Одборот **за воени бегалци**, формиран од претседателот Френклин Д. Рузвелт во јануари 1944 година, бил американска извршна агенција за помош на цивилните жртви на силите на Оската. Одборот според зборовите на историчарката Ребека Ербелдинг, бил „единствениот пат во американската историја кога американската влада основала невоена владина агенција за да ги спаси животите на цивилите кои биле убиени од воен непријател".

Имало зголемен и постојан значаен публицитет и притисок врз администрацијата на Рузвелтова да им помогне на напуштените Евреи од Европа. Кампањата била предводена од групата Бергсон предводена од Хилел Кук (познат како Питер Бергсон). Активистичката група имала значителна поддршка од многу водечки сенатори и конгресмени, главно од држави без значајни еврејски гласачи, од Елинор Рузвелт, познати личности од Холивуд и Бродвеј и други истакнати граѓани. Претседателот Рузвелт дејствувал по значителен дополнителен притисок од неговиот пријател, секретарот на Министерството за финансии Хенри Моргентау, Џуниор и неговиот тим во Министерството за финансии. Рузвелт „нагласил дека е итно да се преземе акција за да се спречи планот на нацистите да ги истребат сите Евреи и другите прогонети малцинства во Европа".

Одборот за воени бегалци бил создаден кога група млади адвокати од Министерството за финансии, вклучително и Џон Пеле, Ансел Луксфорд и Јосија Е. Додека Министерството за финансии му дало дозвола на Светскиот еврејски конгрес да ги испрати парите во Швајцарија во јули 1943 година, Стејт департментот користел различни изговори, одложувајќи ја дозволата до декември, цели осум месеци откако програмата била првпат предложена. Џосија Дубоа, исто така, нашол докази дека Стејт департментот активно се обидел да ги потисне информациите за убиството на Евреите да стигнат до Соединетите држави.

Кога персоналот на Министерството за финансии дознал за опструкциите на Стејт департментот, тие напишале извештај со наслов Извештај до секретарот за прифаќањето на оваа влада за убиството на Евреите, првпат подготвен од ДуБоа. Извештајот е напишан за да се убеди Моргентау дека е време да се обрати до претседателот со нивните жалби. Моргентау, Џон Пеле и Рандолф Пол се сретнале со Рузвелт на 16 јануари 1944 година. Тој се согласил да го создаде Одборот за воени бегалци, издавајќи Извршен налог 9417. Заслужен за спасувањето на десетици илјади Евреи од земјите окупирани од нацистите, преку напорите на Раул Валенберг и други, Одборот за воени бегалци е единствениот голем напор што го презема владата на Соединетите Држави за да ги спаси животите на Евреите за време на Холокаустот.

Непосредна причина за акцијата на Рузвелт бил притисокот од персоналот на Канцеларијата за контрола на странските фондови на Министерството за финансии и нејзиниот шеф, Џон В. Пеле. Канцеларијата на Пеле овластила голем број добротворни групи да користат средства во САД регулирани со Законот за тргување со непријателот за да плаќаат храна, лекови и друга помош за бегалците и другите цивилни жртви од војната во Европа. Тие напори биле систематски блокирани од некои функционери во американскиот Стејт департмент. Поточно, во јули 1943 година, Министерството за финансии му издало лиценца на Светскиот еврејски конгрес да користи средства во Соединетите држави за плаќање на дел од трошоците за евакуација на Евреите од Романија и Франција. (Ова не треба да се меша со друга иницијатива, на романската влада, за „продажба" на Евреите за приближно 50 долари по глава, со која немало никаква врска. )

Различни функционери на Стејт департментот ја одложиле лиценцата за следните пет месеци. Службениците на Министерството за финансии, предводени од адвокатот на персоналот, Џосија Е. Во нивното истражување, кое било помогнато од некои свиркачи во Стејт департментот, откриле дека покрај блокирањето на дозволите за користење пари за помош на бегалците, Стејт департментот исто така испратил наредби на странските мисии да не испраќаат информации за нацистичките злосторства - конкретно за холокаустот - до Вашингтон. На крајот на 1943 година, Дубоа напишал меморандум, „Извештај до секретарот за прифаќањето на оваа влада во убиството на Евреите", во кој се вели дека Стејт департментот е „виновен не само за грубо одолговлекување и намерно пропуштање да дејствува, туку дури и на намерни обиди да се спречи преземање акција за спасување на Евреите од Хитлер".

ДуБоа го однел својот меморандум до генералниот советник на Министерството за финансии, Рандолф Е. Пол, кој се согласил да го стави својот потпис на него и да го испрати до секретарот Хенри Моргентау, Џуниор. Моргентау, Пол и Пеле се сретнале со претседателот Рузвелт во Белата куќа во неделата, 16 јануари 1944 година.

Рузвелт добил усмен брифинг за фактите и заклучоците во меморандумот на Министерството за финансии и веднаш се согласил да се справи со прашањата преку создавање Одбор за воени бегалци, составен од тројца членови на кабинетот, државниот секретар Кордел Хал, секретарот Моргентау и секретарот за војна Хенри Стимсон (Моргентау предложи наместо Стимсон, да биде назначен Лео Кроули, директор на надворешната економска администрација, но Рузвелт одлучи да го назначи Стимсон. ) На 22 јануари 1944 година, Рузвелт потпишал Извршен налог 9417 за создавање на Одборот.  Министерството за финансии не дејствувало во вакуум. До крајот на 1943 година, Рузвелт добивао интензивен притисок да дејствува по ова прашање од членовите на Конгресот, вклучувајќи ги Сол Блум и Емануел Селер ; Еврејските организации, особено Стивен Вајз и Американскиот еврејски конгрес, и Питер Бергсон и Комитетот за итни случаи за спас на Евреите од Европа. Во ноември 1943 година беа воведени две резолуции на Конгресот, повикувајќи го Рузвелт да создаде комисија за да формулира и спроведе планови за помош и спасување на Евреите. Сенатот требаше да гласа за резолуцијата кон крајот на јануари; Комитетот за надворешни работи на Претставничкиот дом одржал сослушувања, а сведочењето од овие сослушувања дополнително го дискредитирало Брекинриџ Лонг од Стејт департментот.

Џон В. Пеле, помошник на секретарот за финансии, бил назначен за извршен директор на одборот, кој бил директно одговорен пред претседателот. Нејзините членови ги вклучувале државниот секретар, секретарот на Министерството за финансии, секретарот за војна и персонал, главно извлечени од внатрешноста на Министерството за финансии. Иако тие беа официјално ограничени на максимум од триесет вработени, некои владини службеници (вклучувајќи го и Пеле) се сметаа за „детални" на WRB, зголемувајќи го нивниот персонал на седумдесет во летото 1944 година. Бригадниот генерал Вилијам О'Двајер подоцна го наследил Пеле како извршен директор до неговото распуштање на крајот на Втората светска војна.

Одборот назначил претставници во Турција, Швајцарија, Шведска, Португалија, Велика Британија, Италија и Северна Африка.

Активност
---------

WRB развиле и спровеле различни планови и програми за:

* Спасување, транспортирање и ослободување на жртвите од непријателското угнетување
* Воспоставување рај за привремено засолниште за таквите жртви

Одборот за воени бегалци побарал соработка со странски влади и меѓународни организации за бегалци и спасување во извршувањето на овие функции. Таквите неутрални земји како Швајцарија, Шведска и Турција биле од особено значење, служејќи како бази на операција за програмата за спасување и помош. Ватикан даде одредена помош, главно кон самиот крај на војната, првенствено како канал за комуникација со непријателските режими, како што е фашистичката влада на Словачка. Одборот ја доби соработката на Меѓувладиниот комитет за бегалци, Управата за помош и рехабилитација на Обединетите нации и Меѓународниот комитет на Црвениот крст во рехабилитацијата и преселувањето на бегалците, изнаоѓање привремени засолништа за спасените жртви, транспортирање на овие жртви во засолништата и обезбедување нивно одржување во транзит и испраќање на помош во внатрешноста на непријателската територија.

WRB тесно соработувале со приватните американски агенции за помош при формулирањето, финансирањето и извршувањето на плановите и проектите. Политика за лиценцирање на Министерството за финансии што им дозволувало на воспоставените приватни агенции да префрлаат средства од Соединетите Држави на нивните претставници во неутралните земји кои помагаат во финансирањето на спасувањето на прогонетите народи кои живеат под нацистичка контрола. Според оваа политика за лиценцирање, беше можно да се комуницира со лица на територијата на непријателот и да се финансираат спасувачки операции со одредени контроли дизајнирани да не носат никаква финансиска корист за непријателот. На овој начин биле ставени на располагање околу 15 милиони долари приватни фондови. Одборот добил дозвола за блокада за пратки храна на приватни агенции за помош за дистрибуција од страна на Меѓународниот Црвен крст на затворениците во нацистичките концентрациони логори и ги надополни овие приватни проекти со сопствена програма за пакети со храна финансирана од итни средства на претседателот.

Во август 1944 година, WRB донесе 982 еврејски бегалци, кои биле во Италија од многу земји, во Засолништето за бегалци Форт Онтарио за итни случаи во Освего, во Њујорк. Овие бегалци биле примени надвор од законите за имиграциските квоти, но не добија статус, и имаше намера тие да бидат вратени во нивните матични земји на (успешна) војна.

WRB лобирале до Рузвелт јавно да го осуди масовното убиство на Евреите од страна на нацистите, што тој го направил на 24 март 1944 година.

Со привлекување меѓународно внимание на унгарската влада и притисок врз нив, WRB придонесе за прекин на депортациите на Евреите од Унгарија во Аушвиц, веројатно спасувајќи многу од Евреите од Будимпешта. Одборот го испрати шведскиот дипломат Раул Валенберг и други да ги заштитат Евреите од Будимпешта. Преку WRB, Американскиот еврејски заеднички комитет за дистрибуција ( заедничкиот ,) ја финансираше спасувачката работа на Валенберг таму. Работата на Валенберг во Унгарија бил една од најуспешните и најважните спасувачки напори на Одборот за воени бегалци.

Тешко е да се одреди точниот број на Евреи спасени од Одборот за воени бегалци, бидејќи голем дел од нивната работа била извршена зад непријателските линии и вклучувало психолошка војна и други нематеријални спасувачки активности. Еден историчар, Дејвид Вајман, им пресметал дека спасиле дури 200.000 луѓе; самиот персонал на WRB проценил дека спасиле десетици илјади. Сепак, при крајот на својот живот, директорот на WRB, Пеле, го опишал делото како „премалку, предоцна" за разлика од севкупноста на Холокаустот.

Со затворањето на војната во Европа, работата на одборот била при крај. Со условите на Извршниот налог бр. 9614, одборот бил укинат на 15 септември 1945 година.

Поврзано
--------

* Дебата за бомбардирањето во Аушвиц

Наводи
------

1. ↑  Erbelding, Rebecca (2018). *Rescue Board: The Untold Story of America's Efforts to Save the Jews of Europe*. New York: Doubleday. стр. 273. ISBN 978-0385542517.
2. 1 2  „Executive Order Creating the War Refugee Board (January 1944)". *www.jewishvirtuallibrary.org*.
3. 1 2  „Franklin D. Roosevelt: Executive Order 9417 Establishing the War Refugee Board". *The American Presidency Project*. January 22, 1944. Посетено на August 25, 2009.
4. ↑  Text of Statement on Atrocities
5. ↑  10 Federal Register 11789, September 15, 1945

Надворешни врски
----------------

### Примарни извори и бази на податоци за истражување

* Истражувачки центар Јад Вашем Шоа Архивирано на 9 ноември 2017 г.
* Извршен налог за создавање одбор за воени бегалци во Еврејската виртуелна библиотека
* Дигитализирани трудови на Одборот за воени бегалци, од библиотеката FDR во Хајд Парк, Њујорк.
* Lexis Nexis Papers of the War Refugee Board (пронаоѓање помош за трудовите во библиотеката FDR)
* Lexis Nexis Papers of the War Refugee Board, Дел 2 (пронаоѓање помош за трудовите во библиотеката FDR)
* Одбор за воени бегалци: ден за ден (примерок од примарни извори составен од авторот на *Одборот за спасување: Нераскажаната приказна за напорите на Америка да ги спаси Евреите од Европа* .

### Медиумски извештаи и водичи за проучување

* Јад Вашем Хронологија на холокаустот (1942-1945) Архивирано на 2 април 2016 г.
* Еврејска виртуелна библиотека за влез на одборот за воени бегалци
* Меморијален музеј на холокаустот на Соединетите Американски Држави Енциклопедија на холокаустот: Позадина и основање на одборот за бегалци од војната
* Меморијален музеј на холокаустот на Соединетите држави Енциклопедија на холокаустот: Активности на одборот за воени бегалци

* 

* Одборот за воени бегалци на Ризницата ?

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 126715448
* LCCN: n84028789
* GND: 5044342-2
* SUDOC: 028044339

 |

 |