recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Шимон Марчињак** (полски: *Szymon Marciniak*; р. 7 јануари 1981

) — полски меѓународен фудбалски судија. Суди во полската лига Екстракласа, како и на натпревари во Лигата на шампиони и во Лига Европа на европско ниво.

Кариера
-------

Марчињак е роден во Плоцк, Полска. Станал судија во ФИФА во 2011 година. Судел на квалификациите на Светското првенство во фудбал 2014, започнувајќи со натпреварот во групата Ф помеѓу Португалија и Азербејџан.

На 30 јуни 2015 година бил главен судија на финалето на Европско првенството во фудбал за играчи под 21 година 2015.

Судел три натпревари на Европското првенство во фудбал 2016: Шпанија-Чешка и Исланд-Австрија во групната фаза на првенството, како и Германија-Словачка во следната фаза.

На 29 март 2018 година, ФИФА објавиле дека ќе суди некои натпревари на Светското првенство во фудбал 2018 заедно со Павел Соколницки и Томаш Листкјевич како помошници.

Наводи
------

1. ↑  FIFA. "Poland: Referees" Архивирано на 22 февруари 2015 г.. 28 април 2013.
2. ↑  „Profile". Архивирано од изворникот на 2018-07-12. Посетено на 2018-06-15.
3. ↑  FIFA. "Match Report – Portugal – Azerbaijan 3:0 (0:0)" Архивирано на 9 јули 2014 г.. 11 септември 2012. 28 април 2013.
4. ↑  „List of Match Officials at 2018 FIFA World Cup" (PDF). *fifa.com*. 29 март 2018. Архивирано од изворникот (PDF) на 2018-03-30. Посетено на 31 март 2018.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* VIAF: 128144782986483925532
* GND: 1275875793

 |

 |
**Фантастична ноќ** (германски: *Phantastische nacht*) - новела на австрискиот писател Штефан Цвајг од 1922 година.

Содржина
--------

Есента 1914 година е убиен баронот Фридрих Михаел фон Р. резервен офицер во војската на Австроунгарија, а по неговата смрт се пронајдени белешките во кои тој го запишал она што му се случило на 7 јуни 1913 година:

По завршувањето на студиите, додека се подготвувал да избере некое занимање, родителите на баронот умираат оставајќи му големо наследство, кое му овозможува удобен живот без да работи. Младиот барон им се препушта на секојдневните задоволства и материјални убавини на животот: тој е дел од високото општество во Виена, оди на балови, има успех кај жените итн. Сепак, неговиот внатрешен живот е празен и постојано тој се чувствува незадоволен и рамнодушен кон сè. Еден обичен ден, немајќи што да прави, оди во паркот каде се одржуваат трки на коњи. Таму, најпрвин вниманието му го привлекува една госпоѓа, а потоа случајно се судира со нејзиниот сопруг, кому му испаѓаат ливчињата за кладење. Баронот зема едно ливче и заработува пари, кои потоа ги вложува повторно при што заработува уште повеќе. Возбуден од настанот, тој оди во паркот каде гледа како се забавуваат сиромашните луѓе и тогаш сфаќа дека за првпат во него се буди вистинскиот живот. Тој останува во паркот до доцна во ноќта, кога ѝ се придружува на една сиромашна проститутка, која го вовлекува во стапица во која двајца разбојници сакаат да го ограбат. Сепак, баронот воопшто не се исплашува од нив, но сепак им дава пари. Потоа, остатокот од парите им ги поделува на случајните минувачи, а дел од парите фрла на улицата.

Наводи
------

1. ↑  Štefan Cvjag, *Fantastična noć - Amok*. Beograd: Rad, 1963, стр. 5-67.
Овој американски Даглас А-26 Ц напаѓач беше обоен во лажни кубански воздушни сили за воената инвазија на Куба преземена од паравоената група спонзорирана од УСАФ Бригада 2506 во април 1961 година.
**Црна операција** (на англиски: *Black operation* или *black op*) е тајна или прикриена операција која најчесто вклучува активности кои се многу тајни и се надвор од стандардниот воен протокол дури и спротивни на законот.

Овој тип на операција има неколку цели: да не се преземе одговорност за извршената акција, да се остави впечаток дека некој друг ја извршил или да се прикрие фактот дека Црна операција била спроведена. Црна воена или паравоена операција, може да се користи од страна на разни тајни служби за да постигнат или да се обидат да постигнат невообичаено чувствителни цел. Методите кои се користат во црните операции исто така се користат во неконвенционалниот начин на војување. Црната операција може да вклучува активности како што се убиства, саботажи, изнуда, шпионирање на сојузничките земји или сопствени граѓани, киднапирања, поддршка за движењето на отпор, тортура, употреба на измама за да се добијат средства, употреба на деца-војници, експерименти со луѓе, трговија со шверцувани предмети и друго.

Извори
------

1. ↑  Frum, David (2000). *How We Got Here: The '70s*. New York, New York: Basic Books. стр. 49–51. ISBN 0-465-04195-7.
2. ↑  „Transcript of a recording of a meeting between President Richard Nixon and H. R. Haldeman in the oval office". *hpol.org*. 1972-06-23. Архивирано од изворникот на 2012-01-12. Посетено на 2008-07-04.
3. ↑  Dale Andrade. *Ashes to Ashes: The Phoenix Program and the Vietnam War*. Lexington Books. 1990.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Шпионажа |
| --- |
|  |
| Agent handling •  Asset •  Црна операција •  Black bag operation •  Concealment device •  Криптографија •  Cut-out •  Dead drop •  Eavesdropping •  False flag •  Индустриска шпионажа •  Intelligence assessment •  Interrogation •  Numbers station •  One-way voice link •  Official cover •  Non-official cover •  Resident spy •  Стеганографија •  Surveillance |

 |
Унитарни држави
  Федерации
**Федерација** (лат. *foedus* = собир) е државна заедница која се состои од одреден број делумно самоуправни држави или региони обединети во централна („федерална") влада. Во федерацијата статусот и нивото на самоуправа на државите-членки се вообичаено загарантирани со уставот и не можат да бидат еднострано укинати или променети.

Република Македонија била сојузна држава во составот на Федеративна Југославија од 1944 до 1991.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85047611
* GND: 4009006-1
* BNF: cb13318437p (податоци)
* HDS: 009801
* NDL: 00569402
* NKC: ph137540

 |

 |
*Џудит со главата на Олоферн* (1596). Се верува дека Џудит е автопортрет.
**Феде Галиција** (1578 Милано-1630) била италијански ренесансен сликар, пионер на жанрот мртва природа.

Уште од млада возраст, Галиција веќе беше успешен портретист создавајќи многу нарачани дела. Таа беше често ангажирана да слика верски, како и световни теми. Неколку од нејзините слики се врз основа на девтероканонската приказна за Џудит и Олоферн, популарна тема во уметноста во овој период, особено кај женските уметници како Артемизија Џентилески, Елизабета Сирани и Барбара Лонги. Стилот на нејзините портрети е добиен од натуралистичките традиции на ренесансата во Италија со остро реален пристап. Една од нејзините потпишани слики на мртва природа направена во 1602 се смета за првата слика на мртва природа од страна на италијански сликар, и го докажува нејзиното влијание во овој нов стил на сликање.

Модерната мртва природа е создадена целосно под нејзино влијание. Во моментов, не е познато за колку многу слики таа е одговорна. Многу дела кои би можеле да бидат нејзини се припишуваат на нејзиниот машки современик Панфило Нуволон, кој беше значително инспириран од Галиција.

Наводи
------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Феде Галиција" на Ризницата ? |

1. ↑  Gian Paolo Lomazzo, *Idea del tempio della pittura*, Milan 1590, p. 163, "dandosi all'imitation de i più eccellenti dell'arte nostra."
2. 1 2  Segal 1998.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 95761649
* LCCN: nr90026031
* ISNI: 0000 0000 8168 2736
* GND: 11907107X
* SUDOC: 030248558
* BNF: cb14974363d (податоци)
* ULAN: 500013207
* NLA: 35317566
* RKD: 30021

 |

 |
**Федерацијата на фармерите на Република Македонија** (**ФФРМ**) — земјоделско здружение основано на 29 јули 2002 година во Кавадарци, како „Федерација на македонските фармери", на иницијатива на земјоделските здруженија. Целта на обединувањето е да се задоволи утврдената потреба за заедничи настап пред институциите, да се зголеми моќта на преговарање на земјоделците и да се заштитат нивните права и интереси. За прв претседател на УО бил избран Петко Златев, а моменталниот претседател е Никола Стаменов.

Со демократскиот равој на организацијата, со цел поуспешно да се застапуваат правата и интересите на членовите, и земјоделците од сите етнички групи да ја почувствуваат организацијата како своја, на Генералното собрание во јули 2005 Федерација на Македонските фармери беше преименувана во Федерација на фармерите на Република Македонија (ФФРМ).

Карактер на здружението
-----------------------

ФФРМ е доброволно, непартиско, невладино, непрофитно здружение на граѓани кое ја обединува работата на сите фармери кои се членови на земјоделски здруженија во Република Македонија. Организацијата има за цел да ги заштитува економските, социјалните и културните интереси на фармерите, и да работи на подобрување на условите на пазарното производство.

Своите цели и задачи ФФРМ ги остварува преку следните активности и методи на работа:

* Организирање на конкретни програмски активности,
* Спроведување на заеднички проекти за челновите,
* Организирање на конференции, семинари, симпозиуми, обуки, изложби и видео презентации,
* Покренување на иницијатива кај надлежните органи и институции во насока на остварување на целите и задачите на ФФРМ,
* Упис на нови членови, и
* Формирање на стручни тимови од сите области за технички, финансиски, правни, маркетинг и други советодавни услуги.

Структура
---------

Членови на ФФРМ можат да бидат земјоделски здруженија од Република Македонија, организирани на локално, регионално ниво, како и сојузи на здруженијата. Членови на ФФРМ исто така можат да бидат и трговски друштва формирани од земјоделски здруженија како и поединечни членови.
Органи на ФФРМ се:

* Генерално собрание, највисоко тело на ФФРМ
* Управен одбор од 7 членови
* Извршна

Во склоп на федерацијата работат и две подружни организации: 

* Мрежа на млади фармери
* Мрежа на жени фармери

Поврзано
--------

* Агенција за поттикнување на развојот на земјоделството (АПРЗ)
* Агенција за финансиска поддршка во земјоделството и руралниот развој (АФПЗРР)

Наводи
------

1. ↑  „Управен одбор на ФФРМ". Архивирано од изворникот на 2012-04-06. Посетено на 2012-04-18.
2. ↑  „Улога на ФФРМ". Архивирано од изворникот на 2012-04-06. Посетено на 2012-04-18.
3. ↑  „Мрежа на млади фармери". Архивирано од изворникот на 2012-04-06. Посетено на 2012-04-18.
4. ↑  „Мрежа на жени фармери". Архивирано од изворникот на 2012-04-06. Посетено на 2012-04-18.

Надворешни врски
----------------

* Матична страница на Федерацијата на фармерите на Република Македонија
**Гонет** (Англиски: *The Hunted*) е американски филм, во режија на Вилијам Фридкин. Главните улоги ги играат: Томи Ли Џонс и Бенисио Дел Торо.

Содржина
--------

Ерон Халам бил еден од највештите воени оперативци за борба гради в гради. По успешното убиство на српскиот воен злосторник во доцните 1990-ти, тој е обеземен со трауматични слики на смрт и уништување, така што по враќањето дома станува дивјак. Тој оди да живее во шумите, каде немилосрдно лови животни, но и ги убива ловокрадците кои му го попречуваат патот.

Наводи
------

1. ↑  „Гонет", *Антена*, број 887, 26.6.2015, стр. 16.
2. ↑  „Гонет", *Антена*, број 893, 7.8.2015, стр. 22.
Црквата Катарина во јануари 2013 г.
***Црквата Катерина*** е една од главните цркви во центарот на Стокхолм, Шведска. Оригиналната зграда била изградена 1656 – 1695 година. Обновена е двапати откако била уништена од пожари, вториот пат во текот на 1990-те. Округот Катарина-Софија е именуван по парохијата и соседната парохија Софија.

Изградбата на црквата започнала за време на владеењето на Карл X од Шведска, а црквата го носи името на принцезата Катерина, мајка на кралот, сопруга на Џон Казимир и полусестра на Густав II Адолф. Оригиналниот архитект бил Жан де ла Вале. Изградбата била долго одложена поради недостаток на средства.

Во 1723 година црквата, заедно со половина од зградите во парохијата, била целосно уништена во голем пожар. Реконструкцијата започнала речиси веднаш, под надзор на Горан Џошуа Аделкранц, градскиот архитект, кој ја дизајнирал и поголемата, октогонална кула.

На 17 мај 1990 година, црквата повторно изгорела, оставајќи речиси ништо освен надворешните sидови. Архитектот Ове Хидемарк бил одговорен за обновата на црквата, која била повторно отворена во 1995 година. Новите оргули се изградени од Лула ван ден Хеувел од Холандија.

Неколку познати Швеѓани се закопани на гробиштата околу црквата, меѓу кои најзначаен е гробот на убиената министерка за надворешни работи Ана Линд. Меѓу другите кои се закопани се популарната холандско-шведска пејачка Корнелис Вресвијк, како и поранешниот фудбалер Свен Бергвист и регентот Стен Стур Постариот.

 Оргулите на Лула ван ден Хеувел

Значајни архитектонски одлики
-----------------------------

**Скали на Карл XII**

* Скалила на Карл XII во црквата Катарина во Стокхолм, Шведска.Скалила на Карл XII во црквата Катарина во Стокхолм, Шведска.
* Печат на Карл XII во црквата Катарина во Стокхолм, Шведска.Печат на Карл XII во црквата Катарина во Стокхолм, Шведска.
* Ознаки на скалите на Карл XII во црквата Катарина во Стокхолм, Шведска. Направено од Бенџамин Рот.Ознаки на скалите на Карл XII во црквата Катарина во Стокхолм, Шведска. Направено од Бенџамин Рот.

Скалилата на Карл XII, двојно скалило што води од гробиштата до јужниот влез на црквата и е така наречено поради неговата раскошна ограда. Изградена е меѓу 1712 и 1715 година. Скалите ги именувал Карл XII од Шведска, кој бил крал во тоа време, а неговиот кралски монограм се појавува и над датумот на посветување. Оградата е направена од Ковачот Бенџамин Рот и реновирана од неговиот син, Карл Рот, во 1776 година. На столбовите од двете страни на скалите е врежана песна за Карл XII.

Новиот олтар

Надворешни врски
----------------

* Парохија Катарина (in Swedish)
* Виртуелна обиколка на црквата Катарина
Црн волнен чорап со шари
**Чорапи** претставуваат текстилни предмети кои се навлекуваат на стапалата поради затоплување, но и за естетика.

Особености
----------

Чорапите ги чуваат нозете да останат топли на зима, а преку лето да не се потат. Чорапите, исто така, ја чуваат ногата од плускавици кои можат да се добијат од триење со чевлите. Чорапите обично се прават од волна, памук, најлон и различни видови на синтетика, во зависност од предвидената намена. Ако е намена да се заштити ногата од студ, тогаш најчесто се употребува волна; спортските чорапи обично се прават од памук или синтетика; свечените женски чорапи најчесто се направени од најлон. Чорапите можат да бидат и со заштитна, но и со здравствена цел. Заштитните чорапи се носат при специфични работи, а медицинските се најчесто со висока еластичност и штитат повредени или заболени места.

Некогаш постоел обичај да домаќинот, испраќајќи ја својата родбина или пријатели од куќата, да му подари на најмладиот од нив бели чорапи за пат.

Чорапите како мотив во уметноста и во популарната култура
---------------------------------------------------------

* „Пипи Долгиот Чорап" (шведски: *Pippi Långstrump*) — роман за деца од шведската писателка Астрид Линдгрен од 1945 година.
* „Скинати хулахопки" — краток расказ на македонската писателка Сања Михајловиќ-Костадиновска.
* „Чорапи до колената" (англиски: *Knee Socks*) — песна на англиската рок-група Арктик манкис (*Arctic Monkeys*) од 2013 година.

Поврзано
--------

* Објала

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | „Чорапи" на Ризницата ? |

Наводи
------

1. ↑  Сања Михајловиќ-Костадиновска, *Во кратки црти*. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 53-54.
2. ↑  Discogs, Arctic Monkeys – AM (пристапено на 31 март 2021)
**Црна Скала** е граничен премин на македонско - бугарската граница, односно врска помеѓу Делчево на македонската и Невестино на бугарската страна од границата.

Во 2002 година од македонска страна со 1,7 милион евра од продажбата на телекомот биле потрошени за пробивање и тампонирање на десет километри пат од Делчево до Црна Скала. За завршување и асфалтирање на патот биле потребни уште толку пари. Но, бидејќи со проектот не се почнало и од бугарска страна, работите биле запрени и од македонска страна.

Со овој граничен премин ќе се скрател патот до Ќустендил и до Софија за околу 40 километри, во однос на делницата преку Благоевград.

Наводи
------

1. ↑  2011.08.10. Новите премини остареа неотворени. dnevnik.com.mk Архивирано на 21 септември 2011 г.
**Дургут Едиповски** (Кратово, 17 октомври 1937

 - Скопје, 21 април 1991

) бил
македонски висок функционер и општественик.

Животопис
---------

Едиповски е роден во Кратово на 17 октомври 1937 година. Станал член на СКМ во 1959 година. Дипломирал на Економскиот факултет во Скопје во 1961 и работел како референт и советник за градежно занаетчиство во регионалната **Стопанска комора на град Скопје** од 1961 до 1965 година. Подоцна бил помошник секретар и заменик секретар на Стопанската комора на Македонија, секретар на секретаријатот за индустрија и рударство при Стопанската комора на Македонија, член на Економскиот совет на Собранието на СРМ, член на Извршниот совет на Собранието на СРМ и републички секретар за општостопански работи и пазар во два мандата од 28 април 1976 до 24 април 1986 година. Исто така, бил пратеник во Веќето на народите на Собранието на СФРЈ, делегат и потпретседател на Собранието на СРМ од 1986 до 1991 година и претседател на Управниот одбор на Републичкиот фонд за кредитирање на побрзиот развиток на недоволно развиените краишта. Бил и министер за трговија. Починал на 21 април 1991 година во Скопје.

Наводи
------

1. ↑  *Македонски влади, 60 години, Скопје, 2005, 65 и 68*
2. ↑  *Погребан Дургут Едиповски. Вчера во Скопје. Комеморативна седница во Собранието на СРМ, „Нова Македонија", XLVII, 15893, Скопје, 23. IV 1991, 3*
Скица на Дурендал
**Дурендал** или **Дурандал** — меч на Роланд, легендарен паладин во француската херојска литература. Се верува дека мечот исто така му припаѓал на Карло Велики во неговата младост, а преку рацете на Сарацените подоцна му припаднал на Роланд.

Постојат различни толкувања за потеклото на мечот. Некои дела од Каролиншкиот циклус укажуваат дека мечот бил искован од страна на Велунд, кој обично се наведува како изработувач на оружје во витешките романи.

Потекло на поимот
-----------------

Името на мечот потекнува или од француската придавка *dur* со значење „тврд" или од глаголот *durer* со значење „да се биде издржлив, отпорен".

Својства
--------

Со мечот можеле да се пресечат џиновски парчиња камен со еден замав и истиот се смета дека бил неуништлив.

Локална традиција
-----------------

Остаток од Дурендал во карпа во близина на Рокамадур
Традицијата вели дека, кога Роланд направил огромен рез во карпите со еден замав, со тоа бил создаден Роландовиот премин на Пиринеите.

Според легенда во Рокамадур, вистинскиот меч Дурендал бил оставен во тамошната црквата посветена на Богородица Марија, но бил украден од страна на англискиот крал Хенри IIво 1183 година.

Согласно локалниот фолклор се смета дека Дурендал сè уште постои и истиот е вметнат во карпест ѕид во Рокамадур. Според оваа верзија, монаси од Рокамадур од XII век тврделе дека Роланд го фрлил мечот наместо да го крие под себе и со тоа создал пукнатина во ѕидот. Меѓутоа, локалната туристичка служба за овој меч вели дека претставува верна копија на Дурендал.

Поврзано
--------

* Жоајез

Наводи
------

1. ↑  Numismatic and Antiquarian Society of Philadelphia (1902). *Proceedings of the Numismatic and Antiquarian Society of Philadelphia*. Philadelphia: Numismatic and Antiquarian Society of Philadelphia. стр. 65.
2. ↑  Белешка во „Песната за Роланд" Архивирано на 30 ноември 2007 г. (руски)
3. ↑  Cox, George W.; Jones, Eustance Hinton (1871). *Popular Romances of the Middle Ages*. London: Longmans, Green, and Co. стр. 339–340. Посетено на 24 ноември 2019.
4. ↑  Walsh, William Shepard (1914). *Heroes and Heroines of Fiction*. London: J. B. Lippincott Co. стр. 264.
5. ↑  de Veyrières, Louis (1892), „L'épée de Roland à Roc-Amadour", *Bulletin de la Société scientifique, historique et archéologique de la Corrèze*, **14**: 139–143
6. ↑  Caro, Ina (1996). *The Road From the Past: Traveling Through History in France*. San Diego: Harcourt Brace & Co. стр. 106–107. ISBN 0-15-600363-5.
**Гу** наречен и **Гун** во митологијата на народот Фон се смета за петородениот син на богот творец Маву-Лиза кој се опишува како битие со една женска (Маву, божица на Месечината) и една машка (Лиза, бог на Сонцето) страна. Гу наречен исто така и Егу, воин, ловец и бог на железото, зазема централно место во верувањата на народите Еве и Фон.

Одлики
------

Гу бил бог на железото, на војната, на оружјето и на алатките. Тој наместо глава имал меч. Творецот му рекол дека тој ја претставува неговата сила и затоа не му требало глава. Гу бил заштитник на ковачите и на занаетчиството, а со тоа, тој е еквивалент на богот Хефест во старогрчката митологија. Тој на луѓето им ги подарил алатките и ги научил како да го обработуваат железото. Во еден од митовите, Лиза, машкиот аспект на богот-творец го испратил Гу на земјата за да го направи светот попријатен за живеење на луѓето. Гу ги расчистил дрвјата и им ги овозможил полињата и ги подучил луѓето како да ја обработуваат земјата.

Тој бил корисен и во поправањето работи, па на земјата ги подучил луѓето на вештината на ковањето. Луѓето биле толку восхитени што тој веднаш добил статус на африкански бог на железото и на занаетчиството.

Според митот на народот Фон од Бенин, Гу дошол на земјата во форма на железен меч, а потоа станал ковач. Неговата задача била да го подготви светот за луѓето. Тој ги научил луѓето како да прават алатки, што пак им овозможило да одгледуваат храна и да градат засолништа.

Поврзано
--------

* Список на африкански митолошки фигури

Надворешни врски
----------------

Наводи
------

1. 1 2  Lynch, Patricia Ann, 1936- author. *African mythology, A to Z*. ISBN 978-1-4381-3133-7. OCLC 649919105.CS1-одржување: повеќе имиња: список на автори (link)
2. ↑  „Religion and expressive culture - Ewe and Fon". *www.everyculture.com*. Посетено на 2020-09-02.
3. ↑  „Gu". *Oxford Reference* (англиски). doi:10.1093/oi/authority.20110803095910639. Посетено на 2020-09-02.
4. ↑  „African Mythology | Encyclopedia.com". *www.encyclopedia.com*. Посетено на 2020-09-02.
Грчки крст
**Грчки крст** е крст на кој сите четири краци се со еднаква должина. Една од најчестите христијански форми, во употреба е од 4 век. Додека латинскиот крст се служи со распетието, грчкиот крст обично се смета за знак на Бога. Тоа е знак на црквата и христијанското општество. Просторот помеѓу рацете е често исполнет со други знаци или кратенки, како со крстот од Ерусалим и грчката ознака со ICXC и NIKA. Од оваа основна форма се развиени повеќето крстови во хералдиката, кои во голема мерка ја проширија разновидноста на форми на крстот. Грчкиот крст е облик на осветувачкиот крст. Црвениот крст ја користи формата на запад (црвена полумесечина се користи во муслиманските земји). Грчкиот крст исто така се користи и на знамето на Грција. 

  

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Христијански крст |
| --- |
|  |
| Крстови | 
* Крст на Папата Свети Климент
* Ерменски крст
* Болнишки крст
* Византиски крст
* Калварија
* Каролиншки крст
* Келтски крст
* Крст на Свети Петар
* Крст на распетието
* Crux gemmata
* Коптски крст
* Крст на Евангелистите
* Крст на Свети Ѓорѓи
* Крст на Света Нина
* Грчки крст
* Хугенотски крст
* Крст на Апостол Јаков
* Ерусалимски крст
* Латински крст
* Македонски крст
* Малтешки крст
* Руски православен крст
* Папски крст
* Андреин крст
* Српски крст

 |  |
|  |
| Икона за портал Портал: „Христијанство" |

 |
**Цитоплазмата** ја претставува основната маса на протоплазмата, односно под цитоплазма се подразбира целиот жив материјал на една клетка, но без јадрото.

Набљудувана под светлински микроскоп со помало зголемување, таа изгледа како еднородна (хомогена) маса, меѓутоа при поголемо зголемување во неа лесно може да се разликува една хомогена стаклеста маса наречена хијалоплазма (или *цитоплазматична матрица*) и во неа се распрскани ситни грануларни (зрнести) структури - цитозоми.

Надворешниот слој на цитоплазмата (*ектоплазма*) обично е погуст и завршува со плазмалема. Меѓутоа, сличен слој се гледа и на внатрешната површина на цитоплазмата, кон вакуолата, кој е наречен тонопласт.

Електронско-микроскопските проучувања покажаа дека цитоплазмата претставува сложено организирана клеточна компонента, во чиј состав влегуваат хијалоплазма и цитоплазматични органели.

Цитоплазмата е во постојано кружно движење во клетката, со што ги снабдува другите органели со потребните материи.
*Оваа статија е за штимерски клуч. За други значења видете клуч.*
Штимерите на електрична гитара Squier Stratocaster.
**Штимер**, или штимерски клуч, е дел од гитарата или сличен инструмент, направа за затегнување и оттаму за штимање на жици, вообичаено сместен на главата. Една глава има повеќе штимери, по еден за секоја жица.

Варијанти
---------

Нормално, штимерите овозможуваат пренос од 14:1, иако постојат верзии со однос 18:1. Тие овозможуваат поголема прецизност во штимањето, но се нешто поспори при почетното затегнување на жиците.

Штимерите на класична гитара. Забележете ги изложените запченици и декорациите.
Постојат неколку типови на механизми на штимери:

* На класичните гитари (со најлонски жици), запчениците воглавно се откриени; жиците се навртени на делови во длабнатини на главата;
* На гитарите со челични жици, вклучувајќи ги и „фолк" акустичните гитариs и електричните гитари, запчениците вообичаено се сместени во поединечни затворени кутии со трајно подмачкување, иако поевтините подели може да имаат откриени запченици фиксирани на плочки на кои е сместен ред на запченици; неколку местоположби на штимерите се возможни, во зависност од формата на главата:
	+ коцкеста глава, 2 реда од 3 штимери (или 6 штимери за 12-жичени гитари): се наоѓаат на повеќето „фолк" гитари и на Gibson Les Paul моделот;
	+ единствен дијагонален ред од 6 штимери: се наоѓа на Fender Telecaster и Stratocaster модели;
	+ еден дијагонален ред од четрии штимери и еден дијагонален ред од два штимера: се наоѓаат на Music Man модели;
* На бас гитарите, затегнатоста на жиците е екстремно голема и се користат особено тешки и големи штимери; рачките за штимање се исто така многу поголеми отколку оние на гитарите; исто така се користи преност од 20:1. Откриените запченици се почести кај најдобрите бас гитари отколку кај шест-жичените не-басови инструменти.

Спротивното на штимерите на акустична „фолк" гитара со челични жици. Забележете ги прикриените запченици.
Исто така, гитарите и басовите 'без глава', особено оние дизајнирани од Steinberger и нивните лиценцирани копии, како Hohner Jack Bass и нелиценцираните копии како Washburn Bantam, имаат штимери на крајот на телото. Гитарите и басовите од линијата на Steinberger и Hohner имаат посебни жици со топчиња на двата краја, додека басот Washburn Bantam може да се свири и со обични жици.

Забележителни дизајни
---------------------

Неколку производители основале добро познати дизајни на јазли и цели штимери. Овие дизајни се подложни на авторски права:

Martin EB18 глава која ги покажува штимерите Martin од отворен тип
* Rodgers
* Grover-стил
* Schaller-стил
* Kluson-стил
* Wilkinson-стил
* Fender-стил
* Gibson-стил
* Speedwinder
**Штефан Валц** (роден 1963) е швајцарски актер. Неговата најпозната улога е како Сигмунд Јан во филмот *Збогум, Ленин!*.

Животопис
---------

 Штефан Валц (лево), Дитмар Шонер (десно) во *Der Tod zu Basel* (1992) од Урс Одермат 
Штефан Валц студирал глума на конзерваториумот во Берн. Тој работел во kleines theater - Kammerspiele Landshut од 1992-ра до 1998 година и бил дел од основачката дружина на Kammerspiele Landshut. Од 1998-та до 2006-тата година имал разновидни улоги во Есен, Минхен и Хамбург. Тој е дел од Staatstheater Mainz од 2006-тата година.

Покрај неговата глумечка кариера, тој е вклучен во различни џез и рок групи, свирејќи на различни инструменти како што се гитара, бас, банџо и мандолина. Неговите хобија се скијање и боречки вештини.

Тој сега живее во Мајнц.

Филмографија
------------

* *Der Tod zu Basel*, режија: Урс Одермат (1992)
* *Für alle Fälle Stefanie*, телевизиски серии (1995, 1999-2001)
* *Der Räuber mit der sanften Hand* (1996)
* *Fieber*, телевизиска серија (1996)
* *Die Krauses* (1997)
* *Du hast mir meine Familie geraubt* (1998)
* *Julia - Kämpfe für deine Träume!* (1998)
* *Die Kommissarin: Bitteres Ende* (2001)
* *Fertig Lustig* (2001)
* *Der letzte Zeuge* (2001)
* *Збогум, Ленин!* (2003)

Надворешни врски
----------------

* Stefan Walz на  Семрежната филмска база на податоци (англиски)
Игра на домино
**Домино** претставува игра во неколку варијанти што се игра со комплет од рамни правоаголни блокови (домина) со лица поделени на два еднакви дела, кои можат да бидат празни или пополнети со една до шест точки распоредени како броевите во заровите.

Вообичаено еден комплет се состои од 28 блокови. Доминото во Кина, веројатно, датира од 7 век. Ескимите, исто така, долго време се занимавале со играта домино. Не постојат податоци за доминото во Европа сѐ до средината на XVIII век.

Принципот во речиси сите современи игири домино се состои во усогласување на едниот крај од едниот со другиот крај на другиот блок реципрочно идентични со својата бројна вредност. границата во играта може да биде поставена на 50 или 100 бода.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Домино" на Ризницата ? |

* Fédération Internationale de Domino (FIDO) - Интернационална Федерација за домино (англиски)
* Домино Плаза (англиски)
* Dominoes at the Game Cabinet - вклучува кратка историја на играта домино. (англиски)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија за игра е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Доминација** е надмоќ од страна на една група или поединец врз друга група или поединец.

Анализата на машката доминација претставува посебен дел од современата феминистичка теорија и сите феминистички теории се создадени за да покажат како може да се укине доминацијата на мажите врз жените. Либералниот феминизам верува дека машката доминација е вкоренета во ирационалните предрасуди и може да биде надмината со рационални аргументи. Марксистичкиот феминизам ја дефинира машката доминација како идеологија според која капиталот е поделен и управува и ќе биде надминат со „културна револуција" заснована на социјалистичка трансформација на економијата. Радикалните феминисти веруваат дека машката доминација е заснована на универзалната контрола од страна на мажите врз телата на жените и нивните сексуални активности, како и раѓањето, која ќе заврши само кога жените ќе достигнат сексуално самоопределување и самоопределување во врска со раѓањето. Социјалистичкиот феминизам тврди дека машката доминација е дел од економски втемеленото општество
и неговото укинување бара трансформација на целокупното општество.

Белешки
-------

1. ↑  „Водич во феминистичката и родовата терминологија". Здружение на граѓани Акција Здруженска, Скопје. 2007-05-30. Архивирано од изворникот на 2007-10-08. Посетено на 2007-06-22.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Доминик Валтер Роланд Клајн** (германски: *Dominik Walter Roland Klein*, 16 декември 1983) е поранешен германски ракометар кој последен пат играл за РК Нант.

Тој е светски шампион од 2007 година со германската репрезентација. Учествувал на германската екипа што заврши на 4-то место на Европското првенство во ракомет за 2008 година.

Клуб
----

Клајн играл за германскиот клуб РК Кил, кој во 2007 година ја освоил и Лигата на шампиони, покрај освојувањето на германското првенство.

На 22 март 2018 година, тој го објави своето пензионирање за крајот на сезоната 2017-18.

Личности
--------

Во 2009 година се оженил со својата девојка Изабел, која е ракометарка. Тие се единственото семејство во Германија кое има ракометар и во мажите и во женската репрезентација.

Наводи
------

1. ↑  EHF profile[*мртва врска*]
2. ↑  NDR. „Kiel-Legende Klein sagt "Au revoir"". *www.ndr.de* (германски). Посетено на 2019-02-02.
3. ↑  "Germany" [{{{1}}} Архивирано] на {{{2}}}. – *European Handball Federation (2008)* (Посетено на February 5, 2008)
4. ↑  „Dominik Klein Biography and Olympic Results". Sports Reference. Архивирано од изворникот на 2020-04-17. Посетено на 30 August 2011.
5. ↑  „Ex-Weltmeister Dominik Klein beendet seine Handball-Karriere". dhb.de. Посетено на 22 March 2018.

Надворешни врски
----------------

* Службено мрежно место
**„Чудо за десет дена"** (француски: *La Décade prodigieuse*) — француско-италијанскифилм од 1971 година во режија на Клод Шаброл (Claude Chabrol) по сценариото на Фредерик Дане (Frederic Dannay), Манфред Ли (Manfred Lee), Пол Гегоф (Paul Gégauff и Марлен Жобер (Marlène Jobert). Филмот е снимен по истоимениот роман на Елери Квин (Ellery Queen). Главните улоги ги играат: Мишел Пиколи (Michel Piccoli), Ентони Перкинс (Anthony Perkins), Марлен Жобер и Орсон Велс (Orson Welles)..

Синопсис
--------

Младиот вајар Шарл Ван Хорн се буди со крвави раце и го ангажира професорот по философија Пол Реџис да испита што се случило. Тие одат во вилата во Алзас во која богатиот очув на Шарл глуми дека е бог. Во вилата сè се случува како во 1925 година: од облеката на слугата до младата сопруга на милијардерот, Елен. Во настаните што следат се испреплетуваат многу нешта: десетте божји заповеди, страста, уцената, итн.

Наводи
------

1. ↑  HRT, Razmetna desetljeća, francusko-talijanski film (пристапено на 7.2.2022)
Одри Хепберн во филмот *Појадок кај Тифани*
**Шешир** е предмет од облека со кој се покрива главата. Се состои од „глава" во облик на свод, ракав или ѕвона на потесните или пошироките криви крила, односно обод. Се изработува од билни влакна, слама, дабарско или зајачко крзно, свила, волна, кожа, платна, кадифе, а во поновата доба и од синтетика. Се користи од праисториско време, најмногу како заштита од горештини и дожд при работа на отворено, но има и естетска и хигиенска функција, и се користи за стекнување на статус.

Историја
--------

Во древниот Египет, фараонот ја покривал периката со црвена капа или бела тиара, додека во Месопотамија биле раширени турбни или капи од крзно, како и во древна Палестина каде еврејските свештеници носеле конусна бела капа. Во Минојската ера жените од Крит смислувале разни бизарни облици на шешири, а во Рим шеширот бил сметан за симбол на слободата, па секој ослободен затвореник добивал шешир. Такво симболичко значење имал и кај Германите. Во 10 век во селската на носија на многу народи бил користен шешир од слама; припаѓал во патничка или ловџиска опрема. Во 12 век, шешир украсен со крзно или перје започнал да се користи во европската женска и машка носија, додека во 14 век бил во мода на бургундскиот двор.

Во текот на средниот век жените ги обогатиле шеширите со разнобојни траки испреплетени со цвеќе, додека мажите користеле капуљача која се потпирала на рамената, што во 14 век било заменето со капа со опашка носена на левата или десната страна, зависно од друштвениот или политичкиот статус. Токму во текот на 14 век шеширот го добил денешниот облик по кој е познат денес, а ренесансата го подигнала обичајот за носење шешир благодарение на раскошот од материјали.

За време на ренесансата шеширот му го отстапува своето место на баретот, но опстанал во некои селски носиии и униформи на платенички војски.

Надворешни врски
----------------

* Историја на шеширите fabulous-hats.eu
**Хасанагиница** - југословенски филм од 1967 година, во режија на Миодраг Миќа Поповиќ. Главните улоги ги играат: Милена Дравиќ, Раде Марковиќ, Реља Башиќ, Растислав Јовиќ. Филмот е снимен по мотивите на истоимената народна песна.

Синопсис
--------

Пред подолго време, Хасанага го напуштил домот и заминува во воен поход, оставајќи ги дома жената Зејна (ја игра Дравиќ) со двете деца и старата слугинка. Во посета на Зејна доаѓа нејзиниот брат Мурат, жалејќи се дека водата му ја однела земјата и бара од сестрата пари за да купи нова земја од кадијата во Имотски (го игра Башиќ). Зејна нестрпливо го чека агата, но од сите страни трпи притисоци да се омажи за кадијата. Притоа, средбата со него станува фатален, зашто таа одвоена од децата. Најпосле, Зејна се согласува да се омажи за кадијата, но кога свадбената поворка минува низ селото, таа ги здогледува своите деца и умира од тага.

Наводи
------

1. ↑  РТС, Хасанагиница (пристапено на 1.2.2020)
**Хатранската азбука** е писмо користено за пишување на арамејски јазик во Хатра, дијалект што се зборувал од приближно 98/97 п.н.е. (година 409 од селевкискиот календар) до 240 година од новата ера од раните жители на денешен северен Ирак. Многу натписи на оваа азбука може да се најдат во Хатра, антички град во северен Ирак изграден од Селевкидската Империја и исто така користена од Партската Империја, но потоа уништена од Сасанидската Империја во 241 година од нашата ера. Асур исто така има неколку натписи кои дошле до својот крај по нејзиното уништување од страна на Сасанидите во 257 година, додека остатокот од натписите се ширел ретко низ Дура Европос, Гадала, Тур Абдин, Тикрит, Саадија и Кабр Абу Наиф. Многу од современите урнатини биле уништени од Исламската Држава Ирак и Левант на почетокот на 2015 година. Тој бил кодиран во Уникод Стандард 8.0 со поддршка од Иницијативата за кодирање на писма на Универзитет Калифорнија - Беркли.

Одлики
------

Писмото било напишано од десно кон лево, како што е типично за арамејските писма и за повеќето абџади. Броевите исто така се пишуваат од десно кон лево (поголема вредност на место од десно), а има и две познати интерпункциски знаци. Некои вообичаени лигатури, исто така, постојат, и се чини дека не се потребни, а се само краток облик на пишување. Познато е дека постојат околу 600 текстови.

Уникод
------

Хатранското писмо било додадено на Уникод Стандард во јуни 2015 година со објавување на верзијата 8.0.

Уникод-блокот за хатранската азбука е U+108E0–U+108FF.

Наводи
------

1. ↑  Beyer 1998 harvnb error: no target: CITEREFBeyer1998 (help)
2. ↑  Everson, Michael (24 септември 2012). „N4324: Preliminary proposal for encoding the Hatran script in the SMP of the UCS" (PDF). Меѓународна организација за стандардизација. Посетено на 28 јануари 2021.
**Гопло** (полски: *Gopło*) — езеро во Кујавско-поморското Војводство во северниот дел на средна Полска, недалеку од градот Гњезно. По него е наречено и месното заштитено подрачје „Пределен парк Гопло".

На почетокот на средниот век, бреговите на Гопло биле населени од западнословенското племе Гопљани. На северниот крај на езерото, во гратчето Крушвица се издига т.н. „Глувчешка кула". Нејзиното име потекнува од преданието за расипаниот кнез Попел, кој побегнал во кулата од побунетото население, за во неа да бде нападнат и изеден од глувци. Некои од историчарите и археолозите сметаат дека област на срцето на првата држава на Полјаните, кои важат за основоположници на Полска.

Белешки
-------

1. ↑  Lozny, "Transition to Statehood", p. 283.

Наводи
------

* Lozny, Ludomir (2004), "The Transition to Statehood in Central Europe", in Grinin, Leonid E, et al. (eds.), *The Early State, Its Alternatives and Analogues*, Saratov: Uchitel Publishing House, ISBN 5-7057-0547-6, pp. 278–87
**Хатиџе Султан** (1496, Одрин - 1538, Цариград) — отоманска принцеза, ќерка на султанот Селим I и Ајше Хафса Султан, и сестра на Сулејман I.

Таа била позната по нејзиниот брак со Ибрахим Паша - десна рака на султанот Сулејман. Султанот на Хетиџе и Ибрахим им подарил една огромна раскошна палата.

Животопис
---------

Хатиџе султан е родена во 1496 година. Првично била мажена за Искендер Беј кој подоцна починал. Потоа била венчана за Паргали Ибрахим-паша, кој бил назначен за Голем Везир во 1523 и со оваа функција работел 13 години. Била влијателна во Царскиот Харем, а по смртта на нејзиниот маж во 1536 година, таа наследила големо богатство кое го оставила на своите две деца.

Во 1536 година, Паргали Ибрахим-паша бил погубен по наредба на братот на Хатиџе (Султан Сулејман I).

Постојат шпекулации дека Хатиџе извршила самоубиство после жалењето по мажот ѝ. Починала само после две години од смртта на својот сопруг, кога имала четириесет и две години.

Нејзината смрт е прашање на контроверзност, таа умрела или во 1538 или 1582.

Појава во литературата и популарната култура
--------------------------------------------

Во ТВ серијата ,,Величествениот", Хатиџе Султан ја глуми турската глумица Селма Ергеч.
**Трајче Кацаров** — македонски поет, раскажувач, есеист и драмски автор.

Животопис
---------

Кацаров е роден во Штип на 14 септември 1959

 година. Завршил Академија за филм и театар во Софија, Бугарија. Магистрирал на Институтот за македонска литаратура на Универзитетот ,,Св.Кирил и Методиj *во Скопје. Работи како драматург во Народниот театар во Штип. Во 1993 година го основа Списанието за уметност ,,СУМ*. Член е на ДПМ од 1991 година.
Автор е на книгите: Во подмишките на будилникот (поезија, 1986), Го следите ли Хорхе (поезија, 1991), Дискретниот шарм на Кус де Ру (поезија, 1993), Да не беше дождот (драма, 1993), Сулиндари (пиеса за деца, 1995), Цартаровата чичитра (раскази, 1996), Фалцот на змијата (комедија, 1996), Ректајмот на господинот Налче (поезија, 1997), Времето во театарот (есеи, 1997), Ети ја спасува Тера (проза за деца, 1997), Дневникот на Омир (проза, 1999), Ноќта во која светилката не треба да згасне (три драми, 1999), Времето на моментот (театрски есеи, 2001), Белиот слон (есеи, 2003) Емигрантот Цвик (поезија, 2003), Гард (драмска пиеса, 2003), Чалик Чамак (избор пиеси) Татко и отец (роман во раскази, 2008), АКО (поема, 2011), Другото е помалку важно (избор пиеси за деца, 2011), Форма на молкот (поезија, 2011), Ојле брада во животинска балада (2013), Единство на лицата (тетарски есеи, 2013), Двонасочна релација театар-публика (театаролошка студија, 2013).
Неговите дела се преведени и на неколку јазици(Англиски, руски, украински, албански, бугарски, српски, хрватски и словенски),a неговите татарски пиеси се одиграни низ поевеќе театри во регеионот и пошироко.

Добитник е на повеќе награди од областа на литаратурата: Татко и отец 2009 г. добитник на наградата ,,Кочо Рацин*. За пиесите На клупата и Шешири добитник е на нагадата ,,Мајстори на прозата*. За збриката од поезија Формата на молкот добитник е на наградата ,,Јован Котевски*. За поемата ,,АКO* добитник е на наградата ,,Глигор Прличев*. Во 2004 г. Кацаров е прогласен за личност на годината во Општина Штип и истата таа година добива признание ,,Деец во културата*. Во 2009 г. Општина Штип му доделува 8-мо Ноемврско признание.

Колумнист е во неколку весници: Нова Македонија, Утрински и Штипски глас.

Наводи
------

1. ↑  Македонски писатели, Друштво на писатели на Македонија, Скопје, 2004, стр. 116.
2. ↑  Ристовски, Блаже (2009). *Македонска енциклопедија*. Скопје: МАНУ. стр. 683. ISBN 978-608-203-023-4. OCLC 499142958.CS1-одржување: датум и година (link)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа биографска статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Трајче Здравковски** ( 1923
 во Црешево, Скопско — 12 април 1945

 во Шид, Србија) — македонски партизан, учесник во НОВ.

Животопис
---------

Роден е во сиромашно семејство. Основно училиште завршил во Црешево. Се занимавал со земјоделство.

Есента 1944 година во селата на Скопска Црна Гора навлегле силни балистички сили со цел да ги ограбуваат. Тогаш Трајче стапил во редовите на 16 македонска ударна бригада и во нејзин состав учествувал во борбите против тие банди, против кои се борел и подоцна кога Бригадата продолжила дефинитивно да ги уништува на Косово.

Учествувал и во борбите на Сремскиот фронт. На 12 април 1945 година при пробивот на истиот, тој храбро загинал крај Шид.

Наводи
------

1. ↑  *Беа, загинаа, останаа*. Скопје: Историски Архив. 1969. стр. 64. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
**Црна Река** извира под планините Јахорина и Требевиќ. 

Водата во реката е исклучително чиста така што е и планирано нејзнио користење со цел снабдување на Сараево со вода за пиење преку изградба на брана и објекти за поврзување на водоводната мрежа.
Сличен проект е планиран и на реката Бела која што е лева притока на реката Жељезница која се влева неколку километри низводно од устието на Црна Река. Двата проекти се од исклучително значење за снабдување на Сараево со питка вода но по цена на уништување на двата најубави речни и природни ловишта во поширокото подрачје на Сараево.

 *Оваа статија за река е никулец. Може да помогнете со нејзиното уредување!*
**Трајче Грујоски** (19 август 1921

 во Раково, Егејска Македонија, Грција — 17 јули 2016

 во Скопје, Македонија) — општествено-политички деец, еден од организаторите на НОБ во Битолско, политичар, судија и универзитетски професор.

Животопис
---------

Роден е на 19 август 1921 година во село Раково, Леринско, Грција. Основно и средно образование завршил во Битола. Бил член на СКОЈ од 1938 година, а од 1940 и на Комунистичката партија на Југославија. Еден е од организаторите и првоборците на Народноослободителната и антифашистичка војна на Македонија од 1941 до 1945 година (носител е на „Партизанска споменица 1941"), а во 1942 година бугарскиот фашистички суд го осудил – во отсуство – на 15 години строг затвор. Бил борец на Битолскиот НОПО „Јане Сандански" во 1942, инструктор на Леринскиот НОПО „Вичо", политички комесар на чета во Битолскиот НОПО „Гоце Делчев" во 1943, член на Вториот областен комитет на КПМ во 1943 и заменик-политички комесар на Втората оперативна зона на НОВ и ПОМ.

По Ослободувањето дипломирал на Правно-економски факултет во Скопје, а потоа се здобил со титула доктор на науки. Бил редовен професор на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј" во Скопје и на битолскиот „Св. Климент Охридски". Автор е на повеќе дела од општествено-економскиот и политичкиот систем.

Бил на повеќе високи државни и политички функции: министер во Владата на СФРЈ, потпретседател на Извршниот совет (владата) на СР Македонија, делегат во Собранието на СФРЈ, судија во Уставниот суд на Македонија, потпретседател на Собранието на СРМ, член на Централниот комитет на Сојузот на комунистите на Македонија, претседател на првиот Управен одбор на Радио Скопје и на МРТВ, претседател на Издавачкиот совет на НИП „Нова Македонија". Починал на 17 јули 2016, во Скопје.

Библиографија
-------------

* „Битола - дејство на основните фактори врз општествено-економскиот развиток" (Битола, 1971 г.);
* „Делегатскиот систем како облик на социјалистичката демократија" (1981, Скопје);
* „Општествениот, економски и политички систем на СФРЈ";
* „Економика и комуна";
* „Битола на мојата младост" (Битола, 1987);
* „Времиња, луѓе..." (2004, Скопје,);
* „Распадот на поранешна СФРЈ" (2003, Скопје).

Наводи
------

1. 1 2 3 4 5 6  Андоновска, Ленче (2007). *Значајни личности за Битола*. Битола: НУУБ „Св. Климент Охридски" – Битола. стр. 60. ISBN 978-9989-2783-0-3. Занемарен непознатиот параметар `|coauthors=` (се препорачува `|author=`) (help)
2. ↑  д-р Стојан Киселиновски и др. (2000). *Македонски историски речник*. Скопје: ИНИ. стр. 136. ISBN 9989-624-46-1. Недостасува `|author1=` (help)
3. 1 2 3  *Личности од Македонија*. Скопје: МИ-АН. 2002. стр. 79. ISBN 9989-613-28-1. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)

Надворешни врски
----------------

* Усна историја; Интервју со Трајко Грујоски — Меморијален музеј на холокаустот на САД
* Почина Трајче Грујоски,поранешен функционер,професор и борец
* Биографија на Трајко Грујоски
* Животопис на Трајче Грујоски - видео интервју