Вселенското летало „Челенџер"
**Челенџер** **OV-099** (англиски: *Challenger*) — второто американско вселенско летало (шатл) од програмата „Спејс шатл", на НАСА. На 28 јануари 1986 г, тој доживеал трагична несреќа за време на неговото пуштање, што дошло до губење на леталото и животите на сите седум члена на екипажот во него. Мисијата на *Челенџер*, *STS-51-L*, била многу очекувана бидејќи ја вклучувала Криста Маколиф, која требала да стане првата учителка во вселената.

Несреќа
-------

Несреќата на вселенското летало *Челенџер* се случила утрото на 28 јануари 1986 г. кога леталото се распаднало на само 73 секунди по полетувањето. Леталото било на својата 10-та мисија, позната како *STS-51-L*, и превезувало седум члена на екипажот, вклучувајќи ја и Криста Маколиф, која требала да биде првата учителка во вселената. Пуштањето на леталото се случило од вселенскиот центар „Кенеди" на Флорида, а милиони луѓе во живо го следеле полетувањето на леталото. Меѓутоа, кратко време по подигнувањето, се случило катастрофален неуспех. Еден од цврстите ракетни засилувачи (SRB) откажал, што предизвикало пукнување на надворешниот резервоар за гориво на леталото и предизвикувајќи избувнување.

Избувнувањето довело до распаѓање на целото вселенско летало, што довело до смрт на сите седум члена на екипажот. Екипажот вклучувал астронаути од различни заднини, како што се инженери, пилоти и стручњаци за товар. Истрагата за несреќата открила дека маната била предизвикана од О-прстените, кои биле гумени заптивки во цврстите ракетни засилувачи. Овие О-прстени станале кршливи на ниските температури на денот на пуштањето, дозволувајќи им на топлите гасови да избегаат и на крајот да доведе до катастрофална грешка.

Несреќата на *Челенџер* имала големо влијание врз НАСА и вселенската програма во целост. Тоа довела до значителни промени во безбедносните протоколи и инженерските практики, како и до преоценување на ризиците поврзани со истражувањето на вселената. Трагедијата останува една од најпоразителните моменти во историјата на вселенското истражување, служејќи како потсетник за опасностите што се својствени за поместување на границите на човечкото истражување.

Наводи
------

Надворешни врски
----------------

* Ronald Reagan: Address to the Nation on the Explosion of the Space Shuttle *Challenger*
* Space Shuttle *Challenger* Explosion video
* Shuttle Orbiter *Challenger* (OV-99)
* Rogers Commission Report Архивирано на 8 август 2013 г.
* Astronautix on *Challenger*
* Space Shuttle *Challenger*: A Tribute Архивирано на 31 јануари 2011 г. – slideshow by *Life (magazine)*
* *Go or No Go: The Challenger Legacy* an Emmy-winning short documentary by Retro Report
* *Challenger* Mission Videos of the Accident from Spaceflightnow.com
* NASA film on the accident and investigation downloadable from archive.org The Internet Archive
* Memorial to Greg Jarvis in Hermosa Beach, California at "Sites of Memory"
* Personal Observations on the Reliability of the Shuttle by R. P. Feynman Архивирано на 11 септември 2012 г.
* RealPlayer video of Feynman's O-Ring demonstration (low quality)
* CBS Radio news Bulletin Anchored by Christopher Glenn of the *Challenger* Disaster from January 28, 1986, Part 2 of CBS Radio coverage of *Challenger* Disaster, Part 3 of CBS Radio News coverage of *Challenger* disaster, Part 4 of CBS Radio news coverage of *Challenger* disaster
* Image of silo storing *Challenger* debris
* Space Shuttle Memorial covering both Space Shuttle disasters
* Space Shuttle *Challenger* STS-51L Accident Investigation