**Втора германска антарктичка експедиција** (германски: *Zweite Deutsche Antarktisexpedition*) — втората германска експедиција на Антарктикот која се одржала во Веделовото Море во 1911-1912 година; ова била втора германска експедиција по онаа во 1903 година. Главната цел на експедицијата и нејзиниот шеф, Вилхелм Филхнер, била да се премине континентот на Антарктикот на неговата најтесна точка - од Веделовото Море до Росово Море; освојување на Јужниот пол не било официјално објавено. Било неопходно да се докаже или отфрли хипотезата за присуството на теснец помеѓу Источен Антарктик и Западен Антарктик, формулирана од голем број авторитативни поларни истражувачи, како што се Ерик Норденскиолд и Клементс Маркам. Експедицијата била финансирана од приватни донации. Поради сериозни несогласувања меѓу неговиот водач и капетанот на експедицискиот брод, при изборот на место за презимување, тимот не успеал ниту да слета на брегот на Антарктикот; сепак, биле направени сериозни географски откритија. Поради Првата светска војна, научните резултати од експедицијата биле објавени многу доцна, а Филхнер ги објавил деталите за врската помеѓу членовите на тимот дури во 1950-тите .

Позадина
--------

Идејата за одржување на германска експедиција на Антарктикот првпат била изнесена и поткрепена уште во 1865 година од водечкиот германски геофизичар Георг фон Нојмаер, но нејзината практична имплементација се случила дури во 1901-1903 година. Првата германска експедиција на Антарктикот ја предводел искусниот поларен истражувач Ерих фон Драгалски. Експедицијата била финансирана од владата, кајзерот Вилхелм II лично бил нејзин покровител; бил изграден специјален експедициски брод „Гаус". Експедицијата била неуспешна - на почетокот на 1902 година, Гаус бил заробен во мраз на 50 милји од брегот на Антарктикот и летал скоро 14 месеци во Дејвисовото Море. Експедицијата на Драгалски открила и истражила нови територии на Антарктикот кои лежат помеѓу 87° 43' и 91° 54' со вулканот Гаусберг висок 371 метри и експедицијата на оваа земја го дал името „Земја Вилхелм II". Меѓутоа, поради достигнувањата на Роберт Скот, Кајзерот наредил да се прекине експедицијата .

Вилхелм Филхнер потекнувал од семејство на баварската елита, направил научна и воена кариера, откако патувал, особено, во Средна Азија и Тибет. Во 1908 година бил награден со почесен докторат на Универзитетот во Кенигсберг. Во врска со значајните експедиции на Нансен, Амундсен, Пири, Шеклтон и Скот, поларното патување било исто така популарно во Германија, а Вилхелм Филхнер, под условите на режимот на Кајзерот, бил погоден за улогата на водач на новата национална експедиција на Антарктикот. Филхнер тврдел дека финансирањето за новата експедиција дури било разгледано во Рајхстагот, но државното финансирање не било одобрено од Вилхелм. Меѓутоа, Р. Краузе, кој конкретно се занимавал со ова прашање, не пронајдел дискусии на оваа тема во материјалите од состаноците на Рајхстагот .

На 5 март 1910 година В. Филхнер официјално ги објавил своите планови на Антарктикот и основал „*Комитет за германската експедиција на Антарктикот*" ( германски: *Komitee für die Deutsche Antarktische Expedition*) за неговото финансирање и лобирање. Организацијата била директно вклучена во „*Друштвото на германската антарктичка експедиција*" ( германски: *Verein Deutsche Antarktische Expedition*). Азбучниот список на донатори вклучувал 209 луѓе на почетокот на 1911 година, вклучувајќи го и Ф. фон Цепелин, но приватните придонеси сочинувале помал дел од буџетот. Главниот извор на финансирање била лотаријата што се одржала во корист на експедицијата по наредба на баварската влада и лично принцот регент Луитполд. Тој станал и главен покровител на Експедицискиот комитет .

### Опрема и тим

 Ричард Фазел - командант
Ернест Шеклтон, добро познат британски поларен истражувач, бил главен консултант за опрема за експедицијата. По негова препорака бил купен норвешкиот китолов Бјорн (должина 44,9 m), кој во февруари - април 1911 година бил повторно изграден во бродоградилиштата во Хамбург. Бродот го добил името „*Дојчланд*". Благодарение на покровителството на канцеларот фон Холвег (исто така член на Комитетот), експедицијата се одржала под знамето на Германската царска морнарица. „Дојчланд" имал парен мотор со моќност од 220 kW (нешто помалку од 300 КС), кој исто така можел да генерира електрична енергија за осветлување и напојување на опремата на бродот. На бродот имало безжичен телеграф. Бидејќи претстоел долг поморски премин, бродот бил опремен со производител на морска вода и целосен сет на едрење. Завртката можела да се извади на палубата преку посебен бунар за да се намали отпорот при пловење, како и да се спречи оштетување при движење во мраз. Со убав ветер, *Дојчланд* развивал брзина од 10 јазли. Три механички места биле достапни за океанографско истражување, од кои две можеле да се поврзат со парна машина. За извидување мраз, бил земен аеростат, снабдувањето со водород за него било пренесено во челични цилиндри. На горната палуба биле опремени океанографски, биолошки и хемиски лаборатории .

По совет на Шеклтон, за потребите на експедицијата биле нарачани 38 сибирски хаски и 12 коњи, но било одлучено да се користат вторите за транспорт на тешки товари за време на изградбата на крајбрежна база. Моторните санки за снег било одлучено да не се земаат, бидејќи биле крајно несигурни. Повеќе од 100 тони резерви биле складирани за три години патување .

Научниот тим за презимување на Антарктикот бил специјален одред на бродот, чиј член имал посебна кабина. Во научниот одред имало 7 лица, во екипажот на бродот 26 лица. Покрај Филхнер, научниот тим го сочинувале Ерих Барков (метеоролог), Ерих Пжибилок (астроном и магнетолог), Вилхелм Бренеке (океанограф) и Алфред Клинг (навигатор), Фриц Хајм (геолог и глациолог). Во тимот бил австрискиот алпинист Феликс Кениг. Капитен на „Дојчланд" бил Ричард Фазел (герман германски: *Richard Vahsel*, 1868-1912) - вториот асистент на Ерих фон Драгалски на патувањето на Антарктикот во 1901 година. Неговото назначување било активно лобирано од поморскиот оддел и веднаш започнале тензиите меѓу Филхнер и Фазел околу авторитетот. Проблеми слични на оние во Германија биле забележани во Руската поларна експедиција: офицерот назначен за капетан на бродот, според Поморската повелба, се сметал себеси за главен и барал соодветен став од патниците - научна група. Ова било влошено од формализмот на Филхнер, кој ги давал сите наредби во писмена форма; освен тоа, бил офицер во копнените сили .

### Цели и цели

 Хипотетички теснец помеѓу Западен и Источен Антарктик според идеите од 1910 г. *Предложените области на копното се засенчени, областа истражувана од Шеклтон и Скот е истакната со сива боја.* 
Експедицијата се подготвувала во атмосфера на „*поларна трка*", бидејќи во 1910 година Роберт Скот го објавил планот за освојување на Јужниот пол, очигледно сметајќи го Филхнер за еден од неговите конкуренти. Филхнер, исто така, отпатувал во Единбург за да се сретне со познатиот шкотски поларен истражувач Вилијам Спирс Брус, кој своевремено сакал да учествува во првата германска експедиција на Антарктикот. Брус споделил со германскиот истражувач голем број свои идеи кои ја формирале основата на главната научна задача на германската експедиција - тестирање на хипотезата за одвојување на Источен и Западен Антарктик. Брус, како и Филхнер (како и Норденскиолд и К. Маркам), претпоставувал дека тоа се различни острови или архипелази, меѓу кои има замрзнат теснец што го поврзува Јужниот Пол со Росовото и Веделовото Море. Задачите на експедицијата вклучувале сеопфатни истражувања од областа на геологијата, океанологијата, биологијата, климата, магнетизмот и други. Требало да слета со одред од 11 луѓе на јужниот брег на Веделовото Море (Коутсова Земја, откриен од Брус во 1904 година) и да спроведе најмалку една година истражување во внатрешноста на копното. Прашањето за достигнување до Јужниот пол не било официјално поставено. Улогата на експедицискиот брод била исто така прилично нејасно опишана во планот: можеби требало да се движи во мразот низ поларниот теснец, како патувањето на „Фрам" на Арктикот. Во првичните нацрти на планот за експедиција, дури било предложено да се работи во соработка со Шеклтон, кој требал да работи во Росовото Море според единствен план со Филхнер. Експедиционите единици требало да користат безжичен телеграф за да ги координираат акциите. Сепак, финансиите не го дозволиле тоа .

Официјалниот меморандум за целите на експедицијата, објавен во 1911 година, не содржел никакво спомнување за националната природа на експедицијата или патриотските мотиви .

Напредок
--------

### Крај на експедицијата

 Станица за ловење китови во Гритвикен. Фотографија од 1994 година
Бидејќи никој, вклучително и Филхнер, меѓу членовите на научниот одред на експедицијата, немал поларно искуство, во 1910 година било направено кратко патување во Свалбард. На него присуствувале 6 лица кои требало да отпатуваат на Антарктикот. Од нив, само двајца учествувале во експедицијата - Ерих Барков и Ерих Пжибилок, третиот - д-р Хајнрих Зелхајм - ја предводел експедицијата на патот кон Буенос Аирес .

Патувањето низ Свалбард било 65 километри низ планините од Темпловиот Залив до Мекбеј од западниот брег до источниот брег. Ова патување не било опасно, бидејќи до 1910 година архипелагот претставувал популарна туристичка дестинација, а таму работеле уште неколку експедиции. Овде, Норвежанецот Пол Бјорвик (1857-1932), кој работел на Антарктикот со Драгалски , се приклучил на тимот на Филхнер.

„*Дојчланд*" го напушти Бремерхавен на 3 мај 1911 година под водство на Зелхајм, Филхнер останал во Германија за да ги реши работите на експедицијата. Патувањето до Буенос Аирес траело 4 месеци, неговата главна цел била океанографско истражување. Огромна работа на проучување на планктонот извршил Ханс Ломан, кој поради несогласувања со Зелхајм и Фазел отишол на брегот во Пернамбуко и ја напуштил експедицијата. На 7 септември, тимот пристигнал во главниот град на Аргентина, каде што Зелхајм исто така се пензионирал. Во Буенос Аирес, за експедицијата биле донесени кучиња на санки од Гренланд. *Дојчланд* отпловил до Јужниот Океан на 4 октомври 1911 година, веќе под водство на Филхнер, кој пристигнал со редовен патнички брод. На патот кон Гритвикен, една од задачите била да се бара „ островот на духовите Динклаге, наводно откриен во 1854 година некаде помеѓу 45°-49 ° С. лат. 27°-35° В д. Меѓутоа, проучувањето на овој регион на океанот пропаднало поради болеста на лекарот на бродот, Лудвиг Кол, кој имал акутен напад на апендицитис. Тој бил опериран на море од вториот лекар, Вилхелм Годел, и морал итно да замине во Јужна Џорџија, каде што тимот бил топло примен од норвешките китоловци. Германскиот тим во Гритвикен останал 48 дена. По разговорите со главниот китоловец Карл Антон Ларсен, Филхнер развил истражувачка програма за Јужните Сендвички Острови за да ја тестира хипотезата дека тие се геолошки поврзани со други острови меѓу Јужна Америка и Африка; Патувањето од 300 километри речиси и да немало резултати поради континуираните бури. На 11 ноември, третиот офицер Валтер Шлосарчек (радиоператор со скратено работно време) извршил самоубиство, што го направил моралот на бродот речиси неподнослив .

### Пловење до Антарктикот

На 11 декември 1911 година, земајќи 130 тони јаглен на станицата за китови Хусвик, „Дојчланд" отпловил до брегот на Антарктикот. На бродот имало 75 кучиња и 8 коњи (според друга верзија имало 12 коњи) . Првично, тие заминале на јужна насока, наишле на тежок мраз на географска ширина 57° 30' S. ш. Почнувајќи од 62°С ш. напредокот бил многу тежок, со дамки од отворени води кои им отстапиле место на густите полиња. Понекогаш било можно да се пешачи и до 50 милји на ден, како што бил случајот на 18 јануари 1912 година. На 29 јануари крајбрежјето на Антарктикот било на 74° 15'S. ш. морето сето ова време било ослободено од мраз. На 31 јануари имало слетување на ледник со височина поголема од 30 m. Достигнатиот брег го добил името Луитполд - во чест на покровителот на експедицијата. Новооткриениот ледник го добил името по Кајзерот, но подоцна бил преименуван по самиот Филхнер. Тимот стигнал до својата најјужна точка на 77° 44' С. ш. откриениот залив бил наречен Фазеловиот Залив. Одлучено било дека ова е најдоброто место за зимска база .

Леденото извидување на теренот било разочарувачко - ледникот изобилувал со пукнатини, ледените карпи често се уривале. Биле направени два обиди за слетување и конечно застанале во Фазеловиот Залив. Конфликтот меѓу Филхнер и Фазел довел до фактот дека екипажот на бродот одбил да истовари 90 тони опрема и да помогне во изградбата на зимска колиба на 2 милји од брегот. На крајот успеале да се договорат, но на 18 февруари местото кое Фазел го избрал за изградба на база на ледникот почнало да се урива, со голема тешкотија успеале да ја спасат целата опрема и да ја сместат во *Дојчланд*. Филхнер не го напуштил слетувањето, а на 28 февруари, Бренеке и Хајм биле ставени на брегот за да го проучуваат ледникот. Следниот ден, бродот влегол во метеж од мраз, на 3 март, научниците се вратиле на бродот, по што Фасел побарал да се врати во Јужна Џорџија, каде што бродот се упатил на 4 март. Додека раководството се обидувал да го реши конфликтот, на 15 март „Дојчланд" замрзнал во мразот.

Вилхелм Филхнер. *Фотографија направена во Буенос Аирес на 3 октомври 1911 година* 
Бродот успешно се замрзнал во густо ледено поле, во кое немало пукнатини и не биле забележани компресии. За да се направи животот на бродот поудобен, шталите, одгледувачниците за кучиња и некои залихи биле преместени на мразот во април. Наскоро била изградена магнетна и астрономска опсерваторија, а од мразот биле лансирани аеростати за извидување и метеоролошки набљудувања. ° .

За време на поларната зима, Филхнер направил патување од 40 милји за да го потврди или негира постоењето на Нов Јужен Гренланд, наводно откриен во 1823 година. На 23 јуни 1912 година, на температура од -39 °C, Филхнер, Клинг и Кениг тргнале на две санки влечени од 16 кучиња, со резерви за три недели. По 31 милји во тежок мраз, тие достигнале 70°33′S 44°48′W﻿ / ﻿70.550° ЈГШ; 44.800° ЗГД﻿ / -70.550; -44.800 70°33′S 44°48′W﻿ / ﻿70.550° ЈГШ; 44.800° ЗГД﻿ / -70.550; -44.800 70°33′S 44°48′W﻿ / ﻿70.550° ЈГШ; 44.800° ЗГД﻿ / -70.550; -44.800, но не нашле трага од земја. Бидејќи бродот лебдел, Клинг морал да ја одреди насоката на наносот, а тие се вратиле кога бродот бил на 38 милји од позицијата во која групата на Филхнер ја напуштил страната. По 8 дена поминати на пат, Филхнер и неговите другари се вратиле на 30 јуни. Фазел во тоа време бил тешко болен, на 8 август починал од последиците на сифилис. Некои автори ги сметаат тешкотиите во односот помеѓу Фазел и Филхнер од невролошка гледна точка - како последици од терминалниот стадиум на болеста  .

Кениг го повторил осумдневното патување со санка во август за да ја истражи сантата мраз, која била на директна гледна точка од бродот; главната цел била да се тестираат можностите на гравиметриската и навигациската опрема. Кениг понатаму ја планирал првата австроунгарска антарктичка експедиција, откако го купил „*Дојчланд*" за негови потреби, но плановите биле пречкртани со Првата светска војна .

На крајот на ноември станало јасно дека мразот наскоро ќе се распадне; На 26 ноември 1912 година, паровите се раздвоиле. Сепак, уште 10 дена тимот се пробиле низ ледените полиња, а дури на 19 декември 1912 година, Дојчланд се вратил во Гритвикен. Во тоа време, ситуацијата на бродот била блиску до бунт, и немало прашање за никакво продолжување на експедицијата. Офицерите и научниците формирале две завојувани фракции на бродот; до октомври Филхнер сериозно се плашел за својот живот. Во Гритвикен му ја предал командата на Клинг и тргнал на првиот брод за Германија .

Резултати
---------

И покрај фактот што ниту една од наведените цели на германската експедиција на Антарктикот не била постигната, нејзините научни резултати биле значајни. Најважно останало побивањето на теоријата за Антарктичкиот теснец и доказот дека Веделовото Море е затворено со ледена бариера на околу 78 ° С. ш. што го прави сличен по структура на Росовото Море. Картата на Јужна Џорџија била ажурирана. Метеоролозите на експедицијата конечно докажале присуство на антициклон над цел Антарктик. Океанолозите ја разјасниле природата на длабоката циркулација на вода помеѓу северните и јужните делови на Атлантскиот Океан. Објавувањето на научните резултати од експедицијата било одложено - извештајот на Филхнер бил објавен во 1922 година, публикациите на Барков и Пржибилок до 1933 година.

Според Рајнхард Краузе, резултатите од експедицијата на Филхнер не биле инфериорни во однос на откритијата на Џејмс Рос во 1841-1843 година. Меѓутоа, недостигот на спектакуларни достигнувања и Царската трансантарктичка експедиција на Шеклтон што следела во истиот регион целосно го избришале сеќавањето за неа. Во меѓувреме, океанографските и метеоролошките откритија на вработените на Филхнер овозможиле да се вклучи Антарктикот во механиката на глобалните климатски и океански процеси .

Наводи
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Mills 2003. sfn error: no target: CITEREFMills2003 (help)
2. 1 2 3 4  Riffenburgh 2007. sfn error: no target: CITEREFRiffenburgh2007 (help)
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17  Krause 2011. sfn error: no target: CITEREFKrause2011 (help)

Надворешни врски
----------------

* „Wilhelm Filchner 1877–1957". South-pole.com. Архивирано од изворникот на 2011-08-13. Посетено на 2008-12-18.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Антарктички експедиции (1819—1922) |
| --- |
|  |
| 1819—1900 | Руско Царство Белингсхаузен и Лазарев (1819—1821) \* Обединето Кралство Џејмс Рос (1839—1843) \* Белгија Жерлаш (1897—1899) \* Обединето Кралство Борхгревинк (1898—1900) |  |
|  |
| 1901—1909 | Обединето Кралство Скот (1901—1904) \* Германско Царство Дригалски (1901—1903) \* Шведска Норденшелд (1901—1903) \* Обединето Кралство Брус (1902—1904) \* Франција Шарко 1903—1905 \* Обединето Кралство Шеклтон (1907—1909) \* Франција Шарко (1908—1910) |
|  |
| 1910—1922 | Јапонска империја Сирасе (1910—1912) \* Норвешка Амундсен (1910—1912) \* Обединето Кралство Скот† (1910—1913) \* Германско Царство Филхнер (1911—1912) \* Австралија Мосон (1911—1914) \* Обединето Кралство Шеклтон (1914—1917) \* Обединето Кралство Шеклтон † (1921—1922) |

 |