**Караконџула** или **Караконџол(а)** — суштество од митологијата на Јужните Словени. Верувањето во постоењето на ова суштество е широко распространето меѓу жителите на Бугарија, Македонија и јужниот дел на Србија. Иако нема докази за постоењето на караконџоли, има одреден број луѓе што сè уште веруваат во постоењето на ова митолошко суштество.

Етимологија на името
--------------------

Името на ова суштество го среќаваме и во грчкиот јазик како *каликанзарос* (грчки: *καλλικάντζαρος*), реализиран преку турската форма *karakonkolos* (турски: *karakoncolos*). На словенски, оваа заемка била реинтерпретирана и поврзана со зборот *кон* или *крак*, што значи *нога* .

Зборот *каликанзарос* [множина: *каликанзари* (грчки: *καλλικάντζαροι*)] е името на машките демони од грчките народни верувања. Во превод на српски значи *гоблини* .

Во некои региони, може да се најдат други имиња за караконџула, како што се:

* на српски јазик:
	+ *какарондја* (од Србите од Галиполи ),
	+ *калаконџур* (во Косово ),
	+ *караканџа* (во Неготинска Краина ),
	+ *Караконџа* (во околината на Бачка, Бабушница и Лесковац ),
	+ *Каранделоза* и *Карапања* ,
	+ *конжула* (во околината на Гружа ),
	+ *Кураканџа* и *Куроконџа* ;
* на бугарски јазик:
	+ *бабугер*,
	+ *Буганец* (Централни Родопи ),
	+ *екстериер*, *гундурак*, *кара-кончо*, *караканџала*, *караконџер*, *караконџо*, *каракоњац*, *конџор* и *поганец* ,
	+ *Опацин* (регион Пестер, Родопи );
* на македонски јазик:
	+ *караконџол*, *караконџола*, *караконџул* и *конџолка* .

Опис на караконџол во митологијата и фолклорот
----------------------------------------------

Во фолклорот, караконџолата е опишана како женско демонско суштество со изглед на старица со страшно и набрчкано лице, светли очи, големи и остри нокти, железни заби и (многу често) со козји копита, уши и рогови, слично на сатир од античката (словенска и грчка) митологија. Караконџолите може да се сретнат само ноќе, најчесто за време на *„некрстените денови"*  (т.е. во деновите од православниот Божик до Водици) кога се најопасни за луѓето.

Според традицијата, караконџулите ги напаѓаат луѓето, кои се наоѓаат надвор од нивната куќа доцна во ноќта . Ако се работи за мажи, караконџулата ги напаѓа така што им скока на грб и ги тера да ја носат на грб и да шетаат цела ноќ додека не запеат првите петли . Ако жртвата не ги исполни нејзините барања, караконџулата гребе со канџите. Кога ќе запеат првите петли, караконџулата ја турка својата уморна и збунета жртва во канал покрај патот или шумата и ја остава да лежи таму. Ако се работи за жени, караконџулата ги напаѓа така што ги гребе (најчесто по лицето) и ги драска со ноктите или ги фрла од ридот или се обидува да ги удави во вода. Постарите се плашат од Караконџули, па не излегуваат навечер во *„Некрстените денови"*. Против караконџул се користи шахта, сол и леб.

Во регионот на Алексинац се верува дека караконџули најчесто напаѓаат пијани мажи. Во Косово велат дека караконџулата седи на стреата над влезната врата и навечер, штом некој излезе од дома, му фрли сламка на глава, го качи, го брка покрај реката и штом петелот пее или магарињата почнуваат да прчат, го пушта.

Потеклото на верувањето во караконџоли
--------------------------------------

Илустрација. Илустрација за наводниот изглед *на каликанзарос*
Верувањето во караконџоли е веројатно автохтоно словенско, но некои тврдат дека Словените, (најмногу Македонците и Србите) го презеле од денешните Грци. Во нивните народни верувања, постојат машки демонски суштества познати како *каликанзари* (Гр грчки: *καλλικάντζαροι*), кои меѓу Србите се познати како *ноќни коболди*. Овие суштества се безусловно зли и доаѓаат во поворки меѓу луѓето за време на божиќната сезона. На *„Некрстени денови"* им се принесуваат жртви во форма на колачи.

Учесниците на драматизираната и маскирана поворка во *„Некрстени денови"* се нарекуваат и Караконџули. Поворките слични на овие го следат своето потекло уште од римската прослава на Консуали во месец јануари, а тоа име се префрли на црниот демон *каликанзорос*, влезе во верувањата на Грците и Турците и на крајот во верувањата на српскиот народ. каде што се родени Караконџули.

Интересен е податокот и тоа што во околината на Гевгелија се наоѓа новогодишна погача чие име *караконжул* доаѓа од зборот *караконжула*. А се однесува на колач кој се прави за да се умилостиват токму тие духови.

*

Наводи
------

1. 1 2  „Караконџула". *Српски митолошки речник*. Београд: Нолит. 1970. стр. 176.
2. ↑  „Караконџула". *Словенска митологија: енциклопедијски речник*. Београд: Zepter Book World. 2001. стр. 259. ISBN 978-86-7494-025-9.
3. ↑  Vuković, Milan T. (2004.). „Божићни празници". *Народни обичаји, веровања и пословице код Срба* (Serbian) (12. изд.). Belgrade: Sazvežđa. стр. 94. ISBN 978-86-83699-08-7. Проверете ги датумските вредности во: `|year=` (help)CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)

Надворешни врски
----------------

* шоу *Сосема природно* - „Караконџуле"
* придонес од емисијата *Експлозив* - „Караконжула"
* Митологија: Кои се Караконџули и Каликанчари?