recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Огнени мравки
**Огнени мравки** — род мравки со над 200 вида пронајдени во различни делови на светот, вклучително и група опасни инвазивни огнени мравки (Solenopsidini). Наречени се „огнени мравки" затоа што нивниот убод се чувствува како да ве гори. Овие мравки се мали и црвеникаво-кафеави на боја и живеат во големи заедници под земја. Вообичаени се во топла клима, особено на места како јужниот дел на САД. Огнените мравки се многу агресивни и жестоко ќе ја бранат својата заедница ако се чувствуваат загрозени. Ги користат острите долни вилици за да го гризаат и да го држат пленот, а потоа вбризгуваат отров преку осилото што се наоѓа на крајот од нивниот стомак. Овој отров може да предизвика болна, јадежна, а понекогаш и алергиска реакција кај луѓето.

Изглед
------

Тие се мали мравки, нивната големина на телото е од 1 до 5 мм. Бојата на различни видови разнообразува од бледожолта до црвено-кафеава и кафеаво-црна. Телото има три дела: глава, гради и стомак, три пара екстремитети и пар антени. Задградата е заоблена без проподеални боцки.

Поведение
---------

Типична колонија на огнени мравки најчесто гради мравјалници на отворени простори и се храни првенствено со млади растителни ластари, семиња и, во ретки случаи, штурци. Огнените мравки често напаѓаат мали животни и можат да предизвикаат нивна смрт. За разлика од многу други мравки, кои гризаат, а потоа вбризгуваат киселина во раната, огнените мравки касаат само за да се закачат за телото, а потоа, користејќи осило сместено во стомакот, го воведуваат токсичниот алкалоиден отров соленопсин, соединение од класата пиперидин. За луѓето, таквото каснување е болно и се чувствува слично на изгореници од оган — така го добиле името овие мравки — а за луѓето со преосетливост, последиците од каснувањето можат да бидат смртоносни. Отровот има како инсектицидно, така и антибиотско дејство. Истражувачите веруваат дека работничките мравки го прскаат потомството со него за да го заштитат од микроорганизми. Социјалниот паразит Solenopsis phoretica е пронајден закачен на дршката на кралицата мравка Pheidole dentata.

Генетика
--------

Диплоиден хромозомски збир 2n = 22, 32, 38.

Наводи
------

1. ↑  Празен навод (help)
2. ↑  Davis, L.R. & Deyrup, M. 2006. *Solenopsis phoretica*, a new species of apparently parasitic ant from Florida (Hymenoptera: Formicidae). Florida Entomologist 89: 141—143.
3. ↑  Lorite P.& Palomeque T. Karyotype evolution in ants (Hymenoptera: Formicidae) with a review of the known ant chromosome numbers. Архивирано на 7 јуни 2012 г. — Myrmecologische Nachrichten (Wien). — 2010. Volume 13, Pages 89-102.Предлошка:Проверено

Надворешни врски
----------------

* Ризница Податотеки поврзани со *Solenopsis* на Ризницата
**Јанакија** или **Јанаки Стрезов** — македонски преродбеник, учител и борец за обновување на Македонска православна црква - Охридска архиепископија.

Животопис
---------

Семејните корени на Јанакија потекнуваат од охридското село Трпејца. Дедото на Јанакија, Ѓоре Стрезов, кој потекнувал од тоа село се преселил во Охрид и 40 години бил слуга на митрополитот Калиник. Јанакија се родил 1818 година. Татко му Петар бил турски воен аптекар, а мајка му Зајца била домаќинка. Јанаки имал четири сестри и еден брат кој бил терзибашија.

Основно училиште Ј.Стрезов го учел кај Иван Варнава, а по 1830 година, класно училиште завршил кај тогаш најпопуларниот учител Димитрија Миладинов во Охрид. Немал пари за да се издржува, па решил да го изучува терзискиот занает, кој во тоа време бил доста ценет. Затоа заминал во Битола, да го учи занаетот кај вујко му Ангеле Рогузаров, тамошен терзибашија. После некое време Јанаки се разболел и се вратил дома. Не станал терзија. Со помош на Димитрија Миладинов, Стрезов станал учител во Струга во учебната 1839/1840 година. Миладинов му помогнал затоа што Стрезов бил еден од неговите најдобри ученици. По една година работа, од Струга тој се префрлил да работи во училиштето во Охрид. Желен за понатамошно образование, заедно со Константин Миладинов, во 1850 година заминал во Атина. По две години и двајцата го прекинале студирањето. Откако се вратил дома, бил без работа од август 1852 до март 1853 година.

Потоа Јанакија се вработил како учител во Крушево, каде што работел заедно со тамошниот учител И.Евров, но поради некои недоразбирања со населението, по некое време ја напуштил работата. Јанакија Стрезов заедно со Димитрија Миладинов воделе огорчена битка за протерување од Охрид на злогласниот грчки свештеник Мелетија. Со тоа сакале да го отстранат грчкото влијание од Македонија и да ја обноват Охридската архиепископија. За таа цел собрале над 5000 потписи од охриѓани и со писмо од 4 април 1860 година се откажале од јурисдикцијата на Цариградската патријаршија. Во 1859 година Јанакија се оженил со Василка Снегарова со која имал три деца. Јанакија долго живеел и како учител работел во повеќе места: Кукуш, Воден, Прилеп, Ениџе-Вардар, Солун и Богданци. Умрел 1903.

Наводи
------

1. ↑  „Јанаки Стрезов". *Македонска нација*. 17 мај 2017. Посетено на 12 октомври 2018.

Поврзано
--------

* Борба на македонскиот народ против Цариградската патријаршија
* Грчка пропаганда во Македонија
Црквата Стаматинска
**Црква Стаматинеска** е романска православна црква лоцирана на улица Молдавија бр. 5 во Фочани, Романија. Посветена е на архангелите Михаил и Гаврил. 

Таа била црковен ктитор и била забранета од Тома Стаматин. Бидејќи првично била приватна капела за семејството, црквата го добила ова име. Изградена е помеѓу 1789 и 1798 година на местото на стара дрвена црква која била уништена од пожар. Поетот Григоре Александреску, кој работел во локалната царинарница, се оженил со Ралука Стаматин и се венчал во семејната капела во 1860 година. 

Црквата е во форма на трифолија, со припрата, наос и олтар. Ред од тули над прозорците ги дели фасадите на два хоризонтални регистри. На исток преживеал фрагмент од ѕидот од 18 век. Црквата и ѕидот се наведени како историски споменици од страна на романското Министерство за култура и верски прашања.

Наводи
------

1. ↑  (на романски) Description at the Focșani tourist office site
Панорамски поглед кон Уљјановск
Грбот на Уљјановск
**Уљјановск** — град во Русија. Население: 623.100 (2005). Градот е административен центар на Уљјановската област.

Градот бил основан од Богдан Хитрово во 1648. До 1924 градот го носел името **Симбирск**. Во Уљјановск е роден Владимир Илич Уљјанов Ленин, во негова чест градот бил преименуван.

Историја
--------

Споменик на Богдан Хитрово во Уљановск
Симбирск бил основан во 1648 од страна на болјарот Богдан Хитрово. Тврдината „Симбирск" била стратешки поставена на еден рид на западниот брег на реката Волга. Целта на нејзината изградба била да ја заштити источната граница на Руското царство од номадските племиња и да обезбеди трајно присуство во областа.

Наводи
------

1. ↑  „От Богдана Хитрово до Богдана Хитрово". December 18, 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Уљјановск" на Ризницата ? |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 145410573
* LCCN: n80020458
* GND: 4061520-0
* SUDOC: 110945468
* NKC: ge342410

 |

 |
**Цитохром P450, семејство 12**, исто така познат и како **CYP12**, е белковинско семејство на цитохром P450 пронајдена во геномот на инсектите и припаѓа на митохондријалниот клан *CYP* s, кој се наоѓа во внатрешната мембрана на митохондриите (IMM).  Првиот ген идентификуван во ова семејство е **CYP12A1** од *Musca domestica* ( куќна мушичка ), кој е вклучен во отпорноста на инсектициди. Локализација на протеинот CYP12A1 во митохондриите со имунохистохемија и апсолутна зависност од донатори на митохондријални електрони адренодоксин редуктаза и адренодоксин.

Генот за зајаци CYP8B1 бил именуван CYP12 на почетокот на неговото откритие, бидејќи го хидроксилирал неговиот стерол супстрат на позицијата 12. Сепак, CYP12 е семејство на инсекти P450 пронајдени во митохондриите, па овој ген бил преименуван во CYP8B1.

Наводи
------

1. ↑  Nelson, DR (November 1998). „Metazoan cytochrome P450 evolution". *Comparative Biochemistry and Physiology. Part C, Pharmacology, Toxicology & Endocrinology*. **121** (1–3): 15–22. doi:10.1016/s0742-8413(98)10027-0. PMID 9972448.
2. ↑  Tijet, N; Helvig, C; Feyereisen, R (10 January 2001). „The cytochrome P450 gene superfamily in Drosophila melanogaster: annotation, intron-exon organization and phylogeny". *Gene*. **262** (1–2): 189–98. doi:10.1016/s0378-1119(00)00533-3. PMID 11179683.
3. 1 2  Guzov, VM; Unnithan, GC; Chernogolov, AA; Feyereisen, R (15 November 1998). „CYP12A1, a mitochondrial cytochrome P450 from the house fly". *Archives of Biochemistry and Biophysics*. **359** (2): 231–40. doi:10.1006/abbi.1998.0901. PMID 9808765.
4. ↑  Eggertsen, G; Olin, M; Andersson, U; Ishida, H; Kubota, S; Hellman, U; Okuda, KI; Björkhem, I (13 December 1996). „Molecular cloning and expression of rabbit sterol 12alpha-hydroxylase". *The Journal of Biological Chemistry*. **271** (50): 32269–75. doi:10.1074/jbc.271.50.32269. PMID 8943286.
5. ↑  Nelson, DR (2006). „Cytochrome P450 Nomenclature, 2004". *Cytochrome P450 Protocols*. Methods in Molecular Biology. **320**. стр. 1–10. doi:10.1385/1-59259-998-2:1. ISBN 1-59259-998-2. PMID 16719369.
Црквата Сапиенсеи
**Црквата Сапиенцеи** е романска православна црква лоцирана на улицата Сапиенцеи бр. 5 во Букурешт, Романија. Посветенa е на Успението на Богородица.

Црквата била изградена во 1710 година од страна на *Ворник* Јордаче Крецулеску и неговата сопруга Сафта, ќерката на Константин Бранковеану. Заедно со околните куќи, црквата преминала од татко на син како семејна капела додека Манолаче-Еманоил Крецулеску не ја продаl на својата баба Олимпија Лаховари. Таа ја обновила капелата во 1884 година, кога остарениот Георге Татареску ја насликал внатрешноста. Потоа била отворена за јавноста. Во 1898 година, Олимпија го оставила имотот на нејзиниот син Александру Ем. Лаховари, кој ја затворил капелата во 1902 година. Куќите ги изнајмувал на Светиот синод, со седиште таму одреден период. Во овој период, капелата се користела за давање заклетви, на пример за време на свештеничкото судење на митрополитот Атанасие Миронеску.

Во 1931 година, Лаховари ги подарил капелата и парохиската куќа на Патријаршијата. На барање од Канцеларијата за херои, спомен-друштвото од Првата светска војна со канцеларии од другата страна на улицата, имотот им бил доделен на негово чување. Наместо да се отвори за богослужба како што било предвидено, организацијата ја искористила црквата како простор за складирање, што довело до нејзино влошување. Патријаршијата ја осветила и повторно ја отворила црквата за богослужба во заедницата во 1941 година. Била подложена на темелна реставрација во 1966–1968 година, кога бил додаден затворен трем. Во 1980-тите, за време на Николае Чаушеску, на црквата и се заканувало уривање, официјално со цел да се направи простор за преместување на манастирот Михаи Вода на негово место; плановите биле отфрлени откако се појавило договорено противење.

Црквата е мала и со низок таван, со еден правоаголен кораб со димензии 10 метри должина и 8 метри ширина. Атрактивниот иконостас е издлабен во дрво. Квадратниот трем е на западната страна, со тесен балкон над влезот. Фасадите не се украсени. Правоаголните витражи на кои се прикажани светци датираат од 1947 година. Основите имаат уредена градина.

Црквата е наведена како историски споменик од романското Министерство за култура и верски прашања.

Наводи
------

1. 1 2 3  Stoica and Ionescu-Ghinea, pp. 385-86
2. ↑  (на романски) Lista Monumentelor Istorice 2010: Municipiul București Архивирано на 15 декември 2018 г.

Поврзано
--------

* Луција Стоика и Некулај Јонеску-Гинеја, *Enciclopedia lăcașurilor de cult din București*, кн. I. Букурешт: Editura Universalia, 2005 година,ISBN 973-7722-12-4
Влезот во ресторанот
**Остерија Франческана** е ресторан кој е во сопственост и управуван од готвачот Масимо Ботура во Модена, Италија.

Во 2018 година, Вилијам Рид Бизнис Медиа го прогласил ресторанот за најдобар ресторан во светот. Таа година во нивните годишни 50 најдобри ресторани во светот.

Награди
-------

Во 2016 и 2018 година, тој бил оценет како најдобар ресторан во светот во 50-те најдобри ресторани во светот.   Тоа бил првиот италијански ресторан кој ја добил наградата. Исто така бил вториот најдобар во 2015 година и трет најдобар во 2013 и 2014 година.

Osteria Francescana е оценета со три ѕвезди од Мишелин Водич и кој ја држел првата позиција на италијанскиот водич за храна *l'Espresso - Ristoranti d'Italia* со оценка 20/20.

Осврти
------

Кетрин ЛаГрејв го пофалила „недостатокот на преправање" на Остерија Франческана и рекол дека нејзините класици остануваат изненадување, и покрај вниманието на медиумите. Тања Голд, пишувајќи во „Гардијан" во 2016 година, рекол дека и „некои од нив се вкусни", но не и нејзиниот „вид на храна". Ричард Вајнс, пишувајќи во 2014 година, рекол дека ручекот е „три часа задоволство".

Во популарните медиуми
----------------------

Osteria Francescana е прикажана како локацијата во ТВ серијата *Master of None*, сезона 2, епизода 2.

Ресторанот е исто така прикажан и во Сезона 1, епизода 1 од *Chef's Table* и сезона 2, епизода 1 од *Somebody Feed Phil*, двете оригинални серии се на Нетфликс.

Наводи
------

1. ↑  „World's best restaurant for 2018". *CNN Travel* (англиски). 2018-06-19. Посетено на 2018-11-18.
2. ↑  Sutton, Ryan (2016-06-13). „The World's 50 Best Restaurants 2016: The Full List of Winners". *Eater*. Посетено на 2017-02-02.
3. 1 2  „Osteria Francescana Is Named the World's Best Restaurant". *Bloomberg.com*. 2016-06-14. Посетено на 2017-02-02.
4. ↑  Sutton, Ryan (2018-06-19). „Osteria Francescana Named 'World's Best Restaurant'". *Eater*. Посетено на 2018-06-20.
5. ↑  „Osteria Francescana - Modena : a Michelin Guide restaurant". *www.viamichelin.com* (англиски). Архивирано од изворникот на 2019-07-08. Посетено на 2019-07-08.
6. ↑  Vines, Richard (November 16, 2011). „Italy Gains in Michelin Guide With New Three-Star Restaurant". Bloomberg. Посетено на 2 March 2014.
7. ↑  LaGrave, Katherine. „What It's Like to Eat at the World's Best Restaurant". *CNT* (англиски). Посетено на 2017-02-20.
8. ↑  Gold, Tanya (2016-12-03). „Osteria Francescana: does the world's best restaurant live up to the hype?". *The Guardian* (англиски). ISSN 0261-3077. Посетено на 2017-02-02.
9. ↑  „Osteria Francescana Is a Decadent Re-Invention of Italian Eating". *Bloomberg.com*. 2014-12-19. Посетено на 2017-02-20.
10. ↑  „That 'Master Of None' Restaurant Is A Real Place". *Bustle*.
Венчален обред со кој се воспоставува партнерство помеѓу мажот и жената
**Сопруга** или **жена** — жена во однос на мажот со кој е во брак.. Кога двајца се венчаат, тие стануваат маж и жена. Улогата на сопругата може да варира во зависност од културата, традициите и личните претпочитања, но обично вклучува емоционална поддршка на нејзиниот маж, извршување на домашните работи и честопати грижа на децата. Во многу бракови, сопругите, исто така, придонесуваат за семејството финансиски со работење надвор од дома. Тие можат да имаат и кариери или работни места што се услогласуваат со нивните обврски дома.

Сопругите често играат клучна улога во одржувањето на складот и стабилноста на семејната заедница. Тие обезбедуваат љубов, грижа и поддршка на нивните сопрузи и деца, создавајќи негувачка средина каде што секој може да напредува. Понатаму, односот меѓу мажот и жената е изграден на заемно почитување, доверба и партнерство. Сопругите ги поддржуваат своите сопрузи во нивните напори и ги слават нивните успеси, а истовремено обезбедуваат охрабрување во тешки времиња. Слично на тоа, сопрузите ги поддржуваат своите сопруги во остварувањето на нивните цели и стремежи, создавајќи силна врска на другарство и заедничка работа.

Поврзано
--------

* Сопруг
* Брак

Наводи
------

1. ↑  „жена" — Дигитален речник на македонскиот јазик
2. ↑  „жена" — Официјален дигитален речник на македонскиот јазик
3. ↑  „сопруга" — Дигитален речник на македонскиот јазик
4. ↑  „сопруга" — Официјален дигитален речник на македонскиот јазик
5. ↑  „What Should Be the Wife's 'Role' in Marriage?". *FamilyLife®* (англиски). 2017-12-16. Посетено на 2024-02-19.
6. ↑  „What is a Wife?". *Philosophy Talk* (англиски). Посетено на 2024-02-19.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Видете ***сопруга*** во Викиречник, слободниот речник. |
**Мумија** (англиски: *The Mummy*) — американски филм од 1932 година, во режија на Карл Фројнд (Karl Freund), според сценариото на Нина Вилкокс Путнам (Nina Wilcox Putnam) и Ричард Шајер (Richard Schayer). Главните улоги ги играат: Борис Карлоф (Boris Karloff), Зита Џохан (Zita Johann), Дејвид Менерс (David Manners), Артур Бајрон (Arthur Byron) и Едвард Ван Слоун (Edward Van Sloan).

Содржина
--------

Познатиот англиски археолог Џозеф Вемпл (го игра Бајрон) пронаоѓа необична мумија во Египет — од телото не биле извадени внатрешните органи, туку станува збор за принцот Имхотеп (го игра Карлоф), кој бил жив закопан. Заедно со мумијата е пронајден и ковчег со записот на богот Тот, кој може да ги оживее мртвите. Еден член на експедицијата го отвора ковчегот и се обидува да го прочита записот, но тогаш мумијата оживува, а тој полудува од страв. Десет години подоцна, синот на Џозеф, Френк Вемпл (го игра Менерс) се подготвува да го напушти Египт, откако неговата археолошка експедиција завршува неуспешно. Меѓутоа, него го посетува непознат човек, кој му соопштува каде се наоѓа гробницата на една древноегипетска принцеза. Пронајдената мумија на принцезата е изложена во музејот во Каиро, а во Египет доаѓа и професорот Џозеф Вемпл. Една вечер, музејот го посетува мистериозниот човек, кој ја изговара молитвата со цел да ја оживее принцезата. Меѓутоа, неговите зборови ја хипнотизираат Хелен Гросвенор (ја игра Џохан), ќерката на британскиот гувернер на Судан, која во тоа време се наоѓа на една забава. Таа се обидува да влезе во музејот и паѓа во несвест на влезот, а ја спасуваат таткото и синот Вемпл. Истовремено, чуварот на музејот го здогледува натрапникот во музејот, но веднашпаѓа мртов. Френк Вемпл се вљубува во Хелен, а во неговиот стан доаѓа непознатиот човек, кој си го бара записот на богот Тот. Тогаш, докторот Милер (го игра ван Слоун), кој ја придружува Хелен, открива дека непознатиот човек е мумијата на принцот Имхотеп, откриена од професорот Вемпл. Кога професорот Вемпл се обидува да го запали записот, Имхотеп го убива со помош на телепатија. Истовремено, тој ја принудува Хелен да го посети во неговиот дом и тогаш ѝ кажува дека таа е духот на неговата мртва принцеза. Подоцна, тој повторно ја хипнотизира Хелен и се обидува да ја убие, сакајќи да ја оживее со помош на записот на богот Тот и така и неа да ја претвори во бесмртна мумија. Меѓутоа, Хелен ја замолува божицата Изида, која го убива Имхотеп во моментот кога тој се обидува да ја убие Хелен. Тогаш, мумијата на Имхотеп се распаѓа, а Хелен и Френк конечно можат да бидат заедно.

Наводи
------

1. ↑  HRT, Mumija, američki film (1932.) (пристапено на 11.3.2020)
Структура на протеинот HIRA. Врз основа на PyMOL рендерирање на PDB 2i32
**Протеинот HIRA** е протеин кој кај луѓето е кодиран од генот *HIRA*.    Овој ген е мапиран на 22q11.21, центромерен на Катехол-О-метил трансфераза.

Функција
--------

Специфичната функција на овој протеин допрва треба да се утврди; сепак, се шпекулира дека игра улога во транскрипциската регулација и/или метаболизмот на хроматин и хистон.

Истражувањата направени од Саломе Адам, Софи Е. Поло и Женевиев Алмузни покажуваат дека HIRA протеините се вклучени во повторното започнување на транскрипцијата по оштетувањето од Ултравиолетово зрачење. Функцијата на генот HIRA може ефикасно да се испита со нокдаун на siRNA врз основа на независна валидација.

Клиничко значење
----------------

Тој се смета за примарен кандидат ген кај некои синдроми на хаплоинсуфициенција како што е Диџорџов синдром, а недоволното производство на генот може да го наруши нормалниот развој на ембрионот.

Интеракции
----------

Се покажало дека HIRA комуницира со HIST1H2BK .

Наводи
------

1. ↑  „Isolation of a putative transcriptional regulator from the region of 22q11 deleted in DiGeorge syndrome, Shprintzen syndrome and familial congenital heart disease". *Hum Mol Genet*. **2** (12): 2099–107. Mar 1994. doi:10.1093/hmg/2.12.2099. PMID 8111380.
2. ↑  „A human homolog of the S. cerevisiae HIR1 and HIR2 transcriptional repressors cloned from the DiGeorge syndrome critical region". *Hum Mol Genet*. **4** (5): 791–9. Sep 1995. doi:10.1093/hmg/4.5.791. PMID 7633437.
3. ↑  „HIRA, a mammalian homologue of Saccharomyces cerevisiae transcriptional co-repressors, interacts with Pax3". *Nat Genet*. **20** (1): 74–7. Oct 1998. doi:10.1038/1739. PMID 9731536.
4. 1 2 3 4  „Entrez Gene: HIRA HIR histone cell cycle regulation defective homolog A (S. cerevisiae)".
5. ↑  Adam, Salomé; Polo, Sophie E.; Almouzni, Geneviève (26 September 2013). „Transcription Recovery after DNA Damage Requires Chromatin Priming by the H3.3 Histone Chaperone HIRA". *Cell*. **155** (1): 94–106. doi:10.1016/j.cell.2013.08.029. PMID 24074863.
6. ↑  Munkácsy, Gyöngyi; Sztupinszki, Zsófia; Herman, Péter; Bán, Bence; Pénzváltó, Zsófia; Szarvas, Nóra; Győrffy, Balázs (2016). „Validation of RNAi Silencing Efficiency Using Gene Array Data shows 18.5% Failure Rate across 429 Independent Experiments". *Molecular Therapy: Nucleic Acids*. **5** (9): e366. doi:10.1038/mtna.2016.66. PMC 5056990. PMID 27673562.
7. ↑  „Core histones and HIRIP3, a novel histone-binding protein, directly interact with WD repeat protein HIRA". *Mol. Cell. Biol*. **18** (9): 5546–56. September 1998. doi:10.1128/MCB.18.9.5546. PMC 109139. PMID 9710638.

Порзано
-------
**„*Вардаре, Пирин кај ти е?*"** — македонска народна песна, напишана од непознат автор. Песната е посветена на Пиринскиот дел на Македонија и неговите жители и има патриотски карактер.

Текст
-----

Вардаре, Пирин кај ти е,  

Вардаре, Егеј кај ти е?

Мајко Македонијо, ајде не плачи,  

ден ќе дојде, ќе ги гушнеш Пирин планини.  

Мајко Македонијо, ајде запеј ти,  

ден ќе дојде, ќе те носат води егејски.

Вардаре, Пирин кај ти е,  

Вардаре, Егеј кај ти е?

Солзи течат мајчински, македонски,  

тешки како што ни се, еј, векови.

Вардаре, Пирин кај ти е,  

Вардаре, Егеј кај ти е?

Мајко Македонијо, ајде не плачи,  

ден ќе дојде, ќе ги гушнеш Пирин планини.  

Мајко Македонијо, ајде запеј ти,  

ден ќе дојде, ќе те носат води егејски.

Вардаре, Пирин кај ти е,  

Вардаре, Егеј кај ти е?

Надворешни врски
----------------

* Вардаре, Пирин кај ти е? (текст и музика) на pesna.org преку web.archive.org Архивирано на 23 јули 2018 г.
**„Најубавата"** (италијански: *Belissimma*) — филм на режисерот Лукино Висконти (Luchino Visconti) од 1951 година. Главните улоги ги играат: Ана Мањани (Anna Magnani), Тина Апичела (Tina Apicella), Валтер Кјари (Walter Chiari), Гастоне Ренцели (Gastone Renzelli) и Алесандро Бласети (Alessandro Blasetti). Во филмот, Висконти дава социјално-психолошка студија на карактерот и на општествените прилики во Италија. Според една приказна, насловот на филмот доаѓа оттаму што Висконти, кога барал девојче кое ќе глуми во друг негов филм, се нашол опкружен од 4 000 мајки кои викале: „Моето е најубаво!" Висконти го снимил филмот по комерцијалниот неуспех на филмот „Земјата трепери", кога направил долга пауза во која бил посветен само на театарската режија. За својата улога на мајката која е посветена на тоа на своето дете да му обезбеди филмска улога, Мањани ја освоила наградата „Nastri d'argento". Исто така, посебен куриозитет е тоа што во филмот се појавува познатиот режисер Бласети кој се глуми себеси.

Синопсис
--------

На радиото објавуваат конкурс за „најубавото" типично италијанско девојче на возраст меѓу шест и осум години за потребите на снимањето на еден филм. На конкурсот се пријавуваат речиси сите жители на Рим чии деца одговараат на бараната возраст, а меѓу нив е и Мадалена Чекони (ја игра Мањани) која го пријавува своето девојче Марија (ја игра Апичела). Иако девојчињата мора да покажаат и некаква дарба за глума, а Марија е целосно неталентирана, Мадалена е решена на својата ќерка да ѝ обезбеди филмска улога. Иако се работи за сиромашно семејство, Мадалена ја запишува Марија на курс по балет, на рецитација, ја носи на фризер и порачува да ѝ сошијат нов фустан. Сето тоа води до несогласувања во семејството, зашто таткото не го одобрува таквото непотребно трошење на парите...

Наводи
------

1. ↑  Najljepša, talijanski film (пристапено на 6.3.2024)
**Чедар** (англиски: *cheddar cheese*) — вид тврдо сирење што потекнува од југозападна Англија.

Особености
----------

Вистинскиот селски чедар е секогаш малку кисел, со вкус на млечен шеќер и има многу богата арома. Во пресек тестото е светло бело (или малку црвеникаво, ако се додаде природната боја анато - додаток со ознака E160b), цврсто, но не тврдо, и без дупки. Вкусот и мирисот се чисти и изразени. Питата чедар има валчест облик, висока е од 13 до 18 см, а нејзиниот пречник е од 35 до 38 см. Тежината на питата зависи од нејзината големина и е помеѓу 18 и 19 килограми, додека селските пити тежат околу 25 килограми. Индустрискиот чедар најчесто се прави во големи блокови.

Историја
--------

Според некои историски извори, чедарот бил донесен на островот од Римјаните. Новите доселеници го донеле знаењето за правење на ова сирење на местата каде што се населиле, но вистинскиот чедар се прави во окрузите Сомерсет, Девон и Дорсет.

Производство
------------

Правиот чедар се прави од сирово кравјо млеко, зрее од 2 до 12 месеци и содржи најмалку 48% масти во сувата материја на сирењето, 53% вода во немасната материја и околу 1,8% сол. Современата постапка на правење чедар (сирење ементал, гројер и др.) е механизиран, но опремата одговара на сите фази од класичниот производствен процес.

Бидејќи чедарот не е заштитен, го губи своето добро име поради индустриското масовно производство, па го изработуваат од пастеризирано и обезмастено млеко, недоволно зрело, главно без кора, спакувано во вакуум, понекогаш покриено со восок.

Наводи
------

1. ↑  Smale, Will (21 August 2006). „Separating the curds from the whey". *BBC Radio 4 Open Country*. Посетено на 7 August 2007.
2. ↑  Orešnik Irena (2008). *Obožujem sir*. ČZP Kmečki glas. стр. 137.
**Симит-погача** — јадење односно печиво од тесто во вид сендвич составен од лепче (кифла) и од мрсна (празна) пита без заире - полнење (сирење, месо или слично), која наликува на бурек. Потеклото на името е од турските зборови: *симит* кое се однесува на месеното лепче и *погача* кое се однесува на питата која се става во внатрешноста на лепчето. Бидејќи симитот е вид на месено лебно печиво, ваквиот вид на симит погача е препознатлив за Скопје, па оттаму е познат и како скопски симит, додека обичниот симит во Турција е месеното лепче налик на македонскиот ѓеврек.

Галерија
--------

* 
* 
*

Надворешни врски
----------------

Рецепт за симит-погача на семрежното место на Мои рецепти
Вастеда
**Вастедата** е традиционален Сицилијански леб кој се користи за подготовка на Пани ца меуса, сендвич од телешка слезина. Често вклучува и додатоци од кациокавало и рикота сирење. Најчест е во градот Палермо.

Во Гратери, во близина на Палермо, се прави и пржена верзија наречена Вастеда фрита. Вастеда фрита е препознаена од италијанското Министерство за земјоделство, храна и шумарство како традиционален производ и е наведена во официјалната листа на традиционални италијански земјоделски и прехранбени производи.

Сицилијанско сирење
-------------------

Терминот *Вастеда* или *Вастела* на сицилијански означува и различни традиционални видови сирење како Вастеда дела Вале дел Белице и Вастеда палермитана кои се признати од италијанското Министерство за земјоделство, храна и шумарство како традиционален производ и наведени во официјалната листа на традиционални италијански земјоделски и прехранбени производи.

Поврзано
--------

* Палермо

Наводи
------

1. ↑  *siciliancookingplus.com*. Архивирано од изворникот на February 10, 2010. Отсутно или празно `|title=` (help)
2. ↑  Anti-Heros
3. ↑  „Palermo Spleen | Village Voice". Архивирано од изворникот на 2014-03-13. Посетено на 2023-03-22.
4. 1 2  See (на италијански) list of traditional Italian agricultural and food products.
**Дорин** ( **Дори** ) **С.** Таа е професорка по биоинформатика на Катедрата за хортикултура на Државниот универзитет во Вашингтон.

Образование
-----------

Мејн е по потекло од Шкотска. Се стекнала со диплома по наука и индустриски студии на Универзитетот во Единбург Напиер, а продолжила со постдипломски студии на Универзитетот во Стратклајд, каде што магистрирала за управување со информации пред да го заврши докторатот. по бионаука и биотехнологија.

Кариера
-------

Таа се преселила на Универзитетот Клемсон во САД како постдокторски истражувач, и продолжила таму како директор за биоинформатика и доцент по генетика и биохемија. Во 2005 година се преселила на нејзината сегашна позиција на Државниот универзитет во Вашингтон. Таа два мандата работела како привремен претседател на Одделот за хортикултура од 2019 година.

Наводи
------

1. ↑  „Dorrie Main, Professor of Bioinformatics", *People*, Washington State University Department of Horticulture, Архивирано од изворникот на 2022-04-06, Посетено на 2022-03-20
2. 1 2  *Main Lab members*, Washington State University Department of Horticulture, Посетено на 2022-03-20
3. ↑  „Dhingra joins Texas A&M; Doreen Main takes interim role at WSU", *Fruit Growers News*, July 19, 2021, Посетено на 2022-03-20

Надворешни врски
----------------

* Главна лабораторија
* Изданија Дорин Мејн објавени подредени дела од Гугл сколар
|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

**Скорбут** претставува целосен недостаток на витаминот С во организмот. Таа е болест која се манифестира со крвавење на непцата. За нејзина превенција, секако, потребно е поголемо внесување на истиот витамин. Без третман, може да се појават намалени црвени крвни зрнца, заболување на непцата, промени на влакната и крварење од кожата. Како што скорбутот се влошува, може да има лошо заздравување на раните, промени во личноста и конечно смрт од инфекција или крварење.

Потребно е најмалку еден месец со малку или без витамин Ц во исхраната пред да се појават симптомите. Во модерните времиња, скорбутот најчесто се јавува кај луѓе со ментални нарушувања, невообичаени навики во исхраната, алкохолизам и постари луѓе кои живеат сами. Други фактори на ризик вклучуваат цревна малапсорпција и дијализа.

Додека многу животни произведуваат свој витамин Ц, луѓето и неколку други не го прават тоа. Витаминот Ц е антиоксиданс, потребен е за создавање на градежни блокови за колаген, карнитин и катехоламини и им помага на цревата во апсорпцијата на железото од храната. Дијагнозата обично се заснова на надворешниот изглед, рендгенски снимки и подобрување по третманот.

Третманот е со додатоци на витамин Ц кои се земаат преку уста. Подобрувањето често започнува за неколку дена со целосно закрепнување за неколку недели. Извори на витамин Ц во исхраната вклучуваат агруми и голем број зеленчук, вклучувајќи црвени пиперки, брокула и домати. Готвењето често ја намалува преостанатата количина на витамин Ц во храната.

Скорбутот е редок во споредба со другите нутритивни недостатоци. Почесто се јавува во светот во развој во врска со неухранетост. Стапките меѓу бегалците се пријавени од 5 до 45 проценти. Скорбутот бил опишан уште во времето на древниот Египет. Тоа беше ограничувачки фактор во поморските патувања на долги растојанија, често убивајќи голем број луѓе. За време на ерата на едрото, се претпоставуваше дека 50 проценти од морнарите ќе умрат од скорбут на големо патување. Шкотскиот хирург во Кралската морнарица, Џејмс Линд, генерално е заслужен за докажувањето дека скорбутот може успешно да се третира со агруми во 1753 година. Сепак, дури во 1795 година здравствените реформатори како Гилберт Блејн ја убедија Кралската морнарица рутински да дава лимон сок за своите морнари.

Надворешни врски
----------------

  



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85119180
* GND: 4232112-8
* BNF: cb123371089 (податоци)
* NDL: 00564577
* BNE: XX529929

 |

 |
**Павле Богоевски** (14 февруари 1986

, Скопје) — македонски граѓански активист и независен пратеник во деветтиот состав на Собранието на Република Македонија. Дипломирал на факултетот за безбедност при универзитетот „Св. Кирил и Методиј" во Скопје. На парламентарните избори во 2016 Богоевски станал пратеник како петти носител на пратеничката список на СДСМ во првата изборна единица, каде партијата освоила 10 пратенички мандати. Богоевски претходно работел како асистент на факултетот за безбедност во Скопје и ментор во полициската академија, а потоа и во ЛГБТ центарот за поддршка при Хелсиншкиот комитет за човекови права.

Богоевски бил еден од предводниците на протестното движење „Шарена револуција" кое барало поништување на аболициите кои претседателот Ѓорге Иванов во 2016 ги дал на 56 лица опфатени во истрагите на Специјалното јавно обвинителство. Богоевски бил обвинет за фрлање боја врз фасадата на министерството за култура за време на протестите од 18 април, но судските рочишта повеќепати се одлагале бидејќи обвинителството не пресметало колкава материјална штета била предизвикана.

Во мај 2019 година била објавена аудио снимка на *vkontakte* според која Богоевски наводно нарачува наркотична дрога. Во јуни Богоевски официјално си поднел оставка од функцијата пратеник.

Наводи
------

1. ↑  „Биографија на Павле Богоевски". Собрание на Република Македонија. Посетено на 2017-05-12.
2. ↑  „ДИК ги објави резултатите од предвремените парламентарни избори". Вест. 2016-12-13. Архивирано од изворникот на 2017-01-29. Посетено на 2017-02-10.
3. ↑  „Павле Богоевски им држеше предавање на полицајци од МВР". Фокус. 2016-07-13. Посетено на 2017-05-12.
4. ↑  „Судењето на Павле Богоевски се претвора во политичка фарса". Слободна Македонија. 2016-11-14. Посетено на 2017-05-12.

Надворешни врски
----------------

* Павле Богоевски на Твитер
* Павле Богоевски на Facebook
***Големата вода*** — македонски филм од 2004 година, во режија на Иво Трајков. Главните улоги во филмот ги играат Сашо Кекеновски, Маја Станковска, Митко Апостоловски, Мето Јовановски и Верица Недеска. Музиката е создадена од Кирил Џајковски.

Филмот е работен според мотиви од истоимениот роман на Живко Чинго. Местото на снимање во затворот било во Хавзипашините конаци во село Бардовци, Скопско. Филмот ја освоил Големата награда во Валенсија на филмскиот фестивал. Бил македонски кандидат за „Оскар" во категоријата „Најдобар странски филм" за 2004 година, но не успеал да добие номинација.

Филмската критика позитивно го оценила целокупниот проект и замисла, добивајќи рејтинг 71% од можни 100% од страна на рецензентите Rotten Tomatoes. Metacritic дала оценка 62 по 15 прегледувања.

Наводи
------

1. ↑  „Големата вода" на PictureThis.
2. ↑  „Големата вода"[*мртва врска*] според *Metacritic*

Надворешни врски
----------------

* 

* *Големата вода*  на  Семрежната филмска база на податоци (англиски)
* „Големата вода" на YouTube
|  |
| --- |
| **Историја на холандското и фламанското сликарство** |
| Ранофламанско  (1400 – 1500) |
| Ренесансно сликарство  (1500 – 1584) |
| Златно време  (1584 – 1702) |
| Листа на холандски сликари |
| Листа на фламански сликари |

„Портрет на Арнолфините" од Јан ван Ејк, Национална галерија, Лондон.
**Ранофламанско сликарство** или **фламанска примитива** (употр. во холандски и шпански) — израз кој означува група на сликари активни главно во Ниските Земји во XV и раниот XVI век. Периодот започнува околу времето на Хуберт ван Ејк и завршува со Герард Давид. Овие сликари биле олицетворение истовремено на средниот век и преодот кон ренесансата.

Овој период е паралелен на Италијанската ренесанса, но стилски е различен. Обично се вели дека ова е раноренесансно или доцноготско сликарство.

Поврзаност со италијанската рененсанса
--------------------------------------

Овој нов стил се јавил во Фландрија речиси истовремено со италијанската ренесанса. Мјасторите на овој стил биле многу почитувани во Италија, и веројатно имале поголемо влијание врз италијанската уметност отколку обратно. Ренесансата не вршела некакво значајно влијание на северот пред 1500. Меѓутоа, додека во Италија гледаме радикални промени во архитектурата, скулптурата и фиолсофијата, револуцијата во Фландрија била ограничена само на сликарството. За сликарството во периодот помеѓу 1500 и пред Осумдесетгодишната војна, видете Холандско-фламанско ренесансно сликарство

Список на сликари
-----------------

Гентски олтар: „Поклонението на Таинствениот Агнец" - укажува на сè уште големата важност на средновековните елементи.
* Алберт ван Ауватер (1444-1515)
* Дирк Баутс (~ 1400/1415-1475)
* Јероним Бос (~ 1450 - 1516) - современик на ранофламанската школа, чиј стил е радикално различен и уникатен.
* Јос ван Васенхове наречен и Јустус Гентски (~ 1410-1480)
* Рогир ван дер Вејден (~ 1400-1464)
* Хуго ван дер Гус (1440-1482)
* Герард Давид (~ 1455-1523)
* Жак Даре (~ 1404-1470)
* Јан ван Ејк (~ 1385–1441)
* Хуберт ван Ејк (~ 1366–1426)
* Јан Јуст ван Калкар (~ 1450 - 1519)
* Робер Кампен, наречен и Флемалски мајстор (1378–1444)
* Петрус Кристус (~ 1410/1420-1475/1476)
* Браќа Лимбург (1385-1416)
* Мајстор на легендата за Св. Луција (1480-1510)
* Мајстор на извезените лисја (активен ~ 1480-1510)
* Симон Маримион (~ 1425-1489)
* Ханс Мелминг (~ 1430-1494)
* Муленски мајстор (активен 1480-1500) - некаде именуван Жан Хеј
* Гертген тот Синт Јанс (~ 1460–1490)
* Хуан де Фландес (~ 1460-~ 1519) - роден во Фландрија, активен во Шпанија

Поврзано
--------

* Раноренесансно сликарство
* Холандска ренесанса
* Северна ренесанса

Надворешни врски
----------------

* Ранофламански олтари - виртуелна тура (англиски)
* Фламански уметници во Италија Архивирано на 5 јули 2010 г. - Ранофламански дела по порачка на италијански патрони. (англиски)
* Северна ренесанса - Уметниците и нивните дела - XV и XVI век. (англиски)
**Добриот Вил Хантинг** (англиски: *Good Will Hunting*) е американски филм, во режија на Гас ван Сант. Главните улоги ги толкуваат: Мет Дејмон, Робин Вилијамс, Мини Драјвер и Бен Афлек. Филмот е добитник на повеќе награди, меѓу кои и две награди „Оскар".

Содржина
--------

Вил Хантинг е бунтовно момче на возраст од 20 години со висок коефициент на интелигенција, кој наместо да студира, работи како домар на МИТ. Детството го поминал во дом за сираци и затоа страда од комплекс на пониска вредност. Кога професорот по математика, Ламбо, им задава задача на своите студенти, Вил ја решава задачата анонимно, но набрзо професорот го открива неговиот идентитет и талент, му поставува услов: ако сака да го избегне затворот, Вил ќе мора да посетува часови по математика и по психологија за да го скроти бунтовниот темперамент. Неколку терепевти се обидуваат да го скротаат Вил, но тој ги исмејува и тие не успеваат. Подоцна доаѓа терапевтот Шон Магуир, кој е добар пријател на Ламбо и професор по психологија во еден факултет. За разлика од другите, Шон успева на некој начин да го скроти Вил и на тој начин тие постепено стануваат и добри пријатели. Шон, во една прилика, му кажува приказна за тоа како се запознал со неговата покојна сопруга и оваа приказна го погодува Вил. Вил води врска со британска студентка Скајлар, но не ѝ открива за неговиот приватен живот. Ламбо се обидува да го вработи Вил, но Вил ги одбива сите работни позиции. Додека Скајлар му открива на Вил дека ќе оди во Калифорнија и дека сака и тој да дојде со неа, но тој за првпат ѝ кажува за неговиот приватен живот и раскинува со неа. Вил исто така одлучува повеќе да не решава математички задачи за Ламбо. Ламбо и Шон се караат за Вил и меѓусебно се обвинуваат. Вил дури и слуша една од нивните расправии, а потоа има последна сесија со Шон. Шон го убедува Вил дека не е тој крив за неговиот бунтовен темперамент и дека треба да го следи својот сон. Шон набрзо се помирува со Ламбо и одлучува да замине за Калифорнија за повторно да се соедини со Скајлар со својот нов автомобил Шевролет Нова, кој му го подариле неговите пријатели за роденденот.

Улоги
-----

* Мет Дејмон како Вил Хантинг
* Робин Вилијамс како Шон Магуир
* Бен Афлек како Чаки Суливан
* Стеллан Скарсгард како професор Џералд Ламбо
* Мини Драјвер како Скајлар
* Кејси Афлек како Морган О'Мели
* Кол Хајсер како Били Мекбрајд
* Џон Мајтон како Том
* Скот Вилијам Винтерс како Кларк
* Џими Флин како судија Џорџ Х. Мелоун
* Кристофер Бритон како извршен директор
* Алисон Фоланд како студент на МИТ
* Џорџ Плимптон како Хенри Липкин

Наводи
------

1. ↑  „Трогателна приказна за едно неочекувано пријателство", *Антена*, број 856, 21.11.2014, стр. 3.
2. ↑  „Добриот Вил Хантинг", *Антена*, број 873, 20.3.2015,стр. 15.
**„Собата на Марвин"** (англиски: *Marvin's Room*) — американски филм од 1996 година, во режија на Џери Закс. Главните улоги ги толкуваат: Мерил Стрип, Роберт де Ниро, Дајан Китон и Леонардо Ди Каприо. Филмот е снимен според истоимената театарска претстава на Скот Мекферсон. За својата улога, Китон ја освоила наградата „Оскар".

Содржина
--------

Филмот прикажува дисфункционално семејство, чии членови повторно се зближуваат по повод една тешка болест. Ли и Беси се сестри кои живеат во различни држави и не разговараат веќе 20 години, откако татко им доживеал мозочен удар. За тоа време, Беси ги негува болниот татко и сенилната тетка Рут. Но, кога Беси се разболува од леукемија, таа мора по секоја цена да ги пронајде Ли и нејзиниот син за да донираат коскена срцевина. За време на престојот кај сестра си, Ли и нејзиниот син хенк се зближуваат со Беси... .

Наводи
------

1. ↑  Марвинова соба (пристапено на 24.2.2024)
2. ↑  *Антена*, број 841, 8.8.2014, стр. 22.
3. ↑  „Собата на Марвин", *Антена*, број 952, 23.9.2016, стр. 22.
Едриличарската фрегата „Есекс", САД
**Фрегата** (англиски: frigate) — вид воен брод. Изразот се користи за бродови со различни големини и видови, во зависност од епохата. Карактеристичните белези на фрегатата се брзината и средната големина, така што бродот може да се користи за патролирање, извидување, уништување на мали и трговски бродови на непријателот итн.

Современи фрегати
-----------------

За време на Втората светска војна, во Англија и САД имало потреба од голем број мали противподморнички бродови за придружба на трговски бродови на нивните океански премини. Повеќето од овие нови бродови, поради некоја причина наречени фрегати, имаат целосно поместување од 500 до 1000 тона, развиваат не многу голема брзина — околу 20 јазли и се вооружени со артилерија (калибар до 127 мм), подводни бомби и друго. Тие се покажале исклучително корисни и по војната биле подобрени и вооружени со новото оружје. На крајот на XX век, само големите земји имале навистина големи бродови. Останатите земји одржуваат морнарица со поскромна големина и број на бродови, така што во многу случаи фрегатата е најголемиот вид. Современата фрегата има различни способности и е способна за пловење со долг дострел.

Наводи
------

1. ↑  Husseini, Talal (2019-04-24). „Frigate vs destroyer: What is the difference between the two warships?". *www.naval-technology.com*. Архивирано од изворникот 19 April 2021. Посетено на 2021-03-30.
2. ↑  „фрегата" — Дигитален речник на македонскиот јазик

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Фрегата" на Ризницата ? |
Фреска со Јулијана Лазаревска.
**Јулијана Лазаревска**, позната и како **Јулијана Муромска**, (1530 — 10 јануари 1604) ― светица во православната црква. Таа е родена во Москва, во семејството на Јустин и Стефанида Недјурев, а се омажила за Георгија Осоргин, сопственик на селото Лазарево, во близина на Муром. Таа живеела праведен живот, посветувајќи се на помагање на сиромашните и сиромашните луѓе.

Нејзиниот живот се смета за пример на лаик кој живее во светот, бидејќи секој може да му угоди на Бога не само со повлекување од светот во монашка ќелија, туку и во семејството, среде грижата за децата, брачниот другар и членовите на домаќинството.

Денот на светата Јулијана Лазаревска, православната црква го празнува на 2 јануари по нов стил и на 15 јануари по стар стил.

Нејзиниот потомок, Јулијана Осоргина, била мајка на Серж Шмеман.

Постои парохија на Западно-американската епархија на Руската православна црква надвор од Русија наречена „Православна црква Света Јулијана Лазаревска".

Поврзано
--------

* Православие
* Руска православна црква

Наводи
------

1. ↑  Saint Juliana Biography
2. ↑  Serge Schmemann, "Soul of Russia", *National Geographic*, април 2009.
3. ↑  Parish web-site

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 47573256
* LCCN: no96068587
* GND: 119503689

 |

 |
**Глава-гума за бришење** (англиски: *Eraserhead*) — американски филм од 1977 година, во режија на Дејвид Линч, кој е автор и на сценариото. Главните улоги ги играат: Џек Ненс (Jack Nance), Шарлот Стјуарт (Charlotte Stewart), Џини Бејтс (Jeanne Bates), Џудит Ана Робертс (Judith Anna Roberts), Лорел Ниар (Laurel Near) и Џек Фиск (Jack Fisk). Ова е дебитантскиот филм на Линч кој го снимал дури пет години. 

A black-and-white full-length picture of a man in a suitA painted portrait of a moustached manПриказните од Франц Кафка *(лево)* и Николај Гогољ *(десно)* влијаеја на сценариото на *Бришачот*'.

Синопсис
--------

Хенри Спенсер (го игра Ненс) е млад човек кој живее во мал, несреден стан во пуста индустриска област. Неговата девојка Мери Икс (ја игра Шарлот Стјуарт) го кани на семејна вечера на која му нудат чудно пилешко месо. Таму, Хенри дознава дека Мери е бремена. Набргу, таа раѓа необично, дегенерирано бебе кое има долгнавесто тело како змија, без екстремитети, а главата му личи на влекач. Бебето не сака да јаде, туку цело време плаче, поради што Мери Икс го напушта станот. Тогаш, Хенри го посетува неговата убава сосетка (ја игра Ана Робертс) и тие имаат сексуален однос. Хенри сонува необичен сон: на една бина пее девојка со дегенерирано лице, а тој ја слуша; наеднаш, главата му паѓа и од вратот му излегува друга глава, иста како онаа на неговото бебе; потоа, неговата глава паѓа од небото на улица, неа ја зема едно дете и ја носи во фабрика каде од неа изработуваат моливи со гуми за бришење. Хенри се буди и сфаќа дека тоа било само сон, а потоа ја здогледува својата сосетка во друштво со непознат маж. Тогаш, тој зема ножици и ги сече пелените со кои е завиткано бебето, но тогаш гледа дека тоа нема кожа, поради што внатрешните органи му излегуваат надвор. Хенри ја прободува утробата на бебето и од неа почнува да тече густа течност, а главата на бебето се претвора во планета. Филмот завршува така што Хенри и пејачката со дегенерирано лице се наоѓаат во непозната област со блеа светлина.

Наводи
------

1. 1 2  РТС, Глава за брисање - филм (пристапено на 3.11.2019)
2. ↑  Filmovi Davida Lyncha: Eraserhead, američki film (пристапено на 23.2.2024)