**Андрес де Санта Круз и Калахумана** (Шпански: Andrés de Santa Cruz y Calahumana) бил боливиски генерал и политичар кој служел како привремен претседател на Перу во 1827 година, привремен претседател на Перу од 1836 до 1838 година и 6-ти претседател на Боливија од 1829 до 1839 година. Тој, исто така, служел како Врховен Заштитник на краткотрајната Перуанско-боливиската Конфедерација од 1836 до 1839 година, политички ентитет создаден главно од неговите лични напори.

Перуанско-боливиска Конфедерација
---------------------------------

Како претседател на Боливија, Санта Круз поттикна неколку неуспешни заговори за постигнување политичка унија со Перу, искористувајќи ги хроничните политички немири во таа земја. Неговата најдобра можност се појавила во 1835 година кога перуанскиот претседател Луис Хосе де Орбегосо побарал негова помош во борбата против бунтовничката војска на Фелипе Сантијаго Салавери. Санта Круз го поразил перуанскиот каудило Агустин Гамара во битката кај Јанакоча (13 август 1835 година) и Салавери во битката кај Учумајо (4 февруари 1836 година), по што тој го натерал Салавери кратко да биде погубен .

На поттик на Санта Круз, конгресот на јужните департмани на Перу ( Арекипа, Ајакучо, Куско и Пуно ) се собра во Сикуани и го прогласи формирањето на Република Јужен Перу (17 март 1836 година). Слично собрание во Хуаура на северните департмани ( Амазонас, Јунин, Ла Либертад и Лима ) ја основало Република Северен Перу (11 август 1836 година). И двајцата го признаа Санта Круз како Врховен заштитник со широки овластувања, што му овозможи да ја создаде Перуанско-боливиската Конфедерација на 28 октомври 1836 година. Тој ги повика во градот Такна претставниците на двата законодавни тела заедно со оние од Боливискиот конгрес собран во Тапакари за да го утврдат Уставот на новата држава. Под негово водство, тие потпишаа пакт на 1 мај 1837 година, со кој беше именуван за Врховен заштитник за период од десет години.

 Диего Порталес
Инвестиран со значителни овластувања, Санта Круз се трудеше да го воспостави во Перу истиот тип на авторитарен поредок што го наметна во Боливија. Тој издаде Граѓански законик, Кривичен законик, Трговска регулатива, Царинска регулатива и ги реорганизираше постапките за наплата на даноците што овозможува зголемување на државните приходи, а истовремено ограничување на расходите. Конфедерацијата создаде отпор меѓу неколку групи во двете земји, кои негодуваа на разводнувањето на националните идентитети. Значаен број перуански политичари кои се противат на идејата за Конфедерација побегнаа во Чиле, каде што добија поддршка од моќниот министер Диего Порталес. Заедно тие собраа воена експедиција против Санта Круз, предводена од адмиралот Мануел Бланко Енкалада, но тие беа опколени од Санта Круз и мораа да се предадат со Договорот од Паукарпата, потпишан на 17 ноември 1837 година. Чилеанската влада организираше втора експедиција, која го порази Врховниот заштитник во битката кај Јунгај (20 јануари 1839 година) и принуди да се распушти Конфедерацијата.

Подоцни години
--------------

Откако поднесе оставка од својата функција како Врховен заштитник (20 февруари 1839 година), Санта Круз побегна во Еквадор од каде што неуспешно планираше да ја врати власта. На 13 октомври 1843 година, тој се симнал во Камаронес во перуанската провинција Тарапака, но бил заробен додека се обидувал да стигне до Боливија. Доставен до чилеанската влада, тој бил затворен во Чилан од 1844 до 1846 година кога бил ослободен. Тој бил именуван за амбасадор во неколку европски земји од Мануел Белзу (1848–55), а потоа се кандидирал за претседател на Боливија, но бил поразен од генералот Хорхе Кордова. Откако престојувал извесно време во Аргентина, се вратил во Франција каде го живеел остатокот од својот живот во Версај. Починал во Бовоар, во близина на Нант на 25 септември 1865 година. Тој бил погребан на гробиштата Нотр-Дам, Версај, Франција. Сто години подоцна, во 1965 година, посмртните останки на стариот маршал беа вратени од Франција од тогашната воена влада и повторно церемонијално погребани во катедралата базилика на Пресвета Богородица на мирот, Ла Паз покрај Претседателската палата во Боливија.

Наводи
------

1. ↑  Mesa Gisbert 2003, стр. 102 harvnb error: no target: CITEREFMesa\_Gisbert2003 (help)
2. ↑  „Decreto Supremo de 20 de febrero de 1839". *Gaceta Oficial del Estado Plurinacional de Bolivia* (шпански). 1839-02-20. Архивирано од изворникот 26 October 2021. Посетено на 2021-10-26.