| Дел од **темата** |
| --- |
| Историја на Австрија |
|  |
| Рана историја
* Халштатска култура
* Норик
* Маркомани
* Крал Само
* Карантанија
* Бабенбершка династија
 |
| Хабсбуршки период
* Хабсбуршка династија
* Свето Римско Царство
* Кралство Германија
* Надвојводство Австрија
* Хабсбуршка Монархија
* Австриско Царство
* Германски Сојуз
* Австроунгарија
 |
| Прва светска војна
* Сараевски атентат
* Прва светска војна
 |
| Меѓувоен период
* Република Германска Австрија
* Прва Австриска Република
* Сојузна Држава Австрија
* Австрофашизам
* Аншлус
 |
| Втора светска војна
* Нацистичка Австрија
 |
| Повоена Австрија
* Сојузничка окупација
* Втора Австриска Република
 |
| Икона за портал Портал: „Австрија" |
| * п
* р
* у
 |

Режимот на австрофашизмот на Долфус / Шушниг (1934-1938) сакал Австрија да остане како независна земја..
Австрија станала дел од Нацистичка Германија од 13 март 1938 година (настан познат како *Аншлус*) до 27 април 1945 година, кога Австрија окупирана од сојузниците прогласила независност од нацистичка Германија.

Војниците на нацистичка Германија кои влегле во Австрија во 1938 година добиле ентузијастичка поддршка од поголемиот дел од населението.  Во текот на Втората светска војна, 950.000 Австријци се бореле за нацистичките германски вооружени сили. Други Австријци учествувале во нацистичката администрација, од персонал на нацистичкиот логор на смртта до високото нацистичко раководство; мнозинството од бирократите кои го спровелеа Конечното решение биле со австриско потекло.  

По Втората светска војна, многу Австријци барале утеха во митот за Австрија како прва жртва на нацистите.  Иако Нацистичката партија била веднаш забранета, Австрија го немала истиот темелен процес на денацификација каков што бил наметнат на повоена Германија. Немајќи притисок од надвор за политички реформи, фракциите на австриското општество долго време се обидувале да го унапредат ставот дека *Аншлус* е само наметнување на владеење од нацистичка Германија.  До 1992 година, темата на малото малцинство кое формирало австриски отпор, наспроти огромното мнозинство Австријци кои учествувале во нацистичката воена машина, станало истакнато прашање на јавниот дискурс. 

На израелскиот Кнесет во 1993 година, австрискиот канцелар Франц Враницки ја признал заедничката одговорност на Австријците за нацистичките злосторства.

Рана историја
-------------

 Карта на која се прикажани провинциите за кои имала претензии Република Германска Австрија во 1918 година
Потеклото на нацизмот во Австрија е спорно и продолжува да се дебатира.  Професорот Ендрју Глединг Вајтсајд ја сметал појавата на австриска варијанта на нацизмот како производ на германско-чешкиот судир на мултиетничкото Австриско Царство и го отфрлил ставот дека тоа е претходник на германскиот нацизам. 

Во 1918 година, на крајот на Првата светска војна, со распадот на мултиетничката Австроунгарија и со укинувањето на Хабсбуршката Монархија, постоеле три големи политички групи кои се натпреварувале една со друга во младата република Австрија: Социјалдемократската партија на Австрија (SDAP), Христијанско-социјалната партија (CS) и националистичката Голема германска унија (*Großdeutsche Vereinigung*), која станала Голема германска народна партија (*Großdeutsche Volkspartei*, или GVP) во 1920 година. Во тоа време, помалите партии како Комунистичката партија на Австрија (*Kommunistische Partei Österreichs*, или KPÖ) и австриските националсоцијалисти (*Deutsche Nationalsozialistische Arbeiterpartei*, или DNSAP) не биле присутни ниту во Рајхсратот (Царскиот совет) ниту во Националниот совет.

Социјалдемократската партија на Австрија, Големата германска народна партија и Австриските националсоцијалисти јасно, иако од различни причини, фаворизирале унија на германска Австрија со германската држава, која исто така била република во тоа време (Вајмарска Република). Христијанско-социјалната партија, исто така, имала тенденција да ја фаворизира унијата, но на почетокот се разликувала по друга тема - тие биле поделени околу идејата за продолжување на монархијата наместо република. Додека единствено Комунистичката партија на Австрија одлучно зборувала против анексијата во текот на 1920-тите и 1930-тите, монархистите првично се изјасниле против анексијата, а подоцна се свртеле да ја поддржуваат, откако Баварската Советска Република пропаднала, а Германија имала конзервативна влада. Договорот од Сен Жермен, потпишан на 10 септември 1919 година од страна на Карл Ренер (SDAP), првиот канцелар на републиката, јасно забранил секаква унија со Германија, ја укинал монархијата и јасно ја наведел Првата Австриска Република како независна земја.

Прва Австриска Република
------------------------

Првата австриска република налутила многу австриски пангерманци кои тврделе дека републиката ги прекршила Четиринаесетте точки што ги објавил американскиот претседател Вудро Вилсон за време на мировните разговори, особено правото на „*самоопределување*" на сите нации. 

Животот и политиката во раните години биле обележани со сериозни економски проблеми (губење на индустриски области и природни ресурси во сега независна Чехословачка, хиперинфлација) и постојано растечка тензија помеѓу различните политички групи. Од 1918 до 1920 година владата била предводена од Социјалдемократската партија, а подоцна и од Христијанско-социјалната партија во коалиција со германските националисти.

На 31 мај 1922 година, прелат Игнац Зајпел станал канцелар на христијанско-социјалната влада. Успеал да ја подобри економската состојба со финансиска помош на Лигата на народите (монетарна реформа). Идеолошки, Игнац Зајпел бил јасно антикомунист и направил се што било во негова моќ да го намали, колку што е можно, влијанието на социјалдемократите - двете страни го гледале ова како судир помеѓу две општествени класи.

Војската на Австрија била ограничена на 30.000 луѓе од страна на сојузниците, а полициските сили биле слабо опремени. Веќе до 1918 година биле воспоставени првите домашни чувари како *Kärntner Abwehrkampf*. Во 1920 година во Тирол првиот *Хајмвер* бил ставен на должност под команда на Ричард Штајдл со помош на баварската организација Ешерих. Наскоро следеле и други држави. Во 1923 година, членовите на монархистичката „Остара" застрелале работник и социјалдемократите основале своја заштитна организација. Други паравоени групи биле формирани од поранешни активни војници и членови на Римокатоличката црква. *Vaterländische Schutzbund* (Заштитници на татковината) биле националсоцијалисти. Подоцна тие го започнале австрискиот *Штурмабтајлунг* (СА).

Германската работничка партија веќе била основана во Бохемија уште во 1903 година. Тогаш била дел од Австроунгарија. Го поддржувала германскиот национализам и антиклерикализам, но на почетокот не бил особено антисемитски. Оваа партија главно се залагала за правење на Австрија и австриските Германци дел од Германија. Во 1909 година, адвокатот Валтер Риел се приклучил на партијата и станал лидер во 1918 година. Набргу потоа името било променето во Германска националсоцијалистичка работничка партија (*Deutsche Nationalsozialistische Arbeiterpartei* ; DNSAP). По падот на монархијата, партијата се поделила на чехословачка и австриска партија под Рил. Од 1920 година па натаму, оваа австриска партија тесно соработувала со Минхен, формирана Германска работничка партија (ДАП), а потоа и Националсоцијалистичка германска работничка партија ( *Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei* ; NSDAP), која Адолф Хитлер ја водел по 1921 година. Во 1923 година, партијата на Рил имала околу 23.000 членови и била маргинален фактор во австриската политика. Во 1924 година имала уште едно расцепување и Карл Шулц водел отцепена група. Двајцата се спротивставиле еден на друг. Во 1926 година Ричард Сушенвирт го основал австрискиот огранок на Хитлеровата германска националсоцијалистичка партија во Виена. Околу тоа време Бенито Мусолини ја формирал својата фашистичка диктатура во Италија и станал важен сојузник на екстремната десница.

Австриските националсоцијалисти поврзани со Хитлер (нацисти) добиле само 779 гласови на општите избори во 1927 година. Најсилната групација покрај социјалдемократите била Коалицијата за единство предводена од Христијанско-социјалната партија, но во која биле вклучени германските националисти и групите на Рил и Шулц. Во текот на овие години имало чести сериозни акти на насилство меѓу различните вооружени фракции и редовно биле убивани луѓе. На општите избори во 1930 година, социјалдемократите биле најголемата единствена партија. Христијанско-социјалната партија била втора, но останала на функцијата во коалиција со помалите партии. Австриските националсоцијалисти поврзани со НСДАП на Хитлер добиле само 3,6% од гласовите и не успеале да влезат во Парламентот. Во следните години, нацистите добиле гласови на сметка на различните германски национални групи, кои исто така сакале единство со Германија. По 1930 година, НСДАП на Хитлер го удвојувала своето членство секоја година поради економската криза. Една од нивните пароли била „*500.000 невработени – 400.000 Евреи – Едноставен излез; гласајте националсоцијалист*".

Диктатура, граѓанска војна и забрана на националсоцијалистите
-------------------------------------------------------------

 Војници на Австриската сојузна армија во Виена во февруари 1934 година
Христијанско-социјалната партија владеела од 1932 година, а канцеларот Енгелберт Долфус ги предводел од 1932 година. Социјалдемократите повеќе не биле нивната единствена закана. Претходниот канцелар и свештеник Игнац Зајпел работел кон авторитарна држава. Игнац Зајпел го засновал ова на Папските енциклики, Rerum novarum (1891) и Quadragesimo anno (1931). За ова било неопходно укинување на парламентарниот систем. Кризата во австрискиот парламент на 4 мај 1933 година му ја дала на Долфус можноста што ја посакувал.

Подоцна во мај 1933 година Христијанско-социјалната унија била претворена во Патриотски фронт. Патриотскиот фронт претставувал политичка организација, наводно над партизанските размислувања, римокатоличка и жестоко антимарксистичка. Таа наводно ги претставувала сите Австријци кои биле верни на својата родна земја. За една недела австриската комунистичка партија била забранета, а пред крајот на месецот биле забранети и републиканската паравоена организација и организациите на слободоумните луѓе заедно со многу други групи. Нацистите не успеале да добијат повеќе од 25% од гласовите на локалните избори во повеќето области. Меѓутоа, во Цветл и Инсбрук тие добиле повеќе од 40%, и тие направиле обид да го искористат тоа како основа за агитација против владејачкиот Патриотски фронт. Приврзаниците на нацистите создале бран на тероризам кој се зголемил на почетокот на јуни со четворица загинати и 48 повредени.

 Австриските трупи ги заземуваат своите позиции, февруари 1934 година
Во Германија Хитлер станал канцелар во почетокот на 1933 година. Социјалдемократите ја избришале секоја намера за соработка со Германија од својата партиска програма. Нацистите побегнале во Баварија откако нивната партија била забранета во Австрија и таму ја основале Австриската легија. Тамошните нацисти имале кампови во воен стил и воена обука. Нацистичките терористи во Австрија добиле финансиска, логистичка и материјална поддршка од Германија. Германската влада ја подложило Австрија на систематска агитација. По протерувањето на баварскиот министер за правда во мај 1933 година, германските граѓани станале обврзани да платат илјада марки на германската влада пред да отпатуваат за Австрија. Австриската нацистичка партија била забранета во јуни по нападот со рачна граната во Кремс. Нацистичкиот тероризам потоа се намалил, иако до крајот на годината биле убиени уште пет лица, а 52 биле повредени.

На 12 февруари 1934 година се случила полтичка конфронтација во Линц со сериозни последици. Членови на паравоена група која дејствувала за да и помогне на полицијата сакале да влезат во зграда на социјалдемократите или во дом на член на партија. Тие сакале да пронајдат какво било оружје што и припаѓа на социјалдемократската паравојска, кое дотогаш било забрането. Насилството се проширило низ целата земја и прераснало во граѓанска војна. Полицијата и нивните паравоени поддржувачи заедно со армијата победиле во конфронтацијата до 14 февруари. Имало многу апсења. Уставните судови биле укинати, синдикатите и Социјалдемократската партија биле забранети, а смртната казна била повторно воведена. По потиснувањето на политичката опозиција, Австриската Република била трансформирана во австрофашистички *Стандештат*. Авторитарниот *Maiverfassung* (Мајски устав) бил прогласен на 1 мај.

### Обид за нацистички пуч и растечко германско влијание

Од почетокот на 1934 година постоел нов бран на нацистички терористички напади во Австрија. Овој пат многу повеќе мети биле владините институции отколку поединци. Во првата половина на 1934 година загинале 17 луѓе, а 171 биле повредени. На 25 јули нацистите извршиле обид за државен удар под водство на австриската СС. Околу 150 припадници на СС насилно влегле во канцеларијата на канцеларот во Виена. Долфус бил застрелан и починал неколку часа подоцна од раните. Друга група ја окупирала зградата на австриското национално радио и изнудила изјава дека Владата на Долфус паднала и Антон Ринтелен е новиот шеф на владата. Антон Ринтелен припаѓал на Христијанско-социјалната партија, но бил осомничен дека имал симпатии кон нацизмот. Овој лажен извештај имал за цел да започне нацистичко востание низ целата земја, но бил само делумно успешен.

Имало и значителни борби во делови на Корушка, Штаерска и Горна Австрија и ограничен отпор во Салцбург. Во Корушка и Штаерска борбите траеле од 27 до 30 јули. Некои членови на Австриската легија се обиделе да се истуркаат од Баварија преку *Мулвиертел*, дел од Горна Австрија, и кон Линц. Тие биле принудени да се вратат на границата во Колершлаг. На 26 јули германски курир бил уапсен на преминот Колершлаг во Горна Австрија. Со себе имал документирани упатства за бунтот. Овој таканаречен Колершлаг документ јасно ја покажал поврзаноста на јулскиот бунт со Баварија.

Армијата, жандармеријата и полицијата го задушиле револтот со големи жртви. На страната на владата имало 107 загинати и 500 повредени. На страната на бунтовниците имало 140 загинати и 600 повредени. Биле егзекутирани 13 бунтовници, а 4.000 луѓе биле затворени без судење. Уапсени биле и многу илјади приврзаници на нацистичката партија. До 4000 избегале преку границата кон Германија и Југославија. Курт Шушниг станал нов канцелар.

Во Баварија многу делови од австриската легија биле официјално затворени. Во реалноста, тие биле само турнати на север и преименувани во „*Северозападна помош*". Хитлер наредил војници до австриската граница, подготвени за целосен воен напад во Австрија за поддршка на националсоцијалистите. Фашистичка Италија била поблиску поврзана со режимот во Виена и испратила војници на австриската граница кај Бренер за да ги одвратат германските трупи од можна инвазија на Австрија. Хитлер на почетокот бил растргнат помеѓу продолжување со инвазијата или повлекување од границата. Хитлер сфатил дека германската армија не е подготвена да ги нападне и Австријците и италијанската армија. Хитлер наредил силите да бидат повлечени од австриската граница. Германската влада изјавила дека нема никаква врска со бунтот. Германија само признала дека се обидува да го урне австрискиот политички систем преку луѓе од доверба. Тие продолжиле да ја поддржуваат илегалната нацистичка партија, но симпатизерите кои не припаѓале на партијата биле позначајни. Ова ги вклучувало меѓу другите Тарас Бородајкевич, Едмунд Глез-Хорстенау, Франц Лангот, Валтер Пембауер и Артур Зајс-Инкварт.

За да го смири умот на Шушниг, Хитлер на Рајхстагот во мај 1935 година изјавил: „*Германија ниту има намера ниту сака да се меша во внатрешните работи на Австрија, да ја припои Австрија или да склучи Аншлус*". 

Италија го започнала своето освојување на Абисинија (Втората итало-абисинска војна) во октомври 1935 година. После тоа, Мусолини бил меѓународно изолиран и ги зајакнал односите со Хитлер. Владејачкиот Австриски патриотски фронт загубил важен сојузник. И покрај убиството на Енгелберт Долфус, неговиот наследник, канцеларот Курт Шушниг морал да ги подобри односите со германската влада. Како и неговиот претходник, тој сакал да ја задржи независноста на Австрија. Тој ја гледал Австрија како втора германска држава и подобра држава бидејќи била основана на римокатолицизмот.

Во јули 1936 година, Шушниг го прифатил Јулискиот договор со Германија. Затворените нацисти биле ослободени, а некои нацистички весници, кои биле забранети, биле пуштени во Австрија. Нацистичката партија останала забранета. Шушниг дополнително се обврзал да дозволи во Владата две лица на кои нацистите им верувале. Едмунд Глез-Хорстенау станал министер за национални прашања, а Гидо Шмит станал државен секретар во Министерството за надворешни работи. Артур Зајс-Инкварт бил однесен во законодавниот Државен совет. Германија го укинала условот за плаќање од илјада марки за влез во Австрија. Трансформацијата на австрофашистичката држава преку нацистите било дополнително унапредена во 1937 година кога станало можно тие да се приклучат на Патриотскиот фронт. Низ цела Австрија биле формирани политички единици, а некои биле предводени од нацисти. Ова претставувало правна маска за реорганизацијата.

Домородниот австриски Хитлер напишал во *Мајн Кампф* на првата страница од книгата: „*Германска Австрија мора да се врати во големата германска татковина*" и „*заедничката крв припаѓа на заедничкиот Рајх*". Од 1937 година им станало јасно на нацистите дека нема да помине долго пред Австрија да биде инкорпорирана во нацистичка Германија. Неговата стратегија, наведена во Меморандумот на Хосбах, вклучувала анексија на Австрија и Судетскиот дел на Чехословачка за да се добие *Lebensraum* („животен простор"). Хитлер на крајот на летото му рекол на Гебелс дека Австрија порано или подоцна ќе биде преземена „*на сила*". 

Во февруари 1938 година Франц фон Папен, германскиот амбасадор во Виена договорил средба меѓу Хитлер и Шушниг во Оберсалцберг во Гаден во Баварија. Хитлер постојано се заканувал дека ќе ја нападне Австрија и го принудувал Шушниг да спроведе низа мерки поволни за австрискиот нацизам. Договорот од Гаден ја гарантирал политичката слобода на Австриската нацистичка партија и му помогнал на Артур Зајс-Инкварт да стане министер за внатрешни работи (*Innenminister*). Шушниг се трудел да го задржи австрискиот национален интегритет и покрај постојаното зголемување на германското влијание. На 9 март 1938 година тој објавил дека сака да одржи консултативен референдум за независност на Австрија следната недела. Хитлер одговорил со мобилизирање на 8-та армија за планираната инвазија. Едмунд Глез-Хорстену, кој во тоа време бил во Берлин, оттаму го донел ултиматумот на Хитлер, а Геринг го засилил со телефонска порака до Шушниг. Германската влада побарала одложување или откажување на референдумот. Шушниг признал попладнето на 11 март. Тогаш Хитлер побарал оставка што се случила истата вечер.

Припојување на Австрија кон нацистичка Германија
------------------------------------------------

 Адолф Хитлер го објавува *Аншлусот* на 15 март 1938 година
 Илјадници Австријци се собираат за да го слушнат прогласувањето на Хитлер за *Аншлус*
 „Скалите на смртта" во Маутхаузен-Гусен, каде што затворениците биле принудени да носат гранитен блок на 186 скалила до врвот на каменоломот
Откако Шушниг ја напуштил функцијата, сојузниот претседател Вилхелм Миклас побарал од Артур Зајс-Инкварт да формира нова влада како што барале Германците. Од 11 до 13 март ја предводел австриската влада и го завршил Аншлус. Утрото на 12 март тешко вооружени германски трупи и полиција ја преминале австриската граница, вкупно околу 25.000. Големи делови од австриското население биле многу задоволни што ги виделе. Во Виена, Асперн се сретнал со Хајнрих Химлер од СС придружуван од многу полицајци и претставници на СС за да ја преземе австриската полиција. Поддржувачите на Австриската нацистичка партија заедно со членовите на СС и СА ги окупирале јавните згради и канцелариите низ Австрија без претходно планиран транзициски период. Формирањето на Големиот германски Рајх било објавено од балконот на Домот на Советот во Линц. Следниот ден, 13 март 1938 година, на втората седница на Владата бил донесен „*Законот за повторно обединување со Германија*". Сојузниот претседател Миклас одбил да го поддржи и поднел оставка. Зајс-Инкварт тогаш станал функционален шеф на државата. Тој можел да прави свои закони и да ги објави. Пред да заврши вечерта, Хитлер потпишал закон со кој Австрија станала германска провинција. 

На 15 март Хитлер, кој претходните два дена ги поминал во својот роден град Браунау ам Ин, триумфално влегол во Виена и одржал говор на Хелденплац пред десетици илјади расположени луѓе, пред кој се пофалил со своите најголемо достигнување": „*Како лидер и канцелар на германската нација и Рајх, сега и го објавувам на германската историја влегувањето на мојата татковина во германскиот Рајх*".  Ернст Калтенбрунер од Горна Австрија, осуден на смрт во 1946 година на судењата во Нирнберг, бил унапреден СС-бригадефирер и водач на горниот дел на СС Австрија. Почнувајќи од 12 март и во текот на следните недели биле уапсени 72.000 луѓе, пред се во Виена, меѓу кои биле политичари од Првата република, интелектуалци и пред се Евреи. Еврејските институции биле затворени.

Јозеф Буркел, претходно Рајхскомесар за повторно обединување на Сар (протекторат), бил назначен од Хитлер да ја реорганизира Нацистичката партија во Австрија  и на 13 март како „*Рајхскомесар за повторно обединување на Австрија со Германското Царство*". 

Во март 1938 година, локалниот Галејтер од Гмунден, Горна Австрија, одржал говор пред локалните Австријци и им соопштил дека „*предавниците*" на Австрија треба да бидат фрлени во новоотворениот концентрационен логор Маутхаузен.  Вкупно 200.000 луѓе биле убиени во логорот. 

Антироманизмот на нацистичка Германија првично бил најостро имплементиран во новоприпоената Австрија кога помеѓу 1938 и 1939 година нацистите уапссиле околу 2.000 Роми кои беа испратени во Дахау и 1.000 кои беа испратени во Равенсбрук.  Кон крајот на октомври 1939 година, од сите австриски Роми се барало да се регистрираат.  Помеѓу 1938-39 година, нацистите вршеле расни испитувања против циганското население.  До 1941 година, нацистите правеле разлика помеѓу „*чисти Роми*" и „Роми *Мишлинг* ". Сепак, нацистичкото расно истражување заклучило дека 90% од Ромите биле од мешано потекло.  Така, по 1942 година, нацистите ги дискриминирале Ромите на исто ниво како и Евреите со различни закони за дискриминација.

Референдум
----------

 Гласачко ливче за референдум, со распоред поставен за да ги охрабри луѓето да гласаат за „Да"
Референдумот за ратификација на анексијата бил закажан за 10 април, на кој му претходела голема пропагандна кампања. Самиот Хитлер, Џозеф Гебелс, Херман Геринг, Рудолф Хес и многу други водечки фигури на нацистичкиот режим одржале говори. Контролираниот печат и радио воделе кампања за гласање за „*Повторно обединување на Германија и Австрија*". Истакнати Австријци како кардиналот Теодор Иницер, кој потпишал декларација на бискупите со *Хајл Хитлер*, и социјалдемократот Карл Ренер го промовирале одобрението. Австриските бискупи го поддржале Аншлусот.  Како одговор на барањето на нацистичката влада, еден ден пред референдумот, сите цркви во Австрија биеле во знак на поддршка на Хитлер. 

Според официјалните податоци, 99,73% гласале „за" во Австрија, а во Германија 99,08% за анексијата. 

Од референдумот биле исклучени околу 8% од австриските гласачи: околу 200.000 Евреи и приближно 177.000 *Мишлинге* (луѓе со и еврејски и „ариевски" родители) и сите оние кои веќе биле уапсени поради „расни" или политички причини.

Антисемитизам
-------------

 Цивилите и униформираниот персонал гледајќи како Евреите се принудени да ги чистат тротоарите
Антисемитизмот против австриските Евреи има долга историја во Австрија. Масовно антисемитско насилство се случило веднаш откако Германците ја преминале границата со Австрија. Ден по референдумот, британски дописник проценил дека 100.000 Виенци дивееле низ еврејскиот кварт извикувајќи „*Смрт за Евреите*!  Во богатиот кварт Варинг, на еврејските жени им било наредено да ги облечат своите бунди и да ги чистат улиците додека официјалните лица уринираат по нив, додека толпата Австријци и Германци навивале. 

Процесот на аријанизација започнал веднаш, околу 1.700 моторни возила биле запленети од нивните еврејски сопственици помеѓу 11 март и 10 август 1938 година. До мај 1939 година, владата запленила околу 44.000 станови во еврејска сопственост.

Многумина биле одземени од нивните дуќани и станови, во кои се вселиле оние што ги ограбиле, потпомогнати од СА и фанатиците. Евреите биле принудени да ја облечат својата најдобра облека и, на раце и на колена со четки, да ги исчистат тротоарите од слогани против Аншлус.

Погромите на Кристалната ноќ од ноември 1938 година биле особено брутални во Австрија; повеќето синагоги во Виена биле изгорени пред очите на јавноста и противпожарните служби. 

Антисемитизмот станал широко распространет дури и во највисоките владини канцеларии. Карл Ренер, кој станал првиот канцелар на републиканска Австрија, го пречекал Аншлус во 1938 година. По војната, Ренер повторно станал шеф на австриската држава; тој останал антисемитист, дури и со еврејските повратници и со преживеаните од концентрационите логори. Марко Феинголд, преживеан од концентрациониот логор и претседател на Еврејската заедница во Салцбург, во 2013 година изјавил: „*Карл Ренер, по се, првиот федерален претседател на Втората република, долго време беше познат во партијата како антисемитист.* *Тој не сакаше нас во концентрационите логори во Виена по војната и исто така искрено рече дека Австрија нема да им врати ништо*."    И покрај неговите контроверзни постапки, многу места во Австрија продолжуваат да го носат неговото име; тој е исто така имењак на наградата Карл Ренер.

Австриско учество во холокаустот и нацистичките вооружени сили
--------------------------------------------------------------

Мнозинството од бирократите кои го спровеле Конечното решение биле Австријци. 

Според Томас Бергер, професор по меѓународни односи на Школата за глобални студии Фредерик С. Парди на Универзитетот во Бостон, луѓето кои биле вклучени во *Конечното решение* биле несразмерно Австријци. Тој изјавил: „Австрија претставуваше околу 8% од населението на Третиот Рајх, но околу 13% од СС, околу 40% од персоналот во концентрациониот логор и дури 70% од луѓето што раководеа со концентрационите логори".

Политикологот Дејвид Арт од Универзитетот Тафтс, исто така, наведува дека Австријците сочинуваат 8% од населението на нацистичка Германија, 13% од СС и 40% од персоналот во логорите на смртта; но дека 75% од командантите на концентрационите логори биле Австријци. 

Најголемиот концентрационен логор во Австрија бил комплексот Маутхаузен-Гузен, со повеќе од 50 подлогори, меѓу кои и концентрациониот логор Ебензе, КЗ-Небенлагер Бретштајн, поткампот Штајр-Миниххолц и АФА-Верке. Масовно убиство било практикувано во замокот Хартхајм во близина на Линц, каде што се одржала програмата за убивање Акција Т4 (неволна евтаназија), и во клиниката Ам Шпигелгрунд во Виена, каде биле убиени повеќе од 700 хендикепирани деца.

Пред Аншлус, военото крило на австриската нацистичка партија, австриската СС, била активна терористичка организација. По Аншлус, австриската и германската армија на Хитлер биле целосно интегрирани. За време на војната, 800.000 Австријци доброволно се пријавиле за нацистичка Германија во Вермахт, а уште 150.000 Австријци се приклучиле на военото крило на нацистичката партија, познато како Вафен-СС.

Истакнати Австријци во нацистичкиот режим
-----------------------------------------

Следниве Австријци биле меѓу оние кои играле активна улога во нацистичкиот режим:

* Адолф Хитлер бил германски канцелар од 1933 до 1945 година и фирер („Водач") од 2 август 1934 до 30 април 1945 година.
* Ернст Калтенбрунер го заменил Хајдрих во јануари 1943 година како водач на *Рајхсихерхајтшауптамт* (РСХА).
* Артур Зас-Инкварт организирал неколку нацистички злосторства во Холандија.
* Одило Глобочник бил СС и полициски водач од 1939 година во Полска, каде што ја надгледувал изградбата на четирите нацистички логори за истребување во Белзец, Собибор, Треблинка и Мајданек. Тој бил еден од главните луѓе одговорни за убиството на околу 2 милиони полски Евреи („ Операција „Рајнхарт").
* Франц Јозеф Хубер, назначен за началник на *Sicherheitspolizei* (Безбедносна полиција; SiPo) и Гестапо за Виена, регионите „Долен Дунав" и „Горен Дунав".
* Август Ајгрубер, *Галејтер* од Горна Австрија.
* Александар Лор, командант на Луфтфлоте 4, го извршил бомбардирањето на Белград во април 1941 година.
* Херман Нојбахер бил австриски нацистички политичар кој имал голем број дипломатски функции. За време на Втората светска војна, тој бил назначен за водечки претставник на германското Министерство за надворешни работи за Грција и Балканот (вклучувајќи ги Србија, Албанија и Црна Гора).
* Лотар Рендулич бил командант на воена група во Вермахтот за време на Втората светска војна. Тој бил еден од тројцата Австријци кои се искачиле на чинот *Генералоберст* (генерал полковник) во германските вооружени сили. Другите двајца биле Александар Лор и Ерхард Раус.
* Волфганг Абел, професор по расна биологија на Универзитетот во Берлин, бил вклучен во задолжителната стерилизација на таканаречените *копилиња од Рајнланд*. За време на војната, тој извршил *расни анализи* на 7.000 советски воени затвореници во име на високата команда на армијата.
* Хајнрих Грос пишувал експертизи за „ недостојни животи" и вршел смртоносни експерименти во клиниката Шпигелгрунд со хендикепирани деца.
* Алојз Брунер бил австриски офицер на *Шуцштафел* (СС) кој работел како помошник на Адолф Ајхман.
* Карл Силбербауер ја уапсил Ана Франк во 1944 година.
* Едмунд Глез-Хорстенау бил австриски офицер во Австроунгарската армија, последен вице-канцелар на Австрија пред *Аншлус* во 1938 година, воен историчар, архивар и генерал во германскиот Вермахт за време на Втората светска војна.
* Во нацистичките злосторства учествувале и австриските галејтери Хуго Јури, Франц Хофер и Фридрих Рајнер.

Австриски отпор
---------------

Мало малцинство од австриското население активно учествувало во отпорот против нацизмот.  Австрискиот историчар Хелмут Конрад проценил дека од австриското население од 6,8 милиони во 1938 година, имало околу 100.000 австриски противници на режимот кои биле осудени и затворени, а австриското членство на Нацистичката партија броело 700.000. 

Австриските групи на отпор често биле идеолошки одвоени и го одразувале спектарот на политичките партии пред војната. Покрај вооружените групи на отпорот, постоела силна комунистичка група на отпор, групи блиски до Католичката црква, хабсбуршки групи и индивидуални групи на отпор во германскиот Вермахт. Повеќето групи на отпор биле разоткриени од Гестапо и членовите биле егзекутирани.

Најспектакуларната поединечна група на австрискиот отпор била онаа околу свештеникот Хајнрих Мајер. Од една страна, оваа многу успешна католичка група на отпор сакала да ја оживее Хабсбуршката Монархија по војната (како што било планирано од Винстон Черчил) и многу успешно ги пренела плановите и производствените капацитети за ракети В-2, тенковите Тигар и авиони ( Messerschmitt Bf 109, Messerschmitt Me 163 Komet, итн.) на сојузниците. Со локациските скици на производствените капацитети, сојузничките бомбардери можеле да извршат прецизни воздушни напади и на тој начин да ги заштитат станбените области. За разлика од многу други германски групи на отпорот, групата Мајер многу рано информирала за масовните убиства на Евреите преку нејзините контакти со фабриката Семперит во близина на Аушвиц.     

Знак на австрискиот отпор бил О5, каде што бројот „5" е кратенка од Е, а ОЕ е кратенка од *Österreich* со *Ö* како *ОЕ*. Овој знак може да се види во Стефансдом во Виена.

Австријци во егзил
------------------

Од март до ноември 1938 година, 130.000 луѓе успеале да побегнат легално или нелегално од Австрија. Меѓу најпознатите уметници што емигрирале, биле композиторите Арнолд Шенберг и Роберт Столц, филмаџиите Леон Аскин, Фриц Ланг, Јозеф фон Стернберг, Били Вајлдер, Макс Рајнхард, актерите Карл Фаркас и Герхард Бронер и писателите Херман Брох, Роберт Музил, Антон Кух и Франц Верфел. Фридрих Торберг, кој бил сведок на германската инвазија („Аншлус") во Прага, не се вратил во Виена. Ерих Фрид полетал со својата мајка во Лондон откако неговиот татко бил убиен од Гестапо во мај 1938 година за време на испрашувањето. Стефан Цвајг побегнал преку Лондон, Њујорк, Аргентина и Парагвај во Бразил каде извршил самоубиство во февруари 1942 година, заедно со неговата сопруга Шарлот Алтман. Нобеловецот за медицина од 1936 година Ото Лоеви морал да ги врати парите од наградата пред да емигрира. Дополнителни научници кои заминале во егзил биле Зигмунд Фројд, Ервин Шредингер, Курт Гедел, Мартин Бубер, Карл Попер и Лизе Мајтнер. Бруно Крејски, кој морал да ја напушти земјата поради политички причини и поради неговото еврејско потекло, емигрирал во Шведска. По неговото враќање, тој бил австриски канцелар од 1970 до 1983 година.

Последици
---------

„Австрија – првата жртва на нацистите" бил политички слоган за прв пат употребен на Московската конференција во 1943 година, кој станал идеолошка основа за Австрија и националната самосвест на Австријците за време на периодите на сојузничката окупација од 1945 до 1955 година и суверена држава на Втората Австриска Република (1955–1980-ти    ). Основачите на Втората Австриска Република го протолкувале овој слоган да значи дека *Аншлусот* во 1938 година бил чин на воена агресија од страна на нацистичка Германија. Австриската државност била прекината и затоа новооживеаната Австрија од 1945 година не можела и не требало да биде одговорна на кој било начин за злосторствата на нацистите. „Теоријата на жртви" формирана во 1949 година ( германски: *Opferthese, Opferdoktrin*) инсистирала на тоа дека сите Австријци, вклучително и оние кои силно го поддржувале Хитлер, биле неволни жртви на нацистичкиот режим и затоа не се одговорни за неговите злосторства.

„Теоријата на жртви" станал фундаментален мит на австриското општество. Тоа им овозможило на претходно огорчените политички противници – т.е. социјалдемократите и конзервативните католици – да се обединат и да ги вратат поранешните нацисти во општествениот и политичкиот живот за прв пат во австриската историја. Речиси половина век, австриската држава негирала каков било континуитет на политичкиот режим од 1938-1945 година, активно го одржувала самопожртвуваниот мит за австриската нација и негувала конзервативен дух на национално единство. Повоената денацификација била брзо прекината; ветераните на Вермахтот и Вафен-СС зазеле почесно место во општеството. Борбата за правда од страна на вистинските жртви на нацизмот – пред се Евреите – била омаловажена како обид за незаконско збогатување на сметка на целата нација.

Во 1986 година, изборот на поранешен разузнавач на Вермахт, Курт Валдхајм, за федерален претседател ја ставила Австрија на работ на меѓународна изолација. Моќниот надворешен притисок и внатрешната политичка дискусија ги принудиле Австријците да го преиспитаат својот став кон минатото. Почнувајќи со политичката администрација од 1990-тите и следена од повеќето австриски луѓе до средината на 2000-тите, нацијата ја признала својата колективна одговорност за злосторствата извршени за време на нацистичката окупација и официјално ја напуштила „*теоријата на жртвите*".

Во 1984 година во Лакенбах, речиси 40 години по крајот на војната, бил откриен споменикот за Ромите „*Zigeuner-Anhaltelager*". Споменик во Кеметен сè уште не е започнат. Пред војната, во Кеметен живееле 200 Роми. Тие биле депортирани во 1941 година; само пет од нив се вратиле во 1945 година.

Во средината на 2004 година, прашањето како да се прослави 60-годишнината од смртта на Роберт Бернардис, кој бил застрелан на 8 август 1944 година откако бил вклучен во заговорот против Хитлер на 20 јули, довело до политички судир. Политичарите на опозицијата (Социјалдемократска партија на Австрија, Партија на зелените), како и некои познати личности предложле преименување на касарната во „Роберт Бернардис-Касерне", што било одбиено од страна на владејачките Австриска народна партија и Слободарска партија на Австрија. Министерот за одбрана Гинтер Платер конечно одлучил да изгради споменик во дворот на касарната во Енс. Зелената политичарка Терезија Стоиситс истакнала дека касарната го добила името по австрискиот наредник Антон Шмид во Германија на 8 мај 2004 година. Шмид бил осуден на смрт од воениот суд на Вермахт и бил застрелан на 13 април 1942 година, откако ги спасил животите на стотина Евреи во гетото во Вилнус.

Во првите години по војната, на повеќе места биле изградени многу споменици, во спомен на загинатите војници од Втората светска војна кои наводно се бореле за својата земја. За жртвите на нацистичкиот режим, спомениците се изградени многу подоцна.

На 1 септември 1992 година, првиот австриски споменик на холокаустот започнал да работи во Државниот музеј Аушвиц-Биркенау. Андреас Мајслингер ја презел идејата од Службата за помирување. Годишно околу 30 државни службеници се испраќаат во спомениците на холокаустот и поврзаните институции во Европа, Израел, САД, Јужна Америка и Кина од страна на Меморијалната служба на холокаустот.

Најголемиот австриски споменик за сеќавање на националсоцијалистичките злосторства е концентрациониот логор Маутхаузен-Гузен. Дел од Музејот на современа историја Ебензе, се појавил преку приватна иницијатива во 2001 година и се сеќава на жртвите од концентрациониот логор Ебензе.

Студијата во 2019 година на Конференцијата за барања покажала дека 56% од Австријците не знаат дека 6 милиони Евреи биле убиени во Холокаустот и дека 42% не се запознаени со концентрациониот логор Маутхаузен, кој се наоѓа на 146 километри (90 милји) од Виена.

Наводи
------

1. 1 2  „Austria". *encyclopedia.ushmm.org*.
2. 1 2 3 4 5 6 7  Cymet, David (2012). *History vs. Apologetics: The Holocaust, the Third Reich, and the Catholic Church*. Lexington Books. стр. 113–114.
3. ↑  „Austria struggles to come to grips with Nazi past". *Australian Broadcasting Corporation*. 4 November 2015.
4. ↑  „Austria post-1945 - Auschwitz".
5. ↑  Beniston, Judith (2003). „'Hitler's First Victim'? — Memory and Representation in Post-War Austria: Introduction". *Austrian Studies*. **11**: 1–13. doi:10.1353/aus.2003.0018. JSTOR 27944673.
6. ↑  Steiner, Herbert (1992). „The Role of the Resistance in Austria, with Special Reference to the Labor Movement". *The Journal of Modern History*. **64**: S128–S133. doi:10.1086/244432. JSTOR 2124973.
7. ↑  „Austria post-1945 - Auschwitz".
8. 1 2  Whiteside 1962.
9. ↑  „Treaty of Peace between the Allied and Associated Powers and Austria; Protocol, Declaration and Special Declaration [1920] ATS 3". Austlii.edu.au. Посетено на 2011-06-15.
10. ↑  Parkinson 1989.
11. ↑  Shirer 1990.
12. 1 2 3 4  Kershaw 2001.
13. ↑  In German: "Als Führer und Kanzler der deutschen Nation und des Reiches melde ich vor der deutschen Geschichte nunmehr den Eintritt meiner Heimat in das Deutsche Reich."
14. ↑  Bukey 2002.
15. 1 2 3  Gellately 2002.
16. 1 2 3 4 5  Gellately 2001.
17. ↑  „Marko Feingold: "Ich bin fast jeden Tag traurig"". *Kronen Zeitung*. 3 June 2018.
18. ↑  Maximilian Gottschlich "Die große Abneigung. Wie antisemitisch ist Österreich? Kritische Befunde zu einer sozialen Krankheit" Vienna 2012.
19. ↑  Siegfried Nasko, Johannes Reichl "Karl Renner. Zwischen Anschluß und Europa" (2000), p 273.
20. ↑  Oliver Rathkolb "Die paradoxe Republik. Österreich 1945 bis 2005" Vienna 2005, ISBN 3-552-04967-3, p 100.
21. ↑  Gerhard Zeillinger: „Wiedergutmachung? – Das Wort kann ich schon nicht mehr hören!" in: Der Standard 23 Dezember 2017.
22. ↑  Ludwig Dvorak "Vom fragwürdigen Umgang mit „nützlichen" Zitaten" In: Der Standard, 29 March 2013.
23. ↑  Art, David (2006). The Politics of the Nazi Past in Germany and Austria. Cambridge; New York: Cambridge University Press. ISBN 0-521-85683-3.
24. ↑  Steiner, Herbert (1992). „The Role of the Resistance in Austria, with Special Reference to the Labor Movement". *The Journal of Modern History*. **64**: S128–S133. doi:10.1086/244432. JSTOR 2124973.
25. ↑  Konrad, Helmut (6 Nov 2008). „konrad.pdf" (PDF). *doew.at*. Посетено на 28 Aug 2022.
26. ↑  Elisabeth Boeckl-Klamper, Thomas Mang, Wolfgang Neugebauer: *Gestapo-Leitstelle Wien 1938–1945.* Vienna 2018, ISBN 978-3-902494-83-2, p 299–305.
27. ↑  Hans Schafranek: *Widerstand und Verrat: Gestapospitzel im antifaschistischen Untergrund.* Vienna 2017, ISBN 978-3-7076-0622-5, p 161–248.
28. ↑  Fritz Molden: *Die Feuer in der Nacht. Opfer und Sinn des österreichischen Widerstandes 1938–1945*. Vienna 1988, p 122.
29. ↑  Peter Broucek "Die österreichische Identität im Widerstand 1938–1945" (2008), p 163.
30. ↑  Hansjakob Stehle "Die Spione aus dem Pfarrhaus (German: The spy from the rectory)" In: Die Zeit, 5 January 1996.
31. ↑  Uhl 1997.
32. ↑  Art 2005.
33. ↑  Embacher & Ecker 2010.
34. ↑  „Most Austrians don't know 6 million Jews were killed in Holocaust, survey finds". *The Times of Israel*.

### Библиографија

* Art, D (2005). *The Politics of the Nazi Past in Germany and Austria*. Cambridge University Press. ISBN 9781139448833.
* Art, David (2006). *The Politics of the Nazi Past in Germany and Austria*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-85683-6..
* Bukey, Evan Burr (2002). *Hitler's Austria: Popular Sentiment in the Nazi Era, 1938-1945*. University North Carolina. ISBN 0807853631.
* Embacher, H.; Ecker, M. (2010). „A Nation of Victims". *The Politics of War Trauma: The Aftermath of World War II in Eleven European Countries*. Amsterdam University Press. стр. 15–48. ISBN 9789052603711.
* Gellately, Robert (2002). *Backing Hitler: Consent and Coercion in Nazi Germany*. Oxford University Press. ISBN 0192802917.
* Gellately, Robert (2001). *Social Outsiders in Nazi Germany*. Princeton University Press. ISBN 0691086842.
* Kershaw, Ian (2001). *Hitler 1936-1945: Nemesis*. Penguin. ISBN 0140272399.
* Parkinson, F. (1989). *Conquering the Past: Austrian Nazism Yesterday and Today*. Wayne State University Press. ISBN 0814320554.
* Pauley, Bruce F. (2000). *From Prejudice to Persecution: A History of Austrian Anti-Semitism*. Univ of North Carolina Press. ISBN 978-0-8078-6376-3.
* Shirer, William L. (1990). *Rise And Fall Of The Third Reich: A History of Nazi Germany*. Simon & Schuster. ISBN 0671728687.
* Steininger, Wolf (2008). *Austria, Germany, and the Cold War: from the Anschluss to the State Treaty 1938–1955*. New York: Berghahn Books. ISBN 978-1-84545-326-8.
* Uhl, Heidemarie (1997). „Austria's Perception of the Second World War and the National Socialist Period". *Austrian Historical Memory and National Identity*. Transactionpublishers. стр. 64–94. ISBN 9781412817691.
* Whiteside, Andrew Gladding (1962). *Austrian National Socialism Before 1918*. Springer. ISBN 9401500096.

Надворешни врски
----------------

* AUSTRIA
* Encyclopædia Britannica, *Anschluss* article