**Лион** (француски: *Lyon*, франкопровансалски: *Liyon*) — град во источниот дел на средна Франција. По број на жители Лион е трет град по големина, зад Париз и Марсеј, додека со околните урбани предели, ја сочинува втората по големина агломерација во Франција, и има посебен статус на територијална заедница, наречена Метропола Лион. Лион е голем стопански центар сместен помеѓу Париз и Марсеј и има углед на Француски центар на гастрономијата и има значаен придонес во развојот на кинематографијата.

Лион е главен град на департманот Рона и регионот Оверњ-Рона-Алпи. Познат е и по историските и архитектонски знаменитости и е дел од светското наследство на УНЕСКО.

Историски Лион е познат и како *светски главен град на свилата*. Седиште е и на меѓународната полициска организација Интерпол и медиунската мрежа Еуроњуз (*Euronews*).

Историја
--------

Лион бил основан на ридот Фурвие, како римска колонија во 43 г. п.н.е. од Мунаци Планк, поручникот на императорот Цезар.
Првичното име на Лион било Лугдунум (*Lugdunum*) што значело „рид на светлината".

Агрипа спознава дека местоположбата на Лион е исклучително поволна како комуникациска врска помеѓу северниот и јужниот дел и ја определил како почетна точка на римските патишта низ Галија. Тој тогаш станал главен град на Галија, пред сè благодарејќи на својата поволна положба, сместен на две пловни реки, и со тоа го добива епитетот најзначаен град во тогашната римска провинција.

Двајца императори се родени во овој град, Клавдиј и Каракала. Денес лионската епископија сè уште се повикува на „приматот на Галија" како „престолнина на Галија".

Христијанството во Лион било прогонувано од страна на римските императори, најмногу од Марко Аурелиј и Септимиј Север.

Големиот христијански епископ Иринеј Лионски умрел маченички, бранејќи ги тезите на Христијанството.

Кон крајот на XV век Лион станал банкарски центар во Франција, каде што подоцна се отворила и првата берза во 1749. Дури во ренесансата во Лион започнува да се развива и индустријата за свила, пред сè поради влијанието од Италија. Благодарение на индустријата со свила, во XIX век Лион станува важен индустриски центар во Франција.

За време на Француската револуција Лион е против националниот конвент и ги поддржува Жирондинците. Во 1793 градот бил под опсада два месеци, од страна на Револуционерната армија.

Повеќе од 2000 луѓе биле погубени и повеќе згради биле уништени. Деценија подоцна Наполеон Бонапарт се обврзал да ги реконструира сите згради уништени во тој период.

Реката Сона во Лион погледната од мостот Ла Феје
Плоштадот Белекур во центарот на Лион
Типичен ресторан во Лион
Лион бил центар на Германците во текот на Втората светска војна, а исто така и центар на францускиот отпор против окупацијата.

Географија
----------

Лион лежи на реките Сона и Рона и со нивното спојување го формираат полуостровот Пресквил (*Presquîle*), над градот има два големи рида, еден на запад, а другиот на север од историскиот градски центар.

Плоштадот Белекур е сместен на полуостровот Пресквил, помеѓу реките Рона и Сона и тој е трет по големина плоштад во Франција и еден од најголемите во Европа. Тој воедно е и еден од најотворените плоштади (без поголеми зеленила, дрвја, или какви било препреки) во Европа.

Источно од полуостровот Пресквил се простира голема површина, каде се сместени многу модерни објекти во Лион и таму населеноста е најголема. Во урбаниот центар се наоѓа и деветтата највисока зграда во Франција, сопственост на банката Креди лионе.

Северно од градот се наоѓа и еден од најголемите урбани градски паркови во Европа, „Паркот на Златната Глава". Во паркот се наоѓа и зоолошка градина.

Култура
-------

Во средниот век, Арпитанците — жителите на областа — зборувале арпитански јазик. Лионскиот дијалект бил заменет постепено со францускиот јазик. Како и да е, дијалектот сѐ уште е жив и може да се чуе во Лион. Во Лион уште во XVI век е започнато со печатење на книги и дела од многу поети и научници.

Браќата Лимиер го промовирале киното во 1895 година. Музејот Лимиер денес содржи многу од нивните изуми и пронајдоци од светот на филмската индустрија.

Во Лион секоја година на 8 декември се одржува фестивал на светлината (*La Fête des lumières*), во чест на Богородица Марија. За време на фестивалот градот блеснува во светлина и сите значајни историски објекти добиваат илуминација во многу бои и форми.

Африканскиот музеј во Лион е еден од најстарите музеи.

Гастрономија
------------

Векови наназад Лион е познат како Француски центар на гастрономијата, а фактот што некои од најдобрите готвачи потекнуваат од Лион го потврдуваат тоа. Исто така и некои од најпрочуените Француски винови насади се наоѓаат во близина на Лион, како Божоле (северно) и Брегот Рона (јужно). Виното Божоле е многу популарно во градот.

Во градот се наоѓаат и типични ресторани кои се нарекуваат „бушон" (*Bouchon*), каде што се служат традиционални јадења и вина.

Знаменитости
------------

### Згради

* Плоштадот Белкур
* Металната кула Фурвјер (1894)
* Музеј на убавите уметности
* Катедрала Св. Јован (Сен-Жан)
* Богородична базилика (Нотр-Дам)
* Национална опера
* Базилика Св. Мартин Енејски (Сен-Мартен д'Ене)

### Паркови и градини

* Jardin botanique de Lyon (*Ботаничка градина Лион*)
* Parc de la Tête d'Or (*Паркот на Златната Глава*)

Образование
-----------

Во Лион постојат поголем број на основни и средни училишта, како и високообразовни институции:

* Европска трговска школа
* Виша школа за хемија, физика и електроника
* Централна школа
* Католичка школа за уметност и занает
* Школа за деловно раководење
* Установа „Шартре"
* Универзитет „Клод Бернар"
* Универзитет „Лимиер"
* Универзитет „Жан Мулен"
* Институт за раководење со претпријатија - Универзитет „Клод Бернар"
* Католички универзитет

Андре Мари Ампер роден во Лион (1775-1836)

Сообраќај
---------

### Воздушен

Од воздух до Лион може да се стигне преку аеродромот Лион-Сен Егзипери, кој се наоѓа на 20 километри источно од Лион и на него се одвиваат регионални и меѓународни летови. Аеродровот е поврзан со ТЖВ железничка линија со градот.

### Железнички

Лион е поврзан со север (Лил, Париз, Брисел) и со југ (Марсеј, Монпелје преку ТЖВ. Лион е првиот град поврзан со Париз преку ТЖВ.

### Патен

Градот е поврзан преку многу магистрални патишта со поголемите градови во Франција. A6 со Париз, А7 со Марсеј, А42 со Женева, А43 со Гренобл итн.

### Јавен превоз

Лион располага со квалитетен јавен превоз, а услугата се состои од метро, трамвај, автобуси, тролејбуси итн.

Спорт
-----

Лион е дом на фудбалската екипа од Лига 1 Олимпик Лион или скратено познат како Лион или ОЛ. Екипата ужива голема популарност, посебно поради фактот што ги освоила последните седум шампионски титули во француското првенство. Капитенот на екипата Жунињо Пернамбукано е еден од неколкуте Бразилци во екипата, освојувајќи многу успеси со тимот. Екипата е редовен учесник во Лигата на Шампионите на УЕФА. Олимпик Лион игра на стадионот Жерлан (Stade de Gerland)со капацитет од 41.000 гледачи. Тимот планира да се пресели на новиот стадион којшто треба да се изгради, во областа Décines-Charpieu, кој ќе има капацитет од над 65.000 гледачи. Лион исто така има и рагби тим Lyon OU. Вилурбан, предградието на Лион е дом на кошаркарскиот тим ASVEL.

Познати личности
----------------

* Андре Мари Ампер (физичар и математичар)
* Клавдиј (римски цар)
* Каракала (римски цар)
* Антоан де Сент Егзипери (писател)
* Браќа Лимиер (режисери и изумители на кинематографијата)
* Иринеј Лионски (епископ)
* Абе Пјер (свештеник)
* Жан Батист Сеј (економист)

Збратимени градови
------------------

Лион е збратимен град со:

* Израел Бершеба, Израел
* Обединето Кралство Бирмингем, Велика Британија, од 1951
* Бразил Куритиба, Бразил
* Кина Гуангџоу, Кина, од 1988
* Италија Милано, Италија, од 1966
* САД Сент Луис, САД, од 1975
* САД Филаделфија, САД
* Германија Франкфурт, Германија, од 1960
* Германија Лајпциг, Германија, од 1981
* Јапонија Јокохама, Јапонија, од 1959
* Грузија Кутаиси, Грузија, од 2006
* Ерменија Ереван, Ерменија
* Полска Лоѓ, Полска, од 1992
* Канада Монтреал, Квебек, Канада, от 1979
* Шведска Гетеборг, Шведска
* Унгарија Печуј, Унгарија
* Романија Крајова, Романија, од 1992
* Бугарија Варна, Бугарија
* Филипини Мунтинлупа, Филипини
* Русија Санкт Петербург, Русија

Наводи
------

1. ↑  „Séries historiques des résultats du recensement – Commune de Lyon (69123)". INSEE.
2. ↑  „Dossier complet - Aire urbaine de Lyon". INSEE. Посетено на 2 October 2017.
3. ↑  „архивски примерок". Архивирано од изворникот на 2009-07-19. Посетено на 2009-04-13.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Лион" на Ризницата ? |

* Официјална страница
* Lyon City Hall официјално мрежно место Архивирано на 9 декември 2004 г.
* Лион јавен сообраќај,мапи Архивирано на 9 декември 2007 г.
* Лион партнерски градови Архивирано на 19 јули 2009 г.
* Официјално туристичко мрежно место на Лион
* Историја на Лион Архивирано на 27 јуни 2009 г.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Општини во Метрополата Лион |
| --- |
|  |
| 
* Албињи на Сона
* Брон
* Венисје
* Вернезон
* Вилербан
* Во во Велен
* Грињи
* Дардији
* Десен Шарпје
* Екили
* Жене
* Живор
* Жонаж
* Ирињи
* Кају на Фонтен
* Калир и Кир
* Кенсје
* Кириз кај Мон д'Ор
* Колонж кај Мон д'Ор
* Корба
* Крапон
* Кузон кај Мон д'Ор
* Ла Милатјер
* Ла Тур де Салвањи
* Лимоне
* **Лион**
* Лисје
* Марси л’Етоал
* Мезје
* Мион
* Монтане
* Невиј на Сона
* Пјер Бенит
* Полемје кај Мон д'Ор
* Рије ла Пап
* Роштаје на СОна
* Сатоне Вилаж
* Сатоне Кам
* Сен Дидје кај Мон д'Ор
* Сен Жени Лавал
* Сен Жени ле Олјер
* Сен Жермен кај Мон д'Ор
* Сен Приест
* Сен Ромен кај Мон д'Ор
* Сен Сир кај Мон д'Ор
* Сен Фон
* Сент Фоа ле Лион
* Солез
* Тасен ла Деми Лин
* Улен
* Фезен
* Флерје на Сона
* Фонтен на Сона
* Фонтен Сен Мартен
* Франшвил
* Шампања кај Мон д'Ор
* Шарбонјер ле Бен
* Шарли
* Шасје

 | Амблем на Метрополата ЛионАмблем на Метрополата Лион |

 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Префектури на регионите во Франција |
| --- |
|  |
| Континентални | 
* Рен (Бретања)
* Дижон (Бургундија-Франш Конте)
* Стразбур (Голем Исток)
* Лил (Горна Франција)
* Париз (Ил де Франс)
* Ајачо (Корзика)
* Нант (Лоарски Крај)
* Бордо (Нова Аквитанија)
* Руан (Нормандија)
* Лион (Оверњ-Рона-Алпи)
* Тулуза (Окситанија)
* Марсеј (Прованса-Алпи-Азурен Брег)
* Орлеан (Центар-Долина на Лоара)

 |
|  |
| Прекуморски | 
* Бас Тер (Гвадеуп)
* Мамуѕу (Мајот)
* Фор де Франс (Мартиник)
* Сен Дени (Реинион)
* Кајена (Француска Гвајана)

 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 14144648224320957598
* LCCN: n81086849
* ISNI: 0000 0001 2375 5041
* GND: 4036770-8
* SUDOC: 027368343
* BNF: cb15272211b (податоци)
* HDS: 006595
* NDL: 00629419
* NKC: ge129908
* BNE: XX453492

 |

 |



1. ↑  A war cry from 1269, in modern Franco-Provençal this is spelt: *Avant, Avant, Liyon lo mèlyor*.