|  |
| --- |
|  **Свети Димитриј** |
|  |
| 
Поглед на црквата |
| **македонска православна црква** |
| **Епархија** | Преспанско-пелагониска |
| **Архијерејско намесништво** | Битолско |
| **Парохија** | Старавинска |
| Местоположба |
|  |
| **Координати** | 41°07′58.3″N 21°40′48.3″E﻿ / ﻿41.132861° СГШ; 21.680083° ИГД﻿ / 41.132861; 21.680083Координати: 41°07′58.3″N 21°40′48.3″E﻿ / ﻿41.132861° СГШ; 21.680083° ИГД﻿ / 41.132861; 21.680083 |
| **Место** | Чебрен |
|  **Општина** | Новаци |
|  **Држава** | Македонија |
| Општи податоци |
| **Покровител** | Свети Димитрија Солунски |
|  **Завршено** | XIV векXVI век (обновена) |
| Архитектонски опис |
|

**Свети Димитриј** – главна манастирска црква на Чебренскиот манастир.

Историја
--------

Црквата потекнува од првите декади на XIV век. Во втората половина на XIV век, во Прилепско и Пелагонија била активна монашката сликарска тајфа на митрополитот Јован Зограф и неговиот брат јеромонахот Макариј, но сепак нема податоци за тоа кој ја живописал црквата поради тоа што живописот од тој период не е сочуван. Во текот на XVI век, Охридската архиепископија западнала во тешка политичко-економска положба, па така архиепископот Гаврил заедно со пелагонискиот и прилепскиот митрополит патувале во Русија за да бараат парична и друг вид помош од рускиот цар Фјодор Иванович. Паричната помош којашто ја барале била наменета за потпомагање на истоштеното христијанско населени и за обнова на црквите и манастирите, што значи дека црквата била обновена со ваквите заложби на ариепископот и месните епископи. Денес, црквата е обновена со помали димензии врз темелите на стариот храм, а од првобитната градба сочувана е средишната длабока апсида.

Архитектура
-----------

Градбата на црквата има правоаголна основа со средишна длабока апсида на источната страна којашто била обновена над рановизантиската во XIV век со димензии од 2,4 м и дел од источниот ѕид. Влезот се наоѓа на западната страна. Во внатрешноста на црквата имало иконостас кој потекнувал од XV век и бил обновен во XIX век. Црквата е градена од камен и е покриена со дрвен покрив над којшто има кров од ќерамиди.

Фрескоживопис
-------------

Нема податоци кога црквата била живописана, а тоа не може да се утврди ни преку времеследна споредба. Сепак, иконографијата кај сочуваниот живопис води до заклучок за неговата сличност со живописот кај црквите од XV век, како што е црквата „Пресвета Богородица Милостива" во селото Нивици во Голема Преспа од 1451/2 година, црквата „Св. Илија" во селото Долгаец, Црквата „Вознесение Христово" кај селото Вишни во близина на Струга и др. Оттука може и да се претпостави дека живописот во апсидата можеби потекнува од периодот кога бил изградена црквата над рановизантиската, односно во првата половина на XIV век. Денес, живописот е крајно запоставен, избледен и прекриен со наслаги од различен вид, па оттаму е со многу слаба видливост.

Фреска во црквата
Во олтарниот простор е сочуван живопис од XVI век, кога црквата била обновена и повторно живописана. Од живописната површина во апсидата, нецелосно е сочуван долниот дел на цоклето. Покрај тоа, зачувани се неколку правоаголни полиња коишто се ограничени со темносива боја, а во полињата има белузлава основа врз којашто се насликани букети со цвеќиња со црвена и светлосина боја. Над цоклето, во првата зона е претставена сцената Поклонување на жртвата, веројатно со архијерејската свита од Свети Григориј, Василиј Велики, Јован Златоуст и ангел. Сцената Поклонување на жртвата е зачната уште од времето на назначувањето на охридскиот архиепископ Лав I во 1037 година, период на неговите христолошки расправи со римското свештенство. Поклонување на жртвата е симболичен начин на прикажување на евхаристијата, односно алузијата на Тајната вечера, со што е востановен чинот на причестувањето на Исус Христос како евхаристичка жртва. Впрочем, ова е евхаристична сцена којашто е зачната од темата Службата на Свети Василиј Велики и подоцна станала редовна содржина во долната зона на апсидата кај византиските цркви под називот „Поклонување на жртвата". Фигурите на живописот не се целосно сочувани. Во втората зона е прикажана сцената Причестување на апостолите, каде Исус е претставен како од левата страна се причестува со вино и од десната со леб. Во горниот дел е насликана лачна рамка со црвена боја над секој светител којашто потсетува на иконостасните епистили од XVI-XVII век. Од третата зона во сферата на апсидата е сочуван мал дел живопис на којшто не може да се утврди сцената. Веројатно се работи за приказ на Богородица со Исус. Зоните се поделени со насликана лента од 5 см, а притоа е употребена темноцрвена боја.

Поради слабата видливост е невозможно да се исчитаат било какви потписи, натписи, а не може дури ни да се направи попрецизна анализа на цртежот употребената палета на боја. Техниката на живописување веројатно е фреско. Облеката и ликовите се насликани претежно со тонови на жолт окер, кафеава, портокалова и белузлава боја, а основите се насликани со париско-сина боја во првата зона, ултрамарин во втората зона во горните делови и жолт окер во долните делови. Ликовите на светителите се внимателно обработени, особено ликот на ангелот и Исус Христос со нагласен израз од окерасти, кафеави и нежномаслинести тонови коишто се карактеристични за стариот византиски стил. Облеката е графички драпирана со светли и темни тонови на одбраната боја за да се прикаже раскошното драпирање преку означување на осветлените и површините во сенка.

Галерија
--------

* Поглед на цркватаПоглед на црквата
* ВлезотВлезот
* ВнатрешностаВнатрешноста
* Фреска во цркватаФреска во црквата

Поврзано
--------

* Чебренски манастир
* Црква „Вознесение Христово" - Чебрен
* Чебрен
* Преспанско-пелагониска епархија
* Битолско архијерејско намесништво
* Старавинска парохија

Наводи
------

1. 1 2  „Чебрен". *Мој Роден Крај*.
2. ↑  Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска (уред.). *Карта на верски објекти во Македонија*. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. стр. 24. ISBN 978-608-65143-2-7.
3. ↑  „Макриевска, О. (2014). „Експертски извештај за историските знаменитости во општина Новаци". *Проект „Жива историја — жива природа*. стр. 11.
4. 1 2 3 4 5  „Макриевска, О. (2014). „Експертски извештај за историските знаменитости во општина Новаци". *Проект „Жива историја — жива природа*. стр. 12.
5. ↑  „Макриевска, О. (2014). „Експертски извештај за историските знаменитости во општина Новаци". *Проект „Жива историја — жива природа*. стр. 13.
6. ↑  „Макриевска, О. (2014). „Експертски извештај за историските знаменитости во општина Новаци". *Проект „Жива историја — жива природа*. стр. 14-15.
7. ↑  „Макриевска, О. (2014). „Експертски извештај за историските знаменитости во општина Новаци". *Проект „Жива историја — жива природа*. стр. 15-16.
8. ↑  „Макриевска, О. (2014). „Експертски извештај за историските знаменитости во општина Новаци". *Проект „Жива историја — жива природа*. стр. 16.

Надворешни врски
----------------

* 

* Црква „Св. Димитриј" - Чебрен на Ризницата ?