**Роуз Монтмасон** (12 јануари 1823 - 10 ноември 1904), позната и како **Розалија Монтмасон**, била италијански патриот. Родена во Савој, Монтмасон придонела за обединувањето на Италија и била особено единствената жена што отворено учествувала во Експедицијата на илјада на Џузепе Гарибалди, и како медицинска сестра и како војник.

Биографија
----------

Монтмасон била роден во Горна Савоа, тогаш дел од Кралството Сардинија, во 1823 година. Ќерка на земјоделец, била дел од големо семејство и се стекнала со основно образование. Работела на полињата со семејството до 15-годишна возраст, кога смртта на нејзината мајка ја поттикнала да најде работа во странство. Иако голем дел од нејзината рана работна историја е непозната, таа живеела во Марсеј, а подоцна и во Торино. Во одреден момент таа се запознала и станала придружник на Франческо Криспи, прогонет политички активист кој се преселувал од град во град; Според некои извори, парот се запознал во 1849 година додека Криспи бил затворен во Торино, додека други забележуваат дека тие двајца можеби претходно се запознале во Марсеј. Раните односи на двојката биле затегнати поради тоа што Криспи сè уште иамл голема љубов према поранешениот љубовник а тој бил оженет еднаш претходно, но сепак Монтмасон му се придружил на Криспи кога тој бил протеран од Торино и се преселил во Малта.

Додека биле на Малта, и Криспи и Монтмасон се повеќе се вклучиле во различната политичка заедница на островот, која била составена од голем број луѓе протерани од италијанското копно. Двојката се венчала во 1854 година иако пречка им бил сè уште Криспи но подоцна заминале за Лондон, застанувајќи во Савоа за да го посетил семејството Монтмасон. Откако во Лондон, парот станал силен поборник за италијанско обединување, одејќи дотаму што патувал во континентална Европа за да собрал поддршка за каузата. Во тоа време, Монтмасон шверцувал пораки, набавки и оружје до различни комитети за обединување во Италија.

Во 1860 година, Монтмасон отпатува за Сицилија како подготовка за доаѓањето на Росолино Пило и Џузепе Гарибалди, кои планирале да започнат востание против Кралството Две Сицилии, управувано од Бурбоните. Монтмасон се преселил низ селата, собирајќи поддршка за претстојното востание. Потоа се вратила во Џенова навреме за Експедицијата на Илјадата, со што станала единствената жена која отворено им се придружила на силите на експедицијата. За време на борбите кои следеле, таа обезбедила вредни разузнавачки информации на островот Сицилија и служела како медицинска сестра, добивајќи го прекарот „Анџело ди Калатафими" по битката кај Калатафими.

По успешното обединување на Италија, Монтмасон се преселила со нејзиниот сопруг бидејќи тој брзо станал главна политичка фигура во новата нација. Тие живееле во Торино, а подоцна и во Фиренца, каде што парот живеел во удобност. Меѓутоа, до 1870-тите, бракот на Монтмассон станал сè позатегнат, а во 1874 година таа се иселила од семејното домаќинство и една година подоцна ја прекинала врската со Криспи. Подоцна и била доделена ануитет, иако бракот не бил официјално поништен додека Криспи (по повторното венчавање) не била обвинета за бигамија во голем политички скандал.

Монтмасон живеела мирен живот по разделбата со Криспи, „опкружена со мачки и посветена на везење" според еден извор. Доживеала мозочен удар во август 1904 година и починала во Рим. Таа - на нејзино барање - била погребана во црвена кошула, традиционална облека за членовите на Експедицијата на Илјада.

Културни претстави
------------------

Во Рибера, Сицилија, во 2011 година била откриена статуа на која се претставени Розалија Монтмасон и италијанскиот политичар Франческо Криспи. Статуата била дизајнирана од италијанскиот скулптор проф. Салваторе Ризути; ги претставува двете фигури во природна големина во бронза, како начин да се слават и политичките активисти и нивните акции за приклучување на Сицилија кон Кралството Италија.

Во 2018 година, Марија Атанасио ја објавила првата и единствена биографија за Розалија Монтасон, наречена L*a Ragazza di Marsiglia*, достапна само на италијански.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 17086644
* LCCN: nr92021825
* ISNI: 0000 0000 5073 5671
* BNF: cb122079030 (податоци)

 |

 |