**„Пријателство"** (ознака: **А1**, по старо: **M1**), порано **„Александар Велики"** — автопат во Македонија, кој се протега во меридијански правец север–југ, од границата со Србија, кај граничниот премин Табановце, сè до границата со Грција, кај граничниот премин Богородица–Мачуково (Евзони), близу Гевгелија. Автопатот е дел од паневропскиот меѓународен коридор 10, т.е. меѓународната рута Е-75.

Правец на протегање
-------------------

Делницата на автопатот „Пријателство" кај ’Ржаничино.
Автопатот „Пријателство" започнува од граничниот премин Табановце, северно од градот Куманово, и во две двонасочни ленти продолжува низ Кумановското Поле, минувајќи непосредно западно крај Куманово, каде се наоѓа крстосницата со магистралниот пат кон Крива Паланка и граничниот премин „Деве Баир" на границата со Бугарија. Близу рафинеријата за нафта „ОКТА" кај селото Миладиновци навлегува во Скопската Котлина и долината на реката Вардар, по која продолжува да се протега сè до македонско-грчката државна граница. Кај селото Миладиновци се наоѓа клучката, т.е. раскрсницата со делницата од автопатот кој води кон главниот град Скопје и продолжува кон запад како дел од меѓународниот паневропски коридор 8, а во овој предел автопатот непосредно минува и се поврзува Меѓународниот аеродром Скопје.

Глетка од Делницата Велес - Градско, кај селото Ногаевци.
Автопатот продолжува кон југ, навлегувајќи во Прнарската Клисура на реката Пчиња и Таорската Клисура на реката Вардар продолжувајќи низ повеќе тунели кон Велес. Делницата од автопатот Катланово - Велес се состои од двенасочни одделни коловозни ленти кои се меѓусебно раздалечени по неколку километри поради ридско-планинскиот, карпест и клисурест терен и во овој предел не постојат клучки за излез од едната и приклучување кон другата насока. Непосредно пред Велес се наоѓа крстосницата на магистралниот пат кон Штип, Кочани и Делчево сè до македонско-бугарската граница. По Велес автопатот минувајќи преку реката Вардар, продолжува кон југ со две одделни непосредно блиски двонасочни коловозни ленти сè до Градско каде се наоѓа крстосницата со магистралниот пат кој води кон Кавадарци, Прилеп и Битола.

Автопатот во Демиркаписката Клисура.
Минувајќи непосредно крај античкиот град Стоби, автопатот продолжува низ Тиквешката котлина кон Неготино, каде се наоѓа крстосницата со патниот правец кон Радовиш и Струмица. Во две одделни двонасочни коловозни ленти автопатот продолжува сè до Демир Капија, каде тие се спојуваат во една двонасочна лента и навлегуваат Демиркаписката Клисура и двата препознатливи тунели. На овој потег се наоѓа единствената делница која има една двонасочна лента, а која треба до 2017 година да се изгради уште една одделна лента.

Кај селото Удово автопатот навлегува во Гевгелиско-валандовската клисураи тука се наоѓа излезот за патниот правец кон Валандово и Дојран. Сè до селото Смоквица на десниот брег на реката Вардар патот продолжува во единствена двонасочна лента, а потоа повторно се раздвојува во две одделни коловозни ленти сè до градот Гевгелија каде се наоѓа клучката на локалниот патен правец кон Богданци. На само 3 километри по Гевгелија патот завршува кај граничниот премин „Богородица" на македонско-грчката државна граница.

Историја
--------

Поради поволноста и стратешката важност на Вардарската долина, таа секогаш била сообраќајно важна артерија и оска на Македонија и Балканскиот Полуостров. Најверојатно по оваа траса уште во античко време, најславниот македонски владетел и војсководец Александар III Македонски заминал во поход против Трибалите на север. Потоа овој географски предел бил многу важен патен правец кон Егејското Море, а во 1873 била изградена и првата железничка пруга од Солун до Скопје.

Во втората половина на XX век, овој патен правец бил дел од југословенскиот Автопат „Братство и единство", кој минувал низ четири југословенски републики, поврзувајќи ги крајната северна и крајната јужна граница. Сепак условите и инфраструктурата на патот, не биле целосно на нивото на денешните меѓународни стандарди за автопатишта, бидејќи само делот од Куманово до Велес бил со две разделени сообраќајни ленти.

По осамостојувањето на Македонија во 1991 година, овој пат етапно почнува да се доградува и подобрува, со изградба на одделни сообраќајни коловозни ленти во две насоки. Доградбата и обновата на автопатот во најголем дел се одвивала со средства на Македонија и финансиска помош од фондовите на ЕУ. Така во периодот од доцните деведесетти до 2000 година е завршена делниците до Градско и Смоквица - Гевгелија, потоа во периодот 2001-2002 делницата до Неготино, во периодот до 2004 е завршена делницата до Демир Капија, а на 8.9.2011 е завршена седумкилометарската делница Куманово - Табановце. Во моментот се работи на изградба на втора одделна сообраќајна коловозна лента на делницата Смоквица - Демир Капија, со што до 2016 година целосно ќе се заврши и изградбата на целиот автопат по сите меѓународни стандарди со две одделни коловозни сообраќајни ленти.

Со одлука на Владата на Македонија, од 2008 година, овој автопат го носи името Александар Македонски. Сепак, истиот бил именуван во „Пријателство" во 2018 година, во знак на пријателство помеѓу Македонија и Грција.

Галерија
--------

* Поглед од тврдината Кастелот на автопатот Скопје - ВелесПоглед од тврдината Кастелот на автопатот Скопје - Велес
* Поглед на еден од мостовите на автопатот Скопје - ВелесПоглед на еден од мостовите на автопатот Скопје - Велес
* Поглед на еден од најголемите мостови на автопатот над реката ВардарПоглед на еден од најголемите мостови на автопатот над реката Вардар
* Глетка од Делницата Скопје - ВелесГлетка од Делницата Скопје - Велес
* Патоказна информативна табла на автопатот непосредно близу Велес, 2014 годинаПатоказна информативна табла на автопатот непосредно близу Велес, 2014 година
* Патоказна табла со името на автопатотПатоказна табла со името на автопатот
* Автопатска делница Неготино - Демир КапијаАвтопатска делница Неготино - Демир Капија
* Автопатска делница Неготино - Демир КапијаАвтопатска делница Неготино - Демир Капија
* Изградба на последниот неавтопатски делИзградба на последниот неавтопатски дел
* Автопатска делница Скопје-Велес (кај Катланово)Автопатска делница Скопје-Велес (кај Катланово)
* Aвтопатот, регионалниот пат 1102, патот за кон селото Клисура, и реката ВардарAвтопатот, регионалниот пат 1102, патот за кон селото Клисура, и реката Вардар
* Автопатот над Вардар кај Демиркаписката КлисураАвтопатот над Вардар кај Демиркаписката Клисура

Наводи
------

1. ↑  Започна изградбата на делницата Демир Капија - Смоквица - Алфа ТВ[*мртва врска*]

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Патишта во Македонија |
| --- |
|  |
| Автопатишта (А) | 
* А1
* А2
* А3
* А4

 |
|  |
| Регионални (Р1) | 
* Р1101
* Р1102
* Р1103
* Р1104
* Р1105
* Р1106
* Р1107
* Р1108
* Р1109
* Р1201
* Р1202
* Р1203
* Р1204
* Р1205
* Р1206
* Р1207
* Р1208
* Р1209
* Р1210
* Р1301
* Р1302
* Р1303
* Р1304
* Р1305
* Р1306
* Р1307
* Р1308
* Р1309
* Р1310
* Р1311
* Р1312
* Р1401
* Р1402
* Р1403

 |
|  |
| Регионални (Р2) | 
* Р2131
* Р2132
* Р2133
* Р2134
* Р2135
* Р2136
* Р2137
* Р2138
* Р2231
* Р2232
* Р2233
* Р2234
* Р2235
* Р2236
* Р2237
* Р2238
* Р2239
* Р2240
* Р2241
* Р2242
* Р2243
* Р2244
* Р2245
* Р2246
* Р2247
* Р2248
* Р2249
* Р2250
* Р2331
* Р2332
* Р2333
* Р2334
* Р2335
* Р2336
* Р2337
* Р2338
* Р2339
* Р2340
* Р2341
* Р2342
* Р2343
* Р2344
* Р2345
* Р2346
* Р2347
* Р2431
* Р2432
* Р2433
* Р2434

 |
|  |
| Регионални (Р29) | 
* Р29171
* Р29172
* Р29173
* Р29174
* Р29175
* Р29176
* Р29177
* Р29178
* Р29271
* Р29272
* Р29273
* Р29274
* Р29275
* Р29277
* Р29278
* Р29279
* Р29280
* Р29281
* Р29371
* Р29372
* Р29374
* Р29375
* Р29376
* Р29471

 |

 |