**Дионисиј I** (грчки: *Διονύσιος Α΄*) бил Вселенски патријарх двапати, од 1466 до 1471 и од 1488 до 1490. Тој е почитуван како светец во православната црква и неговиот празник е на 23 ноември.

Живот
-----

Дионисиј се родил во Димицана, во Пелопонез. Тој станал монарх и се зачленил во манастир во Цариград каде бил ученик на Марко, архиепископот на Ефес, кој го ракоположил како свештеник. За време на падот на Цариград во 1453 тој бил заробен од Османлиите, но подоцна бил купен и ослободен во Адријанопол од страна на архонт познат како Кириц (веројатно Деметриј Апокук, еден од двајцата грчки советници на султанот Мехмед II).

По неговото ослободување Дионисиј станал многу почитуван од Мара Бранковиќ, ќерката на српскиот деспот Џураџ Бошковиќ и една од жените на султанот Мурат II, таткото на Мехмед II. И покрај тоа што Мара останала доживотна христијанка, таа била доста влијателна со Мехмед. Поддржуван од Мара, Дионисиј бил назначен за митрополит на Филипополис од страна на патријархот Генадиј Схолариј.

Во тоа време борбата за патријаршискиот престол била меѓу две групи, едната предводена од мирјанските архонти како што е хартофилкасот Џорџ Галезиот и големиот еклезијарх Мануел Христоним (идниот патријарх Максим III), додека другата била составена од благородници од поранешното Трапезунтско Царство кои биле приморани да се преселат во Цариград по падот на Трапезунт во рацете на Османлиите во 1461. Иселениците го поддржувале Марко II како патријарх, додека другата група го поддржувала Симеон I.

Во 1466 Симеон бил успешен во отстранувањето на Марко II и наследувањето на престолот откако ја дарувал османлиската влада со 2000 златници. Првото владеење на Симеон траело краток период, бидејќи неговите Симонистички дејствувања ја изреволтирале Мара Бранковиќ која заминала во Цариград да се пожали на Мехмед. Како одговор на нејзиното барање и нејзината донација од 2000 златници, султанот го симнал Симеон и го назначил за патријарх кандидатот на Мара, т.е. Дионисиј. Ова наследување на патријасите е предложено од научници како што се Кимин, Ринкиман, Грумел и Геман Сардејски, додека Лорен и Подскалски тврдат дека всушност Марко, а не Симеон, бил тој кој го купил престолот првиот пат, сместувајќи го владеењето на Марко по она на Симеон. Сепак постои спор за фактот дека Дионисиј, кој не бил замешан со било која од двете групи, станал патријарх како резултат на итервенцијата на Мара во негово име.

Датумот на прогласувањето на Дионисиј за патријарх е веројатно при крајот на 1466, бидејќи на 15 јануари 1467 тој потпишал акт со кој светиот синод ги лишил од какво било достоинство Џорџ Галезиот и Мануел Христоним. Сепак овие двајца благородници наскоро ќе го повратат своето влијание и силно ќе му се спротивстават на Дионисиј, кој исто така бил спротивставен и од поддржувачите на Симеон.

Дионисиј владеел со заштита од Мара сè до крајот на 1471, кога неговите противници го наклеветиле дека се оддал на исламот за многу кратко време и дека бил обрежан. Синодот бил свикан од страна на неговите противници за да му суди. И покрај тоа што тој го покажал својот пенис за да докаже дека не бил обрежан, тој бил отстранет и заменет со Симеон I. Лорен алудира на втора кратка патријаршија на Марко II пред Симеон.

По неговото депонирање во 1471, Дионисиј се преселил во манастир во Ејкосифиниза во Драма. Во јули 1488 тој бил избран за патријарх по вторпат поддржан од грчката јавност и продолжил да владее останувајќи во неговиот манастир. Тој бил отстранет од позицијата при крајот на 1490 бидејќи им досадил на атонските монаси. Дионисиј починал во 1492.

Белешки
-------

1. 1 2 3 4  Kiminas, Demetrius (2009). *The Ecumenical Patriarchate*. Wildside Press LLC. стр. 37,45. ISBN 978-1-4344-5876-6.
2. 1 2 3 4 5  „Dionysios I". Ecumenical Patriarchate. Посетено на 2 August 2011.
3. 1 2  Philippides, Marios (2011). *The Siege and the Fall of Constantinople in 1453*. Ashgate Pub Co. стр. 79–84. ISBN 978-1-4094-1064-5.
4. 1 2 3 4 5  Vitalien, Laurent (1968). „Les premiers patriarches de Constantinople sous la domination turque (1454-1476)". *Revue des études byzantines* (26): 229-263(256-7). doi:10.3406/rebyz.1968.1407.(француски)
5. 1 2 3 4  Runciman, Steven (1985). *The Great Church in captivity*. Cambridge University Press. стр. 193–4, 200. ISBN 978-0-521-31310-0.
6. ↑  Petit, L. (1903). „Déposition du Patriarche Mark Xylocarvi". *Revue de l'Orient Chrétien* (8): 144–9.(француски)

Надворешни врски
----------------

* *Historia politica et patriarchica Constantinopoleos*, Cap VI: P. Dionisius, (trans. Martin Crusius, 1584) Main primary source. (грчки) and (латински)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Вселенски патријарси |
| --- |
|  |
| Епископи Византиски(до 330 г.) | 
* Андреј
* Стахиј
* Онисим
* Поликарп I
* Плутарх
* Седекион
* Диоген
* Елвтериј
* Феликс
* Поликарп II
* Атенодор
* Евазиј
* Лаврентиј
* Алипиј
* Пертинакс
* Олимпијан
* Марко I
* Филаделф
* Киријак I
* Кастин
* Евгениј I
* Тит
* Дометиј
* Руфин
* Проб
* Митрофан
* Александар

 |
|  |
| Архиепископи Цариградски(330–451) | 
* Александар
* Павле I
* Евсевиј
* Македониј I
* Евдоксиј
* Евагриј
* Демофил
* Максим I
* Григориј I
* Нектариј
* Јован I
* Арзакиј
* Атик
* Сисиниј I
* Несториј
* Максимијан
* Прокл
* Флавијан
* Анатолиј

 |
|  |
| Цариградски патријарси- византиски период -(451–1453) | 
* Анатолиј
* Генадиј I
* Акакиј
* Фравита
* Ефимиј
* Македониј II
* Тимотеј I
* Јован II
* Епифаниј
* Антим
* Мина
* Евтихиј
* Јован III
* Јован IV
* Киријак II
* Тома I
* Сергеј I
* Пир
* Павле II
* Петар
* Тома II
* Јован V
* Константин I
* Теодор I
* Георгиј I
* Павле III
* Калиник I
* Кир
* Јован VI
* Герман I
* Анастасиј
* Константин II
* Никита I
* Павле IV
* Тарасиј
* Никифор I
* Теодот I
* Антониј I
* Јован VII
* Методиј I
* Игнатиј I
* Фотиј I
* Стефан I
* Антониј II
* Никола I
* Ефтимиј I
* Стефан II
* Трифун
* Теофилакт
* Полиевкт
* Василиј I
* Антониј III
* Никола II
* Сисиниј II
* Сергеј II
* Евстахиј
* Алексиј
* Михаил I
* Константин III
* Јован VIII
* Козма I
* Евстратиј
* Никола III
* Јован IX
* Лав
* Михаил II
* Козма II
* Никола IV
* Теодот II
* Неофит I
* Константин IV
* Лука
* Михаил III
* Харитон
* Теодосиј I
* Василиј II
* Никита II
* Леонтиј
* Доситеј
* Георгиј II
* Јован X
* Михаил IV†
* Теодор II†
* Максим II†
* Мануил I†
* Герман II†
* Методиј II †
* Мануил II†
* Арсениј†
* Никифор II†
* Герман III
* Јосиф I
* Јован XI
* Григориј II
* Атанасиј I
* Јован XII
* Нифонт I
* Јован XIII
* Герасим I
* Исаија
* Јован XIV
* Исидор I
* Калист I
* Филотеј I
* Макариј
* Нил
* Антониј IV
* Калист II
* Матеј I
* Ефтимиј II
* Јосиф II
* Митрофан II
* Григориј III
* Атанасиј II

 |
|  |
| Цариградски патријарси- османлиски период -(1453 - 1923) | 
* Генадиј II
* Исидор II
* Јоасаф I
* Софрониј I
* Марко II
* Симеон I
* Дионисиј I
* Рафаил I
* Максим III
* Нифонт II
* Максим IV
* Јоаким I
* Пахомиј I
* Теолепт I
* Еремија I
* Јоаникиј I
* Дионисиј II
* Јоасаф II
* Митрофан III
* Еремија II
* Пахомиј II
* Теолепт II
* Матеј II
* Гаврил I
* Теофан I
* Мелетиј I
* Неофит II
* Рафаил II
* Кирил I
* Тимотеј II
* Григориј IV
* Антим II
* Кирил II
* Атанасиј III
* Неофит III
* Партениј I
* Партениј II
* Јоаникиј II
* Кирил III
* Пајсиј I
* Партениј III
* Гаврил II
* Партениј IV
* Дионисиј III
* Климент I
* Методиј III
* Дионисиј IV
* Герасим II
* Атанасиј IV
* Јаков
* Калиник II
* Неофит IV
* Гаврил III
* Неофит V
* Кипријан
* Атанасиј V
* Кирил IV
* Козма III
* Еремија III
* Калиник III
* Пајсиј II
* Серафим I
* Неофит VI
* Кирил V
* Калиник IV
* Серафим II
* Јоаникиј III
* Самуил
* Мелетиј II
* Теодосиј II
* Софрониј II
* Гаврил IV
* Прокопиј
* Неофит VII
* Герасим III
* Григориј V
* Калиник V (IV)
* Еремија IV
* Кирил VI
* Евгениј II
* Антим III
* Хрисант
* Агатангел
* Константиј I
* Константиј II
* Григориј VI
* Антим IV
* Антим V
* Герман IV
* Мелетиј III
* Антим VI
* Кирил VII
* Јоаким II
* Софрониј III
* Јоаким III
* Јоаким IV
* Дионисиј V
* Неофит VIII
* Антим VII
* Константин V
* Герман V
* Мелетиј IV

 |
|  |
| Цариградски патријарси- современ период -(1923–денес) | 
* Григориј VII
* Константин VI
* Василиј III
* Фотиј II
* Венијамин
* Максим V
* Атинагора
* Димитриј
* Вартоломеј I

 |
|  |
| 
* † во прогонство во Никеја

 |

 |