recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Владо Цветановски** (Слоештица, Демирхисарско; 7 јуни 1959

 – Скопје, 23 октомври 2012

) — македонски режисер и професор на Факултетот за драмски уметности во Скопје.

Животопис
---------

Цветановски е роден во 1959 година во демирхисарското село Слоештица. Дипломирал на Академијата за уметности во Нови Сад на отсекот за интермедијална режија, во класата на професорот Боро Драшковиќ. Работел како професот на Факултетот за драмски уметности при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј" во Скопје, каде што го предавал предметот глумечка игра.

Починал ненадејно на 23 октомври 2012 година во својот дом во Скопје, а бил погребан следниот ден на скопските градски гробишта Бутел.

Творештво
---------

Цветановски реализирал околу педесет претстави кои се поставeни на театарските сцени во Македонија, како и во Белград, Нови Сад, Сараево, Софија, Санкт Петербург, Кишинев, Париз, Каиро, Кан итн. Неговата последна претстава била "Архелаос или Еврипид се враќа на Балканот", чија премиера била поставена во Драмскиот театар во Скопје, една недела пред неговата смрт.:

Притоа, најпознати негови претстави се:

* „Малограѓанска свадба";
* „Полковникот птица";
* „Домот на Бернарда Алба";
* „Среќата е нова идеја во Европа";
* „Хамлет" итн.

За своите претстави, Цветановски освоил бројни значајни награди, како: *Млад борец*, вонредна *Стеријина награда* за претставата во целина, пет награди за најдобра претстава во целина на МТФ „Војдан Чернодрински" и четири награди за најдобра режија на истиот фестивал.

Понатаму, Цветановски се занимавал и со филмска режија. Така, во продукција на Македонската телевизија реализирал неколку документарни филмови посветени на македонските традиционални обележја, а го режирал и играниот филм „Тајната книга". Исто така, подолго време работел и на сценариото за неговиот втор игран филм со работен наслов "Ослепениот воин", кое останало недовршено поради неговата ненадејна смрт.

Наводи
------

1. ↑  „ФДУ - наставници". ФДУ - Скопје. Посетено на 2012-10-23.
2. 1 2  „Почина режисерот Владо Цветановски". Утрински Весник. 23 октомври 2012. Посетено на 2012-10-23.
3. 1 2  "Замина скромен, човечен и енергичен човек", *Дневник*, година XVI, број 4 997, 25 октомври 2012, стр. 17.
4. 1 2  "Почина режисерот Владо Цветановски", *Дневник*, година XVI, број 4 996, 24 октомври 2012, стр. 17.
**Ангел Узунов** со псевдонимите **Батја** и **Надеждин** е адвокат и револуционер, началник на Ќустендилскиот пункт, член на Задграничното претставништво на ВМОРО, делегат во Народно собрание на Бугарија.

Животопис
---------

Заедничка фотографија на учесниците на VI Конгрес - с. Србиново. Означени се Георги Баждаров, Кирил Прличев, Ангел Узунов, Александар Протогеров, Георги Поп Христов, Иван Михајлов, Аргир Манасиев, Стојан Филипов
Узунов е роден на 8 мај 1886 година во Охрид, Отоманско Царство, денес Република Македонија. Син е на учителелот Димитар Узунов и брат на револуционерот Христо Узунов. Во 1906 година завршил педагошко училиште во Ќустендил. Во текот на септември 1915 година како помлад подофицер Узунов е заведен во разузнавачкиот пункт №1 во Ќустендил на Партизанскиот одред на Единаесеттата пешадиска македонска дивизија. Подоцна станал началник на разузнавачкиот пункт во Штип, а после во Велес, каде го замененил Иван Караџов. 
Од 1901 година е член на ВМОРО и е началник на Ќустендилскиот пограничен пункт во периодот од 1909 – 1925 година. Избран е за делегат на Општиот конгрес на Битолскиот конгрес на ВМРО од 1923 година. Секретар е на македонската парламентарна група во XXII ОНС[4]. Во 1925 година е претседател на VI конгрес на ВМРО и е избран за почесен член на Задграничното претставништво, пред тоа се спотиставувал на идејата Задграничното Претставништво да биде избирано на конгрес[5], а не како што е по устав од ЦК на ВМРО[6]. По расправиите во ВМРО по убиството на Александар Протогеров во 1928 година е на страната на Протогеровистите.
Узунов е народен претставник во 22-то Народно собрание на Република Бугарија од 1927 до 1931 година. Подоцна, од 1931 до 1944 година, работи в Министерството на финансите, а од 1944 до 1946 ја претпочита адвокатска професија. Во декември 1942 година ја публикува во списанието Илустрација Илинден статијата „Впечатоци и констатации от конгресот на Илинденците".

Наводи
------

1. ↑  Николов, Борис. ВМОРО - псевдоними и шифри 1893-1934, Звезди, 1999, стр.14, 69
2. ↑  Минчев, Димитър. Четите на ВМОРО през Първата световна война, во: 100 години Вътрешна македоно-одринска революционна организация, Македонски научен институт, София 1994, стр. 139. ISBN 954-8187-10-8
3. ↑  Минчев, Димитър. Партизанските чети на ВМОРО в Македония. Македонските и тракийските българи в Българската армия по време на войната. Том 3, Освободителното движение след Илинденско-Преображенското въстание 1903 - 1919, МНИ, София, 1997, стр. 351. ISBN 954-8187-32-9
**Љубе Цветановски** (Слоештица, Демирхисарско, 1949 – Скопје, 4 февруари 2013

) — македонски писател, сценарист и патописец, професор на Универзитетот за аудиовизуелни уметности ЕСРА, долгогодишен уредник и директор во Македонската телевизија. Нарекуван е доајен на македонскиот документарен филм.

Животопис
---------

Цветановски е роден во демирхисарското село Слоештица во 1949 година. Дипломирал на Филолошкиот факултет во Скопје, а магистрирал на Институтот за литература при УКИМ, на тема "Народната култура во документарниот филм". Бил уредник на рубриката за култура на „Студентски збор", новинар во Македонското радио, како и долгогодишен уредник, а во еден мандат и директор на Македонската телевизија. Во последните четири години од животот бил професор по Документарен филм на Универзитетот за аудиовизуелни уметности ЕСРА. Бил член на Друштвото на писатели на Македонија и на Сојузот на новинари на Македонија. Автор е на книгите поезија „Време е да се биде дома", „Наталожен сомнеж" и „Престапна година", а соавтор е на антологијата на млади македонски поети под наслов „Љубов и мајстори". Заедно со својот брат Јордан Плевнеш, соавтор е на сценариото за играниот филм „Тајната книга", во режија на неодамна починатиот брат Владо Цветановски. Во неговата богата телевизиска кариера реализирал педесетина патописи, од исто толку егзотични земји под наслов „Патуваме - сонуваме", потписник е на многу сценарија за документарни и музичко-документарни емисии, а се јавува и како автор на десетина играно-документарни филма. За документарниот филм „Мојот татко Изет", ја освоил наградата Гранд при на Југословенскиот телевизиски фестивал во Неум. Во 2012 ја објавил книгата „Детето во мене", во која се сублимирани неговото творештво и неговата животна одисеја. По кратко биоледување починал во Скопје на 4 февруари 2013 година, каде и почива.

Наводи
------

1. ↑  „Почина сценаристот и филмаџијата Љубе Цветановски". Дневник. 4 февруари 2013. Архивирано од изворникот на 2013-02-06. Посетено на 2013-02-04.
**Угар** или **прелог** - древна метода во земјоделството. Се применува за да се врати плодноста на земјиштето и да се обноват хранливите материи, па се вели дека земјиштето е оставено „на угар". Одморот на земјоделската почва може да трае година или две. Зборот е образуван од у + прасловенскиот *гар*, во денешниот руски гар' е „спалено место во шума". 

Во минатото, ова бил важен метод за одржување на плодноста на почвата. Битен е плодоредот. Обновувањето на плодноста се врши со природна насобирање на хумус и азот. Одморањето на почвата се вршело со цел да се избегне штетната појава во почвата, т.н. „замор на почвата". Интензивното земјоделство, воведувањето современа механизација, опрема и употребата на хемиски средства во зафатите за одгледување растенија и добиток доведло до исчезнување на угарот. Можностите за обилно ѓубрење и фитозаштита му ја одзеле првобитната улога на угарот, што довело до тоа истиот да се гледа како запуштена област која не носи никаква добивка, бидејќи производството на неа е со долг прекин. Ова е искривена слика и Програмата за непосредни плаќања го става угарот во еколошки значајни области. Со него се добива дополнителен поттик и се нагласува еколошката вредност и неопходност. Земјата се остава на угар и заради тоа што на него не можело да се спроведат агротехнички мерки во оптимален рок. Ова време без земјоделско производство може да се искористи за мерки за поправка на почвата и спроведување на мерки за калцификација, хумификација и мелиорација, доколку е потребно. Ако изникне растителна покривка, дозволено е да се прекрива, да се помине со брана, плитко да се ора, да се коси, но не и да се сузбива со хербициди.

Мирувањето никако не значи запуштање на земјиштето. Ако се дозволи обработливата нива да зарасне во плевел и плевелот пушти семе, ќе се прошири на неа и на соседните ораници. Плевелите се домаќини на бројни растителни болести. Покрај тоа, неодржуваната честичка е извор на штетници, бидејќи инсектите, глодачите и другите животни се размножуваат непречено. Доколку не се одржува, земјиштето се смета за неземјоделско.

Наводи
------

1. 1 2 3  Poljoprivredna i šumarska Savjetodavna služba u Republici Hrvatskoj Tatjana Međimurec: *Ugar*, 7. kolovoza 2015. (pristupljeno 12. prosinca 2016.)
2. ↑  Hrvatski jezični portal úgar (pristupljeno 12. prosinca 2016.)
3. ↑  Hrvatski jezični portal gȃr (pristupljeno 12. prosinca 2016.)
4. 1 2  R kao ruralno Архивирано на 21. prosinca 2016.. Nikolina Štefuljak: *Ugar – odmor prijeko potreban zemlji*, 26. lipnja 2016. (pristupljeno 12. prosinca 2016.)
5. 1 2 3  Poljoprivredna i šumarska Savjetodavna služba u Republici Hrvatskoj Tatjana Međimurec: *Ugar – kako ga održavati?*, 21. srpnja 2016. (pristupljeno 12. prosinca 2016.)
Национален парк Маврово
**Ана Чоловиќ Лешоска** (родена околу 1979 г.) — македонски биолог, кој од 2011 година води кампања против изградба на брани за производство на хидроелектрична енергија во Националниот парк Маврово, со цел да се заштитат загрозените видови, вклучително и балканскиот рис. Ова довело до повлекување на заемите од Светска банка и Европската банка за обнова и развој (ЕБОР), убедувајќи ја Владата на Македонија да ја прекине понатамошната работа на браните во националниот парк. Како признание за нејзините напори, таа во април 2019 година била една од шесте екологисти на кои им била доделена еколошката награда Голдман .

Лешоска, биолог, слушнала за плановите за создавање на хидроелектрични централи во Маврово во 2010 година. Тие ја вклучувале браната Бошков Мост висока 33 метри и браната Луково Поле висока 70 метри. Како извршна директорка на „Еко-свест", македонски центар за истражување на животната средина, во соработка со други невладини организации и активисти, таа ја започнала кампањата „Спаси го Маврово". Во ноември 2011 година, таа поднелажалба до Европската банка за обнова и развој, објаснувајќи дека тие одобриле заем за проектот Бошков Мост без да ја спроведат потребната проценка на биоразновидноста. Таа ги охрабрила амбасадорите на земјите со претставници на одборот на ЕБОР да се заложат за крај на финансирањето. Петицијата што ја започнала со барање Владата, ЕРБД и Светската банка да ги затворат проектите била поддржана од скоро 100.000 потписи.

Во 2013 година, таа поднела жалба до Бернската конвенција за зачувување на европскиот див свет и природните живеалишта, со објаснување дека проектот за хидроенергија Бошков Мост „може да има решавачко негативно влијание врз рисот". Во декември 2015 година, Бернската конвенција им наредила на ЕРБД и Светска банка да го прекинат финансирањето бидејќи проектот може да има „решително негативно влијание врз рисот".

</ref> Светска банка веднаш го повлекла финансирањето и наредниот мај, судска одлука за поништување на еколошката дозвола за проектот „Бошков мост". Во јануари 2017 година, ЕБОР го откажала финансирањето.

Како признание за овие достигнувања, во април 2019 година, на Ана Лешоска и била доделена еколошката награда Голдман. Тоа било првпат наградата да биде доделена на лице од Македонија.

Наводи
------

1. ↑  „Eligibility Assessment Report: Complaint Boskov Most HPP" (PDF). European Bank for Reconstruction. 1 December 2011. Посетено на 19 May 2019.
2. ↑  Dasgupta, Shreya (29 April 2019). „Meet the winners of the 2019 Goldman Environmental Prize". Mongabay. Посетено на 19 May 2019.
3. ↑  „Ana Colovic Lesoska". The Goldman Environmental Prize. 29 April 2019. Посетено на 19 May 2019.
4. ↑  „Eko-svest". Bankwatch Network. Посетено на 19 May 2019.
5. ↑  Colovic Lesoka, Ana (30 November 2015). „Bern Convention Committee to decide fate of Balkan lynx and Boskov Most hydropower plant in Macedonia". Bankwatch Network. Посетено на 14 March 2021.
6. ↑  „Macedonian activist wins Goldman Environmental Prize". Balkan Green Energy News. 30 April 2019. Посетено на 20 May 2019.

Надворешни врски
----------------

* Профил на Ана Коловиќ-Лешоска на LinkedIn[*мртва врска*]
**Владо М. Ванески** (1912 во Ковач, Порече — 16 ноември 1944 во Србица, Кичевско) македонски партизан, учесник во НОБ.

Животопис
---------

Владо Ванески е роден во 1912 година во селото Ковач. По занимање бил земјоделец. Кон НОБ се приклучил доброволно во 1944 година. Станал борец на 15та поречка бригада. Се бори во повеќе борби за ослободување на Македонија. Загинал во борба со балистите кај селото Србица на 16 ноември 1944 година.

Наводи
------


1. ↑ . Ристески, Милан (1982). Порече низ историјата. Скопје: Нио ,,студенски збор,,. Отсутно или празно `|title=` (help)CS1-одржување: излишна интерпункција (link) CS1-одржување: друго (link)
**Smaky** е линија од претежно 8-битни лични сметачи со придружен оперативен систем проф. Жан-Даниел Нику и неговите колеги од Федералната политехничка школа во Лозана, Швајцарија започнувајќи од 1974 г. Овие сметачи се користеле во техничката школа и во швајцарските улилишта. Името е кратенка од зборовите „SMArt KeYboard", бидејќи матичната плоча и другите делови се сместени во едно исто куќиште заедно со тастатурата.

Првите три модели, Smaky 1, Smaky 2 и Smaky 4, се засноваат на микрообработувачот Intel 8080 (Smaky 3 е недовршен прототип). Во 1978 Smaky почнал да го користи 8-битниот обработувач Zilog Z80. Во овој период Smaky произведувале и преносен сметач сличен на Osborne.

Во 1981 подлогата е сменета на 32-битниот обработувач Motorola 68000. За овој сметач е изработен и нов оперативен систем наречен „Psosз", кој се користел во сите наредни модели.

Развојната дејност на Smaky завршила во 1995 г. Во 2000 г. е направен емулатор на Smaky за Microsoft Windows.

Модели
------

* Smaky 4 (прототип)Smaky 4 (прототип)
* Глувче за SmakyГлувче за Smaky
* Smaky 6Smaky 6
* Smaky 100Smaky 100

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Smaky" на Ризницата ? |

* Smaky - Историја на информатиката во Швајцарија (англиски)
* Fosfat (библиотека FOS и додаток FUSE за GNU/Linux) (англиски)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа поврзана со сметачите статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
Иван Реброф настап во живо во 2006 година
 Иван Реброф
**Иван Реброф** (31 јули 1931 година - 27 февруари 2008 година) — германски вокалист од наводно руско потекло, кој станал познат по својот извонреден вокален опсег од четири и пол октави, почнувајќи од сопран до бас регистри.

Животопис
---------

Реброф е роден во Берлин како **Ханс-Ролф Риперт** од германски родители, но сепак тврди дека наводно има мешано руско-еврејско потекло, за што нема докази. Студирал пеење. Иако неговото знаење и изговор на рускиот јазик било несовршено, тој станал познат по пеењето руски народни песни, но исто така изведувал оперски, лесни класици и народни песни од многу други земји. Тој бил познат на сцената по неговата голема енергија. Во неговата кариера настапил на повеќе од 6.000 концерти. Реброф извел 12 настапи за 14 дена на свои седумдесетти години, како на пример на австралиската турнеја.

Иван Реброф се опишал како меѓународен, „врската меѓу Истокот и Западот". Тој станал државјанин на Грција и живеел на грчкиот остров Скопелос во Спорадите.

Починал во Франкфурт по долго боледување.

Наводи
------

1. ↑
2. ↑  The Guinness book of records, 1993
3. ↑  "Heimlicher Bruder will Millionen-Vermögen"[*мртва врска*] (29/2/09) in Aktuelle Nachrichten - Bild.de
*За балканската држава, видете Албанија*.
Албанските граници до 387 година.
**Албанија**, уште позната и како **Кавкаска Албанија**, **Агуанк** (на ерменски: *Աղվանք*) **Ардан** (на партијански), **Аран** (на персиски) и **ал-ран** (на арапски), било античко кралство што опстојувало на територијата на денешен Азербејџан и јужен Дагестан. Името Албанија означува планинска територија. Сегашното име на локалниот јазик не е познато.

Градови и региони
-----------------

Денес не е познато за некои градови во Албанија, иако во 1 век н.е. Плиниј Помладиот го спомнал првиот главен град на Албанија. Според него, кој е најверодостоен, се нарекувал Кабалака, Шабала и Табала, а воедно денешниот град Кабала. Подоцна главниот град бил преместен на југ во Партав (денешен Барда).

Надворешни врски
----------------

* Екциклопедија Ираника. Албанија, Античка држава во Кавказот, од M. Chaumont Архивирано на 24 февруари 2009 г.
* За Кавкаска Албанија[*мртва врска*]
* За Кавкаска Албанија (секција 10)
* Волфганг Шулце: Кавкаска Албанија
* Кавкаска Историја Архивирано на 26 март 2004 г.
Името **Паури** (понекогаш се пишува и Павури) е, заедно со имињата Брајци и Костенџари ( Костанџари ), име за дел од населението кое живее во северозападниот дел на Карловачката жупанија во Република Хрватска.

Паурија
-------

Името Паури (жените се нарекуваат Паурке) или името на областа Паурија (понекогаш Павурија ) го означува самото населението кое живее помеѓу реките Добра и Мрежница, што опфаќа дел од општина Нетретиќ, градовите Дубравци, Новиград на Добри, Заградци, Јарче. Поље, Мрачин и целата област до Дуга Реса. Но, исто како и имињата Брајци и Костенџари (Костањари), така и името Паури не е целосно утврдено кои населби ги опфаќа. Некои сметаат дека Паури е името на населението меѓу реките Добра и Мрежница, некои околу Дуга Реса, други само жителите на Дубраваци, така што понекогаш дури и жителите на тие населби не се сигурни дали името се однесува на нив. Новиград на Добра и Дубравци често се наведуваат како централни населби на Паура. 

Во Дубравци, кое често се поистоветува со името Паурија, функционира Културното уметничко друштво Паурија, има и локален турнир во мал фудбал Паурија и ресторан Паурија.

Жителите на Јарче Поле кај Новиград на Добра и денес се познати како **Пркањци**. Имено, зборот Пркањци доаѓа од зборот „прек", т.е. се родиле „прик" и соодветно „Перкањци", „Прикањци" или „оние преку Добра ". Значи жителите на Јарче Поље се Пр(е/и)кањци за оние од соседната населба Мрачин и обратно.

Потекло на името
----------------

Името Паур најверојатно потекнува од германскиот збор „Бауер" што значи „селанец" и означува селанско, цивилно население за разлика од Краина,каде живеело население на воената граница (Краина), кое често се поврзува со широко распространето име *Брајци*.

Според друга приказна, зборот Паур доаѓа од турскиот јазик и значи непобедлив. Имено, кога Турците го напаѓале и ограбувале тој дел од централна Хрватска, тие секогаш биле тепани и нападнувани на едно место, т.е. кога ја преминувале реката Добра кај Бановчевскиот водопад. Затоа ги нарекувале луѓето од левата страна на Добра Паури. Подоцна, како што ослабувала Отоманската империја, Паурите се прошириле и во Дуга Реса.

Словенски Паури
---------------

Интересно е што во Славонија, во околината на Пожега, постои и област наречена Паорија, а мештаните ја нарекуваат Паори. И тоа име веројатно има исто или слично потекло како и Паури од Карловац.

Надворешни врски
----------------

* Страници на Културното и уметничкото друштво на Паури.Архивирано на 16. rujna 2017.. септември 2017 година ( Машина за враќање назад )
* Страници на туристичкиот одбор на округот Карловац.
**Алберто Палоски** (роден на 4 јануари 1990

) — италијански фудбалер, напаѓач на СПАЛ.

Кариера
-------

Својата фудбалска кариера ја започнал во младата школа на Милан. Во сезоната 2007/08 дебитирал за првата екипа на ФК Милан. Во периодот од 2008 до 2010 година настапувал на ФК Парма, каде во 2011 година бил преотстапен на Џенова. По крајот на сезоната 2010/11, тој се вратил во Милан.

### Кјево

На 8 август 2011, Палоски му се приклучил на Кјево на заем, откако тимот од Верона откупил половина од неговиот договор. Тој го направил своето деби во жолта-синиот дрес на 18 септември 2011 во првенствен натпревар против Парма кој завршил со пораз на неговиот тим со 2-1; Палоски се појавил како замена во текот на првото полувреме на местото на Серџо Пелисије и постигнал гол во 79-тата минута за моментални 1-1, но во 90-тата минута Себастијан Џовинко со својот втор гол на натпреварот им донел победа на домаќините. Во својата прва сезона за Кјево одиграл 36 натпревари постигнувајќи 6 гола. На крајот на сезоната Кјево и Милан се договориле за продолжување на заемот на играчот до крајот на сезоната 2012-2013 сезона.

Надворешни врски
----------------

* Алберто Палоски на soccerway
* Алберто Палоски на transfermarkt
Качаничкиот срез во рамките на Кралството Србија 1913.
**Качанички срез** — административна единица, која опстојувала во Кралството Србија и Кралството Југославија.

Организација и население
------------------------

### Кралство Србија

После Втората балканска војна, 1913 г. областа службено влегува во границите на Србија. Качаничкиот срез припаѓал на Скопскиот округ, заедно со Велешкиот и Скопскиот срез. Како центар на срезот било гратчето Качаник. Во 1913 година тој има 4 општини, со 28 села, 4 селца, едено гратче, без манастири. Градското населние изнесувало 1.236, додека селското население изнесувало 7.058 жители.

Качаничкиот срез според пописот од 1913 година| Број | Име на
општината | Број
на села | Колку часа е оддалечена
општината од Качаник | Жители |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Генерал Јанковиќ | 6 | 2:15 | 1039 |
| 2 | Качаничка | 9 | 0:15 | 3343 |
| 3 | Слатинска | 11 | 2:15 | 2394 |
| 4 | Старо-качаничка | 5 | 1:45 | 1518 |

### Кралство СХС

Во 1921 година, срезот исто така имал 4 општини и еден град. Општината Качаник имала 4.102 жители, а качаничката околина имала 6.625 жители.

#### Јазик

Во срезот Качаник 97% од населението говорело арнаутски, додека 2% српски или хрватски.

Јазици 1921 година| Јазик | Општина
Генерал Јанковиќ | Општина
Качаник | Општина
Слатина | Општина
Стар Качаник | Вкупно | % |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Арнаутски | 3062 | 3986 | 2216 | 1202 | 10446 | 97.56 |
| Српски или хрватски | 85 | 106 | 12 | 44 | 247 | 2.30 |
| Други | 4 | 10 | 0 | 0 | 14 | 0.14 |

#### Религија

Во срезот Качаник 98% биле муслимани, додека 2% од населението било православно.

Религија 1921 година| Религија | Општина
Генерал Јанковиќ | Општина
Качаник | Општина
Слатина | Општина
Стар Качаник | Вкупно | % |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Православни | 85 | 112 | 12 | 42 | 251 | 2.33 |
| Муслимани | 3066 | 3988 | 2216 | 1204 | 10474 | 97.64 |
| Други | 0 | 2 | 0 | 0 | 2 | 0.03 |

### Кралство Југославија

Во 1931 година, Качаничкиот срез имал 3 општини. Тој бил дел од Вардарска бановина. Вкупното население било 12.466. Како православни се изјасниле 5% од жителите, додека како муслимани 94%.

6% од жителите говореле на македонски, српски, хрватски или словенечки, додека 93% говореле на арнаутски.

### Во ФНРЈ и СФРЈ

По Втората светска војна, срезот престанал да постои, бидејќи бил поделен помеѓу соседните срезови.

Наводи
------

1. ↑  *Речник на местата во ослободената област Стара Србија по службени податоци*. Белград: Мил. Ант. Вујиќ. 1914.
2. 1 2  Албанскиот јазик бил заведен како арнаутски. sfn error: no target: CITEREFАлбанскиот\_јазик\_бил\_заведен\_како\_арнаутски (help)
3. ↑  Македонскиот јазик бил сметан за српски. sfn error: no target: CITEREFМакедонскиот\_јазик\_бил\_сметан\_за\_српски (help)
4. ↑  „Дефинитивни резултати, попис 1921" (PDF).
5. ↑
6. ↑
7. ↑  Во иста графа. sfn error: no target: CITEREFВо\_иста\_графа (help)
**Простата** — сексуална жлезда која е дел од репродуктивниот систем на мажите.

Градба
------

Кај возрасен маж, таа нормално е голема како орев или костен. Простатата е сместена под мочниот меур, на основата на машкиот половен орган и непосредно пред аналниот отвор. Простатата има предна страна, која е во однос со срамната симфиза, задна страна која е во однос со ректумот, врв кој допира до перинеумот и база на која лежи мочниот меур. Во средината, простатата има тесна дупка. Мочниот канал што ја празни мочката од мочниот меур, минува низ таа дупка на патот кон врвот на пенисот.

Функции
-------

Простатата лачи бистар „сок" кој е дел спермата при ејакулацијата.

Заболувања на простатата
------------------------

Најчесто заболување на простатата е нејзиното зголемување кое е поврзано со стареењето на мажот. Најчесто, до возраст од 40 години, простатата не покажува никакви симптоми, а потоа кај дел од мажите се јавува состојба на зголемена простата. Повеќе од половината од мажите на возраст над 60 години се соочуваат со овој проблем. Причините за зголемувањето на простатата не се познати, но се претпоставува дека голема улога може да играат некои хормони, како: тестостеронот, дихидратестостеронот (ДХТ) и естрогенот.
Вообичаен симптом за зголемена простата е проблемот со честото уринирање во текот на ноќта, а тоа произлегува оттаму што зголемената простата притиска врз мочниот канал што поминува низ неа. Исто така, други симптоми се: при уринирањето првиот млаз доаѓа со задоцнување, млазот е послаб од вообичаеното, неможност за мокрење и чувство на неиспразнетост.

Лекување
--------

Постојат неколку можности за лекување на зголемената простата: На прво место доаѓа промената на животните навики (намален внес на алкохол и кафе и намален внес на течности пред спиење, уринирање со пауза), потоа следува земањето одредени лекови, а како последна можност е хируршката интервенција. Притоа, се користат повеќе третмани, како: трансуретрална иглена аблација (TUNA), која е позната како радиочестотна аблација и трансуретрална микробранова аблација (TUMT). Најпознат хируршки третман е трансуретрална ресекција на простатата (TURP) со регионална или општа анестезија. Операцијата се изведува со помош на инструменти кои се вовлекуваат во простатата низ мочниот канал и со нив се отстранува зголемениот дел. Операцијата е минимално инвазивна, без хируршки резови и со скратен болнички престој.

Наводи
------

1. 1 2  „Простата - мала жлезда голем проблем", *Здравје*, понеделник, 10 ноември 2014, стр. 18.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85107605
* GND: 4175973-4
* BNF: cb11933867p (податоци)
* NDL: 00576258
* NKC: ph124653

 |

 |
**Кладоропски манастир „Успение на Пресвета Богородица"** (грчки: *Κοιμήσεως της Θεοτόκου*) — манастир кај селото Кладороби, Леринско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Леринско-преспанско-еордејската епархија на Цариградската патријаршија.

Манастирот е основан на крајот од XVIII век со средства на мештаните и жители на Лерин. Според митрополискиот секретар Васил Трифонов, годината на основање е 1803.

По случаен пожар манастирот изгорел и бил обновен во 1880 г. со трудот на селаните од Кладороби и околните села.

За време на грчката вооружена пропаганда во Македонија на почетокот на XX век манастирот бил запоседнат како седиште на андартските чети во нивната борба против комитите на ВМОРО. Тогаш се подигнати нови конаци со помош од леринските еснафи. Сè до крајот на отоманското владеење останал во патријаршиски раце. Манастирот бил имотен и имал стада овци и крави, како и 7 хектари земја.

По Балканските војни манастирот се запустил. За време на Првата светска војна служел како воена болница за единици на Антантата.

Во 1955 г. Кладоропскиот манастир е обновен од митрополитот Василиј Лерински.

Поврзано
--------

* Леринско-преспанско-еордејска епархија

Наводи
------

1. 1 2 3 4 5  „Ι.Μ. Κοιμήσεως της Θεοτόκου – Κλαδορράχη". Ιερά Μητρόπολη Φλωρίνης, Πρεσπών και Εορδαίας. Посетено на 1 јануари 2015.
2. 1 2  Трайчевъ, Георги (1933). *Манастиритѣ въ Македония* (PDF). София: Македонска библиотека № 9. стр. 199.
3. 1 2 3  Στρέζου, Ελένη (Δεκέμβριος 2014). *Η Εκπαίδευση και ο Πολιτισμός στη Φλώρινα την περίοδο της Κατοχής και του Εμφυλίου μέσα από τον Τοπικό Τύπο (1940 - 1949). Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία* (PDF). Φλώρινα: Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινα, Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης. стр. 235. Архивирано од изворникот (PDF) на 2021-06-01. Посетено на 2022-04-12. Проверете ги датумските вредности во: `|year=` (help)
**Никола Симеонов Андреев**, познат како **Алај беј** и **Кољо Мокренски** (1879-1911) — македонски револуционер, костурски војвода, член на Македонската револуционерна организација и учесник во Илинденското востание.

Животопис
---------

Здружените костурски чети на војводите Васил Чекаларов, Иван Попов, Пандо Кљашев, Никола Симеонов Андреев и Манол Розов по преземањето на Клисура.
Никола Симеонов Андреев е роден во 1879 година, во селото Мокрени, Костурско. По завршувањето на 6-ти клас во Битола, школувањето го продолжил во Военото училиште во Софија, но не го завршил. Завршил гимназија во Варна, Бугарија, и стапил во бугарската воена служба.[] По професија бил учител и новинар.[] Во 1902 година бил назначен за војвода на чета во Костурско.

Активно се вклучил во македонското ослободително движење во Костурско и Леринско. За време на Илинденското востание учествувал во заземањето на Невеска и Клисура, заедно со здружените костурски востанички чети. По востанието заминал во Бугарија, но во 1904 година, повторно се вратил во Костурско и дејствувал како војвода на чета до 1907 година.

За време на Младотурската револуција во 1908 година, се повлекол и работел како учител во родното село, но во 1910 година, повторно ја продолжил борбата против турската власт во Македонија.

Убиен е на 11 август 1911 година, од страна на врховистите, а според бугарските извори тој бил убиен од свој соселанец, Турчето.

Наводи
------

1. ↑  Енциклопедија ВМРО, Скопје, 2015, стр. 11
2. 1 2 3  *Личности од Македонија*. Скопје: МИ-АН. 2002. стр. 23. ISBN 9989-613-28-1. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
3. 1 2 3  Ристовски, Блаже (2009). *Македонска енциклопедија*. Скопје: МАНУ. стр. 60. ISBN 978-608-203-023-4. OCLC 499142958.CS1-одржување: датум и година (link)
4. ↑  *Македонски историски речник*. Скопје: ИНИ. 2000. стр. 31. ISBN 9989-624-46-1. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
5. ↑  Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, Софија, 2001, стр. 9.
Коптска дијаспора
**Коптите** се православни христијани кои живеат по долината на реката Нил, во Египет. Тие всушност претставуваат и етничка и верска група. Најголемиот дел на Копти се припадници на Коптската православна црква. Христијанството било религија на мнозинството жители на Египет од 400-800 година и мнозинство после муслиманското освојување во средината на 10 век, а и денес значително малцинство. Во минатото Коптите зборувале коптски јазик, но од 18 век овој јазик наоѓа примена само во литургиите, а Коптите зборуваат на арапски јазик.

Коптите како мотив во популарната култура
-----------------------------------------

* „Коптско време" (англиски: *Coptic Times*) — песна на американската рок-група Бед брејнс (*Bad Brains*).

Наводи
------

1. ↑  Ibrahim, Youssef M. (April 18, 1998). „U.S. Bill Has Egypt's Copts Squirming". *The New York Times*. Посетено на 2008-10-08.
2. ↑  Discogs, Bad Brains ‎– Rock For Light (пристапено на 10.11.2019)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Православни народи |
| --- |
|  |
| Индоевропски | 
* Ерменци
* Власи
* Белоруси
* Бугари
* Грци
* Македонци
* Молдавци
* Црногорци
* Романци
* Руси
* Срби
* Украинци

 |
|  |
| Афроазиски | 
* Асирци
* Копти

 |
|  |
| Картвелски | 
* Грузијци

 |
|  |
| Турски | 
* Чуваши
* Долганци
* Гагаузи
* Хакази
* Јакути

 |
|  |
| Уралски | 
* Коми
* Удмурти

 |
|  |
| Чукотско-камчатски | 
* Корјаци

 |

 |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85032431
* GND: 4073723-8
* SUDOC: 027494918
* BNF: cb119522060 (податоци)
* NKC: ph117681
* BNE: XX550730

 |

 |
**Скопско дерби** — името дадено на сите натпревари на двата најголеми и најпознати клуба од градот Скопје, ФК Вардар и ФК Работнички.

Дерби натпреварот е едно од најстарите познати дерби натпревари во Македонија. Овие два клуба за првпат се сретнале во 1951 година во југословенската втора лига со победа од 2:1 на Работнички. Комедија наречена „2:1" ја напишал писателот Васил Иљоски за да го запамети настанот. Двете екипи го делат истиот стадион, Националната арена „Тоше Проески".

Статистика
----------

| Натпреварување | Одиграни | Победа на Вардар | Нерешено | Победа на Работнички | Голови Вардар | Голови Работнички |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Прва лига |  |  |  |  |  |  |
| Втора лига |  |  |  |  |  |  |
| Куп на Македонија |  |  |  |  |  |  |
| **Вкупно официјални резултати** |  |  |  |  |  |  |
| Пријателски натпревари |  |  |  |  |  |  |
| Вкупно |  |  |  |  |  |  |

Резултати од натпревари
-----------------------

### Легенда

      Победа на Вардар

      Нерешено

      Победа на Работнички

### Резултати

Пласман во лига
---------------

Скопско дерби is located in МакедонијаСкопјеСкопјеclass=notpageimage| Местоположба на двете екипиВо табелата е наведено местото кое секој тим го зазел во секоја од сезоните во кои играле двата тима во иста лига.

Наводи
------

1. ↑  „Macedonian Football | MACEDONIAN DERBIES" (англиски). Посетено на 2024-01-29.
2. ↑  „Vardar Skopje - Rabotnicki Skopje 30.11.2014". *Ultras-Tifo* (англиски). Посетено на 2024-01-29.
**„Јас, јас, јас... па другите"** (италијански: *Io, io, io.... e gli altri*) — филм на режисерот Алесандро Блазети (Alessandro Blasetti) од 1966 година. Блазети е автор и на сценариото, заедно со Карло Романо (Carlo Romano) и Агеноре Инкрочи (Agenore Incrocci). Главните улоги ги играат: Џина Лолобриџида (Gina Lollobrigida), Силвана Мањано (Silvana Mangano), Валтер Кјари (Walter Chiari), Марчело Мастројани (Marcello Mastroianni), Нино Манфреди (Nino Manfredi), Виторио де Сика (Vittorio De Sica) итн.

Синопсис
--------

Сандро е познат новинар кој спроведува истражување на човечката себичност. Секој маж и жена што ги запознава стануваат тема на неговото истражување, па дури и неговата сопруга Тита (ја игра Лолобриџида). Меѓутоа, постепено, тој се поистоветува со луѓето што ги запознава...

Наводи
------

1. ↑  ja... pa ostali, talijanski film (пристапено на 1.2.2024)
**Ричи Валенс** (**Ричард Стивен Веленцуела**; 13 мај 1941-3 февруари 1959) бил американски пејач, текстописец и гитарист. 
Иако неговата кариера била многу кратка тој создал неколку хитови, меѓу кои една од попознатите е преработката на Ла Бамба која е инаку мексиканска народна песна, која Ричи ја трансформирал во рок. Автобусот со кој патувале на турнеи се расипал па одлучиле да се возат со мал авион и по авионска несреќа животот го загубил Ричи Валенс, чија кариера траела само 2 години

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 59271109
* LCCN: n88614899
* ISNI: 0000 0001 0844 7649
* GND: 118884220
* BNF: cb139006719 (податоци)
* MusicBrainz: 5222714d-21ee-4061-87f7-c749f1586790
* NKC: xx0025456
* BNE: XX1093268

 |

 |
**„Бојата на калинките"** (ерменски: *Նռան գույնը*) — советски филм од 1968 година, во режија на Сергеј Параџанов, кој е автор и на сценариото, засновано врз поезијата на ерменскиот поет Сајат Нова. Главните улоги ги играат: Софико Чиаурели, Мелкон Алкесанјан, Вилен Галстјан, Ѓорги Гегечкори, Спартак Багашвили итн. Автор на музиката е Тигран Мансурјан.

Во 1982 година, филмот се нашол на списокот на десетте најдобри филмови на сите времиња, според изборот на *Cahiers du cinéma*. Во 2012 година, во изборот на најдобрите филмови во историјата според *Sight & Sound*, „Бојата на калинките" бил рангиран на 84. место, а исто така се појавил и на списокот на најдобрите филмови во изборот на *Time Out*. На мрежното место на *Rotten Tomatoes* филмот има рејтинг од 91%.

Содржина
--------

Филмот го прикажува животот на ерменскиот поет од XVIII век, Сајат Нова, од неговото детство до смртта. Филмот е поделен на осум дела: „Детството", „Младоста", „На дворот на кнезот", „Манастирот", „Сонот", „Староста", „Ангелот на смртта" и „Смртта". Во нив се прикажани разни сцени од животот на Сајат Нова и ерменски обичаи, како: верското воспитување во младоста, капењето на мажите и жените во јавната бања, молитвата во дворецот на кнезот пред почетокот на ловот, вљубувањето во принцезата, заминувањето во манастир, ритуали поврзани со крштевки и погреби, заминувањето од манастирот, жртвено колење овци, смртта на светиот татко Лазар, смртта на поетот итн.

Надворешни врски
----------------

* Parajanov.com Мрежно место на Параџанов
* 

* *Бојата на калинките*  на  Семрежната филмска база на податоци (англиски)
* www.archive.org
* Reverse Shot Online
* The Color of Pomegranates на YouTube

Наводи
------

1. 1 2  IMDb, The Color of Pomegranates (1969) (пристапено на 24.9.2017)
2. ↑  „Cahiers Du Cinema, Top10 Lists". Архивирано од изворникот на 2012-03-27. Посетено на 2017-09-25.
3. ↑  British Film Institute (пристапено на 25.9.2017)
4. ↑  Time Out Top100 Films (Centenary)
5. ↑  Rotten Tomatoes (пристапено на 24.9.2017)
**Лекарски рецепт**, скратено **Rp**, **℞** или **Rx** (името и скратеницата доаѓаат од латинскиот recipere = *зема**)* - писмено упатство од лекар до фармацевт за тоа кој лек да се подготви или да се издаде. Тоа е јавен документ издаден на рецептен важечки образец од стручно лице кое е оспособено и овластено да препишува лекови.

Видови лекарски рецепти
-----------------------

Редовниот рецепт официјално се нарекува **лекарски рецепт што не може да се обновува** и лекот што е препишан за него може да се издава само еднаш. **Обновлив лекарски рецепт** е рецепт за кој лекот може да се издава неколку пати, додека **посебен лекарски рецепт** е лекарски рецепт напишан на официјално важечки образец за рецепт, кој се издава во два примерока, со наведениот сериски број од официјално запечатениот книга на евиденција на издадени рецепти, која ја водат препишувачите на рецепт и аптеките кои издаваат такви лекови. Лековите кои содржат одредени наркотични и психотропни супстанции се пропишуваат на посебен лекарски рецепт.

### Хартиени и електронски рецепти

Електронските рецепти (или е-рецепти) се лекарски рецепти напишани во електронски облик и се користат во Македонија на основно ниво од 1 јули 2013 година. 

Хартиените рецепти за хроничните болни се укинати во мај 2020 година.

Состав на рецептот
------------------

Рецептот се состои од административен и стручен дел. Административниот дел содржи информации за корисникот на лекот, за лекарот и за исплатувачот на лекот. Стручниот дел го содржи името на лекот, бројот на единици на лекот, дозата и начинот на употреба на лекот.

Рецептот мора да ги содржи најмалку следниве информации :1. комерцијално или некомерцијално (генеричко) име на лекот;2. фармацевтскиот облик и јачината на лекот, доколку е потребно;3. количината на лекот, која генерално се изразува со бројот на изворни пакувања, но по исклучок може да се изрази и со бројот на дозирани единици или денови на лекување;4. дозирање и начин на употреба на лекот;5. ракописен потпис со личен печат и телефонски број на докторот;6. датумот на издавање на рецептот;7. име, презиме и адреса на корисникот на лекот;8. ЕДМБ и пол на корисникот на лекот.

Наводи
------

1. ↑  „Recipe definition". M-w.com. 25. 4. 2007. Архивирано од изворникот на 2007-10-17. Посетено на 6. 4. 2012. Проверете ги датумските вредности во: `|accessdate=, |date=` (help)
2. ↑  , Slovenski medicinski slovar, vpogled: 11. 2. 2020.
3. 1 2 3  Pravilnik o razvrščanju, predpisovanju in izdajanju zdravil za uporabo v humani medicini, Ur.l. RS, št. 59/2003, spremembe Ur.l. RS, št. 114/2003, 86/2008.
4. ↑   Abazović M.: Podatkovna zbirka – pomembna pomoč pri farmacevtskem ukrepanju, Bilt-ekon organ inform zdrav 2009; (25)1: 1-5, str. 29–32.
Браун во 2001 година
**Џејмс Јозеф Браун** (3 мај 1933 – 25 декември 2006 година) е американски пејач, текстописец, танчер, музичар, продуцент и водач на бендот. Предвесник на фанк музиката и голема фигура на популарната музика од 20 век и танц, тој често е нарекуван како "Кум на Душата". Во кариерата која траела 50 години, тој бил под влијание на неколку музички жанрови.

Браун ја започнал својата кариера како евангелиски пејач во Токоа, Џорџија. Тој се приклучил на Р&Б вокалната група, „Евангелието старлајтерс" (која подоцна еволуираше во „Пламенот") група основана од страна на Боби Бирд, во која тој бил пејач. Првпат го привлекол вниманието на јавноста во доцните 1950 години како член на пејачката група „Познатиот пламен" со хит баладите "Ве молам, ве молам, ве молам" и "Пробај ме", Браун изградил репутација како неуморен изведувач во живо со „Познати пламен" и неговата поддршка од бендот, понекогаш познат како Џејмс Браун Бендот или Џејмс Браун Оркестар. Неговиот успех бил најголем во 1960-тите години со музички албум *Во живо на Аполон* и хит синглови како што се "Папа доби сосема нова торба", "I Got You (I Feel Good)" и "It 's a Man' s Man 's Man' s World". Во текот на доцните 1960-ти години тој се преместил од континуитет на блуз и евангелиски засновани форми и стилови на целосен африканизиран пристап кон музиката кои влијаеле врз развојот на фанк музика. Од почетокот на 1970-тите години, Браун имал целосно утврден фанк звук со хитовите како што се "Стани (се чувствувам како) секс машина" и "Плејбек". Тој, исто така, бил познат по песни со социјални коментари, вклучувајќи го хитот од 1968 година, "Кажи гласно – јас сум црн и јас сум горд". Браун продолжил да настапува и да снима песни сè до неговата смрт од пневмонија во 2006 година.

Наводи
------

1. ↑  Doran, John. „James Brown – 10 of the Best". The Guardian. Посетено на October 31, 2015.
2. ↑  Wiegand, D. (December 26, 2006). James Brown: 1933–2006 – Godfather of Soul Changed Music at Frenetic Pace. *San Francisco Chronicle*. Retrieved January 10, 2007.
3. ↑  „The Famous Flames Biography | The Rock and Roll Hall of Fame and Museum". Rockhall.com. Архивирано од изворникот на 2012-06-25. Посетено на February 16, 2013.
4. ↑  „James Brown Biography | The Rock and Roll Hall of Fame and Museum". Rockhall.com. Архивирано од изворникот на 2013-04-03. Посетено на February 16, 2013.
5. ↑  Collins, W. (January 29, 2002). "James Brown", *St. James Encyclopedia of Popular Culture*. Retrieved January 12, 2007.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Воислав Т. Костадиноски** ( 1921
 во Зркле, Порече — 20 април 1945

 во Златари, Ресенско) — македонски партизан, учесник во НОВ на Македонија.

Животопис
---------

Бил роден во 1921 година во селото Зркле кај Македонски Брод. По занимање бил земјоделец. Кон НОБ се приклучил и бил борец во 15-та поречка бригада. Загинал во акцијата против балистите на 20 април 1945 година кај селото Златари, ресенско.

Наводи
------

1. 1 2  *Порече низ историјата*, Милан Ристески, НИО „Студентски збор", Скопје, 1982, стр.214



|  |  |
| --- | --- |
| Знаме на МакедонијаБиографска икона | *Оваа биографска статија за личност од Македонија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Јавната установа Дом на културата „Кочо Рацин"** во Скопје е создадена во средината на 50-те години на XX век. 

Домот има повеќе свои подружници во Ѓорче Петров, Колонија-Идризово и др. 

Домот организира културни манифестации од различен вид: промоции на книги, трибини, поседува изложбени простори, проектира филмови, организира поетско-книжевни работилници итн. Исто така, секој декември оваа установа ја организира традиционално манифестацијата „Денови", во чест на раѓањето на македонскиот поет и културно-општествен деец Кочо Рацин.

Секоја година Домот ја доделува наградата „Бели мугри" за најдобар поетски ракопис за автор до 35-годишна возраст.

Наводи
------

1. ↑  mioadmin. „Дом на култура „Кочо Рацин" Скопје". *Komspi* (англиски). Архивирано од изворникот на 2020-06-25. Посетено на 2019-05-15.
2. ↑  Ноќ 2014, Бела. „– ДОМ НА КУЛТУРА – „КОЧО РАЦИН"" (англиски). Архивирано од изворникот на 2016-04-16. Посетено на 2019-05-15.
3. ↑  „Домот на култура „Кочо Рацин" од Скопје објави конкурс за книжевно-поетска работилница". *МКД.мк*. Посетено на 2019-05-15.
**Хранопроводот** (латински: *esophagus*) е мускулен орган со должина од околу 25 cm, кој го поврзува голтникот со желудникот. Со неговите контракции, залакот за време од 8 - 9 s. се пренесува до желудникот. Хранопроводот на патот од градната во стомачната празнина, заедно со крвните садови и нервот скитник (*nervus vagus*), преку посебен отвор, ја преминува дијафрагмата.
Во својот горен дел е во непосреден контакт со трахејата и големите крвни садови (аорта, пулмонални вени и артерии, горната шуплива вена). Заради тие односи доаѓа до стеснување на хранопроводот. Првото стеснување е во висина на крикоидната рскавица. Оддалечено е од долните секачи околу 15 см и пречникот на оваа место е околу 14мм. Другото стеснување е во делот каде хранопроводот е во непосреден допир со аортата и левата главна бронхија, оддалечено е од долните секачи 19 до 21 см а пречникот е околу 16 до 17 мм. Третото стеснување е во делот каде хранопроводот минува низ дијафрагмата т.е. од градниот кош во абдоменот. Оддалечено е од долните секачи 40 см а пречникот е од 15 до 17 мм. Овие стеснувања на хранопроводот се многу важни при различни прегледи на желудникот, кога е потребно да се внесе сонда до истиот. Тогаш треба да внимаваме на овие места да не го повредиме хранопроводот.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија од областа на биологијата е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Анатомија на гастроинтестиналниот тракт, со исклучок на устата |
| --- |
|  |
| Горен | 
* Голтник
* Хранопровод
* Желудник

 |
|  |
| Долен | 

|  |  |
| --- | --- |
| Тенко црево | 
* Дванаесетпалечно црево
* Празно црево
* Усукано црево

 |
|  |
| Дебело црево | 
* Слепо црево
* Колон
* Право црево

 |

 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85044855
* GND: 4056119-7
* BNF: cb119328872 (податоци)
* NDL: 00572160
* NKC: ph731572
* BNE: XX530237

 |

 |