Чајни семиња
*Camellia sinensis*
**Чајна билка** (лат. *Camellia sinensis*) е вид растение чии лисја и пупки се користат за правење на чај. 
Од овој ист вид се добива бел чај, зелен чај, улонг и црн чај, но потоа подлежат на различна обработка за добивање на различни нивоа на оксидација.

Името *sinensis* на латински значи „кинески". Други застарени имиња на ова растение се *Thea bohea*, *Thea sinensis* и *Thea viridis*.

Потекло и особености
--------------------

Чајната билка потекнува од јужна и југоисточна Азија, но денес се одгледува ширум светот, во тропски и суптропски краишта. Растението е зимзелена грмушка или мало дрво кое се кастри до под два метра кога се одгледува за лисјата. Има силен главен корен. Цветовите се жолто-бели, со пречник од 2.5–4 см и 7 до 8 ливчиња.

Семињата на оваа билка и билката маслодајна камелија (*Camellia oleifera*) се притискаат за добивање на чајно масло, сладок додаток и масло за готвење (кое сепак не е исто што и маслото од чајно дрво). Ова е етерично масло кое се користи за медицински и козметички цели и се добива од листовите на различни растенија.

Листовите се долги 4–15 см и широки 2–5 см. Свежите листови содржат околу 4% кофеин. Младите, светлозелени листови се претпочитаат за производство на чај; на опачината имаат кратки влакненца. Постарите листови пак, се со потемна зелена боја. Квалитетот на чајот зависи од староста на листовите, заради нивниот хемиски состав. Обично врвот (пупката) и првите 2-3 листа се оние кои се берат за чај. Оваа рачна берба се повторува секоја недела до две.

Сорти
-----

Чајна плантажа, Индија
Разни фази на производството на чај во Асам. Гравура, 1850
Чајна грмушкаЗа производството на чај се користат неколку сорти на чајни билки:

### Асамска сорта

Највеќето чај е од сортата Асам (лат. *C. sinensis* var. *assamica* или *C. assamica*) која главно расте во регионот Асам, Индија. Ова е мало дрво (со едно стебло) со големи листови. Во дивина достигнува височина од 6 до 20 и потекнува од североисточна Индија, Мјанмар, Виетнам и јужна Кина. На плантажите се кастри до височина малку над човечкиот струк. Бидејќи е низинско растение, бара обилни дождови но истовремено и добро отцедување. Не трпи многу високи температури. Откриено е во 1823 (но користено локално и пред тоа), и како такво е едно од двете изворни чајни билки. Сите асамски и највеќето цејлонски чаеви се добиват од ова растение. Асамската чајна билка дава сладест чај со растителен вкус, за разлика од цветните одлики на кинеските чаеви.

### Кинеска сорта

Кинеската сорта (лат. *C. sinensis* var. *sinensis*) е ситнолисна грмушка со повеќекратни стебла која достигнува височина до 3 м. Потекнува од југоисточна кина. Ова е првата откриена чајна билка која се користела за правење на чај уште пред 3000 години.

### Камбоџанска сорта

Камбоџанската сорта (лат. *C. sinensis* var. *parvifolia*) има листови со големина помеѓу оние на асамската и кинеската сорта и е мало дрво со неколку стебла. Понекогаш се вели дека е вкрстена од гореспоменатите две сорти.

### Болести

Главна статија: Болести на чајната билка

Народна медицина
----------------

* Чајните листови се користат во кинеската народна медицина и други медицински системи како лек како бронходилатор, против астма, ангина пекторис, периферна васкуларна болест и коронарна срцева болест.

Поврзано
--------

* Чај
* Чајно масло
* Чајно дрво - име кое им се дава на разни растенија, сосема несродни на чајната билка.

Наводи
------

1. ↑  или Чајоцветни

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Чајна билка" на Ризницата ? |

* *Camellia sinensis* од универзитетот Пурдју (англиски)
* Растителни култури: Ботаника и историја на чајната билка Архивирано на 27 август 2008 г. (англиски)