recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Нинтендо** (се чита: *Нинтендо*) — име на јапонската компанија што се занимава со производство на играчки конзоли и издавачка дејност како: играчки карти, игри на плоча, видеоигри, анимирани филмови, стрипови. Оваа компанија е основана во 1889, и нејзината главна дејност била производство на карти за играње за јапонската игра Ханафуда. Дури во 1977 Нинтендо ја развива својата прва конзола, додека во 1980-тите Нинтендо почнува да основа аркадни видеоигри кој се играле за парички или жетони.

Производи
---------

### Аркадни игри

Компанијата Нинтендо се обидела во производството на аркадни игри во раните 1970-ти, како насока во својата стратешки цел да се пробие на пазарот за видеоигри кој станале популарни во САД. Нинтендо дури и денес произведува аркадни игри. Дел од аркадните игри на Нинтендо се:

* Othello (1978.)
* Sheriff (1979.)
* Space Firebird (1980.)
* Radar Scope (1980.)
* Donkey Kong (1981.)
* Donkey Kong jr. (1982.)
* Donkey Kong 3 (1983.)
* Mario Bros
* Legend of Zelda

### Game & Watch

Game & Watch е името за низа длавновни играчки нонзоли кој излегле во раните 1980-ти, а користеле екран од монохроматски течен кристал (LCD). Овие длановни игри имале само една игра, и имаше едноделен или дводелен дисплеј во различни големини: silver&gold, wide screen, multiscreen (дводелен дисплеј), tabletop (за маса), panorama, superscreen, crystal screen, micro vs system, miniclassics. Овие игри биле популарни сè до излегувањето на длановната конзола Gameboy.

* Список на игри во silver&gold формат
* Список на игри во wide screen формат
* Список на игри во multiscreen формат
* Список на игри во tabletop формат
* Список на игри во panorama формат
* Список на игри во superscreen формат
* Список на игри во crystal screen формат
* Список на игри во micro vs system формат
* Список на игри во miniclassics формат

### Играчки конзоли

* Color TV Game (1977.) — прва конзола
* NES (Nintendo Entertainment System) 1987 — (најпродаваната конзола на Нинтендо)
* NES 2
* AV Famicom
* Super Nintendo Entertainment System - SNES
* Virtual Boy
* Nintendo 64
* GameCube
* Panasonic Q
* iQue
* Nintendo Wii
* Wii U

### Длановни играчки конзоли

* Game Boy
* Game Boy Color
* Game Boy Light
* Game Boy Advance
* Game Boy Advance SP
* Nintendo DS
* Game Boy Micro
* Nintendo 3DS

### Софтвери

* The Legend Of Zelda
* Mario Bros
* Pokemon
* Metroid
* Animal Crossing Wild World
* Earthbound
* Wave Race
* F-Zero
* Donkey Kong
* Pikmin

### Филмови и цртани серијали

* Цртани серијал Pokemon
* Цртани серијал Mario Bros
* Цртани серијал Legend of Zelda
* Филм Super Mario bros
* Цртани серијал Kirby

Надворешни врски
----------------

* Официјалната страна на Нинтендо
* gameandwatch.com
* Све за Нинтендо


1. ↑  „Nintendo News:Nintendo switched logos "two years" ago". ComputerAndVideoGames.com. Посетено на 2010-06-01.
Пристап на Windows XP, прикажувајќи страница на Википедија на француски јазик
**Windows XP** (се чита: *Виндоус икс-пе* или *Виндоус екс-пи*) — оперативен систем од семејството Windows NT на корпорацијата „Мајкрософт". Бил објавен на 25 октомври 2001 г. и е разработка на Windows 2000 Professional. Името „XP" доаѓа од англ. eXExperience („искуство", „впечатоци"). Првично, Microsoft објавил две верзии: **Home** (домашна) и **Professional** (професионална). Home е направен за домашна употреба, додека Professional има дополнителни улоги направени за деловна употреба, како што се мрежно потврдување и поддршка на двоен процесор.

Microsoft службено ја прекинал продажбата на Windows XP на 30 јуни 2008 г. иако OEM-верзиите можеле да се купат до 31 јануари 2009 г. од фирми познати како „системски интегратори" или како порани верзии од Windows Vista Business и Windows Vista Ultimate. Microsoft ја прекинал техничката поддршка на оперативниот систем на 8 април 2014 г.

Наводи
------

1. ↑  ABBYY Lingvo: experience Архивирано на 22 мај 2014 г.
2. ↑  Microsoft Announces Windows XP and Office XP
3. ↑  „The future of Windows XP « 7Review" (англиски). Посетено на 2023-12-01.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Windows XP" на Ризницата ? |

* Windows XP End of Support
* Security Update for Windows XP SP3 (KB4012598)
Реконструкција на крапински луѓе во месноста Хушњаково
**Крапински човек** или **крапински прачовек** — вид на праисториски човек, припадник на видот неандерталци. Наречен е „крапински" бидејќи коски на овој вид се најдени во наоѓалиштето Хушњаково кај градот Крапина, северна Хрватска.

Во 1899 година, група загрепски научници на чело со познатиот геолог, зоолог и палеонтрополог Драгутин Горјановиќ - Кранбергер, откриле коски, заби и орудие на пралуѓето на подрачјето на Крапина. Научниот свет бил изненаден од вредните наоди, а во своето дело „Дилувијалниот човек од Крапина во Хрватска", Горјановиќ - Крамбергер го раздвижил од мртва точка потеклото и настанувањето на човекот, затоа што наодите во Крапина биле значаен доказ за вистинската Дарвинова теорија на еволуцијата.

Поврзано
--------

* Неандерталец
* Прачовек
* Крапина

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија антропологијата е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
Делење нафора во руска црква
**Нафора** или **антидор** ( грчки: *άντίδωρον* - наместо подарок) - во православната литургија го претставува остатокот од просфората од која е изваден агнец на проскомидијата.

Во завршниот дел од литургијата, додека се чита 33. псалм, свештеникот или архиепископот кој служел литургија тој ден го дели антидорот на луѓето кои се причестиле и на оние кои не се причестиле на Светите тајни. Во исто време, свештеникот изговара: „на сиот народ го дели антидорот за благослов и очистување на душата, зашто е осветен и треба да го примат оние што не јаделе. Ако некој јадел или испил макар и малку, тој не треба да го прими антидорот". Со тоа се постигнува единство на сите оние кои се причестиле, со оние кои не се причестиле, а според зборовите на апостол Павле: „Зашто лебот е еден, ние сме многу во едно тело, бидејќи сите се причестуваме од еден леб.(1 Кор 10:17)

Ова потекнува од агапе - вечера на љубовта, кои се организираат со цел заедничко и братско собирање на заедничка трпеза. За да им се помогне на сиромашните, се одржувало тоа заедничко обедување каде се делел остатокот од просфората, како видлив знак на христијанската љубов и единство. Со текот на времето, наместо агапе, во црквата заживеал обичајот да се дели остатокот од благословениот леб на верниците по литургијата. Нафора може да се испрати дома кај оние кои поради некоја оправдана причина не можеле да дојдат в црква на службата.

Нафората се зема на следниов начин: полека во редица му се приоѓа на свештеникот кој ја дели нафората. Кога ќе се дојде на ред, прво се прекрстува, а потоа на левата дланка се прекрстува десната дланка и му се приоаѓа на свештеникот, кој на испружената дланка става коцкичка нафора. Потоа се бакнува раката на свештеникот, се зема нафората в уста и се јаде и полека се излегува од црквата.

Нафора обично се јаде пред секое друго јадење тој ден.

Наводи
------


1. ↑  О просфоре, антидоре и артосе
2. ↑   Православная энциклопедия 115712 Антидор 2 485-487 Пономарёв А.В.
Микробиолошки истражувања на езерото Rang-kul
**Лимнологија** е науката која се занимава со изчучување на копнени води (солени и слатки) - езера, мочуришта и реки (природни и вештачки), со нивните биолошки, физички, хеимски и хидролошки аспекти. Самиот збор *лимнологија* доаѓа од грчките зборови *лимне* (езеро) и *логос* (наука).

Фрасоа-Алфонс Форел (1841-1912) се смета за основоположник на оваа наука со неговите истражувања на езерото Женева. Оваа наука е во блиско сродство со хидробиологијата, која се занимава со примената на принципите и методите на физиката, хемијата, геологијата и географијата врз еколошки проблеми.

Поврзано
--------

* Македонско лимнолошко друштво
* Слатководна биологија
* Морска биологија

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Полиња на физичката географија |
| --- |
|  |
| 
* Биогеографија
* Геоморфологија
* Глациологија
* Едафологија
* Климатологија / Палеоклиматологија
* Лимнологија
* Океанографија
* Палеогеографија
* Педологија/Наука за почвите
* Пределна екологија
* Хидрологија / Хидрографија

 |  |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85077053
* GND: 4035769-7
* BNF: cb11945791z (податоци)
* NDL: 00569471
* NKC: ph115151

 |

 |
**Етелвин Мери Бејкер** (1899–1988) била британски уметник, позната како вајар, сликар и комерцијален уметник.

Биографија
----------

Бејкер е родена во Белфаст, а нејзините родители биле Хана и Алфред Ролингс Бејкер, уметник. Студирала уметност во Лондон, прво на Слејд Факултетот за ликовни уметности, а потоа и на школите на Кралската академија од 1924 до 1929 година 

Бејкер работела како асистент на вајарот Чарлс Сарџент Џегер во текот на 1920-тите и 1930-тите. Во текот на 1930-тите Бејкер основала студио во Сент Џонс Вуд во Лондон, кое го користела до крајот на 1950-тите кога се преселила во Портман Клоус, покрај плоштадот Портман. Во текот на нејзината кариера, Бејкер произведувала скулптури и статуетки од камен, дрво и глина, а исто така сликала и акварели. Таа дизајнирала и извајала фигури за Royal Worcester кои биле произведени во порцелан. Бејкер дизајнирала и кукли за стоковни куќи. Скулптурите на Бејкер биле прикажани на Кралската академија во текот на 1930-тите, а подоцна и со Кралското друштво на британски вајари, во уметничката галерија Вокер во Ливерпул и во Американскиот институт за архитектура. Таа, исто така, изложувала дела во галериите за ладење, галеријата Beux Arts, со Меѓународното здружение на уметници, на фестивалот во Британија и на Националниот Ајстедфорд од Велс во 1926 година. Бејкер била избрана за член на Друштвото на индустриски уметници. Бејкер се оженила со композиторот Роберт Ф. Кокс во 1943 година.

Наводи
------

Надворешни врски
----------------

* 1 artwork by or after Ethelwyn Baker at the Art UK site


1. 1 2 3  „Art Collections: Baker, Ethelwyn". *University of Reading*. Посетено на 29 October 2020.
2. 1 2  David Buckman (2006). *Artists in Britain Since 1945 Vol 1, A to L*. Art Dictionaries Ltd. ISBN 0-953260-95-X.
3. ↑  „Ethelwyn Baker (b.1899)". *Royal Academy*. Посетено на 29 October 2020.
4. 1 2 3 4 5 6  Sara Gray (2019). *British Women Artists. A Biographical Dictionary of 1000 Women Artists in the British Decorative Arts*. Dark River. ISBN 978-1-911121-63-3.
5. ↑  University of Glasgow History of Art / HATII (2011). „Miss Ethelwyn N. Baker". *Mapping the Practice and Profession of Sculpture in Britain & Ireland 1851–1951*. Архивирано од изворникот на 2022-03-14. Посетено на 29 October 2020.
**Кнежевство Бугарија** била де факто независна вазална држава на Османлиското Царство формирана со Берлинскиот договор од 1878 година.

После Руско-турската војна, во која победила Русија, бил потпишан Санстефанскиот договор, кој предвидувал формирање на голема бугарска држава во чиј состав би влегол и поголемиот дел од Македонија. Сепак, Велика Британија и Австроунгарија биле против воспоставување на таква држава која ќе биде продолжена рака на Русија на Балканот. Поради тоа, големите сили во Берлин во 1878 година го потпишале договорот кој бил замена за Санстефанскиот договор (кој никогаш не стапил во сила). Со Берлинскиот договор се создало многу помалото Кнежевство Бугарија, а на Источна Румелија и се дала автономија во рамките на Османлиското Царство.

Во 1885 година, Кнежевството Бугарија се обединило со Источна Румелија. На обединувањето на Бугарија и прекршувањето на одлуките од Берлинскиот конгрес се спротивставила Србија, па истата година (1885) започнала Српско-бугарската војна. Во војната победила Бугарија, со што било признато нејзиното обединување. На 5 октомври 1908, тогашниот бугарски кнез Фердинанд I прогласил независност, а тој се прогласил за цар на новоформираното Царство Бугарија.

Санстефанскиот мировен договор
------------------------------

Договорот од Сан Стефано и Договорот од Берлин
Договорот од Сан Стефано од 3 март 1878 година, предложи нова држава во Бугарија, која ги сочинуваше географските области Мизија, Тракија и Македонија. Врз основа на тој датум го слават националниот ден на Бугарија секоја година.

Стравувајќи од формирањето на голема руска клиентска држава на Балканот, другите големи сили, сепак, не беа подготвени да се согласат со договорот. Како резултат на тоа, Берлинскиот договор (1878), под надзор на Ото фон Бизмарк од Германија и Бенџамин Дизраели од Обединетото Кралство, го ревидирал претходниот договор и ја намалил предложената држава.

Список на кнезови на Бугарија
-----------------------------

| Портрет | Име | Роден на | Починал на | Кнез од | Кнез до | Забелешки |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Александар I | 5 април 1857 | 23 октомври 1893 | 29 април 1879 | 7 септември 1886 | Абдицирал |
|  | Фердинанд I | 26 февруари 1861 | 10 септември 1948 | 29 април 1887 | 5 октомври 1908 | Станал цар на Бугарија во 1908 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Кнежевства кои се стекнале со независност и автономија на Берлинскиот конгрес |
| --- |
|  |
| Независност | 
* Црна Гора
* Романија Романија
* Србија Србија

 |
|  |
| Автономија | 
* Бугарија Бугарија

 |

 |
*За други значења, видете Чад (појаснување).*
Чадот користен во Авиореклама.
Густ дим при пожар
**Чад** (или **дим**) означува голем број на мали честички од цврста или течна супстанција (аеросоли) разштркани во воздухот, кои настале од некомплетно согорување на материјата. Обично претставува непожелен нус производ на горивото и пожарот, но може исто така да биде предизвикан во случај со запрашување со пестициди, комуникација со димни сигнали, одбрана (димна завеса) или инхалација во случај на активно пушење, консумација на разни наркотични средстава итн.

Вдишувањето на чадот е главна причина за смртноста на жртвите во пожарите во затворен простор.

Поврзано
--------

* Оган
* Пожарникар
* Детектор за чад
* Димна бомба
* Димна завеса
* Пепел
* Смог

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија од областа на хемијата е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
Сива варијанта на тиролска капа
 
**Тиролска капа** (германски: *Tirolerhut*; италијански: *cappello alpino*; исто така, **баварска капа** или **алпска капа**) — вид на капа што првично потекнува од Тирол на Алпите, во денешниот дел од Австрија, Германија, Италија и Швајцарија.

Типична тиролска шапка првично имала круна изострен на една точка и е направен од зелена чувствува со гребенот околу ширината на рака, нешто што е особено честа појава во Зилертал.

Постојат различни форми на тиролска капа. Честопати, шапките се украсени со обоена лента и спреј од цвеќиња, пердуви или „четка" на страната на круната. Традиционалната "четка" е направена од брада на коза од дивокоза. Зафаќа различни форми, и често може да се комбинира со пердуви.

Тиролската капа станала уште попозната благодарение на Едвард VIII, кој по абдикацијата, честопати престојувал во Австриска Стирија и честопати носел капа во тиролски стил, иако не потекнувал оттаму.

Во 19 и 20 век, тиролските носии развиле одреден степен на униформност во нивниот изглед. Во локалните селски носии на Тирол, различните стилови на тиролска капа преживеале од 1830те/1840те, иако слични на оние на современата мода. Овие оригинални форми варираат од високите, релативно тесни капи на Северен Тирол, кои биле забиени одозгора до малите широки капи на винската земја од Јужен Тирол.

Подоцна тиролската капа станала носител на имиџот на „тиролската култура" како туристички симбол, под влијание и на народни музички групи кои носеле локални носии. Музичарот Били Мо во 1962 година напишал песна наречена „Претпочитам да купам тиролска капа" со што ја засили врската помеѓу шеширот и традиционалната алпска музика. Во 1965 година комедија мјузикл се појавила под истиот наслов.

Галерија
--------

* Момче со тиролска капа и мајмун ( Knabe mit Tirolerhut und Äffchen ). Масло на платно, в. 1834 година*Момче со тиролска капа и мајмун* ( *Knabe mit Tirolerhut und Äffchen* ). Масло на платно, в. 1834 година
* Андреас Хофер, облечена во типична рамна капа со широк раб од типот јужно тиролски (постхумно портрет, средина на 19 век)Андреас Хофер, облечена во типична рамна капа со широк раб од типот јужно тиролски (постхумно портрет, средина на 19 век)
* Автопортрет со тиролска капа ( Selbstporträt mit Tiroler Hut ), Ловис Коринт*Автопортрет со тиролска капа* ( *Selbstporträt mit Tiroler Hut* ), Ловис Коринт
* Едноставна, забавна верзија на тиролската капаЕдноставна, забавна верзија на тиролската капа
* Тиролска капа со иглички ФолксмаршингТиролска капа со иглички Фолксмаршинг

Наводи
------

1. ↑  "[T]he pointed, green, felt hat with a hand-wide brim, which came from South Tyrol, especially from the Ziller valley, earned such a reputation that it was referred to as a Tyrolean hat." Heinrich Heine: *Reisebilder II: 1828-1831: Kommentar, Volume 6*. Akademie Verlag, 2003, p. 232 (N.B.: the Ziller valley lies in North Tyrol)
2. ↑  Kilgour, Ruth Edwards (1958). *A Pageant of Hats Ancient and Modern*. R. M. McBride Company.
3. ↑  Lexikon der Herrenmode, Musterschmidt, 1960
4. ↑  *Ich kauf mir lieber einen Tirolerhut*. Moviepilot.de
**Ивица Димитров** (р. 30 април 1983 година) — актуелен градоначалник на Општина Виница. На локалните избори во октомври 2017 година како кандидат на политичката партија СДСМ го доби мнозинството гласови во вториот круг од гласањето, а функцијата ја презеде на 8 ноември 2017 година.

Професионална кариера
---------------------

По дипломирањето на Технолошко-техничкиот факултет на Универзитетот „Гоце Делчев" во Штип, во 2007 година се вработил во фабриката за трикотажа „Зона Трико" во Виница на работното место раководител во одделение за боење и печатење. Во 2013 година станал главен технолог за производство во Модната групација „ИНТ–Трејд" од Кочани. Во август 2017 година е назначен за директор на Државниот комунален инспекторат на Република Македонија во Скопје.

Надградувајќи ги своите вештини и знаења во 2009 година следел обуки и семинари во компанијата „Безема" во Швајцарија, при што добил и сертификат за боење на текстилни материјали. Во следните две години посетувал обука во компанијата „Хунтсман" во Либерец, Чешка, при што се стекнал со сертификат за перење и печатење на текстилни материјали. Како признание за работното искуство и знаеење во 2016 година добил награда за најдобар технолог-инженер за боење, перење и печатење на текстилни материјали во Република Македонија.

Политичка кариера
-----------------

Својата политичка определба како социјалдемократ ја започнува како претседател на локалниот клуб, а потоа и координатор на младите на СДСМ за Изборната единица бр. 3, а од 2009 до 2013 година е член на Извршниот одбор на партијата во Виница.

Во септември 2013 година е избран за претседател на Општинската организација на СДСМ - Виница, при што го замени Александар Трајков кој на изборите во 2011 година беше кандидат за пратеник.

Наводи
------

1. ↑  „Конституиран Советот на Општина Виница, Тони Велков избран за претседател". Канал 8 ТВ. 8 ноември 2017. Архивирано од изворникот на 2017-11-21. Посетено на 2017-12-02.

Надворешни врски
----------------

* Градоначалник на Општина Виница Архивирано на 5 ноември 2017 г.
Бадланси близу Драмелер, Алберта, Канада, каде што ледничката и пост-ледничка ерозија ја има изложено К-Т границата
**К-Т Граница** е границата помеѓу два периоди на развојот на Земјата - Креда и Терцијар. Се смета дека овој преод настанал пред 65 милиони години како резултат на удар на небесно тело, најверојатно астероид, на Земјата.

Ударот предизвикал значајни геолошки и климатски промени кои силно се одразиле и на живиот свет. К-Т Границата се смета за време на исчезнување на диносаурусите. К-Т границата е видлива во геолошките наоди -Земјините слоеви-по целата Земјина топка во вид на тенок глинен слој богат со иридиум.

Во 1970-тите години е откриен кратерот Чиксулуб во Мексико кој се смета за местото кајшто паднал астероидот. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија / од областа на географијата е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Santa Esmeralda** ― француско-американска диско група основана во 1970-тите. Најголем успех групата постигнала со преработка на хит-песните од 1960-тите „Don't Let Me Be Misunderstood" и „House of the Rising Sun". Прв пејач на Santa Esmeralda бил Лирој Гомез (1977-1978) и пејачот Џими Гоингс од крајот на 1978 до 1983 година. Гомез повторно се приклучил на групата во 1990-тите.

Групата ја основале француските продуценти Николас Скорски и Жан Мануел де Скарано во 1977 година. Тие биле музички продуценти и основале своја издавачка куќа за пејачи да ги снимаат нивните композиции. По средбата со пејачот Лрој Гомез во Париз, тие го повикале да го сними првиот албум на групата, „Don't Let Me Be Misunderstood". По ненадејниот успех во Европа, Casablanca Records започнала со светска дистрибуција. 

По првиот албум на групата, пејачот Џими Гоингс го заменил Лирој Гомез. Кон крајот на 1977 година, Santa Esmeralda имала уште еден топ 20 диско хит, денс верзијата на друга песна од The Animals, „The House of the Rising Sun". Во 1978 година тие ја снимиле песната „Sevilla Nights" за саундтракот на *Фала Богу, петок е*.

Santa Esmeralda (во главната улога Лерој Гомез) сè уште имаат турнеи по цел свет (EEG - Europolis Entertainment Group).

Наводи
------

1. ↑  „Biographie Santa Esmeralda". *Nostalgie* (француски). Посетено на 2023-01-08.
2. ↑  Kimble, Ed (August 18, 1978). „Santa Esmeralda Show Marked By Intensity". *El Paso Times*. стр. 27.
3. ↑  Palmer, Vaughn (January 6, 1978). „Rock Pop". *The Vancouver Sun*. стр. 64.

Надворешни врски
----------------

* Официјална веб-страница (англиски/француски)
* Влез во Allmusic
* Посетете ја Санта Есмералда на Мајспејс за повеќе информации.
* Посетете ја Санта Есмералда на Фејсбук за музика, фотографии и најнови ажурирања.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* VIAF: 123311032
* ISNI: 0000 0000 8535 8909
* GND: 5516433-X
* BNF: cb13937577d (податоци)
* MusicBrainz: b233a9a9-2538-4c5b-986a-5843650e2611
* NKC: xx0153896

 |

 |
**Чипровци** (бугарски: *Чипровци*) — гратче во северна Бугарија, административен центар на општината Чипровци во Монтанската Oбласт. Има население од околу 1.571 жители (2022).

Географија и местоположба
-------------------------

Чипровци се наоѓа на 505 m надморска височина во тесна долина во Западна Стара Планина долж горниот тек на реката Огоста, опкружена со Чипровска Планина на југозапад и Јазова Планина. Гратчето се наоѓа на 49 км северозападно од регионалниот центар Монатана.

Историја
--------

Чипровци уште од средниот век бил рударско-металуршки центар, еден од најзначајните рударски центри за сребро и злато на Балканот. Во првите векови од османлиското владеење, рудниците кај Чипровци привлекувале католички германски рудари − главно дунавски Германци. Заедно со рударите, фрањевските монаси дојдоле во Чипровци и градот станал просперитетен мисионерски центар на католичката вера со првиот манастир во оваа област. Во овој период градот економски се развивал, а османлиските власти му дале поголеми права и слободи од кој било друг центар во Бугарија во тоа време.

Во 1688 година жителите на градот организирале Чипровското востание кое завршило со пораз − турските трупи го срамниле градот со земја, жителите биле убиени или заробени. Градот останал ненаселен 30 години. На почетокот на 18 век, градот повторно се родил и станал центар на традиционалното производство на килими.

Наводи
------

1. ↑  Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица oт дата 15.06.2022 г.
2. 1 2 3  Leslie Strnadel, Patrick Erdley: Bulgaria (Other Places Travel Guide). Other Places Publishing, 2012, s. 115-116. ISBN 978-0-9822619-9-6.
3. 1 2  Dorling Kindersley Ltd: DK Eyewitness Travel Guide: Bulgaria. Dorling Kindersley Ltd, 2011, s. 182. ISBN 978-1-4053-6852-0.
4. ↑  Charles A. Frazee: Catholics and Sultans: The Church and the Ottoman Empire 1453-1923. Cambridge University Press, 2006, s. 109. ISBN 978-0-521-02700-7.

Поврзано
--------

* Чипровски килими

Надворешни врски
----------------

* Официјална веб-страница на општината Чипровци
**Салцбург** (правилно: *Залцбург*, (германски: *Salzburg*) — четврти град по големина во Австрија, сместен во средишниот дел на 
државата. Претставува административен, економски и културен центар на истоимената покраина Салцбург.
Салцбург е познат по барокниот стил, еден од најзачуваните во Средна Европа. Поради тоа, градското јадро претставува културно наследство заштитено од УНЕСКО. Исто така, познат е и како "град на класичната музика", благодарение на Волфганг Амадеус Моцарт, кој се родил токму овде.
Салцбург е познат и по блискоста на Алпите и познатите алпски зимски центри, па затоа го викаат „Врата на Алпите".

Географија
----------

Салцбург се наоѓа во средниот дел на Австрија, на околу 15 километри од границата со Германија, така што тој е најблизок поголем град на германскиот Минхен, оддалечен 150 километри. Според релјефот, сместен е во подножјето на Алпите. Климата е умереноконтинентална со благо влијание на планинска клима поради близината на планините. Водите ги застапува реката Залцах која тече низ градот.

Население
---------

Со 150.000 жители Салцбург е четврт град по големина во државата. Околината на градот има повеќе од 210.000 жители. Треба да се напомене дека тука живеат и работат многу студенти и работници од разни места на светот и секојдневно градот е посетен од илјадници туристи.

Салцбург како тема во уметноста и во популарната култура
--------------------------------------------------------

Салцбург се јавува како тема во бројни дела од уметноста и популарната култура, како:

* „Салцбург" (*Salzburg*) - песна на српскиот поет Миодраг Павловиќ.

Наводи
------

1. ↑  Салцбург. Статистика Австрија — Население на почетот на годината од 2002 до 2016 г. по општини (состојба на 1.1.2016).
2. ↑  Miodrag Pavlović, *Izabrane pesme*. Beograd: Rad, 1979, стр. 95-96.

Надворешни врски
----------------

* Салцбург на Ризницата ?
* Градски портал на Салцбург

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Салцбург (покраина) Градови и окрузи во покраината Салцбург |
| --- |
|  |
| Градови | 
* Салцбург

 | Карта на окрузите во Салцбург |
|  |
| Окрузи | 
* Салцбург-околина
* Санкт Јохан во Понгау
* Тамсвег
* Халајн
* Цел на Езеро

 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 143061561
* LCCN: n80024359
* GND: 4076982-3
* SUDOC: 027420140
* BNF: cb11946534t (податоци)
* NDL: 00628569
* NKC: ge134471
* BNE: XX453086

 |

 |
Енкеладус снимен од сондата Касини
**Енкелад** или **Енцелад** — десетта најоддалечена месечина на Сатурн и кружи во широкиот прстен Е. Наречен е по истоимениот гигант од старогрчката митологија.

Неговата орбита се наоѓа во најширокиот дел на прстенот, поради што се смета дека Енкелад, веројатно, го снабдува прстенот со материјал. Месечината има синхронизирана ротација со Сатурн. Замрзнатата површина на Енкелад ја одбива светлината, поради што оваа месечина е многу сјајна; таа е најсјајна месечина во Сончевиот Систем. Релјефот докажува дека оваа студена месечина претрпела долготрајна тектонска активност и обновување на површината. Степенот на геолошки промени е неверојатен за една толку мала месечина. Мимант има слична големина, но не е активна. Во некои области има кратери, а во други има корита, пукнатини и гребени. Снимките направени да ги нагласат разликите во боите откриле детаљ што дотогаш не можел да се забележи. Сината боја што може да се види на некои распукани ѕидови веројатно, е последица од долготрајна изложеност на дејството на цврст мраз или на составот или големината на честичките на мразот под површината. Енкелад е откриен од страана на Вилијам Хершел на 28 август 1789 година.

Користена литература
--------------------

* Андоновска, Ема и Шувака-Хоџиќ, Лавинија (2008). „Вселена". Скопје: Младинска книга. ISBN 978-9989-2721-8-9.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Сатурнови месечини |
| --- |
|  |
| *Привремените имиња се закосени.* |
|  |
| Прстенови пастири | 
* *S/2009 S 1*
* Елисни месечинки
* Пан
* Дафнис
* Атлас
* Прометеј
* ?(*S/2004 S 6*
* *S/2004 S 4*
* *S/2004 S 3*)
* Пандора

 |
|  |
| Соорбитални | 
* Епиметеј
* Јанус

 |
|  |
| G-прстен | 
* Егеон

 |
|  |
| Мимант и Алкиониди | 
* Метона
* Анта
* Палена

 |
|  |
| Внатрешни големи  (со тројанци) | 
* **Мимант**
* **Енкелад**
* **Тетида**
	+ Телесто
	+ Калипсо
* **Диона**
	+ Елена
	+ Полидевк

 |
|  |
| Надворешни големи | 
* **Реја**
* **Титан**
* Хиперион
* **Јапет**

 |
|  |
| Инуитска група | 
* Кивиук
* Ијирак
* Палијак
* S/2004 S 29
* S/2004 S 31
* Сијарнак
* Таркек

 |
|  |
| Галска група | 
* Албиорикс
* Бевин
* Еријапо
* Тарвос

 |
|  |
| Нордиска група | 
* Феба
* Скади
* S/2004 S 37
* S/2007 S 2
* Скол
* Хирокин
* Грејп
* Мундилфари
* S/2004 S 13 (?)
* S/2006 S 1
* S/2007 S 3 (?)
* Сутунг
* Сатурн LIV
* Јарнсакса
* Нарви
* Бергелмир
* Хати
* S/2004 S 17 (?)
* S/2004 S 12 (?)
* Сатурн LIX
* Фарбаути
* Тримр
* Бестла
* S/2004 S 7 (?)
* Егир
* Сатурн LXI
* Сатурн LV
* Сатурн LVII
* Сатурн LXII
* Сатурн LVI
* S/2006 S 3
* Сатурн LXV
* Кари
* S/2004 S 28
* Логи
* Сатурн LXVI
* Фенрир
* Имир
* Сурт
* Сатурн LXIII
* S/2004 S 21
* S/2004 S 39
* S/2004 S 36
* Форнјот
* Сатурн LXIV
* Сатурн LVIII

 |
|  |
| 
* Сатурнови прстени
* Касини-Хајгенс
* Темида
* Хирон

 |

 |
**Луис Аиртон Баросо "Лулу" Оливеира** (роден на 24 март 1969 година, во Сао Луис, Бразил) — белгиски тренер и поранешен играч, со бразилско потекло, кој играл на позицијата напаѓач.

Тој во моментов е тренер на италијанскиот нисколигаш Муравера.

Кариера
-------

### Играч

Оливеира го поминал најголемиот дел од неговата играчка кариера во Италија. По почетоците во Белгија во дресот на Андерлехт за кој играл од 1988 до 1992, тој се преселил во Каљари во Серија А пред почетокот на сезоната 1992-93. Набрзо тој станал еден од клучните играчи на *сардинијците*, а во сезоната 1995-96 бил најдобар стрелец на тимот со 15 постигнати гола. По оваа мошне успешна сезона за него екипата Фјорентина го довела во својте редови во летото 1996. Оливеира имал три успешни сезони во дресот на *виола*, но во зимата 2000 година се вратил во Каљари. И во својте подоцнежни години од кариерата тој останал да игра во тимови од Италија сè до крајот на неговата кариера, настапувајќи за: Болоња во Серија А една сезона (2000-01); Комо, Катанија, Венеција во Серија Б; Фоџа и Лукезе во Серија Ц1; Нуорезе во Серија Ц2 и на крајот за Дертона во Серија Д.

За репрезентацијата на Белгија има вкупно 31 настап и 7 постигнати гола. Тој ја претставувал својата репрезентација на Светското првенство 1998 во Франција и бил стартер во сите три натпревари од групната фаза, во која Белгија била елиминирана со освоени 3 бода завршувајќи на 3. место.

### Тренер

По завршувањето на играчката кариера станал тренер на малку познатиот италијански клуб Муравера.

Титули
------

### Белгија Андерлехт

* **Белгиско првенство** : 1991
* **Белгиски куп** : 1988, 1989

### Италија Фјорентина

* **Суперкуп на Италија** : 1996

Надворешни врски
----------------

* Луис Оливеира на Transfermarkt
* Луис Оливеира на soccerway

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Состав на Белгија на  СП 1998 |
| --- |
|  |
| 
* 1 Де Вилде
* 2 Красон
* 3 Сталенс
* 4 Видовиќ
* 5 Боркелманс
* 6 Ван дер Елст
* 7 Вилмотс
* 8 Оливеира
* 9 М. Мпенза
* 10 Нилис
* 11 Керкховен
* 12 Ванде Вале
* 13 Верлинден
* 14 Шифо
* 15 Клеман
* 16 Де Боек
* 17 Верстратен
* 18 Верхејен
* 19 Ван Меир
* 20 E. Мпенза
* 21 Бофен
* 22 Дефландр
* Селектор: Лекенс

 | Белгија |

 |
Маричјасана I
**Маричјасана** (*Maricyāsana*, позата на мудрецот Маричи) е седечка асана во модерната јога како вежбање, во некои форми во комбинација со свиткување напред.

Етимологија и потекло
---------------------

 Маричи, Риши и син на Брама. Акварел од почетокот на 19 век
Името на позата е од санскрит, име на мудрец во хинду митологијата и आसन, *āsana*,што значи држење или седиште. 

Позата ја нема во средновековните текстови за хата јога,но е опишана во *Јога Макаранда* на Кришнамачарја од 1934 година и во учењето на неговите ученици,БКС Ајенгар и Патаби Џоис. 

 Маричјасана III
Оваа асана на извртување обично се изведува седејќи.Маричјасана I, едната нога е испружена директно пред телото, другата е свиткана со стапалото на подот и коленото нагоре покрај телото.Телото е искривено на страна со права нога, а рацете се споени зад грбот и со подигнатото колено.Телото потоа може да се наведнува нанапред додека носот и брадата не ја допрат правата нога.

Варијации
---------

Во Маричјасана II, ногата на земја е преклопена како за падмасана (лотос), додека другата нога е свиткана како во Маричјасана I; телото е искривено кон ногата на земја, а рацете се споени зад грбот и околу подигнатото колено.Телото потоа може да биде навалено нанапред додека брадата не го допре коленото што се потпира на земја.

Во Маричјасана III,ногата на земја е испружена право.Телото е искривено на страна со свиткана нога,а рацете повторно се споени зад грбот и околу подигнатото колено. 

Маричјасана IV ги спојува движењата на Маричјасана II и III. Ногата е на земја и е преклопена како за падмасана; телото е искривено со подигнатото колено.

Оваа асана може да се изведе и стоејќи,стапалото на свитканата нога потпира на седиштето на столот и телото е свртено преку свитканата нога за да се соочи со ѕид.

Придобивки
----------

Велат дека стоечката Маричјасана е корисна за ублажување на болки во грбот.

Наводи
------

1. 1 2 3 4 5 6  Iyengar 1979. sfn error: no target: CITEREFIyengar1979 (help)
2. ↑  Sjoman, Norman E. (1999) [1996]. *The Yoga Tradition of the Mysore Palace*. Abhinav Publications. стр. 100, 102. ISBN 81-7017-389-2.[*мртва врска*]
3. 1 2 3 4  Mehta 1990. sfn error: no target: CITEREFMehta1990 (help)

Извори
------

* Iyengar, B. K. S. (1979) [1966]. *Light on Yoga: Yoga Dipika*. Thorsons. ISBN 978-1855381667.
* Mehta, Silva; Mehta, Mira; Mehta, Shyam (1990). *Yoga: The Iyengar Way*. Dorling Kindersley.
**Стерјана Вангелова-Славјанка** ( 1924
, Добролишта - 19 мај 2005

, Скопје) — македонски деец на комунистичкото движење.

Животопис
---------

Не се познати податоци за нејзиното раѓање. Стерјана учествувала во Антифашистичкиот отпор (1941-1944).

Во периодот на Граѓанската војна во Грција (1946-1949) била секретар на Окружниот комитет на АФЖ за Костурско и Леринско и организационен секретар на Главниот одбор на АФЖ за Егејска Македонија.

Во 1948 година емигрирала во НРМ.

Наводи
------

1. ↑  Ристовски, Блаже, уред. (2009). „*Ванковска*". *Македонска енциклопедија*. , книга . Скопје: МАНУ. стр. 237. Text "series
" ignored (help)
Местоположбата на Новосибирските Острови
Мапа на островите
**Новосибирските Острови** (руски:  *Новосиби́рские острова*; јакутски: *Саҥа Сибиир арыылара*) е островска група во Северноледениот Океан, североисточна Русија, северно од источен Сибир. Островите го делат Лаптевското Море од Источносибирското Море. Тие се одделени од сибирскиот брег со Дмитрилаптевскиот Теснец. Со површина од околу 38.000 км², тие се под снежната покривка повеќе од девет месеци во годината. Арктичката лисица, северниот елен, лемингот и многу видови птици ги населуваат овие острови.

Острови во архипелагот
----------------------

* Белковски Остров
* Бенета (остров)
* Голем Лаховски Остров
* Вилкицки Остров (Источно Сибирско Море)
* Хенриета (остров)
* Жанета (остров)
* Железнаков Остров
* Жохов Остров
* Бунгеланд
* котелни Остров
* Мал Лаховски Остров
* Матар
* Наносен Остров
* Неисвесен Остров
* Нов Сибир
* Посаден Остров
* Сркиен Остров
* Столбовој
* Тас Ари
* Усук Карга
* Фадеревски Остров
* Хоптолох
* Хопто Терер

Наводи
------

1. ↑  *Британика Енциклопедиски Речник*. Топер, МПМ, 2005, Книга 7, стр. 36

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Новосибирски Острови" на Ризницата ? |

Надворешни врски
----------------

* Топографски карти
Инфрацрвена слика направена со WISE
**Калифорнија** (**NGC 1499**) — оддавна маглина во соѕвездието Персеј, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.

Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1499 се споменува и како **LBN 756** и маглина Калифорнија.

Откривање
---------

Телото е откриено на 3 ноември 1885 година од страна на Едвард Емерсон Барнард, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 6 см.

Податоци
--------

### Податоци од набљудување

Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1499 е од видот EN. Видливиот сјај во рамките на интервалот од минималната до максималната честота изнесува 5 *m*. NGC 1499 има привидни димензии од 160' х 40'.

### Астрономски податоци

Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 4 ч 3 с 14 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 36° 22' 0".

Други поделби
-------------

Проучување на NGC 1499 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 95; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2370. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1302.

Поврзано
--------

* Портал: Астрономија

* Список на NGC објекти (1001-1500)
* Нов општ каталог
* Персеј (соѕвездие)

Наводи
------

1. ↑  Запис за Калифорнија (маглина) на *НАСА* (англиски)
2. 1 2  Students for the Exploration and Development of Space, поправени податоци за NGC {{{n}}}
3. ↑  NGC {{{n}}}, *SIMBAD*, Центар за астрономски податоци во Стразбур

Користена литература
--------------------

* Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds. Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238)

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Калифорнија (маглина)" на Ризницата ? |

* Прегледувач на длабокото небо — NGC 1499[*мртва врска*]
* Поправени информации за NGC 1499
* NGC 1499 — VizieR.
* NGC 1499 — Вонгалактичка база на податоци на НАСА
**Иван Каровски** (р.  1971
 во Скопје) - македонски театарски, филмски и телевизиски глумец.

Животопис
---------

Иван Каровски е роден во 1971 година во Скопје, каде што завршил основно и средно образование. Во 1990 година се запишал на Факултетот за драмска уметност. Отсек за драмски глумци. Се вработува во Театар Колозов, театар на Ѓорѓи Колозов и Шенка Колозова.

Во 1997 година се вработил во Институтот за социолошки и политичко правни истражувања во Скопје, како помлад асистент-истражувач. Во 2007 година е избран во звањето асистент истражувач. Денес работи како виш стручен соработник.

Филмографија
------------

Каровски ги остварил филмските улоги:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Година** | **Филм** | **Улога** |
| 1991 | Македонија може ТВ-филм |  |
| 1992-1995 | Македонски народни приказни ТВ-серија |  |
| 1993-1994 | Еурека ТВ-серија | Хорист 1 |
| 1993 | Бог да ги убие шпионите ТВ-филм |  |
| 1994 | Прекалени ТВ-серија | Суртук |
| 1995 | Во светот на бајките ТВ-серија |  |
| 1995 | Бус за дус ТВ-серија |  |
| 1996 | Батко Гого нема Пари ТВ-филм |  |
| 1996-2000 | Македонски народни приказни ТВ-серија |  |

Наводи
------

1. ↑  „Ivan Karovski". IMDb. Посетено на 25 јануари 2023.
**Жан Мореас бил роден на** 15 април 1856, а починал на 31 март 1910 година. Тој бил грчки поет, есеист и уметнички критичар кој пишувал претежно на француски јазик, но и на грчки во време на неговата младост.

Биографија
----------

Мореас бил роден во истакнато атинско семејство. Неговите предци вклучувале двајца добро познати мажи од Грчката војна за независност. Тоа се Јоанис Пападијамантопулос, кој бил роден во Коринт, но со епирско потекло и неговиот голем вујко Јаковос Томбазис, од Хидра, кој станал еден од првите адмирали на грчката морнарица.  Таткото на Мореас бил Адамантиос Пападијамантопулос од Патра ; судија, научник и поет. 

 Мореас во април 1895 година издание на Букмен (Њу Јорк)
Мореас добил француско образование и отишол во Париз во 1875 година да студира право на Универзитетот во Париз. Додека бил во Франција, тој почнал да се дружи во книжевните кругови и се запознал со Les Hydropathes. Група француски писатели во која биле Алфонс Але, Шарл Крос, Ги де Мопасан и Леон Блој. Тој бил познаник и со грчкиот уметник Деметриос Галанис и со романскиот поет Јон Минулеску .

Мореас починал во Париз, Франција, на 31 март 1910 година.

Работи
------

Мореас објавил поезија во своите изданија *Lutèce* и *Le Chat noir*, и ги собрал своите песни во две изданија, *Les Syrtes* („На бреговите на песокот") и *Cantilènes*, кои биле под силно влијание на Пол Верлен .

Тој првично бил практичар на стилот на симболизмот и го напишал *Симболистичкиот манифест* (1886), кој го објавил во весникот *Le Figaro. Т*ој се сметал за еден од најважните симболистички поети до почетокот на 1890-тите.

Во 1891 година, кога симболизмот станал поврзан со анархизмот, тој го објавил *Le Pèlerin passionné* кој ги отфрлил северноевропските и германските влијанија. Како што се романтизмот и некои аспекти на симболизмот, во корист на староримските и старогрчките влијанија. Ова дело помогнало да се иницира *École Romane*, чија естетика му помогнала на Чарлс Маурас во идеологијата неопходна за екстремно десничарската филозофија *Action Française* .

Мореас го напишал и романот *Les Demoiselles Goubert* во соработка со Пол Адам. Неговите најважни публикации биле:

* *Les Syrtes* (1884)
* *Les Cantilènes* (1886)
* *Le Pèlerin passionné* (1891)
* *Ставови* (1893)
* *Contes de la vielle France* (1904)



1. ↑  Τρυγόνες καί Έχιδνες – Vipers and Turtledoves (1873).
2. ↑  Raynaud 1929 harvnb error: no target: CITEREFRaynaud1929 (help).
3. ↑  Adamson 2007 harvnb error: no target: CITEREFAdamson2007 (help); Rees 1992 harvnb error: no target: CITEREFRees1992 (help); Tiryakian 2009 harvnb error: no target: CITEREFTiryakian2009 (help); Hammerton 1975 harvnb error: no target: CITEREFHammerton1975 (help).
***Tenthredo mesomela*** е вид на растителна оса од семејството Tenthredinidae (обични пиласти оси), потсемејство Tenthredininae.

Опис
----

*Tenthredo mesomela* може да достигне должина од околу 10-15 милиметри. Овие оси имаат жолто до јаболко зелена боја на телото, со црна глава, градниот кош и горниот дел на стомакот, додека пронотумот и скутелумот се жолти. Тие се разликуваат од многу слични видови на родот *Rhogogaster* според позицијата на очите и според нивните црни птеростигми (видовите *Rhogogaster* имаат зелена птеростигма).

Возрасните единки може да се сретнат од мај до јули, и се хранат со мали инсекти и со нектар и полен од цвеќиња (особено од видовите штитоцветни). Ларвите се хранат ноќе со лисја од видовите *лутиче*) и видовите *троскоти*.

Живеалиште
----------

Овој вид може да се најде на ливадите, покрај патиштата и на шумските рабови во поголемиот дел од Европа. Видот може да се сретне во западниот дел на Македонија.

Наводи
------

1. ↑  „Encyclopaedia of Life". Архивирано од изворникот на 2016-03-04. Посетено на 2021-02-23.
2. ↑  Aramel.free.fr
3. 1 2  Naturespot
4. 1 2  Commanster
5. ↑  Fauna Europaea
6. ↑  Јонче Чинговски: Фауна на Македонија VI, Скопје, 1985, стр. 208-209

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Таксонски назнаки | 
* Википодатоци: Q14582833
* BOLD: 80519
* Fauna Europaea: 354416
* GBIF: 4490553
* iNaturalist: 357319
* NCBI: 222778

 |

 |
***Tenthredo vespa*** е вид растителна оса што припаѓа на семејството Tenthredinidae (обични пилести оси).

Живеалиште
----------

Овој вид може да се најде во поголемиот дел од Европа, како и во западниот дел на Македонија. Овие растителни оси претпочитаат жива ограда и крајбрежни ливади.

Опис
----

 Ларва на *T. vespa*
*Tenthredo vespa* може да достигне должина од околу 11-12 метри. Овие оси имаат црна боја на главата и градниот кош. Првиот сегмент на антените е портокалов. Стомакот покажува црно-жолти ленти кои потсетуваат на оси (оттука и името на видот). Стомакот обично има жолти ленти на сегментите 1, 4 и 5, како и на 7, 8 и 9. Нивните крила имаат бледо кафеава боја, со темно место на врвовите. Ларвите се белузлави или синкави, со дорзални триаголни, кафеави ознаки.

 *Tenthredo vespa*, страничен поглед

Биологија
---------

Возрасните единки може да се сретнат од мај до септември како се хранат со мали инсекти и со нектар и полен од цвеќиња (особено со штитоцветни). Ларвите се полифагозни, главно се хранат со *Lonicera periclymenum*, *Fraxinus excelsior*, *Viburnum opulus*.

Наводи
------

1. ↑  „Encyclopedia of life". Архивирано од изворникот на 2016-10-06. Посетено на 2021-01-27.
2. ↑  „Fauna europaea". Архивирано од изворникот на 2016-03-03. Посетено на 2021-01-27.
3. ↑  Јонче Чинговски: Фауна на Македонија VI, Скопје, 1985, стр. 193-194
4. 1 2  Commanster
5. ↑  Nature Wonders

Надворешни врски
----------------

* Alamy
* Macro Club

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Таксонски назнаки | 
* Википодатоци: Q14582801
* BioLib: 63727
* BOLD: 190414
* Fauna Europaea: 354518
* GBIF: 4490654
* iNaturalist: 471983
* NCBI: 520934

 |

 |
**Александар Витек**  (12 октомври 1852, Сисак – 11 мај 1894 година, Грац) бил австроунгарски архитект и шах мајстор.

Како архитект, Витек работел во Босна и Херцеговина за време на Австроунгарското Царство.

Негови најпознати дела во Сараево се зградата на Градското собрание наречена „Vijećnica Градското собрание" (1892–1894) која подоцна станала Национална библиотека и јавната чешма Себиљ (1891), и двете се изградени во псевдо-мавритански стил.

Витек исто така бил мајстор во шах. Тој го освоил 5 -тото место во Берлин 1881 година (2-ри ДСБ-Конгрес, победи Џозеф Хенри Блекбурн), и бил на 9-тото место во Виена 1882 година (Вилхелм Штајниц и Симон Винавер ). Во 1882 година тој бил рангиран на 9 -то место во светот.

Витек умрел во душевна болница во Грац во 1894 година, откако му било дијагностицирано „паралитичко ментално растројство" претходната година.

Галерија
--------

* Национална и универзитетска библиотека на Босна и Херцеговина (1891-1896)Национална и универзитетска библиотека на Босна и Херцеговина (1891-1896)
* Себиљ (1891)Себиљ (1891)
* Себиљ во 1897 гСебиљ во 1897 г

Наводи
------

1. ↑  Alexander Wittek

Надворешни врски
----------------

* Alexander Wittek games of chess