**Второ Француско Царство** (француски: *Second Empire Français*), официјално **Француско Царство** (француски: *Empire Français*) — царски бонапартистички режим на Наполеон III од 14 јануари 1852 до 27 октомври 1870 година, помеѓу Втората и Третата Француска Република. Второто Француско Царство надгледувало некои од најзначајните достигнувања во инфраструктурата и економијата и повторно се наметнало како доминантна сила во Европа цела деценија.

Историчарите во 1930-тите и 1940-тите често го омаловажувале Второто Царство како претходник на фашизмот, но кон крајот на 20 век тоа се појавило како пример за модернизационен режим. Историчарите генерално му дале на Второто Царство негативни оценки за неговата надворешна политика, и нешто попозитивни оценки за внатрешната политика, особено откако Наполеон III го либерализирал своето владеење по 1858 година. Го промовирал францускиот бизнис и извозот. Најголемите достигнувања вклучувале голема железничка мрежа што ја олеснило трговијата и ја поврзало нацијата заедно со Париз како нејзин центар. Ова го стимулирал економскиот раст и донел просперитет во повеќето региони во земјата. На Второто Царство му се дава голема заслуга за обновата на Париз со широки булевари, впечатливи јавни згради и елегантни станбени области за парижани од повисоката класа.

Во меѓународната политика, Наполеон III се обидел да го имитира својот вујко Наполеон I, ангажирајќи се во бројни империјални потфати низ светот, како и неколку војни во Европа. Тој го започнал своето владеење со француските победи на Крим и во Италија, освојувајќи ги Савоја и Ница. Користејќи многу сурови методи, тој го изгради Француското Царство во Северна Африка и во Југоисточна Азија. Наполеон III, исто така, започнал интервенција во Мексико барајќи да го подигне Второто Мексиканско Царство и да го донесе во француската орбита, но тоа завршило со фијаско. Тој лошо се справил со заканата од Прусија, и до крајот на неговото владеење, францускиот император се нашол без сојузници пред огромната германска сила. Неговото владеење било прекинато за време на Француско-пруската војна, кога бил заробен од пруската војска во Седан во 1870 година и симнат од тронот од француските републиканци. Починал во егзил во 1873 година во Англија.

Историја
--------

### Државен удар

На 2 декември 1851 година, Луј-Наполеон Бонапарта, кој бил избран за претседател на Републиката, извршил државен удар со распуштање на Националното собрание без да има уставно право да го стори тоа. Така, тој станал единствен владетел на Франција и повторно го воспоставил универзалното право на глас, претходно укинато од Собранието. Неговите одлуки биле популарно одобрени на референдум подоцна истиот месец, кој привлекол поддршка од 92 отсто.

На истиот референдум бил одобрен нов устав. Формално донесен во јануари 1852 година, новиот документ го направило Луј-Наполеон претседател на 10 години, без ограничувања за реизбор. Тоа ја концентрирало практично целата владејачка моќ во негови раце. Меѓутоа, Луј-Наполеон не бил задоволен само со тоа што бил авторитарен претседател. Речиси веднаш штом го потпишал новиот документ во закон, тој се зафатил со обновување на царството. Како одговор на официјално инспирираните барања за враќање на царството, сенатот закажал втор референдум во ноември, кој поминал со 97 отсто поддршка. Како и со референдумот во декември 1851 година, повеќето од гласовите „за" биле произведени од воздух.

Царството било формално повторно воспоставено на 2 декември 1852 година, а принцот-претседател станал „Наполеон III, Цар на Французите". Уставот веќе имал концентрирано толку многу моќ во неговите раце што единствените суштински промени биле да се замени зборот „претседател" со зборот „цар" и да се направи функцијата наследна. Популарниот референдум станал посебен знак на бонапартизмот, кој подоцна ќе го искористи Шарл де Гол.

### Рано владеење

Официјалната декларација на Второто Царство на 2 декември 1852 година
Со речиси диктаторски овластувања, Наполеон III ја поставил изградбата на добар железнички систем како најголем приоритет. Тој консолидирал триесетина мали, нецелосни линии во шест големи компании користејќи го Париз како центар. Париз драматично пораснал во однос на населението, индустријата, финансиите, комерцијалните активности и туризмот. Работејќи со Жорж-Ежен Хаусман, Наполеон раскошно потрошил за да го обнови градот во изложбено дело од светска класа. Финансиската стабилност за сите шест компании била зацврстена со владините гаранции. Иако Франција започнала доцна, до 1870 година имала одличен железнички систем, поддржан и од добри патишта, канали и пристаништа.

Наполеон, за да го врати престижот на Царството пред новоразбуденото непријателство на јавното мислење, се обидел да ја добие поддршката од левицата што ја изгубил од десницата. По враќањето од Италија, општата амнестија од 16 август 1859 година ја означила еволуцијата на апсолутизмот или авторитарноста на Царство кон либералноста, а подоцна и парламентарноста, која требало да трае десет години.

### Религија

Идејата за италијанско обединување, што неизбежно ќе ставело крај на временската моќ на папите, ги налутило француските католици, кои биле водечки поддржувачи на Царството. Се појавила силна католичка опозиција, изразена во весникот на Луј Вејо, *Универзумот*, и не била замолчена дури ни од сириската експедиција (1860 година) во корист на католичката маронитска страна во конфликтот Друзе-Марон.

Ултрамонтанскиот католицизам, копнеж за блиски врски со папата во Рим, одиграло клучна улога во демократизацијата на културата. Кампањата за брошури предводена од Гастон де Сегур, во екот на италијанското прашање во февруари 1860 година, максимално ја искористило слободата на изразување што ја уживала Католичката црква во Франција. Целта била да се мобилизира католичкото мислење и да се охрабри владата да го поддржи папата. Главен резултат на католичката ултрамонтанска кампања била да се поттикнат реформи во културната сфера, кои исто така им дале слобода на нивните политички непријатели, републиканците и слободоумните луѓе.

Иако Второто Царство силно го фаворизирал католицизмот, официјалната државна религија, таа ги толерирала протестантите и евреите, без прогони или погроми. Државата се справувала со малата протестантска заедница на калвинистички и лутерански цркви, чии членови вклучувале многу истакнати бизнисмени кои го поддржувале режимот. Законот за декрет на царот од 26 март 1852 година довело до поголемо мешање на владата во протестантските црковни работи, со што се намалила саморегулацијата во корист на католичките бирократи кои погрешно ја разбрале и не верувале во протестантската доктрина. Нивната администрација влијаела не само на односите црква-држава, туку и на внатрешните животи на протестантските заедници.

### Полиција

Наполеон III манипулирал со низа политизирани полициски овластувања за да ги цензурира медиумите и да ја потисне опозицијата. Законски тој имал широки овластувања, но во пракса бил ограничен со правни, обичајни и морални пречки. До 1851 година, политичката полиција имала централизирана административна хиерархија и била главно имуна од јавна контрола. Второто Царство го продолжил системот; предложените иновации биле закочени од официјални лица. Типично политичките улоги биле дел од рутинските административни должности. Иако полициските сили навистина биле зајакнати, противниците го преувеличувале зголемувањето на активноста на тајната полиција и на царската полиција ѝ недостигала семоќноста видена во подоцнежните тоталитарни држави. 

### Слобода на печат

Наполеон започнал со отстранување на замолчението што ја држело земјата во тишина. На 24 ноември 1860 година, тој им доделил на Коморите право да гласаат годишно обраќање како одговор на говорот од престолот, а на печатот право да известуваат за парламентарните дебати. Тој ја дал последната отстапка за да ја задржи под контрола растечката католичка опозиција, која станувала сè повеќе вознемирена од политиката што ја практикувал царот во Италија. Владиното мнозинство веќе покажало знаци на независност. Правото на гласање за буџетот по делови, дадено од царот во 1861 година, било ново оружје дадено на неговите противници.

### *Либерална унија*

Наполеон повторно ги разочарал надежите на Италија, кога дозволил Полска да биде поделена и дозволил Прусија да триумфира над Данска во врска со прашањето на Шлезвиг-Холштајн. Овие недоследности ги навело лидерите на опозицијата да ја формираат *Унијата либерале*, коалиција на легитимистичките, либералните и републиканските партии. Опозицијата добила четириесет места на изборите од мај-јуни 1863 година, а Адолф Тиер итно дал глас на барањата на опозициските партии за „неопходни слободи".

Би било тешко за императорот да ја згреши важноста на оваа манифестација на француското мислење, и со оглед на неговите меѓународни неуспеси, невозможно било да се потисне. Жртвата на министерот за внатрешни работи Персињи, кој бил одговорен за изборите, замената на министрите без ресор на еден вид претседателство на советот пополнет од Ежен Руер, „вице-императорот" и номинацијата на Жан Виктор Дуруј, анти-свештеник, како министер за јавна поука, како одговор на оние напади на црквата кои требало да кулминираат со наставната програма од 1864 година, сето тоа укажувало на јасно *зближување* меѓу царот и левицата.

Но, иако опозицијата претставена од Тјерс била прилично уставна отколку династичка, имало друга и непомирлива опозиција, онаа на амнестираните или доброволно прогонетите републиканци, од кои Виктор Иго бил елоквентен гласноговорник. Така, оние кои порано ја сочинувале владејачката класа повторно покажувале знаци на нивната амбиција да владеат. Се чинело дека постои одреден ризик дека ова движење меѓу буржоазијата можело да се прошири на луѓето. Наполеон верувал дека ќе ја зацврсти својата загрозена моќ со повторно свртување кон работничките маси, од кои таа моќ била воспоставена.

Авенијата де л'Опера, еден од новите булевари создадени од Наполеон III и Барон Хаусман
Уверен во поддршката, царот, преку Рухер, поддржувач на апсолутистичкиот *режим*, ги одбил сите нови тврдења од страна на либералите. Тој бил потпомогнат од меѓународни настани, како што било повторното отворање на залихите на памук кога Американската граѓанска војна завршила во 1865 година, со очигледното затворање на римското прашање со конвенцијата од 15 септември, која им гарантирало заштита на папските држави и конечно со договорот од 30 октомври 1864, кој привремено ставило крај на Втората шлезвишка војна.

### Социјална мобилност

Франција била првенствено рурално општество, во кое социјалната класа зависела од семејната репутација и сопственоста на земјиштето. Ограничена количина на нагорна мобилност била изводлива преку постојано подобрување на образовниот систем. Учениците од сите нивоа на општеството добиле прием во јавните средни училишта, отворајќи скалила за синовите на селаните и занаетчиите. Меѓутоа, без разлика дали поради љубомора или недоверба кон повисоките класи, мал број на семејства од работничката класа го искористиле образованието или сакаа да ги видат нивните синови како се искачуваат на скалилата во општеството. Елитата ја задржала својата позиција додека дозволувала социјално искачување преку професиите за амбициозните синови на богатите земјоделци и трговците од малите градови.

### Мобилизација на работничките класи

Ултрамонтанската партија негодувала, додека претходно заштитените индустрии биле незадоволни од реформите во слободната трговија. Работничките класи ја напуштиле својата политичка неутралност. Занемарувајќи го страсниот напад на Пјер-Жозеф Прудон врз комунизмот, тие постепено биле придобиени од колективистичките теории на Карл Маркс и револуционерните теории на Михаил Бакунин, како што биле изнесени на конгресите на Интернационалата. Овие работнички конгреси им пркоселе на официјалните прописи и прокламирале дека социјалната еманципација на работникот е неразделна од неговата политичка еманципација. Сојузот меѓу интернационалистите и републиканската буржоазија станал остварен факт.

Империјата, изненадена, се обидела да ги ограничи и средните класи и работниците, поттикнувајќи ги и двете во револуционерни акции. Имало повеќе штрајкови. Изборите од мај 1869 година, кои се одржале за време на овие немири, му нанело на Царството сериозен морален пораз. И покрај предупредувањето на владата против „црвениот терор", помирливиот кандидат Оливие бил одбиен од Париз, а биле избрани 40 непомирливи и 116 членови на Третата страна. Требало да се направат отстапки и од страна на *консултатот на сенатот* од 8 септември 1869 година, личната влада на царот била заменета со парламентарна монархија. На 2 јануари 1870 година, Оливие бил поставен на чело на првото хомогено, обединето и одговорно министерство.

### Плебисцит од 1870

Иако повеќето од земјата го поздравиле ова помирување на слободата и редот, републиканската партија инсистирала на понатамошни реформи и слободи и барала соборување на Царството. Убиството на новинарот Виктор Ноар од страна на Пјер Бонапарта, член на царското семејство, им ја дало на револуционерите нивната долго посакувана можност (10 јануари). Но востанието завршило со неуспех.

Како отстапка за демократските струи, царот ја ставил својата политика на плебисцит на 8 мај 1870 година. Резултатот бил значителен успех за Бонапарта, со седум и пол милиони гласови за и само еден и пол милион против. Сепак, гласањето значело и поделби во Франција. Оние кои го поддржувале се нашле главно во руралните области, додека опозицијата преовладувала во големите градови.

Надворешна политика
-------------------

Француското пристигнување во близина на Евпаторија, Крим, тогаш дел од Руската империја, 1854 г.
Кримската војна завршила во 1856 година со победа на Наполеон III и како резултат на мирот ја исклучило Русија од Црното Море. Истата година е роден неговиот син Луј-Наполеон Бонапарта, кој ветувал продолжување на династијата.

Во 1859 година, Наполеон ја водел Франција во војна со Австрија поради Италија. Франција победила и ги освоила Савоја и Ница.

Комерцијалниот договор со Велика Британија во 1860 година ја ратификувал политиката за слободна трговија на Ричард Кобден и Мишел Шевалие, и донел на француската индустрија ненадеен шок од странската конкуренција. Така и католиците и протекционистите откриле дека авторитарното владеење би можело да биде поволно кога им служи на нивните амбиции или интереси, но не и кога се спроведува на нивна сметка.

Франција била официјално неутрална во текот на американската граѓанска војна, и никогаш не ги признала Конфедеративните држави на Америка. Унијата предупредила дека признавањето ќе значи војна. Сепак, на текстилната индустрија и требало јужен памук, а Наполеон имал империјални амбиции во Мексико, што можело да биде многу помогнато од Конфедерацијата. Во исто време, други француски политички лидери, како што бил министерот за надворешни работи Едуар Тувенел, ги поддржал Соединетите Држави. Наполеон помогнал во финансирањето на Конфедерацијата, но одбил активно да интервенира додека Британија не се согласила, а Лондон секогаш ја одбивал интервенцијата. Императорот сфатил дека војната со САД без сојузници ќе значи катастрофа за Франција.

Наполеон сонувал да изгради француска економска сфера во Латинска Америка, со центар во Мексико. Тој помогнал да се промовира брзата економска модернизација, но неговата армија се борела со тврдокорните бунтовници кои имале американска поддршка. До 1863 година, француската воена интервенција во Мексико за воспоставување на Второто Мексиканско Царство на чело со царот Максимилијан, брат на Франц Јозеф I од Австрија, било целосно фијаско. Мексиканците возвратиле и откако ја поразиле Конфедерацијата, САД побарала Французите да се повлечат од Мексико. Француската војска се вратила дома, а марионетскиот цар не заминал и бил погубен.

Од 1861 до 1863 година Франција започнала со колонизирачки експерименти во Кочинчина (јужен Виетнам) и Анам (централен Виетнам). Освојувањето било крваво, но успешно и поддржано од голем број француски војници, мисионери и бизнисмени, како и локалниот кинески претприемачки елемент.

Генерал Базаин ја напаѓа тврдината Сан Ксавиер за време на опсадата на Пуебла, Мексико, 29 март 1863 г.
Мешаните домашни добивки и загуби произлегле од европските политики. Поддршката што Франција и ја дала на италијанската кауза ги разбудило желните надежи на другите народи. Прогласувањето на Кралството Италија на 17 март 1861 година по брзата анексија на Средна Италија и Кралството на Двете Сицилии ја докажала опасноста од полумерки. Но, кога била направена отстапка, колку и да било тесна, за слободата на една нација, таа тешко можела да се одбие за не помалку легитимните аспирации на останатите.

Во 1863 година, овие „нови права" повторно гласно извикувале за признавање: во Полска, во Шлезвиг и Холштајн, во Италија, сега обединета, без граници, и во Дунавските кнежевства. За да се извлече од полскиот *ќорсокак*, царот повторно предложил конгрес. Тој повторно бил неуспешен: Велика Британија одбила дури и да го признае принципот на конгрес, додека Австрија, Прусија и Русија се придржувале само под услови што го направило залудно, односно ги задржале виталните прашања на Венеција и Полска. Поддршката на царот на полските бунтовници го отуѓило руското раководство. Посетата на рускиот цар Александар II во Париз завршило речиси катастрофално кога двапати бил нападнат од полски атентатори, но избегал. Во Берлин, Ото фон Бизмарк ја видел можноста да ги истисне Французите преку воспоставување поблиски односи со Русите.

Успехот на плебисцитот од 1870 година, кој требало да ја консолидира Империјата, го одредило нејзиниот пад. Се сметало дека дипломатскиот успех ќе ја натерало земјата да заборави на слободата во корист на славата. Залудно по парламентарната револуција од 2 јануари 1870 година, Конт Дару го оживеал, преку Лорд Кларендон, планот за разоружување на грофот Беуст по битката кај Каниграц. Тој наишол на одбивање од Прусија и од царската придружба. На царицата Евгениј и се припишувало забелешката: „Ако нема војна, мојот син никогаш нема да биде цар".

### Прекуокеанска империја

Главна статија: Француска колонијална империја
Пристигнување на маршалот Рандон во Алжир, Француски Алжир, 1857 г.
Наполеон III ја удвоил областа на Француската прекуморска империја; воспоставил француска власт во Нова Каледонија и во Кочинчина, воспоставил протекторат во Камбоџа (1863); и колонизирани делови од Африка. Тој ѝ се придружил на Британија во испраќањето војска во Кина за време на Втората опиумска војна и бунтот Тајпинг (1860), но француските потфати не успеале да воспостават влијание во Јапонија (1867) и Кореја (1866).

За да ги спроведе своите нови проекти во странство, Наполеон III создал ново Министерство за морнарица и колонии и назначил енергичен министер, Проспер, маркизот од Шаселуп-Лобат, да раководи со него. Клучен дел од претпријатието било модернизацијата на француската морнарица; ја започнал изградбата на петнаесет моќни параброда. Француската морнарица станала втора најмоќна во светот, по британската. Тој, исто така, создал нова сила на колонијални трупи, вклучително и елитните единици на поморската пешадија, Зуавс, Шасурите на Африка и алжирските стрелци, и ја проширил Легијата на странците, која била основана во 1831 година и добро се борела на Крим, Италија и Мексико. Француските прекуморски територии се зголемиле тројно по површина; во 1870 година покривале речиси милион квадратни километри и контролирале речиси пет милиони жители. Додека војниците, администраторите, бизнисмените и мисионери доаѓале и заминувале, многу малку Французи трајно се населиле во колониите, освен во Алжир. Колонијалната трговија достигнала 600 милиони франци, но профитот бил совладан од трошоците. Сепак, главна цел била мисијата за ширење на француската култура, јазик и религија, и тоа се покажало успешно.

Крај на Царството
-----------------

Главна статија: Француско-пруска војна
Предавање на Наполеон III по битката кај Седан, 1 септември 1870 г.
Сребрена монета: Монета од пет франци со биста на Наполеон III (1870 г.)
Подемот на соседната држава Прусија во текот на 1860-тите ја загрозило француската надмоќ во западна Европа. Наполеон, кој постојано станувал послаб по телото и умот, лошо ја водел ситуацијата и на крајот се нашол во војна без сојузници. Британија се плашела од францускиот милитаризам и одбила да помогне. Русија била многу вознемирена поради француското мешање во поддршката на полските бунтовници во востанието во 1863 година. Наполеон и дал силна поддршка на Италија, но го одбил барањето за Рим и ги задржал француските трупи во Рим за да го заштитат папата од новата италијанска влада, што довело до одбивање на Италија да помогне. САД останале отуѓени поради фијаското во Мексико. Наполеон не знаел што сака или што да направи, но обратното било точно за прускиот премиер Ото фон Бизмарк, кој планирал да создаде нова голема германска нација, заснована на пруската моќ, како и на обновениот германски национализам заснован на систематски понижување на Франција. Откако го видел поразот на Австрија, царот побарал закон за регрутирање. Парламентот не се согласил, тврдејќи дека професионалците секогаш ќе бидат подобра опција, а надгласен, тој отстапил.

Непосредното прашање била тривијална контроверза во врска со контролата на шпанскиот трон. Франција всушност била успешна во дипломатскиот ќор-сокак, но Наполеон сакал да го понижи прускиот крал, Вилхелм I. Бизмарк за возврат ја манипулирал ситуацијата така што Франција објавила војна против Прусија на 15 јули 1870 година по големите протести во Франција (сепак, Наполеон не сакал бидејќи се разболел, како и дека бил скептичен за исходот), со што ја предизвикало Француско-пруската војна. Помалите германски држави се собрале зад Прусија, додека големата француска армија се покажала како слабо вооружена, слабо обучена и првично предводена од самиот император, многу слабо командувана. Француското Царство го направило првиот потег, бидејќи царот водел армија што ја преминало германската граница. На 2 август, Французите ја поразиле пруската авангарда и го окупирале градот Сарбрикен. Два дена подоцна, Прусите започнале офанзива која ја одбила француската армија. По првите девет дена од август, Франција доживеала големи загуби. Императорот им ја предал власта на другите генерали и им дозволил да командуваат, а потоа испратил телеграма на сопругата, прашувајќи ја дали треба да се врати во Париз. Неговата сопруга одбила, а тој само го испратил својот син дома. Францускиот премиер поднел оставка, бил заменет со поефикасен воен водач, кој ги залеменил неорганизираните и деморализираните Французи. Тој ја основал Армијата на Шалоните, која, предводена од маршалот Патрис де МекМахон и царот, се обидела да ја ослободи опсадата на Мец, каде што најголемата француска војска била заробена. Војската била одбиена од Прусите и се повлекла во Седан, каде била опколена и принудена да се предаде по битката кај Седан. Самиот Наполеон станал затвореник и републиканските сили брзо ја презеле контролата над Париз.

Франција, под водство на Леон Гамбета, прогласила формирање на Трета Француска Република. Наполеон и Евгениј отишле во егзил во Англија. Победата произвела налет на германски национализам што Бизмарк веднаш го искористил за да ги обедини сите германски држави (освен Австрија), со што го создал Германското Царство, со прускиот крал како нејзин цар и Бизмарк како канцелар. Новата Германија сега била доминантна воена сила на континентална Европа. Дополнително, Франција била принудена да се откаже од двете погранични провинции Алзас и Лорен, а нејзиното понижување траело со генерации.

Структура на владата
--------------------

Наполеон III од Александар Кабанел
Царски стандард на Наполеон III
Структурата на француската влада за време на Второто Царство била малку променета од Првата. Императорот Наполеон III ја истакнал сопствената империјална улога како основа на владата; ако владата требало да го води народот кон домашна правда и надворешен мир, тоа било и неговата улога како цар, држејќи ја својата моќ со универзално машко право на глас и претставувајќи го целиот народ, да функционира како врховен водач и да ги чува достигнувањата на револуцијата.

Додека бил во затвор или во егзил, ги казнувал претходните олигархиски влади за занемарување на социјалните прашања што биле императив Франција сега да даде приоритет на нивните решенија. Неговиот одговор бил да организира систем на владеење заснован на принципите на „Наполеонската идеја". Тој самиот црпел моќ и легитимитет од неговата улога како претставник на големиот Наполеон I од Франција, „кој произлегол вооружен од Француската револуција како Минерва од главата на Јупитер".

Антипарламентарниот француски устав од 1852 година, воведен од Наполеон III на 14 јануари 1852 година, во голема мера бил повторување на оној од 1848 година. Целата извршна власт му била доверена на царот, кој како шеф на државата бил единствено одговорен пред народот. Народот на Царството, без демократски права, требало да се потпира на добронамерноста на царот наместо на добронамерноста на политичарите. Тој требало да ги номинира членовите на државниот совет, чија должност била да ги подготвуваат законите, и на сенатот, тело кое трајно е основано како составен дел на империјата.

Била направена една иновација, имено дека законодавното тело беше избрано со општо избирачко право, но немаше право на иницијатива, сите закони беа предложени од извршната власт. Оваа нова политичка промена беше брзо проследена со истата последица како и онаа на Брумер. На 2 декември 1852 година, Франција, сè уште под влијание на наследството на Наполеон и стравот од анархија, речиси едногласно на плебисцит му ја додели врховната моќ, со титулата император, на Наполеон III.

На Законодавното тело не му било дозволено да избира свој претседател, ниту да ја регулира сопствената процедура, ниту да предлага закон или амандман, ниту детално да гласа за буџетот, ниту да ги објавува своите размислувања. Слично на тоа, универзалното право на глас било надгледувано и контролирано со помош на официјална кандидатура, со забрана на слободата на говорот и дејствувањето во изборните прашања на опозицијата и со наметнување на таков начин што би го совладал либералниот глас во масата на руралното население. Печатот бил подложен на систем на *предупредувања* („пари за претпазливост", депонирани како гаранција за добро однесување) и *огласи* (барања на властите да престанат со објавување на одредени написи), под санкција на суспензија или сузбивање. Книгите биле предмет на цензура.

За да се спротивстави на противењето на поединци, бил воведен надзор над осомничените. Нападот на Феличе Орсини врз царот во 1858 година, иако чисто италијански по својот мотив, служело како изговор за зголемување на сериозноста на овој режим со законот за општа безбедност (*sûreté générale*) кој одобрило интернирање, егзил или депортација на кој било осомничен без судење. На ист начин било строго надгледувана јавната настава, наставата по филозофија била потисната во *ликовите*, а дисциплинските овластувања на администрацијата биле зголемени.

Седум години Франција немала демократски живот. Царството било управувано од серија плебисцити. До 1857 година опозицијата не постоела; од тогаш до 1860 година таа била намалена на пет члена: Алфред Даримон, Емил Оливие, Хенон, Жил Фавр и Ернест Пикард.

Наводи
------

1. ↑  Price (1996). sfnp error: no target: CITEREFPrice1996 (help)
2. ↑  Wolf (1963). sfnp error: no target: CITEREFWolf1963 (help)
3. ↑  Dieter Nohlen & Philip Stöver (2010) *Elections in Europe: A data handbook*, pp. 673–683 ISBN 9783832956097
4. ↑  Milza, Pierre (2006). *Napoléon III* (француски). Paris: Tempus. стр. 277–279. ISBN 9782262026073.
5. ↑  Milza, Pierre (2006). *Napoléon III* (француски). Paris: Tempus. стр. 277–279. ISBN 9782262026073.
6. ↑  Pinkney, David H. (1957). „Money and Politics in the Rebuilding of Paris, 1860–1870". *The Journal of Economic History*. **17** (1): 45–61. doi:10.1017/S0022050700059866. JSTOR 2114706.
7. ↑  J. H. Clapham, *Economic development of France and Germany 1815–1914* (1936) pp. 147–150
8. ↑  Heywood, Sophie (2012). „'The Apostolate of the Pen': MGR De Ségur and the Mobilization of Catholic Opinion in Second Empire France". *French History*. **26** (2): 203–221. doi:10.1093/fh/crs010.
9. ↑  Steinhoff, Anthony (1999). „The Administration of Protestant Affairs in France During the Second Empire". *Proceedings of the Western Society for French History*. **26**: 192–203.
10. ↑  Payne, Howard C. (1958). „Theory and Practice of Political Police during the Second Empire in France". *Journal of Modern History*. **30** (1): 14–23. doi:10.1086/238159. JSTOR 1871914. Архивирано од изворникот на 21 December 2018. Посетено на 21 December 2018.
11. ↑  Harrigan, Patrick J. (1975). „Secondary education and the professions in France during the Second Empire". *Comparative Studies in Society and History*. **17** (3): 349–371. doi:10.1017/S0010417500007891.
12. ↑  March, Thomas (2019). *The History of the Paris Commune of 1871*. Swan Sonnenschein. стр. 8. ISBN 9780526954469.
13. ↑  Jones, Howard (1999). *Abraham Lincoln and a New Birth of Freedom: The Union and Slavery in the Diplomacy of the Civil War*. стр. 183. ISBN 0803225822.
14. ↑  Hardy, William E. (2008). „South of the border: Ulysses S. Grant and the French intervention". *Civil War History*. **54** (1): 63–86. doi:10.1353/cwh.2008.0008.
15. ↑  Cunningham, Michele (2001). *Mexico and the foreign policy of Napoleon III*. ISBN 9780333992630.
16. ↑  Thomson, R. Stanley (1940). „The Diplomacy of Imperialism: France and Spain in Cochin China, 1858–1863". *Journal of Modern History*. **12** (3): 334–356. doi:10.1086/236488. JSTOR 1874762. Архивирано од изворникот на 21 December 2018. Посетено на 20 December 2018.
17. ↑  Jelavich, Barbara (1974). *St. Petersburg and Moscow: Tsarist and Soviet foreign policy, 1814–1974*. стр. 145–157. ISBN 9780253350503.
18. ↑  Porch, Douglas (2010). *The French Foreign Legion: A Complete History of the Legendary Fighting Force*. стр. 57–168. ISBN 9780060166526.
19. ↑  Priestley, Herbert Ingram (2018). *France Overseas: A Study of Modern Imperialism*. стр. 192. ISBN 9781351002417.
20. ↑  Burrows, Mathew (1986). „'Mission civilisatrice': French cultural policy in the Middle East, 1860–1914". *The Historical Journal*. **29** (1): 109–135. doi:10.1017/S0018246X00018641.
21. ↑  Grenville, John (1976). *Europe reshaped 1848–1868*. стр. 339–353. ISBN 9780801492075.
22. ↑  Wiriath, Paul (1914). *A Short History of France, Illustrated*. London: Encyclopaedia britannica. стр. 107. Архивирано од изворникот на 2 September 2022. Посетено на 27 March 2021.

Библиографија
-------------

* Обри, Октава. *Второто* Царство (1940), популарна анкета на интернет Архивирано на 22 декември 2018 г. од 685 п.п.
* Бури, Ј. *Napoleon III and the Second Empire* (1964), научно истражување
* Ечард, Вилијам Е. ед. *Историски речник на француската втора империја, 1852–1870* (1985), 829 стр онлајн Архивирано на 11 октомври 2017 г.
* Фуре, Франсоа. *Револуционерна Франција 1770–1880* (1995), стр. 438–491. истражување на политичката историја од водечки научник
* Плесис, Ален и Џонатан Манделбаум. *Подемот и падот на Второто Империја, 1852–1871* (Историјата на Кембриџ на модерна Франција) (1988) извадок и пребарување на текст
* Смит, *Second Empire and Commune: France 1848–71* (1985) 98 pp краток преглед
* Тулард, Жан (ед.), *Dictionnaire du Second Empire*, Париз, Фајард, (1995) 1348 стр.
* Кембел, С. *The Second Empire Revisited: A Study in French Historiography* (1978)
* Прајс, Роџер (1996). „Napoleon III and the French Second Empire: A Reassessment of a Controversial Period in French History". *Historian* (52): 4–10.
* Спицер, Алан Б. (1962). "The Good Napoleon III". *French Historical Studies*. **2** (3): 308–329.