**Рафаел Алберти** (16 декември 1902

 - 28 октомври 1999

) — шпански поет, драматург, сликар, графичар, виден член на *Генерацијата '27*, еден од најзначајните шпански поети на дваесеттиот век. Во својата поезија Алберти создава еден од најперсоналните и автентични опуси во модерната шпанска лирика.

Животопис
---------

Роден е во Пуерто де Санта Марија (Кадис, Андалузија), место каде и го започнува школувањето.. Оди во Мадрид, каде најпрво флертува со сликарството, за потоа, поттикнуван од Хименес и неговиот близок пријател Лорка потполно да се повети на поезијата: *Marinero en tierra* (*„Морнар на копно"*, 1925), *La Amante* („*Љубената*", 1926) и *El alba del alhelí* (*„Зората на шебоите"*, 1927). Неговото рано творештво многу ѝ должи на шпанската традиција иако на карактеристичниот *Кансониеро* израз, Алберти успева да му даде една сосема нова авантгардна перспектива. Неговата прва книга, *Морнар на копно*, заедно со *Хумани стихови* на Херардо Диего, ќе ја подели националната награда за литература.

Откако се приклучува на *Генерацијата '27*, Алберти почнува да ги покажува во својата поезија влијанијата на Луис де Гонгора. Сепак, интроспективниот надреализам во *Sobre los ángeles* (*„За ангелите"*, 1929), чиј тон е помалку и очекуван по неколкуте мрачни моменти во неговото рано творештво, ќе направи од Алберти зрел и високо ценет поет. *Sobre los ángeles* се смета за најдобро дело на Алберти.

Во текот на 1930тите поезијата на Алберти политички се активира, почнувајќи од *Con los zapatos puestos tengo que morir* (*„Морам да умрам носејќи ги сопствените чевли"*, 1930). Во 1931 година, Алберти станува член на Комунистичката партија на Шпанија. Поезијата од неговиот марксистички период е собрана во *Consignas* (*„Ред"*, 1933), *Un fantasma recorre Europa* (*„Дух ја демне Европа"*, 1933), *13 bandas y 48 estrellas* (*„13 риги и 48 ѕвезди"*, 1936) и *El poeta en la calle* (*„Поетот на улицата"*, 1938).

Во текот на Шпанската граѓанска војна, Алберти активно се бори на страната на Републиката, но по победата на Франциско Франко, во 1939 година заминува во Аргентина. Неговото творештво во егзил е исполнето со носталгија кон Шпанија, што особено може да се забележи во неговата книга *Entre el clavel y la espada* (*Меѓу каранфилот и мечот*, 1941). Издава и збирки речиси целосно инспирани од два нему блиски мотиви - сликарството (*A la pintura* (*„За сликањето"*, 1945)) и морето (*Pleamar* (*„Плима"*, 1944)), *Oda marítima* (*„Поморска ода"*, 1953)). Неговата автобиографија *La arboleda perdida* (*„Изгубената шума"*) е издадена во 1942 година.

Отако минува безмалку четири децении во неколку европски и латино-американски градови, меѓу кои и Париз и Рим, се враќа во Шпанија во 1977 година. Следната година за првпат учествува на Струшките вечери на поезијата, а во 1979 година го добива и *Златниот венец*.

Умира во својот роден град Пуерто де Санта Марија во 1999 година, на возраст од 97 години.

Издадени книги
--------------

### Поезија

*Наброени се само позначајните книги:*

* *Marinero en tierra* (*„Морнар на копно"*, 1925)
* *La Amante* („*Љубената*", 1926)
* *El alba del alhelí* (*„Зората на шебоите"*, 1927)
* *Sobre los ángeles* (*„За ангелите"*, 1929)
* *Con los zapatos puestos tengo que morir* (*„Морам да умрам носејќи ги сопствените чевли"*, 1930)
* *Consignas* (*„Ред"*, 1933)
* *Un fantasma recorre Europa* (*„Демон ја демне Европа"*, 1933)
* *13 bandas y 48 estrellas* (*„13 риги и 48 ѕвезди"*, 1936)
* *El poeta en la calle* (*„Поетот на улицата"*, 1938)
* *Entre el clavel y la espada* (*Меѓу каранфилот и мечот*, 1941)
* *A la pintura* (*„За сликањето"*, 1945)
* *Pleamar* (*„Плима"*, 1944)
* *Oda marítima* (*„Поморска ода"*, 1953)
* *Los 8 nombres de Picasso y no digo más que lo que no digo* („*Осумте имиња на Пикасо и го кажувам сал тоа што го зборам*", 1970)
* *Fustigada luz* (*„Измачувана светлина"*, 1980)
* *Los hijos del drago y otros poemas* (*„Синовите на драго и други песни"*, 1986)

### Драми

* *El hombre deshabitado* (*„Празниот човек"*, 1930)
* *Fermín Galán* (*„Фермин Галан"*, 1931)
* *De un momento a otro* (*„Од еден момент до друг"*, 1938-39),
* *El trébol florido* (*„Детелина"*, 1940),
* *El adefesio* (*„Несреќа"*, 1944)
* *Noche de guerra en el Museo del Prado* (*„Ноќ на војната во Музејот Прадо"*, 1956)

Награди и признанија
--------------------

Во 1925 година, Алберти, за своето дело *Морнар на копно* ја добива Националната награда за литература, заедно со Херардо Диего и неговите *Хумани стихови*. Во 1965 година, добитник е и на Лениновата награда за мир, а во 1983 година, се закитува со шпанскиот еквивалент на Нобеловата награда - *Premio Cervantes*, највисокото признание што може да го добие еден писател на шпански јазик, кое се доделува само еднаш, за целокупен опус, и е проследено со награда во паричен износ од 90,000 €. Во 1979 година, Алберти го прима и *Златниот венец* на Струшките вечери на поезијата, една од најпрестижните поетски награди во светот.

Наводи
------

1. 1 2 3  Матеја Матевски, *Десет века на шпанската поезија*, МАНУ, Скопје, 2004, стр. 514-515.

Надворешни врски
----------------

* Фондација Рафаел Алберти. (шпански) (англиски) (француски) (германски)
* Песни на Рафаел Алберти. (шпански)
* Рафаел Алберти, „Малечок разговор на револуцијата и поетот" Архивирано на 15 јули 2018 г.
* Информации за македонски филм посветен на животот и делото на Рафаел Алберти.[*мртва врска*]

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Добитници на „Златен венец" на Струшките вечери на поезијата |
| --- |
|  |
| 1966-1990 | 
* Рождественски (1966)
* Окуџава (1967)
* Наѓ (1968)
* Диздар (1969)
* Павловиќ (1970)
* Оден (1971)
* Неруда (1972)
* Монтале (1973)
* Дагларџа (1974)
* Седар Сенгор (1975)
* Гилвик (1976)
* Лундквист (1977)
* Алберти (1978)
* Крлежа (1979)
* Енценсбергер (1980)
* Конески (1981)
* Станеску (1982)
* Ватсјајн-Ајгеј (1983)
* Вознесенски (1984)
* Рицос (1985)
* Гинсберг (1986)
* Ружевич (1987)
* Максимовиќ (1988)
* Шапкот (1989)
* Падрон (1990)

 | Златен венецЗлатен венец |
|  |
| 1991-2020 | 
* Бродски (1991)
* Јухас (1992)
* Ајги (1993)
* Хјуз (1994)
* Амихај (1995)
* Оока (1996)
* Адонис (1997)
* Лу Јуен (1998)
* Бонфоа (1999)
* Сангвинети (2000)
* Хини (2001)
* Михалиќ (2002)
* Транстремер (2003)
* Граса Моура (2004)
* С. Мервин (2005)
* Морехон (2006)
* Дарвиш (2007)
* Арапи (2008)
* Шаламун (2009)
* Левчев (2010)
* Матевски (2011)
* Сероте (2012)
* Пачеко (2013)
* Ун (2014)
* Беј Дао (2015)
* Етвуд (2016)
* Симиќ (2017)
* Загајевски (2018)
* Бландијана (2019)
* Ор (2020)

 |
|  |
| 2021- | 
* Дафи (2021)
* Таникава (2022)
* Урошевиќ (2023)

 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 51683733
* LCCN: n79021551
* ISNI: 0000 0001 2279 8162
* GND: 118501496
* SELIBR: 231254
* SUDOC: 026648202
* BNF: cb11885596s (податоци)
* BIBSYS: 90094925
* ULAN: 500038334
* MusicBrainz: 47b8ee3f-fa1e-46e4-bcb1-f08015c00c75
* NLA: 35002629
* NDL: 00684303
* NKC: jn19990000080
* BNE: XX1719975
* CiNii: DA02168043
* RKD: 924

 |

 |