**Мамлучки Султанат** (арап. **سلطنة المماليك**), исто така познат како **Мамлучки** **Египет** или **Мамлучко Царство** — држава која владеела со Египет, Левант и Хиџаз (западна Арабија) од средината на 13-тиот до почетокот на 16-тиот век. Султанатот бил управуван од воена каста на мамлуци (војници робови) на чело со султанот, а абасидските калифи биле номинално суверени. Султанатот бил основан со соборувањето на Ајубидската династија во Египет во 1250 година а земјата престанала да постои по војната со Отоманското Царство во 1517 година. Историјата на Мамлуците генерално е поделена на турски или бахриски период (1250-1382) и черкески или бурџиски период (1382-1517), наречен по доминантната етничка припадност или корпус на владејачките Мамлуци во текот на овие соодветни периоди.

Првите владетели на султанатот потекнувале од мамелучките полкови на ајубидскиот султан ас-Салих Ајуб (вл. 1240–1249), узурпирајќи ја власта од неговиот наследник во 1250 година. Мамелуците под султанот Кутуз и Бајбарс ги поразиле Монголите во 1260 година, запирајќи го нивното ширење кон југ. Тие потоа ги освоиле или стекнале власт над сириските кнежевства на Ајубидите. До крајот на 13 век, преку напорите на султаните Бајбарс, Калавун (вл. 1279–1290) и ел-Ашраф Калил (вл. 1290–1293), ги освоиле државите на крстоносците, се прошириле во Макурија (Нубија), Киренаика, Хеџаз и јужна Анадолија. Тогаш султанатот доживеал долг период на стабилност и просперитет за време на третото владеење на ел-Насир Мухамед (владеел 1293–1294, 1299–1309, 1310–1341), пред да отстапи место на внатрешните судири што го карактеризираат наследувањето на неговите синови, кога вистинската власт ја држеле високи емири.

Еден таков емир, Баркук, го соборил султанот во 1390 година, инаугурирајќи го владеењето на Бурџи. Власта на Мамлуците низ царството еродирала под неговите наследници поради странски инвазии, племенски бунтови и природни катастрофи, а државата влегла во долг период на финансиска неволја. Под султанот Барсбеј биле преземени големи напори за надополнување на благајната, особено монополизирање на трговијата со Европа и даночни експедиции во селата.

Име
---

Терминот „Мамлучки султанат" е современ историографски термин.  Арапските извори за периодот на Бахри Мамлуците ја нарекуваат династијата како „Држава на Турците" (*Дулат ал-Атрак* или *Далат ал-Турк*) или „Држава Турција" (*ал-Давла ал-Туркија*).  Другото официјално име било „Држава на Черкезите" (*Дулат ал-Јаракиса*) за време на владеењето на Бурџи. Една негова варијанта (*ал-Давла ал-Туркија ал-Јаракисија*) го нагласува фактот дека Черкезите зборувале турски јазик. 

Мамелучките султани биле познати како султани на Египет и Сирија.

Историја
--------

### Потекло

Мамлук бил „сопственик роб", кој се разликувал од *гуламот* или робот на домаќинството. По темелна обука во различни области како што се боречки вештини, судски бонтон и исламски науки, овие робови биле ослободени. Сепак, од нив сепак се очекувало да му останат лојални на својот господар и да му служат на неговото домаќинство. Мамелуците формирале дел од државниот или воениот апарат во Сирија и Египет барем од 9 век, а станале владејачки династии на Египет и Левант за време на периодот Тулунид и Ихшидид. Полковите на Мамлуците го сочинувале столбот на војската на Египет под владеење на династијата на Ајубидите кон крајот на 12 и почетокот на 13 век, почнувајќи од султанот Саладин (вл. 1174–1193) кој ја заменил црната африканска пешадија на Фатимидите со мамлуци. Секој ајубидски султан и висок емир имал приватен мамелучки корпус. Повеќето од малуците во службата на Ајубидите биле етнички Кумански Турци од Средна Азија, кои, по стапувањето во служба, биле преобраќани во сунитски ислам и предавале арапски јазик. Мамлукот бил многу посветен на својот господар, на кого често му се обраќал како „татко", а за возврат бил третиран повеќе како роднина отколку како роб. Султанот ас-Салих Ајуб (вл. 1240–1249), последниот од ајубидските султани, стекнал околу 1.000 мамлуци (некои од нив слободно родени) од Сирија, Египет и Арапскиот Полуостров до 1229 година, додека служел како *наиб* (вицекрал) на Египет за време на отсуство на неговиот татко, султанот ел-Камил (вл. 1218–1238). Овие мамлуци биле наречени „Салихије" (еднина „Салихи") според нивниот господар.

 Четворица коњаници кои учествуваат во натпревар. Од „Прирачник за уметностите на коњаницата" од ел-Аксараи. Каиро, 1366 година. Библиотека Честер
Ас-Салих станал султан на Египет во 1240 година, а по неговото стапување на ајубидскиот престол, тој издал и унапредил голем број од неговите оригинални и новорегрутирани Мамлуци, под услов тие да останат во негова служба. За да ги обезбеди своите мамлуци, ас-Салих насилно ги запленил иктатите (фифовите; еднина *икта*) на емирите на неговите претходници. Според историчарот Винслоу Вилијам Клифорд, Ас-Салих се обидел да создаде паравоен апарат во Египет, лојален на себе, а неговото агресивно регрутирање и унапредување на малуците ги навело современиците да го гледаат Египет како „*возиден од Салихи*". И покрај неговиот близок однос со неговите мамлуци, тензиите постоеле помеѓу ас-Салих и Салихија, а одреден број на мамлуци Салихи биле затворени или протерани во текот на владеењето на ас-Салих. Додека историчарот Стивен Хемфрис тврди дека зголемената доминација на Салихија над државата не му се заканувала лично на Ас-Салих поради нивната верност кон него, Клифорд верува дека Салихија развила автономија во државата која не ја исполнувала таквата лојалност. Противставувањето меѓу Салихија кон ас-Салих се зголемило кога вториот наредил да се убие неговиот брат Абу Бакр ел-Адил во 1249 година, задача што наишла на многумина од Салихија и која била отфрлена; четворица од Салихија на крајот се согласиле да ја извршат контроверзната операција.

### Подем

#### Судир со Ајубидите

Тензиите помеѓу ас-Салих Ајуб и неговите мамлуци дошле до врвот подоцна во 1249 година, кога француските сили во времето на Луј IX ја окупирале Дамиета во нивниот обид да го освојат Египет за време на Седмата крстоносна војна. Ас-Салих верувал дека Дамиета не требало да биде евакуирана и се шпекулирало дека се заканувал со казнени мерки против гарнизонот во Дамиета. Гласините, нагласени со егзекуцијата на цивилни познати личности кои ја евакуирале Дамиета, предизвикале бунт од страна на гарнизонот на неговиот логор во ел-Мансура, во кој биле вклучени многубројни мамлуци Салихи. Ситуацијата била смирена по интервенција на *атабег ал-аскар* (командант на војската), Фахр ад-Дин ибн Шејх ал-Шујух.

Како што напредувале крстоносците, ас-Салих умрел и бил наследен од неговиот син ел-Муазам Тураншах, кој во тоа време бил во Ал-Џазира (Горна Месопотамија). Првично, Салихија го поздравил наследството на Тураншах, при што многумина го поздравиле и барале потврда за нивните административни функции и задачи *за икта* при неговото пристигнување на египетската граница. Сепак, Тураншах се обидел да ја оспори доминацијата на Салихија во паравоениот апарат со промовирање на неговата курдска свита од Горна Месопотамија („ал-Џазира" на арапски) и Левант како противтежа на доминантно турскиот Салихија.

Пред пристигнувањето на Тураншах на фронтот свртен кон Французите, Бахрија, помлад полк на Салихија, командуван од Бајбарс ел-Будукдари, ги поразил крстоносците во битката кај ел-Мансура на 11 февруари 1250 година. На 27 февруари, Тураншах, како нов султан, пристигнал во Египет од Хасанкејф, каде што бил емир на Хисн Кајфа од 636 год. На 5 април 1250 година, покриени со ноќната темнина, крстоносците го евакуирале својот логор спроти ел-Мансура и почнале да бегаат кон север кон Дамиета. Египќаните ги следеле во битката кај Фарискур каде што Египќаните целосно ги уништиле крстоносците на 6 април. Кралот Луј IX и неколку од неговите преживеани благородници се предале и биле земени како затвореници, со што практично завршила Седмата крстоносна војна.

Тураншах продолжил со поставување на сопствената придружба и мамлуците, познати како „Муазамијах", на позиции на авторитет на штета на интересите на Салихи. На 2 мај 1250 година, група незадоволни офицери Салихи го убиле Тураншах во неговиот логор во Фарискур.

Според Хемфрис, честите војни на ас-Салих против неговите роднини од династијата Ајубиди веројатно ја поништиле лојалноста на Салихија кон другите членови на династијата. Како и да е, Салихиите внимавале да не го прикажат убиството на Тураншах како напад врз легитимитетот на Ајубидите, туку како чин против девијантот на муслиманската политика. Изборниот совет о кој диминирале подржувачи на Салихија се собрал за да избере наследник на Тураншах меѓу емирите Ајубиди, при што мислењето главно било поделено помеѓу ан-Насир Јусуф од Дамаск и ел-Мугит Омар од ел-Карак. На крајот, сепак, се постигнал консензус за вдовицата на ас-Салих, Шаџар ад-Дур.

Шаџар ад-Дур ја обезбедил доминацијата на Салихија над паравоената елита и вовел процес на воспоставување патронажни и роднински врски со Салихија. Конкретно, таа негувала блиски врски со Џамдарите (сл. Џамдарија) и Бахрите (мн. „Бахрија"), кои биле елементи на Салихија, со тоа што им се делело *икта* и други придобивки. Бахрија го добиле името по арапскиот збор *бахр*, што значи „море" или „голема река", бидејќи нивната касарна се наоѓала на островот Равда на реката Нил. Тие главно биле извлечени од Куманите - Кипчаци кои ги контролирале степите северно од Црното Море. Напорите на Шаџар ал-Дур и долготрајната желба меѓу војската во Египет за одржување на државата на Ајубидите станале очигледни кога Салихи и *атабег ал-аскар*, Ајбак, се обиделе да го преземат султанатот, но биле спречени да ја монополизираат власта од страна на армијата и Бахрија и Џамдарија, кои тврделе дека само Ајубидите можат да вршат и имаат султанска власт. Бахрија го принудила Ајбак да ја сподели власта со ел-Ашраф Муса, внук на султанот ел-Камил.

#### Фракционерски борби за моќ

Ајбак бил еден од најстарите од мамлуците Салихи и постар член на внатрешниот круг на ас-Салих, и покрај тоа што бил само *емир авсат* (средно рангиран емир). Тој служел како главен бедем против помладите бахриски и џамдариски елементи на Салихија, а неговото унапредување во *атабег ал-аскар* било исполнето со бунтот на Бахри во Каиро, првиот од многуте примери на тензии меѓу Салихи околу надмоќта на Ајбак. Бахрија и Џамдарија биле претставени од нивниот покровител, Фарис ад-Дин Актај, главен организатор на убиството на Тураншах и примател на големиот имот на Фахр ад-Дин од Шаџар ал-Дур; вториот го гледал Актај како противтежа на Ајбак. Ајбак се преселил против Бахрија во 1251 година со затворање на нивното седиште во Равда во обид да ја уништи моќната база на Актај. Ајбак сè уште не можел да ги промовира своите сопствени мамлуци, познати како „Муизија", на високи позиции до 1252 година. Таа година, тој успеал да го испрати Актај во Горен Египет за да го потисне арапското востание. Наместо да го изолира Актај како што била намерата на Ајбак, задачата му дозволила на Актај да наметне изнудувачки даноци во Горен Египет и да му обезбеди лични средства за финансирање на неговото покровителство на Бахрија. Во 1254 година, Ајбак ги натерал своите мамлуци Муици да го убијат Актај во тврдината во Каиро.

Потоа, Ајбак продолжил да ги чисти оние од неговата свита и во Салихија за кои верувал дека не му се лојални, предизвикувајќи привремен егзодус на бахри-малуците, од кои повеќето се населиле во Газа, но и во Горен Египет и Сирија. Чистката довела до недостаток на воена поддршка за Ајбак, што пак довела и до регрутирање на Ајбак на нови приврзаници од редовите на армијата во Египет и турските Насири и Азизи од Сирија, кои пребегнале од нивните господари Ајубиди, имено Ан-Насир. Јусуф, и се преселил во Египет во 1250 година  Сириските мамлуци биле предводени од нивниот покровител Џамал ад-Дин Ајдугди и им биле доделени поголемиот дел од *икта* на Актај и неговите сојузници. Сепак, растечките амбиции на Ајдугди го натерале Ајбак да го сметаат за закана. Откако Ајбак дознал дека Ајдугди планирал да го собори и да го признае Ан-Насир Јусуф како ајубидски султан, што најверојатно ќе го оставело Ајдугди во виртуелна контрола на Египет, Ајбак го затворил Ајдугди во Александрија во 1254 или 1255 година 

Во меѓувреме, фракцијата Бахрија во Газа, командувана од Бајбарс, се обидела да ги ангажира своите услуги кај ан-Насир Јусуф. Во обид да го отстранат Ајбак, Бахрија му поднел молба на Ан-Насир Јусуф да го бара ајубидскиот престол и да го нападне Египет, но ан-Насир Јусуф првично одбил. Меѓутоа, во 1256 година, тој испратил експедиција предводена од Бахри во Египет, но не се случила битка кога Ајбак се сретнал со војската на Ан-Насир Јусуф. Ајбак бил убиен на 10 април 1257 година, веројатно по наредба на Шаџар ел-Дур, кој пак бил убиен една недела подоцна. Нивната смрт оставила релативен вакуум на моќта во Египет, со синот тинејџер на Ајбак, ел-Мансур Али, како наследник на султанатот. Додека ел-Мансур Али бил султан, моќниот човек во Египет бил поранешниот близок соработник на Ајбак, Сајф ад-Дин Кутуз, кој исто така имал непријателски односи со Салихија, вклучувајќи ги и мамлуците Бахри.

До моментот на смртта на Ајбак, Бахрија стапила во служба на ел-Мугит Омар од ал-Карак, кој се согласил да го нападне Египет и да го преземе султанатот на Ајубидите, но малата напаѓачка сила на ел-Мугит, доминирана од Бахрите, била поразена на границата со Египет во ноември. Бахрија и ел-Мугит започнале втора експедиција во 1258 година, но повторно биле поразени. Бахрија потоа извршила напад во областите околу Сирија, заканувајќи се на моќта на Ан-Насир Јусуф во Дамаск. Откако првиот обид да се порази Бахрија во близина на Газа не успеал, ан-Насир Јусуф започнал втора експедиција против нив со ел-Мансур Мухамед II од Хама, што резултирало со пораз на Бахрија во Ерихон. Ан-Насир Јусуф продолжил со опсадата на Ал-Мугит и Бахрија во ел-Карак, но зголемената закана од монголска инвазија на Сирија на крајот довела до помирување помеѓу Ан-Насир Јусуф и Ал-Мугит, и пребегнувањето на Бајбарс кај првиот. Кутуз го соборил ел-Мансур Али во 1259 година. Потоа, тој ги исчистил и/или ги уапсил Муизиите и сите бахри мамуци што можел да ги лоцира во Египет во обид да го елиминира несогласувањето кон неговото владеење. Преживеаните *мамуци* Муизи и Бахри се упатиле кон Газа, каде Бајбарс создал виртуелна држава во сенка наспроти Кутуз.

Додека разни мамелучки фракции се натпреварувале за контрола на Египет и Сирија, Монголите под команда на Хулагу-кан го ограбиле Багдад, интелектуалниот и духовен центар на исламскиот свет, во 1258 година, и продолжиле кон запад, освојувајќи ги Алеп и Дамаск. Кутуз испратил воено засилување на својот поранешен непријател Ан-Насир Јусуф во Сирија и се помирил со Бахријах, вклучувајќи го и Бајбарс, кому му било дозволено да се врати во Египет, за да се соочи со заедничката монголска закана. Хулагу испратил емисари во Кутуз во Каиро, барајќи потчинување на монголската власт. Кутуз ги натерал емисарите да бидат убиени, акт што историчарот Џозеф Каминс го нарекол „*најлошата можна навреда за монголскиот престол*". Кутуз потоа ја подготвил одбраната на Каиро за да ја одврати заканата од монголската инвазија на Египет, но откако ја слушнал веста дека Хулагу се повлекол од Сирија за да го преземе монголскиот престол, Кутуз започнал со подготовки за освојување на Сирија. Тој мобилизирал сили од околу 120.000 војници и ја добил поддршката од неговиот главен ривал од Мамлуците, Бајбарс.

Мамелуците влегле во Палестина за да се спротивстават на монголската војска која Хулагу ја оставил зад себе под команда на Китбука. Во септември 1260 година, двете страни се сретнале во рамнините јужно од Назарет во голема конфронтација позната како битка кај Ајн Џалут. Кутуз навел некои од неговите коњанички единици да се кријат во ридовите околу Ајн Џалут (Голијатовиот извор), додека ги насочувал силите на Бајбарс да напредуваат покрај Ајн Џалут против Монголите на Китбука. Во получасовниот судир што следел, луѓето на Бајбарс глумеле дека се повлекуваат и биле прогонети од Китбука. Силите на вториот паднале во стапицата на Мамлуците штом стигнале до изворите на Ајн Џалут, при што луѓето на Бајбарс се свртеле за да се спротивстават на Монголите и единиците на Кутуз кои ги заседале Монголите од ридовите. Битката завршила со монголски пораз и фаќање и егзекуција на Китбука. Потоа, Мамлуците продолжиле со повторното заземање на Дамаск и другите сириски градови преземени од Монголите. По триумфалното враќање на Кутуз во Каиро, тој бил убиен во заговор. Бајбарс последователно ја презел власта во Египет кон крајот на 1260 година, и основал Бахриски Мамлучки султанат.

### Владеење на династија Бахри

#### Владеење на Бајбарс

 Мавзолејската комора на султанот Бајбарс (1260-1277) во библиотеката ел-Захирија во Дамаск
##### Централизација на моќта

Бајбарс го обновил поранешното седиште на Бахрите на островот Рауда и го поставил Калавун, еден од неговите највисоки соработници, на чело. Во 1263 година, Бајбарс го соборил ел-Мугит од ел-Карак врз основа на наводите за соработка со монголскиот Илханат во Персија, и на тој начин ја консолидирал својата власт над муслиманската Сирија. За време на неговото рано владеење и преку големи финансиски трошоци, Бајбарс ја обновил и строго ја обучувал војската на Мамлуците, која пораснала од 10.000 коњаници на 40.000, со 4.000-членови кралска гарда во нејзиното јадро. Новата сила била строго дисциплинирана и високо обучена во коњаник, мечувалство и стрелаштво.

Бајбарс се обидел да воспостави династичко владеење со назначување на неговиот четиригодишен син ел-Саид Барака за косултан, со што ја прекинал традицијата на Мамлуците за избор на водач, но овој напор на крајот бил неуспешен, барем за неговото семејство Захирид; успешното владеење станало многу зависно од личните квалитети на Бајбарс. Сепак, успехот на Бајбарс во воспоставувањето централизирано владеење резултирало со консолидација на Мамлучкиот Султанат.

##### Комуникација, поштенска мрежа

Друга главна компонента на владеењето на Бајбар била комуникацијата меѓу државата. За да го постигне ова, тој воспоставил поштенска мрежа што се протегала низ градовите во Египет и Сирија. Потребата за непречено доставување на кореспонденцијата, исто така, довело до големи поправки или изградба на патишта и мостови долж поштенската рута.

##### Надворешна политика

Преку отворањето дипломатски канали со Монголите, Бајбарс, исто така, се обидел да го задуши потенцијалниот сојуз меѓу Монголите и христијанските сили во Европа, додека, исто така, посакувал поделби помеѓу монголскиот Илханат и монголската Златна Орда. Покрај тоа, неговата дипломатија исто така имала за цел да го одржи протокот на турски мамлуци од Средна Азија под контрола на Монголите.

 Емајлирано и позлатено шише со сцената на битка. Египет, крајот на 13 век. Метрополитски музеј на уметност
##### Воени кампањи

Со моќта на Бахрите во Египет и муслиманска Сирија консолидирана до 1265 година, Бајбарс започнал експедиции против тврдините на крстоносците низ Сирија, заземајќи го Арсуф во 1265 година и Халба и Арка во 1266 година  Според историчарот Томас Асбриџ, методите користени за освојување на Арсуф го покажале „*сфаќањето на опсадата на Мамелуците и нивната огромна нумеричка и технолошка надмоќ*". Стратегијата на Бајбарс во однос на тврдините на крстоносците по должината на сирискиот брег не била да ги заземе и искористи тврдините, туку да ги уништи и на тој начин да ја спречи нивната потенцијална идна употреба од новите потенцијални бранови на крстоносци.

Во август 1266 година, Мамлуците започнале казнена експедиција против Ерменското Кралство Киликија за нејзиниот сојуз со Монголите, уништувајќи бројни ерменски села и значително ослабувајќи го кралството. Приближно во исто време, силите на Бајбарс го освоиле Сафад од витезите Темплари, а набргу потоа и Рамла, двата градови во внатрешноста на Палестина. За разлика од крајбрежните тврдини на крстоносците, Мамлуците ги зацврстиле и ги користеле внатрешните градови како главни гарнизони и административни центри. Кампањите против крстоносците продолжиле во 1267 година, а во пролетта 1268 година, силите на Бајбарс ја освоиле Јафа пред да ја освојат главната крстоносна тврдина Антиохија на 18 мај.

Бајбарс иницирал поагресивна политика од неговите претходници кон христијанското нубиско кралство Макурија на јужната граница на Египет. Во 1265 година, Мамлуците започнале инвазија на северна Макурија и го принудиле нубискиот крал да стане вазал на Мамлуците. Околу тоа време, Мамлуците ги освоиле областите на Црвеното Море на Суакин и архипелагот Далак, додека се обидувале да ја прошират својата контрола до Хиџаз, пустинските региони западно од Нил и Барка (Киренаика). Во 1268 година, кралот на Макурија, Давид I, го соборил вазалот на Мамлуците и во 1272 година го нападнал пристаништето Ајдаб во Црвеното Море.

Во меѓувреме, Луј IX од Франција ја започнал Осмата крстоносна војна, овој пат насочен кон Тунис со намера на крајот да го нападне Египет. Сепак, Луј IX починал, дозволувајќи им на Мамелуците да ги пренасочат своите напори за понатамошни освојувања на териториите на крстоносците во Сирија, вклучувајќи ја тврдината Крак де Шевалие во округот Триполи, која Бајбарс ја освоил во 1271 година  И покрај сојузот со Асасините во 1272 година, во јули 1273 година, Мамлуците, кои дотогаш утврдиле дека независноста на Асасините е проблематична, ја презеле контролата врз тврдините на Асасините во Џабал Ансарија, вклучувајќи го и Масјаф. Во 1275 година, гувернерот на Мамлуците на Кус, со бедуинските сојузници, започнал експедиција против Макурија, победувајќи го кралот Давид во битката кај Донгола во 1276 година и го поставил Шаканда за крал. Ова ја довело тврдината Каср Ибрим под јурисдикција на Мамлуците. Меѓутоа, освојувањето на Нубија не било трајно, а процесот на инвазија на регионот и поставување вазален крал ќе го повторат наследниците на Бајбарс. Како и да е, првичното освојување на Бајбарс довело до годишното очекување на данок од Нубијците од страна на Мамлуците до распаѓањето на кралството Макурија во средината на 14 век. Понатаму, Мамлуците, исто така, го добиле потчинувањето на кралот Адур од ел-Абваб на југ.  Во 1277 година, Бајбарс започнал експедиција против Илханидите, разбивајќи ги во Елбистан во Анадолија, пред на крајот да се повлече за да избегне претерано растегнување на нивните сили и ризикот да биде отсечен од Сирија со втора, голема дојдовна илханидска војска.

#### Ран калавански период

Внатрешноста на мавзолејот на султанот Калаван
Во јули 1277 година, Бајбарс починал на пат за Дамаск, а бил наследен од Барака. Сепак, неспособноста на вториот предизвикало борба за моќ која завршила со изборот на Калаван за султан во ноември 1279 година  Илханидите го искористиле нередот на наследството на Бајбарс со напад на Мамлучка Сирија, пред да започнат масовна офанзива против Сирија во есента 1281 година. Силите на Калаван биле значително побројни од проценетата 80.000-члена илханидско-ерменско-грузиско-селџучка коалиција, но марширале северно од Дамаск за да се сретнат со војската на Илханидите во Хомс. Во битката кај Хомс на 28 октомври, Мамелуците ги поразиле Илханидите и ја потврдиле доминацијата на Мамлуците во Сирија. Поразот на Илханидите му овозможило на Калаван да продолжи и да ги елиминира преостанатите пунктови на крстоносците во Сирија. Во мај 1285 година, тој ја зазел тврдината Маркаб и ја ставил во гарнизон.

Раното владеење на Калаван било обележано со политики што требало да добијат поддршка од важни општествени елементи, имено, трговската класа, муслиманската бирократија и религиозниот естаблишмент. Меѓу овие рани политики биле елиминацијата на нелегалните даноци што ја оптоварувале трговската заедница и обемните проекти за градење и реновирање на најсветите места на исламот, како што се џамијата на Пророкот во Медина, џамијата Ал-Акса во Ерусалим и џамијата Ибрахим во Хеброн. По раздвижувањето со Илханатот по 1280 година, Калаван започнал широка кампања за апсење за да го елиминира внатрешното несогласување, затворајќи десетици високи емири во Египет и Сирија. Детантот, исто така, забележал промена во градежните активности на Калаван за да се фокусира на повеќе секуларни и лични цели, вклучително и голем болнички комплекс во Каиро со повеќе одделенија спроти гробницата на ас-Салих Ајуб. Изградбата на болницата, спротивно на неговите претходници од Мамлуците, кои се фокусирале на основање *медреси*, била направена за да се добие добрата волја на јавноста, да се создаде трајно наследство и да се обезбеди неговото место во задгробниот живот. Неговата местоположба свртена кон гробот на Ес-Салих требало да ја покаже трајната поврзаност на Калаван со својот господар и да им оддаде чест на Салихија. Додека мамлуците Салихи биле типично Кипчачки Турци, Калаван ги разновил мамелучките редови купувајќи бројни не-Турци, особено Черкези, формирајќи го од нив полкот Бурџи.

Калаван бил последниот султан на Салихите и по неговата смрт во 1290 година, неговиот син, ел-Ашраф Халил, го привлекол својот легитимитет како Мамлук, нагласувајќи ја својата лоза од Калаван, со што го прогласил периодот на Калаван на владеењето на Бахрите. Како и неговите двајца претходници на Бахрите, главните приоритети на Халил биле организирање на султанатот, пораз на крстоносците и Монголите, инкорпорирање на Сирија во доменот на Мамлуците и зачувување на увозот на нови мамлуци и оружје. Во однос на последната политика, Бајбарс купил 4.000 *мамлуци*, Калаван купил 6.000–7.000, а до крајот на владеењето на Халил, се проценува дека имало вкупно 10.000 мамлуци во султанатот. Во 1291 година, Халил ја зазел Акра, последната голема тврдина на крстоносците во Палестина и на тој начин владеењето на Мамлуците се проширило низ цела Сирија.

Смртта на Халил во 1293 година довела до период на фракционерска борба, при што братот на Халил, ан-Насир Мухамед, бил соборен следната година од монголскиот мамлук од Калаван, ел-Адил Китбуга, кој пак бил наследен од грчки мамлук од Калаван. Хусам ед-Дин Лајин. Во обид да ја консолидира својата контрола, Лајин се обидел да го прераспредели *икатите* на своите поддржувачи. Лајин не можел да го задржи султанатот, а ел-Насир Мухамед бил вратен на власт во 1298 година, владеејќи со скршено царство додека не бил соборен по втор пат од Бајбарс II, черкески *мамлук*, кој бил познат како побогат, побожен и културен. отколку неговите непосредни претходници. На почетокот на второто владеење на ан-Насир Мухамед, Илханидите, чиј водач, Махмуд Газан, преминал во ислам, ја нападнале Сирија и ја разбиле војската на Мамлуците во близина на Хомс во битката кај Вади ел-Хазандар во 1299 година. Сепак, Газан ги повлекол повеќето од своите трупи од Сирија набргу потоа поради недостаток на сточна храна за нивните бројни коњи, а преостанатата сила на Илханидите се повлекла во 1300 година на приближувањето на обновената војска на Мамлуците. Понатамошната инвазија на Илханидите во 1303 година била одбиена по поразот на Илханидите во битката кај Марџ ал-Суфар во рамнините јужно од Дамаск.

#### Трето владеење на ан-Насир Мухамед

 Внатрешноста на џамијата Султан ан-Насир Мухамед, со михраб и минбар.
Бајбарс II владеел приближно една година пред Ан-Насир Мухамед повторно да стане султан во 1310 година, овој пат владеејќи повеќе од три последователни децении во период што често се смета од историчарите од периодот на Мамлуците како врв на режимот на Бахри конкретно и Мамлучкиот Султанат воопшто. За да ги избегне искуствата од неговите претходни две владеења каде што владееле малуците на Калаван и Халил и периодично го преземале султанатот, ан-Насир Мухамед започнал напори да воспостави централизирана автократија. На почетокот на неговото трето владеење, во 1310 година, ан-Насир Мухамед ги затворил, протерал или убивал сите емири на Мамлуците кои ги поддржувале оние што го собориле во минатото, вклучувајќи ги и мамлуците Бурџи. Потоа им доделил емирати на повеќе од триесет свои мамлуци. Првично, ан-Насир Мухамед ги оставил повеќето од мамлуците на неговиот татко непречено, но во 1311 и 1316 година, тој ги затворил и егзекутирал повеќето од нив и повторно ги прераспределил емиратите на своите малмуци. До 1316 година, бројот на мамлуците бил намален на 2.000. Ан-Насир Мухамед отишол понатаму во наметнувањето на своето владеење со интервенирање за Ал Ватик да го наследи калифот ел-Мустакфи, како и принудувајќи го *кадијата* (судијата) да издава правни пресуди кои ги унапредуваат неговите интереси.

Третото владеење на ан-Насир Мухамед, исто така, забележало отстапување од традициите на наследување и административно издигнување на неговите претходници, бидејќи тој забележал во неговите први две владеења дека таквите традиции сепак биле игнорирани, додека султаните биле убивани и мамлуците ги злоупотребувале другите мамлуци во замена за моќ. Тоа што Ан-Насир Мухамед бил син на мамлук наместо на самиот мамлук ризикувал да ја поткопа неговата позиција помеѓу мамелучката елита. Ова делумно ги објаснува неговите чистки од илјадниците мамлуци купени од неговите претходници. При условите што го спречиле протокот на мамуците од монголските земји кон султанатот, ан-Насир Мухамед решил да ја надомести загубата на исчистените мамлуци со усвојување нови методи на обука и воено и финансиско унапредување што вовело големо ниво на попустливост. Оваа попустливост, која се манифестирала во многу порелаксирани услови за новите мамуци, го охрабрил стремежот кон воени кариери во Египет преку аспиранти мамуци надвор од земјата, до тој степен што родителите ќе ги продаваат своите деца како мамлуци со верување дека децата ќе уживаат во подобрен стандард на живеење.

За време на ан-Насир Мухамед, Мамелуците успешно ја одбиле инвазијата на Илханидите на Сирија во 1313 година, а потоа склучиле мировен договор со Илханатот во 1322 година, со што се донел долготрајниот крај на Мамлучко-монголските војни. По детенцијата, ан-Насир Мухамед можел да воведе период на стабилност и просперитет во султанатот преку донесување на големи политички, економски и воени реформи кои на крајот биле наменети да го обезбедат неговото континуирано владеење и да го консолидираат режимот Калаван-Бахри. Паралелно со владеењето на Ан-Насир Мухамед било распадот на Илханатот на неколку помали династички држави и последователните напори на Мамлуците да воспостават дипломатски и трговски односи со новите политички ентитети. Ан-Насир Мухамед, исто така, се обидел да воспостави постојана контрола на Мамлуците врз вазалната држава Макурија, започнувајќи инвазија во 1316 година и инсталирајќи муслимански нубиски крал, Абдалах Баршамбу. Вториот бил соборен од Канц ал-Давла, кој ан-Насир Мухамед привремено го соборил во експедиција во 1323/24 година.

#### Крај на режимот на Бахри

 Џамија-Медреса на султанот Хасан
Ан-Насир Мухамед починал во 1341 година, а неговото владеење било проследено со наследување на неговите потомци на престолот во период обележан со политичка нестабилност. Повеќето од неговите наследници, освен ан-Насир Хасан (р. 1347-1351, 1354-1361) и ал-Ашраф Шабан (р. 1363-1367), биле султани само по име, со патроните на водечките мамлучки фракции кои ја имаат вистинската моќ. Првиот од синот на ан-Насир Мухамед кој пристапил во султанатот бил Абу Бакр, кој ан-Насир Мухамед го назначил за свој наследник пред неговата смрт. Сепак, високиот помошник на ан-Насир Мухамед, Кавсун, имал вистинска моќ и на крајот го затворил и погубил Абу Бакр, а на негово место го назначил малиот син на Ан-Насир Мухамед, ел-Ашраф Куџук. Меѓутоа, до јануари 1342 година, Кавсун и Куџук биле соборени, а полубратот на вториот, ан-Насир Ахмад од ел-Карак, бил прогласен за султан. Ахмад се преселил во ел-Карак и оставил заменик да владее во негово име во Каиро. Овој неортодоксен потег, заедно со неговото изолирано и несериозно однесување и неговото погубување на лојални партизани, завршило со депонирањето на Ахмад и негово заменување со неговиот полубрат ас-Салих Исмаил во јуни 1342 година  Исмаил владеел до неговата смрт во август 1345 година, а бил наследен од неговиот брат ел-Камил Шабан. Последниот бил убиен во бунт на мамлуците и бил наследен од неговиот брат ел-Музафар Хаџи, кој исто така бил убиен во бунт на мамлуците кон крајот на 1347 година 

 Првите страници од Куранот нарачани од султанот ел-Ашраф Шабан. Овој ракопис е дел од Националната библиотека на Египет, колекција на ракописи од Куранот, запишани во Регистарот на УНЕСКО.
По смртта на Хаџи, високите емири на ан-Насир Мухамед набрзина назначиле уште еден од неговите синови, дванаесетгодишниот ан-Насир Хасан. Тоа се совпаднало со првиот мандат на Хасан, во 1347–1348 година, кога Бубонската чума пристигнала во Египет и следеле други чуми, предизвикувајќи масовна смрт во земјата, што пак довело до големи социјални и економски промени во регионот. Во 1351 година, Хасан се обидел да ја потврди својата извршна власт и бил соборен од страна на високите емири, предводени од Емир Таз, и заменет со неговиот брат, ас-Салих Салих. Емирите Шејку и Сиргитмиш го симнале Салих и го вратиле Хасан со државен удар во 1355 година, по што Хасан постепено ги исчистил Таз, Шејку и Сиргитмиш и нивните мамлуци од неговата администрација. Истовремено, Хасан почнал да ги регрутира и промовира *авлад ал-нас* (потомци на мамлуците кои не го доживеале процесот на поробување/манусирање) во војската и администрацијата, процес кој траел до крајот на периодот на Бахри. Ова довело до незадоволство од сопствените мамлуци на Хасан, предводени од емирот Јалбуга ел-Умари, кој го убил Хасан во 1361 година 

Јалбуга станал регент на наследникот на Хасан и младиот син на покојниот султан Хаџи, ел-Мансур Мухамед. Дотогаш, мамелучката солидарност и лојалноста кон емирите се распаднаа. За да ја врати дисциплината и единството во државата и војската на Мамлуците, Јалбуга ги применил ригорозните образовни методи што се користеле за мамлуците за време на владеењето на султаните Бајбарс и Калаван. Во 1365 година, обидите на Мамлуците да ја анектираат Ерменија, која оттогаш ја заменила крстоносната Акра како христијанско трговско упориште на Азија, биле задушени со инвазијата на Александрија од страна на Петар I од Кипарски. Мамелуците истовремено доживеале влошување на нивната профитабилна позиција во меѓународната трговија, а економијата на султанатот опаднала, дополнително слабеејќи го режимот на Бахрите. Во меѓувреме, воочената суровост на образовните методи на Јалбуга и неговото одбивање да ги укине неговите дисциплински реформи довеле до реакција на мамлуците. Јалбуга потоа бил убиен од неговите сопствени мамлуци во востание во 1366 година  Бунтовните мамлуци биле поддржани од султанот ел-Ашраф Шабан, кој Јалбуга го поставил во 1363 година  Шабан можел да владее како вистинска сила во султанатот до 1377 година, кога бил убиен од дисиденти на *мамлуците* на пат кон Мека за да го изврши аџилакот.

### Бурџиско владеење

#### Владеење на Баркук

Внатрешноста на џамијата-медреса на султанот Баркук
Шабан бил наследен од неговиот седумгодишен син ел-Мансур Али, иако олигархијата на високите емири ги држела конците на власта. Помеѓу високите емири кои се издигнале во чест на Али бил Баркук, черкески мамлук од Јалбуга, кој бил вклучен во атентатот на Шабан, и Барака, уште еден од малуците на Јалбуга. Баркук бил назначен за *атабег ал-асакир* во 1378 година, давајќи му команда на војската на Мамлуците, која ја искористил за да го собори Барака во 1380 година  Потоа, тој успеал да го донесе во Египет неговиот татко Анас и многу негови роднини,, веројатно во обид да воспостави база на моќ надвор од мамлучкиот естаблишмент. Али починал во мај 1381 година и бил наследен од неговиот деветгодишен брат, ас-Салих Хаџи. Меѓутоа, власта била во рацете на Баркук, регентот на ас-Салих Хаџи; Баркук се обидел да го наследи Али како султан, но на неговата понуда била ставена вето од страна другите високи емири. Сепак, во следната година, Баркук го соборил ас-Салих Хаџи со поддршка на *мамлуците* на Јалбуга и го презел султанатот, усвојувајќи ја титулата Бајбарс, „ал-Малик аз-Захир".

Пристапувањето на Баркук било овозможено со поддршката на мамлуците на Јалбуга, чие последователно доаѓање на власт, исто така, ја направило позицијата на Баркук ранлива. Неговото владеење било оспорено во Сирија во 1389 година за време на бунтот на мамлучкиот гувернер на Малатија, Минташ, и гувернерот на Алепо, Јалбуга ан-Насири, кој бил поранешен мамлук и на ан-Насир Хасан и на Јалбуга ал-Умари. Бунтовниците ја презеле Сирија и се упатиле кон Египет, што го натерало Баркук да абдицира во корист на ас-Салих Хаџи. Меѓутоа, сојузот помеѓу Јалбуга ан-Насири и Минташ набрзо се распаднал и во Каиро следеле фракционерски борби кои завршиле со протерување на Јалбуга од Минташ. Баркук бил уапсен и протеран во ел-Карак каде што можел да собере поддршка за неговото враќање на престолот. Во Каиро, лојалистите на Баркук ја зазеле тврдината и го уапсиле ас-Салих Хаџи. Ова го отворило патот за узурпација на султанатот од страна на Баркук уште еднаш во февруари 1390 година, цврсто воспоставувајќи го Бурџискиот режим.

Баркук ја зацврсти својата контрола над султанатот во 1393 година, кога неговите сили го убиле главниот противник на неговото владеење, Минташ, во Сирија. Во времето на владеењето на Баркук се случило масовно регрутирање на Черкези (се проценува на 5.000 регрути  ) во редовите на мамлуците и обновување на авторитетот на Мамлучкиот Султанат преку традицијата на раните мамлучки султани, Бајбарс и Калавун. Голема иновација на овој систем од страна на Баркук била поделбата на Египет на три провинции (*нијабат*) слични на административните поделби во Сирија. Новите египетски *нијабати* биле Александрија, Даманхур и Асиут. Баркук ја вовел оваа промена како средство за подобра контрола на египетските села од зголемената сила на арапските племиња. За таа цел, Баркук ги испратил берберските племиња Хавара од делтата на Нил во Горен Египет за да ги контролираат арапските племиња.

За време на владеењето на Баркук, во 1387 година, Мамлуците можеле да го натераат анадолскиот ентитет во Сивас да стане вазална држава на Мамлуците. Кон крајот на 14 век, во Анадолија се појавиле предизвикувачи на Мамлуците, вклучувајќи ја и Отоманската династија која ја апсорбирала територијата на Караманидите во централна Анадолија и поставила вазалство како водач на Дулкадирите во 1399 година, и турските сојузници на Тимур, племињата Аккојунлу и Каракојунлу кои влегле во јужна и источна Анадолија во истиот временски период. Баркук влегол во краток суир со Тимур на Еуфрат во 1394 година, но Тимур се повлекол за време на таа епизода.

#### Кризи и враќање на државната власт

Баркук починал во 1399 година и го наследил неговиот единаесетгодишен син, ан-Насир Фараџ, кој во тоа време бил во Дамаск. Истата година, Тимур ја нападнал Сирија, ограбувајќи го Алеп пред да продолжи да го опустоши Дамаск. Вториот бил напуштен од Фарај и од придружбата на неговиот покоен татко, кои заминале за Каиро. Тимур ја завршил својата окупација на Сирија во 1402 година за да ја продолжи својата војна против Османлиите во Анадолија, за кои сметал дека се поопасна закана за неговото владеење. Фараџ можел да ја задржи власта во овој турбулентен период, кој покрај разорните напади на Тимур, подемот на турските племиња во Џазира и обидите на емирите на Баркук да го соборат Фарај, исто така доживеал глад во Египет во 1403 година, тешка чума во 1405 година и бедуински бунт кој практично го прекинало владеењето на Мамелуците над Горен Египет помеѓу 1401 и 1413 година  Така, власта на Мамлуците низ султанатот била значително еродирана, додека главниот град Каиро доживеал голема економска криза.

Фараџ бил соборен во 1412 година од емирите со седиште во Сирија, Танам, Џакам, Навруз и ел-Муајад Шејх, против кои Фарај испратил вкупно седум воени експедиции за време на неговото владеење. Меѓутоа, емирите не можеле самите да го узурпираат престолот и го поставиле калифот ел-Мустаин; калифот имал поддршка од нечеркеските мамлуци и легитимитет кај местното население. Шест месеци подоцна, Шаких го ослободил ел-Мустаин од власт откако го неутрализирал неговиот главен ривал Навруз и го презел султанатот. Главната цел на функцијата била обновување на државниот авторитет во рамките на султанатот, кој доживеал дополнителни неволји во 1415-1417 и 1420 година  За време на неговото владеење, Шејх повторно ја воспоставил државната фискална администрација за да ја надополни државната каса. За таа цел, неговиот фискален администратор водел експедиции за собирање даноци кои биле слични на грабежи низ султанатот за да се компензира за заостанатите даноци што се акумулирале за време на владеењето на Фарај. Шејх, исто така, нарачал и водел воени експедиции против непријателите на Мамелуците во Анадолија, повторно потврдувајќи го влијанието на државата во тој регион.

#### Владеење на Барсбеј

Мавзолејот и добротворниот комплекс на Барсбеј во Каиро, завршен во 1432 година. Изрезбаната купола (центар) го покрива неговиот гроб. 
Пред да почине Шејх во 1421 година, тој се обидел да ја неутрализира моќта на черкеските мамлуци со увоз на турски мамлуци и инсталирање на Турчин како *атабег ал-асакир* во 1420 година за да му служи како регент на неговиот малороден син Ахмад. Меѓутоа, по неговата смрт, еден черкески емир, Татар, се оженил со вдовицата на Шејх, го соборил *атабег ал-асакир* и ја презел власта. Татар починал три месеци по неговото владеење и бил наследен од Барсбај, друг черкески емир на Баркук, во 1422 година  Под владеењето на Барсбеј, Мамлучкиот Султанат го достигнал својот најголем територијален опсег и бил воено доминантен низ целиот регион,  но неговото наследство на крајот било измешано во очите на современите коментатори кои ги критикувале неговите фискални методи и економски политики. 

Барсбеј водел економска политика на воспоставување државни монополи врз профитабилната трговија со Европа, особено во однос на зачините, на жалење на цивилните трговци од султанатот. Европските трговци биле принудени да купуваат зачини од државни агенти кои поставувале цени што ги максимизирале приходите наместо да промовираат пазарна конкуренција. Овој монопол над трговијата со зачини направило преседан за неговите наследници, од кои некои воспоставиле државни монополи врз други стоки како шеќер и текстил.  Покрај тоа, Барсбеј ги принудил трговците од Црвеното Море да ги товарат своите стоки во пристаништето Хеџаз во Џеда, кое го држеле Мамлуци, наместо во јеменското пристаниште Аден, со цел да извлечат најголема финансиска корист од транзитната рута на Црвеното Море до Европа. Напорите на Барсбеј за монополизација и заштита на трговијата требало да ги надоместат сериозните финансиски загуби на земјоделскиот сектор на султанатот поради честите повторливи чуми што им однеле голем данок на земјоделците. На долг рок, монополот над трговијата со зачини имало негативен ефект врз египетската трговија и станал еден од факторите што ги мотивирало европските трговци да бараат алтернативни патишта кон исток околу Африка и преку Атлантикот. 

Барсбеј, исто така, презел напори за подобра заштита на караванските правци до Хеџаз од бедуинските напади и египетскиот медитерански брег од каталонската и џеновската пиратерија. Во однос на европските пирати, тој започнал кампањи против Кипар во 1425–1426 година, при што лузињанскиот крал на островот, Јанус, бил заробен, поради неговата наводна помош на пиратите; големите откупнини што Кипарците им ги исплатиле на Мамелуците им овозможиле да коваат нови златни монети за прв пат од 14 век. Јанус бил принуден да стане вазал на Барсбеј, аранжман кој исто така бил спроведуван и на неговите наследници неколку децении потоа. 

По победите на Кипар, Барсбеј се загрижил со растечкото влијание на Тимуридите врз Хеџаз и неговите свети места. Во неколку наврати, Шах Рух, синот и наследникот на Тимур, ја искористил привилегијата да ја обезбеди *Кисва* (наметка) што била обвиткана над светилиштето Ќаба во Мека секоја година, привилегија што му припаѓала на мамлучкиот султан уште од времето на Бајбарс.  Барсбеј го оспорил ова во 1434 година, свикувајќи ги четворицата високи *кадии* од Каиро да разговараат за претпоставката на Шах Рух. Ханафискиот судија застанал на страната на Шах Рух, а другите тројца се воздржале од донесување пресуди, што Барсбај го разбрал како потврда на позицијата на Мамлуците.  Тој повторно го потврдил прерогативот на Каиро да испрати до *Кисва*, иако размената на писма за ова прашање со Шах Рух станувало сè поантагонистичко. За време на неговото владеење тој ја намалил независноста на Шарифатот Мека на минимум, испратил мамелучки трупи да го окупираат Хеџаз и да владеат во локалните племиња и презел директна контрола врз голем дел од администрацијата во регионот.  

Барсбеј започнал воени експедиции против Ак Којонлу во 1429 и 1433 година  Првата експедиција вклучувала ограбување на Едеса и масакр на нејзините муслимански жители како одмазда за нападите на Ак Којонлу против месопотамиските територии на Мамлуците. Втората експедиција била против главниот град Ак Којонлу Амид, која завршила со признавањето на Ак Којонлу како сузеренството на Мамлуците. Барсбеј можеби се плашел и од сојуз меѓу Шахрух, Османлиите и другите регионални држави во областа.  Џанибак ал-Суфи, мамлук кој првично се спротивставил на доаѓањето на Барсбеј на власт и побегнал во Анадолија, исто така бил сериозна закана во овој поглед и повторно ја разгорел загриженоста за немирите на север.   Барбсеј испратил експедиција што го поразила Џанибак во близина на Ајнтаб (денешен Газиантеп) во јули 1436 година  и напредувала до Ерзинџан.  Џанибак побегнал, но на крајот бил прогласен за одговорен од неговите сојузници и починал како затвореник во 1437 година, ставајќи крај на сите понатамошни закани за Барсбај од север. 

Додека Мамлуците биле во можност да ги принудат анадолските бејлики генерално да се потчинат на нивната хегемонија во регионот, власта на Мамлуците во Горен Египет во голема мера била предадена на емирите на племето Хавара. Последниве се збогатиле од нивната растечка трговија со централна Африка и постигнале одреден степен на локална популарност поради нивната побожност, образование и генерално бенигниот третман кон жителите.

#### Наследниците на Барсбеј

Барбсеј починал на 7 јуни 1438 година откако настрадал од чума во текот на неколку месеци.  Според неговите желби, неговиот 14-годишен син, Јусуф, бил официјално поставен за негов наследник истиот ден и еден од неговите високи амри, Џакмак ел-Јаркаси ел-Алаи ел-Захири, бил назначен за неговиот регент. Слеле вообичаените спорови околу наследството и по три месеци Џакмак победил и стана нов султан, протерувајќи го Јусуф во Александрија и усвоувајќи го *лакаб* (кралското име) ел-Захир. 

Џакмак бил мамлук регрутиран од Баркук и веќе имал 65 години кога дошол на власт.   Тој го преживеал претходниот период избегнувајќи судир и правејќи малку непријатели, став што продолжил и во неговото владеење. Тој одржувал пријателски односи со Отоманското Царство и, отстапувајќи од насилниот пристап на Барсбеј, му дозволил на Шахрух да го испрати *махмалот* на аџилак караванот во Мека во 1444 година  Неговиот најважен странски воен напор бил неуспешната кампања за освојување на Родос од витезите на Свети Јован, вклучувајќи три експедиции помеѓу 1440 и 1444 година 

На домашен план, Џакмак во голема мера ги продолжил монополите на Барсбеј, иако ветил дека ќе донесе реформи и формално укинал некои тарифи. Тој продолжил да прави изнудувања за финансиска добивка, но ја покажал својата побожност и се обидел да ги врами сите негови дејствија во механизмите на исламскиот закон.  Кога конечно починал на 13 февруари 1453 година, на 80-годишна возраст, тој бил добро почитуван од голем дел од населението и бил јавно оплачен. 

18-годишниот син на Џакмак, Осман, бил поставен на престолот по смртта на неговиот татко, но набрзо изгубил секаква поддршка кога се обидел да ја купи лојалноста на другите мамлуци со понижени монети. Инал ел-Алаи ел-Захири ел-Насири, кој Барсбај го направил својот атабег ал-асакир во 1446 година, на крајот добил доволно поддршка за да биде прогласен за султан два месеци по смртта на Џакмак. Инал дошол на власт на 73-годишна возраст. Тој бил последниот мамелук султан кој ја започнал својата кариера како мамлук на Баркук и, за разлика од многу претходници, успеал да се истакне под претходните султани без никогаш да биде уапсен.

Инал бил султан кога Мехмед II, османлискиот султан, го освоил Цариград во 1453 година. Отоманската амбасада пристигнала во Каиро на 27 октомври 1453 година за да ја пренесе веста, по што Инал наредил раскошни јавни прослави за да го одбележат настанот, слично на прославите на победата на Мамлуците. Нејасно е дали Инал и другите мамлуци ги разбрале импликациите на овој настан,  иако тие сигурно ја примиле веста со измешани чувства Ова го означило подемот на Османлиите како суперсила, статус што ќе ги доведе во сè поголем судир со Мамлучкиот султанат, кој станал сè позастоен. 
На Кипар, Инал се вплеткал во спор за наследување во рамките на династијата Лузињан на островот, кои сè уште биле вазали на Мамлуците.  Јован II Кипарски, синот и наследникот на Јанус, починал во 1458 година и наследството било спорно помеѓу неговата легитимна ќерка Шарлот и неговиот вонбрачен син Јаков. Вториот пристигнал во Каиро во мај 1459 година за да побара помош од Инал. Султанот се согласил и започнал со подготовки за експедиција на островот за да го спроведе своето барање, но во март 1460 година пристигнала амбасада од Шарлот и ги поткупила Инал и неговите амари да го одобрат нејзиното барање. Кога Јаков дознал за ова навидум предавство, неговите приврзаници ги убедиле амарите на Инал да се вратат на нивната првобитна позиција со уште поголем поткуп. Инал конечно се убедил да го потврди тврдењето на Јаков. Воена експедиција била испратена на островот, ја победил Шарлот и го поставил Јаков за крал. 

#### Владеењето на Кајтбај

Кушкадам починал на 9 октомври 1467 година и мамлучките амири првично го поставиле Јалбај ел-Муајади за негов наследник. По два месеци тој бил заменет со Тимурбуга ел-Захири. Тимурбуга бил соборен за возврат на 31 јануари 1468 година, но доброволно се согласил на стапувањето на престолот на неговиот втор човек, Кајтбај (ел-Махмуди ал-Захири Џакмак).  Кајтбај бил черкез купен во 1435 или 1436 година од трговец со робови наречен Махмуди ибн Рустам, кој потоа бил регрутиран од агентите на Барсбај во Каиро и отпуштен од Џакмак. Под водство на Инал и Кушкадам, тој се искачил низ рангот. Тимурбуга, за време на неговото кратко владеење, го назначил за свој *атабег*. Откако бил поставен за султан, Кајтбај го прифатил барањето на Тимурбуга да се пензионира мирно во Дамиета. 

 Фонтана на Кајтбај во Харам ел-Шариф во Ерусалим, датиран во 1482 година 
28-годишното владеење на Кајтбај, второто најдолго во историјата на Мамлуците по ел-Насир Мухамед,  било обележано со релативна стабилност и просперитет. Историските извори претставуваат султан чиј карактер значително се разликувал од другите владетели на Мамлуците. Забележително, тој не сакал да се занимава со заговори, иако тоа било белег на политиката на Мамлуците, и имал репутација дека е рамноправен и праведно постапува со своите колеги и подредени. Неговиот великодушен однос кон расчинетиот Тимурбуга претставувало пример за тоа.  Овие особини на личноста се чини дека ги задржале внатрешните тензии и заговори на заливот во текот на неговото владеење.  Додека Мамлучките практики на конфискација, изнуда и поткуп продолжиле во фискалните прашања, под Кајтбај тие биле практикувани на посистематски начин што им дозволувало на поединците и институциите да функционираат во попредвидлива средина.  Неговиот ангажман со цивилната бирократија и *улема* (исламски правници и научници) се чинело дека ја одразува вистинската посветеност на сунитскиот исламски закон.  Тој бил еден од најплодните мамлучки покровители на архитектурата, втор само по ел-Насир Мухамед,  и неговото покровителство на верски и граѓански згради се проширило и во провинциите надвор од Каиро.  Како и да е, Кајтбај делувал во средина на повторливи епидемии на чума што го поткрепувале општиот пад на населението. Земјоделството страдало, ризницата честопати била празна, а до крајот на неговото владеење економијата била сè уште слаба. 

Предизвиците за доминацијата на Мамлуците во странство, исто така, се зголемувале, особено на север. Шах Сувар, водачот на кнежевството Дулкадирид во Анадолија, имал корист од османлиската поддршка и бил одличен воен тактичар. Во меѓувреме, Кајтбај го поддржувал владетелот на кнежеството Караманиди, Ахмад.  Првично, Мамелуците не успеале во серија кампањи против Шах Сувар. Плимата се свртела во 1470 *-* 1471 година кога бил постигнат договор помеѓу Кајтбај и Мехмед II, според кој Кајтбај требало да престане да ги поддржува Караманидите, а Османлиите ќе престанат да ги поддржуваат Дулкадиридите.   Сега без отоманска поддршка, Шах Сувар бил поразен во 1471 година од експедиција на Мамлуците предводена од високиот теренски командант на Кајтбај, Јашбак мин Махди.  Шах Сувар издржал извесно време во својата тврдина во близина на Заманти, пред да се согласи да се предаде ако му биде поштеден животот и му било дозволено да остане како вазал. На крајот, Кајтбај не сакал да го остави да живее и Шах Сувар бил предаден, донесен во Каиро и погубен.   Шах Будак бил поставен како негова замена и како вазал на Мамлуците, иако османлиско-мамлучкото ривалство околу престолот на Дулкадиридите продолжило. 

Следниот предизвик дошол од Узун Хасан, водачот на Ак-Ќојунлу кој се издигнувал како можен ривал на Османлиите. Во 1471 година тој бил поразен од Мехмед II,  но тој потоа ја објавил својата намера да ја потврди својата власт над Шах Будак и да ги уништи Мамлуците.  Во 1472 година тој водел експедиција на територијата на Мамлуците околу Алеп, но Јашбак мин Махди цврсто го поразил и го принудил да се повлече во неред.  Следната година, во летото 1473 година, Узун Хасан бил уште погласно поразен во битката против Мехмед II во близина на Ерзурум.  Неговиот син и наследник, Јакуб, прибегнал да го покани Јашбак мин Махди да учествува во кампања против Едеса. Бидејќи ова избегнувало каков било предизвик против авторитетот на Кајтбај, Јашбак прифатил. Иако првично бил успешен, тој бил убиен за време на опсадата на градот, со што го лишил Кајтбај од неговиот најважен теренски командант. 

Во 1489 година, Република Венеција го анектирала Кипар.  Венецијанците му ветиле на Кајтбај дека нивната окупација ќе биде од корист и за него, бидејќи нивната многу поголема флота ќе биде подобра од Кипарците во одржувањето на мирот во источниот Медитеран. Венеција, исто така, се согласила да продолжи да ја плаќа годишната должност од 8.000 дукати во Каиро што Кипарците претходно ја испраќале. Договорот потпишан меѓу двете сили во 1490 година го формализирал овој аранжман. Тоа било знак дека Мамлуците сега делумно зависат од Венецијанците за поморската безбедност.

##### Конфронтација со Османлиите

Со смртта на Мехмед II во 1481 година и со доаѓањето на неговиот син Бајазит II на османлискиот престол, османлиско-мамлучките тензии ескалирале.  Барањето на Бајазит за престолот било оспорено од неговиот брат Џем. Вториот бил принуден да побегне во егзил и Кајтбај му дал заслниште во Каиро во септември 1481 година. Мамлучкиот султан на крајот му дозволил да се врати во Анадолија за да води нов обид за повторно соочување со Бајазит. Овој потфат не успеал и Џем бил принуден повторно да побегне во егзил, овој пат во христијански раце на запад. Бајазит го протолкувал пречекот на Кајтбај на Џем како директна поддршка за каузата на вториот и бил бесен.   Кајтбај, исто така, го поддржувал водачот на Дулкадирид, Ала' ел-Давла (кој го заменил Шах Будак), против Османлиите,  но Ала' ал-Давла бил принуден да ја префрли својата лојалност кон Бајазит околу 1483 година или 1484 година, што набрзо го поттикнало почетокот на отоманско-мамлучката војна во следните шест години.  

Кошула и оклоп што му припаѓаат на султанот Кајтбај, еден од ретките преживеани оклопи од периодот на Мамлуците.
Во пролетта 1484 година, здружените сили на Дулкадиридите и Османлиите ја зазеле Малатија. По некои понатамошни пресврти, војската на Мамлуците успеала да ги нападне и да ги порази напаѓачите во близина на Малатија во септември 1484 година   Кајтбај испратил пратеник, Џанибак Хабиб, во Истанбул да преговара за мир во 1485 година, но безуспешно.   Во текот на неколку години, напредокот на Османлиите во Киликија бил проследен со контранапади на Мамлуците кои генерално ги смениле нивните придобивки, но не успеале решително да ја завршат војната. Во февруари 1486 година, командантот на Мамлуците, Азбак, постигнал голема победа. Како одговор, Бејазит испратил поголема сила предводена од Ахмед-паша, неговиот свекор и *бејлербеј* од Анадолија, но вториот бил поразен и заробен од Азбак во близина на Адана во март 1486 година   

Во пролетта 1487 година, нова османлиска кампања предводена од големиот везир Давуд-паша напредувала во регионот, повторно окупирајќи ја Адана.    Кајтбај, сфаќајќи дека Османлиите биле способни да реконституираат голема војска дури и по претрпените очигледно големи порази, решил да испрати огромна, добро вооружена експедиција за да изнуди порешителен исход. Војската на Мамлуците, предводена од Азбак, го напуштила Каиро кон крајот на мај 1488 година  Отоманската флота се обидела да слета во близина на крајбрежната тврдина во Баб ал-Малик, но била одбиена од Азбак. Одлучувачката средба се случила во близина на Адана во август 1488 година, во битката кај Агачаири. Во текот на два дена, двете страни претрпеле големи загуби, но Османлиите изгубиле многу членови на нивниот синџир на команда и на крајот биле принудени да се разбијат.   Адана издржала три месеци подолго, но Азбак на крајот триумфално се вратил во Каиро во февруари или март 1489 година 

После битката, Османлиите испратиле мировна увертира која пристигнала во Каиро во мај 1489 година, но Кајтбај ја отфрлил.   Османлиите повторно испратиле друга војска која напредувала во југоисточна Анадолија кон крајот на 1489 година. Иако Мамлуците се бореле да ги финансираат нивните воени напори, Азбак предводел друга експедиција од Каиро во март 1490 година. Османлиите се воздржале од директен напад врз Мамелуците и Азбак ги гонел во централна Анадолија, при што се случиле конфронтации во близина на Кајсери. Мамелуците го ограбувале регионот до октомври 1490 година, кога Азбак, под притисок од неговите трупи и плашејќи се од можна османлиска стапица, решил да се врати назад - одлука што ги влошила неговите односи со Кајтбај.   До 1491 година, сепак, двете страни биле исцрпени и отоманската амбасада пристигнала во Каиро во пролетта. Бил склучен договор и повторно било потврдено *статус кво анте белум*.  За време на остатокот од владеењето на Кајтбај, не се случиле дополнителни странски судири. 

#### Владеењето на ел-Гури

 Анонимна слика од 1511 година која прикажува прием на венецијански амбасадори во Дамаск за време на владеењето на ел-Гури 
Смртта на Кајтбај на 8 август 1496 година отворила неколкугодишна нестабилност во султанатот. Неговиот син, Мухамед, го наследил , но на крајот бил убиен во 1498 година. Туман Беј првично морал да го прифати Џанбалат за султан наместо тоа, но подоцна се прогласил себеси за султан додека го задушувал бунтот во близина на Дамаск и се вратил да го принуди да си замине, преземајќи ја власта во јануари 1501 година.  Три месеци подоцна, тој бил сменет за возврат и заменет Кансух ел-Гури (или ал-Гаври), неговиот втор во командата. ел-Гури дотогаш останал релативно неинволвиран во политиката на Мамлуците и првично одбил да ја прифати она што тој го сметал за опасна позиција. Тој се согласил само откако биле дадени повеќекратни гаранции и откако бил погубен Туман Беј. 

ел-Гури ја обезбедил својата позиција во текот на неколку месеци и назначил нови личности на клучните позиции. Неговиот внук, Туман Беј (да не се меша со ел-Адил Туман) бил назначен за *давадар* и негов втор во командата.  Во Сирија, ел-Гури го назначил Сибај, поранешен ривал кој му се спротивставил во 1504-1505 година, за гувернер на Дамаск во 1506 година. Вториот останал главна фигура за време на неговото владеење, но тој ја признал власта на Каиро и помогнал да се зачува мирот. 

Викала на ел-Гури, една од многуте градби на ел-Гури во Каиро, завршена во 1505 година
Историските коментатори, особено на Ибн Ијас, често гледаат негативно на ел-Гури поради неговата драконска фискална политика.  Султанот наследил држава опкружена со финансиски проблеми. Покрај демографските и економските промени за време на неговите претходници, промените во организацијата на војската на Мамлуците со текот на времето, исто така, резултирале со голем број војници да се чувствуваат отуѓени и постојано да се закануваат со бунт доколку не им бидат доделени дополнителни плаќања, што ги исцрпило финансиите на државата.  За да ги реши недостатоците, ел-Гури прибегнал кон тешко и далекусежно оданочување и изнудување за повторно да ја наполни ризницата, што предизвикало протести кои понекогаш биле насилни. Собраните средства ги искористил за поправка на тврдини низ целиот регион, за нарачување на сопствени градежни проекти во Каиро и за купување на голем број нови мамлуци за пополнување на неговите воени редови. 

ел-Гури, исто така, се обидел да направи некои реформи во војската. Тој го препознал влијанието на технологијата за барут која била користена од страна на Османлиите и Европејците, но што Мамлуците го избегнувале. Во 1507 година, тој основал леарница за производство на топови и создал нов полк обучен да ги користи, познат како „*Петтиот корпус*" (*ал-Табака ал-Камиса*). Ранговите на вториот биле пополнети со луѓе регрутирани надвор од традиционалниот мамелучки систем, вклучувајќи Туркмени, Персијци, синови или потомци на мамлуците и цивилни занаетчии.  Меѓутоа, традиционалната мамлучка војска го сметала огненото оружје со презир и енергично се спротивставувала на нивното вклучување во војувањето на Мамлуците, што го спречило ел-Гури ефикасно да го користи до крајот на неговото владеење.  

##### Португалска експанзија и сафавидски тензии

Една од главните грижи што се појавила во времето на ел-Гури била португалската експанзија во Индискиот Океан.  Во 1498 година, португалскиот морепловец Васко де Гама ја обиколил Африка и стигна до Индија, со што отворил нова рута за европска трговија со истокот, која го заобиколувала Блискиот Исток. Ова претставувало сериозна закана за муслиманската трговија, која била доминантна во областа, како и за просперитетот на Венеција, која се потпирала на трговијата што минувала од Индискиот Океан до Средоземното Море преку мамлучките земји.  Португалските експедиции кои се враќале од Индија во следните неколку години привлекле огромен профит, додека Венецијанците забележале дека нивниот дел од стоката од исток брзо се намалувал во исто време. 

Како што се зголемувал отпорот кон нивното присуство, Португалците имале за цел да ја преземат контролата врз трговскиот пат на Индискиот Океан со сила. Тие го окупирале островот Сокотра во обид да го контролираат пристапот до Црвеното Море.   Венецијанците го охрабриле ел-Гури да се соочи со Португалците во одбрана на нивните заеднички интереси. Султанот побарал помош од Венеција за изградба и снабдување на флота од бродови во Суецкиот Залив.  Исто така, постојат докази дека Османлиите почнале да ги снабдуваат Мамлуците со градежни материјали за изградба и вооружување на флота од 1507 година наваму. Мамелучката флота од педесет бродови се собрала во Џеда во 1506 година под раководство на тамошниот гувернер на Мамлуците, Мир Хусеин, и со помош на силите од Султанатот Гуџарат, предводени од Малик Ајаз. Во 1507 година тие ги поразиле Португалците, кои биле предводени од Франциско де Алмеида и неговиот син Лоренсо, во близина на западниот брег на Индија.  Португалците ја вратиле својата доминација откако ја поразиле флотата на Мамлуците и Гуџаратите во битката кај Диу во 1509 година  

Во меѓувреме, Шах Исмаил I се појавил во 1501 година, создавајќи го Сафавидското Царство во Иран. Сафавидите се претставиле како лидери на Дванаестниците, директно спротивно на сунизмот на Мамлуците и Османлиите.  Во 1508 година, Исмаил го зазел Багдад, заканувајќи се на источната граница на Мамлуците и Отоманското Царство.  Во 1510 година, сафавидските и венецијанските пратеници на пат кон Иран биле заробени од Мамлуците во близина на Алеп, наводно со докази дека Сафавидите предложиле антимамелучки сојуз со Венеција. Ова ги влошило венецијанско-мамелучките односи. Тензиите се влошиле кога Родос нападнал и уништил турска флота која носела поморски материјали и дрва за Мамлуците. ел-Гури ги сметал Венецијанците делумно одговорни за ова и одговорил со запленување на сите венецијански добра во Мамлучкиот Султанат. На крајот, Венецијанците го убедиле повторно да ја отвори трговијата во 1512 година и да ги обнови нормалните односи.   Овие настани го охрабриле ел-Гури повеќе да се потпира на Османлиите за помош, политика што Венецијанците на крајот исто така го повикале да ја следи за да се спротивстават на нивниот заеднички непријател, Португалија.  

Португалците, предводени од Афонсо де Албукерке, го нападнале Аден неуспешно во 1513 година,  но потоа го зазеле Хормоз во 1515 година Во меѓувреме, со османлиска помош, Мамелуците граделе нова флота во Суецкиот залив. Во 1515 година, заедничката отоманско-мамлучка флота, под водство на Салман Рејс, конечно заминала за Црвеното Море и Индискиот Океан.   иако не постигнала многу. Кога флотата се вратила во Египет во 1517 година, дознале дека Каиро паднал во рацете на Османлиите и Салман Рејс, наводно, го фрлил својот ко-командант во морето.

#### Пад под Османлиите

Селим I, новиот османлиски султан, решително ги поразил Сафавидите во битката кај Чалдиран во 1514 година. Набргу потоа, тој ги нападнал и ги победил Дулкадиридите, вазали на Мамлуците, затоа што одбиле да му помогнат против Сафавидите.  Безбеден сега против Исмаил I, во 1516 година собрал голема војска со цел да го освои Египет, но за да го прикрие фактот дека мобилизацијата на неговата војска ја претставил како дел од војната против Исмаил I. Војната започнала во 1516 година која довела до подоцнежно вклучување на Египет и неговите зависности во составот на Отоманското Царство, при што мамлучката коњаница не се совпаѓала со отоманската артилерија и јаничарите. На 24 август 1516 година, во битката кај Марџ Дабик, Османлиите победиле против војската предводена од самиот ел-Гури. Кајр Бак, гувернерот на Алеп, тајно се договорил со Селим и го предал Мамлучкиот Султанат, оставајќи со своите трупи делумно за време на битката. Во последователниот хаос, ел-Гури бил убиен.  Преживеаните мамлучи сили се вратиле во Алеп, но им бил забранет влезот во градот и биле принудени да маршираат назад во Египет, малтретирани на патот.  Сирија преминала во отомански посед, и Османлиите биле пречекани на многу места како ослободители.  

Мамлучкиот Султанат преживеал малку подолго до 1517 година. Туман Беј, кого ел-Гури го оставил во Каиро, набрзина и едногласно бил прогласен за султан на 10 октомври 1546  година. Амирите го отфрлиле неговиот план да се спротивстави на следното отоманско напредување во Газа, па наместо тоа, тој подготвил последна одбрана во ел-Рајданија северно од Каиро..  Во раните денови на 1517 година, заливот Туман вест дека војската на Мамлуците била поразена во Газа.  Отоманскиот напад кај ел-Рајданија ги совладал бранителите на 22 јануари 1517 година по кое тие стигнале до Каиро.  Во текот на следните денови, продолжиле жестоките борби меѓу Мамлуците, локалните жители и Османлиите, што резултирало со голема штета на градот и тридневно ограбување. Селим прогласил амнестија на 31 јануари, во кој момент многу од преостанатите Мамелуци се предале.  Туман побегнал во Бахнаса со некои од неговите преостанати сили. 

Селим првично му понудил мир на мамлучкиот султан како османлиски вазал, но неговите гласници биле пресретнати и убиени од мамлуците.  Туман, со 4000 коњаници и околу 8000 пешадија, се соочил со Османлиите во последната крвава битка во близина на Гиза на 2 април 1517 година, каде што бил поразен и заробен.   Селим имал намера да го поштеди, но Каир Бак и Џанбарди ал-Газали, друг поранешен командант на Мамлуците, го убедиле отоманскиот султан дека Туман е премногу опасен за да се одржи жив. Според тоа, последниот мамелучки султан бил погубен со бесење кај Баб Зувејла, една од портите на Каиро, на 13 април 1517 година  Како награда за неговото предавство кај Марџ Дабик, Селим го поставил Кајр Бак за отомански гувернер на Египет.  Џанбарди ел-Газали бил назначен за гувернер на Дамаск. 

### Мамелуците под османлиска власт

Додека султанатот на Мамлуците престанал да постои со османлиското освојување и завршило регрутирањето на кралските мамелуци, мамлуците како воено-општествена класа продолжиле да постојат.  Тие сочинувале „*самоовековечена, во голема мера воинствена класа која зборуваше турски*", која продолжила да влијае на политиката под отоманска власт. Тие постоеле како воени единици паралелно со построго отоманските полкови како јаничарите и <i id="mwBSg">азабите</i>. Разликата помеѓу овие отомански полкови и египетските мамлучки полкови станала нејасна со текот на времето, бидејќи мешаните бракови станале вообичаени, што резултирало со помешана општествена класа. 

Черкеските Мамлуци како Гарбија Кашиф Инал ел-Сајфи Тарабај почнале да ги колат арапските бедуински шејхови како Шукр и неговиот брат Хасан ибн Мари во 1519 година како одмазда за бедуинот што ги предал Черкеските Мамлуци на Османлиите. Тие егзекутирале друг брат од двајцата во Каиро, а во Баб ал Наср ги кренале главите на двајцата браќа. Кашифот Калуб убил уште еден арапски бедуински шејх, Али ал-Асмар ибн Аби'л-Шавариб. Хусам ел-Дин ибн Багдад ги обвинил Мамелуците за убиствата поради нивните отомански симпатии на советот на арапските шејхи.

Во овој период, се формирале голем број мамелучки „домаќинства", со сложен состав, вклучувајќи и „вистински мамлуци" (т.е. купени робови кои биле откупувани според традиционалниот мамелучки систем) и децата и потомците на мамлуците, кои исто така можеле да се издигнат на високо ниво. Секое домаќинство било предводено од *ustād̲h̲* (арап. **أستاذ** ), кој би можел да биде отомански офицер или локален цивил. Нивното покровителство се проширило за да вклучи чувари регрутирани од други отомански провинции, како и сојузници меѓу локалното урбано население и племиња. До почетокот на 17 век, огромното мнозинство египетски мамлуци сè уште било од кавкаско или черкеско потекло. Во доцниот 17-ти и 18-ти век, во Египет почнале да се појавуваат мамлуци од другите делови на Отоманското Царство или нејзините граници, како што се Босна и Грузија.

Во текот на отоманскиот период, моќните мамелучки домаќинства и фракции се бореле едни против други за контрола на важни политички функции и приходите на Египет. Мамлуците останале доминантна сила во египетската политика до нивната конечна елиминација од страна на Мухамед Али во 1811 година 

Еден Мамлук, ел-Алфи бил пријавен од ел-Џабарти дека се оженил со жена Бедуинка многупати, испраќајќи ги оние што не ги сакал назад и задржувајќи ги оние што му одговарале. Многу бедуинки ја оплакувале неговата смрт. Мухамед Али ја искористил смртта на ел-Алфи за да се обиде да наметне авторитет над бедуините. Двајца Мамелуци од отоманскиот период, мамлукот на Иваз бег, Јусуф бег ал-Џезар и Џезар-паша биле познати по масакрот на бедуините и за тоа го добиле името „*касапи*" (ал-Џезар). Откако Мухамед Али ги победил Мамлуците и Бедуините, бедуинот тргнал во деструктивно дивеење против египетското селанство фелахин, уништувајќи и ограбувајќи ги посевите и масакрирајќи 200 жители во Белбејс во провинцијата ел-Шаркија, а исто така дивеејќи низ провинцијата ел-Калиубија.

Општество
---------

### Јазик

До моментот кога Мамелуците ја презеле власта, арапскиот веќе бил воспоставен како јазик на религијата, културата и бирократијата во Египет, и бил широко распространет и меѓу немуслиманските заедници таму. Широката употреба на арапскиот јазик меѓу муслиманските и немуслиманските обични луѓе веројатно била мотивирана од нивната аспирација да го научат јазикот на владејачката и научната елита. Друг фактор што придонесувал бил бранот на миграција на арапските племиња во Египет и последователните мешани бракови меѓу Арапите и домородното население. Мамелуците придонеле за ширење на арапскиот јазик во Египет преку нивната победа над Монголите и крстоносците и последователно создавање на муслимански рај во Египет и Сирија за имигрантите кои зборуваат арапски од другите освоени муслимански земји. Континуираните инвазии на Сирија од страна на монголските војски довеле до дополнителни бранови на сириски имигранти, вклучувајќи научници и занаетчии, во Египет.

Иако арапскиот се користел како административен јазик на султанатот, различни кипчачки турски јазици, имено мамлучко-кипчачкиот јазик бил говорен јазик на владејачката елита на Мамлуците. Според Петри, „*Мамлуците го сметале турскиот јазик како средство за комуникација на нивната каста, иако тие самите зборувале на централноазиски дијалекти како што се кипчашки или черкески, кавкаски јазик*". Според историчарот Мајкл Винтер, „*турскоста*" била карактеристичниот аспект на владејачката елита на Мамлуците, бидејќи само тие знаеле да зборуваат турски и имале турски имиња. Додека мамелучката елита била етнички разновидна, оние кои не биле турски по потекло, сепак биле турцизирани. Како такви, етнички черкеските мамлуци кои се здобиле со важност со подемот на режимот Бурџи и станале доминантен етнички елемент на владата, биле образовани на турски јазик и арапското говорно население ги сметало за Турци.

Владејачката воена елита на султанатот била ексклузивна само за оние од мамлучко потекло, со ретки исклучоци. Етничката припадност служела како главен фактор што ја одвојува претежно турската или турцизираната мамелучка елита од нивните поданици што зборуваат арапски. Етничкото потекло претставувала клучна компонента на идентитетот на поединецот мамлук, а етничкиот идентитет се манифестирал преку дадени имиња, облекување, пристап до административни позиции и бил означен со султанска *нисба*. Синовите на малуците, познати како *авлад ал-нас*, обично не држеле позиции во воената елита и наместо тоа, често биле дел од цивилната администрација или муслиманскиот верски естаблишмент. Меѓу султаните и емирите на Бахри, постоешлодреден степен на гордост за нивните кипчачки турски корени, и нивните не-кипчачки узурпатори како султаните Китбука, Бајбарс II и Лајин често беиледелегитимизирани во изворите од времето на Бахри поради нивните не-кипчачко потекло. Мамлучките елити од периодот Бурџи, исто така, очигледно беилегорди на своето черкеско потекло.

### Религија

#### Муслиманска заедница

 Завршен дел од Куранот копиран од Ахмад ибн Камал ел-Мутатабиб во 1334 година. Овој ракопис е дел од Националната библиотека на Египет, збирка на ракописи од Куранот, запишани во Регистарот на меморија на УНЕСКО.
Широк опсег на исламски религиозни изразувања постоел во Египет за време на раниот мамелучки период, имено сунитскиот ислам и неговите главни *медхаби* (школи на мислата) и разни суфиски редови, но исто така и мали заедници на исмаилиски шиитски муслимани, особено во горниот дел на Египет. Покрај тоа, постоело значително малцинство коптски христијани. Под султанот Саладин, Ајубидите започнале програма за оживување и зајакнување на сунитскиот ислам во Египет за да се спротивстават на христијанството, кое оживувало под религиозно бенигното владеење на Фатимидите, и Исмаилизмот, гранката на исламот на државата на Фатимидите. За време на бахриските султани, промоцијата на сунитскиот ислам се спроведувала поенергично отколку во времето на Ајубидите. Мамелуците биле мотивирани во овој поглед од лична побожност или политичка целисходност бидејќи исламот бил и асимилирачки и обединувачки фактор меѓу Мамелуците и мнозинството од нивните поданици; раните мамлуци биле воспитувани како сунитски муслимани и исламската вера била единствениот аспект од животот што го делат владејачката елита на Мамлуците и нејзините поданици. Додека преседанот што го поставиле Ајубидите многу влијаел врз прифаќањето на сунитскиот ислам од страна на државата, околностите на муслиманскиот Блиски Исток како последица од инвазијата на крстоносците и монголите, исто така, го оставиле Египет како последна голема исламска сила способна да се спротивстави на Крстоносците и Монголите. Така, раното прифаќање на сунитскиот ислам на Мамлуците, исто така, произлегло од стремежот за морално единство во рамките на нивното царство засновано на мнозинските погледи на неговите поданици.

Мамелуците се обиделе да ги негуваат и искористат муслиманските водачи за да ги канализираат верските чувства на муслиманските поданици на султанатот на начин што не го нарушува авторитетот на султанатот. Слично на нивните претходници, Ајубидите, бахарските султани покажале особена фаворитизација кон шафијскиот *мехаб*, а истовремено ги промовирале и другите големи сунитски *мехаби*, имено Малики, Ханбали и Ханафи. Бајбарс ставил крај на ајубидската и раната традиција на Мамллуците за избор на шафиски научник за *кади ал-куда* (главен судија) и наместо тоа имал *кади ал-куда* назначен од секој од четирите медхаби. Оваа промена на политиката можеби е делумно мотивирана од желбата да се смести се повеќе разновидно муслиманско населенние чии компоненти емигрирале во Египет од региони каде што преовладувале други *медхаби*. Меѓутоа, на крајот, дифузијата на функцијата *кади ал-кудах* меѓу четирите *меџабови* им овозможило на султаните на Мамлуците да дејствуваат како покровители за секој *меџаб* и на тој начин да стекнат поголемо влијание врз нив. Без оглед на промената на политиката, научниците Шафии задржале голем број на привилегии во однос на нивните колеги од другите *медхеби*.

Мамелуците исто така ги прифатиле различните суфиски редови што постоеле во султанатот. Суфизмот бил широко распространет во Египет до 13 век, а Шадхилија бил најпопуларниот суфиски ред. Шадхилија немал институционална структура и бил флексибилен во својата религиозна мисла, овозможувајќи и лесно да се прилагоди на својата локална средина. Тој ја вклучил сунитската исламска побожност со нејзината основа во Куранот и *хадисот*, суфискиот мистицизам и елементите на популарната религија како што се светоста, *зијарат* (посета) на гробовите на светци или религиозни поединци и *зикр* (повикување на Бога). Други суфиски редови со голем број приврзаници беа Рифаија и Бадавија. Додека Мамлуците ги покровителувале сунитските *улеми* преку назначувања на владини функции, тие ги покровителувале суфиите финансирајќи ги *завиите* (суфиските ложи). На другиот крај од спектарот на сунитското религиозно изразување биле учењата на ханбалискиот научник Ибн Тејмије, кој ја нагласувал строгата морална строгост заснована на буквално толкувања на Куранот и Сунетот, како и длабокото непријателство кон аспектите на мистицизмот и популарниот верски иновации промовирани од различните суфиски редови. Додека Ибн Тејмија не бил типичен претставник на сунитското православие во султанатот, тој бил најистакнатиот муслимански научник во периодот на Мамлуците и бил апсен многу пати од владата на Мамлуците поради неговите религиозни учења, кои сè уште се влијателни во современиот муслимански свет  Сунитскиот естаблишмент покровител на Мамлуците ги сметал доктрините на Ибн Тејмија како еретички.

#### Христијански и еврејски заедници

 Астролаб од времето на Мамлуците со коптски бројки, датиран 1282/1283 година. Овој астролаб и други предмети од тој вид се доказ дека Мамелуците сè уште користеле коптски бројки и коптски календар за различни практични и научни цели.  Музеј на турски и исламски уметности
Христијаните и Евреите во султанатот биле управувани од двојната власт на нивните религиозни институции и султанот. Авторитетот на првиот се проширил на многу од секојдневните аспекти на христијанскиот и еврејскиот живот и не бил ограничен на верските практики на двете соодветни заедници. Владата на Мамлуците, често под официјалното знаме на Пактот на Омар, кој им давал на христијаните и на Евреите статус на *дими* (заштитени народи), на крајот ги одредувал даноците што христијаните и Евреите му ги плаќале на султанатот, вклучително и *џизија* (данок на немуслиманите). дали би можело да се изгради дом за богослужба и јавно појавување на христијаните и Евреите. Евреите генерално се снаоѓале подобро од христијаните, а вторите доживеале поголеми тешкотии под владеењето на Мамлуците отколку под претходните муслимански сили. Здружувањето на христијаните со Монголите, поради користењето на ерменските и грузиските христијански помошници, обидот за сојуз меѓу Монголите и крстоносните сили и масакрот на муслиманските заедници и поштедата на христијаните во градовите заземени од Монголите, можеби придонеле за зголемување на антихристијанските чувства во периодот на Мамлуците. Манифестациите на антихристијанско непријателство главно биле предводени на народно ниво, а не под раководство на султаните на Мамлуците. Главниот извор на народното непријателство билп незадоволството од привилегираните позиции што многу христијани ги имале во бирократијата на Мамлуците.

Коптскиот пад во Египет се случил за време на бахриските султани и дополнително се забрзал под бурџискиот режим. Имало неколку случаи на протести на египетските муслимани против богатството на коптските христијани и нивното вработување во државата, а и муслиманските и христијанските бунтовници си ги палеле куќите за богослужба во време на меѓузаеднички тензии. Како резултат на притисокот на народот, на коптските христијани им било прекинато вработувањето во бирократијата најмалку девет пати помеѓу доцниот 13-ти и средината на 15-тиот век, а во една прилика, во 1301 година, владата наредила затворање на сите цркви. Коптските бирократи честопати би биле вратени на своите позиции откако ќе помине моментот на напнатост. Многу коптски христијани одлучиле да се преобратат во ислам или барем да ги прифатат надворешните изрази на муслиманската вера за да го заштитат своето вработување, да избегнат оданочување на *џизија* и да избегнат официјални мерки против нив. Во 14 век забележан е голем бран коптски преобраќања во ислам  како резултат на наизменичното прогонство и уништување на црквите  и присилното преминување во ислам. Други можеби се преобратиле за да го задржат вработувањето. До крајот на периодот на Мамлуците, соодносот меѓу муслиманите и христијаните во Египет можеби се искачил на 10:1.

Во Сирија, Мамлуците ги искорениле локалните маронити и грчките православни христијани од крајбрежните области како средство да го спречат нивниот потенцијален контакт со европските сили. Маронитската црква била особено осомничена од Мамелуците за соработка со Европејците поради високиот степен на односи меѓу Маронитската црква и папството во Рим и христијанските европски сили, особено Кипар. Грчката православна црква доживеала пад по Мамелучкото уништување на нејзиниот духовен центар, Антиохија, и Тимуридското уништување на Алеп и Дамаск во 1400 година  Сириските христијани, исто така, доживеале значителен пад во Сирија поради внатре-заедничките спорови околу патријархалното наследство и уништувањето на црквите од страна на Тимуридите или локалните курдски племиња. Мамелуците довеле до сличен пад на Ерменската православна црква по нивното заземање на Ерменското Кралство Килкија во 1374 година, покрај нападите на Тимуридите во 1386 година и судирот меѓу Тимуридите и номадските туркменистански племенски конфедерации Ак Ќојунлу и Кара Којонлу во Киликија.

### Бедуински однос со државата

Бедуинските племиња служеле како резервна сила во војската на Мамлуците. Особено под третото владеење на ан-Насир Мухамед, бедуинските племиња, особено оние од Сирија, како што е ел Фадл, биле зајакнати и интегрирани во економијата исто така. Бедуинските племиња биле исто така главен извор на арапските коњи на мамелучката коњаница. Калаван купувал коњи од бедуинот Барка, кои биле евтини, но со висок квалитет, додека Ан-Насир Мухамед трошел екстравагантни суми за коњи од бројни бедуински извори, вклучувајќи ги Барка, Сирија, Ирак и Бахрејн (источна Арабија).

Султаните Бајбарс и Калаван, и сириските намесници на ан-Насир Мухамед за време на неговите први две владеења, емирите Салар и Бајбарс II, не сакале да им дадат на бедуинските шеици *иктат*, а кога го направиле, *иктатите* биле со низок квалитет. Меѓутоа, за време на третото владеење на ан-Насир Мухамед, на Ал Фадл им бил доделен висококвалитетен *иктат* во изобилство, зајакнувајќи го племето да стане најмоќното меѓу бедуините во регионот на сириската пустина. Надвор од неговото лично восхитување на бедуините, мотивацијата на ан-Насир Мухамед за распространување на *иктаат* на Ал Фадл, особено под водство на Мухана ибн Иса, било да ги спречи да пребегнат во Илханатот, што нивните водачи го правеле често во првата половина на 14 век. Конкуренцијата околу *iqta'at* и местото на *амир ал-Араб* (главен командант на бедуините) меѓу бедуинските племиња во Сирија, особено Ал Фадл, довело до судир и бунт меѓу племињата, што довело до масовно крвопролевање во Сирија како последица на смртта на Насир Мухамед. Раководството на Мамлуците во Сирија, ослабено од загубите од Црната чума, не можело да ги задуши бедуините преку воени експедиции, па решиле да ги убијат шеиците на племињата. Племето Ал Фадл на крајот ја изгубило наклонетоста, додека бедуинските племиња ел-Карак биле зајакнати од подоцнежните султани Бахри.

Во Египет, Мамлуците, особено за време на третото владеење на Ан-Насир Мухамед, имале сличен однос со Бедуините како во Сирија. Племето на Иса Ибн Хасан ел-Хаџан станало моќно во земјата откако му бил доделен масовен *иктат*. Племето останало силно по смртта на Ан-Насир Мухамед, но често се бунтувало против следните бахриски султани, но секој пат било обновувано, пред неговиот шеик конечно да биде погубен како бунтовник во 1353 година  Во Шаркија во Долен Египет, племињата Талаба биле обвинети за надгледување на поштенските правци, но тие често биле несигурни во овој поглед и на крајот им се придружиле на племињата ел-Ајд за време на нивните напади. Бедуинските племенски војни често ја нарушувале трговијата и патувањето во Горен Египет и предизвикувале уништување на обработливите земјишта и погоните за преработка на шеќер. Во средината на 14 век, бедуинските племиња во Горен Египет, имено ривалите Арак и Бану Хилал, станале де факто владетели на регионот, принудувајќи ги Мамлуците да се потпрат на нив за собирање даноци. Бедуините на крајот биле исчистени од Горен и Долен Египет со походите на Емир Шејку во 1353 година

Управа
------

Мамелуците не ги промениле значително административните, правните и економските системи што ги наследиле од државата на Ајубидите. Територијалниот домен на Мамлуците бил практично ист како оној на Ајубидската држава т.е Египет, Левант и Хиџаз (западна Арабија). Меѓутоа, за разлика од колективниот суверенитет на Ајубидите каде територијата била поделена меѓу членовите на кралското семејство, државата на Мамлуците била унитарна. Под одредени ајубитски султани, Египет имал превласт над сириските провинции, но под Мамелуците ова превласт било конзистентна и апсолутна. Каиро останал главен град на султанатот и неговиот социјален, економски и административен центар, а цитаделата во Каиро служела како седиште на султанот.

### Власт на султанот

 

Yellow cartoucheRed cartoucheОсветлен фронтпис на ракописот на *ел-Кавакиб ад-дурија* од ел-Бусири направен за султанот Кајтбај. Големи медалјони со лобуси во центарот го носат името на султанот (десно) и благослов врз него (лево). Ракописот бил изработен за неговата библиотека, додека спротивната страна, на свртената страница, горните и долните табли го содржат насловот на делото.
Мамлучкиот султан бил крајниот владин авторитет, додека тој ја делегирал власта на провинциските гувернери познати како *нувваб ас-салтана* (заменици султани). Општо земено, вице-регентот на Египет бил најстариот *наиб*, следен од гувернерот на Дамаск, потоа Алеп, потоа гувернерите на ел-Карак, Сафад, Триполи, Хомс и Хама. Во Хама, Мамлуците им дозволиле на Ајубидите да продолжат да владеат до 1341 година (нејзиниот популарен гувернер во 1320 година, Абул Фида, ја добил почесната титула султан од ан-Насир Мухамед), но инаку *нувабите* на провинциите биле мамлучки емири.

Конзистентен процес на пристапување се случил со секој нов султан. Тоа повеќе или помалку вклучувало избор на султан од страна на советот на емирите и мамлуците (кој ќе му даде заклетва за лојалност), преземањето на султанот на монархиската титула *ал-малик*, државно организирана поворка низ Каиро на чело на кој бил султанот и читањето на името на султанот во *хутбата* (петочната проповед на молитва). Процесот не бил формализиран и изборното тело никогаш не било дефинирано, туку вообичаено се состоело од емирите и мамлуците на која било фракција на Мамлуците; узурпациите на престолот од страна на ривалските фракции биле релативно вообичаени. И покрај изборната природа на пристапувањето, династичкото наследување сепак било реалност понекогаш, особено за време на Бахрискиот режим, каде што синовите на Бајбарс, Барака и Соламиш ги наследиле, пред Калаван да го узурпира престолот и потоа да биде наследен од четири генерации директни потомци, со повремени прекини. Наследното владеење било многу поретко за време на бурџискиот режим. Сепак, со редок исклучок, сите бурџиски султани биле поврзани со основачот на режимот на Баркук преку крв или мамлучка припадност. Пристапувањето на крвните роднини во султанатот често било резултат на одлуката или неодлучноста на високите емири на Мамлуците или волјата на претходниот султан. Последната ситуација се однесувала на султаните Бајбарс, Калаван, синот на вториот, ан-Насир Мухамед и Баркук, кои формално договориле еден или повеќе од нивните синови да ги наследат. Почесто отколку не, синовите на султаните биле избирани од страна на високите емири со крајна намера тие да служат како погодни фигури кои претседаваат со олигархија на емирите.

Помалку рангираните емири на Мамлуците го гледале султанот повеќе како врсник на кој му ја довериле крајната власт и како добротвор од кого очекувале дека ќе им ги гарантира платите и монополот на војската. Кога емирите почувствувале дека султанот не ги обезбедува нивните придобивки, немирите, заговорите за државен удар или одложувањата на повиците за служба биле сите можни сценарија. Честопати, практичните ограничувања на моќта на султанот доаѓале од неговиот сопствен *хушдашија*, дефиниран од историчарката Амалија Леванони како „*негување на заедничка врска меѓу мамлуците кои припаѓале на домаќинството на еден господар и нивната лојалност кон него*". Основата на организацијата на Мамлуците и фракционото единство се засновало на принципите на *хушдашијата*, која била клучна компонента на власта и моќта на султанот. Покрај неговиот *хушдашија*, султанот ја добивал моќта и од други емири, со кои имало постојана тензија, особено во време на мир со надворешните непријатели. Според Холт, фактивистичката природа на емирите кои не биле султанови *кушдашии* потекнувала од примарната лојалност на емирите и мамлуците кон нивниот сопствен *устад* (господар) пред султанот. Меѓутоа, емирите кои биле дел од *кушдашијата* на султанот, исто така, понекогаш се бунтувале, особено гувернерите на Сирија кои формирале бази на моќ на нивната територија. Вообичаено, најлојалните фракции на султанот биле султанските Мамлуци, особено оние мамлуци кои султанот лично ги регрутирал и ги отпуштал. Ова било во спротивност со *карани*, кои биле оние во редовите на султанските Мамлуци кои биле регрутирани од претходниците на султанот и затоа немале врски *со хушдашија* со султанот. *Караниите* повремено сочинувале непријателска фракција на султанот, како што е случајот со султанот ас-Салих Ајуб и калаванските наследници на ан-Насир Мухамед.

Султанот бил шеф на државата и меѓу неговите овластувања и одговорности биле издавањето и спроведувањето на конкретни правни наредби и општи правила, донесување одлука за војување, наплата на даноци за воени кампањи, обезбедување пропорционална распределба на залихите со храна низ султанатот и во некои случаи, надгледување на истрагата и казнувањето на наводните криминалци. Мамелучкиот султан или неговите именувани ги воделе годишните аџилак-каравани од Каиро и Дамаск во својство на *амир ал-хаџ* (командант на караванот Хаџ). Почнувајќи од Калаван, Мамлуците исто така ја монополизирале традицијата на обезбедување на годишно украсено покривање на Ќаба, покрај покровителството на Ерусалимската Купола на Карпата. Друга прерогативност, барем на раните султани, била да увезат што повеќе мамлуци во султанатот, претпочитајќи ги оние што потекнуваат од териториите на Монголите. Меѓутоа, непријателите на Мамлуците, како што се монголските сили и нивните муслимански вазали, Ерменците и крстоносците, успешно го прекинале протокот на мамлуците во султанатот. Не можејќи да ја задоволат потребата на војската за нови мамлуци, султаните честопати прибегнувале кон претворање на илханидските дезертери или воени затвореници во војници, понекогаш додека војната во која биле заробени затворениците сè уште била во тек.

### Улогата на калифот

За да го легитимизираат своето владеење, Мамелуците се претставиле себеси како бранители на исламот и, почнувајќи од Бајбарс, барале потврда за нивната извршна власт од калиф. Ајубидите ја должеле својата верност на Абасидскиот Калифат, но вториот бил уништен кога Монголите го ограбиле главниот град на Абасидите, Багдад, во 1258 година и го убиле калифот ел-Мустасим. Три години подоцна, Бајбарс повторно ја воспоставил институцијата калифат со тоа што го поставил членот на абасидското семејство, ел-Мустансир, калиф, кој пак го потврдил Бајбарс како султан. Покрај тоа, калифот ја признал власта на султанот над Египет, Сирија, Месопотамија, Дијарбекир, Хиџаз и Јемен и која било територија освоена од крстоносците или Монголите. Абасидските наследници на ел-Мустансир продолжиле во нивната официјална функција како калифи, но практично немале никаква власт во владата на Мамлуците. Помалку од едногодишното владеење на калифот ел-Мустаин како султан во 1412 година била аномалија. Во анегдотски доказ за недостатокот на вистински авторитет на калифот, група бунтовни мамуци одговориле на презентацијата на султанот Лаџин на декретот на калифот ел-Хаким со кој се потврдува авторитетот на Лаџин со следниов коментар, забележан од Ибн Тагрибирди: „*Глупав соучесник.* *За волја на Бога - кој сега му обрнува внимание на калифот*?" 

### Воена и административна хиерархија

 Мамлучки копјаци, почетокот на 16 век (Даниел Хопфер). Британски музеј
Мамелучките султани биле производи на воената хиерархија, во која влегувањето практично било ограничено на мамлуците, односно оние војници кои биле увезени додека биле млади робови. Меѓутоа, синовите на мамлуците можеле да влезат и да се издигнат високо во редовите на воената хиерархија, но обично не стапувале во воена служба. Наместо тоа, многумина влегувале во меркантилна, школска или друга цивилна кариера. Војската што ја наследила Бајбарс се состоела од курдски и турски племиња, бегалци од различните војски на Ајубидите во Сирија и други трупи од војските распрснати од Монголите. По битката кај Ајн Џалут, Бајбарс ја реструктуирал армијата во три компоненти: султански мамлучки полк, војници на емирите и *халка* (војници кои не се мамлуци). Султанските Мамлуци, кои биле под директна команда на султанот, биле највисоко рангираниот орган во рамките на армијата, влезот во кој бил ексклузивен. Султанските Мамлуци биле практично приватен корпус на султанот. Пониските емири имале и свој корпус, кој бил сличен на приватните војски. Војниците на емирите биле директно командувани од емирите, но можеле да бидат мобилизирани од султанот кога било потребно. Како што биле унапредени емирите, бројот на војници во нивниот корпус се зголемувал, и кога ривалските емири се оспорувале меѓусебно со авторитетот, тие често ги користеле нивните соодветни сили, што довело до големи нарушувања на цивилниот живот. *Халката* имала инфериорен статус во однос на мамлучките полкови. Имала своја административна структура и била под директна команда на султанот. Полковите *на халка* паднале во 14 век кога професионалните војници не- *мамлуци* генерално престанале да се приклучуваат на силите.

Армијата на Ајубидите немала јасен и постојан хиерархиски систем и една од раните реформи на Бајбарс била создавањето воена хиерархија. За таа цел, тој го започнал системот на доделување на емирите чинови од десет, четириесет и сто, при што конкретниот број покажува колку монтирани мамелучки трупи биле доделени на командата на емирот. Покрај тоа, на емир од сто може да му се доделат илјада монтирани трупи за време на битката. Бајбарс воспоставил униформност во армијата и ставил крај на претходната импровизирана природа на различните воени сили на Ајубидите во Египет и Сирија. За да донесат понатамошна униформност на војската, Бајбарс и Калаван ги стандардизирале недефинираните ајубидски политики во врска со распространетоста на *иктатот* на емирите. Реформацијата на распространетоста на *иктатот* создала јасна врска помеѓу рангот на емирот и големината на неговиот *иктат*. На пример, на емир од четириесет години ќе му се даде *икта* третина од големината на емир од сто *икта*. Бајбарс, исто така, започнал двонеделни инспекции на трупите за да потврди дали биле извршени султански наредби, покрај периодичните инспекции во кои тој ќе им дистрибуирал ново оружје на мамелучките трупи. Почнувајќи од владеењето на Калаван, султанот и воената управа воделе списоци на сите емири низ султанатот и ги дефинирале нивните улоги како дел од десното или левото крило на армијата доколку бидат мобилизирани за војна.

Постепено, како што мамлуците сè повеќе ги пополнувале административните и дворските места во државата, биле развиени иновации на Мамлуците во хиерархијата на Ајубидите. Канцелариите на *устадар* (мајордомо), *хаџиб* (комори), *емир џандар* и *хазиндар* (благајник), кои постоеле во периодот на Ајубидите, биле зачувани, но Бајбарс основал дополнителни канцеларии на *давадар*, *емир ахур*, *рус ал-наваб* и *емир маџлис*. Административните канцеларии иле главно церемонијални места и биле тесно поврзани со различни елементи на воената хиерархија.

*Устадарот* (од арапски *устад ал-дар*, „*господар на куќата*") бил началник на персоналот на султанот, одговорен за организирање на секојдневните активности на кралскиот двор, управување со личниот буџет на султанот и надгледување на сите згради на Цитаделата во Каиро и нејзиниот персонал. *Устадарот* честопати се нарекувал *устадар ал-алијах* (големиот господар на куќата) за да се разликува од *устадар сагири* (помал мајордомос) чиј авторитет бил подреден на *устадар ал-алијах* и кој надгледувал специфични аспекти на дворот и тврдината, како на пр. како султанска ризница, приватна сопственост и кујните на цитаделата. Свои *устадари* имале и мамелучките емири. Канцеларијата на *устадар ал-алија* стана моќна функција почнувајќи од крајот на 14 век, особено под султаните Баркук и ан-Насир Фараџ, кои ги префрлиле одговорностите на специјалното биро за нивните мамлуци на авторитетот на *устадарот*, претворајќи го на тој начин вториот во главен финансиски функционер на султанатот.

Економија
---------

Мамлучки тепих од волна, Египет, ок. 1500 –1550. Музеј на исламска уметност, Доха
Економијата на Мамлуците во суштина се состоела од две сфери: државната економија, која била организирана по линијата на елитното домаќинство и била контролирана од влада на виртуелна каста на чело со султанот, и слободната пазарна економија, која била домен на општеството воопшто. а кој се поврзувал со домородните жители за разлика од етнички туѓото потекло на владејачката елита на Мамлуците. Мамелуците вовеле поголема централизација над економијата преку организирање на државната бирократија, особено во Каиро (Дамаск и Алеп веќе имале организирани бирократии), и воената хиерархија на Мамлуците и нејзиниот поврзан систем *иктат*. Особено во Египет, централизирачкото влијание на реката Нил, исто така, придонело за централизација на Мамлуците во регионот. Мамелуците го користеле истиот валутен систем како и Ајубидите, кој се состоел од златни динари, сребрени дирхами и бакарен фалс. Општо земено, монетарниот систем за време на периодот на Мамлуците бил многу нестабилен поради честите монетарни промени донесени од различни султани. Зголемената циркулација на бакарни монети и зголемената употреба на бакар во дирхами честопати доведувало до инфлација.

Мамелуците создале административно тело наречено *хисба* за да го надгледува пазарот, со *мухтасиб* (генерален инспектор) задолжен за телото. Имало четири *мухтасиби* со седиште во Каиро, Александрија, ел-Фустат и Долен Египет. *Мухтасибот* во Каиро бил најстариот од четирите и неговата позиција била слична на онаа на министер за финансии. Улогата на *мухтасиб* била да ги проверува тежините и мерките и квалитетот на стоката, да одржува легална трговија и да остане внимателен на зголемувањето на цените. Типично, *кадија* или муслимански научник ја заземал функцијата, но во 15 век, емирите на Мамлуците почнале да се назначуваат како *мухтасиби* во обид да им надоместат на емирите за време на недостаток на пари или како резултат на постепеното менување на улогата на *мухтасибот* од правната царството на еден од спроведувањето.

### *Иктат-*систем

Системот *иктат* бил наследен од Ајубидите и понатаму организиран под Мамелуците за да одговара на нивните воени потреби. *Иктатите* биле централна компонента на структурата на моќта на Мамлуците. *Иктатите* на муслиманите се разликувала од европскиот концепт на феуди со тоа што *икта* претставуваше право да собира приходи од фиксна територија и му била доделувана на офицер (емир) како приход и како финансиски извор за обезбедување на неговите војници. Меѓутоа, пред подемот на Мамлуците, постоела сè поголема тенденција на носителите *на икта* да ги третираат своите *иктаи* како лична сопственост, која им ја пренеле на своите потомци. Мамелуците ефикасно ставиле крај на оваа тенденција, со исклучок на некои области, имено во планината Либан, каде долгогодишните друзи носители *на иктаи*, кои станале дел од *халка*, можеле да се спротивстават на укинувањето на нивниот наследен *иктат*. Во периодот на Мамлуците, *иктатот* бил главен извор на приход на емирот, и почнувајќи од 1337 година, носителите *на икта* на Мамлуците ги закупувале или продавале правата на нивниот *иктат* на немамлуците со цел да остварат поголеми приходи. До 1343 година, оваа практика била вообичаена, а до 1347 година, продажбата станала оданочена. Приходите што произлегуваат од *икта,* исто така, служеле како постабилен извор на приход од другите методи што Мамелуците понекогаш ги користеле, вклучувајќи зголемување на даноците, продажба на административни места и изнуда на населението. Според историчарот Џ. ван Стенберген,

> Системот *икта* беше фундаментален во обезбедувањето легитимен, контролиран и гарантиран пристап до ресурсите на сиро-египетското царство до повисокото ниво на мамлучкото општество кое беше првенствено воено по форма и организација. Како таков, тој беше фундаментална карактеристика на мамлучкото општество, од една страна отстапувајќи ѝ место на воената хиерархија која се кристализираше во уште поразвиена економска хиерархија и која имаше суштински економски интереси во општеството во целина; од друга страна, тој длабоко го карактеризираше економскиот и социјалниот развој на царството, неговото земјоделство, трговијата со житарки и особено руралната демографија.
> 
> 

Системот во голема мера се состоел од доделување земјиште од државата во замена за воени услуги. Земјиштето било проценето со периодична *необработеност* (катастарски преглед), кое се состоело од премер на земјишни парцели (мерени со *федан* единици), проценка на квалитетот на земјиштето и годишниот проценет даночен приход на парцелите и класификација на правниот статус на парцелата како *вакуф* или икта. Испитувањата *на необработените податоци* го организирале системот *на икта* и првата *равка* била спроведена во 1298 година во времето на султанот Лаџин. Вториот и последен *неуспех* бил завршен во 1315 година во времето на султанот ан-Насир Мухамед и влијаел на политичкиот и економскиот развој на султанатот до неговиот пад во почетокот на 16 век.

Со текот на времето, системот *на икта* бил проширен, а сè повеќе поголеми области на *хараџ* (земји со оданочување) биле присвоени како *икта-*земји со цел да се задоволат фискалните потреби на воената институција на Мамлуците, имено плаќањето на офицерите на Мамлуците и нивните подредени. Државата решила да ги зголеми распределбите со растурање *на иктатат* на поединечни емири во неколку провинции и за кратки термини. Меѓутоа, ова довело до ситуација кога имателите *на иктат* го занемарувале административниот надзор, одржувањето и инфраструктурата на нивниот *иктат*, додека се концентрирале исклучиво на собирање приходи, а со тоа резултирало со помала продуктивност на *иктатот*.

### Земјоделство

Земјоделството било примарен извор на приходи во економијата на Мамлуците. Земјоделските производи биле главниот извоз на Мамелучки Египет, Сирија и Палестина. Главните индустрии за производство на шеќер и текстил биле исто така зависни од земјоделски производи, имено шеќерна трска и памук, соодветно. Секоја земјоделска стока била оданочена од државата, при што султанската каса го земала најголемиот дел од приходите; следеле емирите и големите приватни брокери. Главниот извор на приход на еден емир биле земјоделските производи од неговиот *иктат*, и со тие приходи, тој можел да го финансира својот приватен корпус.

Во Египет, централизацијата на Мамлуците над земјоделското производство била потемелна отколку во Сирија и Палестина поради повеќе причини. Меѓу нив било дека практично целото земјоделство во Египет зависело од еден извор на наводнување, Нил, а мерките и правата за наводнување биле одредени со поплавување на реката, додека во Сирија и Палестина, имало повеќе извори на наводнување главно со дождовница. а на локално ниво биле утврдени мерки и права. Централизацијата над Сирија и Палестина исто така била покомплицирана отколку во Египет поради различноста на географијата на тие региони и честите инвазии на сириско-палестинските територии. Улогата на државата во сириско-палестинското земјоделство била ограничена на фискалната администрација и на мрежите за наводнување и другите аспекти на руралната инфраструктура. Иако нивото на централизација не било толку високо како во Египет, Мамлуците наметнале доволна контрола врз сириската економија за да извлечат приходи од Сирија што му биле од корист на султанатот и придонесле за одбрана на неговото царство. Понатаму, одржувањето на војската на Мамлуците во Сирија се потпирало на државната контрола врз сириските земјоделски приходи.

Меѓу одговорностите на гувернерот на провинцијата или округот биле повторното населување на населените области за поттикнување на земјоделското производство, заштита на земјиштето од напади на бедуините, зголемување на продуктивноста во неплодните земји  (најверојатно преку одржување и проширување на постоечките мрежи за наводнување), и посветувајќи посебно внимание на одгледувањето на пообработливите ниски региони. Со цел да се осигура дека руралниот живот не бил нарушен од бедуинските напади, кои би можеле да ги запрат земјоделските работи или да ги оштетат посевите и аграрната инфраструктура и на тој начин да ги намалат приходите, Мамлуците се обиделе да го спречат бедуинското вооружување и да го конфискуваат постојното оружје од нив.

### Трговија и индустрија

Египет и Сирија играле централна транзитна улога во меѓународната трговија во средниот век. На почетокот на нивното владеење, Мамлуците се обиделе да ја прошират својата улога во надворешната трговија, и за таа цел Бајбарс потпишал трговски договор со Џенова, додека Калаван потпишал сличен договор со Цејлон. До 15 век, внатрешните пресврти како резултат на борбите за моќ на Мамлуците, намалувањето на приходите *од иктат* како резултат на чуми и навлегувањето на напуштените обработливи земји од бедуинските племиња довеле до финансиска криза во султанатот. За да ги надоместат овие загуби, Мамелуците примениле тристран пристап: оданочување на урбаните средни класи, зголемување на производството и продажбата на памук и шеќер во Европа и искористување на нивната транзитна позиција во трговијата меѓу Далечниот Исток и Европа. Вториот се покажал како најпрофитабилен метод и бил направен со негување трговски односи со Венеција, Џенова и Барселона и зголемување на даноците на стоките. Така, во текот на 15 век, долго воспоставената трговија меѓу Европа и исламскиот свет почнала да сочинува значителен дел од приходите на султанатот бидејќи Мамлуците им наметнувале даноци на трговците кои работеле или поминувале низ пристаништата на султанатот.

Мамлучки Египет бил главен производител на текстил и снабдувач на суровини за Западна Европа. Сепак, честите избувнувања на Црната чума довеле до пад на производството на стоки на териториите на Мамлуците, како што се текстил, производи од свила, шеќер, стакло, сапуни и хартија, што се совпаднало со зголеменото производство на овие стоки од страна на Европејците. Трговијата продолжила сепак и покрај папските ограничувања за трговијата со муслиманите за време на крстоносните војни. Во медитеранската трговија доминирале зачините, како што се бибер, мускатни ореви и цвеќиња, каранфилче и цимет, како и лековити лекови и индиго. Овие стоки потекнуваат од Персија, Индија и Југоисточна Азија и се движеле до Европа преку пристаништата на Мамлуците во Сирија и Египет. Овие пристаништа ги посетувале европските трговци, кои пак продавале златни и сребрени дукати, свила, волнени и ленени ткаенини, крзна, восок, мед и сирења.

За време на султанот Барсбеј, бил воспоставен државен монопол на луксузни стоки, имено зачини, во кои државата ги одредувала цените и собирала процент од профитот. За таа цел, во 1387 година, Барсбај воспоставил директна контрола над Александрија, главното египетско трговско пристаниште, со што ги префрлил даночните приходи на пристаништето во личната ризница на султанот (*диван ал-хас*), наместо во царската каса која била поврзана со воениот *иктат* систем. Понатаму, во 1429 година, тој наредил трговијата со зачини во Европа да се врши преку Каиро пред стоката да стигне во Александрија, со што се обидел да го прекине директниот транспорт на зачини од Црвеното Море до Александрија. Кон крајот на 15 и почетокот на 16 век, експанзијата на Португалското Царство во Африка и Азија почнало значително да ги намалува приходите на мамлучко-венецијанскиот монопол на трансмедитеранската трговија. Ова придонело и се совпадна со падот на султанатот.

Култура
-------

### Уметност

 Купел на Свети Луј, од владеењето на ел-Насир Мухамед, кој од 17 век се користел како крштевница за француските кралеви. Лувр
 Светилка на џамијата на Амир Кавсун. Метрополитски музеј на уметност
Декоративните уметности на Мамлуците — особено емајлирано и позлатено стакло, инкрустирани метални работи, изработка на дрво и текстил — биле ценети низ Медитеранот, како и во Европа, каде што имале големо влијание врз локалното производство. На пример, стаклените садови имале влијание врз венецијанската индустрија за стакло. Трговијата со Иран, Индија и Кина биле уште пообемна, претворајќи ги градовите во центри и за трговија и за потрошувачка. Увезените луксузни стоки од исток понекогаш влијаеле на локалниот уметнички речник, како што е пример за инкорпорирање на кинески мотиви и во предметите и во архитектурата.  Самите Мамлуци, како поранешни робови кои се издигнале низ чиновите со свои напори, биле покровители кои биле свесни за статусот кои нарачувале луксузни предмети означени со амблеми на нивната сопственост.  Архитектурата била најзначајната форма на покровителство на Мамлуците и биле нарачувани бројни уметнички предмети за опремување на религиозните објекти на Мамлуците, како што се стаклени светилки, ракописи од Куранот, месингани свеќници и дрвени минбари. Декоративните мотиви во една уметничка форма често се применувале во други уметнички форми, вклучувајќи ја и архитектурата. 

Покровителството варирало со текот на времето, но двете врвни точки на уметноста биле владеењето на ел-Насир Мухамед и на Кајтбај.  Некои уметнички форми исто така се разликувале по важност со текот на времето. На пример, емајлираната стакларија била истакната индустрија во првата половина на периодот на Мамлуците, но значително се намалила во 15 век. Повеќето од преживеаните примери на теписи, напротив, датираат од крајот на периодот на Мамлуците. Производството на керамика било релативно помалку важно во целина, делумно поради тоа што кинеските порцелани биле широко достапни. 

Во уметноста на декорација на ракопис, Куранот бил книгата која најчесто се произведувала со висок степен на уметничка обработка.  Каиро, Дамаск и Алеп биле меѓу главните центри за производство на ракописи. Кураните од периодот на Мамлуците биле богато осветлени и покажуваат стилски сличности со оние произведени во времето на современите Илханиди во Иран. Производството на висококвалитетна хартија во тоа време, исто така, овозможило страниците да бидат поголеми, што пак ги охрабрило уметниците да разработуваат нови мотиви и дизајни за да ги пополнат овие поголеми формати. Некои ракописи би можеле да бидат монументални по големина; на пример, еден ракопис на Куранот произведен за султанот Шабан бил висок помеѓу 75 и 105 сантиметри. Една од стилските карактеристики што ја одликувала декорацијата на ракописот била присуството на позлатени листопадни свитоци врз позадини во пастелни бои поставени на широки маргини. Предните делови честопати биле украсени со ѕвездести или шестоаголни геометриски мотиви.

Металот, во форма на базени или свеќници, бил широко користен во различни контексти и многу примери преживеале денес. Тие биле изработени од месинг или бронза со инкрустирана декорација, иако во подоцнежните периоди декорацијата често била врежана наместо инкрустирана. Квалитетот и квантитетот на металната обработка исто така била генерално повисока во раниот период.  Еден од најдобрите примери на овој период е таканаречениот Купел на Свети Луј, од владеењето на ел-Насир Мухамед (се чува во Лувр денес), голем месингов леген инкрустиран со арабески и хоризонтални сцени на животни, ловци и јавачи кои играат поло.  Одличен пример за подоцнежниот период е серија свеќници нарачани од Кајтбај за гробот на Мухамед во џамијата на Пророкот во Медина. Изработени се од врежан месинг, со црно битуменско пополнување на делови од површините за да се создаде контраст со мотивите во полиран месинг. Нивната декорација се состои речиси целосно од арапска калиграфија, со изразено искористено писмо *на тулут*. 

Стаклените светилки билее уште една врвна точка на уметноста на Мамлуците, особено оние нарачани за џамии. Египет и Сирија веќе поседувале богата традиција на производство на стакло пред овој период, а Дамаск бил најважниот производствен центар во периодот на Мамлуците. Обоеното стакло било вообичаено во претходниот ајубидски период, но во периодот на Мамлуците, емајлот и позлатувањето станале најважните техники за украсување на стаклото. Светилките на џамијата имале луковично тело со широк разгорен врат на врвот. Тие биле произведени во илјадници и суспендирани од таванот со синџири. 

### Архитектура

Погребен комплекс на султанот Кајтбај (изграден 1470–1474), еден од најдобрите примери на доцната мамлучка архитектура
Архитектурата на Мамлуците делумно се одликува со изградбата на мултифункционални згради чиишто планови на подот стануваат сè покреативни и сложени поради ограничениот расположлив простор во градот и желбата да се направат спомениците визуелно доминантни во нивната урбана околина.    Додека Каиро бил главниот центар на покровителство, архитектурата на Мамлуците се појавува и во други градови од нивното царство како Дамаск, Ерусалим, Алеп и Медина.  Покровители, вклучително и султани и високи емири, вообичаено тргнувале да градат мавзолеи за себе, но прицврстувале за нив различни добротворни структури како што се медреси, ханки, сабили или џамии. Приходите и расходите на овие добротворни комплекси биле регулирани со неотуѓиви договори за *вакаф*, кои исто така служел на секундарната цел да се обезбеди некаква форма на приход или имот за потомците на патроните.  

Крстовидниот план или планот со четири ајвани бил прифатен за медресите и станал повообичаен за новите монументални комплекси отколку традиционалната хипостилска џамија, иако засводените ивани од раниот период биле заменети со ајвани со рамен покрив во подоцнежниот период.   Декорацијата на спомениците, исто така, станала поелаборирана со текот на времето, со резба во камен и обоени мермерни облоги и мозаици (вклучувајќи го *и аблак*) што го замениле штукото како најдоминантна архитектонска декорација. Монументалните украсени влезни портали станале вообичаени во споредба со претходните периоди, често врежани со *мукарни*. Во овие трендови биле очигледни влијанијата од сирискиот регион, Илханидски Иран, а можеби дури и од Венеција.   Минарињата, кои исто така биле елаборирани, обично се состоеле од три нивоа одделени со балкони, при што секое ниво имало различен дизајн од другите. Доцните мамелучки минариња, на пример, најчесто имале октагонална осовина за првиот ред, тркалезна осовина на вториот и структура на фенер со завршница на третото ниво.   Куполите исто така преминале од дрвени или тулни конструкции, понекогаш со луковичен облик, до зашилени камени куполи со сложени геометриски или арабески мотиви врежани на нивните надворешни површини.  Врвот на оваа камена купола архитектура бил постигнат за време на владеењето на Кајтбај кон крајот на 15 век. 

По османлиското освојување во 1517 година, биле воведени нови градби во отомански стил, но мамлучкиот стил продолжил да се повторува или комбинира со отомански елементи во многу следни споменици.  Некои типови градби кои првпат се појавиле во доцниот период на Мамлуците, како што се сабил-кутабите (комбинација од сабил и *кутаб*) и повеќекатните каравансараи (*викала* или *хан*), всушност се зголемиле во број за време на отоманскиот период.  Во современи времиња, од крајот на 19 век наваму, се појавил и „нео-мамлучки" стил, делумно како националистички одговор против отоманските и европските стилови, во обид да се промовираат локалните „египетски" стилови.

Наводи
------

1. ↑  Rabbat 2001, p. 69.
2. ↑  Fischel 1967, p. 72.
3. ↑  Turan, Fikret; Boeschoten, Hendrik; Stein, Heidi (2007). „The Mamluks and Their Acceptance of Oghuz Turkish as Literary Language: Political Maneuver or Cultural Aspiration?". *Turcologica* (English). Harrassowitz.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
4. 1 2 3  Stilt 2011, pp. 30–31.
5. ↑  „Mamluk | Islamic dynasty". *Encyclopædia Britannica*. Посетено на 2015-11-13.
6. ↑  „Egypt - The Mamluks, 1250-1517". *countrystudies.us*. Посетено на 2015-11-13.
7. ↑  Setton, Kenneth M. (1969). *The Later Crusades, 1189-1311*. Wisconsin, USA: Univ of Wisconsin Press. стр. 757. ISBN 978-0-299-04844-0.
8. ↑  Levanoni 1995, p. 17.
9. ↑  Hillenbrand, Carole (2007). *Turkish Myth and Muslim Symbol: The Battle of Manzikert*. Edinburg: Edinburgh University Press. стр. 164–165. ISBN 978-0-7486-2572-7.
10. 1 2 3  Yosef 2013. sfn error: no target: CITEREFYosef2013 (help)
11. ↑  Nicolle 2014, p. 4.
12. ↑  "The Cambridge History of Egypt", Volume 1, (1998) P. 250
13. ↑  Rodenbeck, Max. *Cairo the City Victorious*. стр. 72–73.
14. ↑  Clifford 2013, p. 65.
15. 1 2 3  Cummins 2011, p. 94.
16. 1 2  Ayalon, David. *"Bahriyya", in the Encyclopaedia of Islam, 2nd ed*.
17. 1 2 3  Clifford 2013, p. 67.
18. ↑  Clifford 2013, pp. 67–68.
19. 1 2 3 4 5  Clifford 2013, p. 68.
20. ↑  Clifford 2013, pp. 68–69.
21. 1 2 3  Irwin, Robert. *The Middle East in the Middle Ages*. стр. 19–21.
22. 1 2  Clifford 2013, p. 70.
23. ↑  Joinville, Jean (1807). *Memoirs of John lord de Joinville*. Gyan Books Pvt. Ltd.
24. ↑  Clifford 2013, p. 71.
25. ↑  Clifford 2013, p. 69.
26. 1 2 3  Clifford 2013, p. 72.
27. 1 2  Clifford 2013, p. 73.
28. 1 2  Northrup 1998, p. 69.
29. ↑  Clifford 2013, p. 74.
30. 1 2  Clifford 2013, p. 75.
31. ↑  Clifford 2013, p. 76.
32. ↑  Clifford 2013, p. 77.
33. 1 2  Clifford 2013, p. 78.
34. ↑  Clifford 2013, pp. 79–80.
35. 1 2 3 4 5  Northrup 1998, p. 70.
36. ↑  Clifford 2013, pp. 73–74.
37. 1 2 3 4  Northrup 1998, p. 71.
38. 1 2 3  Clifford 2013, p. 80.
39. 1 2  Cummins 2011, p. 89.
40. 1 2  Northrup 1998, p. 72.
41. 1 2 3  Cummins 2011, p. 90.
42. ↑  Cummins 2011, p. 80.
43. ↑  Cummins 2011, p. 91.
44. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41  Northrup, ed.
45. 1 2 3 4 5 6  Asbridge 2010, pp. 92–93.
46. 1 2  Asbridge 2010, p. 95.
47. ↑  Northrup 1998, p. 73.
48. 1 2  Asbridge 2010, p. 97.
49. ↑  Asbridge 2010, p. 98.
50. ↑  Asbridge 2010, pp. 99–100.
51. 1 2  Behrens-Abouseif, Doris (2014). „Africa". *Practising Diplomacy in the Mamluk Sultanate: Gifts and Material Culture in the Medieval Islamic World*. I. B. Tauris. ISBN 978-0-85773-541-6.
52. ↑  Nicolle and Dennis 2014, p. 52.
53. 1 2 3 4 5 6  Holt and Daly, pp. 17–18.
54. ↑  Asbridge 2010, pp. 103–104.
55. 1 2  Asbridge 2010, p. 106.
56. ↑  Welsby 2002. sfn error: no target: CITEREFWelsby2002 (help)
57. ↑  Asbridge 2010, p. 107.
58. 1 2  Asbridge 2010, p. 108.
59. 1 2  Northrup 1998, p. 84.
60. ↑  Asbridge 2010, pp. 109–110.
61. ↑  Northrup 1998, pp. 84–85.
62. ↑  Northrup 1998, pp. 115–116.
63. 1 2 3  Northrup 1998, pp. 119–120.
64. ↑  Rabbat 1995, p. 139.
65. 1 2 3  Levanoni 1995, p. 32.
66. ↑  Asbridge 2010, p. 114.
67. ↑  Amitai 2006, p. 34.
68. ↑  Amitai 2006, p. 38.
69. 1 2 3  Levanoni 1995, p. 28.
70. ↑  Levanoni 1995, p. 29.
71. 1 2 3  Levanoni 1995, p. 30.
72. 1 2  Levanoni 1995, pp. 30–31.
73. 1 2 3  Levanoni 1995, pp. 31–32.
74. ↑  Levanoni 1995, p. 33.
75. ↑  Drory 2006, p. 21.
76. ↑  Drory 2006, p. 24.
77. ↑  Drory 2006, p. 27.
78. ↑  Drory 2006, pp. 28–29.
79. ↑  Holt 1986, pp. 122–123.
80. ↑  Levanoni 1995, p. 119.
81. 1 2 3 4 5  Al-Harithy 1996, p. 70.
82. ↑  Haarmann, p. 68.
83. ↑  Petry 1998, p. 637.
84. ↑  Levanaoni 1995, p. 88.
85. 1 2 3  Levanoni 1995, pp. 88–89.
86. 1 2 3 4 5 6 7  Holt 1986, p. 127.
87. ↑  Fischel 1967, p. 75.
88. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Holt 1986, p. 128.
89. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35  Garcin, ed.
90. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Williams 2018. sfn error: no target: CITEREFWilliams2018 (help)
91. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32  Clot 2009. sfn error: no target: CITEREFClot2009 (help)
92. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58  Petry 2022. sfn error: no target: CITEREFPetry2022 (help)
93. 1 2 3 4  Petry 2022, стр. 41. sfn error: no target: CITEREFPetry2022 (help)
94. ↑  Clot 2009, стр. 209. sfn error: no target: CITEREFClot2009 (help)
95. ↑  Clot 2009, стр. 208–209. sfn error: no target: CITEREFClot2009 (help)
96. ↑  Petry 2022, стр. 41–42. sfn error: no target: CITEREFPetry2022 (help)
97. 1 2  Petry 2022, стр. 42. sfn error: no target: CITEREFPetry2022 (help)
98. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15  Blair & Bloom 1995. sfn error: no target: CITEREFBlairBloom1995 (help)
99. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Muslu 2014. sfn error: no target: CITEREFMuslu2014 (help)
100. 1 2 3 4 5 6 7  Fuess, Albrecht (2022). „Why Domenico Had to Die and Black Slaves Wore Red Uniforms: Military Technology and Its Decisive Role in the 1517 Ottoman Conquest of Egypt". Во Conermann, Stephan; Şen, Gül (уред.). *The Mamluk-Ottoman Transition: Continuity and Change in Egypt and Bilād al-Shām in the Sixteenth Century, 2* (англиски). Bonn University Press. стр. 145–147. ISBN 978-3-8470-1152-1.
101. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Petry 1993. sfn error: no target: CITEREFPetry1993 (help)
102. ↑  „Shirt of Mail and Plate of Al-Ashraf Sayf ad-Din Qaitbay (ca. 1416/18–1496), 18th Burji Mamluk Sultan of Egypt | probably Egyptian". *The Metropolitan Museum of Art* (англиски). Посетено на 2023-05-12.
103. ↑  „The reception of the Venetian ambassadors in Damascus". *Qantara*. Посетено на 2023-05-13.
104. 1 2  Streusand, Douglas E. (2018). *Islamic Gunpowder Empires: Ottomans, Safavids, and Mughals* (англиски). Routledge. стр. 44–45. ISBN 978-0-429-96813-6.
105. 1 2 3 4 5  Brummett 1994. sfn error: no target: CITEREFBrummett1994 (help)
106. 1 2 3 4  Paine, Lincoln (2015). *The Sea and Civilization: A Maritime History of the World* (англиски). Knopf Doubleday Publishing Group. стр. 415. ISBN 978-1-101-97035-5.
107. ↑  Ibn Iyas, Muḥammad ibn Aḥmad (1955). Wiet, Gaston (trans.) (уред.). *Journal d'un Bourgeois du Caire, vol. II*. Paris. стр. 67.
108. ↑  Jenkins, Everett Jr. (2015-05-07). *The Muslim Diaspora (Volume 2, 1500-1799): A Comprehensive Chronology of the Spread of Islam in Asia, Africa, Europe and the Americas* (англиски). McFarland. ISBN 978-1-4766-0889-1. Посетено на 22 August 2016.
109. ↑  Mccarthy, Justin (2014). *The Ottoman Turks: An Introductory History to 1923* (англиски). Routledge. стр. 85. ISBN 978-1-317-89048-5.
110. ↑  Grainger, John D. (2016). *Syria: An Outline History* (англиски). Pen and Sword. ISBN 978-1-4738-6083-4.
111. 1 2  *The Encyclopaedia of Islam, New Edition (12 vols.)*. Leiden: E. J. Brill. 1960–2005. стр. 321–330. Занемарен непознатиот параметар `|name-list-style=` (help)
112. ↑  Rodenbeck, Max (1999). *Cairo : the city victorious* (англиски). Cairo: American University in Cairo Press. стр. 144–145. ISBN 978-977-424-564-0. OCLC 84285283.
113. ↑  Winter, Michael (2003). *Egyptian Society Under Ottoman Rule, 1517-1798*. Routledge. стр. 81. ISBN 978-1-134-97514-3.
114. ↑  Hathaway, Jane (2019). „Mamlūks, Ottoman period". Во Fleet, Kate; Krämer, Gudrun; Matringe, Denis; Nawas, John; Rowson, Everett (уред.). *Encyclopaedia of Islam, Three* (англиски). Brill. ISBN 978-90-04-16165-8.
115. ↑  Aharoni, Reuven (2004). „Chapter Nineteen Bedouin and Mamluks in Egypt-Co-Existence in a State of Duality". Во Winter, Michael; Levanoni, Amalia (уред.). *The Mamluks in Egyptian and Syrian Politics and Society*. 51 of The medieval Mediterranean peoples, economies and cultures, 400-1500 (illustrated. изд.). BRILL. стр. 430, 431. ISBN 978-90-04-13286-3.
116. ↑  Philipp, Thomas (1998). „Chapter 7 Personal loyalty and political power of the Mamluks in the eighteenth century". Во Philipp, Thomas; Haarmann, Ulrich (уред.). *The Mamluks in Egyptian Politics and Society*. Cambridge Studies in Islamic Civilization. P. M. Holt, A. Levanoni, D. S. Richards, M. Winter, J. Hathaway, David Morgan (illustrated. изд.). Cambridge University Press. стр. 118. ISBN 978-0-521-59115-7. Архивирано од изворникот на 2021-09-25. Посетено на 2021-03-19.
117. ↑  Aharoni, Reuven (2007). *The Pasha's Bedouin: Tribes and State in the Egypt of Mehemet Ali, 1805-1848*. Routledge Studies in Middle Eastern History. Routledge. стр. 130, 131. ISBN 978-1-134-26821-4.
118. 1 2 3 4 5 6 7  Britannica, p. 114.
119. 1 2  Winter, ed.
120. ↑  Petry 1981, p. 70.
121. 1 2 3  Powell 2012, p. 21.
122. 1 2  Rabbat 2001, p. 60.
123. ↑  Rabbat 2001, pp. 60–61.
124. 1 2  Yosef 2012, p. 394.
125. 1 2  Yosef 2012, p. 395.
126. ↑  Britannica, pp. 114–115.
127. ↑  King 1999. sfn error: no target: CITEREFKing1999 (help)
128. 1 2 3 4  Stilt 2011, p. 109.
129. ↑  Britannica, p. 115.
130. ↑  Britannica, pp. 115–116.
131. 1 2 3 4 5  Britannica, p. 116.
132. ↑  Teule 2013, p. 10.
133. 1 2 3 4  Stilt, p. 120.
134. ↑  Katō, Hiroshi (2011). *Islam in the Middle Eastern Studies: Muslims and Minorities*. University of California Press. стр. 133. ISBN 978-4-901838-02-3. The Mamluk era, in which many Dhimmīs were forced to convert to Islam, was a time of great turbulence in society.
135. ↑  Naiem, Girgis (2018). *Egypt's Identities in Conflict: The Political and Religious Landscape of Copts and Muslims*. McFarland. стр. 69. ISBN 978-1-4766-7120-8.
136. ↑  Morgan, Robert (2016). *History of the Coptic Orthodox People and the Church of Egypt*. FriesenPress. стр. 342. ISBN 978-1-4602-8027-0.
137. ↑  Documentation Center, Middle East (2006). *Mamlūk Studies Review*. University of Chicago. стр. 73. ISBN 978-1-4602-8027-0.
138. 1 2 3  Teule 2013, p. 11.
139. ↑  Teule 2013, p. 12.
140. ↑  Teule 2013, p. 13.
141. 1 2  Levanoni 1995, p. 173.
142. 1 2  Levanoni 1995, p. 175.
143. ↑  Levanoni 1995, p. 176.
144. 1 2  Levanoni 1995, pp. 176–177.
145. 1 2 3  Levanoni 1995, pp. 179–180.
146. 1 2 3  Levanoni 1995, pp. 182.
147. 1 2  Levanoni, pp. 182–183.
148. ↑  Levanoni 1995, p. 183.
149. 1 2  Stilt 2011, p. 14.
150. 1 2 3 4 5 6  Holt 1975, p. 237.
151. ↑  James 1983, стр. 26. sfn error: no target: CITEREFJames1983 (help)
152. 1 2  Holt 1975, p. 238.
153. 1 2 3  Holt 1975, p. 239.
154. 1 2 3  Holt 1975, p. 240.
155. 1 2  Petry, ed.
156. 1 2 3 4 5 6 7 8  Holt 1975, p. 248.
157. 1 2  Levanoni 1995, p. 14.
158. 1 2  Stilt 2011, p. 31.
159. ↑  Stilt 2011, p. 30.
160. ↑  Holt 2005, p. 243.
161. 1 2 3  Stilt 2011, pp. 22–23.
162. ↑  Stilt 2011, p. 20.
163. 1 2 3 4  Levanoni 1995, p. 8.
164. ↑  Levanoni 1995, pp. 8–9.
165. 1 2 3  Levanoni 1995, p. 11.
166. 1 2 3  Levanoni 1995, p. 9.
167. 1 2 3  Levanoni 1995, p. 10.
168. ↑  Levanoni 1995, pp. 11–12.
169. 1 2  Levanoni 1995, p. 12.
170. 1 2 3 4 5  Popper 1955, p. 93.
171. 1 2  Binbaş 2014, p. 158.
172. 1 2 3  Northrup 1998, p. 254.
173. 1 2  Northrup 1998, p. 253.
174. 1 2  Islahi 1988, p. 42.
175. ↑  Islahi 1988, p. 43.
176. ↑  Elbendary 2015, pp. 38–39.
177. 1 2  van Steenbergen, p. 475.
178. 1 2 3 4 5  Elbendary 2015, p. 37.
179. 1 2 3  Salibi, Kamal (June 1967). „Northern Lebanon under the dominance of Ġazīr (1517-1591)". *Arabica*. **14** (2): 146–147. doi:10.1163/157005867X00029. JSTOR 4055631.
180. 1 2  Elbendary 2015, pp. 37–38
181. 1 2  Levanoni 1995, p. 171.
182. 1 2  van Steenbergen, p. 476.
183. 1 2  Steenbergen, p. 477.
184. ↑  Stilt 2011, p. 23.
185. 1 2 3  Stilt 2011, p. 24.
186. 1 2  Northrup, p. 270.
187. 1 2 3  Northrup 1998, p. 269.
188. 1 2  Northrup 1998, p. 277.
189. ↑  Northrup 1998, p. 271.
190. ↑  Northrup 1998, p. 261.
191. ↑  Islahi 1988, p. 39.
192. ↑  Islahi 1988, p. 40.
193. ↑  Christ 2012, p. 32.
194. 1 2 3  Christ 2012, p. 33.
195. ↑  Petry 1981, p. 244.
196. 1 2 3  Christ 2012, pp. 19–20.
197. ↑  Christ 2012, pp. 33–34.
198. 1 2  Varlik 2015, p. 163.
199. ↑  Yalman, Suzan. „The Art of the Mamluk Period (1250–1517)". *The Met's Heilbrunn Timeline of Art History*. The Metropolitan Museum of Art.
200. 1 2 3  Farhad, Massumeh; Rettig, Simon (2016). *The Art of the Qu'ran: Treasures from the Museum of Turkish and Islamic Arts* (англиски). Washington, DC: Smithsonian Institution. стр. 104–105. ISBN 978-1-58834-578-3.
201. 1 2 3 4 5  Behrens-Abouseif 2007. sfn error: no target: CITEREFBehrens-Abouseif2007 (help)
202. ↑  Sanders, Paula (2008). *Creating Medieval Cairo: Empire, Religion, and Architectural Preservation in Nineteenth-century Egypt*. American University in Cairo Press. стр. 39–41. ISBN 978-977-416-095-0.
203. ↑  Avcıoğlu, Nebahat; Volait, Mercedes (2017). „"Jeux de miroir": Architecture of Istanbul and Cairo from Empire to Modernism". Во Necipoğlu, Gülru; Barry Flood, Finbarr (уред.). *A Companion to Islamic Art and Architecture*. Wiley Blackwell. стр. 1140–1142. ISBN 978-1-119-06857-0.
204. ↑  „Neo-Mamluk Style Beyond Egypt". *Rawi Magazine*. Посетено на 2021-06-10.

Библиографија
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Мамелучки Султанат" на Ризницата ? |

* Amitai, Reuven (2006). „The logistics of the Mamluk-Mongol war, with special reference to the Battle of Wadi'l-Khaznadar, 1299 C.E.". Во Pryor, John H. (уред.). *Logistics of Warfare in the Age of the Crusades*. Ashgate Publishing Limited. ISBN 978-0-7546-5197-0.
* Asbridge, Thomas (2010). *The Crusades: The War for the Holy Land*. Simon and Schuster. ISBN 978-1-84983-770-5.
* Ayalon, David (1979). *The Mamluk Military Society*. London.
* Behrens-Abouseif, Doris (2007). *Cairo of the Mamluks: A History of Architecture and its Culture*. Cairo: The American University in Cairo Press. ISBN 978-977-416-077-6.
* Binbaş, İlker Evrim (2014). „A Damascene Eyewitness to the Battle of Nicopolis". Во Chrissis, Nikolaos G.; Carr, Mike (уред.). *Contact and Conflict in Frankish Greece and the Aegean, 1204-1453: Crusade, Religion and Trade between Latins, Greeks and Turks*. Ashgate Publishing Limited. ISBN 978-1-4094-3926-4.
* Blair, Sheila S.; Bloom, Jonathan M. (1995). *The Art and Architecture of Islam. 1250 - 1800*. Yale University Press. ISBN 978-0-300-05888-8.
* Brummett, Palmira Johnson (1994). *Ottoman Seapower and Levantine Diplomacy in the Age of Discovery* (англиски). State University of New York Press. ISBN 978-0-7914-1701-0.
* Christ, Georg (2012). *Trading Conflicts: Venetian Merchants and Mamluk Officials in Late Medieval Alexandria*. Brill. ISBN 978-90-04-22199-4.
* Clifford, Winslow William (2013). Conermann, Stephan (уред.). *State Formation and the Structure of Politics in Mamluk Syro-Egypt, 648-741 A.H./1250-1340 C.E.* Bonn University Press. ISBN 978-3-8471-0091-1.
* Clot, André (2009). *L'Égypte des Mamelouks: L'empire des esclaves, 1250-1517* (француски). Perrin. ISBN 978-2-262-03045-2.
* Cummins, Joseph (2011). *History's Greatest Wars: The Epic Conflicts that Shaped the Modern World*. Fair Winds Press. ISBN 978-1-61058-055-7.
* Elbendary, Amina (2015). *Crowds and Sultans: Urban Protest in Late Medieval Egypt and Syria*. The American University in Cairo Press. ISBN 978-977-416-717-1.
* Etheredge, Laura S. уред. (2011). *Middle East, Region in Transition: Egypt*. Britannica Educational Publishing. ISBN 978-1-61530-392-2.
* Fischel, Walter Joseph (1967). *Ibn Khaldūn in Egypt: His Public Functions and His Historical Research, 1382-1406; a Study in Islamic Historiography*. University of California Press. стр. 74.
* Garcin, Jean-Claude (1998). „The Regime of the Circassian Mamluks". Во Petry, Carl F. (уред.). *The Cambridge History of Egypt, Volume 1*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-06885-7.
* Al-Harithy, Howyda N. (1996). „The Complex of Sultan Hasan in Cairo: Reading Between the Lines". Во Gibb, H.A.R.; E. van Donzel; P.J. Bearman; J. van Lent (уред.). *The Encyclopaedia of Islam*. ISBN 978-90-04-10633-8.
* Herzog, Thomas (2014). „Social Milieus and Worldviews in Mamluk Adab-Encyclopedias: The Example of Poverty and Wealth". Во Conermann, Stephan (уред.). *History and Society During the Mamluk Period (1250-1517): Studies of the Annemarie Schimmel Research College*. Bonn University Press. ISBN 978-3-8471-0228-1.
* Holt, Peter Malcolm; Daly, M. W. (1961). *A History of the Sudan: From the Coming of Islam to the Present Day*. Weidenfeld and Nicolson. ISBN 978-1-317-86366-3.
* Holt, Peter Malcolm (1986). *The Age of the Crusades: The Near East from the Eleventh Century to 1517*. Addison Wesley Longman Limited. ISBN 978-1-317-87152-1.
* Holt, Peter Malcolm (2005). „The Position and Power of the Mamluk Sultan". Во Hawting, G.R. (уред.). *Muslims, Mongols and Crusaders: An Anthology of Articles Published in the Bulletin of the School of Oriental and African Studies*. Routledge. ISBN 978-0-415-45096-6.
* Islahi, Abdul Azim (1988). *Economic Concepts of Ibn Taimiyah*. The Islamic Foundation. ISBN 978-0-86037-665-1.
* James, David (1983). *The Arab Book*. Chester Beatty Library.
* Joinville, Jean (1807). *Memoirs of John lord de Joinville*. Gyan Books Pvt. Ltd.
* King, David A. (1999). *World-Maps for Finding the Direction and Distance to Mecca*. Brill. ISBN 978-90-04-11367-1.
* Levanoni, Amalia (1995). *A Turning Point in Mamluk History: The Third Reign of Al-Nāṣir Muḥammad Ibn Qalāwūn (1310-1341)*. Brill. ISBN 978-90-04-10182-1.
* Muslu, Cihan Yüksel (2014). *The Ottomans and the Mamluks: Imperial Diplomacy and Warfare in the Islamic World* (англиски). I.B. Tauris. ISBN 978-0-85773-580-5.
* Nicolle, David (2014). *Mamluk 'Askari 1250–1517*. Osprey Publishing. ISBN 978-1-78200-929-0.
* Northrup, Linda (1998). *From Slave to Sultan: The Career of Al-Manṣūr Qalāwūn and the Consolidation of Mamluk Rule in Egypt and Syria (678-689 A.H./1279-1290 A.D.)*. Franz Steiner Verlag. ISBN 978-3-515-06861-1.
* Northrup, Linda S. (1998). „The Bahri Mamluk sultanate". Во Petry, Carl F. (уред.). *The Cambridge History of Egypt, Vol. 1: Islamic Egypt 640-1517*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-06885-7.
* Petry, Carl F. (1981). *The Civilian Elite of Cairo in the Later Middle Ages*. Princeton University Press. ISBN 978-1-4008-5641-1.
* Petry, Carl F. (1993). *Twilight of Majesty: The Reigns of the Mamlūk Sultans Al-Ashrāf Qāytbāy and Qanṣūh Al-Ghawrī in Egypt* (англиски). University of Washington Press. ISBN 978-0-295-97307-4.
* Petry, Carl F. (1998). „The Military Institution and Innovation in the Late Mamluk Period". Во Petry, Carl F. (уред.). *The Cambridge History of Egypt, Vol. 1: Islamic Egypt, 640-1517*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-06885-7.
* Petry, Carl F. (2022). *The Mamluk Sultanate: A History* (англиски). Cambridge University Press. ISBN 978-1-108-47104-6.
* Popper, William (1955). *Egypt and Syria Under the Circassian Sultans, 1382-1468 A.D.: Systematic Notes to Ibn Taghrî Birdî's Chronicles of Egypt, Volume 1*. University of California Press.
* Powell, Eve M. Trout (2012). *Tell This in My Memory: Stories of Enslavement from Egypt, Sudan, and the Ottoman Empire*. Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-8375-0.
* Rabbat, Nasser (2001). „Representing the Mamluks in Mamluk Historical Writing". Во Kennedy, Hugh N. (уред.). *The Historiography of Islamic Egypt: (c. 950 - 1800)*. Brill. ISBN 978-90-04-11794-5.
* Rabbat, Nasser O. (1995). *The Citadel of Cairo: A New Interpretation of Royal Mameluk Architecture*. Brill. ISBN 978-90-04-10124-1.
* Shayyal, Jamal (1967). *Tarikh Misr al-Islamiyah (History of Islamic Egypt)*. Cairo: Dar al-Maref. ISBN 978-977-02-5975-7.[*мртва врска*]
* van Steenbergen, Jo (2005). „Identifying a Late Medieval Cadastral Survey of Egypt". Во Vermeulen, Urbain; van Steenbergen, Jo (уред.). *Egypt and Syria in the Fatimid, Ayyubid and Mamluk Eras IV*. Peeters Publishers. ISBN 978-90-429-1524-4.
* Stilt, Kristen (2011). *Islamic Law in Action: Authority, Discretion, and Everyday Experiences in Mamluk Egypt*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-960243-8.
* Teule, Herman G. B. (2013). „Introduction: Constantinople and Granada, Christian-Muslim Interaction 1350-1516". Во Thomas, David; Mallett, Alex (уред.). *Christian-Muslim Relations. A Bibliographical History, Volume 5 (1350-1500)*. Brill. ISBN 978-90-04-25278-3.
* Varlik, Nükhet (2015). *Plague and Empire in the Early Modern Mediterranean World: The Ottoman Experience, 1347–1600*. Cambridge University Press. стр. 163. ISBN 978-1-316-35182-6.
* Welsby, Derek (2002). *The Medieval Kingdoms of Nubia. Pagans, Christians and Muslims Along the Middle Nile*. British Museum. ISBN 978-0-7141-1947-2.
* Williams, Caroline (2018). *Islamic Monuments in Cairo: The Practical Guide* (7th. изд.). The American University in Cairo Press. ISBN 978-977-416-855-0.
* Winter, Michael; Levanoni, Amalia, уред. (2004). *The Mamluks in Egyptian and Syrian Politics and Society*. Brill. ISBN 978-90-04-13286-3.
* Winter, Michael (1998). „The Re-Emergence of the Mamluks Following the Ottoman Conquest". Во Philipp, Thomas; Haarmann, Ulrich (уред.). *The Mamluks in Egyptian Politics and Society*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-59115-7.
* Yosef, Koby (2012). „Dawlat al-atrāk or dawlat al-mamālīk? Ethnic origin or slave origin as the defining characteristic of the ruling élite in the Mamlūk sultanate". *Jerusalem Studies in Arabic and Islam*. Hebrew University of Jerusalem. **39**: 387–410.
* Yosef, Koby (2013). „The Term Mamlūk and Slave Status during the Mamluk Sultanate". *Al-Qanṭara*. Consejo Superior de Investigaciones Científicas. **34** (1): 7–34. doi:10.3989/alqantara.2013.001.

### Примарни извори

* Абу ал-Фида, *Концизната историја на човештвото*
* ел-Макризи, Ал Селук Леме'рефат Девал ел-Мелук, Дар ел-котоб, 1997 година.
* Idem на англиски: Bohn, Henry G. *The Road to Knowledge of the Return of Kings, Chronicles of the Crusades*, AMS Press, 1969 година.
* Ал-Макризи, ал-Маваиз ве ал-и'тибар би зикр ал-хитат ве ал-атар, Матабат аладаб, Каиро 1996 година,ISBN 978-977-241-175-7
* Idem на француски: Bouriant, Urbain, *Description topographique et historique de l'Egypte*, Париз 1895 година.
* Ибн Тагрибирди, ал-Нуџум ал-Захира Фи Милук Миср ве ал-Кахира, ал-Хај'ах ал-Мисрејах 1968 г.
* Идем на англиски: *Историја на Египет*, од Јусеф. Вилијам Попер, преведувач Абу Л-Махасин ибн Тагри Бирди, Прес на Универзитетот во Калифорнија 1954 година.
* Ибн Ијас и Гастон Вит, преведувач, Journal d'un Bourgeois du Caire. Париз: 1955 година.