**Исаија (Исаче) Мак(а)риев Фрчковски** (1843 - 1881) — истакнат македонски зограф и иконописец од познатото творечко семејство Фрчковци, претставник на Дебарската школа.

Живот и дела
------------

Роден е в големата мијачка паланка Галичник во 1843 г. како син е на познатиот копаничар и зограф Макариј Фрчковски. Тројцата браќа на Исаија исто така биле зографи — Христо (1841 – 1893), Кузман (1844 – 1899) и Серафим (1845 – 1869). Заедно со браќата работел во Егејска, Пиринска и Вардарска Македонија, но и во околните земји. Делувале во Охрид, во Солунско, во Дојранско – во Порој, во Драмско – Алистратик, во Серско – во „Св. Бессребреници", во „Св. Димитриј" во Димитрич, во „Собор на Дванаесетте Апостоли" во Авдамал, во „Св. Ѓорѓи" во Хункос, во „Св. Константин и Елена" во Тахино, во Белица и во „Успение на Пресв. Богородица" во Либјахово и други.

Живопис од „Пресв. Богородица" во Петрич
Едно од првите дела на браќата е живописувањето на фреските на сите ѕидови во наосот и нартексот и сликањето на иконите за иконостасот во црквата „Св. Богородица" во Петрич во 1871 г. Над западната врата одвнатре е поставен натпис кој вели „*Овој храм е зографисан со помошшта на сите христијани од овој град. 13 јули 1871 г. Зографирали: Христо съ съдружници Исакий и Кузманъ Макриеви отъ Дебъръ*". Насликале огромен број библиски композиции, ликови на светци, пророци и друго, вклучувајќи и сложени композиции со многу претстави. Под Богородица Пошриока од небесата во олтарната апсида е Евхаристијата — Христос со по шест апостоли од секоја страна. На западниот ѕид е „Архангел Михаил му ја одзема душата на богатиот" и сцената „Угостувањето на богатиот Лазар и сиромавиот" и огромна глава на змеј, која го лапнува богаташот. Композицијата е своевидно склопена и силно впечатлива – таквиот сплет на трите сцени е уникатен. Однадвор на западниот ѕид (источниот на нартексот) се големите композиции „Одење кај гатачката" и „Страшниот суд". Првата јапокаува богатата фантазија на уметниците, а втората е со сложени сцени со многу лица во учество. Иконостасните икони во црквата биле поквалитетни од фреските.

Потоа во 1872 г. браќата прешле на работа во црквата „Св. Ѓорѓи" во Струга, а подоцна во Врањско, по што се разделиле — Христо работел сам во Босна, а Исаија и Кузман заедно. Двајцата работеле во Штипско, Овчеполието и Кочанско — во Виница, Кочани, Зрновци, Горни и Долни Балван, Долно Трогерци и други места. Икона на Светата Троица од Исаја има во црквата „Воведение на Пресв. Богородица" во Шлегово со натпис „Из рука Исаја Макариов Дебрали от село Галичник 1874".

Исаија е автор на иконите на северната и јужната врата на иконостасот во црквата „Св. Атанасиј" во кочанско Оризари, кои ги работел во 1875 и 1876 г. при обновата на црквата.

Откако се вратил од Босна, Христо ја собрал својата тајфа и заедно со некои од нивните синови работеле во Пловдивско, каде во 1878 г. ги затекнало ослободувањето на Бугарија. Христо заедно со Исаија и Кузман сликал во црквите „Св. Ѓорѓи" и „Св. Петка" во Пловдив и по околните села. Работеле и во црквите во Куклен и во „Св. Никола" во Катуница, Пловдивско. Подоцна Исаја заминал за „Пантелејскиот манастир" кај кочанското село Пантелеј, каде починал во 1881 г.

Родословие
----------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Блаже(ΧVIII век) |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Негрија Блажев(1783 — 1843) |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Макариј Негриев(о. 1800 — 1859) |   |   |   |   |   | Трајан Негриев(1809/1810 — 1883/1884) |   |   |   |   |   | Ѓурчин Негриев(1811/1812 — ?) |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Христо Макриев(1841 — 1893) |   | Исаија Макриев(1843 — 1881) |   | Кузман Макриев(1844 — 1899) |   | Серафим Макриев(1845 — 1869) |   | Нестор Трајанов(1841 — 1919) |   | Ефтим Трајанов |   | Велјан Трајанов |   | Михаил Ѓурчинов(1839 — 1874) |   | Теофил Ѓурчинов(1845 — 1874) |   | Пане Ѓурчинов(1847 — 1892) |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Епифаниј Христов(1860 — 1906) |   | Дамјан Христов |   | Апостол Христов(1877 — 1947) |   | Овентиј Исаев(1862 — 1918) |   | Георги Исаев(1878 — 1953) |   | Макариј Кузманов(1864 — 1899) |   | Јанко Кузманов(1878 — ?) |   | Негрија Несторов(1864 — 1885) |   | Данаил Несторов(1870 — ?) |   | Јосиф Михајлов(1865 — 1896) |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Исаија Георгиев |   | Кирил Георгиев |   | Аспарух Георгиев |   | Кузман Јанков |   |   |   |   |   | Никола Данаилов |   | Лазар Данаилов |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |
| Илија Пефев(1899 — 1988) |   | Иван Пефев |   | Христо Дамјанов |   | Денко Дамјанов |   | Христо Апостолов(1896 — 1963) |   | Михаил Апостолов |   | Асен Апостолов |   | Кузман Фрчкоски |   | Данаил Фрчковски |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Љубомир Фрчковски(р. 1957) |   |
|

***Белешка:** Имињата во родословието се напишани со нивните патроними, според тогашната традиција.*

Поврзано
--------

* Фрчковци

Наводи
------

1. ↑  Милчева, Христина. Разговор за дърворезбата, Издателство Отечество, София, 1989, стр. 40
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Василиев, Асен (1965). *Български възрожденски майстори: живописци, резбари, строители*. София: Наука и изкуство. стр. 215–217.
3. ↑  *Енциклопедия „Пирински край", том I*. Благоевград: Редакция „Енциклопедия". 1995. стр. 360. ISBN 954-90006-1-3.
4. 1 2  *Голяма енциклопедия България, Том 7*. София: БАН, Научноинформационен център „Българска енциклопедия", Книгоиздателска къща „Труд". 2012. стр. 2681.
5. ↑  *Проблеми на изкуството, томове 37-38*. БАН. 2004. стр. 49.