**S60** е платформа за „паметните телефони" засновани на Symbian оперативниот систем. Тој е производ кој обединува кориснички интерфејс, апликации и девелопери. S60 e дизајниран од Nokia за нивните „паметни телефони". Ѕ60 овозможува размерлива UI поддршка. S60 се состои од пакет на библиотеки и стандардни апликации, како што се телефонија, PIM алатки, и Helix засновани мултимедијални изведувачи. Таа е наменета целосно да ги опреми модерните телефони со голем екран во боја, кои се најчесто познати како Smartphones. Софтверот за S60 е таканаречен Multivendor стандардизиран за паметен телефони кои поддржуваат развој на апликации во Java MIDP, C++, Python и Adobe Flash.  

Важна одлика за S60 телефоните е тоа што овозможуваат да се инсталираат нови апликации по купувањето. За разлика од десктоп апликациите, вградените апликации се ретко надградени од продавачот надвор од поправените грешки. Новите функции се додаваат на телефоните додека се развиваат а не по објавувањето.

Заеднички одлики на S60 телефоните
----------------------------------

* Ги поддржуваат Java ME (2.0 MIDP вообичаено но различно од телефон до телефон) апликациите и Symbian C++ апликациите
* Неколку копчиња се стандардни, како што се копчето за мени, џоистик во 4 насоки или таканаречен d-pad, лево и десно копчиња и копче за бришење

Историја и развој на S60 платформата
------------------------------------

**Првото издание** на Ѕ60 платформата е заснована на Symbian 6.1 платформа, која обезбедува апликации како календар, именик и фото албум и мултимедијални апликации како RealOne Player. Резолуцијата на екранот на уредите е фиксиран за 176x208.  

**Второто издание** на Ѕ60 платформата е базирна на Symbian 7.0S вклучува:  

* Theme and DRM C++ APIs
* J2ME MIDP 2.0
* Xhtml Browsing over
* TCP/IP
* MMS with SMIL support
* DRM via OMA forward-lock
* OMA client

Од 2 ро издание Feature Pack 3, S60 поддржува повеќе резолуции, односно ХТМЛ (176x208) и Двоен (352x416). Nokia N90 е првиот уред S60 за поддршка на повисока резолуција (352x416). Некои уреди, сепак, имаат нестандардни резолуции, како што е Siemens SX1, со 176x220. Nokia 5500 Sport има 208x208 резолуцијата на екранот, и E90 Nokia со својот широк 800x352 внатрешен дисплеј.  

За **Ѕ60v3 платформата** се издадени три пакети и тоа:

1. За првиот најважна особина е EDGE поддршката која овозможува побрз трансфер на податоци
2. За вториот најважна особина е WCDMA
3. За третиот најважна особина е претставувањето на размерна екранска резолуција за за овие големини 176х208, 240х320, 352х416.

Ѕ60 третото издание е моменталната верзија на Ѕ60 платформата вклучувајќи ги сите функционалности на Ѕ60 второто издание плус дополнителни особини. Најважните нови особини се усовршување на безбедноста на главната платформа и Real-time Kernel (EKA2). Првиот пакет на оваа платформа вклучува Firmware upgrade OTA, OMA Push-to-talk што овозможува воки-токи функционалност, Web browser enhancements кој ја зголемува функционалноста.  

Втората и третата едиција не се бинарно компатибилни, ова значи дека апликациите за постарите верзии нема да работат на новата врзија и обратно, ова значи дека ќе треба да се направат некои измени на сорс кодот на апликациите за да би работеле на третата едиција. Nokia и Symbian ja искористија предноста на овој BC break за да овозможат усовршена база за следните изданија.  

Неколку нови работи во врска со Binary and Source Compatibility:

* Нов компајлер и алатки
* Нова архитектура на кернелот
* Безбедност на платформата
* Отстранување на застарените API-а

Оперативениот систем за третото издание работи на Symbian v9.1 со нов real-time кернел, кој поддржува:

* Поддршка за real-time апликации
* Надградена хардеврска адаптација
* Целосно одговорен за контрола на процесите, внатрешна комуникација на процеси, и менаџмент на меморија
* Овозможува основање на сигурност на платформата

Во октомври 2008 година, **S60 5th Edition** беше лансиран. (Nokia одлучи да се движат од 3rd Edition директно до 5-ти издание ", како љубезен гест кон азиските клиенти" бидејќи бројот четири значи лоша среќа во некои азиски култури). S60 5th Edition работи на Symbian OS верзија 9,4. главна одлика на 5th Edition е поддршка за висока резолуција 640x360 допир; пред 5th Edition, сите S60 уреди имаа копче-засновани кориснички интерфејс. S60 5th Edition, исто така, се интегрира стандарден C/C++ API и вклучува Adobe Flash Lite 3,0 со S60-специфични ActionScript екстензии кои даваат Флеш Лајт програмерите пристап до телефон функции како контакти, текстуални пораки, сензори и уред информации за локацијата (ГПС).   

На S60 5th Edition е последната верзија на S60. Своите средства, заедно со Symbian OS, UIQ и MOAP (С) се користи како база за Symbian, отворен извор оперативен систем се развиени од страна на Symbian фондацијата. На првото издание на Symbian, Symbian ^ 1, користи S60 5th Edition на врвот на Symbian OS 9,4 како своја база.  

Ѕ60 третото издание носи нов пристап кон сигурноста, нејзината цел е да го заштити интегритетот на платформата и функционалноста од малициозни апликации. Оваа нова архитектура се фокусира на механизми за превенција вклучувајќи контрола на овозможен пристап до чувствителните API-a и податоци и податочно затворање со цел да се заштитат области од податочниот систем од малициозни апликации.

Пристап во систем
-----------------

Апликациите имаат ограничен пристап во системот и од страна на корисникот во зависност од нивото на доверба која е овозможена од апликации кои се сертифицирани или кои побаруваат само пристап до корисничките можности до кои корисникот има пристап. Исто така Ѕ60 третата едиција бара сите апликации за бидат „потпишани" (signed) пред да бидат инсталирани на уредот и тие не може да бидат „потпишани" од развивачот туку треба да бидат потпишани од овластени лица.  

Има неколку термини кои се користат во Ѕ60 платформата за да опишат состојбата на апликацијата:

* *Unsigned* – непотпишан SIS file
* *Signed* – SIS file потпишан од развивачот користејки клуч и сертификат добиени користејки makekeys
* *Certified* – SIS file кој е потпишан од овластено лице

Околини за развивање на Symbian апликации
-----------------------------------------

Постојат неколку околини за развивање на Symbian апликации, најбитни се CodeWarrior IDE v3.1 и Carbide.c++.  

**CodeWarrior IDE v3.1** има три изданија:

1. *Персонално* - само за развивање на апликации и не е скапо, односно е најевтино од сите три
2. *Професионално* - за интеграција на уреди, апликации, и развивање на игри и е поскапо од првото издание
3. *ОЕМ* - е најскапата варијанта и вклучува run mode и дебагирање на уредот, и се користи за развој на големи проекти прототипови на хардвер и ги вклучува сите професионални функционалности плус многу други работи.

**Carbide.c++** е еден од првите развивачки околини засновани на Eclipse за Symbian C++ апликации. Заснован е на Eclipse IDE и ги заменува командните линии на SDK и може да се користи како евтина варијанта за развој на апликации. Им обезбедува на некомерцијалните развивачи да можат да развиваат апликации.Главни одлики на Carbide.c++ се *проширена SDK поддршка*, *целосно овозможено дебагирање*, *интегриран project builder*, *New-project wizarд* , *New-project template*, *online tutorial* и *project tutorial*.

Прединсталација
---------------

Пред да можеме да инсталираме една апликација на некој уред треба изведеме неколку чекори:

* Мора да се направи „release build "на апликацијата за уредот, тоа може да се направи преку командна линија или преку развојната околина
* Да го дефинираме пакетот на податотеки кои ни се потребни, односно да знаеме кои податотеки ни се потребни и каде да ги сместиме. Треба да се изведат множество на инструкции кои се потрбни за апликациската SIS податотека
* Да направиме SIS податотека од претодниот пакет на податотеки
* Да го „потпишеме" таа SIS податотека со соодветниот сертификат
* И најпосле оваа SIS податотека се користи за да се инсталира апликацијата на уредот

За Symbian S60 компјалерот е заснован на ABI (Application Binary Interface) за ARM архитектура. ABI (Application Binary Interface) е стандард кој одредува како извршните податотеки и објектите кои се делат работата заедно.  

Додатен софтвер е дистрибуиран за Ѕ60 уредите за инсталирање на сите SIS податотеки, којшто е инсталиран од страна на апликацијата за инсталирање на софтвер на уредот. Ова овозможува едноставен и доследен кориснички посредник за инсталирање на апликации или конфигурирање на S60 уред.   

SIS податотеките може да содржат компресирани податотеки (.exe , .dll) вклучени во апликацијата, со држат инструкции кои му кажуваат на инсталерот каде и како да ги смести софтверските податотеки на уредот. За верзијата на Symbian OS v9.1 податотеките имаат наставка .sis. Подобрниот формат сега поддржува повекратни потпишувања и додатна податотека, на пример податотека за сигурноста на платформата, и повеќето од податоците потребни за анализирање на апликацијата сега се поставени на почетокот со што се добиени придобивки во инсталирањето на апликацијата.

S60 верзии и поддржани уреди
----------------------------

Табелата ги прикажува уредите кои имаат некоја од верзиите на S60 исто така и Symbian OS верзијата на која се засновани.  


| S60 издание | S60број на издание | Symbian OSброј на издание | Уреди |
| --- | --- | --- | --- |
| **S60, верзија 0.9** | 0.9 | 6.1 | * Nokia 7650
 |
| **S60 1во издание** | 1.2 | 6.1 | * Nokia 3600
* Nokia 3620
* Nokia 3650
* Nokia 3660
* Nokia N-Gage
* Nokia N-Gage QD
* Sendo X
* Sendo X2
* Siemens SX1
 |
| **S60 2ро издание** | 2.0 | 7.0s | * Nokia 6600
* Panasonic X700
* Panasonic X800
* Samsung SGH-D720
* Samsung SGH-D728
* Samsung SGH-D730
* Samsung SGH-Z600
 |
| **S60 2ро издание,Feature Pack 1** | 2.1 | 7.0s | * Nokia 3230
* Nokia 6260
* Nokia 6620
* Nokia 6670
* Nokia 7610
 |
| **S60 2ро издание,Feature Pack 2** | 2.6 | 8.0a | * Lenovo P930
* Nokia 6630
* Nokia 6680
* Nokia 6681
* Nokia 6682
 |
| **S60 2ро издание,Feature Pack 3** | 2.8 | 8.1a | * Nokia N70
* Nokia N72
* Nokia N90
 |
| **S60 3то издание** | 3.0 | 9.1 | * Nokia 3250
* Nokia 5500 Sport
* Nokia E50
* Nokia E60
* Nokia E61
* Nokia E61i
* Nokia E62
* Nokia E65
* Nokia E70
* Nokia N71
* Nokia N73
* Nokia N75
* Nokia N77
* Nokia N80
* Nokia N91
* Nokia N91 8GB
* Nokia N92
* Nokia N93
* Nokia N93i
* Samsung SGH-i570
 |
| **S60 3то издание,Feature Pack 1** | 3.1 | 9.2 | * LG KS10
* LG KT610
* LG KT615
* Nokia 5700|Nokia 5700 XpressMusic
* Nokia 6110 Navigator
* Nokia 6120 Classic
* Nokia 6121 Classic
* Nokia\_6120\_Classic#Nokia\_6124\_classic|Nokia 6124 classic
* Nokia 6290
* Nokia E51
* Nokia E63
* Nokia E66
* Nokia E71
* Nokia E90 Communicator
* Nokia N76
* Nokia N81
* Nokia N81 8GB
* Nokia N82
* Nokia N95
* Nokia N95 8GB
* Samsung SGH-G810
* Samsung SGH-i400
* Samsung SGH-i408
* Samsung SGH-i450
* Samsung SGH-i458
* Samsung SGH-i520
* Samsung SGH-i550
* Samsung SGH-i550w
* Samsung SGH-i560
* Samsung SGH-i568
 |
| **S60 3то издание,Feature Pack 2** | 3.2 | 9.3 | * Nokia 5320 XpressMusic
* Nokia 5730 XpressMusic
* Nokia 6210 Navigator
* Nokia 6220 Classic
* Nokia 6650 fold
* Nokia 6710 Navigator
* Nokia 6720 Classic
* Nokia 6730 Classic
* Nokia 6760 Slide
* Nokia 6790 Surge
* Nokia C5
* Nokia E52
* Nokia E55
* Nokia E71x
* Nokia E72
* Nokia E75
* Nokia N78
* Nokia N79
* Nokia N85
* Nokia N86 8MP
* Nokia N96
* Samsung GT-i8510|Samsung GT-i8510 (INNOV8)
* Samsung GT-I7110
* Samsung SGH-L870
 |
| **S60 5то издание** | 5.0 | 9.4 | * Nokia 5800 XpressMusic
* Nokia\_5800\_XpressMusic#Navigation Edition|Nokia 5800 Navigation Edition
* Nokia 5530 XpressMusic
* Nokia 5230
* Nokia N97
* Nokia N97 mini
* Nokia X6
* Samsung i8910|Samsung i8910 Omnia HD
* Sony Ericsson Satio
* Sony Ericsson Vivaz
* Sony Ericsson Vivaz Pro
 |

Надворешни врски
----------------

* Официјални линкови
	+ S60 Blogs - The official S60 Blogs by Nokia Архивирано на 8 ноември 2009 г.
	+ Forum Nokia - S60 developer site Архивирано на 12 јуни 2006 г.
	+ Forum.Nokia.com - S60 2nd/3rd Edition: Differences in Features v1.5 Архивирано на 18 февруари 2009 г.
	+ Forum Nokia Russia - S60 developer site Архивирано на 15 јули 2009 г.