За други истоимени места, погледајте Рамне.

**Рамне** — село во Општина Охрид, во околината на градот Охрид.

Потекло на името
----------------

Селото најпрвин запишано како Рамне се сретнува во 1230 година во пишани документи. Се верува дека самото име означува „село". Првобитно селото се викало Рамна, а подоцна под влијание на многуте имиња со завршеток -е, селото станало Рамне.

Географија и местоположба
-------------------------

Куќи во селото погледнати од дворот на селската црква „Св. Илија"
Ова село се наоѓа во Охридското Поле, во источниот дел на Општина Охрид, недалеку од градот Охрид. Селото е планинско, на надморска височина од 960 метри.

Селото се наоѓа на зарамнета варовничка тераса на северозападната падина на планината Галичица, на надморска височина околу 1.000 метри, поради што (најверојатно) и го добило името Рамне. Од повеќе извори над селото се создава мала река, која се влева во Охридското Езеро. Атарот на селото се распослува на планината Галичица. Варовничкиот состав на земјиштето овозможува изобилство од вода и доста силен и поволен водостој на селската чешма, кој овозможува покрај за пиење, водата да се користи и за наводнување преку летото. Богатите извори со вода се користат и за водоснабдување на градот Охрид.

Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Поник, Паќе, Прчибаба, Лом, Габер, Дрење, Биглиште, Макла, Широка Полена, Туша Варница, Рамна Нива, Ливадиште, Рамниште, Гумниште и други.

Историја
--------

Улица низ селото
Подрачјето на Рамне е населено уште од римско време, за што сведочи наоѓалиштето Рамненски Лозја на околу 1 км северно од селото.

Рамне спаѓа во редот на најстарите села во Охридско. Најверојатно е основано во раниот среден век, за што сведочи и напишаниот Рамненски псалтир од овој период.

Во XIX век, Рамне било село во Охридската каза на Отоманското Царство.

### Рамненски псалтир

Главна статија: Рамненски псалтир
За потребите на црквите во рамките на Охридската книжевна школа, а и подоцна до XV век биле создадени бројни богослужбени книги. Голем број од ракописите од освоjувачите се однесени од Охрид во Болоња, Москва, Софија, Белград, Загреб, Прага, како и во други центри. Особено е значаен Болоњскиот псалтир, значаен македонски книжевен ракопис кој денес се наоѓа во Болоња (Италија) по што го добил и името. Во него има 264 пергаментни листови. Книгата ја напишале книжевниците Белослав, Јосиф и Тихота од селото Рамне, во периодот од 1230 до 1242 година. Ракописите од тоа време обично биле пишувани со рака на пергамент, а биле и богато украсени со орнаменти и позлата. Болоњскиот псалтир се цени дека е еден од наjубавите словенски ракописи од XIII век. Редакцијата е македонска, а правописот карактеристичен за Охридската книжевна школа.

Стопанство
----------

Сретселото
Атарот зафаќа простор од 19,2 км2. На него преовладуваат пасиштата на површина од 1.039 хектари, на шумите отпаѓаат 634 хектари, а на обработливото земјиште 163 хектари.

Селото, во основа, има мешовита земјоделска функција.

До Втората светска војна, жителите на Рамне сечеле дрвја од Галичица, кои ги продавале за огрев во Охрид, а потоа во Охрид работеле како надничари и наемни работници за време на окопување на лозјата и бавчите, а исто така работеле на изградба на патиштата во околината. Во минатото на планинската падина околу Рамне се граделе дупки за вар, која подоцна со помош на коњи била пренесувана и продавана во Охрид и Ресен.

Денес, најголемиот број од жителите својата работна активност и остварување на приходи ја остваруваат со вработување во Охрид. Исклучок се неколкуте сточари и собирачи на лековити билки и ароматични растенија. Од сточарството денес, најзстапени се одгледувањето на кози, крави и овци, а од полјоделството одгледување на жита (пченица и пченка) во рамничарскиот дел на терасата под селото и во многу мал дел градинарство (домати, пиперки) за сопствени потреби.

Население
---------

Население во минатото| 

| Година | Нас. | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1948 | 326 | —     |
| 1953 | 357 | +9.5% |
| 1961 | 407 | +14.0% |
| 1971 | 279 | −31.4% |
| 1981 | 65 | −76.7% |

 | 

| Година | Нас. | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1991 | 638 | +881.5% |
| 1994 | 589 | −7.7% |
| 2002 | 632 | +7.3% |
| 2021 | 617 | −2.4% |

 |
|  |

Во книгата „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника" се вели дека во 1873 г. Рамне имало 20 домаќинства и 70 жители.

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика") од 1900 година, во Рамне живееле 140 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne"), во 1905 година во Рамне имало 144 жители, под врховенството на Бугарската егзархија.

На Етнографската карта на Битолскиот Вилает од 1901 г. Рамне е претставено како чисто македонско село во Охридската каза на Битолскиот санџак со 18 куќи.

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралството Југославија од 1931 година, селото имало 250 Македонци.

Селото е средно по големина. Тоа, во 1961 година броело 407 жители, а во 1994 година бројот се зголемил на 589 жители, од кои 563 се Македонци, девет Турци и тројца жители Албанци.

Според пописот од 2002 година, во селото Рамне живееле 632 жители, од кои 594 Македонци, 11 Турци, 6 Срби, 2 Власи, 2 Албанци и 17 останати.

Реалниот број на постојани жители во селото е мал, 2-3 домаќинства со десетина постојани жители. Сепак, на пописот на населението спроведен во 2002 година, 632 се изјаснале како жители на селото Рамне. Од нив 559 се лица постари од 15 години. Според пописите Рамне бележи постојан пораст на населението. Ваквите бројки на населението произлегуваат од тоа што куќите од крајот на градот Охрид во подножјето под Галичица се дел од атарот и катастарски припаѓаат на селото Рамне. Поголемиот број на куќи во самото село се стари и напуштени, изградени од камен и плитар. Изградени се и нови современи куќи кои повремено се користат. Немањето водовод е една од причините за тешката услови за живот во селото. Старата училишна зграда е сведок за времето кога се вршела настава за ученици од основно образование.

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 617 жители, од кои 595 Македонци, 2 Албанци, 1 Турчин, 2 Власи, 7 Срби, 4 останати и 6 лица без податоци.

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

| Година | 1900 | 1905 | 1948 | 1953 | 1961 | 1971 | 1981 | 1991 | 1994 | 2002 | 2021 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Население** | 140 | 144 | 326 | 357 | 407 | 279 | 65 | 638 | 589 | 632 | 617 |

**Извор за 1900 г.**: Македонија. Етнографија и статистика.; **за 1905 г.**: La Macédoine et sa Population Chrétienne.; **за 1948-2002 г.**: Државен завод за статистика на РМ.; **за 2021 г.**: Државен завод за статистика на РМ.

### Родови

Рамне е чисто македонско православно село. Се верува дека сите припаѓаат на еден староседелски род.

Општествени установи
--------------------

* Поранешно основно училиште

Самоуправа и политика
---------------------

Селото влегува во рамките на Општина Охрид, која била проширена при новата територијална поделба на Македонија во 2004 година.

Во периодот од 1996 до 2004 година, селото било дел од некогашната Општина Охрид.

Во периодот од 1965 до 1996 година, селото било сместено во големата општина Охрид.

Во периодот од 1955 до 1965 година, селото било дел од тогашната општина Охрид.

Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Галичица, во која покрај селото Рамне, се наоѓале и селата Велгошти, Велестово, Елшани, Лескоец, Љубаништа, Коњско, Пештани, Скребатно, Трпејца и Шипокно. Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната општина Велгошти, во која влегувале селата Велгошти, Лескоец, Рамне и Скребатно.

### Избирачко место

Во селото постои избирачкото место бр. 1303 според Државната изборна комисија, сместено во основното училиште.

На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 18 гласачи.

Културни и природни знаменитости
--------------------------------

Поглед на главната селска црква „Св. Илија"
Археолошки наоѓалишта
* Кумбаревци — средновековна црква и некропола
* Макла — средновековна некропола
* Манастири — средновековна црква и некропола
* Рамненски Лозја — населба и некропола од римско време
* Св. Атанасија — средновековна црква
* Св. Варвара — средновековна црква и некропола
* Св. Врачи — средновековна црква и некропола
* Св. Илија — средновековна црква
* Туше Варница — средновековна населба

Цркви
* Црква „Св. Илија" — главна селска црква, изградена во 1907 година.
* Црква „Св. Атанасиј" — манастирска црква, изградена на темели на постара црква, во периодот од 1967 до 2000 година.

Манастири
* Рамненски манастир — понов манастир под селото

Спомен-бисти
* Спомен-биста на Јасна Ристеска, која загинала во Битката за ослободување на Охрид на 7 ноември 1944 година.

Редовни настани
---------------

Слави
* Илинден (2 август) — главна селска и црковна слава, кога традиционално се одржува голем собир на граѓани. На овој општонароден собор, покрај жителите на Рамне и оние кои водат потекло од ова место, доаѓаат православни верници Македонци и од Охрид и околните соседни села.

Личности
--------

Родени во Рамне
* Јасна Ристеска (1927-1944) — партизанка.
* Бранко Стојаноски (1921-1944) — партизан.
* Владо Велјаноски (1922-1945) — партизан.

Иселеништво
-----------

Поради непосредната близина на градот Охрид, најголемиот дел од населението е иселено во Охрид. Во 1918 година жителите на Рамне купиле плодна земја на котлинското дно крај Охрид, денес на тоа место наречено Видовиште се наоѓаат куќите во кои живеат најголем дел некогашните жители на Рамне и нивните потомци. Во поново време има иселеници во САД и Австралија.

Галерија
--------

* Селската чешмаСелската чешма
* Спомен-биста на Јасна РистескаСпомен-биста на Јасна Ристеска
* Поглед на сретселотоПоглед на сретселото
* Стари куќи во селотоСтари куќи во селото
* СретселотоСретселото
* Улица низ селотоУлица низ селото

Наводи
------

1. ↑  „Пописна слика на населените места во Македонија, Попис 2021". *Државен завод за статистика*. Посетено на 22 декември 2022.
2. ↑  Иванова, Олга (2014). *Речник на имињата на населените места во Р. Македонија : (Б,Ѓ,Е,Ј,Н,Р,Т,Ќ,У,Ф,Х,Џ,Ш)*. Скопје: Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков". стр. 137. ISBN 978-608-220-026-2.
3. 1 2 3 4 5  Панов, Митко (1998). *Енциклопедија на селата во Република Македонија* (PDF). Скопје: Патрија. стр. 254. Посетено на 10 декември 2019.
4. 1 2 3 4 5 6 7  Трифуноски, Јован Ф. (1992). *Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања*. Београд: Српска академија наука и уметности. ISBN 8670251582. OCLC 27418468.
5. 1 2  Грозданов, Цветан; Коцо, Димче; и др. (1996). *Археолошка карта на Република Македонија. Т. 2*. Скопје: МАНУ. стр. 274-275. ISBN 9989-649-28-6.
6. ↑  „Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г." Македонски научен институт, София, 1995, с. 100-101.
7. ↑  Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика". Софија, 1900, стр. 252.
8. ↑  D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 162-163.
9. ↑  Михајловски, Роберт, уред. (2017). *Етнографска карта на Битолскиот вилает* (PDF). Каламус. стр. 30.
10. ↑  „200K Volkstumskarte Jugoslawien".
11. ↑  „Попис на Македонија" (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. Посетено на 7 декември 2019.
12. ↑  „Оваа категорија опфаќа лица коишто учествуваат во вкупното резидентно население, но поради нивно одбивање да бидат попишани, неможност да бидат најдени на својата адреса на живеење и непотполност во работата на попишувачите не биле официјално попишани, туку за нив податоците биле преземени од административни извори и затоа не учествуваат во изјаснувањето за етничка припадност, вероисповед и мајчин јазик (Прочитајте повеќе...)."
13. ↑  К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика". Софија, 1900
14. ↑  Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905.
15. ↑  „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна". Државен завод за статистика.
16. ↑  „Вкупно резидентно население на Република Северна Македонија според етничката припадност, по населени места, Попис, 2021". Државен завод за статистика.
17. ↑  „Описи на ИМ". Архивирано од изворникот на 2023-08-17. Посетено на 11 декември 2019.
18. ↑  „Претседателски избори 2019". Посетено на 11 декември 2019.
19. ↑  Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска (уред.). *Карта на верски објекти во Македонија*. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7.
20. ↑  „Зборник на паднатите борци во Народноослободителната борба и Револуцијата и жртвите на фашистичкиот терор во Охрид и Охридско 1941-1945", Охрид, 1976, 170 стр.

Поврзано
--------

* Општина Охрид
* Охрид

Надворешни врски
----------------

* Рамне (Охридско) на Ризницата ?

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Населени места во Општина Охрид |
| --- |
|  |
| 
* Вапила
* Велгошти
* Велестово
* Горно Лакочереј
* Долно Коњско
* Долно Лакочереј
* Елшани
* Завој
* Коњско
* Косел
* Куратица
* Лагадин
* Лескоец
* Ливоишта
* Љубаништа
* Опеница
* Орман
* **Охрид**
* Пештани
* Подмоље
* Рамне
* Расино
* Свиништа
* Сирула
* Скребатно
* Трпејца
* Шипокно

 | Грб на Општина Охрид |
|  |
| Раселени | 
* Плаќе
* Речица

 |
|  |
| Историски | 
* Вишово
* Габавци
* Горица 1
* Тројани

 |
|  |
| 1 Денес туристичка населба. |

 |