**Врани** (науч. *Corvidae*) — семејство птици, најголеми претставници од редот на врапчевидните, кои живеат низ целиот свет. Има 23 рода  и над 120 вида, од кои родот на гавраните (Corvus) вклучува повеќе од една третина од вкупниот број.

Опис
----

Враните се големи до многу големи врапчеви птици, со силна градба, силни нозе, а кај сите видови (со исклучок на еден) носниците се покриени со влакненца. Во умерените подрачја враните се најчесто црни, сивкави или сини, некои се црно-бели, некои имаат синовиолетов сјај, додека тропските видови имаат поизразени бои. Половите се многу слични по боја и големина. Во оваа фамилија спаѓаат најголемите птици од редот на врапчевидните. 
Најмалата врана е *Aphelocoma nana*, која е ендемска во Мексико, со тежина од 40 грама и должина од 21.5 см; а најголема врана е гавранот, тежок 1.400 грама и долг 65 см.

Враните се најинтелигентната фамилија птици кои покажуваат дека имаат свест за себе, со помош на тестот со огледало (страчката) и способност да си направат алат (гавраните), способност која до сега им се припишуваше само на луѓето и некои поинтелигентни цицачи.

Природната исхрана на враните се состои од безрбетници, пилиња, јајца, мали цицачи, бобинки, овошје, семиња и мрши. Но, многу видови одлично се прилагодени на животот во градовите и исхрана која вклучува леб, шпагети и секакви остатоци од храна.

Размножување
------------

Партнерските врски кај враните се многу цврсти, па дури и доживотни кај некои видови. Мажјакот и женката гломазното гнездо заедно го градат повисоко на дрвјата или на друго погодно место. Тоа се состои од гранчиња, прекриени со тревки и кори од дрво. Мажјакот ја храни женката за време на инкубацијата. Женките несат 3-10 јајца, најчесто 4-7 кои се обично зеленкави со кафеави точки. Кога ќе се испилат, младенчињата остануваат во гнездото 6-10 недели, зависно од видот.

Распространетост
----------------

Враните се распространети речиси низ целиот свет, со исклучок на крајниот југ на Јужна Америка и поларните подрачја. Повеќето видови живеат во тропските делови на Јужна и Средна Америка, јужна Азија и Евроазија, додека во Африка, Австралија и Северна Америка живеат по помалку од десетина вида. Родот на гавраните, со пет вида и еден подвид е повторно населен во Австралија релативно неодамна.

Систематизација
---------------

### Родови со број видови

* *Platylophus* - 1 вид
* *Platysmurus* - 1 вид
* *Gymnorhinus* - 1 вид
* *Cyanocitta* - 2 вида
* *Aphelocoma* - 5 вида
* *Cyanolyca* - 9 вида
* *Cyanocorax* - 17 вида
* *Calocitta* - 2 вида
* *Garrulus* - 3 вида
* *Perisoreus* - 3 вида
* *Urocissa* - 5 вида
* *Cissa* - 3 вида
* *Cyanopica* - 1 вид
* *Dendrocitta* - 6 вида
* *Crypsirina* - 2 вида
* *Temnurus* - 1 вид
* *Pica* - 3 вида
* *Zavattariornis* - 1 вид
* *Podoces* - 4 вида
* *Nucifraga* - 2 вида
* *Pyrrhocorax* - 2 вид
* *Ptilostomus* - 1 вида
* *Corvus* - 42 вида

Наводи
------

1. ↑  Madge & Burn (1993)
2. ↑  Robertson (2000), Clayton & Emery (2005)
3. ↑
4. ↑
5. ↑  Clayton & Emery (2005)

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Врани" на Ризницата ? |

* Видеа за врани Архивирано на 14 март 2016 г. на Интернет збирката птици
* Corvid Corner Мрежно место за враните
* AvesNoir Страница за враните во уметноста, културата и литературата
* Употреба на алатки
* Умните врани во Нова Каледонија може да користат три алатки