**Издавање бугарски пасош на македонски граѓани** е процес преку кој жители на Македонија се определуваат како Бугари и добиваат бугарски пасош. Бугарската влада издава бугарски пасош на граѓани што имаат бугарска самосвест.

Заднина
-------

Во 2007 година, Бугарија пристапува во Европската Унија (ЕУ). Тоа на државата ѝ носи голем број политички и економски предности и со Грција , ја прави една од единствените две земји на Југоисточен Балкан кои се дел од ЕУ. Со таквиот чекор, бугарскиот пасош станува документ од поголема вредност за Македонците во споредба со сопствениот. Според извештај во дневниот весник, *Слободен печат*, „[Македонците] на секој можен начин пробуваа да стигнат до него".

Односите меѓу двете држави историски се во нарушени односи, со оглед на тоа дека официјалната надворешна политика на Бугарија е дека Македонците се разликуваат од Бугарите само по национална, а не и етничка основа.

Фактори на мотивација за бугарски пасош
---------------------------------------

Главната база на која граѓаните на државата се одлучуваат за бугарски пасош е таа на потекло. Помеѓу факторите поради кои граѓаните на Република Северна Македонија се одлучуваат да земат бугарски пасош, се следниве:

* „Отскочна даска" за отселување во друга европска држава и користење на тамошните поволни услови за живот (образование, здравство, економија)
* Излез од сиромаштија поради невработеност/недостаток на ресурси
* Патувања без виза во државите од ЕУ

Статистика
----------

Во првите години на 2020-те, се чини дека праксата бележи тренд на опаѓање на земање бугарски пасош од страна на Македонците. Во 2020 година, бројот на Македонци кои извадиле бугарски пасош бил 9.098, во 2021 - 7.696, а во 2022 - 1.992. Според Медиапул, во 2023, до месец ноември, 2.990 жители од Северна Македонија поднеле барање за бугарски пасош, со што станале четврти на списокот малцинства кои сакале да добијат таков пасош. Праксата е многу позастапена во источниот дел од земјата поради близината со бугарската граница. Според одреден човечки извор за весникот *Слободен печат*, најголемиот број од жителите на градот Делчево имале извадено бугарски пасош. Покрај тоа, меѓу апликациите од другите држави, како што е Албанија, голем број Македонци кои живеат во Пустец и Голо Брдо исто така поднесуваат барања за бугарски пасош.

Измами
------

Процедурата не останала без измами и нечесни пракси. Така на пример, честопати се барале превисоки суми, начините на коишто се вадат бугарски документи од голем број Македонци не се воошто чесни или самата постапка се забрзува поради корупција на службите. Исто така, се појавиле и луѓе кои вршат исмамно посредништво; тие преку ветувања за бугарски пасош доаѓаат до пари, а истиот не го обезбедуваат. Таква пријава имало во 2024 за граѓанин од Тетово кој платил за посредување преку жена од Кочани во 2022, но никогаш не ги добил документите. Уште двајца граѓани на Тетово извршиле слична пријава во декември 2023.

Реакции
-------

Министерот за надворешни работи на Република Северна Македонија Бујар Османи за време на прес-конференција на 29 јули 2023, изјавил „Најнепатриотски и најштетен чин кон државата е нашиот пасош да биде подреден на бугарскиот пасош. Овој процес на пасошизација е најголемата платформа за бугаризација" и изразил сомнеж дека процесот на назадување на државата преку вето како и вадењето на бугарски пасош е договор меѓу радикални групи од државите.

Проблемот го има привлечено и вниманието на самата ЕУ, како и на странски медиуми и органи. Така, членот на бугарскиот парламент, Красимир Каракачанов при обраќање кон Северна Македонија од бугарска национална телевизија ја кажал следнава изјава "Не се грижиме многу што се одлучивте дека сте посебна нација. Но, има луѓе на вашата територија кои продолжуваат да се нарекуваат Бугари и нивниот јазик – бугарски, каде се нивните права?". Тој исто така ја изразил загриженоста дека политичари од Скопје сакаат да ги наметнат нивните норми врз нив и ги искритикувал за тоа што имале „симплистичка верзија" на ЕУ по моделот на Советски Сојуз или Југославија, според која сметале дека генералниот секретар ќе го реши проблемот меѓу држави кои „се расправаат".

Европската Комисија на проблемот гледала како на „внатрешен" и одлучила да не дава свој став.

Наводи
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Крстески, Стефан (4 јануари 2024). „Измами со документи: И без бугарски пасош в рака и без пари в џеб". *Слободен печат*. Посетено на 7 април 2024.
2. 1 2 3 4  Николов, Красен (14 декември 2020). „More than 65K people from North Macedonia have become Bulgarians over a decade" [Повеќе од 65.000 луѓе од Северна Македонија станале Бугари во рок од една деценија]. *Euractiv*. Посетено на 8 април 2024.
3. ↑  „Над 20.000 барања за бугарски пасош по основ на потекло". Frontline.mk. 4 декември 2023. Посетено на 7 април 2024.
4. ↑  Б. Б. (29 јули 2023). „Османи смета дека „пасошизацијата" е најголемата платформа за бугаризација". *Слободен печат*. Посетено на 7 април 2024.
5. ↑