**Пролетна генцијана** (*Gentiana verna*) — вид од родот *Gentiana* и еден од неговите најмали членови, нормално расте само до висина од неколку сантиметри.

Опис
----

Краткото стебло поддржува до три спротивставени парови на елипсовидни или ланцетни лисја. Видливите живописни сини (понекогаш пурпурно-црвени или поретко бели) цветови се 1–2 cm во пречник, со длабока петлобусна корола; тие развиваат кон крајот на пролетта до почетокот на летото. Цветовите привлекуваат пеперутки и пчели (особено бумбари) кои помагаат во опрашувањето. Мравките се одговорни за ширењето на нејзините семиња .

Пролетната генцијана е едно од најниско растечките видови од фамилијата *Gentianaceae* кое има раст од неколку сантиметри. Ниското стебленце преминува во цвет кој е формиран од 5 ланцеолатни венечни ливчиња во сина пурпурна боја кои цветаат од пролет до почеток на летото. Овој реликтен вид е варијабилен и се јавува во повеќе подвидови и вариетети. Распространета е во Европа и Азија, а во Националниот парк Галичица се среќава на високопланинските пасишта.

Дистрибуција
------------

Пролетни генцијани
Пролетната генцијана е една од најраспространетите генцијани, која најчесто се наоѓа на сончевите алпски ливади низ Евроазија, од Ирска до Русија. Честа е во централна и југоисточна Европа, како што се во ниските планински масиви како Јура и Балканот, и до надморска височина од 2600 метри. Исто така, може да се најде во планинските региони, почнувајќи од Високиот Атлас на Мароко до планините на Турција, Ирак и Иран. Во северна Европа, тоа е многу ретко, ограничено на Тисдејл во северна Англија и неколку локации во западна Ирска. Има тенденција да напредува на суви ливади со кредаста почва; исто така е познато дека расте во силикатни почви. Нејзиниот недостаток доведува до заштита во голем број европски земји како загрозен вид.

Симболика
---------

Тоа е окружниот цвет на Дурам во Велика Британија. Првпат бил пронајден во Британија од Џон Хариман.

Цртеж на пролетна генцијана од Холи Сомервил е логото за одделот за ботаника во колеџот Тринити во Даблин.

Пролетната генцијана се појавила на дизајнот на британските марки, издадени во 1964 година, по повод 10-от Меѓународен ботанички конгрес што се одржал во Единбург.

Голем број суеверија се поврзани со пролетната генцијана. На пример, се смета за лоша среќа да се донесат генцијани в куќа, бидејќи поединецот ризикува да биде погоден од гром. Исто така, фолклорот сугерирал дека смртта ќе следи ако некогаш се собере нејзиниот цвет.

Писателот и ботаничар Стеван Јаковлевиќ го пофалил цветот во неговото латинско име на крајот од неговата трилогија *Српска трилогија* во која пишува за српските војници кои загинале за време на битката кај Кајмакчалан и Македонскиот фронт за време на Првата светска војна (цветот расте на гробовите на војниците на планината Кајмакчалан).

Цветот е поврзан со Алпите и му го дал своето име на трансалпскиот *Blauer Enzian* („Сина генцијана") помеѓу Германија и Австрија.

Наводи
------

1. 1 2  Pardoe, H. S. (1995). *Mountain Plants of the British Isles*. National Museum of Wales. стр. 24. ISBN 978-0-7200-0423-6.
2. ↑  НП Галичица
3. ↑  „plant sciences at Trinity College Dublin". *blogspot.ie*. Архивирано од изворникот на 4 June 2016. Посетено на 12 May 2016.
4. ↑  „Buy flowers online". Архивирано од изворникот на 2019-08-24. Посетено на 2021-07-05. Saturday, 24 August 2019

Надворешни врски
----------------