**Синајски псалтир** — средновековен македонски книжевен споменик кој потекнува од X или почетокот на XI век, напишан на глаголица.

Општи податоци за ракописот
---------------------------

Ракописот потекнува од Х или почетокот на ХI век и е пишуван на 209 пергаментни листови со димензии 151х155 мм. Првобитниот кодекс содржел околу 216 листови. По листот 81 недостасува еден лист, кој содржел дел од текстот на псалм 67 (стихови 19-36). Го пишувале неколку книжевници, а на листот 23 е зачуван запис на еден од пишувачите на ракописот - Θома Лоукаваръ.

Писмо
-----

Пишуван е со обла глаголица со аглести елементи. Повеќето од пишувачите употребуваат висечко глаголичко писмо од архаичен тип. Кај еден од пишувачите се јавува знак за означување на мекиот изговор на некои предонепчени согласки. Во правописот е присутна вокализација на еровите од македонски тип (ъ>о, ь>е). Има случаи на деназализација, како и замена на носовките, карактеристична за писмената традиција на книжевните центри на Охридската книжевна школа (особено ѧ>ѫ после ч).

Содржина
--------

Ракописот претставува најстар зачуван препис на Кирилометодиевскиот превод на псалтирот и го содржи полниот текст на оваа старозаветна библиска книга, вклучително и неканонскиот 151 псалм. По текстот на псалмите, се поместени, покрај традиционалните девет библиски песни , уште пет библиски песни, преземени од грчкиот превод на 70та (Септуагинта) , при што 11 се од текстот на Стариот завет и три од текстот на Новиот завет (од Евангелието според Лука). По библиските песни, доаѓа Господовата молитва „Оче наш" - еден од најстарите преписи на кирилометодиевскиот превод на молитвата и дел од почеток на вечерна богослужба според византиската богослужбена традиција.

Орнаментика
-----------

Орнаментиката на овој ракопис е скромна, содржејќи иницијали и неколку цртежи во жолта, портокалова и зелена боја.

Откривање
---------

Основниот дел на ракописот (177 листови) е откриен ос Порфириј Успенски во 1850 година во библиотеката на Синајскиот манастир „Св. Катерина", додека помал фрагмент од псалтирот (32 листа)во 1975 година открил израелскиот палеославист Моше Алтбауер во криптата на црквата Свети Ѓорѓи на истиот манастир. Ракописот се чува во библиотеката на Синајскиот манастир под сигнатура *Cod.slav.38* (177 л.) и *N°2/N* (32 л.).

Поврзано
--------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Синајски псалтир" на Ризницата ? |

* Список на глаголични ракописи

Наводи
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15  Поп-Атанасов, Ѓорѓи (2015). *Македонската глаголица* (PDF). Скопје: МАНУ. стр. 60–61.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Македонски ракописи до XIV век |
| --- |
|  |
| Глаголични ракописи | 
* Асеманово евангелие (Х век)
* Зографско евангелие (Х век)
* Мариинско евангелие (Х век)
* Синајски псалтир (XI век)
* Синајски евхологиј (XI век)
* Клоцов зборник  (XI век)
* Македонски глаголски листови (XI век)

 |  |
|  |
| Кирилични ракописи | 
* Службеник (XI век)
* Хилендарски ливчиња (XI век)
* Битолски триод (XI век)
* Добромирово евангелие (XII век)
* Слепченски апостол (XII век)
* Охридски апостол (XII век)
* Зографски апостол  (XII век)
* Григоровичев паримејник (XII век)
* Шафариков триод (XII век)
* Болоњски псалтир (XIII век)
* Добрејшово евангелие (XIII век)
* Кичевски октоих (XIII век)
* Погодинов псалтир (XIII век)
* Македонско евангелие на поп Јован (XIII век)
* Радомирово евангелие (XIII век)
* Струмички (Македонски) апостол (XIII век)
* Радомиров псалтир (XIII век)
* Трескавечки евхологиј (XIII век)
* Вранешнички апостол (XIII век)
* Скопски минеј (XIII век)
* Дечански псалтир (XIII век)
* Карпинско евангелие (XIII век)
* Копитаров триод
* Македонски пролог (XIII век)
* Загрепски триод (XIII век)
* Орбелски триод (XIII век)
* Карпински апостол (XIII век)
* Лобковски паримејник (XIV век)
* Станиславов пролог (XIV век)
* Лесновски Ковачевиќев пролог (XIV век)
* Лесновски паренезис (XIV век)
* Лествица на Св. Јован Лествичник (XIV век)

 |
|  |
|      Словенска писменост    |

 |