Дуждот од Венеција се обраќа пред Големиот совет
**Големиот совет** (италијански: *Maggior Consiglio*) бил политички орган на Република Венеција помеѓу 1172 и 1797 година. Тоа било главното политичко собрание, одговорно за избор на многу други политички функции и високи совети кои ја воделе Републиката, носејќи закони и вршејќи судски надзор. По заклучувањето (*Серата*) од 1297 година, неговото членство било основано на наследно право, исклучиво на семејствата патрици запишани во Златната книга на венецијанското благородништво.

Големиот совет биле единствен во тоа време во неговата употреба на лотарија за избор на предлагачи за предлог на кандидати, за кои потоа се гласало.

Историја
--------

Точното потекло на Големиот совет е нејасно. Традицијата го поставува своето основање во 1172 година, но најверојатно потекнува од „Советот на мудреците" (Consilium Sapientium) што е потврдено во 1141 година  Тоа бил совет формиран за да ја ограничи и контролира моќта на венецискиот дужд, а доминирал од венецијанското благородништво.

### Рана историја на Големиот совет

Големиот совет го заменил генералното собрание на народот, кој бил свикан само за да се ратификуваат закони и да се избере нов дужд. Неговата улога била да ги избира сите магистрации, да одобрува закони, како и да врши судски функции, вклучително и давање помилување. Меѓутоа, бидејќи самиот Голем совет бил преголем и непоколеблив, броејќи околу 300–400 членови веќе во 13 век, вистинското размислување и одлучување за владата се одвивало во помали совети, поспособни за дејствување. Во 13 век, најважниот од нив бил Совет на четириесетте, кој не само што служел како врховен судски орган, туку и подготвувал законодавство за да се достави до Големиот собор. Нејзините три глави (capi), заедно со шесте војводски советници и дуждот, ја сочинувале Сињорија од Венеција.

Во првите денови, Големиот совет бил релативно отворена и демократска институција, неговото членство било теоретски отворено за целото тело на слободни граѓани. Членовите биле номинирани од тројца електори, иако не е јасно како тие биле избирани; тие биле избрани делумно со ждрепка и делумно со ротација. Во 1230 година, изборниот процес бил променет од непознати причини, при што седум електори служеле помеѓу 29 септември и 29 март, а тројца во текот на другите шест месеци. Сепак, се чини дека бројот на електори флуктуирал, и може да биде мал од само четири.

Овие електори избрале сто членови да бидат номинирани за избор на Големиот совет следната година, но бидејќи немало алтернативен список на кандидати, избраните имиња исто така беа избирани. „Долку случаен" изборен процес им стави огромна моќ на рацете на многу малку избирачи, кои биле ограничени само со силата на обичајот да не ја злоупотребуваат својата позиција. Дополнително, одредени носители на функции, како што се војводските советници или членовите на Советот на четириесетте, биле членови *по службена должност*, и тие биле побројни од избраните членови со значителна разлика. Како што вели историчарот Фредерик К. Лејн, „може да се каже дека Големиот совет ги содржел сите најважни луѓе кои биле достапни во Венеција и многу други именувани затоа што некој мислел дека се потенцијално важни".

### *Серата* на Големиот Совет

Комора на Големиот совет
Бидејќи Големиот совет избирал луѓе во различните канцеларии на венецијанската влада, тој „станал чувар на моќта и престижот во Венеција". Во текот на 13 век, ова довело до политичка борба меѓу реформаторите, кои сакале да го отворат членството во Големиот совет, а со тоа и на политичката елита, до новодојденците и конзервативците, кои сакале да ја зачуваат доминацијата на патрицијатот.

Додека имињата на благородничките семејства преовладуваат во текот на 13 век, обичните луѓе сè уште не биле вклучени во реформите. Но, дури и помеѓу благородниците имало несогласувања. Зголеменото население и богатството значело дека сè повеќе граѓани барале прием во Големиот совет, но традиционалните патрициски семејства од Риалто се спротивставиле на додавањето на овие *новобогати* во Советот.  Слично било комплицирано прашањето за странците, благородниците од зародишната колонијална империја на Венеција на Исток или од Далмација, или венецијанските иселенички семејства кои се враќале во метрополата по децении отсуство, поради падот на крстоносните држави во Левантот кон крајот на 13 век. Овие мажи биле вброени како венецијански граѓани, но културно биле туѓи за градот. 

Имало предлози за реформа, особено во октомври 1286 година, кога шефовите на Советот на четириесетте предложија само оние чии предци биле членови автоматски да имаат право да бидат земени предвид за членство, а сите други да бидат одобрени од дуждот, Малиот совет и од самиот Голем совет. Овој предлог не поминал, како и друг, кој предложил изборот на нови членови да биде одобрен од мнозинството од заседавачкиот Голем совет. Работите дошле до точка во 1289 година, кога дуждот Џовани Дандоло умрел, и толпа се формирала во *ад хок* собрание, како што било свикувано во претходните времиња, барајќи избор на адмирал Џакомо Тјеполо, син и внук на дуждот, за нов дужд. Големиот совет се колебал и го суспендирал сопствениот изборен процес, но Тјеполо ја одбил номинацијата, а Големиот совет продолжил со изборот на Пјетро Градениго.

Ова бил критичен момент: доколку толпата преовладаше, траекторијата на политиката во Венеција можеби ќе ја следеше онаа на другите италијански градови-држави, каде династичкото владеење или популистичките автократи поддржани од насилството од толпата биле норма. По неговиот избор, Градениго посветил значителен напор за поттикнување на општо прифатлива реформа. Ова било постигнато на 28 февруари 1297 година, настан познат како *Серата*. Континуираното присуство на постојните членови било обезбедено со пропишување дека присутните членови, или оние кои биле членови во текот на претходните четири години, ќе останат членови доколку соберат минимален праг од 12 гласа во Советот на четириесетте, ефективно гарантирајќи дека сите тие би биле прифатени. Покрај тоа, ограничувањата за големината на Големиот совет биле отстранети, а законот дозволил дополнителни кандидати за членство да бидат поднесени од тројца членови кои седат, потврдени од дуждот и Малолетниот совет и одобрени од Совет на четириесет. Неколку старо етаблирани венецијански обични семејства на овој начин станале постојани членови на Советот, заедно со околу десетина семејства кои избегале од падот на Акра во 1291 година. На овој начин, Големиот совет бил повеќе од двојно се зголемил на над 1100 членови до 1300 година, или околу 1 процент од вкупното венецијанско население во тоа време.

Се чини дека ова проширување на владејачката класа нашироко ги задоволило амбициозните луѓе и ги смирило работите, иако барем еден обичен човек кој мислел дека требало да биде примен во Советот, извесен Марин Боконио, бил обесен во 1300 година поради заговор за убиство на Градениго. Забележливо е дека реформата поминала за време на речиси катастрофалниот конфликт со главниот ривал на Венеција, Република Џенова, и дека обичниот народ не направил сериозен потег за да и се спротивстави.

Во текот на следните години, влезот на нови членови билеше ограничен со дополнителни закони кои го зголемија потребниот број гласови во Четириесетте на мнозинство, 25 и конечно 30. Во 1319 година, членството стлоана автоматско на 25-та година од животот. — освен триесет коилебеа избрани со ждрепка на денот на Света Варвара, и им беше дозволено да станат членови веќе на 20. Во 1323 година, членствотилоеше ограничено само на мажи со предци кои имале високи функции, што всушност го прави наследна. Без оглед на нивното претходно патрициско или заедничко потекло, сега постојаните и наследни членови на Големиот собор отсега го сочинувале благородништвото на Венеција. Оваа нова владејачка класа броела речиси 200 семејства и ги монополизирала повисоките нивоа на моќ во Републиката. Заслужните мажи кои се истакнале сè уште не биле примени во подоцнежните години, но ова била многу ретка прилика. За да се обезбеди социјална мобилност за амбициозните семејства со богатство и разлика, нова класа, „граѓаните" (cittadini) била воспоставена како средна класа помеѓу затвореното благородништво и широката маса на обичниот народ.(popolo)

Традиционалната историографија се жали на *Серата* како „смрт на венецијанскиот републикански систем и раѓање на затворена олигархија", но всушност, ефектите од овие реформи биле во голема мера корисни и ја поштедиле Венеција од жестоките фракциони ривалства што ги проголтале другите италијански градови. За разлика од нестабилното генерално собрание на народот, на членовите на Големиот совет им бил гарантиран удел во власта и на тој начин помалку може да се манипулира. Релативно големиот број семејства кои учествувале во оваа олигархиска елита било исто така посебна одлика на венецијанската држава, што ја прави порепрезентативна и обезбедувајќи дека секое ривалство меѓу две семејства може да се држи под контрола и да не влијае на благородништвото како целина.

### Од 14 век до падот на Републиката

 Големиот собор на седница на гласање во Дуждовата палата, 1648/50 г
Во остатокот од историјата на Републиката, Големиот совет бил врховниот орган на државата, заменувајќи го практично непостоечкиот Concio, кој бил формално укинат во 1423 година. Големиот собор го задржал своето законодавно овластување, но многу од неговите овластувања биле делегирани на други, помали тела, поспособни за дејствување. Наскоро, сепак, повеќето од главните функции на владата, како што се номинирање воени команданти или примање амбасадори, биле преземени од Сенатот.  Во текот на 15-тиот и 16-тиот век, Сенатот, исто така, станал *де факто* законодавно тело, при што, Големиот совет бил намален на дискусија или одобрување мерки за кои се веќе решени во Сенатот, но тој ја задржал својата судска моќ и овластување да избираат функционери.

Правилата за прием во Големиот совет биле дополнително разработени со текот на времето. Мажите родени од жени со понизок статус биле забранети, како и од 1498 година, благородниците кои следеле црковна кариера. Процесот кулминирал со воспоставување, во 1506 и 1526 година, на евиденција за раѓања и бракови на благородништвото. Чуван и одржуван од ова била познатата „Златна книга" на венецијанското благородништво. Во овој момент, советот ја достигнал својата максимална големина од 2746 членови.

Ефектот на одредбите на *Серата* драстично го зголеми бројот на членови. Во шеснаесеттиот век, вообичаено било до 2095 патрици да имаат право да седат во војводската палата. Имало очигледна тешкотија во управувањето со такво тело.

Зголемувањето на телото довело и до потреба од поголем простор за состаноци. Оваа потреба веќе била идентификувана од страна на Пјетро Градениго, а за таа цел била зголемена сала во зградите што го обложуваат Моло, насипот покрај Дуждовата палата. Со оглед на тоа што Советот продолжил да се зголемува во раниот 14-ти век, а на владата биле додадени и други магистрации, било одлучено новото крило на Дуждовата палата да биде изградено заедно со Моло за да бидат сместени. Поради доаѓањето на Црната смрт, членството на Советот се намалило, но изградбата на новата сала продолжила, а украсувањето започнало во 1365 година. Тоа не било до околу 1420, сепак, кога новата сала на Големиот собор започнала да се користи од него. Салата била уништена во пожарот на 20 декември 1577 година, во кој Дуждовата палата претрпела толку многу оштетувања што некое време се сметало дека ќе ја урне и повторно ќе ја изгради по нов дизајн. На крајот, било одлучено да се обнови зградата, и за тоа време, до 30 септември 1578 година, Големиот совет се состанал во складиште во Венецијанскиот Арсенал.

Во некои ретки случаи, соочувајќи се со тешки економски тешкотии и опасности, пристапот до Големиот совет бил отворен за нови семејства. Со помош на раскошни подароци за државата, тоа било случај во времето на Војната во Кјоџа и Кандиската војна, кога, за поддршка на огромните трошоци на војните, биле примени нови богати семејства.

Друга особеност беше создавањето со текот на времето на поделба во самото благородништво, односно семејства кои можеа навреме да останат недопрени или да го зголемат својот економски капацитет, и сиромашните (т.н. Варнабити). Последните можеби постепено или наеднаш го изгубиле своето богатство, но продолжиле да го одржуваат наследното право да седат во Големиот собор. Ова често ги натерало двете страни на благородништвото да се судрат во советот и отворил можност за случаи на купување гласови.

Големиот совет, на 12 мај 1797 година, го прогласил крајот на Република Венеција, одлучувајќи - по инвазијата на Наполеон - да ја прифати абдицијата на последниот дужд Лудовико Манин и да го распушти аристократското собрание: и покрај тоа што нема потребниот кворум од 600 членови, одборот со големо мнозинство (512 гласа за, 30 против, 5 воздржани) го изгласал крајот на Венецијанската Република и трансферот на овластувањата на неопределена привремена влада.

Галерија
--------

* Зад тронот на дуждот е најдолгата слика на платно во светот, Ил Парадизо од ТинторетоЗад тронот на дуждот е најдолгата слика на платно во светот, Ил Парадизо од Тинторето
* 
* 
* 
*

Белешки
-------

Првиот том на *Annali Veneti e del Mondo* напишан од Стефано Магно го опишува потеклото на венецијанските благороднички семејства и го претставува азбучно наредениот список со датумите на нивниот прием на Големиот совет.

Наводи
------

1. ↑  Manin, Bernard (1997). *The Principles of Representative Government*. Cambridge: Cambridge University Press. стр. 63–64. ISBN 0-521-45891-9.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Da Mosto 1937. sfn error: no target: CITEREFDa\_Mosto1937 (help)
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15  Lane 1973. sfn error: no target: CITEREFLane1973 (help)
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Madden 2012. sfn error: no target: CITEREFMadden2012 (help)
5. ↑  Brown 1887. sfn error: no target: CITEREFBrown1887 (help)
6. ↑  Alessandra Fregolent, *Giorgione*, Electa, Milano 2001, pag. 11. ISBN 88-8310-184-7
7. ↑  *The Papacy and the Levant, 1204-1571*, four volumes, American Philosophical Society, 1976–1984, стр. 329, ISBN 978-0-87169-114-9

Извори
------

* Brown, Horatio F. (1887). [[[:Предлошка:GBurl]] *Venetian Studies*] Проверете ја вредноста `|url=` (help). London: Kegan Paul, Trench & Co. OCLC 458907462.
* Da Mosto, Andrea (1937). *L'Archivio di Stato di Venezia. Indice Generale, Storico, Descrittivo ed Analitico. Tomo I: Archivi dell' Amministrazione Centrale della Repubblica Veneta e Archivi Notarili* (италијански). Rome: Biblioteca d'arte editrice. OCLC 772861816. Архивирано од изворникот на 2021-11-13. Посетено на 2023-03-21.
* Lane, Frederic Chapin (1973). *Venice, A Maritime Republic*. Baltimore, Maryland: Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-1445-6.
* Madden, Thomas F. (2012). *Venice: A New History*. New York: Viking Press. ISBN 978-1-101-60113-6.