Марсеј (Франција), европска престолнина на културата за 2013
Кошице (Словачка) е европска престолнина град на културата за 2013 заедно со Марсеј
**Европска престолнина на културата** — град назначен од Европската Унија за период од една календарска година, во која се организираат серија културни настани со силна европска димензија.

Подготовката за европска престолнина на културата може да биде можност за градот да стекне значителни културни, општествени и економски користи и може да помогне во урбаната регенерација, менувањето на градскиот углед и подигнување на неговата видливост и профилот на меѓународната сцена.

Во 1985, поранешната глумица Мелина Меркури, тогашна грчка министерка за култура и нејзиниот француски колега Жак Ланг дојдоа до идеја за одредување годишен град на културата со цел донесување истакнување на богатството и разновидноста на европските култури и подигнувањето на свеста за нивнита заедничка историја и вредности.

Комисијата на Европската Унија управува со насловот и секоја година Советот на министри на Европската Унија формално назначува европска престолнина на културата: повеќе од 40 градови досега се назначени.

Меѓународна комисија на културни експерти е задолжена за оценување на предлозите од градовите за титулата во согласност со критериумите одредени од Европската Унија.

Студија од 2004 година од Роберт Палмер за Европската комисија, покажала дека изборот на европска престолнина на културата служи како катализатор за развојот на културата и трансформацијата на градот. Како резултат на тоа, корисниот социо-еконоски развој и влијание за избраниот град сега се смета во одредувањето на избрани градови.

Историја
--------

Програмата *европска престолнина град на културата* првично била наречена *европски град на културата* и била замислена во 1983 од Мелина Меркури, тогашна грчка министерка за култура. Меркури верували, дека на културата не ѝ се дава истото вниание како на политиката и еконоија и проектот за промовирање на европските култури во рамките на земјите-членки требало да започне. Програмата европски град на културата била отпочната во летото 1985 со Атина како нејзин прв носител. Во текот на германското Претседателство во 1999, програмата европски град на културата била преименувана во Европска престолнина на културата.

Минати години
-------------

* 1985: Грција Атина
* 1986: Италија Фиренца
* 1987: Холандија Амстердам
* 1988: Германија Берлин
* 1989: Франција Париз
* 1990: Обединето Кралство Глазгов
* 1991: Ирска Даблин
* 1992: Шпанија Мадрид
* 1993: Белгија Антверпен
* 1994: Португалија Лисабон
* 1995: Луксембург Луксембург
* 1996: Данска Копенхаген
* 1997: Грција Солун
* 1998: Шведска Стокхолм
* 1999: Германија Вајмар
* 2000: Франција Авињон, Норвешка Берген, Италија Болоња, Белгија Брисел, Финска Хелсинки, Полска Краков, Чешка Прага, Исланд Рејкјавик, Шпанија Сантјаго де Компостела
* 2001: Холандија Ротердам, Португалија Порто
* 2002: Белгија Бруг, Шпанија Саламанка
* 2003: Австрија Грац
* 2004: Италија Ѓенова, Франција Лил
* 2005: Ирска Корк
* 2006: Грција Патра
* 2007: Романија Сибиу, Луксембург Луксембург, Белгија Германија Франција Луксембург Поголем регион
* 2008: Обединето Кралство Ливерпул, Норвешка Ставангер
* 2009: Литванија Вилниус Австрија Линц
* 2010: Германија Есен (претставувајќи го Рур), Турција Истанбул, Унгарија Печуј
* 2011: Финска Турку, Естонија Талин
* 2012: Португалија Гимараис, Словенија Марибор
* 2013: Франција Марсеј, Словачка Кошице
* 2014: Шведска Умео, Латвија Рига

\* Според официјалното мрежно место на ЕУ. Градовите и државите од 2020 и 2029 не се точно одредени.

Моментални градови
------------------

* 2015
	+ Белгија Монс
	+ Чешка П’лзењ

Идни градови
------------

* 2016: Шпанија Сан Себастијан, Полска Вроцлав
* 2017: Данска Орхус, Кипар Пафос
* 2018: Малта Валета

Земји-членки кои се опфатени во организирање на настанот помеѓу 2018 и 2019 се следниве (изборот ќе биде организиран во следните години во рамките на овие земји со цел избор на градови за титулата):

* 2018: Малта и Холандија ќе бидат домаќини во годината 2018.
* 2019:  Италија,  Бугарија

Комисијата предложи држави за домаќини на Европската престолнина на културата по 2019

* 2020:  Србија,  Хрватска,  Ирска и земја кандидат или потенцијален кандидат
* 2021:  Романија,  Грција
* 2022:  Литванија,  Луксембург
* 2023:  Унгарија,  Обединето Кралство и земја кандидат и потенцијален кандидат
* 2024:  Естонија,  Австрија
* 2025:  Словенија,  Германија

Наводи
------

1. ↑  Палмер, Роберт. „Студија на европските градови и европските главни градови на културата и европските културни месеци (1995-2004)". Европска комисија. Посетено на 24 јануари 2010.
2. ↑  „архивска копија". Архивирано од изворникот на 2018-08-02. Посетено на 2013-01-10.
3. ↑  Службена страница на ЕУ
4. ↑  Сан Себастијан и Вроцлав се европски главни градови на културата за 2016!
5. ↑  Известување за печатот од данското министерство за култура за одлуката на комитетот за избор на 24 август 2012 (на дански)[*мртва врска*]

Извори
------

* García, B. (2005) "De-constructing the City of Culture: The long term cultural legacies of Glasgow 1990", in: *Review Issue of Urban Studies* (vol. 42, No. 5/6, pp. 1–28).
* García, B. (2004) "Cultural Policy in European Cities: Lessons from Experience, Prospects for the Future", in: *Special edition on Cultural Policy and Regeneration, Local Economy* (vol 19, No. 4, pp. 312–326).
* García, B. (2004) "Urban Regeneration, Arts Programming and Major events: Glasgow 1990, Sydney 2000 and Barcelona 2004", in: Gibson, L. & Stevenson, D. (Eds) *Special Issue of the International Journal of Cultural Policy: Urban Space and the Uses of Culture* (vol 10, No. 1, pp. 103–118).

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Европска престолнина на културата" на Ризницата ? |

* Европска комисија - Европски главни градови на културата
* Архив на Европските главни градови на културата Архивирано на 2 април 2012 г.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Европски престолнини на културата |
| --- |
|  |
| 
1985
Атина
1986
Фиренца
1987
Амстердам
1988
Западен Берлин
1989
Париз
1990
Глазгов
1991
Даблин
1992
Мадрид
1993
Антверпен
1994
Лисабон
1995
Луксембург
1996
Копенхаген
1997
Солун
1998
Стокхолм
1999
Вајмар
2000
Рејкјавик
Берген
Хелсинки
Брисел
Прага
Краков
Сантјаго де Компостела
Авињон
Болоња
2001
Ротердам
Порто
2002
Бриж
Саламанка
2003
Грац
Пловдив
2004
Џенова
Лил
2005
Корк
2006
Патра
2007
Луксембург Големиот регион
Сибиу
2008
Ливерпул
Ставангер
2009
Линц
Вилнус
2010
Рур
Истанбул
Печ
2011
Турку
Талин
2012
Марибор
Гимараис
2013
Кошице
Марсеј
2014
Умео
Рига
2015
Монс
П’лзењ
2016
Сан Себастијан
Вроцлав
2017
Орхус
Пафос
2018
Валета
Леуварден
2019
Пловдив
Матера
2020
Риека
Голвеј
2021
Темишвар
Елевсина
Нови Сад
 |  |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* VIAF: 238111335
* GND: 1204207380
* NKC: ko2009489156

 |

 |