recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Банкнота 10 круни. Дизајнер А. Бруновски
**Албин Бруновски** (словачки: *Albín Brunovský*), (Зохор, 25 декември 1935

 - Братислава, 20 јануари 1997

) — словачки сликар и графичар, претставник на имагинативниот реализам. Работел како педагог на Високата школа за ликовни уметности во Братислава.

Образование и значење
---------------------

Бруновски студирал на Високата школа за ликовна уметност кај Винсент Хложњик. Оваа школа била позната по високата уметничка и техничка подготовка во графичката уметност и нејзината хуманистичка перспектива. На основачот како и на многу од неговите студенти, големиот циклус на Гоја „Ужасите на војната" им служел како модел.

Како со време еволуирале разните техники кои ги владеел, така еволуирала и неговата уметничка визија. Кога бил млад, Бруновски покажувал надреалистички тенденции, дефинирани како тенденција кон индивидуализам и апсурдност и непроверена игра на потсвесното. Подоцна неговото дело станало покритично кон Човекот во однос на самиот и општеството.

Спаѓал во најзначајните словачки графичари и илустратори на крајот на XX век. Во своето дело ја развива поетиката на имагинативниот реализам и своето дело понекогаш го обележува со иронија. Слика на дрво со минијатуристичка техника и често користи акватинта. Илустрирал книги за возрасни и деца.

Животопис
---------

Бруновски бил професор на Високата школа за ликовна уметност во Братислава каде ја водел катедрата за применета уметност и книжевна графика, а од 1989 година станал и нејзин декан. Во 1990 година се повлекол од академијата и бил уметнички активен.

Одлики на неговото дело
-----------------------

Композициските елементи се изразита симетрија, урамнотеженост и хармонично формирање на елементите и освен присутноста на митолошки битија блиски на античките филозофи и тоа го доведува во врска со антиката. Средновековната уметност и симболиката како и ренесансата, исто така влијаеле на неговото творештво. Ги има виртуозноста на Албрехт Дирер, снагата на Микеланџело Буонароти и сфуматото на Леонардо да Винчи како и апокалиптичните визии на Хиеронимус Бош. Споменувањето на великаните на уметноста се веродостоен доказ за вреднување на творештвото на Албин Бруновски. Во неговите графики се чувствуваат реминисценции на уметностите на разни народи, различни општествени политички уредувања, религиозни определби и разни филозофско-идеолошки концепции.

Дела
----

* Бруновски ги изработил последните банкноти за Чехословачка
* Меѓу 1964 и 1990 година изработил предлози за 30 поштенски марки
* Од 1970 година до смртта изработил 105 екслибриси

Признанија
----------

* 1968 година ја добил државната награда на Клемент Готвалд
* 1985 година ја добил титулата национален уметник.

Наводи
------

1. ↑  Ludmila Peterajova, "Introduction" to Albin Brunovsky (translator Till Gottheinerova), (Tatran, Bratislava, 1990), p. 16.
2. ↑  Peterajova, pp. 19 -24

Надворешни врски
----------------

* Портал: Биографија

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Албин Бруновски" на Ризницата ? |

* Biographie Albín Brunovský Архивирано на 27 септември 2007 г.
* Abbildungen einiger Werke von Albín Brunovský
Островот Сајпан
**Северните Маријански Острови** (англ. *Commonwealth of the Northern Mariana Islands*), се дел од групата на Маријански Острови и американските островски подрачја во Тихиот Океан, јужно од Јапонија и северно од Гуам.

До почетокот на 20. век биле познати под прекарот *острови Ладроне*, ( шп.*Islas de los Ladrones*)- - што значи "Острови на Крадците".

Историја
--------

1521. Фердинанд Магелан, како прв Европеец, ја открива групата на острови и ги нарекува *Islas de Ladrones*, *Ладроноток* или *Остров на Крадците*, бидејќи според неговото мислење домородните жители му украле нешто од неговите бродови. Во 1667. Шпанија ги анектира островите и ги нарекува по својата кралица Марија Ана од Австрија.

После Шпанско-американската војна Шпанија го дава јужниот дел на Американците и го продава 1899. северниот дел на Германците.

Од 1975. групата острови *Северни Маријански Острови* се во Комонвелтот со САД.

Местоположба на Маријанските Острови.

Население
---------

86% од населението воглавно зборува на неслужбени јазици, како нпр. Микронезиски и Полинезиски јазик.

Географија
----------

Подрачјето се состои од 16 острови, кои се простираат на преку 500 км од кои најголеми се Сајпан, Тинијан и Рота.

Маријански Ров
--------------

Главна статија: Маријански Ров
Недалеку југозападно од земјата се наоѓа Маријанскиот Ров, најдлабокото океанско дно на светот со 10.911 метри под морската површина.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија за место во САД е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
 Административна поделба на САД САД |
| --- |
|  |
| Сојузни држави | 
* Ајдахо
* Ајова
* Алабама
* Алјаска
* Аризона
* Арканзас
* Вајоминг
* Вашингтон
* Вермонт
* Вирџинија
* Висконсин
* Делавер
* Западна Вирџинија
* Илиноис
* Индијана
* Јужна Дакота
* Јужна Каролина
* Јута
* Калифорнија
* Канзас
* Кентаки
* Колорадо
* Конектикат
* Луизијана
* Масачусетс
* Мејн
* Мериленд
* Минесота
* Мисисипи
* Мисури
* Мичиген
* Монтана
* Небраска
* Невада
* Ново Мексико
* Њу Хемпшир
* Њу Џерси
* Њујорк
* Оклахома
* Орегон
* Охајо
* Пенсилванија
* Род Ајленд
* Северна Дакота
* Северна Каролина
* Тексас
* Тенеси
* Флорида
* Хаваи
* Џорџија

 |
|  |
| Федерален округ | Вашингтон (ОК) |
|  |
| Островски територии | 
* Американска Самоа
* Американски Девствени Острови
* Гуам
* Порторико
* Северни Маријански Острови

 |
|  |
| Оддалечени острови | 
* Бахо Нуево
* Бејкеров Остров
* Вејк
* Кингменов Гребен
* Мидвејски Атол
* Наваса
* Палмирски Атол
* Сераниља
* Хауленд
* Џарвисов Остров
* Џонстонов Атол

 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 243533643
* LCCN: n78015606
* GND: 4249308-0
* NKC: ge139344

 |

 |
**Соња Делоне** (девојка **Терк**, 1885 - 1979) беше украинско - француски уметник. Била во брак со францускиот сликар Роберт Делоне, со кого го основала уметничкото движење Орфизам , кое се засновало на употреба на силни бои и геометриски форми. Нејзината работа вклучува сликарство, дизајн на текстил и сценографија. Таа ја доби Француската Легија на честа. Нејзиниот син беше Чарлс Делоне, експерт за џез.

Наводи
------

1. ↑  „Who is Sonia Delaunay?". Архивирано од изворникот на 2021-02-01.
2. ↑  „Sonia Delaunay".
3. ↑  „Sonia Delaunay | Russian artist". *Encyclopedia Britannica* (англиски). Посетено на 2021-01-28.

Надворешни врски
----------------

* Портал: Биографија

* Хулио Марјан Де, Биографија на Соња Делонеј, Еврејска енциклопедија
* Арт Деко Онлајн видео од Јавната библиотека на Њујорк, кое ги вклучува уметничките дела на Соња Делоне.
* Parce que je t'aime на веб-страницата (јазик: англиски)
**Такам** - име на кралот на козите, машка коза, во фолклорот на Азербејџан, Иран. Ликовите *Такам* се направени од дрво и украсени со обоени стаклени мониста и пердуви од опашка на петел. Столб прицврстен на *Такам* се провлекува низ дупка во штица која се држи хоризонтално, од под која *Такам* се движи како да танцува на површината на штицата. Додека го прави тоа, личноста што свири *Такам*, која се нарекува *Такам-Чи* или *Такам Гардан* (што значи, оној што се врти околу *Такам*), пее посебна поезија која на азари се нарекува *Саја*. Традицијата на свирење *Такам* била стара милениуми и непроменливо во сите *Саја* се повикува на природните пејзажи, пасиштата и домашните животни. Во моментов, традицијата на играње *Такам* била најсилна во Ардебил. *Такамите* првично се играле како гласници кои ја пренесувале веста за доаѓањето на пролетта. Во модерните времиња, *Такамите* се играат и во врска со разни други специјални празнични настани. Може да се замисли дека *Такам* и Пан, старогрчкиот бог на овчарите и стадата, може да имаат заедничко историско потекло.

Наводи
------

1. ↑  Photographs showing some of Azarbaijan's beautiful landscapes:  
 *Ardebil*, *Ardebil* *Azarbaijan*, *The Sahand Mountain*, *The Sahand Mountain*, *The Sabalan Mountain*

Надворешни врски
----------------

* Теке и неговите значења
* Текем стихови на азербејџански
Портрет на Френсис Бејкон од Реџиналд Греј, 1960 г. Национална портретна галериј, Лондон
**Френсис Бејкон** (28 октомври 1909

 - 28 април 1992

 Лондон) — англиски сликар.

Животопис
---------

Творештво
---------

Во 1976 година, за една Бејконова слика на аукцијата во Њујорк биле платени 140 000 американски долари. Во мај 1990 година, Бејконовиот триптих „Мај - јуни" бил продаден за 6 270 000 американски долари. По смртта на Бејкон, цената на неговите дела започнала да расте вртоглаво: Така, во 2008 година, неговиот Триптих од 1976 година бил продаден за повеќе од 80 милиони долари, додека во ноември 2013 година уште едно негово дело достигнало рекордна цена. Имено, неговата слика од 1969 година, под наслов "Три студии на Лусијан Фројд", на аукцијата во Њујорк, организирана од страна на "Кристи", била продадена за дури 142,4 милиони долари.

Значење и влијание
------------------

* Една песна на полскиот поет Тадеуш Ружевич од 1994-1995 година се вика „Френсис Бекон или Диего Веласкес на заболекарскиот стол".

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија за личност од Англија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

Наводи
------

1. ↑  "Бекон е дома", *Економија и бизнис*, година 16, ноември 2013, стр. 78.
2. ↑  Tadeuš Ruževič, *Izabrane pesme*. Beograd: Treći trg / Čigoja štampa, 2013, стр. 114-125.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 14789843
* LCCN: n79139544
* ISNI: 0000 0001 2095 6358
* GND: 11850570X
* SELIBR: 176516
* SUDOC: 028780698
* BNF: cb12054593n (податоци)
* BIBSYS: 90542707
* ULAN: 500021153
* MusicBrainz: d84d03ed-df54-486a-b91d-f746dfd2b1a3
* NLA: 35011666
* NDL: 00432020
* NKC: jn20010525051
* BNE: XX1141123
* RKD: 3435

 |

 |
Крилата на птеросаурусот (1), лилјаците (2) и птиците (3) се аналогни: тие ја имаат истата функција и се слични по својата структура, но секое од нив еволуирало независно.
**Аналогиите** се анатомски или генски одлики кои ја имаат истата форма или функција кај различни видови кои немаат заеднички предок. На пример, крилата на птицата и пеперутката се аналогни структури бидејќи тие се слични по форма и функција. И двата многу различни видови го решиле проблемот на полетувањето од земјата на приближно ист начин. Но, нивните крила се доста различни по својата внатрешност. Птиците имаат внатрешна мрежа од коски, додека пеперуткините крила немаат коски и ја одржуваат својата форма главно поради флуидниот притисок. Аналогиите може да се резултат или на хомологии или на хомоплазии, но заедничкиот предок (доколку постои) е непознат.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија поврзани со еволуцијата е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
Карта на Полуостровска Малезија
**Малаја** или **Полуостровска Малезија** (малајски: *Semenanjung Malaysia*) е делот од Малезија кој се протега на Малајскиот полуостров, и копнено се граничи со Тајланд на север. Поврзан е со насип и мост со островот Сингапур јужно. Преку Малакскиот проток западно се наоѓа островот Суматра. Источна Малезија (на островот Борнео) се наоѓа источно преку Јужнокинеското Море.

Покрани и територии
-------------------

Малаја се состои од следниве 11 покраини и 2 федерални територии (од север кон југ):

* *Северен регион*: Перлис, Кедах, Пенанг, Перак
* *Источен крајбрежен регион*: Келантан, Теренгану, Паханг
* *Централен регион*: Селангор, федерални територии Куала Лумпур и Путраџаја
* *Јужен регион*: Негери Сембилан, Малака, Џохор

Малаја е и името на национална шума или света градина, еднаква на Рајската Градина, по традицијата Шамбала.

Историска употреба
------------------

Зборот „Малаја" се користи и во смисла на Британска Малаја и Федерацијата Малаја.

Други одлики
------------

Западна и источна Малезија се разликуваат не само географски, туку и по различната структура на судството. Источните покраини имаат повеќе автономија отколку првичните покраини на Малезија, и ја ограничуваат имиграција од полуостровот.

Наводи
------

Поврзано
--------

* Малајска Унија
* Малезија
* Малајски полуостров
* Малајски долар
**Смоква** (науч. *Ficus carica*) — средоземно дрвенесто растение од родот фикус. Дрвото е ниско со разгранета крошна. Нејзиниот плод се употребува во исхраната како свеж, така и сув.

Опис на билката
---------------

Смоквата е листопадна билка со многу разгранета кошница. Старите гранки се сиви, додека младите тамнозелени. Листовите се наизменични, големи и неправилно палчесто делени. На младимте гранки при дното се наоѓаат залистоци. 
Ситни цветови се наоѓаат во вдлабвната крушвидна оска на цветот. Плодот е цветен плод; ситните плодови се поврзани се со сочна крушовидна оска на светот. Цвета од мај до јуни.
Опрашувањето кај смоквите е врзано за животниот циклус на една сорта осилки и сакриен је од очите на луѓето.

Станиште
--------

Стаништето на смоквата е на топлите, заштитени места. За татковина на смоквата се смета југоисточна Мала Азија, односно земјите од источното Средоземје.
Од каде што е распространета првенствено во пределите си средоземна клима. Билката најубаво успева во топлите краишта, во близина не мора, но може да се одгледува и во континентаните предели. Поради тенката кора, таа е осетлива на ниска температура.

Лековитата моќ на смоквата
--------------------------

Плодови од смоква
Мармалад од смоква
Богатиот хемиски состав условува висока хранлиова вредност на ова овошје.Плодовите од неа се употребуваат во свежа и преработена состојба. Погодни се и за сушење. Тие се ценат како хранливо и диетално средство за регулирање на активностите на дигестивниот систем и при кардиоваскуларни заболувања.

Листовите од смоквата се препорачуваат при дијарејата, дизинтерија, кашлица, болки во стомакот и цревата. Надворешно се користи за нанесување на рани и чирови на кожата, против првут и исто така го чисти и заздравува епидермисот, потоа служи за гаргара- призабоболка и болно грло.

### Начин на употреба

Листови од смоква
Во форма на напивка - 1 лажица сецкани листови се варат 1-2 минути во една чаша вода и се оставаат да отстојат 30 минути. Се пие трипати на ден по една чаша. Една чаша од истата напивка, измешана со половина лажичка маслиново масло, претставува многу добро средство против нервни грчеви.

Против првут се користи истата напивка, само што на почетокот пред да зоврие се додава 1/2 лажичка морска сол и една лажица вински оцет. Се нанесува на коренот на косата. Смоквата исто така се корсити за правење на џем, мармалад и познатото слатко од смоква.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85048146
* GND: 4153852-3
* BNF: cb12011475w (податоци)
* NDL: 00564320

 |

 |

Надворешни врски
----------------


1. ↑  „Лековитата моќ на смоквата". Архивирано од изворникот на 2021-10-25. Посетено на 2017-09-13.
2. ↑  „Слатко од зрели смокви". *Moirecepti*. Посетено на 2017-11-19.
**Едит Кливс Бери** (1884–1969) била американска вајарка, сликарка, илустраторка и дизајнерка родена во Бостон Масачусетс. Студирала на Студентската лига за уметност во Њујорк и со Френк ДуМонд и Ричард Е. Милер. Бери била основач и работела како директор на Музејот на продавница за тули во Кенебунк, Мејн од 1936 до 1945 година.

Во 1939 година, за време на Големата депресија, Бери била вработена во Одделот за сликарство и скулптура на Министерството за финансии на САД за да наслика мурал на поштата, *Пристигнувањето на првото писмо-поштата Кенебунк од Фалмут - 14 јуни 1775 година* во нејзиниот роден град Кенебанк, Мејн.

Ран живот
---------

Едит Бери е родена во семејството на Чарлс Дамер Бери и Ајда Мортон (Томпсон) Бери на 10 март 1884 година во Бостон, Масачусетс. Нејзиниот татко, Чарлс, бил агент за увоз/извоз со Henry W. Peabody & Co. прво во Бостон, а подоцна и во Њујорк. Таа пораснала во Монтклер, Њу Џерси. И двајцата нејзини родители имале врски со Кенебунк, Мејн, и поседувале семејна куќа на Самер Стрит во историскиот округ Кенебунк.

Едит посетувала подготвително училиште во училиштето Мис Вилер (сега Училиште Вилер) во Провиденс, Род Ајленд, завршувајќи во 1904 година.

Почнувајќи од 1906 година, Едит годишно патувала во Европа за да ја практикува својата уметност на места како Живерни, Франција; Рим, Италија; Австрија; Шпанија; и Лондон. Тренирала со Фредерик Фризеке и Фредерик Мекмонис, двајцата американски уметници кои живеат во Франција. Нејзините списанија за нејзините европски патувања и уметнички обуки се вклучени во архивата на музејот Brick Store.

Наводи
------

1. ↑  Opitz, Glenn B, Editor, *Mantle Fielding's Dictionary of American Painters, Sculptors & Engravers*, Apollo Book, Poughkeepsie NY, 1986
2. ↑  McGlauflin, ed. *Who’s Who in American Art 1938–1939* vol.2, The American Federation of Arts,Washington D.C. 1937
3. ↑  Petteys, Chris, *Dictionary of Women Artists: An international dictionary of women ratites born before 1900*, G.K. Hall & Co. Boston, 1985
4. ↑  Falk, Peter Hastings, *Who Was Who in American Art*, Sound View Press, Madison Connecticut, 1985
5. ↑  Marling, Karal A. (1982). *Wall-to-Wall America : A Cultural History of Post Office Murals in the Great Depression* (First. изд.). University of Minnesota Press. стр. 272 to 276. ISBN 0816611165.
6. ↑  „Our History". *www.hwpeabody.com*. Посетено на 2020-01-18.
7. ↑  „Collections | Learn More | Brick Store Museum" (англиски). Посетено на 2020-01-18.

Надворешни врски
----------------

* Едит Кливс Бери на Артнет

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 36158964
* LCCN: n95024993
* ULAN: 500042578

 |

 |
За the village in Sana'a Governorate, видете Hadrami, Sana'a.

 

**Шеикот** **Хадрами** или Хадрами (арап. **مشيخة الحضرمي**), **Мактаб Ал Хадхарем** (арап. **مكتب الحضارم** ), или **Ал Хадхарем** (арап. **الحضارم** ), бил еден од петте шеикдоми на Горна Јафа. Шеикот Хадрами бил поделен на четири четвртини: Синаани (سناني), Бал Хеј (بلحأي), Тулути (ثلثي) и Марфади (مرفدي). Главен град на шеикот бил селото Ал-Шибр (арап. **قرية الشبر** ), кој се наоѓал во квартот Синаани.

Историја
--------

Државата била укината на 14 август 1967 година по основањето на Народна Република Јемен. Во 1990 година станала дел од Република Јемен.

### Владетели

Хадрами бил управуван од шеици кои ја носеле титулата *Шејх ал-Машјаха ал-Хадрамија*.

#### Шеиците

* 1820 - 1850 Галиб ал-Хадрами
* 1850 - 1870 Мухамед ибн Галиб ал-Хадрами
* 1870 - 1900 Мухсин ибн Галиб ал-Хадрами
* 1900 - 1915 Мухсин ибн Мухсин ал-Хадрами
* 1915 - 1945 Наси ибн Мухсин ал-Хадрами
* 1945 - 1958 Мухамед ибн Мухсин ал Хадрами
* 1959 Абд Алах ибн Мухамед ал-Хадрами
* 1959 - 1967 `Абд ал-Кави ибн Мухамед ал-Хадрами

Поврзано
--------

* Аден протекторат
* Горна Јафа

Наводи
------

1. ↑  „States of the Aden Protectorates". *World Statesmen.org*. Cahoon, Ben. Посетено на 2010-04-27.
2. ↑  Paul Dresch. *A History of Modern Yemen.* Cambridge, UK: Cambridge University Press, 2000

Надворешни врски
----------------

* Карта на Арабија (1905-1923) вклучувајќи ги и државите Аден Протекторат Архивирано на 4 декември 2012 г. </link>

13°53′N 45°14′E﻿ / ﻿13.883° СГШ; 45.233° ИГД﻿ / 13.883; 45.233Предлошка:South Arabia
Расцветан дрен
*Cornus mas*
**Дрен** или **обичен дрен** (науч. *Cornus mas*) — вид цветно растение од семејството дренови (*Cornaceae*), расте во јужна и југоисточна Европа (од Франција до Украина вкл. Македонија), Ерменија, Азербејџан, Грузија, Иран, Турција, Либан и Сирија.

Ова е средна до голема листопадна грмушка или мало дрво кое достигнува висина од 5–12 м и има темнокафеави гранки и зеленикави ластегарки. Листовите се спротивставени, долги 4–10, а широки 2–4 см, со јајчест до издолжен облик и истакнати жили. Цветот е мал (5–10 мм во пречник) со четири жолти ливчиња, во китки од по 10–25. Цвета уште во зимата, далеку пред појавувањето на првите листови. Плодот (дренката) е долгнавест и црвен, со должина од 2 см и пречник од 1,5 см и има една семка.

Во народната мудрост, дренот е поим за сила здравје поради неговата цврстина и издржливост, па оттука и познатата изрека „здрав како дрен".

Употреба
--------

### Плодови

Плодот на дренот се нарекува **дренка** и созрева кон средината или на крајот на летото. Дренките се познати во исхраната на Балканот и западна Азија, но не се јадат пред да созреат, односно кога ќе паднат од дрвото. Зрелата дренка е темноцрвена или светложолта по боја, има кисел вкус (нешто меѓу брусница и вишна) и се користи за добивање сок и мармалад, но се јаде и исушена и се користи за правење на ракија „дренковица". Содржи исклучително многу витамин Ц и затоа се зема против настинка и грип. Наоѓа примена и во традиционалната кинеска медицина.

### Дрво

Дреновото дрво има огромна густина и тоне во вода. Погодно е за изработка на рачки за алат, делови од машини и др. Почнувајќи од VII век п.н.е. Македонците од него изработувале копја, џилити и лакови, како неоспорно најдобро дрво за тие намени. Од дреново дрво традиционално се прават и овчарските стапови.

Галерија
--------

* Зрела дренка во селото ЉубојноЗрела дренка во селото Љубојно

Наводи
------

1. ↑  **дрен** — Дигитален речник на македонскиот јазик
2. ↑  Demir, F.; Hakki Kalyoncu, I. (December 2003). „Some nutritional, pomological and physical properties of cornelian cherry (*Cornus mas* L.)". *Journal of Food Engineering*. **60** (3): 335–341. doi:10.1016/S0260-8774(03)00056-6.
3. ↑  Markle, Minor M. III (Summer 1977). „The Macedonian Sarrissa, Spear and Related Armor". *American Journal of Archaeology*. **81** (3): 323–339 [324]. doi:10.2307/503007. JSTOR 503007.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Дрен" на Ризницата ? |

* Дрен на Викивидовите ?
* „Дрен" — Енциклопедија на живиот свет
* „Здрав како дрен" на Бабин лек — за лековитите својства на дренот (македонски)
* Дрен (*Cornus mas* L.) — Мојата убава градина (македонски)
Караѓоз театар на сенки- зад сцената
**Караѓоз и Хаџиват** ( турски: *Karagöz ve Hacivat*Караџоз значи „црно око") се протагонисти на традиционалниот турски театар на сенки. Овој вид на театар бил многу популарен за време наосманлиското царство. Ликовите, познати како *tasvirs*, биле направени од кожа од камила во форма на луѓе или предмети и се држат на шипки пред извор на светлина така да ги фрлале своите сенки на екранот од памук. Со куклите управувал само еден главен уметник, *Хајали*. Темата на театарскте претстави се базирала на контрастот помеѓу двата главни лика: Караѓоз го симболизирал неписмениот човек од народот, додека Хаџиват припаѓал на образованата класа која користи литературен и поетски јазик. Караѓозовата духовита наивност секогаш ја победувала ученоста на Хаџиват, иако сите негови деловни планови пропаѓале. 

Претставите за Караѓоз и Хаџиват биле особено карактеристични за периодот на Рамазан. До појавата на радиото и филмот, тоа било една од најпопуларните забави во Турција. Денес овие претстави воглавно се наменети за деца и тоа со поедноставена тема. 

Во 2009 година Театарот на сенки *Караѓоз и Хаџиват* бил вклучен на листата на УНЕСКО за нематеријално културно наследство на човештвото .

Ликови
------

Постои легенда дека Караѓоз и Хаџиват биле двајца ѕидари кои работеле на изградба на џамијата во Бурса во првата половина на 14 век. Нивните вербални дуели ги забавувале останатите работници, но тие ја успорувале работата. Поради тоа тие биле погубени, но биле овековечени во народните приказни.

Караѓоз можел да биде измамник, вулгарен, дури и насилен.  Во претставите уште се појавуваат и пијаница, зависник од опиум, ексцентрично џуџе, скржавец, жена што намигнува и други. Се појавуваат и странци во типизирани улоги: црна слугинка, албански стражар, грчки лекар, еврејски златар итн.

Концепт
-------

Театарските претстави за Караѓоз и Хаџиват обично имаат 4 дела. Во првиот Хаџиват го повикува својот пријател Караѓоз, кој на крајот се појавува. Вториот дел е дијалог меѓу нив, додека во третиот дел создава заплет. На крај во четвртиот дел доаѓа до кратка расправија помеѓу Караѓоз и Хаџиват, која редовно завршувала така што Хаџиват му викал на Караѓоз дека уништил се. Караѓоз одговарал со фразата: „Нека биде опростено".

Овој вид на театар станал популарен во Грција под името Караѓозис.

Наводи
------

1. 1 2 3  Ersin Alok, "Karagöz-Hacivat: The Turkish Shadow Play", *Skylife - Şubat* (Turkish Airlines inflight magazine), February 1996, pp. 66–69.
2. ↑  „Karagöz". UNESCO. Посетено на 19. 6. 2021. Проверете ги датумските вредности во: `|accessdate=` (help)

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Караѓоз и Хаџиват" на Ризницата ? |

* генерални информации
* Традиционален турски театар на сенки

Предлошка:УНЕСКО репрезентативна листа нематеријалног културног наслеђа човеченства
Хотели на Копаоник
**Копаоник** — еден од поголемите планински венци во Србија. Сместен е во централниот дел на земјата со мал дел во Северно Косово. Највисока точка е Панчиќев Врв (2.017 м).

Ова е најважното скијачки центар во Србија, со вкупно 25 жичници со сместивост од 32.000 скијачи на час. Во 1981 г. е отворен и националниот парк, кој зафаќа површина од 118,1 км2 и се наоѓа во средиштето на венецот.

Историја
--------

Во средниот век, Копаоник бил важен центар на рударството, особено меѓу Саксонците кои се занимавале со оваа стопанска гранка. Била развиена и трговијата со Дубровник.

На подрачјето на Копаоник има неколку стари цркви и манастири: Ѓурѓеви Ступови, Студеница, Сопоќани и Градац како и неколку тврдини. Најблиската средновековна тврдина е Маглич.

Флора и фауна
-------------

Флората на Копаоник се одликува со голем број на домородни видови растенија (бука, елка, смрча, тиса, неколку вида јавор, бор и даб). Фауната е исто така разновидна и се разликува од место до место, зависно од околината.

Национален парк
---------------

Националниот парк Копаоник е основан во 1981 г. Има листопадни и зимзелени шуми и разни видови птици како еребицата камењарка, ќукот, сивото свраче и шумската чучурлига.

Националнипт парк е сместен на висорамнината Суво Рудиште, на надморска височина од околу 1.700 м и е опкружен со планински врвови. На север и северозапад од висорамнината се протега Бањски Копаоник, каде се наоѓа Јошаничка Бања. Веднаш под висорамнината започнува живописната долина на Самоковска Река, со карактеристична накосеност, бројни слапови и клисури. Копаоник има преку 200 сончеви денови во годината и преку 160 дена снег.

Скијачки центар
---------------

Туризмот на планината е од претежно спортски карактер. Преовладуваат зимските спортови како скијањето и скијањето на даска, но застапени се и други спортски активности како тенисот. Има голем број сместувачки капацитети, кафетерии, барови и ноќни клубови.

Има 28 жичници, со 70 км скијачки патеки од сите категории. Од Брзеќе до скијачкиот центар води кабинска жичарница.

Превоз
------

Копаоник е добро поврзан со главните патишта во Србија. Туристичкиот центар во средишниот дел е поврзан со Ибарската магистрала, а најблискиот меѓународен аеродром е „Константин Велики" во Ниш. Недалеку од центарот има и јавно хеликоптерско слетувалиште.

Поврзано
--------

Наводи
------

1. ↑  „Kopaonik". Skijanje.hr. Посетено на 2013-09-16.
2. ↑  „Turistički centar Kopaonik". Tckopaonik.com. Посетено на 2013-09-16.
3. ↑  „Turistički centar Kopaonik". Tckopaonik.com. Посетено на 2013-09-16.
4. ↑

Надворешни врски
----------------

* Копаоник на Ризницата ?
* Национален парк Копаоник (српски)
* Туристички портал на Копаоник (српски) (англиски)
* Туристички центар на Копаоник (српски)
* Копаоник — проект Откријте ги Динаридите[*мртва врска*] (македонски)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Национални паркови во Србија |
| --- |
|  |
| 
* Ѓердап
* Копаоник
* Тара
* Фрушка Гора
* Шара

 |

 |
***Персиска детелина*** ( латински:Trifolium resupinatum) *T. resupinatum* L. var. *majus* Boss. *T. suaveolens* Willd.) е годишна детелина која се користи како сточна храна и сено, Класифицирана е во централна и јужна Европа, Медитеранот и југозападна Азија дури на југ до Пенџаб.

Опис
----

Цветовите, розови, црвени или виолетови, долги 4,5-8 мм, групирани во мали глави, прилично ѕвездести и со кратки педуни, чашката станува забележливо зглемена при оплодувањето, понекогаш е малку влакнеста.Таа достигнува висина и до 60 см се одгледува за пасење на добиток или за косење на сено. Таа е важна култура за производство на сено во студените региони на Иран, Авганистан и други азиски области со студени зими.

Распространетост и живеалиште
-----------------------------

Во Европа и низ Медитеранот. Населува тревни и влажни места, ровови, брегови на потоци и долови. Цвета во пролет и лето.

Подвидови
---------

* *Trifolium resupinatum* var. *majus* Boss (syn. *T.* *suaveolens* Willd. )
* *Trifolium resupinatum* var. *resupinatum* Gib & Belli.
* *Trifolium resupinatum* var. *microcephalum* Zoh.

Наводи
------

1. ↑  Bartow, Amy (2016). „Native Seed Production Manual for the Pacific Northwest". *Native Plants Journal*. **17** (2): 134–135. doi:10.3368/npj.17.2.134. ISSN 1522-8339.
2. ↑  J. M. Suttie (1999). „*Trifolium resupinatum* L.". *Grassland Species*. Food and Agriculture Organization. Архивирано од изворникот на 2010-07-24. Посетено на May 15, 2010.
**Виктор Вазарели** (француски: *Victor Vasarely* ; Печ, 9 април 1906 година - Париз , 15 март 1997 година) е француски сликар и графичар од унгарски потекло.

Вазарели често го нарекувале татко на уметноста. Во раните 1930-ти години се населил во Париз каде работел како графичар. Овде го направил своето прво значајно дело *Зебра* , кое се состоело од заоблени црно-бели линии, што укажувале на тоа во кој правец сака да продолжи да создава. *Зебраѕа* сега се смета за прв дел од жанрот по уметноста.

Животот и работата
------------------

Уметничка инсталација во Печ
Вазарели е роден во Печ и го поминал своето детство во Будимпешта. Од 1919 година се преселил во Словачка во Пјештјани. Од 1925 година Студирал на Медицинскиот факултет во Будимпешта, а од 1928 година. Почнал да присуствува на Графичката школа во Будимпешта, наречена "Будимпешта Баухаус", која постоела од 1938 година .

Во 1929 година Вазарели ги насликал своите сликите на *Синото студио* и *Зелената студија,* а една година подоцна се оженил со својот колешка, Клер Спинер, со која подоцна имал две деца. Работел во Будимпешта во компанијата за производство на топчести лежишта и правел постери. Во тоа време Вазарели станал графички дизајнер и уметник во сликање на постери.

Вазарели ја напуштил Унгарија и отпатувал за Париз кај што работел како графичар од 1930 година. 1944 година под влијание на конструктивизмот 1947 година. преоѓа во геометриска апстракција и станува претходник на уметноста. Тој ја засновал својата геометриска апстракција врз искуствата на Мондријан и Малевич. Вазарели изработил серија под насловот "Омаж Малевич" (1952 - 1958) со црн квадрат на бела позадина.

Неговото творештво се потпира на социјално-утописки идеи кои тој сакал да создаде нова фер животната средина со квалитетна и вредна уметност која би била достапна за сите. За него, оригиналот бил само прототип за копии направени сериски во печатењето на екранот. Со цел да ги прошири своите прототипови во 1970 година. основа "Фондација Вазели" во Гарде а во 1976 година. "Екс ан Прованс", како и "Вазарели центар" во 1982 година. во Осло. Починал во Париз на 15 март 1997 година .

Тој го изјавил следново: "Секоја форма е основа за боја, секоја боја е своја форма ".

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Виктор Вазарели" на Ризницата ? |

* Вазарели: Слики, изложби, описи, биографија Архивирано на 2 ноември 2009 г.
* Јварал, Жан Пјер Васарели (син на Виктор Васарели): Слики, експонати, описи, биографија
* Здружение Васарели Архивирано на 18 јули 2019 г.
* Онлајн петиција да се спаси Музеј Фондација Васарели во Aix-en-Provence, Франција Архивирано на 29 јануари 2009 г.
* *Култура + Патување* списание од 2008 година за фондацијата Вазарели во Акс
* Vasarely VS VRML - Caldor
**Отоманскиот устав** (османлиски јазик: قانون اساسی, турски јазик: *Kanun-ı Esasî*) бил првиот сутав на Отоманското Царство кој бил донесен на 23 декември 1876 година во Цариград од страна на султанот Абдул Хамид II а бил напишан од страна на Младотурците. Овој устав бил првиот кој бил донесен во исламската држава и го означил крајот на Танзиматот. Уставот во сила бил во период од две години. Главна причина за воведување на уставот била признавањето на Митхат паша за потребата од нови реформи и проверка на силата на султанот во империјата.

Содржина
--------

* Османлиската држава е неделива
* Одговорен за суверенитетот е единствено султанот калиф
* Султанот ја поседува целата извршна власт и министрите целосно одговараат пред него
* Султанот ја поседува целата законодавна власт со помош на дводомен парламент. Долниот се избира индиректно, а горниот директно од султанот
* Уставот ги објавува сите поданици за Османлии независно од нивната религиозна припадност
* Се гарантира личната слобода и слобода на печатот како и на сопственоста
* Секој е рамноправен пред законот

Крај на уставот
---------------

За првпат парламентот заседавал на 20 март 1877 година, но по започнувањето на Руско-турската војна Абдул Хамид II го распуштил парламентот на 28 јуни 1877 година. Вториот парламент бил одобрен на 13 декември 1877 година, но султанот исто така го распуштил на 14 февруари 1878 година. Младотурците биле прогонети од земјата а некои, вклучително и Митхад Паша биле осудени на смрт. Оваа состојба во империјата се одржало до Младотурската револуција, кога Уставот повторно е вратен во сила.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Владеењето на Абдул Хамид II |
| --- |
|  |
| Главни настани | 
* Отомански устав (1876) (Сенат на Отоманското Царство)
* Прва уставна ера
* Хамидски масакри
* Атентат во џамија Јилдиз
* Втора уставна ера

 | Abdul Hamid IIAbdul Hamid II |
|  |
| Градби | 
* Јилдиз (палата)
* Џамија Јилдиз

 |
|  |
| Војни | 
* Руско-турска војна (1877-1878)
* Грчко-турска војна (1897)

 |
|  |
| 
* **Категорија Категорија:Абдул Хамид II**

 |

 |
DNA структура. Основи се наоѓаат во центарот, опкружени со фосфат - шеќерни ланци во двоен хеликс.
**Наследување** е една од основните особини на живите суштества да во текот на онтогенезата добиваат склоп на важни анатомски и функционални својства од својот вид. Тоа се оние одлики кои се пренесуваат по законите на генетиката, иако на наследството му припаѓаат и специјални гени или нивните комбинацији како одлики кои настанале со мутација. На потомството со наследувањето се пренесуваат и извесни болестии, недостатоци и пореметувања. Во медицината, развојната психологија, психологијата на личноста и педагошката психологија се водат расправи за проблемот на улогата на наследството и средината, што има важно теориско, но и практично значење.

Наводи
------

Поврзано
--------

* Наследна болест

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија од областа на социологијата е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| Отоманско-венецијански војни |
| --- |
|  |
| Солун \* Втора \* Трета \* Четврта \* Петта (Крит) \* Шеста (Мореја) \* Седма |

 |

**Втората османлиско-венецијанска војна** се водела помеѓу Отоманското Царство и Република Венеција за контрола на териториите кои биле оспорени меѓу двете страни во Егејско Море, Јонско Море и Јадранско Море. Војната траела во периодот од 1499 до 1503 година.

Османлиите под команда на адмиралот Кемал Рејс издвојувале победа и ги принудиле на Венецијанците да ги признаат своите добивки во 1503 година.

Конфликт
--------

### 1499

Во јануари 1499 година, Кемал Рејс отпловил од Цариград со сила од 10 галии и 4 други типови на бродови, а во јули 1499 година се пресретнал со огромната отоманската флота и ја презел командата со цел да се отпочне големи војна против Венецијанската република. Отоманската флота била составена од 90 галии и околу 200 помали садови. Во август 1499 Кемал Рејс ја победил венецијанската флота под команда на Антонио Гримани во Битката кај Наварино. Тоа била првата поморска битка во историјата со топови користени од бродови, а се одржала на четири одделни дена: на 12, 20, 22 и 25 август 1499. По преместувањето во Јонско Море, Кемал Рејс наишол на венецијанска флота од 47 галии и околу 100 помали садови под команда на Антонио Гримани во близина на Кејп Зонкио кај Наварин и издвоил значајна победа. За време на битка Антонио Гримани бил уапсен на 29 септември, но на крајот бил ослободен. Гримани подоцна станал Дужд на Венеција во 1521.

Во истиот период започнале и отоманските напади кон внатрешноста на Далмација.

### 1500

Во декември 1499 Венецијанците го нападнале Лепанто со надеж за враќање на нивните изгубени територии во Јонското Море. Кемал Рејс отпловил од Кефалонија и повторно се упатил кон Лепанто. Тој останал во Лепанто меѓу април и мај 1500 година, каде што неговите бродови биле поправени од страна на армијата од 15.000 отомански занаетчии. Од таму Кемал Рејс отпловил и започнал со бомбардирања на венецијанските пристаништа на островот Крф, а во август 1500 тој повторно ја победил венецијанската флота во Битката кај Модон.

Во следниот период биле заземени островите Модон и Корон по кое следувала католичка помош за Венеција.

### 1501-1503

Отоманските упади во Далмација ескалирале до точка каде што Венеција била принудена да потпише договор со Владислав II од Унгарија и Папа Александар VI. според кој тие ветиле 140.000 дукати годишно за Кралството Унгарија за активно да ги брани своите јужни хрватски територии, До крајот на 1502, Венеција и Османлиското Царство се согласиле за примирје. На 31 јануари 1503 Венеција потпишала друг договор со Владислав II каде платила дополнителни 30.000 дукати.

Во 1503 година Османлиите ги достигнале венецијанските територии во Северна Италија, и Венеција била принудена да ги признае отоманските освоени територии.

Наводи
------

1. 1 2  Raukar, Tomislav (October 1990). „Hrvatska na razmeđu XV i XVI. stoljeća". *Journal -* (хрватски). Senj, Croatia: City Museum Senj - Senj Museum Society. **10** (1): 9. ISSN 0582-673X. Посетено на 2012-07-08.
**Петар Бојовиќ** (Мишевиќи кај Нова Варош, 4/16 јули 1858 — Белград, 19 јануари 1945) година бил српски и југословенски војвода (фелдмаршал).

Животопис
---------

Потекнува од скромно семејство чии корени водат од Андријевица каде што и денес постои село на Бојовиќеви, но неговите предци се преселиле во село Мишевиќи, а потоа во неговото детство во село Радаљево кај Ивањице.

Основно училиште завршил во Ивањица, а прва година гимнаѕија во Ужице, но неговото семејство немало средства да го плати негово образование, а министерство за образование одбило негова молба за стипендија. Тогаш со брат му Лука заминал во Белград во служба кај аѓутант на кнезот Михаил, таму продолжил образование во гимназија и по завршување се запишал во Артилериско училиште, каде имал можност да се запознае со своите подоцнежни соборци припадници на 11. класа Степа Степановиќ и Живојин Мишиќ.

Поминал обука во пешадиски и инженерски единици на белградскиот гарнизон, и го добил првиот офицерск чин *артиљеријски потпоручник*. Во исто време покажал исклучителна склоност кон преведување на книги од воена книжевност.

Бил исклучително предаден кон учење и напредување, во 1886 година го положил капетанскиот испит и започнал служба во Генерал штабот. Со Степа Степановиќ поминувале и дополнителни обуки и усовршувања, а работел и на подготвување на воени мапи на теренот. Кон крајот на 1887 и почеток на 1888 боравел во Франција каде освен воена обука учел и француски јаѕик. Напредувал брзо и со исклучително високи оценки.
Неговиот приватен живот не бил јавен, бил оженет со Микена Јовановиќ (1872—1956), ќерка на Никола Јовановиќ, трговец од Крагуевац о со неа имал шест деца.

Воена и книжевна кариера
------------------------

Според своето образованике и посветеност на службата Петар Бојовиќ бил високо ценет офицер, па во септември 1900 година бил поставен за помошник на началникот на Штабаот на Команда на активна војска до мај 1901 година. Во чин *генералштабен полковник* бил унапреден на 6 мај 1901 година и поставен за командант на Моравска пешадиска бригада во Ниш. Во 1902 година, на маневри на Моравската и Тимочката дивизија, командувал со пешадиската бригада. Во исто време Бојовиќ работел на книги од воени области. Додека бил на служба во Ниш објавил три книги.

Наводи
------




1. ↑  Милићевић, Милић; Поповић, Љубодраг (2003). Генерали Војске Кнежевнине и Краљевине Србије. Београд: Војноиздавачки завод. ISBN 978-86-335-0142-2.
**Воин Поповиќ - Вук** (срп. *Војин Поповић-Вук*) бил српски војвода на Српскиот комитет на четничката акција, учествува во Борба за Македонија, Балканските војни и Првата светска војна .

Животопис
---------

Поповиќ е роден во селото Сиеница. Таму го завршил трето одделение, меѓутоа неговото семејство морало да бега и тие се населиле во Крагуевац. 

Вук во четнича облекаСпоменикот на Вук во БелградЧетата на војводата Вук
Таму го довршил основното училиште и шести клас гимназија. Потоа завршил воена академија.

На 3 ноември 1901 година бил унапреден во подпоручник и поставен на должноста командант на вод во XI пешадиски полк *Караѓорѓе* во Крагуевац.

По навлегувањето на првите српски чети се вклучил во Српскиот комитет на четничката акција. Во пролета 1905 година во Македонија навлегол со четата на Борка Паштровиќ.

Своето борбено кршевање го имал во Битката кај Челопек.

Во текот на својот живот учествувал во битките кај Куманово, Битола, Елбасан, Гавдеран, Дуката, Курјачица, Завлак, Белград, Власино, Албанија, Кајмакчалан, Сива Стена и Грунише каде и загинал.

Неговото тело било закопано на српските војнички гробишта на Зејтинлик, а во септември 1923 година биле пренесени на Новите гробишта во Белград. Војводата Вук има свој споменик во Белград и Ниш.

Вук бил неколкупати одликуван: орден „Караѓорѓева ѕвезда" со мечеви од III ред, Златен медал за храброст, Медал на крал Петар I, руски ореден „Св. Станислав" од трет ред, а носител е и на францускиот „Воен крст" на Корпусниот ред.

Извори
------

1. ↑  Пешић, Миодраг Д. Стари четници. Крагуевац: Нови Погледи, 2000

Надворешни врски
----------------

* „Клону рука у војводе Вука", Илија Трифуновић, Српско наслеђе, историјска свеска, број 12, децембар 1998.
* Арчибалд Рајс: На сахрани војводе Вука Архивирано на 23 јануари 2011 г.
* Четници војводе Војина Поповића Архивирано на 9 септември 2009 г.
* "Јунаци Кајмакчалана"[*мртва врска*], Новица Пешић, *Вечерње новости*, фељтон, 2006.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 72404538
* LCCN: n81143758
* ISNI: 0000 0000 2563 4852
* GND: 133502430

 |

 |
**Аџи Христо Дамјанович - Логотет** некаде се сретнува како **Аџи Христо Дамјановиќ** ― (крај на 18 век во Прилеп ―  1852
 во Прилеп) ― виден прилепски граѓанин, градител на цркви и училишта, претставник на македонското чорбаџиство.

Животопис
---------

Долго време бил архиерејски намесник на пелагонискиот патријаршиски митрополит од кого ја добил титулата *логотет.* Одлично го владеел грчкиот и турскиот јазик. Неговиот голем авторитет пред пелагонискиот владика, кој подоцна станал вселенски патријарх, овозможил во Цариград да добие специјална дозвола (*бујурлдија*) за изградба на прилепската црква „*Свети Благовештение"* (1838 година). Заслужен е ѝ за изградбата на народноопштинското училиште *„Свети Кирил и Методиј"* (1843 година). Во исто време бил првенец во Прилепската црковно-училишна општина.

Наводи
------

1. 1 2  *Личности од Македонија*. Скопје: МИ-АН. 2002. стр. 83. ISBN 9989-613-28-1. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
2. 1 2  д-р Стојан Киселиновски и др. (2000). *Македонски историски речник*. Скопје: ИНИ. стр. 141. ISBN 9989-624-46-1. Недостасува `|author1=` (help)
3. ↑  Лакалиска, Снешка (2010/11). *ИСТОРИЈА број 1-2 : Традиција на поклонички патувања во Македонија од X до XIX ВЕК*. Скопје: Здружение на историчарите на Република Македонија. стр. 34. Проверете ги датумските вредности во: `|year=` (help)
Биста на Жујовиќ во Сопот, Белград
**Јован М. Жујовиќ** (18 октомври 1856 – 19 јули 1936 година) бил српски антрополог, познат како пионер во геологијата, палеонтологијата и краниометријата во Србија.

Биографија
----------

По студирањето во Париз, се вратил во Србија и станал првиот Србин кој научно ја истражувал геологијата на Србија и во тоа време соседните земји. Пред Жујовиќ, само двајца други научници покажаа каков било интерес за геологијата на Србија, Јохан Готфрид Хердер и Ами Буе.

Жујовиќ бил именуван меѓу првите четворица членови на Академијата за природни науки на Српската кралска академија од српскиот крал Милан I на 5 април 1887 година. Од 1915 до 1921 година, Жујовиќ беше претседател на Српската кралска академија.

Тој е познат, меѓу другото, и по неговата работа во антропологијата. Во својата книга, *Камено доба*, објавена во 1893 година, потпирајќи се најмногу на француските научници, тој ја разгледа современата состојба на знаење во палеоантропологијата.

Подоцна, помеѓу 1927 и 1929 година, во книгата *Битие на Земјата и нашата земја*, тој пишува за биолошкото минато на Земјата почнувајќи од почетокот на човештвото. Делото има особен интерес за историјата на Балканскиот Полуостров.

Тој исто така бил член на Хрватската академија на науките и уметностите и на Унгарската академија на науките, како и на геолошкото друштво во Киев, Украина.

Во српската политика, тој бил посветен демократ, сенатор во 1901 година и член на Народната радикална партија на Никола Пашиќ. По 1905 година, Жујовиќ се приклучил на Независната радикална партија на Љубомир Стојановиќ. Во владата на независните радикали, Жујовиќ беше министер за надворешни работи од 12 август до 15 декември 1905 година. Исто така, Жујовиќ ја извршувал функцијата министер за образование и верски прашања во два наврати, од 16 мај до 30 јули 1905 година и од 11 октомври 1909 година до 12 септември 1910 година.

Јован Жујовиќ имал двајца браќа, Миленко Жујовиќ, кој е автор на книги за правната практика, и д-р Јеврем Жујовиќ, чиј ментор бил Жан Алфред Фурние

Наследство
----------

Жујовиќ е одликуван како Легија на честа, Орден на Свети Сава, Орден на Белиот орел и неколку француски и бугарски одликувања. Вклучен е во 100-те најистакнати Срби.

Наводи
------

1. ↑  penziji, Luka Pešić. „Začetnik geologije". *Politika Online*. Посетено на 2019-07-07.
2. ↑  Serbia, RTS, Radio televizija Srbije, Radio Television of. „Istorija nauke: Jovan Žujović". *www.rts.rs*. Посетено на 2019-07-07.
3. ↑  „JUBILEJI 150- godišnjica rođenja Jovana Žujovića". *www.planeta.rs*. Посетено на 2019-07-07.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 24635813
* LCCN: nr88001613
* ISNI: 0000 0000 5510 2275
* GND: 130625361
* SUDOC: 08599961X
* BNF: cb121309779 (податоци)
* NKC: jo2004213426

 |

 |