Уставот на Албанија предвидува слобода на вероисповед, а Владата генерално го почитува ова право во пракса. Нема извештаи за општествена злоупотреба или дискриминација врз основа на религиозни убедувања или практика. Во податоците собрани од социолозите Брајан Грим и Роџер Финке, Албанија постигнала низок резултат за владиното регулирање на религијата, социјалното регулирање на религијата, владиното фаворизирање на религијата и религиозното прогонство.

Правна и политичка рамка
------------------------

Уставот предвидува слобода на вероисповед, а Владата изјавува дека генерално го почитува ова право.  Владата го прогласува својот секуларизам. Нема официјална религија и сите религии се еднакви;  сепак, доминантните верски заедници (сунитски муслимани, бекташи, православни и католички верници) уживаат поголем степен на официјално признавање (на пример, национални празници) и социјален статус врз основа на нивното историско присуство во земјата. Официјалните празници ги вклучуваат светите денови од сите четири доминантни вери.

Лидерите на четирите главни деноминации во Албанија во Париз, Франција по нападите на Шарли Ебдо, 2015 година
Сите регистрирани религиозни групи имаат право да имаат банкарски сметки и да поседуваат имот и згради. Никакво ограничување не се наметнува на семејствата во однос на начинот на кој ги воспитуваат своите деца во однос на верските практики. Генерално пријателскиот однос меѓу религиите во општеството придонесе за верската слобода.

### Лиценцирање

Владата не бара регистрација или лиценцирање на верски групи; сепак, Државниот комитет води евиденција и статистика за странски верски организации кои контактираат со неа за помош. Ниту една група не пријавила тешкотии при регистрирањето во текот на периодот опфатен со овој извештај. Сите регистрирани религиозни групи имаат право да имаат банкарски сметки и да поседуваат имот. Верските движења може да добијат официјален статус на правно лице со регистрирање во Окружниот суд во Тирана според Законот за непрофитни организации, кој го признава статусот на непрофитно здружение без разлика дали организацијата има културен, рекреативен, верски или хуманитарен карактер. Сите верски заедници ја критикувале Владата за нејзината неподготвеност да им даде статус „*ослободени од данок*". Од 2003 година странските верски мисионери се ослободени од данокот за дозвола за престој.

Државниот комитет, под надлежност на Министерството за туризам, култура, млади и спорт, е задолжен да ги регулира односите меѓу Владата и сите верски заедници, како и да ја заштити слободата на вероисповед и да ја промовира меѓурелигиската соработка и разбирање. Комитетот тврди дека неговата евиденција за верските организации го олеснува доделувањето дозволи за престој од страна на полицијата на странските вработени во различни верски организации. Ниту една организација не изјавила дека има потешкотии во добивањето дозволи за престој во периодот опфатен со овој извештај. Меѓутоа, како општо правило, на странските верски мисионери им се издавале само едногодишни дозволи за престој наместо петгодишните дозволи дозволени со закон за жителите во земјата повеќе од 2 години. Во периодот опфатен со овој извештај, Комитетот започнал да работи со Владата на критериуми кои ќе овозможат подолгорочни дозволи за престој до 5 години за добро етаблирани верски организации со долгорочни врски со земјата.

Не постои закон или регулатива што ги принудува верските организации да го известат Комитетот за нивните активности; меѓутоа, член 10 од Уставот бара посебни билатерални договори за регулирање на односите меѓу Владата и верските заедници. Католичката црква продолжила да биде единствената верска заедница која го финализирала таков договор со Владата. Комитетот добил мандат да преговара за договори со трите преостанати групи и формирал работна група во мај 2006 година за таа цел. Комитетот, наводно, постигнал договор со три групи - муслиманската, православната и муслиманската бекташска заедница. ВУШ, протестантска организација, се обратила до Комитетот за да преговара за билатерален договор, но не добила одговор до крајот на периодот на известување.

### Верски училишта

Министерството за образование наведува дека државните училишта во земјава се секуларни и дека законот забранува идеолошка и верска индоктринација.  Според официјалните податоци, верските заедници, организации и фондации управувале со 101 образовна институција, од кои 15 биле официјално училишта поврзани со верата, со повеќе од 2.600 ученици. Според законот, Министерството за образование мора да ги лиценцира таквите училишта, а наставните програми мора да бидат усогласени со националните образовни стандарди. Католичките и муслиманските групи управувале со бројни училишта со државна дозвола и не пријавиле никакви проблеми во добивањето нови лиценци за нови училишта. Православната црква и Бекташите работеле со строго верски образовни центри за обука на свештеници.

Побарувања за верска сопственост
--------------------------------

Владината политика и практика придонеле за општо слободно практикување на религијата; сепак, враќањето на имотот експроприран од поранешната комунистичка влада продолжило да биде проблем. Според законот за враќање и компензација на таквите имоти, верските заедници ги имаат истите права како и приватните поединци во однос на враќање на имотот или компензација, но верските заедници се сомневаат во ограничувањето на законот за враќање на имотот на 150 акри. Во текот на извештајниот период, Владата немала формирано посебен фонд за паричен надоместок, но Кабинетот на премиерот постојано се обидувал да ги реши прашањата за верска сопственост. Владата, исто така, ги објавила плановите за отстранување на бирократските и легалистичките пречки што го попречуваа враќањето на конфискуваните имоти со елиминирање на барањето верските организации да произведуваат титули и тапии за да ја докажат првобитната сопственост. За време на комунистичката ера, имотите конфискувани од режимот генерално биле евидентирани, а Владата работела на признавање на овие архивски документи како еквивалентни на имотните титули, со што во некои случаи ја разјаснувало сопственоста на земјиштето.

Сите четири главни традиционални заедници имале значителни имотни барања кои останале нерешени. Во случаите кои вклучуваат враќање на верски објекти, Владата честопати не успевала да го врати земјиштето што ги опкружува зградите, понекогаш поради тврдењата за повторен развој на приватни лица кои почнале да го одгледуваат или да го користат за други цели. Православната црква продолжила со изградбата на нова катедрала во Тирана на парцела земја што ја добила како компензација за друго земјиште заземено од комунистичката влада, но тврдела дека немало дејствија за други имотни барања низ целата земја, како и тешкотии во обновување на верските икони и скапоцени ракописи. И Православната црква и Католичката црква се обидуваат да го вратат поседувањето на архивите запленети од комунистичката влада и чувани во националните архиви.

Иако Католичката црква имала значителни неисполнети имотни побарувања, таа посочила дека не активно ги извршува овие барања и дека одлучила да ги фокусира своите напори во други области. Како и да е, ако на крајот се исплати компензација на други религиозни групи, таа би очекувала да добие и компензација. 

Албанската исламска заедница и муслиманските Бекташи, исто така, побарале Владата да врати голем број имоти. Исламската заедница успеала да ја добие имот на голема парцела во Тирана каде некогаш постоела џамија. Но, не добила градежна дозвола за изградба на нова џамија. Според новиот урбанистички регулаторен план за Тирана, за оваа намена била издвоена уште една парцела земја во Тирана, исто така во сопственост на Исламската заедница. Исламската заедница ја отфрлила оваа локација како премала и продолжила да ја фаворизира оригиналната локација. Проблемот останал нерешен на крајот од периодот опфатен со овој извештај. Бекташката заедница исто така барала компензација од Владата за жртвите на верско малтретирање за време на комунистичкиот режим.

Прашања за државјанство
-----------------------

Статутот на Православната црква од 1954 година вели дека нејзиниот архиепископ мора да има албанско државјанство;  сепак, надбискупот бил грчки државјанин кој барал албанско државјанство. Во периодот опфатен со овој извештај, Владата не постапила по неговото барање за државјанство поднесено во 2003 година.

Општествени злоупотреби и дискриминација
----------------------------------------

Општо земено, Албанија има многу малку религиозни судири. Сепак, во минатото се случиле некои инциденти на малтретирање како резултат на религиозни верувања.

Од 2001 година, голем број албански муслимани се малтретирани, дискриминирани и прогонувани поради нивните верски убедувања. Службите за безбедност на Албанија без докажана осуда го привеле албанскиот имам Артан Кристо. Според изјавите на Артан Кристо и изјавите на голем број албански имами и на Муслиманскиот форум на Албанија, Кристо е незаконски приведен бидејќи не се согласил да стане шпион на албанските безбедносни служби.

Иако не постои закон со кој се ограничува демонстрацијата на верска припадност во државните училишта, има случаи кога на учениците тоа не им било дозволено во пракса. Во декември 2003 година, на еден студент муслиман му било забрането да се фотографира со диплома затоа што имал брада. На студентот на крајот му било дозволено да дипломира преку интервенција на Канцеларијата на Народниот правобранител (владина институција задолжена да ги истражува обвиненијата на граѓаните за кршење на човековите права и да ги заштити нивните основни слободи). 

Во 2002 година, некои бекташки заедници надвор од Тирана доживеале заплашување, вандализам и закани со насилство. Потоа, албанските власти ги идентификувале одговорните (граѓани кои не се Албанци) и ги протерале поради прекршување на законите за имиграција. Немало нови пријави за вандализам во периодот опфатен со овој извештај. Водачите на Бекташите веруваат дека во основата на овие инциденти биле странските религиозни влијанија кои сакале да ги поткопаат напорите на земјата за одржување на верската толеранција и слобода. Други верски водачи изразиле слична загриженост за потенцијалната поделена улога што ја играат странските верски екстремисти. 

Генералниот секретар на Исламската заедница на Албанија, Сали Тивари, бил застрелан и убиен во седиштето на Заедницата во јануари 2003 година. Јавното обвинителство го вратил случајот на надлежните органи на понатамошна истрага и тој останал нерешен до крајот на периодот опфатен со овој извештај. 

Во октомври 2003 година, полицијата го уапсил Кастриот Мифтари, автор на книгата „Албански национален исламизам" под обвинение за поттикнување верска омраза против исламот. Книгата ги содржи мислењата на авторот за исламот и за тоа како религијата влијаела врз албанскиот живот. Според обвинителството, неколку изјави во книгата го понижувале исламот. Обвинителот побарало од судот 6 месеци затвор за авторот. Во јуни, судот го ослободил Мифтари од сите обвиненија. 

Во текот на 2004 година, претставниците на Источната православна црква изразиле загриженост дека црквите, крстовите и другите згради биле цел на вандализам. 

Во ноември 2005 година, говорот  на албанскиот претседател во Лондон, предизвикал јавни протести од Муслиманскиот форум на Албанија, кој го обвинил претседателот за навреда на исламот. 

Во април 2008 година, романот на социјалистичкиот пратеник Бен Блуши бил осуден од голем број муслимански невладини организации  како расистички и исламофобичен. Според невладината организација, авторот во романот покажува знаци на расизам кон Турците, Ромите и Албанците муслимани и го прикажува пророкот Мухамед на многу непочитуван начин.

Нема извештаи за верски затвореници или притвореници во земјата. Немало извештаи за присилно верско преобратување.

Поврзано
--------

* Религија во Албанија
* Човекови права во Албанија

Наводи
------

1. ↑  Albania: Religious Freedom Profile at the Association of Religion Data Archives Brian J Grim and Roger Finke. "International Religion Indexes: Government Regulation, Government Favoritism, and Social Regulation of Religion." Interdisciplinary Journal of Research on Religion. 2 (2006) Article 1: www.religjournal.com.
2. 1 2 3  LL.M. Prof. Dr. Axel Tschentscher. „ICL > Albania > Constitution". *servat.unibe.ch* (англиски).
3. ↑  Refugees, United Nations High Commissioner for (15 September 2006). „U.S. Department of State Annual Report on International Religious Freedom for 2006 - Albania". *Refworld* (англиски). United States Department of State.
4. ↑  Department Of State. The Office of Electronic Information, Bureau of Public Affairs. „Albania". *2001-2009.state.gov* (англиски).
5. 1 2 3  „Albania". *International Religious Freedom Report 2004*. Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor, United States Department of State. 15 September 2004.
6. ↑  „Albania". *International Religious Freedom Report 2005*. Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor, United States Department of State. 8 November 2005.
7. ↑  „The Lecture of President Moisiu at the Oxford Forum "The Inter-religious tolerance in the tradition of the Albanian people."". *President of the Republic of Albania*. 9 November 2005. Архивирано од изворникот на 12 July 2007.
8. ↑   (11 ноември 2005). "Su: The President of Albania, Alfred Moisiu, insults the Muslims". Соопштение за печат.
9. ↑  The Muslim Forum of Albania (28 април 2008). "The Muslim Forum and other Muslim associations are annoyed by the racism and islamophobia of Ben Blushi". Соопштение за печат.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Верска слобода во Европа |
| --- |
|  |
| Суверени  држави | 
* Австрија
* Азербејџан
* Албанија
* Андора
* Белгија
* Белорусија
* Босна и Херцеговина
* Бугарија
* Германија
* Грузија
* Грција
* Данска
* Ерменија
* Естонија
* Ирска
* Исланд
* Италија
* Казахстан
* Кипар
* Латвија
* Литванија
* Лихтенштајн
* Луксембург
* Македонија
* Малта
* Молдавија
* Монако
* Норвешка
* Обединето Кралство
	+ Англија
	+ Велс
	+ Северна Ирска
	+ Шкотска
* Полска
* Португалија
* Романија
* Русија
* Сан Марино
* Словачка
* Словенија
* Србија
* Турција
* Украина
* Унгарија
* Финска
* Франција
* Холандија
* Хрватска
* Црна Гора
* Чешка
* Шведска
* Швајцарија
* Шпанија

 |
|  |
| Делумнопризнаени | 
* Абхазија
* Јужна Осетија
* Косово
* Нагорно-Карабах
* Приднестровие
* Северен Кипар

 |
|  |
| Зависни  и др. територии | 
* Гернзи
* Гибралтар
* Ман
* Оланд
* Фарски Острови
* Џерси
* Шпицбершки Острови

 |
|  |
| Други целини | 

 |

 |