**Конвенција на Совет на Европа за спречување и борба против насилство врз жените и семејното насилство**, позната и само како **Истанбулска конвенција** — конвенција на Советот на Еврооа за заштита на правата на жените.

Вовед
-----

Истанбулска конвенција претставува регионален правен инструмент којшто дава основа за сеопфатна заштита на правата на жените. Овој мултилатерален меѓународен договор е отворен за потписи од страна на земјчи членки на Советот на Европа, земји кои не се членки на Совет на Европа, како и за меѓународни организации.

Конвенцијата е усвоена од страна на Комитетот на министри на Совет на Европа на 7 април 2011 година, а се отвори за потписи на 11 мај 2011 година во рамки на 121 сесија на Комитетот на министрите при Советот на Европа, одржана во Истанбул, поради што истата го добила и називот „Истанбулска конвенција". Конвенцијата стапи на сила со нејзината ратификација од страна на 10 земји членки на Советот на Европа.

Историја
--------

### Предратификационен период

На донесувањето на Конвенцијата му претходea напори и иницијативи во рамки на Советот на Европа за промоција на правата на жените во 1990-тите кои резултираа со усвојување на неколку значајни препораки на Комитетот на министри на Советот на Европа до земјите членки, и тоа:

* Препораката Rec(2002)5 за заштита на жените од насилство;
* Препораката CM/Rec(2007)17 за стандарди и механизми на родова еднаквост; и
* Препораката CM/Rec(2010)10 за улогата на жените и мажите во спречување и разрешување на конфликти и градењето на мирот (препоракиве се наоѓаат вклучени во рамки на преамбулата на конвенцијата).

Дополнително, во сите земји членки на Советот на Европа се спроведе широка кампања (2006-2008) со цел да се укаже на потребата од дејствување на национално ниво за спречување на насилството, заштита на жртвите и гонење на сторителите. Кампањата се одвиваше на три нивоа: меѓувладино, парламентарно и локално, при што земјите членки беа повикани да остварат прогрес во следниве области: правни и политички мерки, поддршка и заштита на жртвите, прибирање на податоци и покревање на јавна свест особено заради засилена имплементација на Препораката Rec (2002)5, и тоа во партнерство со женските невладини организации:

Во Македонија, со заложбите на невладините организации за заштита на женските права во претратификацискиот период, значително се истакнаа приоритетните области на кои државните органи, како и здруженијата на граѓани требаа да ги насочат своите напори за конечна ратификација на конвенцијата.

### Статус на ратификација

До денес, конвенцијата ја имаат потпишано 46 земји членки на Советот на Европа (вклучително и Европската Унија како меѓународна организација), од кои 32 земји ја имаат ратификувано.

За земјите членки коишто ја ратификуваат оваа конвенција, истата станува дел од нивното национално законодавство и е правнообврзувачка. Како меѓународен договор, конвенцијата има супремација врз националното законодавство, меѓутоа истовремено истата мора да биде во согласност со Уставот на земјата.

Македонија ја потпиша Истанбулската конвенција на 8 јули 2011, а ја ратификува со депонирање на инструментот за ратификација на 23 март 2018 година. Конвенцијата ќе стапи на сила на 1 јули 2018 година.

Истанбулската конвенција се опишува како „златен стандард" и „прв меѓу еднаквите" во рамки на инструментите кои го третираат елиминирањето на насилството врз жените. Ова е поради фактот што конвенцијата претставува сеопфатен инструмент кој е правнообврзувачки и ги опфаќа сите форми на насилство на врз жената. Конвенцијата се потпира на разбирањето дека насилството врз жените и девојките навлегува во сите аспекти на општественото живеење и е одраз на нееднаквите односи на моќ коишто постојат меѓу мажите и жените. Во оваа смисла, за земјите кои ја ратификувале конвенцијата се наметнува стандардот на „должно внимание", со кој се предвидуваат низа обврски за превенција, гонење на сторителите и спроведување на законодавни и други мерки на интегративна политика.

Конвенцијата предвидува механизам на следење со цел да се оцени преземањето на обрските и имплементирањето на потребните мерки од страна на државата. За таа цел, формирано е специјално тело за мониторинг и евалуација наречено GREVIO Комитет.:

Во мандатот на овој комитет е предвидено изготвување и објавување на извештаи со кои се оценуваат занокодавните и другите мерки преземени од страна на државите членки, а со кои се ефектуираат одредбите од конвенцијата.

### Структура

Структурата на конвенцијата ја чинат Преамбула и 81 член распределени низ XII поглавја, и тоа:

* Поглавје I: Цели, дефиниции, еднаквост и недискриминација, општи обврски;
* Поглавје II: Интегрирани политики и собирање податоци;
* Поглавје III: Превенција;
* Поглавје IV: Заштита и поддршка;
* Поглавје V: Материјално право;
* Поглавје VI: Истрага, гонење, процесно право и заштитни мерки;
* Поглавје VII: Миграција и азил;
* Поглавје VIII: Меѓународна соработка;
* Поглавје IX: Механизам за следење;
* Поглавје X: Поврзаност со други меѓународни инструменти;
* Поглавје XI: Измени на конвенцијата; и
* Поглавје XII: Завршни одредби.

Наводи
------

1. ↑  „Details of Treaty No.210 Council of Europe Convention on preventing and combating violence against women and domestic violence". Посетено на 20 јуни 2018.
2. ↑  „Кампања за борба против насилство врз жените, вклучително и семејно насилство (2006-2008)". Посетено на 20 јуни 2018.
3. ↑  „Македонска ревија за казнено право и криминологија" (PDF). Посетено на 20 јуни 2018.
4. ↑  „Chart of signatures and ratifications of Treaty 210 Council of Europe Convention on preventing and combating violence against women and domestic violence". Посетено на 20 јуни 2018.
5. ↑  „The former Yugoslav Republic of Macedonia" ratifies the Istanbul Convention". Посетено на 20 јуни 2018.
6. ↑  „GREVIO – Group of Experts on Action against Violence against Women and Domestic Violence". Посетено на 20/06/2018. Проверете ги датумските вредности во: `|accessdate=` (help)
7. ↑  „Steps in the first (baseline) evaluation procedure". Посетено на 20 јуни 2018.

Надворешни врски
----------------

* Официјално мрежно место (англиски)
* Текст на Конвенцијата (англиски)
* Потписници и ратификатори (англиски)