовица" (*L. geometricus*), "европската црна вдовица" (*L. tredecimguttatus*) и "катипо пајакот" (*L. katipo*).

Труење
------

Отровот се шири брзо низ целото тело и дејствува така што предизвикува ослободување на невротрансмитери на ацетилхолин, норадреналин, и гама-аминомаслена киселина. Ослободувањето на овие невротрансмитери доведува до клинички манифестации на труење.

Симптоми
--------

Симптомите се појавуваат во три главни фази: *фаза на егзацербација*, *фаза на дисипација* и *резидуална фаза*.

### Фаза на егзацербација (влошување)

Во текот на првите 24 часа по каснувањето се појавува:

* Силна болка во мускулните групи во околината на местото на каснување.
* Мускулни грчеви, пред сè во пределот на стомакот, грбот и бутовите.
* Главоболка, вртоглавица, треперење, саливација (зголемено лачење плунка), дијапореза (прекумерно потење), гадење и повраќање.
* Анксиозност, замор, несоница.
* Лакримација (солзење во очите).
* Миграторна артралгија (болки во зглобовите).
* Тахикардија (забрзано срцебиење), брадикардија (многу бавно отчукување на срцето), немир, хипертензија (покачен крвен притисок), тахипнеја (хипервентилација).

Во некои ретки и екстремни случаи, можат да настанат тешки компликации:

* Спонтан абортус, предвремено породување
* Пријапизам
* Акутна ренална инсуфициенција (престанок на функцијата на бубрезите).
* Миокардитис, рабдомиолиза, парализа.
* Шок, кома и смрт.

Симптоми што можат да се појават на раната или во близина на раната:

* Исип, слаб еритем (црвенило на кожата), пилоерекција (гускина кожа).
* Лесен едем (оток поради вишок на течност).
* Лезија или блага инфекција (ретко).

### Фаза на дисипација

Во текот на првите 1-3 дена по каснувањето:

* симптомите почнуваат да се намалуваат.

### Резидуална фаза

Во текот на следните неколку недели или месеци:

* мускулни грчеви, трнење, нервоза и слабост. Постои потенцијален ризик од парализа.

Смртност
--------

Иако е познато дека имало тешки симптоми, како што се шок и кома, случаите на смрт поради латродектизам се ретки. Малите деца се чини дека се изложени на најголем ризик од смртоносното каснување, што веројатно се должи на нивната помала телесна маса.

Наводи
------

1. ↑  Meier J, White J, уред. (1995). *Handbook of clinical toxicology of animal venoms and poisons*. CRC Press. ISBN 0-8493-4489-1.

Надворешни врски
----------------

  

* e-Medicine: Black Widow Spider Bite Treatment Article
**Ласерското ладење** се однесува на голем број техники со кои атомските и молекуларните примероци се ладат блиску до апсолутната нула. Техниките на ласерско ладење се потпираат на фактот дека кога некој објект (обично атом) апсорбира и повторно емитира фотон (честичка на светлина), неговиот импулс се менува. За ансамбл на честички, термодинамичка температура е пропорционална со варијансата во нивната брзина. Повеќе хомогени брзини меѓу честичките одговараат на пониска температура. Ласерските техники за ладење комбинираат атомска спектроскопија со гореспоменатиот механички ефект на светлина за да ја компресираат дистрибуцијата на брзината на ансамблот на честички, а со тоа да се ладат честичките.

Првиот пример на ласерско ладење и најчестиот метод е Доплерово ладење, кој сè уште често се нарекува „ласерско ладење".

Надворешни врски
----------------

* Atomic Physics. Foot, C.J. Oxford University Press (2005). Pdf
* Cohen-Tanoudji, Claude (2011). *Advances in Atomic Physics*. World Scientific. стр. 791. doi:10.1142/6631. ISBN 978-981-277-496-5.
* Bowley, Roger; Copeland, Ed (2010). „Laser Cooling". *Sixty Symbols*. Брејди Харан за Универзитетот во Нотингем.
* Laser Cooling HyperPhysics
**Астрид Марија Елизабет „Лизет" Шулман** (родена **Столпе** ; 13 јуни 1951 година, Карлскога – 19 февруари 2015 година)  била шведска телевизиска водителка и политичар.

Таа е родена од Свен Столпе, автор и Карин Столпе (родена вон Ојлер-Челпин), ќерка на шведскиот добитник на Нобеловата награда за хемија, роден во Германија, Ханс фон Ојлер-Челпин и ботаничарката, хемичарката и истражувачката Астрид Клив и сестрата на Нобеловата награда. лауреат по физиологија или медицина Улф фон Ојлер. Таа била и правнука на Пер Теодор Клив .

Таа била вдовица на телевизискиот продуцент Алан Шулман. Таа била мајка на медиумските личности Алекс Шулман и Кале Шулман. Таа имала и трето дете Никлас Шулман.[]

Шулман била телевизиски водител на емисиите од 1970-тите како што се *Sveriges Magasin*, со Ласе Холмквист и во *Pappa vet bäst?*, со Стелан Сундал на телевизијата Sveriges. На крајот на 1990-тите, таа била политичар за Кристдемократена во општина Варберг .

Таа учествувала во првата епизода на шведското телевизиско шоу *På spåret* заедно со глумецот Еверт Линдквист и археологот Ана-Лена Сегестам во 1987 година.[]

Наводи
------


1. ↑  „En av de första i "På spåret"". Архивирано од изворникот на 2015-04-11. Посетено на 2015-03-16.
2. ↑  „Hans von Euler-Chelpin, Nobel Prize in Chemistry, 1929". *geni\_family\_tree* (англиски). Посетено на 2020-12-09.
3. ↑  „Astrid Maria Cleve". *geni\_family\_tree* (англиски). Посетено на 2020-12-09.
4. ↑  „Ulf Svante Hansson von Euler-Chelpin, Nobel Prize in Physiology or Medicine, 1970". *geni\_family\_tree* (англиски). Посетено на 2020-12-09.
5. ↑  „Per Teodor Cleve". *geni\_family\_tree* (англиски). Посетено на 2020-12-09.
6. ↑  „Aftonbladet nyheter: Kvinnan bakom direktörerna". Посетено на 6 January 2015.
**Лас Вегас** е американска драмска серија за тим луѓе кои работат во фиктивното казино *Монтесито* во Лас Вегас. Тие се справуваат со проблеми во работната средина, како што е сигурноста во казиното. Премиерата на *Лас Вегас* беше на 22 септември 2003 на NBC‏‎. Се емитува во повеќе од 70 земји, а во Македонија се прикажувала на „Сител".

Позадина
--------

Центар на серијата е Ед Дилејн (Џејмс Кан), строг поранешен ЦИА агент кој прво бил главен во одделот за сигурност на казиното, а станал главен директор на Монтесито. Друг главен лик е поранешниот маринец Дени Мекој (Џош Духамел), кој се смета за десна рака на Ед Дилејн. Тој е главен во одделот за сигурност и негова задача е да истражи сомнителни лица кои влегле во казиното.
Други ликови кои работат со Дилејн и Мекој се Мери Конел(Ники Кокс), пријателка од детството на Дени и поранешна свршеница; Сем Маркез (Ванеса Марсил) манипулативна стопанственичка која се смета за најдобра водителка во казиното; ќерката на Ед, Делинда Дилејн (Моли Симс) е менаџерка на ресторанот на Монтесито, *Мистик*.

Информации за сезоните
----------------------

*Лас Вегас* има четири комплетни сезони, од кои три веќе ги има и на ДВД. Обновена е и за петта сезона која ќе почне во септември 2007, но во неа нема повеќе да бидат Џејмс Кан и Ники Кокс. На местото на Џејмс Кан, влегува Том Селек.

Надворешни врски
----------------

* Лас Вегас на NBC
* *Las Vegas*  на Семрежната филмската база на податоци
**Основно училиште „Единство"** (порано: **Основно училиште „Братство-Единство"**; службено: **Основно општинско училиште „Единство" - Гостивар**; скратено: **ООУ „Единство"**) — централно основно училиште во градот Гостивар.

Местоположба
------------

Училиштето се наоѓа на ул. „Панче Попоски", бр. 35, во градот Гостивар.

Историја
--------

Училиштето било основано на 29 јуни 1962 година со одлука на Општина Гостивар.

Во 2008 имало спор околу името на училиштето кога тоа било незаконски преименувано од „Братство-Единство" во „Башкими", иако било претходно согласено да биде преименувано во „Единство".

Настава
-------

Во училиштето наставата се изведува на албански, македонски и турски наставен јазик.

Подрачни училишта
-----------------

Во составот на училиштето влегуваат следниве подрачни училишта:

* ПУ „Единство" - Беловиште, подрачно училиште;
* ПУ „Единство" - Лакавица, подрачно училиште; и
* ПУ „Единство" - нас. Циглана, подрачно училиште.

Наводи
------

1. ↑  „Регистар на основни училишта". *data.gov.mk*. Посетено на 30.01.2021. Проверете ги датумските вредности во: `|access-date=` (help)
2. ↑  „Основни училишта". *Општина Гостивар*. Посетено на 4 март 2023.
3. ↑  „Самоевалуација: ООУ „Единство"" (PDF). *Државен просветен инспекторат*. 2019. Посетено на 4 март 2023.
4. ↑  Утрински весник[*мртва врска*]
5. ↑  Гостивар онлајн[*мртва врска*]

Координати: 41°47′26″N 20°54′39″E﻿ / ﻿41.79056° СГШ; 20.91083° ИГД﻿ / 41.79056; 20.91083
**Грешка во скриптата: Функцијата „infoboxTemplate" не постои.**

**Ласло Будаи** (унгарски: *László Budai*, 19 јули 1928 - 2 јули 1983), исто така познат како **Ласло Беднарик** или **Будаи Втори** , бил поранешен унгарски фудбалер и тренер. Будаи е роден во Будимпешта и играл како играч од средниот ред и напред за Ференцварош, Хонвед и Унгарија. Во текот на 1950-ти бил член на легендарниот унгарска репрезентација познат како „Моќни Унгарци". Други членови на тимот се Ференц Пушкаш, Золтан Цибор, Шандор Кочиш и Жозеф Бошик. Стадионот на Ракошпалотаи бил именуван по него.

Клупска кариера
---------------

За време на неговата кариера, Будаи освоил четири титули на Унгарската лига. Првиот од нив го освоил во Ференцварош во 1949 година, каде што беа вклучени и неговите соиграчи Золтан Цибор и Шандор Кочиш. Во јануари 1949 година, кога Унгарија станала комунистичка држава, Ференцварош се сметале за несоодветни да станат армиски или полициски клуб поради своите десничарски и националистички традиции. Наместо тоа, тие биле преземени од страна на *Едос*, здружение за храна и нивните најдобри играчи, меѓу кои и Будаи, Цибор и Кочиш биле ангажирани во армискиот тим *Хонвед*. Додека бил во Хонвед, Будаи освоил уште три титули во лигата и *Купот Митропа* .

Унгарска репрезентација
-----------------------

Будаи го имал своето деби за Унгарија на 2 мај 1949 година во победата од 6:1 против Австрија на првенството во Средна Европа. Потоа играл уште 39 пати за Унгарија и постигнал 10 гола. Четири од овие голови биле постигнати во победата од 12-0 против Албанија на 24 септември 1950 година. Како еден од легендарните <i id="mwJQ">Моќни Унгарци</i> , тој помогнал на Унгарија да стане Олимписки Шампион во 1952 година и Средноевропски Шампиони во 1953 година. Тој, исто така, играл на страната на Унгарија, која ја поразила Англија со 6-3 на Вембли. За време на Светското првенство во ФИФА во 1954 година тој играл во групната фаза за Унгарија во победата од 9:0 против Јужна Кореја и во полуфиналето против Уругвај. Сепак, и покрај одличната изведба во вториот натпревар, тој бил отфрлен во финалето за да отстапи место за Ференц Пушкаш. Тој, исто така, бил вклучен во Унгарскиот состав за Светското првенство во 1958 година, но не играл.

Почести
-------

**Унгарија**

* **Олимписки шампиони**
	+ 1952 година
* **Средноевропски шампиони**
	+ 1953 година
* **Светско првенство**
	+ *Финалист* : 1954

**Ferencváros TC**

* **Унгарски шампиони : 1**
	+ 1949 година

**Хонвед ФК**

* **Унгарски шампиони : 3**
	+ 1952, 1954, 1955 година
* **Митропа Куп : 1**
	+ 1959 година

Извори
------

* *Зад завесата - Патувања во Источна Европа Фудбал* : Џонатан Вилсон (2006)

Надворешни врски
----------------

* Унгарска статистика
**Основно училиште „Даме Груев"** (официјално: **Основно општинско училиште „Даме Груев" - Ерџелија**; скратено: **ООУ „Даме Груев" - Ерџелија**) — централно основно училиште во селото Ерџелија. Училиштето се наоѓа во самото село, покрај главната улица.

Училиштето е именувано по истакнатиот македонски народен херој Даме Груев.

Местоположба
------------

Училишниот двор
Централниот објект на основното училиште се наоѓа во средишниот дел на селото Ерџелија.

Историја
--------

Училиштето било основано во 1966 година.

Настава
-------

Во училиштето се изведува настсава во една смена со 5 паралелки во одделенска настава и 6 паралелки во предметна настава. Наставата се изведува на македонски наставен јазик.

Подрачни училишта
-----------------

Во составот на училиштето влегуваат следниве подрачни училишта:

* ПУ „Даме Груев" - Мустафино, подрачно училиште на македонски наставен јазик;
* ПУ „Даме Груев" - Кадрифаково, подрачно училиште на македонски наставен јазик;
* ПУ „Даме Груев" - Амзабегово, подрачно училиште на македонски наставен јазик; и
* ПУ „Даме Груев" - Пеширово, подрачно училиште на македонски наставен јазик.

Наводи
------

1. 1 2 3 4  „За училиштето – ООУ „Даме Груев" – Ерџелија". Посетено на 2021-04-03.

Координати: 41°50′00″N 22°01′59″E﻿ / ﻿41.83333° СГШ; 22.03306° ИГД﻿ / 41.83333; 22.03306
**Астрид Ема *Кристина* Олсон Хедберг**, (родена на 4 март 1970 година) е шведска новинарка и телевизиска водителка. Таа најмногу работела како радионовинар за Sveriges Radio, каде што работела за информативните емисии Dagens Eko, Ekots lördagsintervju и истражувачката емисија Калибер. Таа, исто така, била телевизиска водителка за SVT, за емисиите Uppdrag Granskning, емисијата за интервјуа Min Sanning. А од 2013 година е водителка на дебатното шоу Дебат, каде ја заменила Белинда Олсон. Хедберг е во брак со спортскиот новинар Кристијан Олсон и е ќерка на професорот Бо Хедберг.

Наводи
------

1. 1 2  RYSTAD, JOHAN G. „Möt nya TV-stjärnan Kristina Hedberg". Hemmets Journal. Посетено на 29 June 2016.
2. ↑  „"Min sanning" hyllas - men nu petas Hedberg". Expressen. Посетено на 29 June 2016.
3. 1 2 3  „Belinda Olsson lämnar "Debatt"". Aftonbladet. Посетено на 29 June 2016.

Надворешни врски
----------------

* Кристина Хедберг на Ризницата ?
**Лариса Михајловна Рејснер** (1 мај 1895 - девруари 9, 1926) била руска писателка. Таа е најдобро позната по нејзините водачки улоги на страната на болшевиците во Руската граѓанска војна која ја проследи Октомвриската револуција.

Таа стана член на болшевичката партија во 1918 година. За време на Граѓанската војна, таа беше војник и политички комесар на Црвената армија.

Наводи
------

1. ↑  The Free Dictionary entry
2. ↑  Radek, K. (1977) "Larissa Reisner" In Reissner, L. *Hamburg At the Barricades and Other Writings of Weimar Germany* London: Pluto pg.191

 *Оваа статија за политичар/ка од Русија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите*.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 71424172
* LCCN: n85129258
* ISNI: 0000 0001 1668 5620
* GND: 118873237
* SELIBR: 86576
* SUDOC: 126493669
* NKC: js2014845683

 |

 |
**Основно училиште „Дедо Лазор Циркоски"** (официјално: **Подрачно основно општинско училиште „Дедо Лазор Циркоски" - Враништа**; скратено: **ПООУ „Дедо Лазор Циркоски"**) — подрачно основно училиште во селото Враништа. Училиштето се наоѓа во средишниот дел на селото Враништа и претставува дел од основното училиште „Јосип Броз Тито" од градот Струга.

Именување
---------

Училиштето во минатото го носело истото име како и централното училиште во градот Струга, односно се нарекувало **ОУ „Јосип Броз Тито" - Враништа**.

Наводи
------

1. ↑  „Фото: Човечкиот живот нема цена". *Ohrid News*. 12 мај 2017. Посетено на 6 ноември 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија училиште во Македонија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

Координати: 41°12′38″N 20°39′49″E﻿ / ﻿41.21056° СГШ; 20.66361° ИГД﻿ / 41.21056; 20.66361
„Лирски елегии" е книга поезија за возрасни на македонскиот поет Александар Саша Трајковски. Збирката е во издание на битолското издавачко здружение „Дата Песнопој", пуштена во печат месец декември 2021 година. Стихозбирката „Лирски елегии" на поетот АЛЕКСАНДАР С. ТРАЈКОВСКИ ја носи наградата „ДУШАТА НА ЧАРШИЈАТА" за најдобра поетска збирка поезија за возрасни за 2021 год.
Книгата го носи CIP-записот ISBN 978-608-246-336-0.

Краток опис
-----------

Во неа авторот пишува за човечката психологијата, кој по вокација е лекар, книга поезија во која на наједноставен начин е пресликана раскошната, божествена и совршено искрена убавината на човекот, но во исто време и неговите лоши и темни страни, сè она што може да го опкружува едно човечко битие во едно општство, сè што го вознемирува или го опструира.
„Лирските елегии" на Трајковски, ни ја опишуваат и обременетоста секојдневна во комбинација со анксиозност, тага, секако поетот не ја заборава и емпатијата кон сите тие што страдаат на еден или друг начин.

СОВРЕМЕНА МАКЕДОНСКА КНИЖЕВНОСТ Дата ПЕСНОПОЈ – Битола

Едиција: КНИЖЕВНИ МЕРИДИЈАНИ

Александар С. Трајковски ЛИРСКИ ЕЛЕГИИ

Уредник: Марина Огненова

Главен и одговорен уредник: Илија Мерковски

Лектор: Христијан Аџиоски

Тираж: 50

Содржина
--------

1. Невремиња... 5 

2. Не ми недостасува ништо 6 

3. Потреба ненасушна 7 

4. За животот, вирусот и осаменоста 9 

5. Доста е и доволно е 10 

6. Старата дрвена кутија 12

ПОЕЗИЈА ЖИВОТНА

7. Наравоученија 14 

8. Црквичето покрај патот калдрмисан 17 

9. Дал` беше сон ил` јаве 19

10. Време е за чудесии 21 

11. Ја барам повторно 23 

12. Несигурен вакат 25 

13. Ќе те чекам до крај 26 

14. Лош сон 27 

15. За нас 28 

16. Игра ентропична 30 

17. Бакни ме 31

18. Свет луд со извори пурпурни 33 

19. За јазикот 35

20. Тажни лица во тажен свет 36 

21. Ангелу молитвен 38 

22. Лирска елегија за Ели 39 

23. Драгоре мој! 41 

24. За македонштината 42 

25. Светиот дух 44 

26. Трите елки 47 

27. За битолските убавини зимски 49 

28. Болка, смрт и утрото потоа 51 

29. Депресивна мисла 53 

30. Зора со отсјај на рубин 55 

31. Таласам со лице човечко 56

32. Самовилата со ангелски глас 58 

33. Безбожниците во ноќта пред велигден 60 

34. Туѓа земја (друго издание) 63 

35. Да те соблечам на лист хартија 65 

36. Примамливост необуздана 66

37. Подозрение очигледно 68

Наводи
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
**Ласес Биргита** (починала во 1550 година) била наводна шведска вештерка. Таа била првата жена погубена поради магија во Шведска.

Во април 1550 година, Ласес Биргита, што значи „Биргита, сопругата на Ласе", од Алгуцрум во Оланд, им признала на судскиот извршител и на секретарот на замокот Калмар дека се обидела да разбуди мртов човек на гробиштата Кастлоса на полноќ.

Една ноќ, Биргита и двајца мажи влегле во црковниот двор со намера да разбудат еден од мртвите со помош на магија. Биргита го поминала местото трипати, кружејќи и потоа дувала во клучалката на црквата додека истата не се отворила. Таа се обидела да ја земе црковната одежда, но не успеала бидејќи не ја нашла, по што ја заклучила вратата на црквата на ист начин на кој што ја отклучила. По вториот обид, во друга прилика, таа успешно ја земала одеждата, ја поминала црквата трипати наспроти сонцето, се откажала од Господ и се заколнала себеси на Ѓаволот. Судот ја осудил Бригита за вештерство и ја осудил на смрт со обезглавување. Мажите кои ја придружувале добиле парични казни.

По судењето на Биргита, шведскиот лов на вештерки останал повеќе или помалку неактивен до 1590-тите, а вистинската хаварија со вештерките била не се случила сè до 1668 година. Последната личност која била погубена поради волшебство во Шведска била Ана Ериксдотер.

Наводи
------

1. ↑  Bengt Ankarloo:Satans raseri : en sannfärdig berättelse om det stora häxoväsendet i Sverige och omgivande länder (2010) (in English: Rage of Satan) (in Swedish)

* Бенгт Анкарло: Сатаните расери : en sannfärdig berättelse om det stora häxoväsendet i Sverige och omgivande länder (2010) (на англиски: Rage of Satan) (in Swedish)
**„*Лисаво*"** — македонска народна песна. Песната е посветена на некоја си девојка Лисава која пеела и едно момче на кое му се допаѓала споменатата девојка.

Текст
-----

-Лисаво, Лисаво, Лисаво на мајка,  

џан бела кадуно, солунска коконо.

Ти кога запеиш, Лисаво на мајка,  

далеку се слуше, дур' на нашта нива,  

дур на нашта нива, дур' на нашта слива.

Јас кога да слушнам, Лисаво на мајка,  

сарпот го фарљувам, на стог са качувам,  

срце ми голее, шо арно си пееш.

Ти кога запеиш, Лисаво на мајка,  

далеко се слуше, прико три планини,  

прико три морини, солунското поле.

Надворешни врски
----------------

* Лисаво (текст и музика) на pesna.org
ОП Курчатов
**Курчатов** е точка за застанување на линијата за дизел локомотиви со една колосек Курск - Лгов. Се наоѓа на двошинскиот потег Дјаконово - Лукашевка. Точката на застанување се наоѓа во градот Курчатов, регионот Курск, 49 км од Курск, припаѓа на регионот Ориол-Курск на московската железница. Претходно, точката на застанување била наречена „426 km". И приградските и возовите на долги релации застануваат на ОП Курчатов. Има 2 странични ниски платформи. Железничките билетарници се наоѓаат во зградата на автобуската станица, во непосредна близина на првата платформа. Во 2007 година било одлучено да се изгради нова комбинирана автобуска и железничка станица. Од 2018 година, зградата на станицата е завршена.

Приградска услуга
-----------------

Приградската комуникација се врши во следните насоки:

* Курск — Лгов — Глушково

На станицата Курчатов застанува воз на долги релации:

| Циркулација на воз во текот на целата година |
| --- |
| број на воз | Возен правец | број на воз | Возен правец |
| **359** | Адлер - Калининград | **360** | Калининград - Адлер |

| Сезонска циркулација на воз |
| --- |
| број на воз | Маршрута за возење | број на воз | Маршрута за возење |
| **467** | Адлер - Смоленск | **468** | Смоленск - Адлер |

Фотографија
-----------

* Автобуска станица и железнички билетарнициАвтобуска станица и железнички билетарници
* Општ поглед на ОП КурчатовОпшт поглед на ОП Курчатов
* Втора платформаВтора платформа

Врски
-----

* Распоред на возови на долги релации
* Распоред на приградски воз

Наводи
------

1. ↑  Курская область и МЖД подписали новое соглашение
Шематски приказ на типична животинска клетка. Органели: (1) јадренце (2) **јадро** (3) рибозом (4) визикула (5) грануларен ендоплазматичен ретикулум (ER) (6) Голџиев систем (7) цитоскелет (8) мазен ендоплазматичен ретикулум (9) митохондрии (10) вакуола (11) цитоплазма (12) лизозом (13) центриоли
Само еукариотските клетки имаат морфолошки диференцирано **јадро**. Тоа е неопходна компонента на клетката, бидејќи содржи наследен материјал. Формата на јадрото зависи од формата на клетката: во топчести и кубични клетки е топчесто, во издолжени клетки-овално. Понекогаш може да има и поинаква форма, на пример, кај некои видови леукоцити, кај кои е сегментирано.

Јадрото е основна компонента на клетката. Тоа е една од најзабележителните структури во еукариотската клетка. Во јадрото се извршуваат најсуштинските процеси поврзани со размножувањето и наследството. Повеќето клетки имаат по едно јадро. Исклучок од ова се клетките со две јадра на некои габи, праживотни, како и клетките на црниот дроб или оние со повеќе јадра (клетките на напречно-пругастите мускули). Меѓутоа, постојат и клетки без јадро (како еритроцитите и ситестите клетки на спроводното ткиво кај растенијата). Тие го губат своето јадро во определен делбен стадиум од развитокот и стануваат безјадрени клетки. Јадрото најчесто има топчест облик, а големината обично е пропорционална со големината на клетката. Доколку од една клетка се извади јадрото, таа по одредено време ќе престане да функционира, но доколку на местото на тоа јадро се стави јадро од друга клетка, клетката ќе продолжи да функционира, меѓутоа со особини на клетката од која е извадено јадрото. Кај секое јадро се разликуваат:

* јадрена обвивка (или мембрана). Изградена е од две липобелковински мембрани. Надворешната мембрана на одделни места преминува во ендоплазматичниот ретикулум, а внатрешната мембрана е вистинска јадрена мембрана. Карактеристично за мембраната е тоа што на нејзината површина постојат пори преку кои се остварува размената на информации меѓу јадрото и цитоплазмата.
* јадрена плазма - внатрешноста на јадрото во која се наоѓаат хроматинот, јадренцата и рибозомите.

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Клеточно јадро" на Ризницата ? |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија од областа на биологијата е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Структури на клетката/органели |
| --- |
|  |
| Ендомембрански систем | 
* Клеточна мембрана
* Јадро
* Јадренце
* Ендоплазматичен ретикулум
* Голџиев апарат
* Парентезом
* Автофагозом
* Везикули
	+ Егзозом
	+ Лизозом
	+ Ендозом
	+ Фагозом
	+ Вакуола
	+ Акрозом

 |
|  |
| Цитоскелет | 
* Микрофиламенти
* Интермедиерни филаменти
* Микротубули

 |
|  |
| Други | 
* Митохондрија
* Пластиди
	+ Хлоропласт
	+ Хромопласт
	+ Леукопласт

 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85021658
* GND: 4067544-0
* NDL: 00569971
* NKC: ph119037

 |

 |
Во биологијата, **менливоста** е еден од најважните фактори на еволуцијата, што се јавува како причина за големата разнообразност во живата природа.

Кај живите организми разликуваме *ненаследна* или фенотипска менливост и *наследна* или генотипска менливост.

Во *ненаследната менливост* се опфатени измените што се појавуваат во текот на поединечниот развиток на организмите под влијание на факторите на животната средина и кои при половото размножување не се пренесуваат на потомството, бидејќи не се задржуваат.

Во *наследната менливост* се опфатени измените на својствата и особините на организмите што не се губат, а се пренесуваат на потомството.

Според ова, во ненаследната менливост, измените на организмите се *фенотипски*, а во наследната тие се *генотипски*.
Структура на клеточна мембрана: Се забележува бимолекуларниот липиден слој и белковините (обоени црвено)
**Клеточната мембрана** или **плазмалема** ги обвива клетките и ги одделува од околната средина. Таа е многу тенка и се забележува само под микроскоп. На електронски микроскоп клеточната мембрана покажува трислојна градба, бидејќи е изградена од два темни и средиштен светол слој, односно претставува *липобелковинска структура*. Многубројните испитувања покажуваат дека липидите (поточно фосфолипидите) во плазмалемата се распоредени во бимолекуларен слој, а белковините се вметнати на различни места во бимолекуларниот слој. Најсоодветна претстава за молекуларно-структурната организација на плазмалемата дава *течно-мозаичниот модел*. Според овој модел, масата или матрицата на клеточната мембрана ја дава токму бимолекуларниот липиден слој, а белковините не се наоѓаат само на површината, туку и навлегуваат во слојот.

Бидејќи плазмалемата ја одделува клетката од нејзината околина, преку неа се одвиваат сите размени на материи и информации меѓу клетката и околината. За разлика од вештачките мембрани, оваа е *полупропуслива* (*семипермеабилна*). Зависно од потребата на клетката, таа е пропуслива за едни материи, а истовремено непропуслива за други. Оваа особина на мембраната и овозможува на клетката да врши селекција на материи кои ќе бидат внесени во неа.

Поврзано
--------

Преносот на материите низ клеточната мембрана се одвива на следниве начини:

* Активен транспорт
* Пасивен транспорт
* Дифузија
* Олеснета дифузија
* Осмоза
* Олеснета осмоза
* Цитоза

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Структури на клетката/органели |
| --- |
|  |
| Ендомембрански систем | 
* Клеточна мембрана
* Јадро
* Јадренце
* Ендоплазматичен ретикулум
* Голџиев апарат
* Парентезом
* Автофагозом
* Везикули
	+ Егзозом
	+ Лизозом
	+ Ендозом
	+ Фагозом
	+ Вакуола
	+ Акрозом

 |
|  |
| Цитоскелет | 
* Микрофиламенти
* Интермедиерни филаменти
* Микротубули

 |
|  |
| Други | 
* Митохондрија
* Пластиди
	+ Хлоропласт
	+ Хромопласт
	+ Леукопласт

 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85021654
* GND: 4067550-6
* BNF: cb11958886k (податоци)
* NDL: 00569973

 |

 |
**Климатизација** — процес на отстранување на топлината и влагата од внатрешноста на окупираниот простор, сè со цел да се подобри удобноста на внатрешното опкружување најчесто за луѓето, но исто така и за животните. Во градежништвото, комплетниот систем на греење, вентилација, и кондиционирање на воздухот се нарекува ХВАЦ, сепак, климатизацијата исто така се користи за ладење / дехимидизирање на простории исполнети со топлински електронски уреди, како што се компјутерски опслужувачи, засилувачи за моќ, па дури и за прикажување и складирање на некои деликатни производи, како што се уметнички дела.

Наводи
------
**Ментофобија** или **ментафобија** ― концепт опишан од Доналд Грифин, зоолог од САД и основач на когнитивната етологија, за да означи силен отпор од научниците кон идејата дека животните, освен луѓето, се свесни. Грифин тврди дека постои табу „против научното разгледување на приватните, свесни, ментални искуства" што доведува до минимизирање на значењето на свеста кај нечовечките животни, како и човечката свест и тврди дека ова претставува значителна бариера за научен напредок.

Ментофобијата била споредена со концептот на Франс де Вал за антропоодбивна: „слепило за човеколиките одлики на другите животни, или животноликите одлики на нас". Исто така е споредувано со набљудувањето на Даниел Денет дека „може да се забележи љубопитна асиметрија" кога станува збор за сигурноста на човечката свест што не е потребна за морална сигурност, но моралната сигурност не се применува кога станува збор за искуствата на другите животни.

Дејвид Шовет во „*Contre la Mentaphobie*" („Против ментафобија"), тврди дека негирањето на свеста на животните ја ублажува вината што е поврзана со злоупотребите насочени кон нив.

Наводи
------

1. 1 2  Sueur, Cédric; Forin-Wiart, Marie-Amélie; Pelé, Marie (декември 2020). „Are They Really Trying to Save Their Buddy? The Anthropomorphism of Animal Epimeletic Behaviours". *Animals* (англиски). **10** (12): 2323. doi:10.3390/ani10122323.
2. ↑  Ricard, Matthieu (2016). *A Plea for the Animals: The Moral, Philosophical, and Evolutionary Imperative to Treat All Beings with Compassion* (First English. изд.). Boulder: Shambhala. стр. 132. ISBN 0-8348-4054-5. OCLC 960042213.
3. ↑  Griffin, Donald R. (10 јули 1998). „From cognition to consciousness". *Animal Cognition*. **1** (1): 3–16. doi:10.1007/s100710050002. ISSN 1435-9448.
4. ↑  Waal, Frans de (19 јануари 1997). „Are We in Anthropodenial?". *Discover Magazine* (англиски). Посетено на 14 март 2021.
5. ↑  Waldau, Paul (2013). *Animal Studies: An Introduction*. Oxford: Oxford University Press. стр. 122. ISBN 978-0-19-996839-8. OCLC 839301846.
6. ↑  Chauvet, David (2014). *Contre la Mentaphobie* [*Against Mentaphobia*]. Lausanne (Suisse): L'Age d'homme. ISBN 978-2-8251-4367-4. OCLC 881573845.

Библиографија
-------------

* Griffin, Donald (2013). *Animal Minds: Beyond Cognition to Consciousness*. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-22712-2. OCLC 904249124.
**Менувач на брзини** или само **менувач** — лост за менување на брзини на возила како автомобили со рачен пренос и неколку чести облици на автоматски пренос.

Пример за шема на менување
Петбрзински рачен менувач во автомобил
Оваа направа се користи за менување на брзини; ова се прави додека истовремено се држи педалата за квачило со левата нога за да се ослободи моторот од преносниот механизам и тркалата.

Некои традиционални теренски возила со погон на четири тркала имаат втор менувач поврзан со редуктор, за тежок терен.

На горниот крај на менувачот има рачка која се управува за менување на брзините. Обично врз рачката има нацртан дијаграм на *шемата* на менување на брзини, *т.е.* правците во кои менувачот се поместува за менување на брзина.

Типичното возило со пет рачни брзини има седум можни позиции: пет брзини за право, рикверц и централна позиција наречена „лер" или „неутрална" (N) позиција. Некои возила имаат посебни копчиња против случајно менување во рикверц. Кај други пак бараат менувачот да се подигне, притисне надолу, или да се помести со поголема сила за да се добие рикверц.

Многу автоматски менувачи имаат и варијанти на менување како „sports" или „economy" кои даваат повисок или понизок број на вртежи по запченик, пред да се смени на погорна брзина.

Некои посебни возила имаат специјални функции на менувачот. Да речеме, Ленд Ровер Фрилендер има копче за активирање на контролата на спуст, која користи кочници за симулирање на функцијата на редуктор за стрмни спустови.

Поврзано
--------

* Автоматски секвенцијален пренос (Типтроник)
Современо складиште
**Логистика** — дисциплина која опфаќа збир од интердисциплинарни и мултидисциплинарни науки кои изучуваат и применуваат закони на бројни и сложени активности (т.е. функција, процес, мерка, работи, правила, операции...), кои функционираат и делотворно ги поврзуваат сите делумни процеси на совладување на просторните и временските трансформации на материјалот, полупроизводите, репроматеријалите, капиталот, знаењето, луѓето, информациите во сигурни, брзи и рационални (оптимални) единствени логички процеси и текови на материјалот, капиталот, знаењето, информациите од точка на испорака до точка на примање, но со цел со минимално вложени ресурси (производствени, финансиски, човечки и др.), максимално да се задоволуваат побарувањата на пазарот (т.е. купувачите на стока, корисниците на услугите, потрошувачите...).

Предметот на логистиката е совладување на просторот и времето (луѓе, стока и информации). Со развојот на човекот се развива и неговата дејност на различни подрачја (земјоделство, политика, култура, спорт, итн.), а со тоа и логистиката. Според тоа, логистиката може да се користи за сите подрачја.
Со оглед на ширината на дејноста, логистиката како систем може да се на макрологистика и микрологистика. Макрологистиката според начинот за совладување на просторот и времето би можела да се подели на подсистеми: пристаништа, аеродроми, сообраќај (превоз на луѓе, стока и вести), транспорт (превоз на луѓе и стока), разни облици на транспорт (железнички, поморски, речен, воздушен, патен итн). Според тоа транспортот е подсистем на логистиката.

Во проучувањето на логистиката, односно транспортот се среќаваме со многубројни цели, логистички операции. Но, наспроти тие многубројни цели, можат да се забележат три глобални цели на логистиката. Тоа се:

* намалување на трошоците во логистичките процеси;
* подобрување на квалитетот на логистичките процеси – услуги (брзина, доверба); и
* заштита на околината (воздух, вода, хуманизација на логистичките операции, паковање на материјалите за рециклажа).

Сите три цели се поклопуваат со целите и начелата на современите стратегии за развој на сообраќајните системи.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85078128
* GND: 4036210-3
* NKC: ph122437

 |

 |
Местоположбата на полуостровот Менхгут
**Менхгут** (германски: *Mönchgut*) — полуостров со површина од 29,44 км2 и околу 6.600 жители во југоисточниот дел на островот Риген, во сојузната покраина Мекленбург-Западна Померанија, Германија. Се наоѓа помеѓу Грајфсвалдскиот Залив и остатокот на Балтичкото Море. На Менхгут се наоѓаат местата Герен и Тисов; од 2018 година Тисов се наоѓа во новосоздадената истоимена општина. Исто така е дел од биосферниот резерват Југоисток-Риген.

Името буквално може да се преведе како „посед на монаси". Во 1252 година, Јаромар II ја продал областа на цистерцијанските монаси од Опатијата Елдена, кој бил создаден од еден од неговите претходници, Јаромар I во 1199 година и во тоа време припаѓал на данското Кнежевство Риген. За да ги одвои поседите на монасите од остатокот на островот бил ископан канал помеѓу Бабе и Зелин. Денес е изградена голема дрвена порта на мостот над каналот што го обележува влезот на полуостровот Менхгут.

Полуостровот се состои од неколку ’ртови, како „Редевицер Хефт", „Клајнер Цикер" и „Гросер Цикер". Заливот помеѓу ’ртовите е наречен Хафинг. Надвор од брегот на исток од полуостровот се наоѓа островот Грајфсвалдер Ој.

Во минатото жителите на областа се занимавале главно со рибарство и поморство, денес областа главно е насочена кон туризмот. Голема знаменитост е локалниот историски музеј во Герен, отворен музеј сместен на историски населби. Тука се прикажани локални облеки, по кои Менхгут е особено познат.

Во 1806 година, шведскиот крал Густав IV Адолф започнал да го градот градот Густавија на полуостровот, но морал да ги откаже плановите кога Франција го окупирала Менхгут во текот на Наполеоновите војни.

Менхгут исто така служи како завршно одредиште на теснолинејката Разендер Роланд.

Надворешни врски
----------------

* Менхгут на Ризницата ?

Координати: 54°20′47″N 13°42′34″E﻿ / ﻿54.34639° СГШ; 13.70944° ИГД﻿ / 54.34639; 13.70944

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* VIAF: 241570142
* GND: 4284620-1

 |

 |
Во **логиката** се користат **знаци** за изразување на логички конструкции.

Треба да се знае дека во разни случаи еден ист симбол може да има различно значење - значењето на еден знак во логиката не мора да е исто со значењето на истиот во математиката.

Основни логички знаци
---------------------

 Материјална импликација (**ако, тогаш**)

 Материјална еквиваленција (**ако и само ако**, **акко**)

 Логичка негација (**не**)

 Логичка конјункција (**и**)

 Логичка дисјункција (**или**)

 Исклучителна дисјункција (**или, или - но не двете; ексили**)

 Универзална квантификација (**за сè, за било кое, за секое**)

 Егзистенцијална квантификација (**постои**)

 Универзална егзистенцијална квантификација (**постои само едно**)

 Дефиниција (**се дефинира како**)

 Првенство

 Инференција или Заклучок (**како заклучок на или изведено од**)

Поврзано
--------

* Таблица на математички знаци
Сликата *Косовка девојка* од Урош Предиќ
**Косовка девојка** — српска епска (јуначка) песна. Песната прв ја запишал Лукијан Мушицки, кој ја слушнал од непозната слепа жена од Гргуревац и потоа му ја испратил на Вук Караџиќ.

Содржина
--------

Една девојка од Косово станува рано наутро, во недела, уште пред изгрејсонце и заминува низ полето, носејќи леб на грбот и два сада, едниот со вода, а другиот со вино. Таа оди на местото каде што се водела Косовската битка и бара преживеани војници за да им даде леб и да ги напие со вино. Првиот јунак на кој налетува девојката е знаменосецот на цар Лазар, Павле Орловиќ, кого го затекнува големи рани: десната рака му е отсечена, како и левата нога до коленото, ребрата му се скршени и му се гледаат белите дробови. Девојката му ги замива раните и му дава леб и вино, така што јунакот малку закрепнува и ја прашува, дали меѓу убиените и ранетите бара некој свој близок. Тогаш, девојката му кажува дека пред битката со турската војска, цар Лазар ја причестил српската војска, во церемонија која траела три недели, при што служеле 30 калуѓери. Откако се причестила војската, на крајот тоа го направиле и трите војводи: Милош Обилиќ, Иван Косанчиќ и Милан Топлица. Притоа, војводата Милош ѝ дал подарок на девојката, ветувајќи дека ако се врати жив од битката, ќе ја омажи за својот побратим Милан и дека тој ќе ѝ биде кум; Иван, исто така, ѝ дал подарок на девојката, ветувајќи дека ако се врати од борбата, ќе ја омажи за побратимот Милан, а тој ќе ѝ биде девер; најпосле, и Милан ѝ дал подарок, ветувајќи дека ќе ја земе за жена. Затоа, девојката ги бара трите војводи. На тоа, Павле Орловиќ ѝ кажува дека залудно ги бара, зашто тројцата војводи се мртви. Тогаш, девојката се враќа дома, облеана со солзи, жалејќи се на својата лоша судбина.

Наводи
------

1. ↑  В.Ђ. „Поговор - О певачима", во: Војислав Ђурић, *Антологија српских народних јуначких песама*. Београд: Српска књижевна задруга, 2012, стр. 490.
2. ↑  *Junačke narodne pesme*, Rad, Beograd, 1959, стр. 60-63.
3. ↑  Војислав Ђурић, *Антологија српских народних јуначких песама*. Београд: Српска књижевна задруга, 2012, стр. 162-165.
**Кица Барџиева-Колбе** (Башино Село, Велешко,  1951
) — македонска и германска писателка, преведувачка од германски и сликарка.

Животопис
---------

Колбе е родена во велешкото село Башино Село во 1951 година во семејство на Македонци, бегалци од Егејска Македонија. Студирала филозофија на универзитетите во Скопје и Белград. Магистрирала на тема естетиката на Теодор Адорно, докторската дисертација и била на тема на втемелувањето на естетиката како филозофска дисциплина во германската филозофија на XVIII век. Од 1976 до 1986 година работела како асистент, а подоцна и како доцент на Катедрата за естетика на Филозофскиот факултет во Скопје. Таа била долгогодишен соработник во сите проекти на Естетската лабораторија, како и основач и уредник на филозофскиот магазин „Филозофија". Кица Б. Колбе, од семејни причини, ја напуштила својата академска работа во Скопје во 1986 година и Македонија и се преселила во Германија, каде што живее со нејзиниот сопруг и возрасна ќерка во близина на Келн. Таа ги изложувала своите сликарски дела на изложби во Германија, Полска и Франција. Автор е на голем број написи од областа на филозофијата, естетиката, филмот и ликовната уметност и литература. Од Германски на Македонски јазик ги превела делата на Адорно, Кле, Кант, Хегел, Шелинг, Шопенхауер, Степан и Хајдегер. „Снегот во Казабланка" (ТРИ, Скопје, 2005, Магор, Скопје, 2007) е нејзин прв роман. Колбе ја третира темата на егзилот на Балканот и во случај на биографијата на нејзиното семејство, предизвика посебен интерес во европските славистички, балканолошки и историографски кругови. "Снегот во Казабланка" (ТРИ, Скопје, 2005) бил нејзин прв роман. 
Живее и твори во Германија.

Творештво
---------

* 1990 - Егејци, Култура, Скопје
* 2005 - Снегот во Казабланка, Три, Скопје (прво издание), Магор, Скопје (второ издание)
* 2008 - Жените Гаврилови, Табернакул, Скопје
* 2009 - Река во наследство (Ein Fluss als Erbe), Скопје и Лангенфелд
* 2018 - Земја на бегалци, Или-или, Скопје

Наводи
------

1. ↑  Kica Kolbe Ägäier - Wespennest Zeitschrift
2. ↑  „Промоцијата на романот „Земја на бегалци" од Кица Колбе". Макфакс. 12 мај 2018. Посетено на 25 јуни 2020.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 264931195
* LCCN: no2012145458
* ISNI: 0000 0001 1789 3667
* GND: 1025642139
* SUDOC: 248477706
* BNF: cb16373470z (податоци)
* NKC: js2014833462

 |

 |
**Лира Грабул** — македонска костимографка.

Животопис
---------

Грабул е родена во Скопје, како ќерка на познатите македонски архитекти-уметници Јордан и Искра Грабул. Завршила на Факултетот за применети уметности во Белград, специјалност костимографија. Има големо педагошки искуство, бидејќи предавала во исто училиште по специјалност моден дизајн, како и во Институтот за текстилно инженерство, Факултетет за драмски уметност - костимографија, а од 2007 година и на Универзитетот за аудиовизуелни уметности - ESRA во Париз.

Нејзината слава доаѓа од бројните ревии, изложби и костуми за емисии, кои таа ги правела. Има голем број на изложби, како во Македонија, така и надвор.

Наводи
------

1. ↑  Ноневски, Вангел (18 ноември 2008). „ПОЛИТИЧКИ РОКЕНРОЛ: Пропагандна архитектоника". Глобус магазин. Посетено на 2011-11-14.[*мртва врска*]
2. ↑  „Македонката Лира Грабул с изложба в София" (бугарски). Kafene.bg. 19 март 09. Посетено на 2011-11-14. Проверете ги датумските вредности во: `|date=` (help)

Надворешни врски
----------------

Лира Грабул на  Семрежната филмска база на податоци (англиски)
Латинска Швајцарија – сооднос на мнозинското население согласно статистичко испитување спроведено во 2010 година. Управната поделба на картата е согласно 1 јули 2011 година.
  француски  
(22,8% од населението; 23,4% од Швајцарците)
  италијански  
(8,4% од населениет; 6,1% од Швајцарците)
  реторомански  
(0,6% од населениет; 0,7% од Швајцарците)

**Латинска Швајцарија** (германски: *Lateinische Schweiz*) — збирен поим којшто се употребува во Германска Швајцарија за јазичните региони: Француска Швајцарија, Италијанска Швајцарија и Ретороманска Швајцарија.

Распространетост на државните јазици на Швајцарија (2000)

Поврзано
--------

* Германска Швајцарија

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Јазични подрачја во Швајцарија |
| --- |
|  |
| 
* Германска Швајцарија
* Латинска Швајцарија
	+ Француска Швајцарија
	+ Италијанска Швајцарија
	+ Ретороманска Швајцарија

 | Швајцарија |

 |
Д-р Лефтер Манче
**Д-р Лефтер Манче** (роден во Загоричани, Егејска Македонија) е еден од најголемите светски естетски хирурзи.

Животопис
---------

Во март 1948 година, како дете бегалец, заминал за Унгарија, каде што завршил средно образование. Дипломирал на Факултетот за физичко воспитание, а потоа и на Медицинскиот факултет, на кој во 1965 година дипломирал со највисока оценка, и добил понуда да остане да работи на универзитетската клиника. До 1973 година работел како асистент професор на Медицинскиот факултет во Дебрецен. Таму се запознал со идната сопруга и ги добил своите два сина. Во 1965 година, ги положува сите испити и станува доктор. Требало четири години да работи како помошник, за да во октомври 1969 година, по положувањето на испитите за генерален хирург, го унапредат во асистент професор. Во 1973 година од Универзитетот го испраќаат во Киев, Украина, а откако му се појавува статија за канцерот на дојката во еден германски весник, во април истата година го канат во Копенхаген. По престојот таму решава својата специјализација да ја продолжи во Канада, каде по 6 месеци му се прклучува и семејството. Но, во Канада ништо не му признаат од положените испити и морал да почне од почеток. И во тоа успева за две години. Во 1975 година работи во универзитетската клиника во Отава, а до 1979 година ги положува и канадските испити, по што вторпат станува специјалист. Видел дека во Отава нема заболени од канцер, па затоа решава да специјализира естетска хирургија. На 15 јануари 1980 година во Отава **ја отвора првата приватна клиника**. Специјализирал само за 5 операции: **пресадување на коса, липосукција, естетика на гради, пластика на лице и пластика на очи** и ги извршува само нив. Во 1984 година заминува за Кан каде се одржувал првиот Светски конгрес на пластичари за липосукција.

Успеси
------

Во Канада доктор Лефтер Манче има направено повеќе од **10.000 операции** во кои се вклучени: пресадување на коса, липосукција, естетика на гради, пластика на лице и пластика на очи. Доктори од речиси цел свет доаѓале бесплатно да учат од него. Доаѓале и од Унгарија и од Македонија. Во 1986 годинаодржал предавање за липосукција во Будимпешта, по што добил покана и од едно унгарско списание за хирургија да пишува токму на оваа тема. Во канадската и во унгарската литература се појавиле неговите први статии за липосукција. А такви статии се појавиле и во француски медицински весници. На оваа тема д-р Манче предавал ширум светот, а учествувал и на многу конгреси за претходно спомнатите 5 операции од областа естетска хирургија.

Д-р Манче не е само голем хирург, туку тој е и голем Македонец. Секогаш кога доаѓа во Македонија најмногу престојува во Охрид каде се чувствува најубаво.

Извор
-----

Интервјуто во Македонско сонце Архивирано на 8 јули 2008 г.