Григориј Богослов
**Свети Григориј Богослов**, познат и како **Григориј Назијанзанин** (иако тоа всушност повеќе се однесува на неговиот татко) и **Григориј Помладиот** — архиепископ на Цариград, кој се смета за еден од најголемите богоносни отци и учители на христијанската црква. Познат е и како најиздигнат реторичар од времето на Црковните отци. Како образуван оратор и филозоф, тој успеал да влијае на воведувањето на хеленизмот во ранохристијанското учење, со што се создала парадигма меѓу византиските теолози и црковни лица.

Имал значително влијание врз теологијата на Светото Тројство, меѓу грчките и латинските теолози, па заедно со Свети Василиј Велики и Свети Јован Златоуст се вбројува во светите Три патријарси, кои се празнуваат на 12 февруари. Неговиот спомен се празнува на 7 февруари (25 јануари), а преносот на неговите мошти на 1 февруари.

Животопис
---------

Свети Григориј Богослов е роден околу 330 година во гратчето Аријанз, Кападокија во Мала Азија. Неговиот татко, Григориј Назијанзин постариот во младоста припаѓал на малкупознатата секта испистарии, во која елементите на паганството биле помешани со јудаизмот. Следбениците на тоа учење го отфрлале идолопоклонството и принесувањето жртви, но му се поклонувале на огнот и на светилата, ја почитувале саботата, но го отфрлале обрезанието. Подоцна, главно под влијание на сопругата, тој ја примил христијанската вера и им се обратил на отците на Никејскиот собор во 325 година со молба да ја прими светата тајна Крштение, и бил крстен од архиепископот Кападокиски Леонтиј. Набргу бил избран за презвитер, а потоа и за епископ на Назианз, како наследник на Леонтиј. Тој мошне долго управувал со епархијата, покажувајќи кроткост како пастир и строгост како администратор. Мајкта на свети Григориј, Нона, не само што била сотрудничка, туку и предводничка на својот сопруг: потчинувајќи му се во семејните работи, таа му била „*учителка*" на Григориј во побожноста. Таа постела и ги минувала вечерите во молитва, се занимавала со добротворна активност, станувајќи покровителка на вдовици и на сираци. Таа имала решавачка улога во христијанското воспитување на своите деца - Григориј помладиот, Кесариј и Горгониј. Според сведоштвото на самиот Григориј помладиот, тој се родил благодарение на мајчината молитва: таа силно сакала да има син, и за тоа горливо Го молела Бога, давајќи завет дека ќе Му го посвети својот првенец. Еднаш во сон таа го видела идното момче и го слушнала неговото име.

Идниот светител стекнал блескаво образование, коешто започнало во Назианз, каде што Григориј учел заедно со Кесариј. Потоа тој го посетувал школото во „*митрополијата на науките*" Кесарија Кападокиска, каде што за првпат се сретнал со свети Василиј Велики. Реториката ја изучувал во „*палестинските школи коишто во тоа време биле во процут*", односно во Кесарија Палестинска. Григориј, исто така, „вкусил нешто од словесноста" во Александрија, којашто ја нарекувал „*лабораторија на сите науки*". Како во Александрија, така и порано во Кесарија, Григориј можел да се запознае со литературното наследство на Ориген, којшто предавал во двете училишта; во Александрија Григориј имал можност да се среќава со свети Атанасиј Велики, а исто така и да слуша лекции на прочуениот егзегет Дидим. За време на своето обучување во кападокиските школи, Григориј морал да го мине курсот кој приближно соодветствува на денешното основно и средно образование. Наставата во почетната школа вклучувала изучување на алфавитот и аритметика, читање на глас, писмени вежби, учење напамет на фрагменти од делата на древните поети, пред сè на Хомер, толкување на научените текстови. Курсот на средното образование вклучувал во себе математика, геометрија, астрономија и теорија на музиката, кон што можеле да се додадат и други предмети, меѓу кои и медицната. Реториката и софистиката се однесувале на сферата на високото образование. Можно е да се претпостави дека во Кесарија и во Александрија, Григориј го започнал своето универзитетско образование, коешто потоа го продолжил во Атина. Љубовта на Григориј спрема ученоста, особено спрема словесните науки и филозофијата, била исто толку силна како и неговата предаденост на христијанската вера. Ценејќи ја високо античката култура, тој сепак на прво место ги ставил „вистинските науки" т.е. христијанското учење.

По враќањето во татковината, речиси против своја воља и по долго колебање, ракоположен е за презвитер во Назијанз од страна на татка си. На Пасха 362 година, ја презема пастирската должност во градот, и во таа прилика го изговара знаменитото слово – „*Кон светата Пасха и за колебањето*", поместено во овој број на нашата периодика. Во екот на борбата со аријанската ерес бил поставен за епископ по залагање на Свети Василиј, а по неговата смрт, бил повикан да ја брани христијанската *права религија* во Цариград, каде во тоа време непопречувано царувала ереста поткрепена од државната власт. Според зборовите на самиот Свети Григориј:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | Црквата беше без пастир, Доброто на сите страни се уништуваше, додека злото нараснуваше. Требаше да се плови ноќе, а никаде светилник." Според сопственото признание тој таму не наоѓа „паства, туку мали траги или остатоци од паства, без каков било поредок, без надзор, без меѓи | "|

Свети Григориј започнал да проповеда во приватен дом на некои свои роднини, кој подоцна го преуредува во храм под името „*Анастасија*", во знак на воскресението на православието. Во таа прилика ги произнесел своите славни беседи „*За богословието*". Аријанците под закрила на власта реагирале бурно. На свети Григориј му праќале убијци, толпата упаѓала во неговиот храм, го гаѓале со камења. А, згора на сè, неговите противници го обвинувале за нарушување на јавниот мир. Но конечно, благодарение на проповедничките усилби на свети Григориј Богослов, православието торжествува во Цариград и било укрепено на Вториот вселенски собор од 381 година, во чија работа учествувал и самиот тој.

При крајот на животот ги напуштил епископските должности и си ја исполнилдамнешната мечта - се предална богосозерцателен живот, патувајќи по пустините и монашките обители. Се упокоил во 389 г.

Извори
------

* „Источните отци на IV век", отец Георгиј Флоровски
* „Животот и учењето на св. Григориј Палама", епископ Иларион Алфеев

Надворешни врски
----------------

* Животниот пат на св. Григориј Богослов-Премин Портал
* Блог Свиток[*мртва врска*]

Наводи
------

1. ↑  McGuckin, John (2001) *Saint Gregory of Nazianzus: An Intellectual Biography*, Crestwood, NY, xxi.
2. ↑  McGuckin, John (2001) *Saint Gregory of Nazianzus: An Intellectual Biography*, Crestwood, NY, xxiv.
3. ↑  *Liturgy of the Hours* Volume I, Proper of Saints, January 2.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Црковни отци |
| --- |
|  |
| дадени по временски редослед |
|  |
| Апостолски отции апологети | 
* Апостол Варнава
* Климент Римски
* Игнатиј Богоносец
* Кодрат Атински
* Аристид Атински
* Поликарп Смирнски
* Папиј Јераполски
* *Аристон Пелски*
* Јустин Философ
* *Тацијан*
* Теофил Антиохиски
* Атинагора Атински
* Мелитон Сардиски
* Иринеј Лионски
* *Марко Минуциј Феликс*
* *Климент Александриски*

 |
|  |
| Источни отци | 
* *Ориген*
* Дионисиј Александриски
* Григориј Чудотворец
* *Павле Самосатски*(ер)
* Лукијан Антиохиски
* Методиј Олимпски
* Евстахиј Антиохиски
* *Евсевиј Кесариски*
* Афраат
* Антониј Велики
* Ефрем Сирин
* Атанасиј Велики
* Василиј Велики
* Кирил Ерусалимски
* Григориј Богослов
* Макариј Велики
* Диодор Тарсиски
* Григориј Ниски
* Макариј Александриски
* *Дидим Слепиот*
* *Евагриј Понтски*
* *Макариј Магнезиски*
* Епифаниј Кипарски
* Јован Златоуст
* *Синесиј Киренски*
* *Теодор Мопсуестиски*(ер)
* Кирил Александриски
* Исидор Пелусиот
* Псевдо-Дионисиј Ареопагит
* *Леонтиј Византиски*
* Максим Исповедник
* Исак Сирин
* Јован Дамаскин

 |
|  |
| Западни отци | 
* *Тертулијан*
* Иполит Римски
* Кипријан Картагенски
* *Новацијан*(ер)
* *Арнобиј*
* *Лактанциј*
* *Гај Мариј Викторин*
* Илариј Пиктависки
* Амвросиј Медиолански
* Јероним Стридонски
* Августин Ипонски
* *Пелагиј*(ер)
* Викентиј Лерински
* Петар Хрисолог
* *Марцијан Капела*
* *Клавдијан Мамерт*
* *Боетиј*
* *Касиодор*
* Мартин Брашки
* Григориј Велики
* Исидор Севиљски
* Беда Многупочитуван

 |
|  |
| Ориентални отци | 
* Диодор Тарсиски
* Теодор Мопсуестиски
* Рабула Едески
* Несториј(ер)
* Теодорит Кирски
* Барсаума Нисибиски
* Нарсај Нисибиски
* Јулијан Халикарнаски
* Севир Антиохиски
* Исак Сирин

 |
|  |
| (ер) — осуден за ерес |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Вселенски патријарси |
| --- |
|  |
| Епископи Византиски(до 330 г.) | 
* Андреј
* Стахиј
* Онисим
* Поликарп I
* Плутарх
* Седекион
* Диоген
* Елвтериј
* Феликс
* Поликарп II
* Атенодор
* Евазиј
* Лаврентиј
* Алипиј
* Пертинакс
* Олимпијан
* Марко I
* Филаделф
* Киријак I
* Кастин
* Евгениј I
* Тит
* Дометиј
* Руфин
* Проб
* Митрофан
* Александар

 |
|  |
| Архиепископи Цариградски(330–451) | 
* Александар
* Павле I
* Евсевиј
* Македониј I
* Евдоксиј
* Евагриј
* Демофил
* Максим I
* Григориј I
* Нектариј
* Јован I
* Арзакиј
* Атик
* Сисиниј I
* Несториј
* Максимијан
* Прокл
* Флавијан
* Анатолиј

 |
|  |
| Цариградски патријарси- византиски период -(451–1453) | 
* Анатолиј
* Генадиј I
* Акакиј
* Фравита
* Ефимиј
* Македониј II
* Тимотеј I
* Јован II
* Епифаниј
* Антим
* Мина
* Евтихиј
* Јован III
* Јован IV
* Киријак II
* Тома I
* Сергеј I
* Пир
* Павле II
* Петар
* Тома II
* Јован V
* Константин I
* Теодор I
* Георгиј I
* Павле III
* Калиник I
* Кир
* Јован VI
* Герман I
* Анастасиј
* Константин II
* Никита I
* Павле IV
* Тарасиј
* Никифор I
* Теодот I
* Антониј I
* Јован VII
* Методиј I
* Игнатиј I
* Фотиј I
* Стефан I
* Антониј II
* Никола I
* Ефтимиј I
* Стефан II
* Трифун
* Теофилакт
* Полиевкт
* Василиј I
* Антониј III
* Никола II
* Сисиниј II
* Сергеј II
* Евстахиј
* Алексиј
* Михаил I
* Константин III
* Јован VIII
* Козма I
* Евстратиј
* Никола III
* Јован IX
* Лав
* Михаил II
* Козма II
* Никола IV
* Теодот II
* Неофит I
* Константин IV
* Лука
* Михаил III
* Харитон
* Теодосиј I
* Василиј II
* Никита II
* Леонтиј
* Доситеј
* Георгиј II
* Јован X
* Михаил IV†
* Теодор II†
* Максим II†
* Мануил I†
* Герман II†
* Методиј II †
* Мануил II†
* Арсениј†
* Никифор II†
* Герман III
* Јосиф I
* Јован XI
* Григориј II
* Атанасиј I
* Јован XII
* Нифонт I
* Јован XIII
* Герасим I
* Исаија
* Јован XIV
* Исидор I
* Калист I
* Филотеј I
* Макариј
* Нил
* Антониј IV
* Калист II
* Матеј I
* Ефтимиј II
* Јосиф II
* Митрофан II
* Григориј III
* Атанасиј II

 |
|  |
| Цариградски патријарси- османлиски период -(1453 - 1923) | 
* Генадиј II
* Исидор II
* Јоасаф I
* Софрониј I
* Марко II
* Симеон I
* Дионисиј I
* Рафаил I
* Максим III
* Нифонт II
* Максим IV
* Јоаким I
* Пахомиј I
* Теолепт I
* Еремија I
* Јоаникиј I
* Дионисиј II
* Јоасаф II
* Митрофан III
* Еремија II
* Пахомиј II
* Теолепт II
* Матеј II
* Гаврил I
* Теофан I
* Мелетиј I
* Неофит II
* Рафаил II
* Кирил I
* Тимотеј II
* Григориј IV
* Антим II
* Кирил II
* Атанасиј III
* Неофит III
* Партениј I
* Партениј II
* Јоаникиј II
* Кирил III
* Пајсиј I
* Партениј III
* Гаврил II
* Партениј IV
* Дионисиј III
* Климент I
* Методиј III
* Дионисиј IV
* Герасим II
* Атанасиј IV
* Јаков
* Калиник II
* Неофит IV
* Гаврил III
* Неофит V
* Кипријан
* Атанасиј V
* Кирил IV
* Козма III
* Еремија III
* Калиник III
* Пајсиј II
* Серафим I
* Неофит VI
* Кирил V
* Калиник IV
* Серафим II
* Јоаникиј III
* Самуил
* Мелетиј II
* Теодосиј II
* Софрониј II
* Гаврил IV
* Прокопиј
* Неофит VII
* Герасим III
* Григориј V
* Калиник V (IV)
* Еремија IV
* Кирил VI
* Евгениј II
* Антим III
* Хрисант
* Агатангел
* Константиј I
* Константиј II
* Григориј VI
* Антим IV
* Антим V
* Герман IV
* Мелетиј III
* Антим VI
* Кирил VII
* Јоаким II
* Софрониј III
* Јоаким III
* Јоаким IV
* Дионисиј V
* Неофит VIII
* Антим VII
* Константин V
* Герман V
* Мелетиј IV

 |
|  |
| Цариградски патријарси- современ период -(1923–денес) | 
* Григориј VII
* Константин VI
* Василиј III
* Фотиј II
* Венијамин
* Максим V
* Атинагора
* Димитриј
* Вартоломеј I

 |
|  |
| 
* † во прогонство во Никеја

 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 108675755
* LCCN: n50082276
* ISNI: 0000 0004 5004 102X
* GND: 118541900
* SELIBR: 188657
* SUDOC: 026902281
* BNF: cb130914730 (податоци)
* BIBSYS: 90618552
* NLA: 35370572
* NDL: 001091999
* NKC: jn19990002876
* RLS: 000082470
* BNE: XX840878
* CiNii: DA00986288

 |

 |