Во **Русија**, државата ги обезбедува повеќето **образовни** услуги и го регулира образованието преку Министерството за образование и наука. Регионалните власти го регулираат образованието во рамките на нивните јурисдикции во доминантната рамка на федералните закони. Трошоците на Русија за образование пораснале од 2,7% од БДП во 2005 година дури на 3,8% во 2013 година, но остануваат под просекот на ОЕЦД од 5,2%.

Пред 1990 година, курсот за обука во Советскиот Сојуз траел 10 години, но на крајот на 1990 година, 11-годишниот курс официјално стапи во функција. Образованието во државните средни училишта е бесплатно; *првото* високо (универзитетско ниво) образование е бесплатно со резервации: значителен број студенти се запишуваат со целосно плакање. Машките и женските ученици имаат еднакви удели во сите фази на образованието, освен во високото образование каде што жените имаат предност, со 57%.

Според проценката за 2015 година на Централната разузнавачка агенција на Соединетите држави, стапката на писменост во Русија била 99,7% (99,7% за мажи, 99,6% за жени). Според проценката на ОЕЦД за 2016 година, 54% од возрасните во Русија (25 до 64-годишна возраст) имале стекнато високо образование, со што Русија го држи второто највисоко достигнување на високото образование меѓу 35-те земји-членки на ОЕЦД. 47,7% имале завршено средно образование (целосен 11-годишен курс); 26,5% имале завршено средно училиште (9 години) и 8,1% се стекнале соосновно образование (најмалку 4 години). Највисоката стапка на високо образование (24,7%) е забележана кај жените на возраст од 35 до 39 години (во споредба со 19,5% за мажите на иста возраст).

Во споредба со останатите земји на ОЕЦД, Русија има некои од најмалите големини на класови и некои од најкратките наставни часови годишно.

Во 2014 година, *Пирсон / Економист единицата за разузнавање* го оценила образованието на Русија како осмо најдобро во Европа и тринаесетто најдобро во светот; Образовните достигнувања на Русија биле оценети како 21-ри највисоки во светот, а когнитивните вештини на студентите како 9-ти највисоки.

Во 2015 година ОЕЦД ги рангирала математичките и научните вештини на руските студенти како 34-ти најдобри во светот, помеѓу Шведска и Исланд .

Во 2016 година, американската компанија Блумберг го оценила високото образование на Русија како трето најдобро во светот, мерејќи го процентот на матуранти кои одат на колеџ, годишните матуранти по наука и инженерство како процент од сите дипломирани студенти и наука и дипломирани инженери како процент од работната сила.

Во 2014 година Русија била рангирана како 6-то најпопуларно одредиште за странски студенти.

Џозеф Стиглиц, поранешен главен економист на Светската банка, изјавил дека една од добрите работи што Русија ги наследила од времето на Советскиот Сојуз е „високото ниво на образование, особено во техничките области толку важни за новата економија ".

Нивоа на образование
--------------------

Според објавениот закон, образовниот систем на Русија вклучува 2 вида на образование : општо и стручно.

Општото образование ги содржи следните нивоа:

* Предучилишно образование (ниво 0 според *ISCED* )
* Основно општо образование (ниво 1 според *ISCED*) - времетраењето на ова образование е 4 години
* Основно општо образование (ниво 2 според *ISCED* ) - времетраењето на ова образнование е 5 години
* Средно општо образование (ниво 3 според *ISCED* ) - времетраењето на ова образнование е 2 години

Понатаму, исто така постои и дополнително општо образование (училишни студиски групи или пак клубови).

Стручното образование ги има следните нивоа:

* Обука за професии - таа е достапна врз основа на основното општо образование ; времетраењето на студијата зависи од одредената професија, по правило, не надминува неколку месеци
* Стручно образование - достапно е врз основа на основното општо образование или средното општо образование ; времетраењето на студијата е 3 години (врз основа на средното општо образование ) или 4 години (врз основа на основното општо образование ; во овој случај програмата вклучува средно општо образование )
* Високо образование:
	+ Диплома - таа е достапна врз основа на средното општо образование ; времетраењето на студијата е 4 години
	+ Диплома за специјалист - таа е достапна врз основа на средното општо образование и само за одредени медицински и инженерски специјализации; времетраењето на студијата е од 5 до 6 години во зависност од одредената академска специјализација
	+ Магистратура - таа е достапна за лица кои имаат каква било академска диплома ; времетраењето на студијата е 2 години
* Постдипломски студии ( постдипломски студии, медицина, асистент во областа на уметноста, дополнителна област во областа на воената наука ) - тие е достапни за лица кои имаат специјалистичка диплома или магистратура ; времетраењето на студијата е од 2 до 4 години во зависност од академската дисциплина

Понатаму, постои и дополнително стручно образование. Тоа е достапна за дипломирани студенти на институции за стручно или високо образование .

Предучилишно образование и основно образование
----------------------------------------------

Обука за професии, обука за доктор,танчер и сликар во Кидбург, градот на децата. Санкт Петербург, 2018 година
Обука за професии за архитект, пожарникар во Кидбург, 2018 година
Според пописот од 2002 година, во градинките биле запишани 68% од децата (78% од урбаните и 47% од руралните средини) на возраст од 5 години. Според податоците на УНЕСКО, запишувањето во *било кој* вид предучилишна програма се зголемило од 67% во 1999 година на 84% во 2005 година.

Градинките, за разлика од училиштата, се регулираат од регионалните и локалните власти. Министерството за образование и наука регулира само кратка програма за подготовка на предучилишна возраст за деца од 5-6 години. Во 2004 година владата се обидела да им ја наплати на родителите целата цена за градинките; широко распространетата јавна опозиција предизвикала пресврт во политиката. Во моментов, локалните власти можат законски да им наплатат на родителите не повеќе од 20% од трошоците. Близнаци, деца на универзитетски студенти, бегалци, ветерани од Чернобил и други заштитени социјални групи имаат право на бесплатна услуга.

Сега предучилишните установи (или градинките) започнуваат на возраст од два месеци и траат до шест години.

Советскиот систем предвидувал скоро универзална основна (расадник, возраст од 1 до 3 години) и градинка (возраст од 3 до 7 години) во урбаните области, ослободувајќи ги работните мајки од дневните потреби за згрижување деца. До 80-тите години на минатиот век имало 88.000 предучилишни установи; како што оптовареноста на студијата за средното образование се зголемувало и се преместило од десет на единаесетгодишен стандард, програмите за градинките се префрлиле од обука на основни социјални вештини или физички способности, кон подготовка за влез на нивото на училиштето. По распадот на Советскиот Сојуз, бројот се намалил на 46.000 предучилишни установи; зградите на градинките се продавале како недвижен имот, неповратно се обновувале и биле пренаменети за канцелариска употреба. Во исто време, малцинскиот удел во успешните државни градинки, сметани за вертикално подигнување на квалитетно училиште, цветал во текот на 90-тите години на минатиот век. Градинките во приватна сопственост, иако биле многу побарувани, не добиле значителен удел поради административниот притисок; учеството на децата запишани во приватни градинки се намалил од 7% во 1999 година на 1% во 2005 година.

Подобрувањето на економијата по финансиската криза во 1998 година, заедно со историскиот демографски врв, резултирал со зголемување на стапката на наталитет, првпат забележано во 2005 година. Големите градови се соочиле со недостиг од слободни работни места во градинките нешто порано, во 2002 година. Списокот за чекање во градинките во Москва содржел 15 000 деца; во многу помалиот град Томск (население 488 000) достигнал 12 000. Градот Москва воспоставил специјализирани *комисии за градинки* кои имале за задача да ги лоцираат празните места за децата; родителите ги потпишувале своите деца на списокот на чекање веднаш штом ќе се роделе. Степенот на проблемот сè уште варира помеѓу областите, на пример округот Фили-Давидково во Москва (78.000 жители) ги загубил *сите* свои градинки (жителите треба да се натпреваруваат за слободни места во градинките на друго место), додека Зеленоград тврди дека има краток ред. Независните автори тврдат дека митото или „донациите" за прием во градинките се натпреваруваат во износ со приемите на универзитетите , додека властите го побиваат обвинението.

Средно школо
------------

 1-ви септември, ден на знаењето во Русија
### Општа рамка

Во учебната година 2007-2008 година имало 59.260 училишта за општо образование, што е пораст од 58.503 во претходната година. Сепак, пред 2005–2006 година, бројот на училишта постојано се намалувал од 65.899 во 2000–2001 година. Бројот од 2007-2008 година вклучувал 4.965 училишта за напредно учење специјализирани за странски јазици, математика итн .; 2.347 напредни училишта за општа намена, и 1.884 училишта за сите категории деца со посебни потреби; *не вклучувал* стручно техничко училиште. Приватните училишта сочинувале 0,3% од запишаните во основните училишта во 2005 година и 0,5% во 2005 година.

Според извештајот на УНЕСКО од 2005 година, 96% од возрасната популација имала завршено нижо средно училиште и повеќето од нив имаат и вишо средно образование.

Деветгодишното средно образование во Русија е задолжително од 1 септември 2007 година. До 2007 година, тоа било ограничено на девет години со изборни оценки 10-11; федералните субјекти на Русија можеле да спроведат повисок задолжителен стандард преку локалното законодавство во рамките на единаесетгодишната федерална програма. Москва донела задолжително единаесетгодишно образование во 2005 година, слично законодавство постоело во Алтајскиот Крај, Јакутија и Тјумењската област. Студентите од 15 до 18 години може да се откажат од училиштето со одобрување на нивните родители и локалните власти, и без нивна согласност, по постигнување на возраст од 18. Протерувањето од училиште за повеќе злоупотреби што го нарушуваат училишниот живот е можно почнувајќи од 15-та година од животот 

Единаесетгодишниот училиштен мандат е поделен на паралелки од основно (1-4 години), средно (5-9 години) и сениор (години 10–11). Апсолутното мнозинство од децата посетуваат целосна програма во училишта кои обезбедуваат единаесетгодишно образование; училиштата ограничени на основно или основно и средно одделение обично постојат во руралните области. Од 59.260 училишта во Русија, 36.248 обезбедуваат целосна единаесетгодишна програма, 10.833 - деветгодишна „основна" (основна и средна) програма и 10.198 - само основно образование. Нивниот број е непропорционално голем во споредба со нивниот удел на ученици поради помалите големини на часови во руралните училишта. Во областите каде што училишниот капацитет е недоволен за да можат учениците нешречено да се образуваат, властите воведуваат во училиштата две смени ( *утринска* и *вечерна смена* ), така што сите ученици го делат истиот објект. Имало 13.100 училишта кои работеле во две смени и 75 училишта кои работеле во три смени во периодот 2007-2008 година, во споредба со 19.201 и 235 во 2000-2001 година.

Децата се прифаќаат во прва година на возраст од 6 или 7 години, во зависност од поединечниот развој на секое дете. До 1990 година, почетната возраст била поставена на седум години, а школувањето траело десет години за учениците кои планирале да продолжат понатаму за да се стекнат со високо образование на универзитетите. Студентите кои планирале да продолжат со техничките училишта, го правеле тоа, по правило, по 8-та година. Преминувањето од десет на единаесетгодишен систем било мотивирано со постојаното зголемено оптоварувањето во средните и сениорските оддели. Во 60-тите години од минатиот век, тоа резултирало во „претворање" на четврта година од основно во средно училиште. Намалувањето на основното образование довело до поголем диспаритет помеѓу децата кои влегувале во средно училиште; за да се компензира „исчезнатата" четврта година, основното образование било продолжено со „нулта година" за шестгодишни деца. Овој потег е сè уште предмет на контроверзии.

Децата од основните класови вообичаено се одделени од другите класови во рамките на нивниот сопствен кат во училишната зграда. Идеално, ги учи еден наставник во текот на сите четири основни години (освен физички тренинг и, доколку се достапни, странски јазици); 98,5% од наставниците во основните училишта се жени. Нивниот број се намалил од 349,000 во 1999 година на 317,000 во 2005 година. Почнувајќи од петтата година, секој академски предмет го предава стручен наставник по предмет (80,4% жени во 2004 година, зголемување од 75,4% во 1991 година). Односот ученик-наставник (11: 1) е на исто ниво со развиените европски земји. Просечните месечни плати на наставниците во 2008 година се движеле од 6.200 рубли (200 американски долари) во Мордовија  до 21 000 рубли (700 американски долари) во Москва.

Учебната година трае од 1 септември до крајот на мај и е поделена на четири термини. Студиската програма во училиштата е фиксна; за разлика од некои западни земји, учениците или нивните родители немаат избор на предмети за студии. Класното оптоварување по ученик (638 часа годишно за деветгодишници, 893 за тринаесетгодишници) е помало отколку во Чиле, Перу или Тајланд, и малку пониско од она во повеќето држави на САД, иако официјалното време често се додава со дополнителна работа на час. Ученицитесе оценуваат на скала во 5 оцени, почнувајќи во пракса од 2 („неприфатливо") до 5 („одлична"); 1 е ретко користена оценка и значи екстремен неуспех. Наставниците редовно ги делат овие оценки (т.е. 4+, 5−) во секојдневна употреба, но резултатите од термините и годините се оценуваат строго, односно со 2, 3, 4 или 5

### Опција за стручно оспособување

По завршувањето на деветгодишната програма, студентот има избор или да ги заврши преостанатите две години во нормално училиште или да се префрли на специјализирана школа за професионална обука. Историски гледано, тие биле поделени на нископрестижни и подобри технички и медицински училишта (на ниво на медицинска сестра); во 2000-тите, многу такви институции, доколку работеле, биле преименувани во *колеџи*. Тие им обезбедуваат на студентите квалификација за стручни вештини и средношколско уверение еквивалентно на 11-годишно образование во нормално училиште; програмата, поради нејзината компонента за обука за работа, трае 3 години. Во 2007-08 година имало 2.800 такви институции со вкупно 2.280.000 студенти. Руските стручни училишта, како и училиштата за техничка подготовка во САД, спаѓаат во класификацијата ISCED со што бројот на запишувања пријавени од УНЕСКО е помал, 1,41 милиони; разликата се припишува на високите класи на техникумтеи кои го надминуваат стандардот за средно образование.

Сите сертификати за средно образование (Сертификат за зрелост, руски: *аттестат зрелости* ), без оглед на издавачката институција, се во согласност со истиот национален стандард и се сметаат, барем во законот, да бидат целосно еквивалентни. Државата пропишува минимален (и скоро исцрпен) сет на студиски предмети што мора да се појават во секој сертификат. Во пракса, продолжувањето на условите за студирање на три години е на штета на машките ученици од стручните училишта кои имаат намера да продолжат да се дообразуваат: тие достигнуваат возраст за регрутирање пред матурата или веднаш по неа, и нормално мора да служат војска пред да аплицираат во институции на додипломски студии.

Иако сите машки ученици имаат право да го одложат својот воен рок за да добијат високо образование, тие мора да бидат барем пријавени за тестовите за прием на универзитетот во моментот кога ќе добијат известување за војска од армијата. Повеќето службеници на воените комесаријати се прилично внимателни кон потенцијалните регрути за тоа прашање и обично им овозможуваат на дипломците доволно време да изберат универзитет и да се запишат за прием или да се запишат таму на платена основа и покрај фактот што пролетниот период на регрутирање сè уште не е завршен, во времето кога во повеќето училишта завршува училишната година за матурантите. Законски може да им биде наредено на сите тие луѓе да се претстават во центрите за вработување следниот ден по дипломирањето.

Мажите на возраст за регрутирање кои избрале да не го продолжуваат своето образование во која било фаза, обично добиваат известување од армијата во рок од половина година по завршувањето на нивното образование, поради периодичната природа на периодите на регрутирање во руската армија.

### Унифицирани државни испити

Традиционално, универзитетите и институтите спроведувале свои тестови за прием, без оглед на училишната евиденција на апликантите. Немало униформирана мерка за способностите на дипломираните студенти; оценките издадени од средните училишта се сметале за некомпатибилни поради разликите во оценувањето помеѓу училиштата и регионите. Во 2003 година, Министерството за образование ја започнало програмата Унифициран државен испит (УДИ). Збир на стандардизирани тестови за матуранти, издадени униформно низ целата земја и оценети независно од учениците во училиштата, слично на САТ од Северна Америка, требало да ги замени приемните испити на државните универзитети. Така, како што сметале реформаторите, УДИ ќе им дал на талентирани дипломци од оддалечени локации да се натпреваруваат за прием на универзитети по нивен избор, истовремено елиминирајќи го митото поврзано со приемот, што тогаш се проценувало на 1 милијарда американски долари годишно. Во 2003 година, 858 универзитетски работници биле обвинети за мито, „хонорар", за прием во МГИМО наводно достигнал 30 000 американски долари.

Директорите на универзитетите, особено ректорот на Московскиот државен универзитет Виктор Садовничиј, се спротивставиле на новитетот, тврдејќи дека нивните училишта не можеле да продолжат да функционираат без да им наплатуваат на апликантите со свои влезни пречки. Како и да е, законодавците вовеле новитет во февруари 2007 година. Во 2008 година било задолжително за студентите и изборно за универзитетите; целосно е задолжително од 2009 година. На неколку високообразовни установи сè уште им е дозволено да воведат свои приемни тестови, покрај бодувањето на УДИ; ваквите тестови мора да бидат објавени однапред.

Доделувањето на оценки за употреба вклучува две фази. Во овој систем, „основното оценување" е збир на бодови за извршени задачи, при што секоја од задачите има максимален број бодови. Максималното вкупно основно одделение варира по предмет, така што може да се добие, на пример, основно одделение 23 од 37 во математика и основно одделение 43 од 80 на француски јазик. Потоа, основните оценки се претвораат во завршни или „тест оценки" со помош на софистицирана статистичка пресметка, која ја зема предвид распределбата на основните оценки меѓу испитаниците. Овој систем е критикуван поради неговата нетранспарентност.

Првата национална сесија на УДИ за опфаќање на сите региони на Русија се одржала летото 2008 година. 25,3% студенти не го поминале тестот за литература, 23,5% не успеале да го поминат тестот по математика; највисоки оценки биле забележани во француски јазик, англиски јазик и социјални студии. Дваесет илјади студенти поднеле приговори против нивните оценки; една третина од приговорите биле решени во корист на студентите.

Образование за лица со попреченост
----------------------------------

### Физичка попреченост

Децата со телесна попреченост, во зависност од природата, степенот на попреченост и достапноста на локалните специјализирани институции, посетуваат или такви институции или посебни часови во редовните училишта. Заклучно со 2007 година имало 80 училишта за слепи лица и деца со слаб вид; нивниот училиштен мандат е продолжен на 12 години, а класовите се ограничени на 9-12 ученици по наставник. Образованието за глуви лица се одвивало во 99 специјализирани градинки и 207 средни интернати; децата кои се родени глуви, се примаат во специјализирани градинки што е можно порано, идеално од 18 месеци; тие се школуваат засебно од децата кои изгубиле слух *откако* стекнале основни говорни вештини. Стручните училишта за работните глуви лица кои немаат завршено средно образование постојат само во пет градови. Друга широка мрежа на специјализирани институции се грижи за деца со нарушувања на подвижноста. 60-70% од сите деца со церебрална парализа се школуваат преку овој канал. Децата се примаат во специјализирани градинки на возраст од три или четири години и се пренесуваат во тесни специјализирани групи; специјализацијата продолжува во текот на нивниот училиштен мандат што може да се протега до тринаесет години. Системот, сепак, не е подготвен да прифаќа деца кои исто така покажуваат очигледна попреченост во развојот ; тие немаат друга опција освен домашното школување. Сите дипломирани студенти на училишта за физички инвалидитет имаат право на исто ниво на сертификати за средно образование како и останатите матуранти.

Постојат 42 специјализирани колеџи за стручна обука (недипломски) за лица со посебни потреби; најзабележителни се Школата за музика за слепи лица во Курск и медицинското училиште за слепи лица во Кисловодск. Целосно одделено додипломско образование е обезбедено од два колеџи: Институт за уметности за инвалиди (158 студенти се запишале во 2007 година) и Социјален хуманитарен институт (250 студенти се запишале), двата института во Москва. Другите институции обезбедуваат полуодделена обука (специјализирани групи во рамките на нормалното опкружување на колеџот) или прогласуваат пристап за целосна попреченост на нивните редовни часови. Државниот технички универзитет Бауман во Москва и Државниот универзитет во Чељабинск имаат најголем број на студенти со посебни потреби (на пример имале по 170 во 2007 година). Универзитетот Бауман се фокусира на образование за глуви лица; Педагошкиот институт Херцен запишува различни групи на студенти со телесна попреченост. Сепак, независни студии тврдат дека универзитетите не успеваат да ги интегрираат лицата со попреченост во нивниот академски и социјален живот.

### Ментална попреченост

Околу 20% од децата што ја напуштаат градинката не се прилагодуваат на барањата на основното училиште и имаат потреба од специјално школување. Децата со задоцнет развој кои можат да се вратат во нормални училишта и да учат заедно со нормални деца се обучуваат на *компензаторни часови* во редовните училишта. Системот е наменет да ги подготви овие деца за нормално училиште во најраната можна возраст, затворајќи го (компензирајќи) јазот помеѓу нив и нормалните ученици. Тоа е релативно нов развој кој започнал во 1970-тите и добил национално одобрување во 1990-тите.

Постојаната, но лесна ментална попреченост што го исклучува ко-образованието со нормални деца во блиска иднина, но не се квалификува како *умерена, тешка или тешка попреченост* бара специјализирана *корекција* ( руски: *коррекционные* ), во интернати кои се протегаат од 8-9 до 18-21 година. **Нивната задача е да ја прилагодат личноста на живеење во современо општество**, наместо на последователно образование.

Децата со потешки форми на интелектуална попреченост, главно се исклучени од образовниот систем. Некои од нив се обучени во групи со тешка попреченост во *училиштата за поправки* и сиропиталиштата, на други им се помага само преку советување.

Терциерно образование (Образование на универзитетско ниво)
----------------------------------------------------------

Според извештајот на УНЕСКО од 2005 година, повеќе од половина од руското возрасно население има стекнато високо образование, што е двојно повисоко од просекот на ОЕЦД. 

Заклучно со академската 2007-2008 година, Русија имала 8,1 милиони студенти запишани во сите форми на високо образование (вклучително и воени и полициски институции и постдипломски студии). Странските студенти учествуваат со 5,2% од вкупниот број на студенти, од кои половина биле од други земји на ЗНД.  6,2 милиони студенти биле запишани во 658 државни и 450 приватни цивилни институции на ниво на универзитет лиценцирани од Министерството за образование; вкупниот број на наставници достигнал 625 илјади во 2005 година.

Бројот на државните институции постојано се зголемувал од 514 во 1990 година на 655 во 2002 година и останал скоро константен од 2002 година. Бројот на приватни институции, за првпат пријавени како 193 во 1995 година, продолжува да расте. Трендот за консолидација започнал во 2006 година кога државните универзитети и колеџи од Ростов на Дон, Таганрог и други јужни градови биле сбодови во Јужниот федерален универзитет, со седиште во Ростов на Дон; сличен конгломерат бил формиран во Краснојарск како Сибирски федерален универзитет ; третиот се појавил во Владивосток како Федерален универзитет на Далечниот Исток. Државниот универзитет во Москва и Санктпетербуршкиот државен универзитет се здобиле со *статус на федерални универзитети* во 2007 година, без понатамошни организациски промени.

Андреј Фурсенко, министер за образование, водел кампања за намалување на бројот на институции, со цел да се спречи зголемувањето на неквалитетни колеџи; во април 2008 година неговиот став бил одобрен од претседателот Димитриј Медведев : „Оваа бројка, околу илјада универзитети и две илјади спинофи, не постои на ниту едно друго место во светот; можеби е над врвот дури и за Кина ... последиците се јасни: девалвација на стандардот за образование ". Дури и приврзаниците на намалување на бројот на универзитетите како Евгениј Јасин признавале дека овој потег ќе ја зајакне консолидацијата на академиите во Москва, Санкт Петербург и Новосибирск и ќе ги опустоши покраините, оставајќи ги федералните субјекти на Русија без колеџи за обука на локални наставници во училиштата. За споредба, Соединетите Држави имаат вкупно 4.495 Наслов IV - подобни институции за доделување дипломи: 2.774 институции за диплома БА / БСЦ и 1.721 институции за АА / АСЦ.

Финансиските и визните историски потешкотии го отежнувале стекнувањето високо образование во странство за младите лица во постсоветската ера.

### Традиционален модел

За разлика од моделот на Соединетите Држави или Болоњскиот систем, руското високо образование традиционално не било поделено на додипломски (дипломски) и постдипломски (магистерски) нивоа. Наместо тоа, терцијарното образование било спроведувано во една фаза, вообичаено во времетраење од пет или шест години, што резултирало со **специјалистичка диплома**. Специјалистичките дипломи биле еднакво прифаќани како квалификациите за магистер / м-р на западот. На специјалист дипломиран не му требала дополнителна академска квалификација за да продолжи со професионална кариера, со исклучок на некои (но не сите) гранки на медицински професии за кои била потребна фаза на пост-дипломски престој. Образованието на воениот колеџ траел четири години и бил рангиран еквивалентно на *специјалистичка* диплома.

Историски гледано, цивилното високо образование било поделено помеѓу малцинството на традиционални универзитети со широк наставен план и поголем број тесни *институти за* специјализација (вклучително и уметнички училишта). Многу од овие институти, како што се Институтот за физичко инженерство во Москва и Институтот за кинематографија Герасимов, се концентрирани првенствено во Москва и Санкт Петербург. Институтите чии дипломирани студенти се во голема побарувачка низ цела Русија, како што се медицинските институти и институтите за наставници, се раширени порамномерно низ целата земја. Институтите во географски специфични области имаат тенденција да бидат сместени во области што ги служат своите специјалитети. Институтите за рударство и металургија се наоѓаат на територии богати со руда, а морските и риболовните институти се наоѓаат во пристанишните заедници.

Медицинското образование првично се развивало во рамките на универзитетите, но било одвоено од нив во 1918 година и останало одделно заклучно со 2008 година.  Правното образование во Русија постои и во рамките на универзитетите и како самостојни правни институти како што е Академскиот правен универзитет (руски: Академический правовой университет, АПУ) основан под покровителство на Институтот за држава и право. Во 90-тите години, многу технички институти и нови приватни училишта создале свои оддели за право; заклучно со 2008 година, правните оддели обучиле околу 750 илјади студенти.

Во 90-тите години, институтите обично се преименувале во *универзитети*, задржувајќи ја својата историска тесна специјализација. Во поново време, голем број од овие нови приватни „универзитети" биле преименувани во „институти" за да ја рефлектираат нивната потесна специјализација. Така, на пример, Универзитетот за академско право неодамна (2010 година) бил преименуван во Институт за академско *право* . 

Во овие институти, специјализацијата на студентот во рамките на избраниот оддел бил утврдена по приемот, а движењето помеѓу различните насокии во рамките на истиот оддел било тешко. Студиските програми биле (и сè уште се) строго утврдени за целиот мандат на студии; студентите имаат малку избор во планирањето на нивниот академски напредок. Подвижноста помеѓу институциите со компатибилни студиски програми било ретко дозволена, обично поради семејното преместување од град во град.

### Движењето кон Болоњскиот процес

Русија е во процес на миграција од својот традиционален модел на високо образование, некомпатибилен со постојните западни академски дипломи, до структура на диплома во согласност со моделот воспоставен со Болоњската декларација. (Русија се ко-потпишана во Болоњската декларација во 2003 година. ) Во октомври 2007 година Русија донела закон со кој се заменува традиционалниот петгодишен модел на образование со двостепен пристап: четиригодишна до-дипломска програма проследена со двегодишен магистер ( руски: *магистр* , *магистер* ).

Потегот бил критикуван за неговиот само формален пристап: наместо да ја преобликуваат нивната наставна програма, универзитетите едноставно вметнувале акредитација за BSc / BA во средината на нивните стандардни пет или шестгодишни програми. Пазарот на трудот генерално не е свесен за промената и критичарите предвидуваат дека самостојните дипломи за дипломирање нема да бидат признати како „вистинско" универзитетско образование во догледна иднина, што ја прави дипломата непотребна и непожелна без понатамошна специјализација. Институциите како *МФТИ* или *МИФИ* практикуваат двостепено разградување на нивните *специјализирани* програми со децении и се префрлаат на назнаките на процесите во Болоња многу пред законот од 2007 година, но апсолутното мнозинство од нивните студенти ги завршуваат сите шест години наставна програма магистер / м-р.

Подвижноста на студентите меѓу универзитетите традиционално се обесхрабрува и со тоа се одржува на многу ниско ниво; нема знаци дека формалното прифаќање на Болоњскиот процес ќе им помогне на студентите кои бараат подобро образование. Конечно, додека петгодишната *специјалистичка* обука претходно била бесплатна за сите студенти, новата фаза со магистер / м-р не е. Смената ги принудува студентите да плаќаат за нешто што претходно било бесплатно. Бранителите на Болоњскиот процес тврдат дека последните години на *специјалистичката* програма биле формални и бескорисни: академските распореди биле опуштени и непожелни, овозможувајќи им на студентите да работат на друго место. Кратењето на петгодишната *специјалистичка програма* на четиригодишен BSc / BA нема да ја намали реалната академска содржина на повеќето од овие програми.

Постдипломски нивоа
-------------------

Структурата за постдипломските дипломи досега ја задржува својата единствена советска шема основана во 1934 година. Системот прави разлика помеѓу *научните дипломи*, докажувајќи лични достигнувања на постдипломските студии во научни истражувања и сродни, но одделни *академски титули*, докажувајќи лични достигнувања во образованието на универзитетско ниво.

Постојат два вида на постдипломски студии : кандидат наук ( *кандидат за наука* ) и доктор наук ( *доктор на науки* ). И едниот и другиот сертификат се за научно, а не за академско достигнување, и мора да бидат поткрепени со оригинална / романска научна работа, докажана од публикации во рецензирани списанија и дисертација одбрана пред високиот академски одбор. Насловите се издаваат од високата комисија за атестирање на Министерството за образование. Дипломата секогаш се доделува во една од вкупно 23 предодредени полиња на науката, дури и ако основното достигнување припаѓа на различни области. Така, можно е да се бранат две дипломи на *кандидат* независно, но не истовремено; *доктор* во една област може исто така да биде *кандидат* во друга област.

*Кандидатот наук* може да се постигне во рамките на универзитетското опкружување (кога универзитетот е ангажиран во активно истражување во избраната област), специјализирани истражувачки капацитети или во рамките на единиците за истражување и развој во индустријата. Типичен пат на *кандидат наук* од прием до диплома трае 2-4 години. Трудот за дисертација треба да содржи решение за постоечки научен проблем или практичен предлог со значителен економски или воен потенцијал. Насловот често се сфаќа како еквивалентен на доктор на науки во западниот свет, иако ова може да варира во зависност од полето на студирање и не може да се гледа како такво надвор од Русија, туку како позначаен степен.

*Доктор наук (*доктор на науки*)*, следната фаза, подразбира постигнување значителен научен резултат. Оваа титула честопати се поистоветува со германска или скандинавска хабилитација. Трудот за дисертација треба да го сумира истражувањето на авторот што резултира во теоретски изјави кои се квалификувани како ново откритие или решение на постоечки проблем или практичен предлог со значителен економски или воен потенцијал. Патот од *кандидат* до *доктор* обично трае 10 години посветена истражувачка активност; секој четврти кандидат ја достигнува оваа фаза. Системот имплицира дека апликантите мора да работат во своето поле на истражување со полно работно време; сепак, дипломите во општествените науки рутински им се доделуваат на активни политичари.

Академски звања *доцент* и *професор* се издаваат на активен универзитетски персонал кој веќе има *стекнато дилома на кандидат* или *доктор* ; правилата пропишуваат минимален мандат за престој, авторство на востановени учебници за учење во одбраната област и менторство на успешни постдипломски специјализанти. Посебни, помалку формални правила се применуваат за професорите по уметност.

Воено постдипломско образование - *додаток* (на руски јазик = адъюнктура) радикално испаѓа, односно не и припаѓа на стандардната шема. Тоа е обезбедено од воените академии ; за разлика од нивните западни имењаци, тие се институции за *постдипломски студии.*  Полагањето на курсот на академија не резултира со изречно именувана диплома (иако може да биде придружена со истражување за *степен кандидат наук* ) и му овозможува на дипломираниот да продолжи со одредено ниво на команда (еквивалент на командант на баталјон и погоре).

Поврзано
--------

* 
* Список на руски научници
*

Прочитајте понатаму
-------------------

* „Комунизам, посткомунизам и морално образование", специјално издание, *списание за морално образование,* том. 34, бр. 4, декември 2005 година, ISSN 0305-7240 (печатење) ISSN 1464-3077 (на Интернет). Уредник на гости, В. Johnон Морган.
* Andreeva, L. V.; и др. (2007). *Education of disabled people in the context of UNESCO EFA programme: experience of Russia*. Saint Petersburg: Herzen University publishing house. ISBN 978-5-8064-1149-6.978-5-8064-1149-6 видете исто така: руска верзија
* Johnонсон, Дејвид, изд. *Политика, модернизација и образовни реформи во Русија: од минатото до денес* (2010)
* „Руското високо образование и постсоветската транзиција", специјално издание, *Европски весник за образование*, том. 47, број 1, март 2012 година, ISSN 0141-8211, уредници на гостите, В. Johnон Морган и Григори А.Клиухарев.
* Морган, В. Johnон, Трофимова, Ирина и Клиухарев, Григори А. *Граѓанско општество, социјални промени и ново популарно образование во Русија*, Рутлиџ, Лондон и Newујорк, 2019, xiv и 188p.ISBN 978-0-415-70913-2ISBN 978-0-415-70913-2 .

Надворешни врски
----------------

* Министерството за образование и наука на Руската Федерација
* База на податоци на Руската научна електронска библиотека: Бројот на цитати на научници од Руската Федерација под наслов „Образование. Педагогија "(веднаш под овој дел во базата на податоци на рускиот индекс на цитати - 11.000 руски научници од областа на образовните науки). Датум: 5 мај 2013 година
* Светски податоци за образованието: Русија, УНЕСКО-ИБЕ (2012) Архивирано на 27 ноември 2020 г. - Преглед на рускиот образовен систем
* ТВЕТ во Руската Федерација, УНЕСКО-УНЕВОК (2012) - Преглед на техничкиот и стручниот руски образовен систем
* Образование во Русија, веб-досие од Education Worldwide, портал на Германскиот сервер за образование
* Рускиот образовен центар е законски овластен претставник кој работи под покровителство на Министерството за образование и наука и Министерството за правда на Руската Федерација

Наводи
------

1. ↑  „Utbildningsdepartementet" (шведски). Government of Sweden. 2019. Посетено на 25 February 2019.
2. ↑  „архивски примерок". Архивирано од изворникот на 2012-05-06. Посетено на 2021-02-28.
3. ↑  „Statens budget i siffror" (шведски). Government of Sweden. 2017. Посетено на 21 February 2019.
4. 1 2
5. 1 2  "Education at a glance in 2016: Russian Federation"
6. ↑  Education for all by 2015, p. 82 and underlying data tables
7. ↑  Education for all by 2015, p. 316
8. ↑  "Country Comparison to the World of Literacy Rate"
9. ↑  „Data tables of 2002 census: Breakdown by level of education" (руски). Архивирано од изворникот на 2007-12-18. Посетено на 2008-10-06.
10. ↑  How does class size vary around the world?
11. ↑  Education at a Glance 2013
12. ↑  Top 20 Education Systems BBC. *Source:* Pearson/Economist Intelligence Unit.
13. ↑  Index - Which countries have the best schools? *Source:* Pearson
14. ↑  Asia tops biggest global school rankings BBC. *Source:* OECD.
15. ↑  These Are the World's Most Innovative Economies *Source:* Bloomberg Business.
16. ↑  Top 20 countries for international students
17. ↑  
Joseph Stiglitz (2001). *Globalization and Its Discontents*. W.W Norton Company, Inc. стр. 148. ISBN 9780141982748.
18. ↑  Russian Federation Federal Law of 29 December, 2012, №273-FZ
19. ↑  „Data tables of 2002 census: Shares of children aged 3-9 attending school and pre-school institutions" (руски). Архивирано од изворникот на 2007-12-16. Посетено на 2008-10-06.
20. ↑  Education for all by 2015, pp. 39, 268-269
21. 1 2 3  Aronstam, Marina (March 8, 2008). „Demograficheskaya sityatsiya i ocheredi v detskie sady (*Демографическая статистика и очереди в детские сады*)". *Russky Journal* (руски). Архивирано од изворникот на March 27, 2008. Посетено на 2008-10-07.
22. 1 2  Masyukevich, Olga (April 13, 2007). „Kak ustroit rebenka v detsky sad (*Как устроить ребенка в детский сад*)". *Rossiyskaya Gazeta* (руски). Посетено на 2008-10-07.
23. 1 2  Kucher, Natalya (2007). „Strane nyzhen detsky sad (*Стране нужен детский сад*)". *Parlamentskaya Gazeta7* (руски). Архивирано од изворникот на May 4, 2013. Посетено на 2008-10-07.
24. ↑  Education for all by 2015, p. 269
25. 1 2  „Statistics (in Russian): number of schools by type and year" (руски). Ministry of Education and Science. 2008-10-06. Архивирано од изворникот на 2008-11-01.
26. ↑  Education for all by 2015, p. 284
27. 1 2  EDUCATION TRENDS IN PERSPECTIVE ANALYSIS OF THE WORLD EDUCATION INDICATORS 2005 Edition Архивирано на 7 јануари 2016 г. UNESCO Retrieved on July 2, 2009
28. ↑  „Federal law of 21 July 2007 No. 194-FZ". *Rossiyskaya Gazeta* (руски). Посетено на 2008-10-06.
29. ↑  „Moscow City law on secondary education in Moscow" (руски). Moscow city administration, department of education. Архивирано од изворникот на 2008-09-23. Посетено на 2008-10-06.
30. ↑  Federal law of Russia "On education", article 19.6
31. ↑  Federal law of Russia "On education", article 19.4
32. ↑  Federal law of Russia "On education", article 19.7
33. ↑  Nina Gutkina. „Vspomnim zabytoye staroye (*Вспомним забытое старое*)" (руски). 1 sentyabrya. Посетено на 2008-10-06.
34. ↑  Teachers and educational quality, p. 143
35. ↑  Education for all by 2015, p. 332-333
36. ↑  Teachers and educational quality, p. 153
37. ↑  Education counts... p. 136
38. ↑  „V Mordovii pozdravlyaut uchiteley s professionalnym prazdnikom (*В Мордовии поздравляют учителей с профессиональным праздником*)" (руски). Saransk online. Архивирано од изворникот на 2012-03-14. Посетено на 2008-10-06.
39. ↑  Nesterova, Olga (2008). „Uravnenie uchitelya. Srednaya zarplata shkolnykh pedagogov vyrosla do 21 tysyachi rubley (*Уравнение учителя. Средняя зарплата школьных педагогов выросла до 21 тысячи рублей*)" (руски). Rossiyskaya gazeta, 6 February 2008. Посетено на 2008-10-06.
40. ↑  Education counts... p. 140
41. ↑  Melodye Bush, Molly Ryan and Stephanie Rose (2011). „Number of Instructional Days/Hours in the School Year" (PDF) (англиски). Education Commission of the States. Посетено на 2017-03-30.
42. ↑  „Statistics (in Russian): number of vocational schools by type and year" (руски). Ministry of Education. Архивирано од изворникот на 2008-06-04. Посетено на 2008-10-06.
43. ↑  Participation in formal technical and vocational training, p. 79
44. ↑  Participation in formal technical and vocational training, p. 10
45. ↑  „TVET in Russian Federation". UNESCO-UNEVOC. 2012. Посетено на 6 August 2014.
46. ↑  „Unified state examination still in debate" (англиски и руски). RIA Novosti, November 11, 2004. 2004. Посетено на 2008-10-08.
47. ↑  Kartashova, Larisa; и др. „Priyomnaya komissiya - $ 30.00(*Приемная комиссия - $ 30.000*)" (руски). Rossiyskaya gazeta, August 18, 2004. Посетено на 2008-10-08.
48. ↑  „Russia makes stride in education reform". RIA Novosti, January 26, 2007. 2007. Посетено на 2008-10-08.
49. ↑  Andrianova, Nadezhda (2008). „Unified State Examination 2008 in Russia" (англиски и руски). RIA Novosti, June 13, 2008. Отсутно или празно `|url=` (help)
50. ↑  Andreeva, p. 16
51. ↑  Andreeva, p. 27–29
52. ↑  Andreeva, p. 30
53. ↑  Andreeva, p. 43
54. ↑  Andreeva, p. 42, 46
55. ↑  Andreeva, p. 61–62
56. ↑  Andreeva, p.63–64
57. ↑  Andreeva, p.34
58. ↑  Andreeva, p.36
59. ↑  Andreeva, p. 37
60. ↑  Andreeva, p. 35
61. ↑  Andreeva, p.37–38
62. ↑  Participation in formal technical and vocational training, p. 91
63. ↑  Rosstat education statistics Архивирано на 4 август 2020 г. Retrieved on July 2, 2009
64. ↑  Education for all by 2015, p. 341
65. ↑  „Statistics (in Russian): tertiary professional education" (руски). Ministry of Education. Архивирано од изворникот на 2008-05-31. Посетено на 2008-10-06.
66. 1 2 3  „V Rossii tak neopravdanno mnogo vuzov ... (*В России так неоправданно много вузов, что их бы хватило на весь Китай, уверен Медведев*)" (руски). Inferfax, April 24, 2008. 2008. Посетено на 2008-10-08.
67. ↑  „Interview with Yevgeny Yasin (in Russian)" (руски). Radio of Russia, August 28, 2008. Архивирано од изворникот на July 19, 2011. Посетено на 2008-10-08.
68. ↑  „Digest of Education Statistics, 2010".
69. ↑  Vandegrift, Darcie (July 24, 2015). „'We don't have any limits': Russian young adult life narratives through a social generations lens". *Journal of Youth Studies*. **19** (2): 221–236. doi:10.1080/13676261.2015.1059930.
70. ↑  EuroEducation.Net, The European Education Directory. „Russia. Structure of Educational System". Посетено на 19 July 2013.
71. ↑  Ministry of Education and Science of the Russian Federation. „Guidelines for the recognition of Russian qualifications in the other European countries". Архивирано од изворникот на 2019-12-20. Посетено на 19 July 2013.
72. ↑  Kouptsov, Oleg. „Mutual Recognition of Qualifications: The Russian Federation and the Other European Countries". *Admissions Officers' and Credential Evaluators'. EAIE - European Association for International Education Professional Section*. Посетено на 19 July 2013.
73. ↑  „Putin signs law on two-tier higher education system-1". RIA Novosti, October 25, 2007. 2007. Посетено на 2008-10-08.
74. 1 2  Guriyev, Sergey (2007). „Bolonsky prozess: katastrofa ili panacea(*Болонский процесс: Катастрофа или панацея*)" (руски). Vedomosti, October 20, 2007. Посетено на 2008-10-08.
75. 1 2  „Rules for awarding scientific degrees" (руски). Ministry of Education. 2002. Архивирано од изворникот на 2008-10-24. Посетено на 2008-10-08.
76. ↑  Klussmann, Uwe (2007). „The Russian Parliament's Intellectual Giants". *Spiegel Online*. Der Spiegel, 21 November 2007. Посетено на 2008-10-08.
77. ↑  „Rules for awarding scientific titles" (руски). Ministry of Education. 2002. Архивирано од изворникот на 2008-10-24. Посетено на 2008-10-08.
78. ↑  „архивски примерок". Архивирано од изворникот на 2021-03-02. Посетено на 2021-02-28.