За други значења на поимот, погл. Крит (појаснување).

**Крит** (грчки: *Κρήτη*) е една од тринаесетте периферии на Грција. Исто така е најголем од грчките острови со површина од 8.336 км2 (3,219 mi²) и е петти најголем остров во Средоземјеито.

Крит е место со значајна древна историја и е популарна туристичко одредиште; во неговите знаменитости спаѓаат минојските наоѓалишта на Кносос и Фестос, класичниото наоѓалиште Гортис, венецискиот замок во Ретимно, и кањонот Самарја, како и многу други природни месности, споменици и плажи. Крит бил центарот на минојската цивилизација (околу 2600–1400 п.н.е.), најстарата форма на грчка и европска цивилизација. Со векови бил познат под своето италијанско име Кандиа (италијански: *Candia*), од средовековното име на главниот град Ираклион, *Хандакс* (грчки: *Χάνδαξ* или *Χάνδακας* што значи „шанец"). На класичен латински се нарекувал *Крета* (латински: *Creta*), а на турски *Кандије* или *Гирит* (турски: *Kandiye* или *Girit*).

Географија
----------

Крит е еден од 13 региони на кои Грција е поделена. Претставува најголемиот остров во Грција и вториот најголем (по Кипар) во источниото Средоземје, со население од 650.000 (2005). Островот има издолжена форма: се протега во должина од 260 километри од исток до запад и е 60 километри на неговата најширока точка, иако островот е потесен на некои места, како на пример регионот блиску до Јерапетра, каде што е широк само 12 километри. Крит зафаќа површина од 8.336 км2, со брегова линија од 1046 км ; на север излегува на Критското Море (грчки: *Κρητικό Πέλαγος*); на југ на Либиското Море (грчки: *Λιβυκό Πέλαγος*); на запад на Миртојското Море, и на исток на Карпатиското Море. Лежи приближно на 160 километри јужно од грчкото копно.

Крит е многу планински остров, и неговиот релјеф е обележан од високиот планински венец кој се протека од запан кон исток, формиран од три различни групи на планини. Тие се:

* Белите планини (Лефка Ори) (2.452 m);
* Венецот Иди (Псилоритис (35.18° СГШ 24.82° ИГД) 2.456 m);
* Планините Дикти (2.148 m);
* Кедрос (1.777 m);
* Трипти (1.489 m)

На овие планини се простираат плодни висорамнини, како Ласити, Омалос и Нида; пештери, како Диктеон и Идеон; и кањони како познатиот кањон на Самарја. Заштитената област на кањонот Самарја е дом на кри-кри, додека пак критските планини и кањони се прибежишта за загрозениот грабливец Ламергајер (Gypaetus barbatus).

На Крит има бројни реки меѓу кои и Река Јеропотамос во јужниот дел на островот.

Критска култура
---------------

Со векови Крит има недопрена култура, своја, богата, горда и различна. Критскиот грчки останал говорен јазик, и критското вино е традиционален пијалак. Островот е познат по критската музика, и постојат многу уникатни танци кои се играат само на островт, од кои најпознат е Пендозали.

Стопанство
----------

Економијата на Крит, која воглавно се засновала на земјоделство, започнала да се променува во текот на 1970-тите. Иако земјоделството е најнагласено, благодарение на климата и релјефот на островот, постои пад во производството и забележителна експанзија во угостителството (воглавно поврзано со туризмот). Сите три сектори на критската економија (земјоделство, обработка-пакување, угостителство), се директно поврзани и меѓусебно зависни. Островот има приход по глава на жител близу 100% од грчкиот просек, додека пак невработеноста е приближно 4%, половина од просекот на државата. Како и во другите региони на Грција, производството на маслинки е многу важно производство; мало количество на цитрони сѐ уште се одгледува на островот.

Островот има три значајни аеродроми: аеродромот Никос Казанѕакис во Ираклион, аеродромот Даскалојанис во Хања и еден помал во Ситиа. Првите два опслужуваат меѓународни одредишта и се главните портали кон островот за патници.

### Туризам

Островот Спиналонга
Крит е една од најпопуларните одредишта во Грција; петнаесет проценти од сите пристигнувања во Грција се преку градот Ираклион (пристаниште и аеродром), додека пак чартер патувањата до Ираклион лани беа 20% од сите чартер летови во Грција. Сѐ на сѐ, повеќе од два милиони туристи го посетиле Крит лани и овој пораст во туризмот се одразува на бројот на легла во хотелите, кој се покачил за 53% во периодот од 1986 to 1991, кога во остатокот од Грција се покачил за само 25%. Денес, туристичката инфраструктура на островот ги задоволува сите вкусови, вклучувајќи многу широк спектар на објекти за сместување. Гостите стигнуваат до островот преку двата меѓународни аеродроми во Ираклион и Хања, или со брод преку главните пристаништа во Ираклион, Хања, Ретимно и Агиос Николаос.

Градови
-------

Главните градови на Крит се:

* Ираклион (грчки: *Ηράκλειον*) (137.711 жители)
* Хања (грчки: *Χανιά*) (53.373 жители)
* Ретимно (грчки: *Ρέθυμνο*) (31.687 жители)
* Јерапетра (грчки: *Ιεράπετρα*) (23.707 жители)
* Агиос Николаос (грчки: *Άγιος Νικόλαος*) (19.462 жители)
* Ситиа (грчки: *Σητεία*) (14.338 жители)

Политичка организација
----------------------

Островот Крит е периферија на Грција, која се состои од четири префектури (грчки: *νομοί*):

* Ираклион
* Ласити
* Ретимно
* Хања

Во рамките на аматерското радио се смета за посебен „ентитет" со ИТУ претставка SV9.

Поврзано
--------

|  |
| --- |
| Повеќе за **Crete** на збратимените проекти на Википедија |
|  | Дефиниции и преводи на Викиречник ? |
|  | Податотеки на Ризницата ? |
|  | Образовни ресурси на Викиуниверзитет ? |
|  | Новинарски известувања на Викивести ? |
|  | Мисли на Викицитат ? |
|  | Изворни текстови на Викиизвор ? |
|  | Прирачници на Викикниги ? |
|  ? | Информации за патување во Википатување ? ? |
|
|

* Критски Грци
* Критски Турци
* Критско вино
* Поранешни држави во Европа по 1815
* Историја на Крит
* Список на грчки острови
* Минојска цивилизација
* Критска музика
* Отоманска морнарица

Извори
------

1. ↑  „Основни одлики". *МВР*. www.ypes.gr. Посетено на 8 јули 2007.

Надворешни врски
----------------

* Регионот Крит Архивирано на 4 март 2016 г.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Крит и околните острови |
| --- |
|  |
| Крит и околните острови | Аји Теодори Ханион • Гавдопула • Гавдос • Агриа Грамвуса • Валенди Фаласарнон • Имери Грамвуса • Диа • Драгонада • Еласа • Јанисада • Елафонисос Критис • Калидон (Спиналонга) • Криси • Крит • Куфониси (Лефки) • Микрониси Крисис • Паксимадиа Месарас • Теодоропула • Паксимада • Петалиди Диа • Санторини/Тера  |

 |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Области во Грција |
| --- |
|  |
| 
* Атика
* Епир
* Западна Грција
* Западна Македонија
* Источна Македонија и Тракија
* Јонски Острови
* Јужен Егеј
* Крит
* Пелопонез
* Северен Егеј
* Тесалија
* Централна Грција
* Централна Македонија

 | Грција |

 |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Региони на Грција |
| --- |
|  |
| 
Атика •
Егејски Острови •
Епир •
Јонски Острови •
Крит •
Македонија •
Пелопонез •
Тесалија •
Тракија •
Централна Грција Света Гора (автономен регион во Северна Грција)
 | Знаме на ГрцијаЗнаме на Грција |

 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Статии за Егејското Море |
| --- |
|  |
| **Општо** | Егејското Море |
|  |
| **Држави** |  Грција •  Турција |
|  |
| **Друго** | Егејска цивилизација • Егејски острови • Егејски спор |
|  |
| **Егејски острови** |
|  |
| **Кикладите** | Аморгос • Анафи • Андимилос • Андипарос • Андрос • Вос • Деспотико • Дилос • Донуса • Иос • Ираклиа • Јарос • Кардиотиса • Кеа • Керос • Кимолос • Китнос • Куфониси • Миконос • Милос • Наксос • Ната • Парос • Полиегос • Риниа • Санторини • Серифопула • Серифос • Сикинос •  Сирос • Сифнос • Схинуса • Тирасија • Тинос • Фолегандрос |
|  |
| **Додеканезите** | Агатониси • Алимја • Арки • Арматја • Астакида • Астипалеја • Гајдарос • Зафора • Ич Ада (Анталија) • Имиа/Кардак • Јали • Калимнос • Калолимнос • Канделиуса • Кара Ада • Карпатос • Касос • Кастелоризо • Кекова • Кос • Лерос • Липси • Нисирос • Патмос • Пахиа • Плати • Псеримос • Ро • Родос • Сали Ада • Сарија • Сими • Сирна • Стронгили • Телендос • Тилос • Ќучук Тавшан Адаси • Фармакониси • Халки • Чамили • Чаталада |
|  |
| **Северен Егеј** | Агиос Евстратиус • Ајвалик • Амолјани • Бујук Ада • Инусес • Крисеј • Икарија • Имброс • Инчир Ада • Куконеси • Лезбос • Лемнос • Металик Ада • Нисјопи • Псара • Самиопула • Самос • Самотракија • Тасос • Тенедос • Тимена • Фенер Ада • Фурни Корсеон • Хиос • Чунда |
|  |
| **Сарони** | Агиос Георгиос • Ангистри • Докос • Егина • Порос • Пситалиа • Саламина • Спецес • Хидра |
|  |
| **Спорадите** | Агиос Георгиос Скопелу • Аделфи • Алонисос • Аргос Скиату • Валакса • Грамеза • Дасја • Ериниа • Јура • Кира Панаја • Лекуса • Перистера • Пипери • Псатура • Репио • Риниа Скиру • Саракино • Скандили • Сканѕура • Скијатос • Скиропула • Скирос • Скопелос • Цугриа |
|  |
| **Други** | Гавдос • Диа • Евбеја • Крит • Макронисос |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* VIAF: 237254468
* GND: 4073791-3
* NDL: 00628446
* NKC: ge134296

 |

 |