Албанските *бајраци* од 1918 г. Хоти и Груда на крајната лева страна.
**Хоти** е историско албанско племе (*фис*) и подрегион на Малесија, поделена област сместена во северна Албанија и јужна Црна Гора. Неговата географија е претежно планинска, но некои од селата се на рамен терен во близина на бреговите на Скадарското Езеро.

Хоти за прв пат се споменало во 1330 година и целосно е формирана како заедница во средината до крајот на 15 век. Во својата долга историја, Хотите играле важна улога во регионалната политика како водечка заедница во северноалбанската племенска структура и како полуавтономна област во граничните области помеѓу Отоманската и Австриската империја, а подоцна и Црна Гора. Во 1879 година, пркосот на Хоти и Груда против Берлинскиот договор што и ги дал на Црна Гора ги ставил двете заедници во центарот на вниманието на меѓународната политика. Во 1911 година, во битката кај Дечиќ против Османлиите, Дед Ѓо Лули, водач на Хотите, за првпат го подигнал албанското знаме по преземањето на земјата од страна на Отоманците во 15 век. Најпрвин, во Втората балканска војна, а потоа и по Првата светска војна, повеќе од половина од Хотите и биле дадени на Црна Гора. Денес е поделена меѓу општините Голема Малесија и Тузи.

Хотите се речиси целосно католици, а неколку семејства се муслимани. Брановите бегалци од Хоти во текот на вековите формирале заедници во земји надвор од племенската територија Хоти, кои потекнувале од племето. Многу иселеници од Хоти се населиле во САД.

Географија
----------

 Езерото Хоти во 1688 година од венецијанскиот картограф, Винченцо Коронели
Регионот Хоти се наоѓал по должината на албанско-црногорската граница (Хан и Хотит) во сесевероисточниот дел на Скадарското Езеро, наречено *Лиќени и Хотит* (Езерото Хоти). Во однос на историската територија, Хоти граничел со Кељменди на исток, Трипши на сесевероисток и Груда на север. Оние кои живеат или го следат своето потекло од Хоти се нарекуваат *Hotjanë*. Во Албанија, населбите од регионот и историското племе се Рапше, Бриѓје, Дачај, Дајч, Фиркуќе, Гоца, Гриќе, Колчекај, Дечкој, Лецај, Лулашпепај, Пеперан, Старе, Шегзе и Хот. Во Црна Гора тоа се Друме, Трабоин (вклучувајќи го и Стариот Трабоин), Арза, Хелмница, Шкаље, Прекај, Скоррак, Спи, Вуксанлекај, Ватникај, Никѓонај, Хамала, Божај, Бардхај, Нархелм, Дрешај, Витоја, Шукрук. Двата традиционални центри на Хоти се Рапше и Трабоин. Според тоа, јадрото на областа Хоти денес опфаќа делови од поранешната општина Кастрат и општината Тузи.

Корита која сега потпаѓа под Триеш некогаш била дел од ова племе, па оттука и неговото алтернативно име *Корита е Хотит* (Корита од Хоти). Повремено, луѓето од Хоти се населувале во соседните племенски региони и таму формирале нови братства како *Хотовиќ* од Пипери. Семејства од Хоти живееле и во Никшиќ, Подгорица и Колашин.

Понатаму на исток, кај Плав, се наоѓа населбата на племето *Хоти и Вендит* или *Хоти и Кујит*. Братството Ѓокај од *Хоти и Вендит го* основало Досуѓе (Досуѓа) западно од Плав во Гусиње во 18 век. Оттогаш, многу луѓе со потекло од племето Хоти, живееле во Санџак (главно во областа Тутин, но и Сјеница ) и во Косово, особено во Јуник, Малишево и Раховец. Подоцна, некои братства се среќаваат и во Босна и Херцеговина како Плавчиќите од Коњиќ.

Походот на црногорската војска во Хоти и нејзиното припојување во 1913 година предизвикал бранови од бегалци. Во 1932 година, некои семејства од Трабоин се населиле во близина на Скадар.

Потекло
-------

 Во 1330 година, планините во регионот Плав и Гусиње каде за првпат Хоти се спомува во историографијата.
Усни традиции и фрагментарни приказни биле собрани и интерпретирани од писатели кои патувале во регионот во 19 век за раната историја на племето Хоти. Оттогаш, анализата на снимениот историски материјал, лингвистиката и компаративната антропологија обезбедија повеќе историски засновани извештаи.

Јохан Георг фон Хан запишал една од првите такви усни преданија од католичкиот свештеник по име Габриел во Скадар во 1850 година. Според оваа приказна, првиот директен машки предок на Хоти бил *Гег Лазри*, син на *Лазер Кеќи*, син на католички Албанец по име *Кек* кој бегајќи од османлиското освојување се населил во словенско говорно подрачје кое станало историско Пипери племенски регион во денешна Црна Гора. Неговите синови, браќата *Лазер Кеќи*, *Бан Кеќи* (предок на Трипши), *Меркота Кеќи, Кастер Кеќи* и *Вас Кеќи* (предок на Васојевиќи) морале да го напуштат селото откако извршиле убиство врз мештаните, но *Кеќ* и неговиот помлад син *Пајпер Кеќи* останале. таму и *Пипер Кеќи* станал директен предок на племето Пипери. Откако живеел на територијата на Трипши, *Гег Лазри* се преселил на југ до местото каде што се наоѓал регионот Хоти. Еден од неговите синови, *Пјетер Гега* го основал Трабоин, а неговите други синови (*Ѓон, Лај*, *Ѓун*) го основале Рапше.

Слична приказна е собрана во областа Васојевиќи, каде што нивниот директен предок бил снимен како брат на Пипо (Пипери), Озро (Озриниќи), Красно (Красниќи) и Ото (Хоти), кои сите побегнале од Херцеговина. Името на првиот предок, *Кеќ*, што на албански значи *лош*, во Малезија го добиваат само децата или децата од семејства со многу малку деца (поради смртност на доенчиња). Во тие семејства како говорен талисман се давало „грдо" име за да се заштити детето од „злото око".

Едит Дурам на сопствените патувања во 1908 година во *Висока Албанија* снимила приказна за *гег Лазар*, кој пристигнал пред тринаесет генерации, бегајќи од отоманското освојување од непознат регион на *Босна*. Луѓето кои веќе биле населени кога *Гег Лазар* пристигнал во денешното Хоти биле опишани како *Анас*, со кој Хоти можел да се венча, бидејќи тие не биле патрилински поврзани. Бидејќи Хоти бил *фис* (племе) од истото патрилинеско потекло, тој не се венчал во племето. Двете племиња со кои Хоти редовно се венчал биле Кастрати и Бекајските братства од Триеш кои го немале *Бан Кеќи* за предок. Во истата приказна, племето Груда пред Хоти како населена заедница. *Старецот* (Мараш Учи) кој ја раскажал приказната, не го знаел датумот на населбата Хоти, но го опишал како *по изградбата на црквата Груда*, која Дурам ја совпаѓа со 1528 година. Овој *гег Лазар* бил брат на Пајпер, Васо и Красни, предците на Пипери, Васојевиќи и Красниќи.

Дурам ја раскажал оваа приказна за миграција кон југ, пронајдена во усните традиции на многу албански и црногорски племиња со османлиското освојување на Босна во 1463 година. Во нејзината хипотеза, 1463 година како година на почетокот на миграцијата може да ја објасни 1528 како година на конечно населување. Подоцнежните истражувања ќе дадат дефинитивен датум за најраните информации за Хоти на нивната денешна локација во 1414 година и повеќе детали во катастарот на венецијанскиот Скадар во 1416–1417 година.

Милан Шуфлај, кој му помогнал на истражувањето на Јиречек, во неговиот *завод* за Срби и Албанци (Срби и Албанци) во 1925 година го придвижи истражувањето уште подалеку од усните извештаи и нивните толкувања кон компаративен пристап со историските податоци. Топонимот *Хотина Гора* во регионот Плав и Гусиње на сливот на реката Лим во 1330 година е првото спомнување на името Хоти во историските записи во дечанските хрисобули. Шуфлеј го смета овој регион како првобитна област на населување на Хоти од каде тие се преселиле на југ. Во истиот период, други албанолози како Ернесто Кози и Зеф Валентини кои ја проучувале албанската племенска структура се преселиле до истиот општ заклучок. Архивските записи го објаснуваат и *доаѓањето од север* на деталите на приказните и врските со таквите територии. Навистина, албанските пастирски заедници од областа Плав ги преместуваа своите стада во Босна во текот на зимските месеци, а потоа се враќаа во пролетните и летните месеци на нивните природни пасишта.

Подоцнежните целосни преводи на османлиските дефтери, исто така, покажале дека и покрај хронолошките несовпаѓања и другите грешки, усната народна традиција навистина се засновала на вистински историски личности. На пример, во 1974 година Селами Пулаха, кој превел од османлиски турски јазик и го објавил дефтерот на санџакот Скутари од 1485 година, открил дека во нахијата (заедницата) Кучи (која го опфаќала Триеши), се наоѓа населбата Банкек, а во нахијата на Хоти, населбата Гег со *Станаш* *Кеќи* на чело. Овие топоними ја отсликуваат традицијата на *Бан Кеќи*, кој бил основач на племето Триеши и на *Гег Лазри*, директен предок на племето.

Понатамошната анализа на податоците за населението и историските записи покажале дека додека Хоти живееле до почетокот на 15 век на нивната денешна област, Хоти како територијално-племенска единица на истата населба како и денес, ќе се консолидираат во средината до крајот. 15 век. На пример, во 1455 година, населбите кои подоцна биле дел од племето Хоти се појавуваат во венецијанските записи како различни од нив, факт што се гледа во усната традиција за *Анас*. Како и во оваа област, пастирските планински заедници ( *катунд* ) како Хоти ја задржаа својата територијална кохезија во текот на овој период на континуирано војување, тие дојдоа да ја апсорбираат соседната територија на не-пастирски заедници. Венецијанските документи за проноја (грантот) дека племето Хоти било дадено во неколку села во областа Скадар даваат повеќе информации за раните фази на овој процес. Во почетокот на 20 век, околу 12 семејства *Анас* останале патрилинески.

Историја
--------

### Средновековие

 Езерото Хоти во Скадарското Езеро
Помеѓу 1353 и 1363 година Хотите се преселиле од местото на потекло во Плав. Група од Хоти се чини дека се преселила на друга локација во Плав, а некои на локацијата Лимај, во близина на Пеќ на Косово. Во 1414 година, Хоти веќе се населил во планинските пасторални заедници во сесевероисточното Скадарско Езеро и во 1415 година е пронајден во заедница со племињата Тузи и Битидоси. Од овој период па наваму, историските записи и детали даваат многу појасен поглед на племето Хоти, неговиот социо-економски статус и неговите односи со соседите. Венецијанскиот катастар на Скадар од 1416-1417 година и дефтерот на санџакот Скутар од 1485 година даваат посебни детали за организацијата и динамиката на населувањето.

Во катастарот 1416-1417 година, селото Песиугла го раководи Никола Хоти, додека Андреа Хоти, неговите синови Андреас и Радаш, Мазрек Хоти и неговите браќа станале проноари во селото Подгора, во близина на денешен Коплик. Под Подгора како главно село во областа тие ги контролирале и населбите Мајора, Егреши, Вајуши, Карокјета (над. Фералини), Сордани и Љушта. Оваа последна населба ја воделе браќата Јунк и Влатик Хоти, на кои им биле дадени целосни наследнички права на Љушта и нејзиниот имот и за овие права морале да и плаќаат годишна кирија на Венеција.

Андреа Хоти и целото племе Хоти се регистрирале како војводски граѓани на венецијанскиот Стато да Мар во катастарот од 1416 година. Според чинот на нивната приврзаност кон Венеција, им биле дадени земјишни имоти во Братош и Бодише, покрај пронојата во Подгора, која им овозможила на пастирските планинари пристап до жито и вино. Овие земји биле отстранети од поранешните венецијански сојузници кои се означени како *предавници* во катастарот. Документот, исто така, предвидувал ослободување на казните против племето Хоти кои биле применливи според венецијанскиот закон. Овие казни имале врска со штетата предизвикана од рациите на Хоти *во минатите времиња кога тие биле поданици на Господ Балша III*. Хоти за возврат обезбедиле венецијански кампањи со 300 војници, од кои 80 би биле лесна коњаница.

Непријателството меѓу Хоти и Балша III постоело од најмалку 1414 година кога документите покажуваат дека тој барал од Венеција екстрадиција на двајца водачи на Хоти кои *му наштетиле на неговите земји* иако номинално биле негови вазали. Венецијанската управа на Скутари, размислувајќи за евентуален напад на Хоти во нивните земји и изгледите за сојуз со нив, не го прифати неговото барање. Балша како чин на одмазда против Венеција го запали лозјето село Калдрун во декември 1415 година. Последната фаза на непријателство меѓу Хоти и Балша започна откако тој ја донесе пресудата против Хоти во спорот со племето Матагузи за пасиштата. И покрај поддршката на Балша на Матагужи, Хоти ги презел спорните земји и Матагужи се одмаздил со убиство на четворица припадници на племето Хоти. Бидејќи Балша III повторно застанал на страната на Матагужи и не повикал на казна за убиствата, Хоти се префрлил на Венеција во замена за нивната поддршка. Бидејќи Хоти само номинално бил под Балша III во пограничен регион меѓу него и Венеција, ова влијаело на рамнотежата на силите и исто така бил еден од настаните што ја претскажале Втората Скутарска војна две години подоцна. Од овие настани до 1479 година кога започнала османлиската ера во тој регион, Хоти бил сојузник на Венеција.

### Рано отоманско

 Хоти беше клучен во одбраната на Улѓун против Венеција.
По отоманската ера следувала територијалната реорганизација на регионот во санџак Скутари. Хоти бил направен во *нахија на планините Хоти*, која имала 10 населби (Гег, Тихомир, Михалина, Ибтош, Видаги, Ишбиша, Лубица, Побрежан, Божан, Облана) со вкупно 195 домаќинства во дефтерот од 1485 година  Вистинскиот број на домаќинства може да биде поголем бидејќи луѓето од две села (Ибтош, Облана) се криеле во планинскиот терен за да избегнат регистрација, а едно село (Ишбиша) изгледало дека е целосно напуштено. Селата како Подгора, кои во венецијанското време му биле дадени како проноја на Хоти, се вратиле на старите административни поделби. Сто години подоцна, во дефтерот од 1582 година, некои села ќе бидат напуштени и повторно ќе се појават под други имиња како Облана кои повеќе не постоеле во 1582 година; наместо тоа, на негово место се појави Трабоин.

Клучни податоци за односите со централните османлиски власти дава и дефтерот од 1485 година на Скутар. Племенската структура на заедниците како Хоти означува неразвиени феудални односи на сопственост и, исто така, постоење на блиска природна економија. Во оваа рамка, отпорот на овие заедници да плаќаат даноци според новиот тимарски систем ги натера Османлиите да го прифатат нивното населување како комунални целини надвор од тимарските регистри. Хоти бил изземен од тимарскиот систем на распределба на земјиштето во раната Отоманска империја, а во нахијата на Хоти немало носители на тимари, бидејќи организацијата на комуналната сопственост останала непроменета. Хоти беше ослободен и од сите вонредни даноци кон новите централни власти. Наместо тоа, тие беа на позицијата *флорици* и плаќаа по еден дукат (50 акце ) по домаќинство како во предосманлиската ера. Самоуправните права на северните албански племиња како Хоти и Кељменди се зголемија кога нивниот статус се промени од *флорици* во *дербенци*, позиција која бараше само номинално признавање на централната власт. Позицијата на *дербенци* бара од планинските заедници да ги одржуваат и заштитат копнените патишта низ селата, кои ги поврзуваат регионалните урбани центри. За возврат тие беа ослободени од вонредни даноци. Племето Хоти имало статус на *дербенци* на преминот од Скадар до тврдините Медун и Депедукен во северната рамнина Зета .

Од крајот на 16 век па наваму, племињата како Хоти биле во состојба на полуавтономија, но исто така и во состојба на повремени конфликти со османлиската држава бидејќи таа била католички регион и племе во пограничните земји, што може да биде потенцијален извор на тензии во војните на Османлиите против нивните католички противници, Венеција, а подоцна и Австриската империја. Како католици, и покрај даночните ослободувања, Хоти, исто така, сè уште беше подложен на џизија и тоа беше дополнителна причина за незадоволство. Ова беше позадината за папските мисии во регионот да ја зајакнат католичката црковна организација против притисокот на исламизацијата. Нејзин воен и политички пандан беа состаноците на племињата во северна Албанија и Црна Гора со цел да се разговара за соработка против Османлиите под знамето на една од католичките сили. Еден таков состанок, Конвенцијата на Кучи, била одржана на 15 јули 1614 година во Кучи, каде што тоа племе Хоти, Кељменди и други решиле да побараат папска помош против Османлиите, како што изјавил патрицијот на Котор, Франческо Болица. Неколку месеци претходно, неговиот брат Маријано Болиза патувал низ санџакот Скутари и составил извештај според кој, Хоти имал 212 домаќинства и 600 борци, командувани од Мараш Папа и Рапша (80). домаќинства и 212 вооружени лица командувани од Пренк Кастрати.

Во 1613 година, Османлиите започнале кампања против бунтовничките племиња на Црна Гора. Како одговор, племињата Васојевиќи, Кучи, Бјелопавлиќи, Пипери, Кастрати, Кељменди, Шкрели и Хоти формирале политички и воен сојуз познат како „Сојуз на планините" или „Албански планини". Во нивните заеднички собири, како што е Водачите се заколнаа на *Беса* дека со сите сили ќе се спротивстават на претстојните османлиски походи, со што ќе ја заштитат нивната самоуправа и ќе го оневозможат воспоставувањето на власта на османлиските спахии во северните висорамнини. Нивното востание имало ослободителен карактер. Со цел да се ослободат од Османлиите од албанските територии 

Други собири како овој се одржаа од 1620-тите до 1650-тите, во кулминацијата на Критската војна. Таквото собрание било забележано и во 1658 година, кога седумте племиња Кучи, Васојевиќи, Братоножиќи, Пипери, Кељменди, Хоти и Груда ја изјавувалесвојата поддршка за Република Венеција, воспоставувајќи го таканаречениот „Седумкратен барјак" или „Алај". -барјак", против Османлиите. Слични бунтовнички настани продолжиле до крајот на непријателствата меѓу Венеција и Османлиите. По војната, во 1671 година, Штјефен Гаспари како апостолски посетител на Католичката црква поминал низ селото Хот и пријавил дека има *130 домови и 700 души*. И покрај зголемувањето на данокот на џизија и војните што ги пустошеа пограничните земји, Хоти остана католик и беше организиран до крајот на 17 век во две парохии, едната во Рапша и другата во Трабоин, поделба што ја одразуваше територијалната поделба на населбите Хоти.

Во 1696 година, Хоти станал *бајрак* како и другите племиња во Малезија, северна Албанија и Црна Гора. Дотогаш капетанот на Хоти бил признат од Османлиите како *војвода*, што номинално станало втора по ранг титула на Хоти. Статусот на *бајракот* значел дека еден племенски водач бил назначен за *бајрактар* (знаменосец) од страна на османлиската држава и бил одговорен за собирање и водење на борци од племето во походите на османлиската војска. Бајрактарот на Хоти, кој бил признат како прв бајрактар на Малесија, ги предводел силите на племињата (Келменди, Шкрели, Кастрати, Груда и три помали племиња) во време на воена мобилизација. Настанот со кој Хоти стана *бајрак* беше одлучувачката улога на 300-те борци од племето во успешната одбрана на Улѓун (Улцињ/Улќин). На Лук Ѓони Јунчај, дотогаш војвода, му била понудена функцијата бајрактар под услов да премине во ислам. Собрание на целиот Хоти, одлучи неговиот син Ник Лука Ѓони (исто така наречен Ујк Луца) да се преобрати под услов сите мажи од Хоти, кои беа приведени во Анадолија да бидат ослободени, да се отстранат посебните даноци и сите мажи од Малесија. не би биле регрутирани да се борат во војни надвор од албанската територија. Така, Ника Лука станал Мехмет Лука Ѓони, додека неговиот брат Вуј Лука останал католик. Новото братство кое било формирано како огранок на Јунчај, станало единственото делумно муслиманско братство на Хоти, Луѓонај. Чун Мула, бајрактар на Хоти во 19 век, бил директен потомок на Мехмет Луча.

Бидејќи покрстувањето беше од политичка природа, муслиманските бајрактари од Хоти ги задржаа традиционалните верски обврски на поглаварите на Хоти и учествуваа на католичката миса во чест на Свети Јован Крстител на 29 август и го финансираа празникот што следеше по верските обреди. Во 1738 година, Хоти добил и како наследно место, титулата булук-паши на Хоти во санџакот на Скутари. Тоа значело дека претставникот на османлиската војска во областа Хоти ќе биде од самото племе. Во ерата на Скадарскиот пашалак, тој станал на чело на овие капетани на цела Малезија и бил наречен булук-паша на петте планини.

Од османлиска перспектива, институцијата бајрак имала повеќекратни придобивки. Иако признаваше полуавтономен статус во заедниците како Хоти, тој исто така може да се искористи за стабилизирање на пограничните области бидејќи овие заедници во нивниот нов капацитет ќе ги бранат границите на империјата, бидејќи во нив ги гледаа границите на сопствената територија. Понатаму, Османлиите ја сметале функцијата поглавар бајрактар како средство кое во време на бунт можело да се користи за поделба и освојување на племињата со делење на привилегии на неколку избрани. Од друга страна, автономијата на пограничните земји беше исто така извор на конфликт бидејќи племињата се обидуваа да ја зголемат својата автономија и да го минимизираат учеството на османлиската држава. Преку кружна серија настани на конфликти и повторно преговарање беше пронајдена состојба на рамнотежа помеѓу османлиската централизација и племенската автономија. Оттука, отоманската ера е обележана и со континуиран конфликт и со формализирање на социо-економскиот статус во рамките на отоманската администрација.

Во 18 век, исто така, се формирале заедници кои го следеле своето потекло до Хоти во регионот на Санџак. Хоти од Санџак дошле во тој крај или од Плав-Гусиње или од Колашин. По 1730 година ги формирале првите збиени заедници на братствата Хоти во Тутин во селата Бујковиќи, Шпиљани, Црниш, Паљево, Ковачи, Радоховци и во Сјеница во селата Аливеровиќи и Раждагина.

### Доцно отоманско

Малезија во востанието од 1911 г
Распадот на Отоманската империја во долгиот 19 век го доживел подемот на балканските држави. Воспоставувањето на Кнежевството Црна Гора и неговата цел за проширување кон југ ја загрозило граничната автономија на Хоти, која Црна Гора се обидла да ја стави под своја контрола. Интересите на големите сили (главно Русија, Австроунгарија, Италија) во регионот дополнително ја комплицирале ситуацијата. Овие настани колективно наречени „ Голема источна криза "довеле до Берлинскиот конгрес кој бил финализиран со Берлинскиот договор. Различни сценарија за доделување на планинска територија на Црна Гора се дискутираа додека Отоманската империја и Црна Гора се подготвуваа да потпишат признавање на независноста на Црна Гора и зголемени граници. Во април 1880 година, Италија ѝ предложи на Отоманската империја на Црна Гора да и го даде округот Туз со католичкото население Груда и Хоти, што би ги оставило племињата поделени меѓу двете земји. Призренската лига е создадена за да ја одбрани албанската територија од анексија. Хоти во лигата бил претставен со неговиот бајрактар Чун Мула и Дед Ѓо Лули, нејзиниот најистакнат војсководец. Во тоа време, во последните децении на 19 век, според извештаите за ерата, населението на Хоти изнесува околу 4.000 до 4.500 со 400-500 домаќинства.

Османлиската држава за да избегне внатрешен бунт во регионот при перспектива на анексија, ги избриша сите долгови во регионот и прераспредели дел од родот што се плаќаше како даноци. Првата област што била одредена да биде отстапена била Плав и Гусиње, но по битката кај Новшице во декември 1879 година, каде Црна Гора била поразена, областа била исклучена. Следната област за која се дискутираше веќе во септември 1879 година беше онаа на горната долина Џем (региони Триеш и Која е Кучит ), цела Груда (вклучувајќи го и Тузи ), дел од Хоти и дел од Вермош. Во однос на Хоти, ова би оставило дополнителен проблем на тензии и нестабилност поради тоа што племето имал предимство по традиција над другите четири племиња за време на мирот и војната. Во јануари 1880 година било одлучено оваа област да биде припоена кон Црна Гора и договорот бил ратификуван на 18 април 1880 година. Веќе се правеле подготовки од страна на планинските племиња. Во март Хоти, Груда, Кељменди и Кастрати прогласија дека анексијата ќе биде прекината и почнаа да собираат сили во близина на границата. Племињата се собраа на Беса (залог) да се спротивстават на какво било намалување на нивните земји и испратија телеграми до околните региони за воена помош.

На 22 април, во Тузи беа формирани одбранбени линии против црногорската анексија што требаше да се случи следниот ден. Од 400-те почетни бранители на Тузи, многумина беа од Хоти. Во наредните денови, оваа бројка порасна на 12.000, бидејќи доброволците од Лигата на Призрен дојдоа на одбраната. Од 6.800 кои беа во одбранбената позиција на Хелм, 500 беа од Хоти. Овие настани ја запреа анексијата на Хоти, иако Триеш и беше предаден на Црна Гора. Граничната област остана нејасна и конфликтна зона во годините што следеа. Во мај беше потпишан нов договор и главната цел на црногорската анексија стана Улцињ, бидејќи планот за Хоти и Груда пропадна. За да им помогнат на бранителите на Улцињ, Хоти и Груда решија да ги нападнат црногорските позиции и го зазедоа Матагужи на 12 јули, но изгубија контрола над него единаесет дена подоцна. Османлиската војска конечно го зазеде Улцињ и ѝ го предаде на Црна Гора на 22 ноември.

Во 1881–2, Хоти и Груда планирале напад против Црна Гора и извршиле рации покрај границата со Кучи. Ситуацијата била многу нестабилна во областа бидејќи Османлиите се обиделе да ја обноват својата управа. Во мај 1883 година, 3000 планинари се кренале во бунт против османлиската држава. Хоти, Груда, Кастрати и Шкрели договориле нова *беса* (залог) за запирање на разграничувањето на отоманско-црногорската граница. Отоманскиот фронт Австроунгарија интервенирала за да се потпише примирје. Потоа, во регионот Хоти, Груда и Кастрати била извршена казнена експедиција од страна на Османлиите под водство на Хафиз-паша на 10 јуни. Откако ја презеле контролата на 25 јуни, Османлиите го срамниле Хоти.

Младотурската револуција во 1908 година и последователното обновување на османлискиот устав обезбедија нови надежи за малцинствата за почитување на нивните национални права. Како и многу други племиња, Хоти направил Беса (залог) да го поддржи уставот и да ја прекине крвната одмазда до 6 ноември 1908 година. И покрај првичните високи ветувања, уставните права никогаш не беа спроведени како што се очекуваше и репресијата врз малцинствата набрзо стана централна политика на Младотурците. Во Косово, надежите повторно се зголемија со избувнувањето на бунт во 1910 година, но тој беше поразен. Потоа следеше забрана за албанско образование, апсења и егзил на албанските националисти и кампања за разоружување на планините на Малесија. Во меѓувреме, планинските племиња биле во комуникација со Никола I Петровиќ, кој бил подготвен да им дозволи да влезат во Црна Гора и да пружи одредена прикриена поддршка против Османлиите со цел да ја искористи ситуацијата за свои цели.

И така, до крајот на 1910 година, околу 2.500 луѓе нашле засолниште во областа околу Подгорица. Големите сили избраа помирувачка политика и беа против нов албански бунт. Бидејќи Николас даваше сè поотворени изјави за анексија под Црна Гора и исто така беше повикан од големите сили да остане неутрален и да не ризикува општа војна, бунтовниците избраа да тргнат напред и да го започнат нападот на 24 март 1911 година. Дед Ѓо Лули на чело на 15-20 луѓе од Хоти и 200-300 од Кељменди ја зазеле османлиската стража во Грабом и така започнала востанието на планинарите. До 30 март паднаа десет пунктови во Хоти, Груда и Кељменди и тој ден бунтовниците, кои броеа вкупно 2.200 сили, го освоија Тузи. Хотите беа околу 400 од вкупниот број и беа под водство на Дед Ѓо Лули, кој дојде во првите редови како генерален водач на бунтот. Тој ден меморандум кој го испратија до амбасадите на Големата сила во Цетиње го подготвија Дед Ѓо Лули, Сокол Баци, Иса Болетини и други. Меморандумот го постави барањето за автономија и самоуправа на албанските вилаети.

Битките беснееле на линијата од Диноша до Дечиќ, каде битката што се случила на 6 април е најпријавената активност на бојното поле на бунтот. Седум бунтовници од Која и триесет Османлии загинаа во битката, но тоа стана познато затоа што по победата, Дед Ѓо Лули го подигна албанскиот стандард на врвот Братила. Знамето не било подигнато од 15 век и одбраната на Скендербег од Османлиите. Османлискиот одговор дојде во текот на целиот април и Тузи беше повторно заземен, а многу села беа запалени од Шевкет Тургут-паша и беше прогласена воена состојба. На 14 мај, Османлиите започнале нов напад со 10.000 луѓе во линијата Диноша-Тузи-Дечиќ, бранена од 2.000 планинари. Одбраната беше опколена и повторно се повлече кон Подгорица. Османлиите повикале на потчинување и понудиле амнестија и голема парична отштета за секој водач што ќе се предаде, но тоа било одбиено. Во меѓувреме, востанието доби меѓународно покривање и се организираа групи волонтери да дојдат во регионот да се борат.

Како што избувнаа новите борби, на 23 јуни 1911 година, водачите на востанието и другите албански револуционери се собраа во близина на Селца во Келменд и го подготвија Меморандумот на Грче со кој бараа албанските општествено-политички и јазични права. Во претставништвото на Хоти беа Дед Ѓо Лули и Ѓето Марку и неговите тројца парохиски свештеници Карл Пренуши (Вуксанлекај), Себастијан Хила (Рапша) и Луиѓ Бушати (Трабоин). Меморандумот беше одбиен, но започна преговарачки процес, што доведе до евентуален договор кој вклучува општа амнестија, признавање на правото на албанско образование и правото на носење оружје. Во нахието на Хоти, тоа значело дека османлиската влада за прв пат се обврзала да отвори и финансира основно училиште на албански јазик. Учењето на албански јазик дотогаш било понудено од свештениците и монасите на Католичката црква или во едно од албанските училишта што Австроунгарија ги финансирала под културниот протекторат над католиците од Отоманската империја. Почетокот на Балканските војни остави голем дел од договорот неприменет.

### Модерен

 Со договорот од Лондон, Хоти бил вклучен во границите на Албанија, а со договорот од Букурешт од неколку месеци подоцна бил поделен меѓу Албанија и Црна Гора.
Во Балканските војни, северните албански територии беа под комбиниран српско-црногорски напад. Петмесечната опсада на Скутари беше фокусна точка на кампањата. Градот бил предаден по договор на Есад-паша Топтани и Никола I, но црногорската војска претрпела 15.000 загуби. Долгиот отпор значеше и дека црногорските претензии во регионот беа попречени. Конечниот статус на градот требаше да остане во новата албанска држава со договорот од Лондон што следеше во мај 1913 година. Според условите на договорот, Хоти требаше целосно да остане во рамките на Албанија. Во јуни избувна втората балканска војна. Со поразот на Бугарија, победниците, вклучително и Црна Гора, ги зголемија своите граници и повеќе од половина од Хоти и беа дадени на Црна Гора, како и цела Груда со условите на договорот од Букурешт во август 1913 година. Сепак, регионот остана во превирања, а црногорската вистинска контрола не беше воспоставена бидејќи избија судири во пограничните области. Потоа интервенирала српската војска која го окупирала просторот. По понатамошната интервенција на Австроунгарската империја, српската војска се повлекла. Во тој процес се случија масакри на стотици луѓе. Во јануари 1916 година, со предавањето на Црна Гора на Австроунгарија во Првата светска војна, Хоти потпаднал под австроунгарска воена и цивилна администрација до 1918 година.

На Париската мировна конференција од 1919 година, албанската делегација најпрво предводена од Турхан-паша, а потоа и Луиѓ Бумчи го претстави својот случај Хоти и другите територии да и бидат вратени на Албанија, но границите останаа непроменети. Според новите договори, српската војска влегла во Хоти, Груда и северните висорамнини кои со договорот од Букурешт и биле дадени на Црна Гора, сега како дел од Кралството на Србите, Хрватите и Словенците. На 25 декември 1919 година, српската војска извршила операција при која во Хоти уапсила и погубила најмалку 72 мажи. Овој настан беше одбележан 100 години подоцна и беше подигнат споменик во селото Хоти од страна на потомците на жртвите на настан на кој заеднички присуствуваа претставници на општините Малечи е Махе во Албанија и Тузи во Црна Гора. Еден од потомците на убиените е Ѓон Јунчај, албанско-американски обвинител и американски претставник во Албанија.

Меѓувоениот период беше обележан со повеќе бегалци кои ја преминаа границата и се населиле во Албанија. Им биле дадени обработливи површини и се населиле во селата кои го носеле името на нивната татковина. Така, *Хоти и Ри* (Новиот Хоти) бил населен во 1932 година од семејства на бегалци кои дошле од Трабоин. Во сега југословенскиот дел на Хоти, политичката ситуација беше тензична и нестабилна. Самата Албанија потпаѓаше под сферата на влијание на Италија, и Италија се претставуваше како бранител на албанските национални права.

Капитулацијата на Југославија пред Германија во Втората светска војна доведе до преобликување на границите и Хоти стана дел од Албанија под италијанска, а подоцна и германска хегемонија во 1941-44 година за да добие поддршка за Оската меѓу Албанците. Во 1945 година, југословенските партизани повторно ја добија контролата над Хоти и Груда. 15 декември е официјалниот датум за државната прослава на „денот на ослободувањето" на Тузи. По 1948 година, границата меѓу Албанија и Југославија се затвори и стана силно милитаризирана. Пограничните региони како Хоти страдаа особено бидејќи членовите на семејството станаа изолирани еден од друг. Во 1990-тите, колапсот на економијата доведе до голема миграција низ Хоти, Груда и северните висорамнини, како што се случуваше низ целиот Балкан.

Традиции
--------

 Традиционален женски фустан на Хоти, 1908 година
Најстарата црква во Хоти е во урнатини и датира од околу 1500 година. Хоти бил поделен на две парохии: едната во Рапше, а другата во Трабоин. Пјетер Богдани во 1672 година забележал дека во Бриѓе покрај црквата во функција имало и училиште. Рапше првпат станал парохија во 1699 година, кога Францисканскиот ред се населил во Хоти. Еден од многуте францисканци, кој служел во црквата Бриѓе бил фра Ѓерѓ Фишта во 1902 година.

Парохијата и црквата Трабоин првпат датираат од 1648 година, но црквата подоцна била уништена и повторно изградена. Во 1696 година Хоти добил статус на *бајрак* и други права под услов еден од неговите водачи да премине во ислам. Оттогаш бајрактарот на Хоти е муслиман и оние семејства кои денес се муслимани потекнуваат од ова првобитно покрстување. Така, во доцниот османлиски период, племето Хоти се состоело од 500 католички домаќинства и 23 муслимани меѓу кои и семејството на бајрактарите. Ова преобраќање не влијаело на односите во заедницата бидејќи иако бил муслиман, бајрактарот ги следел традициите на племето. Годишно го финансирал празникот Свети Јован Крстител (албански: *Shën Gjoni* или *Шњони*), заштитникот на Хоти, и на тој ден служел миса.

Погребните обичаи на Хоти како и оние на Малесија воопшто вклучуваат оплакување на покојникот на колективен начин од група мажи (*ѓаматари*).

Братства
--------

Сите семејства на Хоти припаѓаат на братства кои потекнуваат од четворицата синови на Гег Лазер Кеќи: Пјетер, Јунч, Ѓон, Лајч. Покрај користењето на имињата на братствата или на имињата на најстарите познати предци како презимиња, поединечни семејства може да имаат и патронимско презиме земено од понов предок или од селото на потекло. Од Пјетер Гега, основач на Трабоин, потекнуваат: Ѓелај, Гојчај, Дедвукај, Ницај, Леквукај, Камај, Ѓоке-Чамај, Душај, Дакај. Како презиме *Трабоини* го користат и потомците на Пјетер Гега.

Од Јунч Гега го следат нивното потекло: Лучѓонај (бајрактарите на Хоти од кои потекнуваат Чунмулајите), Франгај, Дојанај, Палај, Чекај, Гегај, Прекај. Сите братства го користат и Јунчај како презиме. Од Ѓон Гега потекнуваат: Ѓонај, Хасанај, Мартинај, Ѓокникај, Ватникај, Хаџ(и)ај. Од Лајч Гега потекнуваат: Смајлај, Ѓеркај, Декај, Дрешај. Сите братства го користат и Лајчај како презиме. Леш П. Смајлај, локален фолклорист во своите собрани дела (2012) пишувал дека до средината на 20 век братството Лочај, две фамилии потекнувале од браќата Даќе и Цак Хасани и две фамилии кои потекнуваат од Мартин Пеци биле *Анас* .

Многу луѓе од Хоти емигрирале во САД од 1960-тите. Во американскиот попис од 2010 година, презимињата кои се речиси исклучиво поврзани со Хоти, а се појавиле повеќе од 100 пати, се рангираат на следниов начин:

| Презиме | брои |
| --- | --- |
| Камај | 659 |
| Гојчај | 604 |
| Јунчај | 563 |
| Дедвукај | 378 |
| Хоти | 242 |

Братствата од Хоти кои не живеат во регионот на Хоти или имаат населени места во други области се дел од Хоти *фарифисните*. Тие се поделени на братства според нивните родоначалници во нивните населби.

| Населба | Братства |
| --- | --- |
| Хоти и Вендит (во општина Плав  | Мехај, Хисенај, Хаџај, Синанај, Мујај |

Забележителни луѓе
------------------

* Јунч Хоти (1434), капетан на планините на Хоти
* Чун Мула Луѓонај (1818-1896), знаменосец
* Дед Ѓо Лули Дедвукај (1840-1915), војсководец и командант на Малесорите во битката кај Дечик.
* Нора од Хоти, борец за независност
* Укшин Хоти (1943–1999), филозоф
* Емина Чунмулај, модел
* Илир Хоти, економист
* Фортеса Хоти, глумица
* Аљбино Чамај (роден 1979 г.), фудбалер
* Дритон Камај (роден 1997 г.), фудбалер
* Мартин Камај (1925–1992), фолклорист, лингвист и писател
* Јирген Ватникај, фудбалер
* Афердита Дрешај, Мис на Косово
* Ибрахим Дрешевиќ, фудбалер
* Семанта Хоти, меѓународен адвокат

Наводи
------

1. ↑  Kenneth Bourne; David Stevenson; Donald Cameron Watt; John F. V. Keiger (1989). *British Documents on Foreign Affairs--reports and Papers from the Foreign Office Confidential Print: Bulgaria, 1907-1914; Montenegro, 1895-1913*. University Publications of America. стр. 411. ISBN 978-0-89093-610-8. Посетено на 25 July 2013.
2. 1 2 3  Ahmetaj, Mehmet (2007). „TOPONYMY OF HOTI". *Studime Albanologjike*. **37**: 170. Посетено на 27 January 2020.
3. ↑  Biber, Ahmet. „HISTORIJAT RODOVA NA PODRUČJU BJELIMIĆA [History of the lineages of Bjelimići]". Fondacija "Lijepa riječ". Архивирано од изворникот на 2020-02-21. Посетено на 2022-02-11.
4. 1 2  Rustja, Dritan. „HAPËSIRA PERIURBANE E SHKODRËS: PËRDORIMI I TERRITORIT DHE VEÇORITË E ZHVILLIMIT SOCIAL-EKONOMIK [The Suburbia of Shkodra: Land Use and Details of Social and Economic Growth]" (PDF). University of Tirana. Архивирано од изворникот (PDF) на 2021-01-22. Посетено на 15 January 2020.
5. ↑  Doja, Albert (1999). „Morphologie traditionnelle de la société albanaise" (PDF). *Social Anthropology*. **7** (1): 42. doi:10.1017/S0964028299000038.
6. ↑  von Hahn, Johan Georg; Elsie, Robert (2015). *The Discovery of Albania: Travel Writing and Anthropology in the Nineteenth Century*. I. B. Tauris. стр. 125. ISBN 978-1-78453-292-5.
7. ↑  Shkurtaj, Gjovalin (2009). *Sociolinguistikë e shqipes: Nga dialektologjia te etnografia e të folurit [Socio-linguistics of Albanian: from dialectology to the ethnography of spoken language]*. Morava. стр. 390. ISBN 978-99956-26-28-0. Посетено на 10 February 2020.
8. 1 2 3  Durham, Edith (1909). „High Albania". London: Edward Arnold.
9. 1 2 3  Šufflay, Milan (1925). *Srbi i Arbanasi: njihova simbioza u srednjem vijeku*. Izdanje seminara za arbanasku filologiju. стр. 60–61. Посетено на 28 January 2020.
10. 1 2 3 4 5  Ukgjini, Nikë. „Kisha e Hotit [The Church of Hoti]" (PDF). Roman Catholic Archdiocese of Shkodër-Pult. Посетено на 28 January 2020.
11. ↑  Ajeti, Idriz (2017). *Studime për gjuhën shqipe [Studies on the Albanian language]* (PDF). Academy of Sciences of Kosovo. стр. 61. Посетено на 26 February 2020.
12. 1 2  Pulaha, Selami (1974). *Defter i Sanxhakut të Shkodrës 1485*. Academy of Sciences of Albania. стр. 124. Посетено на 28 January 2020.
13. 1 2  Pulaha, Selami (1975). „Kontribut për studimin e ngulitjes së katuneve dhe krijimin e fiseve në Shqipe ̈rine ̈ e veriut shekujt XV-XVI' [Contribution to the Study of Village Settlements and the Formation of the Tribes of Northern Albania in the 15th century]". *Studime Historike*. **12**: 101. Посетено на 30 January 2020.
14. ↑  Malaj, Edmond (2015). „Të dhëna për Hotin në Mesjetë, me disa informacione edhe për periudhën e pushtimit osman". *Proceedings of the Symposium "Hoti Throughout the Centuries"*: 69. Посетено на 23 March 2020.
15. 1 2 3  Zamputi, Injac (1977). *Regjistri i kadastrēs dhe i koncesioneve pēr rrethin e Shkodrës 1416-1417*. Academy of Sciences of Albania. стр. 60–64, 200–203. Посетено на 29 January 2020.
16. 1 2 3  Fine, John Van Antwerp (1994), *The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest*, University of Michigan Press, стр. 515, ISBN 978-0-472-08260-5
17. 1 2  Kola, Azeta (2017). „FROM SERENISSIMA'S CENTRALIZATION TO THE SELFREGULATING KANUN: THE STRENGTHENING OF BLOOD TIES AND THE RISE OF GREAT TRIBES IN NORTHERN ALBANIA FROM 15TH TO 17TH CENTURY" (PDF). *Acta Histriae*. **25** (25–2): 361–362. doi:10.19233/AH.2017.18. Посетено на 1 February 2020.
18. 1 2 3 4 5  Galaty, Michael; Lafe, Ols; Lee, Wayne; Tafilica, Zamir (2013). *Light and Shadow: Isolation and Interaction in the Shala Valley of Northern Albania*. The Cotsen Institute of Archaeology Press. стр. 12, 49. ISBN 978-1-931745-71-0. Посетено на 3 February 2020.
19. ↑  Rizaj, Skënder (1982). *Kosova gjatë shekujve XV, XVI dhe XVII: administrimi, ekonomia, shoqëria dhe lëvizja popullore*. Rilindja. стр. 490. Посетено на 3 February 2020.
20. ↑  Ergo, Dritan (2010). „Islam in the Albanian lands (XVth-XVIIth Century)". Во Schmitt, Oliver Jens (уред.). *Religion und Kultur im albanischsprachigen Südosteuropa [Religion and culture in Albanian-speaking southeastern Europe]*. Frankfurt am Main: Peter Lang. стр. 47. ISBN 978-3-631-60295-9.
21. ↑  Bolizza, Mariano. „Report and Description of the Sanjak of Shkodra". Посетено на 28 January 2020.
22. ↑  Kola, Azeta (January 2017). „From serenissima's centralization to the selfregulating kanun: The strengthening of blood ties and the rise of great tribes in northern Albania from 15th to 17th century". *Acta Histriae*. **25** (2): 349-374 [369]. doi:10.19233/AH.2017.18.
23. ↑  Mala, Muhamet (2017). „The Balkans in the anti-Ottoman projects of the European Powers during the 17th Century". *Studime Historike* (1–02): 276.
24. ↑  *Mitološki zbornik*. Centar za mitološki studije Srbije. 2004. стр. 24, 41–45.
25. ↑  Gaspari, Shtjefen. „1671 Stefano Gaspari: Travels in the Dioceses of Northern Albania". Robert Elsie. Посетено на 3 February 2020.
26. 1 2 3  Lucgjonaj, Mark. „DINASTIA E FAMILJES SË LUCGJONAJVE, VOJVODËVE DHE BAJRAKTARËVE TË HOTIT DHE MALËSISË". *Kallnori*. Kallnori. Архивирано од изворникот на 2020-02-01. Посетено на 3 February 2020.
27. 1 2 3 4 5 6  Gawrych 2006 harvnb error: no target: CITEREFGawrych2006 (help)
28. 1 2 3 4 5 6  Verli, Marenglen (2014). „The role of Hoti in the uprising of the Great Highlands". *Studime Historike* (1–2): 54–55, 63–64, 71. Посетено на 5 February 2020.
29. ↑  Miller, William (1966). *The Ottoman empire and its successors, 1801-1927*. Routledge. стр. 406. ISBN 0-7146-1974-4. Посетено на 7 February 2020.
30. 1 2 3  Treadway, John (1983). *The Falcon and the Eagle: Montenegro and Austria-Hungary, 1908-1914*. Purdue University Press. стр. 70–80, 160–2. ISBN 1-55753-146-3. Посетено на 7 February 2020.
31. 1 2  Gawrych, George (2006). *The Crescent and the Eagle: Ottoman rule, Islam and the Albanians, 1874–1913*. London: IB Tauris. стр. 186–187. ISBN 978-1-84511-287-5.
32. ↑  *The Paris Peace Conference, 1919*. US- Department of State. 1919. стр. 111. Посетено на 10 February 2020.
33. ↑  „100 VJETORI I MASAKRËS SË HOTIT, VENDOSET MEMORIALI". *Fjala*. Архивирано од изворникот на 2020-02-14. Посетено на 10 February 2020.
34. ↑  „Hoti massacre commemorated; Albanian-American prosecutor Gjon Junçaj: End of 100 years of Silence". *Ocnal*. Ocnal. Посетено на 10 February 2020.
35. ↑  „Shënohet 15 Dhjetori – Dita e çlirimit të Tuzit". *Malesia.org*. Посетено на 10 February 2020.
36. ↑  Gjuravçaj, Pjetër. „Vajtimet e grave dhe gjamët e burrave në Malësinë e Madhe - Hot, Grudë, Triepsh dhe Kojë ( 7) [Lamentation of men and women in Malësia - Hoti, Gruda, Triepshi, Koja". *Buzuku*. Buzuku Magazine. Посетено на 10 February 2020.[*мртва врска*]
37. 1 2  Smajlaj, Llesh (2012). *Një maratonë kujtimesh : koha larg e afër : tregime dhe vargje*. Rozafat. стр. 156–7.
38. ↑  „Frequently Occurring Surnames from the Census 2010". US Census Bureau.
39. ↑  Lushaj, Ramiz (2013). „Në Hotin e Vendit mbi Plavë, ende ka ditë me diell [In Hoti i Vendit above Plava, the sun still shines]". *Illyria Press - Albanian-American newspaper*. Illyria Press - Albanian-American newspaper. Архивирано од изворникот на 2020-03-25. Посетено на 25 March 2020.