**Сократ Схоластик** или **Сократ Цариградски** (грчки: *Σωκράτης ὁ Σχολαστικός*) — христијански црковен историчар од 5 век.

Автор е на *Historia Ecclesiastica* („*Историја на Црквата*") која ја покрива историјата на доцноантичкото христијанство во текот на годините 305-439.

Животопис
---------

Сократ е роден во Цариград и имал правно и реторичко образование. Негови наставници биле Хелидиј и Амониј, кои дошле во Цариград од Александрија, каде што биле пагански свештеници. Револтот, придружен со напад врз паганските храмови, ги принудил да побегнат. Овој напад, во кој Серепеум бил вандализиран и уништен, е датиран околу 391 година.

Тој ја продолжил црковната историја на Евсевиј Кесариски од 325 година до 439 година. Бил голем бранител на православието и противник на Аријанството. Наоѓа место во црковната историографија како претставник на христијанската хуманистички традиција која бара пат за ширење на новата религија во секуларното општество и соживот со паганската класична култура на Старите Грци и Римјани.

„Историја на Црквата"
---------------------

Историјата го опфаќа периодот од 305 до 439 година, а експертите веруваат дека била завршена во 439 година или наскоро потоа, за време на животот на царот Теодосиј II, т.е. пред 450. Целта на историјата е да продолжи со работата на Евсевиј Кесариски.

*Historia Ecclesiastica* е еден од ретките извори на познавањата на Хипатија, женски математичар и филозоф од Александрија. Извештајот на Сократ е во многу погледи добро избалансиран. Тој внимава да не се користи хиперболични наслови кога се однесуваат на истакнати личности во Црквата и државата.

Често се претпоставува дека е следбеник на Новацијанството, главно поради тоа што дава многу детали за новацијаите. Во неговите дела, тој за себе зборува како да е припадник на црквата.

Наводи
------

1. ↑  Rev. A. C. Zenos, "Life of Socrates," A Selected Library of the Nicene and Post-Nicene Fathers, series 2, vol. ii, eds. Henry Wace and Philip Schaff, (New York: Christian, 1887-1900), p. x-xi

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Сократ Схоластик" на Ризницата ? |

* Greek Opera Omnia by Migne Patrologia Graeca with analytical indexes

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Византиски историчари |
| --- |
|  |
| V век | 
* Анијан Александриски
* Евнапиј
* Јован Руф
* Малх Филаделфиец
* Олимпиодор Тебански
* Панодор Александриски
* Приск
* Савин Хераклејски
* Созомен
* Сократ Схоластик
* Тедорит Кирски
* Филосторгиј

 |
|  |
| VI век | 
* Агатиј
* Евагриј Схоластик
* Евстатиј Епифаниски
* Захарија Митиленски
* Зосим
* Јован Епифански
* Јован Ефески
* Јован Малала
* Јорданес
* Кирил Скитополски
* Либерат Картагински
* Марцелин Комес
* Менандар Протектор
* Нонос
* Петар Патрикиј
* Прокопиј Кесариски
* Теодор Анагност
* Теофан Византиски
* Хесихиј Милетски

 |
|  |
| VII век | 
* Јован Антиохиски
* Теофилакт Симоката
* Трајан Патрикиј

 |
|  |
| VIII век | 
* Иполит Тебански

 |
|  |
| IX век | 
* Георги Амартол
* Георги Синкел
* Никифор I Цариградски
* Теофан Исповедник

 |
|  |
| X век | 
* Јован Каминијат
* Јосиф Гнезиј
* Константин Порфирогенит
* Лав Ѓакон
* Псевдо-Симеон
* Симеон Логотет
* Теофан Продолжител

 |
|  |
| XI век | 
* Георги Кедрин
* Јахја Антиохиски
* Јован Ксифилин
* Јован Скилица
* Михаил Аталијат
* Михаил Псел

 |
|  |
| XII век | 
* Ана Комнина
* Евстатиј Солунски
* Јован Зонара
* Јован Кинам
* Константин Манасиј
* Михаил Глика
* Никита Хонијат
* Никифор Вриениј Помладиот

 |
|  |
| XIII век | 
* Георги Акрополит
* Теодор Скутариот

 |
|  |
| XIV век | 
* Георги Пахимер
* Јован VI Кантакузин
* Михаил Панарет
* Никифор Григора
* Никифор Калист Ксантопул

 |
|  |
| XV век | 
* Георги Кодин
* Георги Сфранцес
* Дука
* Јован Анагност
* Јован Канан
* Лаоник Халкокондил
* Михаил Критовул

 |

 |