**Јулија Александровна фон Ден** (9 август 1888 - 8 октомври 1963 година), позната како **Лили Ден**, или **Лили фон Ден**, била сопруга на руски поморски офицер и пријател на царицата Александра.

После Руската револуција во 1917 година, Ден напишала биографија, *Вистинската царица*, за да ги побие гласините што кружеле низ Европа во текот на дваесеттите години на минатиот век за царицата и Григориј Распутин.

Ран живот
---------

Ден е родена како Јулија Александровна Смолскаја на јужниот руски имот на нејзиното семејство, Ревовка, дом на нејзиниот предок генерал Михаил Кутузов, победник на Наполеон за време на инвазијата во Русија во 1812 година. Нејзини родители биле Исмаил Селим Бек Смолски и Кетрин Хорват. Според нејзините мемоари, двете страни на нејзиното семејство имале долга историја во Русија. Нејзините родители се развеле кога таа имала единаесет години, а нејзината мајка подоцна повторно се омажила. Нејзината баба и помогнала на мајка и да ја одгледа.

Таа се образувала од воспитувачи дома и напишала дека разбирала многу малку руски јазик како дете затоа што нејзиното семејство зборувало француски. Како млада девојка, таа уживала да слуша народни приказни за стара Русија раскажани од нејзината баба по мајка и нејзината медицинска сестра од детството. „Селаните во Ревовка биле крајно суеверни и имплицитно верувале во вештерки", напишала Ден. Подоцна, таа имала англиска гувернанта. Таа го обожавала својот имот од детството и да одела на гости кај чичко во Ливадија.

Брак и пријателство со царицата
-------------------------------

Ден се омажила во 1907 година во Јалта за Карл Александар Акимович фон Ден (1877–1932), руски поморски офицер чие семејство потекнувало од Талин, Естонија, од Финска и од Шведска. Ден била офицер на царската јахта „Стандард" и била омилена кај царските деца. Царицата се интересирала за новата сопруга на Ден и се спријателила веднаш по бракот.

Царицата била кума на синот на Ден, Александар Леониде, кој е роден на 9 август 1908 година и го носел прекарот „Тити". Александра останала вознемирена што нејзиниот кум имал лутеранско крштевање и седум години подоцна инсистирала на тоа дека детето мора да се крсти во Руската православна црква. Нејзиното барање било исполнето.

Ден била скептична во врска со пријателството на Григориј Распутин соа царицата, но напишала дека Распутин се молел над Тити, кога детето било опасно болно, а момчето брзо закрепнало.

Прва светска војна и револуција
-------------------------------

Ден тренирала да стане медицинска сестра на Црвениот крст за време на Првата светска војна и лечела ранети војници во воена болница.

Таа била со царското семејство за време на избувнувањето на Руската револуција во 1917 година и во епидемијата на сипаници им помогнала на медицинските сестри на царските деца и пријателката на царицата, Ана Вирубова, која била далечна братучетка на Ден. Таа била сведок на абдикацијата на царот и на семејното затворање од страна на новата привремена влада. Ден ја напуштила палатата со Ана Вирубова за да ја придружува до главниот град, по пристигнувањето во главниот град, таа самата се предала и била притворена.

Не ѝ било дозволено да се врати во Александар Палас и ја убедила владата да биде во домашен притвор во сопствениот дом, затоа што нејзиниот син Тити бил опасно болен.

Ден во својата книга напишала дека за Револуцијата ги обвинува еврејските револуционери.

Прогонство
----------

Ден избегала од Русија на бродот СС *Керсон* со нејзината мајка и синот Тити преку Турција и Грција. На крајот стигнала до Англија. Семејството прво се населило во Англија, каде што фон Денс имал уште две деца, Екатерина и Катарина или Кетрин (Кити), во декември 1919 година и Марија Олга, или Мари, во април 1923 година. Подоцна се преселиле на имотот од нејзиниот татко, Холовиеск во близина на Биелск Подласки, во источна Полска. Нејзиниот сопруг починал во 1932 година. По избувнувањето на Втората светска војна, таа била принудена повторно да емигрира и завршила во Каракас, Венецуела, со нејзиниот син Александар (Тити) и нејзината ќерка Марија. Во 1958 година се преселила со Марија и нејзиниот сопруг Курт Хапе во САД, а потоа во Рим каде починала во 1963 година.

Нејзиниот син Александар починал во 1974 година во Каракас, Венецуела. Нејзината ќерка Катарина исто така починала во Каракас, во 1987 година, а нејзината ќерка Марија починала во февруари 2007 година во Лакрос, Висконсин, САД. Сите тие оставиле свои деца и внуци.

Наводи
------

1. 1 2 3  „Genealogy of the von Dehn family". *genealogy.com*. Посетено на February 26, 2007.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Dehn, Lili (1922). „The Real Tsaritsa". *alexanderpalace.org*. Архивирано од изворникот на 2019-10-08. Посетено на February 26, 2007.
3. 1 2  Alexander von Dehn (1966). „Memoirs of Alexander Leonid von Dehn". *private memoirs*. Посетено на February 26, 2007.
4. ↑  Sophie Buxhoeveden, The life and tragedy of Alexandra Feodorovna, empress of Russia, a biography by Baroness Sophie Buxhoeveden; with an introduction by J. C. Squire, 1928
5. 1 2  „Obituary for Maria Olga Happe". *La Crosse Tribune*. February 7, 2007. Посетено на February 26, 2007.