recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**IC 873** — галаксија во соѕвездието Херкул, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.

Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 873 се споменува и како UGC 11143, MCG 6-40-9, CGCG 200-9, IRAS 18094+3559.

Откривање
---------

Објектот е откриен на 18 октомври 1887 година од страна на Луис Свифт.

Податоци
--------

### Податоци од набљудување

Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 873 е од видот Sb. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,5 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,3 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13,8 *m*/лм2. IC 873 има привидни димензии од 2,6' х 0,6'.

### Астрономски податоци

Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 18 ч 11 м 15,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +36° 0' 27"". Положбениот агол на објектот е во износ од 159°.

Други поделби
-------------

Проучување на IC 873 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 61518.

Поврзано
--------

* Портал: Астрономија

* Список на IC објекти (1-500);
* Индекс-каталог;
* Херкул (соѕвездие).

Наводи
------

1. ↑  Запис за IC 873 на *НАСА* (англиски)
2. 1 2 3  Students for the Exploration and Development of Space, поправени податоци за IC {{{n}}}
3. ↑  IC {{{n}}}, *SIMBAD*, Центар за астрономски податоци во Стразбур

Користена литература
--------------------

* Zwicky, F. E. Herzog, and P. Wild, ""Catalogue of Galaxies and Clusters of Galaxies"",

Vol.I. Pasadena, Calif. California Institute of Technology, 1961. Also, 
successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog)

Надворешни врски
----------------

* Прегледувач на длабокото небо — IC 873[*мртва врска*]
* Поправени информации за IC 873
* IC 873 — VizieR.
* IC 873 — Вонгалактичка база на податоци на НАСА
Сфољатела
**Сфољатела**, понекогаш наречено **опашка од јастог** во САД,  е италијанско пециво исполнето во облик на школка кое има потекло од Кампанија. *Сфољателе* исто така значи „мал, тенок лист или слој", бидејќи неговата текстура на пециво наликува на наредени лисја.

Потекло
-------

Во манастирот Санта Роза во Конка деи Марини во провинцијата Салерно, Италија, во 17 век, била создадена сфољателата *Санта Роса*. Слаткарот Пасквале Пинтауро, од Неапол, го добил оригиналниот рецепт на Сфољателата и почнал да ги прави и продава колачите во неговата продавница во далечната 1818 година.

Производство
------------

На голема маса, тестото се развлекува, или се израмнува со апарат за тестенини, потоа се премачкува со некој вид на маснотии (путер, сало, маргарин или мешавина), па се превиткува во вид на швајцарски ролат, но со многу повеќе слоеви. Од крајот се сечат дисковите, се обликуваат да направат џебови, и се полнат. Се пече пецивото додека слоевите не почнат да се одвојуваат, создавајќи ги карактеристичните гребени *на сфољатела*.

Има повеќе различни рецепти за тестото и филот. Филовите вклучуваат рикота со вкус на портокал, паста од бадем и шеќерна кора од цитрон.

Регионални варијации
--------------------

 Сфољатела Санта Роза
Постојат два вида на пециво. Исто така, постои рецепт со некои промени, со иста кора, но со многу благ и повкусен фил кој е направен од француски крем, сличен на шлаг.

Поврзано
--------

* Баклава
* Штрудла

Наводи
------

1. ↑  *From the Source - Italy: Italy's Most Authentic Recipes From the People That Know Them Best* (2015). Lonely Planet.
2. ↑  Bullock-Prado, Gesine (2012). *Pie It Forward: Pies, Tarts, Tortes, Galettes, and Other Pastries Reinvented*. Open Road Media. p. 198.
3. ↑  „storia della sfogliatella". *www.sfogliatella.it*.
4. ↑  Sylvanna (16 November 2009). „Sfogliatelle Dough". Архивирано од изворникот на 2022-04-20. Посетено на 2023-03-19.CS1-одржување: бот: непознат статус на изворната URL (link)
5. ↑  Sandie Drake (1 November 2013). „Preparing sfogliatelle pastry to make Lobster Tails". Архивирано од изворникот на 2023-03-19. Посетено на 2023-03-19.CS1-одржување: бот: непознат статус на изворната URL (link)

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Сфољатела" на Ризницата ? |
**IC 862** — галаксија во соѕвездието Змеј, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.

Откривање
---------

Објектот е откриен на 10 септември 1888 година од страна на Гијом Бигурдан.

Податоци
--------

### Податоци од набљудување

Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 862 е од видот NF.

### Астрономски податоци

Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 17 ч 0 м 59,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +61° 3' 0"".

Други поделби
-------------

Проучување на IC 862 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката .

Поврзано
--------

* Портал: Астрономија

* Список на IC објекти (1-500);
* Индекс-каталог;
* Змеј (соѕвездие).

Наводи
------

1. ↑  Запис за IC 862 на *НАСА* (англиски)
2. ↑  IC {{{n}}}, *SIMBAD*, Центар за астрономски податоци во Стразбур

Користена литература
--------------------

* Karachentsev, I.D. ""A Catalogue of Isolated Pairs of Galaxies in the Northern

Hemisphere""; also, Karachentseva, V.E. ""A Catalog of Isolated Galaxies."" Astrofiz. Issled. Izv. Spetz. Astrofiz. 7, 3, 1972, and 8, 3, 1973. (0,4) (Catalogs)

Надворешни врски
----------------

* Прегледувач на длабокото небо — IC 862[*мртва врска*]
* Поправени информации за IC 862
* IC 862 — VizieR.
* IC 862 — Вонгалактичка база на податоци на НАСА
**Анелис Мари „Ана" Франк** (12 јуни 1929 - почетокот на март 1945) била германско девојче од еврејско семејство од градот Франкфурт којашто стекнала светска слава стекнала благодарение на своите дневници во кои ја опишала германската окупација на Холандија за време на Втората светска војна.

Родната куќа на Ана Франк, Клиниката на црвениот крст Маингау
Ана со своето семејство се преселила во Амстердам во 1933 година, откако нацистите дошле на власт во Нацистичка и се стремеле за окупација на Холандија која започнала во 1940. Откако убивањето на Евреите почнало да се зголемува од ден на ден, Ото Франк, таткото на Ана Франк во јули 1942 со семејството се криел во собите од неговата работна зграда. По две години групата којашто ја сочинувале и тие била пронајдена и испратена во концентрационите логори. Седум месеци по нејзиното апсење, Ана починала од тифус во концентрациониот логор Берген - Белзен во деновите кога умрела и нејзината сестра Маргот Франк. Нејзиниот татко Ото останал жив и успеал да се врати во Амстердам каде што ги нашол сочувани дневниците на својата ќерка кои подоцна биле објавени во 1947 година. Дневниците во својот оригинал се објавени на холандски јазик.

Дневникот којшто и бил даден на 13. роденден претставува хронологија на настаните од тој ден, па сè до 1 август 1944 година. Дневникот е преведен на многу јазици, а станал и многу популарен меѓу читателите. Стилот на којшто е напишан е добар, а темата на дневникот претставувала инспирација за повеќе филмови. Со својата слава, Ана Франк станала една од најчесто споменуваните личности од жртвите на Холокаустот.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 27064673
* LCCN: n79125789
* ISNI: 0000 0001 2125 1130
* GND: 118534734
* SELIBR: 54042
* SUDOC: 02687332X
* BNF: cb11903452x (податоци)
* BPN: 05308737
* BIBSYS: 90105825
* ULAN: 500240135
* MusicBrainz: 264a2f9c-e362-47fc-aa3c-9dafc51a9a61
* NLA: 35099418
* NDL: 00439999
* NKC: jn20000601616
* RLS: 000063263
* BNE: XX879997
* CiNii: DA01507686

 |

 |
**Теодор Комнен Дука** (грчки: *Θεόδωρος Κομνηνὸς Δούκας*, починал ок. 1253) бил владетел на Епир и Тесалија од 1215 до 1230 и на Солун и поголемиот дел од Македонија и западна Тракија од 1224 до 1230. Тој исто така имал големо влијание за време на владеењето на неговите синови Јован и Димитрија со Солун во 1237–1246.

Теодор бил потомок на истакнато византиско аристократско семејство поврзано со царските династии Комнини, Дука, и Ангел. Сепак, ништо не е познато за животот на Теодор пред освојувањето на Константинопол и распаѓањето на Византиската империја после Четвртата крстоносна војна во 1204. По падот на Константинопол, тој служел кај Теодор I Ласкарис, основачот на Никејското Царство, неколку години пред да биде повикан за Епир, каде што неговиот полубрат Михаил I Комнен основал независна држава. Кога Михаил починал во 1215, Теодор го презел управувањето со епирската држава. Тој ја продолжил политиката на својот брат за територијално проширување. Во сојуз со Србиј, ја проширил својата територија во Македонија, заканувајќи му се на латинското Солунско Кралство. Заробувањето на латинскиот император Пјер II де Куртене во 1217 отвори можност за постепено напредување, што кулминирало со освојување на Солун во 1224.
Истанбул, мавзолеј ди Турхан Хатиџе ала Јени КамиИстанбул, мавзолеј ди Турхан Хатиџе ала Јени Ками
**Рабија султан** (османлиски јазик: رابعه سلطان, *Râbi'a Şerm-î (Sharmî) Kadın Sultân*, околу 1698 – 1732 година) била една од жените на османлискиот султан Ахмед III и мајка на Абдул Хамид I.

По потекло била од Франција и е родена како Ида. Таа никогаш не станала Валиде султан бидејќи починала во 1732 година, 42 години пред Абдул Хамид I да станр османлиски султан. 

Нејзиното вечно почивалиште се наоѓа во турбето на Турхан Хатиџе султан во Јени џамија.

Наводи
------

Гробница Турхан Хатиџе Валиде Султан - томбе 1070187Гробница Турхан Хатиџе Валиде Султан - томбе 1070187



1. ↑  „Ottoman Research Foundation (in Turkish); reveals the results of recent ivestigations and announce her name as **"Râbi'a Şerm-î *(Sharmî)* Kadın Efendi"**". Ottoman Sultans Web Page. Архивирано од изворникот на 2018-12-24. Посетено на 2010-12-14.
Вистинската секира која ја користел „човекот-зајак" во 1970.
**Човек-зајак** (англиски: *Bunny Man*) е урбана легенда која настанала во 1970 поради два инциденти во округот Ферфакс во сојузната држава Вирџинија, но проширена и на подрачјето на Вашингтон. Постојат повеќе верзии на оваа легенда, но во повеќето се вели дека тоа е човек кој носи костим на зајак и напаѓа луѓе со секира. Во некои гласини се споменува дека секоја година за време на "Ноќ на вештерките" духот на *човекот-зајак* се појавува по повод одбележување на неговата смрт, тогаш наводно се појавува неформиран труп. Постои и мост кој е наречен по него.
Полицијата отворила истрага за двата инцидента, но и двата на крајот се затворени поради недостаток на докази. Во неделите после инцидентот, повеќе од 50 луѓе ја контактирале полицијата тврдејќи дека виделе човек-зајак.

Наводи
------

1. ↑  „The Bunny Man Unmasked - Page 4 - Fairfax County, Virginia". Архивирано од изворникот на 5 јуни 2017. Посетено на 2 мај 2014.
2. ↑  Legend Lives on at Bunnyman Bridge
3. ↑  „The Bunny Man Unmasked - Page 3 - Fairfax County, Virginia". Архивирано од изворникот на 24 август 2016. Посетено на 2 мај 2014.

Надворешни врски
----------------

* Приказните за „човекот-зајак"
* Човекот-зајак од Клифтон
* Мостот „човек-зајак" во Клифтон, Вирџинија Архивирано на 3 мај 2014 г.
* Public Safety Information at Мост „Човек-зајак" Архивирано на 5 јули 2018 г.
Споменик на Неџат Аголи во Скопје
**Неџат Аголи** (албански: *Nexhat Agolli*; Дебар, 1914 - Голи Оток, 28 април 1949) — македонски правник и комунистички деец од албанска народност. Тој бил прв министер за социјална политика во македонската влада по крајот на Втората светска војна.

Животопис
---------

Завршил право во Рим и бил судија во Тирана, но поради комунистичка дејност бил преместен на служба во Ѓаковица (Косово), каде што станал борец на партизански одред (1942 година). Наскоро се вратил во Дебарско и бил началник на Штабот на Првата оперативна зона на НОВ и ПОМ (1943), а потоа политички комесар на Четвртата младинска албанска бригада (1944).

Бил избран за делегат од Македонија за Второто заседание на АВНОЈ, а на 27 октомври 1944 година бил кооптиран за член на АСНОМ. На 30 декември 1944, на Второто заседание на АСНОМ е избран за втор потпретседател на Президиумот на АСНОМ. При формирањето на првата влада на ДФМ на 16 април 1945 бил избран за министер за социјална политика, во владата од април 1946 година бил втор потпретседател, а во следната влада, избрана во декември 1946 година, повторно бил избран за министер за социјална политика. На таа функција останува до 12 мај 1948 година, кога е разрешен.

По прифаќањето на Резолуцијата на Информбирото (1948), бил уапсен и осуден на робија на островот Голи Оток, каде и починал.

Наводи
------

1. ↑  Службен весник на НРМ, 14/1948, 1 стр.

Извор
-----

* „Македонска енциклопедија", МАНУ, Скопје, 2009, 13 стр.

|  |  |
| --- | --- |
| Знаме на МакедонијаБиографска икона | *Оваа биографска статија за личност од Македонија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Марија Египетска** е христијански светец од 5 век.

Животописот на оваа светителка го напишал Софрониј Ерусалимски.

Според христијаните некој јеромонах, старецот Зосим, се оддалечил еднаш во Чесниот Пост во задјорданската пустина на дваесет дена одење. Одеднаш здогледал едно човечко битие, со суво, голо тело и со коса бела како снег, коe се пушти да бега од очите на Зосим. Старецот долго трчал, додека тоа битие не прилегнало во еден поток и не викнало: "*Авва Зосиме, опрости ми заради Господа, не можам да ти се обратам, оти сум жена гола*!" Тогаш Зосим ѝ ја дофрлил својата горна мантија (расото); таа се загрнала и му се јавила. Старецот бил уплашен слушнувајќи го своето име од устата на непознатата жена. По неговото долго настојување, жената му го раскажала своето житие.

Марија е родена во Египет и од својата дванаесетта година почнала да живее развратно во Александрија, и во разврат поминала полни 17 години. Пристигнувајќи во светиот град Ерусалим, сакала и таа да влезе во црквата да му се поклони на Чесниот Крст, но некоја невидлива сила ја задржувала и не ѝ давала да влезе. Во голем страв таа погледнала во иконата на Пресветата Богородица во припратата и ѝ се молела да ѝ допушти да влезе и да го целива Чесниот Крст, исповедувајќи ја грешноста и нечистотата своја, и ветувајќи дека потоа ќе отиде таму каде што Светата Пречиста ќе ја упати. Тогаш ѝ било
допуштено да влезе во црквата. Откако го целивала Крстот, излегла повторно во припратата пред иконата и ѝ благодарила на Богородица, но во тој миг чула глас: "*Ако го преминеш Јордан, ќе најдеш добар мир*!"

Таа веднаш купила три леба и тргнала за Јордан каде што пристигнала истата вечер. Утредента се причестила во манастирот на св. Јован и ја преминала реката. Во пустината проживеала цели 48 години, во преголеми маки, во страв, во борба со страсните помисли, како и со диви ѕверови. се хранела со зелје. Потоа, кога стоела на молитва, Зосим ја видел како стои воздигната во воздухот.Таа го замолила идната година да ѝ донесе од светите Дарови на брегот на Јордан, а таа ќе дојде да се причести. Идната година Зосим дошол со светите Дарови навечер, на брегот на Јордан, но се чудел како светителката ќе го премине Јордан. Во тој момент видел на месечината дека таа дошла крај реката, ја прекрстила реката и тргнала по водата како по суво. Кога ја причестил, таа го замолила
идната година да дојде во истиот поток каде што првпат се виделе. Зосим отишол и го нашол нејзиното тело мртво на тоа место, а над главата на песокот било напишано: "*Погреби го, авва Зосиме, на ова место телото на смирената Марија, предај го правот на прав, се претставив на 1 април во самата ноќ на спасоносното Христово страдање по причестувањето со божествените тајни*".

Православната црква нејзиниот ден го чествува на 1 април.

Наводи
------

1. ↑  Great Synaxaristes: (грчки) *Ἡ Ὁσία Μαρία ἡ Αἰγυπτία.* 1 Απριλίου. ΜΕΓΑΣ ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΗΣ.
2. ↑  „Охридски пролог" стр. 135

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 35248863
* LCCN: n50054831
* ISNI: 0000 0004 4886 8730
* GND: 118577794
* NLA: 59594193
* NKC: jn20000701152
* BNE: XX1480208

 |

 |
Бронзена статуа од Хенриета Лакс откриена во 2021 година на Универзитетот во Бристол (Велика Британија)
**Хенриета Лакс** (1 август 1920 – 4 октомври 1951) била Афроамериканка од чии канцер-клетки е добиена клеточната линија HeLa, првата бесмртна хумана клеточна линија и една од најзначајните клеточни линии во медицинските истражувања. Бесмртана клеточна линија се размножува неограничено под одредени услови, а HeLa клеточната линија продолжува да биде извор на непроценливи податоци до ден денешен.

Лакс не била свесна дека се искористени клетките добиени со биопсија за време на нејзиниот третман на цервикален канцер во болницата Џонс Хопкинс во Балтимор, Мериленд, САД, во 1951. Овие клетки потоа биле култивирани од страна на Џорџ Ото Геј, кој ја создал клеточната линија позната како HeLa, која сè уште се користи во медицинските истажувања. Како што била тогашната пракса, не била noтребна согласност за култивирање на клетките добиени од третманот на Лакс. Во согласност со денешните стандарди, ниту таа ниту нејзиното семејство не добиле компензација за нивното извлекување и или употреба.

И покрај тоа што некои информации за потеклото на HeLa клеточната линија биле познати на истажувачите после 1970, семејството на Лакс дознало за тоа во 1975.

Наводи
------

1. ↑  Butanis, Benjamin. „The Legacy of Henrietta Lacks". *Johns Hopkins Medicine*. Посетено на August 2, 2018.
2. ↑  Zielinski, Sarah (January 2, 2010). „Cracking the Code of the Human Genome. Henrietta Lacks' 'Immortal' Cells". *Smithsonian*. Посетено на December 31, 2016.
3. ↑  Grady, Denise (February 1, 2010). „A Lasting Gift to Medicine That Wasn't Really a Gift". *The New York Times*. Посетено на August 19, 2012.
**Аксентиј Витиниски** е христијански светец од 5 век.

Бил мошне угледен властелин во Цариград меѓу властелините и дворјаните на царот Теодосиј II. 
Според христијанското верување Авксентиј се замонашил и уште малку времe престојувал во Цариград и се населил во една "Авксентиева Гора" каде излекувал голем број на луѓе. Кога и да го молелe некого да исцели, тој се бранел со зборовите: "*И јас сум грешен човек*!"

Аксентиј Витиниски учествувал на Вселенски собор во Халкидон и силно го штител православието од евтихиевата и несториевата ерес. Починал во 470 година.

Православната црква неговиот ден го чествува на 14 февруари.

Наводи
------

1. ↑  „Охридски пролог" стр. 63
**Беси Марш Бруер** (1884–1952) била канадско - американски графичар, сликар, вајар и учител. Студирала на Њујоршката школа за применет дизајн за жени и на Уметничката студентска лига со Роберт Анри и Џон Слоун. Таа илустрирала за списанијата *Century, Phoenix*, *Collier's* и *St. Nicholas*.

Таа изложила во Њујорк во 1913 година, каде што покажала три цртежи, *Опремената соба, Љубопитноста* и *Ставање на нејзиното понеделничко име на нејзината сандаче*. Меѓу гореспоменатите вештини, Беси Марш Бруер создавала во стиловите на реализам, репрезентација и натурализам.

Таа беше мајка на Сем Поуп Бруер, дописник на Њујорк Тајмс, чија сопруга подоцна повторно се омажи за Ким Филби.

Награди
-------

Њујорк школа за применет дизајн за жени во комерцијална уметност (1922).

Поврзано
--------

Список на уметници во Armory Show

Наводи
------

1. ↑  Petteys, Chris, *Dictionary of Women Artists: An international dictionary of women artists born before 1900*, G.K. Hall & Co, Boston, Ma, 1985
2. 1 2  Marian Wardle, American Women Modernists: The Legacy of Robert Henri, 1910–1945, 2005, 183
3. ↑  *Collier's*. **49**. Collier's. 1912. стр. 2–5. Посетено на 2015-03-22.
4. ↑  *1913 Armory Show 50th Anniversary Exhibition, 1963* Henry Street Settlement, NY 1963
5. ↑  „Bessie Brewer - Artist, Fine Art, Auction Records, Prices, Biography for Bessie Marsh Brewer". askart.com. Посетено на 2015-03-22.
6. ↑  „Mrs Bessie Brewer". *Daily News* (30 Apr 1952, Wed): 504. 1952. Посетено на 2 February 2020.
**Теодосиј Антиохиски** (424 — 529), познат и како Теодосиј Велики е основач и организатор бил на монашкиот живот.

Роден e во областа Кападокија, во селото Могаријаси, од благочестиви родители. Како младич го посетил Симеон Столпник, кој го благословил и му прорекол голема духовна слава. Со кадилницата во која ставил студен јаглен и темјан, Теодосиј барал место каде би се населил и би изградил манастир, изастанал таму каде што јагленот се запалил самиот од себе. Тука се населил и почнал да се подвизува. Наскоро се собрале околу него голем број монаси кои зборувале различни јазици. Затоа тој изградил црква за секој јазик посебно и така истовремено се служело и се пеело за славата Божја на грчки, ерменски, грузиски и др. На денот на причесната, целото братство се собирало во главната црква, во која се служело на грчки јазик. Трпезата била заедничка за сите, заеднички бил и целиот имот, заедничка работата, заедничко страдањето а неретко и гладувањето.

Теодосиј бил возвишен пример на живот за сите монаси. Поседувал дарба на чудотворство да може болни да исцелува, надалеку да се јавува и дапомага. Починал на 105 години во 529 година.

Православната црква го чествува на 11 јануари.

Наводи
------

1. ↑  „Охридски пролог" стр. 13
2. ↑  Great Synaxaristes: (грчки) *Ὁ Ὅσιος Θεοδόσιος ὁ Κοινοβιάρχης καὶ Καθηγητὴς τῆς Ἐρήμου.* 11 Ιανουαρίου. ΜΕΓΑΣ ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΗΣ.
**Џакомо Антонио Мелкиоре Черути** (13 октомври 1698 – 28 август 1767) бил италијански сликар од времето на доцниот барок, активен во северна Италија, во Милано, Бреша и Венеција. Го добил прекарот **Питочето** (италијански: Pitocchetto, со значење: малиот просјак или просјаче) поради големиот број слики на селани облечени во крпи.

Животопис
---------

*Жена со куче*, 1740-те години, масло на платно, 96.5 x 72.3 см, Метрополитен музеј на уметноста, Њујорк
Роден е во Милано, но најмногу работел во Бреша. На почеток од својата работа, бил под влијание на Антонио Чифронди и/или на Џакомо Тодеско, а наобразба добил од Карло Череза. Додека Череза тој најмногу сликал мртва природа и теми од религија, Черути е познат по сликите со просјаци и сиромашни, кои ги сликал реално, но со невообичаено достоинство и индивидуалност.

Черути сликал на оваа тема во периодот од 1725 до 1740 година, а зачувани се околу 50 негови слики од тој период. Мира Пахес Мериман во нејзиниот есеј со наслов *Комедија, реалност, и развој на тематското сликарство во Италија*, вели дека „неговите фигури не прават ништо, но и немаат што да прават". Таа ги опишува сликите на Черути како соочување со:

> најдолните од заедницата; потиснатите и бездомните сиромашни; старите и младите со нивната сеприсутност, елоквентни знаци на нивната сиромаштија и тешкиот труд, сираци и нивните надредени, азили без радост кои нудат неплатена работа, уличари кои преживуваат со ситни парички заработени како носачи, и ги губат на коцка; болни, парализирани и деформирани; осамени вагабонди; дури и туѓинец од Африка — и сите во искинати и валкани алишта, сите со вперени очи директно во нас...
> 
> 
> 

Негова карактеристична слика е *Жена со куче* која е насликана јасно и без идеализирање. Како и во поголемиот дел од неговите слики, жената се појавува во преден план, а позадината е неидентификувана и темна.

Галерија
--------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Џакомо Черути" на Ризницата ? |

* Џуџе*Џуџе*
* Средба во шума*Средба во шума*
* Тројца просјаци*Тројца просјаци*
* Момче и корпа со риби*Момче и корпа со риби*
* Кокошка, сад и кромид*Кокошка, сад и кромид*
* Рак, риби и школки*Рак, риби и школки*
* Портрет*Портрет*
* Портрет*Портрет*

Наводи
------

1. ↑  Spike, 1986, pp. 66.
2. 1 2  Spike, 1986, pp. 66-67.
**Димитрије Митриновиќ** (Доњи Поплат, 21 октомври 1887 — Ричмонд крај Лондон, 28 август 1953) бил српски авангарден критичар, теоретичар, филозоф, есејист, поет и преведувач.

Животопис
---------

Роден е во Поплат (во денешна Општина Берковиќ). Детството го поминал во Зови Дол крај Невесиње каде биле што неговите родители биле учители. Основно училиште завршил во Благај, гимназија во Мостар, а студии по филозофија, психологија и логика во Загреб, Београд, потоа во Виена и Минхен. Апсолвирал во Тибинген во 1914 година.

Работел во уредништвото на *Босанска вила* (1910 — 1913). Првата светска војна ја поминал во Лондон, каде го покренал и уредувал списанието *New Age* (*Ново време*), кој подоцна прераснал во списанието *New Europe*. Митриновиќ исто така е и иницијатор на *Антибарбарус клуб*, Адлерово друштво за студии по поединечна психологија.

Првата своја песна, *Ленто долоросо*, ја објавил во Босанска вила во 1905, под псевдонимот *М. Димитријевиќ*, под кој подоцна воглавно објавувал поезија. Покрај тој, го користел и псевдонимот *Антицус*.

Покрај во Босанска вила, објавувал песни и во списанијата: *Бранково коло* (1906 — 1907, 1909 — 1911), *Дело* (1906), *Нова искра* (1906-1907), *Срѓ* (1906-1908), *Српски књижевни гласник* (1906, 1908, 1911), *Словенски југ* (1908), *Вардар* (1910), *Зора* (1910), *Хрватски ѓак* (1908-1909, 1911), *Одјек* (1912), *Савременик* (1911).

Митриновиќ е творец на футуристичкиот манифест во српската книжевност (*Естетски контемплации, Босанска вила, 1913*).

Повторното откривање на делата на Димитрија Митриновиќ е заслуга на Предраг Палавестра. Тој во хрестоматијата *Книжевност на Млада Босна* (*Књижевност Младе Босне*) (Сараево, 1965), во целост го рехабилитирал Митриновиќ, го вратил во контекстот на српската авангарда.

Наводи
------





1. ↑  МОЖДА НИСТЕ ЗНАЛИ О НЕВЕСИЊУ (31 ) Архивирано на 11 мај 2013 г.*Радио Невесиње*, 19. 3. 2013.
2. ↑  Гојко Тешић, Антологија песништва српске авангарде (1902—1934), Светови, Нови Сад, 1993.
**Џузепе Парини** (италијански: *Giuseppe Parini*, 1729 - 1799) бил италијански поет.

Животопис
---------

Парини е роден во малото место Бозизио.

Творештво
---------

Во 18 век, Парини бил познат сатиричен поет во Италија. Неговото најважно дело е „Ден" во кое ги исмејува обичаите и навиките на повисоките општествени слоеви во неговото време.

Значење и влијание
------------------

Во своето дело „Парини или за славата", италијанскиот поет Џакомо Леопарди го оценува Парини како еден од ретките Италијанци кои совршеноста на пишувањето ја споиле со длабочината на мислата, со широките познавања и со употребата на философијата. Исто така, според Леопарди, Парини бил човек со единствена чистота на карактерот, милост кон несреќните и љубов кон татковината, искреност кон пријателите, како и со благородност и цврстина на душата во однос на спротивностите на природата и судбината.

Наводи
------

1. ↑  „Beleške", во: Đ. Leopardi, *Pesme i proza*. Beograd: Rad, 1964, str. 125.
2. ↑  „Beleške", во: Đ. Leopardi, *Pesme i proza*. Beograd: Rad, 1964, str. 124.
3. ↑  Đ. Leopardi, *Pesme i proza*. Beograd: Rad, 1964, стр. 74.
**Свети Димитриј** (грчки: *Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου*) — црква во градот Сер, Егејска Македонија. Влегува во состав на Серско-нигритската епархија на Цариградската патријаршија. Има улога на парохиски храм.

Историја
--------

Парохијата е создадена во 1934 г. Храмот се наоѓа на улица „Емануил Папас" бр. 18. Почнал да се гради во 1956 г. со средства на Георгиос Метаксас и осветен е на 7 септември 1958 г. од митрополитот Константин Серски. На почетокот на 1960-тите е додаден нартекс и олтарот е живописан од атинскиот зограф Димитрис Кендакас. Во март 1990 г. почнало проширување на црквата, за на крајот во 1993 г. да добие двојно повеќе простор. Храмот станал петкорабна базилика со купола.

Во храмот се чуваат мошти на Свети Димитрија Солунски, Свети Јован Златоуст и Света Анастасија, како и копија на иконата „Пресв. Богородица Вратарница". При црквата работи неделно училиште.

Во парохијата влегува и параклисот „Св. Нектариј", изграден на неколку метри југоисточно и осветен на 9 ноември 1966 г. од митрополитот Константин Серски. Ктиторка на параклисот е монахињата Нектарија со световно име Анастасија Адамуси. На крајот на 1980-тите параклисот повторно изграден од темел.

Поврзано
--------

* Серско-нигритска епархија

Наводи
------

1. 1 2 3 4  „Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου". Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Посетено на 12 декември 2017.
**Караѓорге Петровиќ** (српски: *Ђорђе Петровић, Карађорђе* или *Đorđe Petrović*, *Karađorđe*) бил српски вожд и основоположник на Династија Караѓорѓевиќи од Србија.

Биографија
----------

Битка кај Мишар
Најверојатно е роден на 16 ноември 1762 година во Вишевац, денешна Србија. Тој бил водач на Првото српско востание, кое било насочено против Османлиското Царство. Во 1814 година во Букурешт бил потпишан договор според кој на српскиот народ требало да му се даде автономија. Но, договорот никогаш не бил спроведен во дело. Така, во 1813 година, востанието било задушено и повторно била воспоставена целосна османлиска власт.

Оваа востание претходело на т.н. Второ српско востание кое избувнало во 1815 година, кое придонело до создавање на модерна Србија. Во 1817 година, од соседната Австроунгарија Караѓорѓе дошол во Србија, каде се сретнал со Милош Обреновиќ и се договориле заедно да дејствуваат. Сепак, кнезот Милош не си го одржал зборот, па наредил тој да биде убиен во ноќта помеѓу 13 и 14 јули 1817 година во селото Радоване, Смедеревско. Така, по создавањето на државата започнало и соперништвото помеѓу двата српски востаници околу тоа кој да го заземе српскиот престол.

Караѓорѓе како тема во уметноста
--------------------------------

* „Посветувањето на Црниот Ѓорѓе" (српски: *Посвећивање Црнога Ђорђа*) - песна на српскиот поет Васко Попа.
* „Црниот Ѓорѓе" (српски: *Црни Ђорђа*) - песна на српскиот поет Васко Попа.
* „Смртта на Црниот Ѓорѓе" (српски: *Смрт Црнога Ђорђа*) - песна на српскиот поет Васко Попа.
* „На ќерката на Караѓорѓе" — песна на рускиот поет Александар Пушкин.
* „Песна за Црниот Ѓорѓе" — песна на Пушкин од 1834 година.

Наводи
------

1. ↑  Vasko Popa, *Pesme*. Beograd: Bigz, 1978, стр. 116.
2. ↑  Vasko Popa, *Pesme*. Beograd: Bigz, 1978, стр. 117.
3. ↑  Vasko Popa, *Pesme*. Beograd: Bigz, 1978, стр. 120.
4. ↑  A. S. Puškin, *Lirika*. Rad, Beograd, 1979, стр. 61.
5. ↑  A. S. Puškin, *Lirika*. Rad, Beograd, 1979, стр. 269-270.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 84098886
* LCCN: n86038245
* ISNI: 0000 0000 7149 570X
* GND: 119236710
* SUDOC: 029635640
* BNF: cb12121935d (податоци)
* NKC: jn20030630001

 |

 |
**Роберт Валзер** (германски: *Robert Valser*) (1878, Бил, Германија - 1956, Швајцарија) бил германски писател, кој пишувал поезија, раскази и романи.

Животопис
---------

Валзер е роден во 1878 година, во Бил, Германија. По завршувањето на училиштето се вработил како помошник-службеник во една банка, а подоцна работел и во фабрика за машини за шиење и во електродистрибуција, како слуга.

Од 1905-1906 година, Валзер живеел во Берлин, кој го напуштил во 1913 година, враќајќи се во родниот град. Таму изнајмил соба во одделот за слугите во хотелот "Син крст", каде живеел повлечен и сиромашен живот. Во 1920-тите, Валзер се преселил во Берн, каде повторно живеел повлечен живот во едно поткровје. На почетокот на 1929 година, поради психичка криза, против својата волја, Валзер бил однесен во психијатриската клиника "Херизау", каде останал затворен до крајот на животот. Умрел на Божиќ, во 1956 година, за време на една осамена прошетка по снегот.

Творештво
---------

Валзер започнал како поет. Неговите први песни, објавени во 1898 година, му овозможиле да навлезе во литературните кругови на Минхен и на Берлин. Во 1907 година го објавил првиот роман "Децата на Танер", следната година излегол неговиот втор роман "Калфа", а во 1909 година и третиот роман "Јакоб фон Гунтен". Иако трите романи биле забележани од критиката, сепак, Валзер не успеал да се наметне на литературната сцена во Берлин и затоа, разочаран, се вратил во родниот град.

Во 1917 и 1918 година ги објавил кратките прозни дела "Мала проза" и "Животот на поетот". Неговот најзначајно дело од овој период е долгиот расказ "Прошетка" од 1917 година. Истата година го напишал романот "Тоболд", кој останал неотпечатен и денес се смета за исчезнат. Истата судбина го затекнала и романот "Теодор" од 1921 година. Во овој период, Валзер објавувал во дневните весници и во книжевните списанија, но успеал да објави само една книга - "Роза", во 1925 година. Од овој период потекнуваат и бројни раскази, како и романот од 1925 година, "Разбојници - роман". Овие скици, ссочувани на 526 листови, напишани со молив, со ситен ракопис долго време биле сметани за тајни ракописи, но почнувајќи од 1980-тите, во текот на цели 20 години, ракописите на Валзер биле одгатнати и објавени во текот на 1985-2000, во шест тома, под насловот "Од областа на моливот". Во 1933 година, останувајќи засекогаш затворен во психијатриската клиника "Херизау", Валзер се откажал од пишувањето.

За време на животот, Валзер останал непознат, иако некои негови современици (Франц Кафка, Херман Хесе, Курт Тухолски, Роберт Музил и Валтер Бенјамин) многу го ценеле неговото дело. Денес, тој се смета за водечки германски писател од првата половина на XX век.

Наводи
------

1. 1 2  Н.Г. "Белешка за авторот", во: Роберт Валзер, *Јакоб фон Гунтен* (второ издание), Темплум, Скопје, 2005, стр. 149-150.
Џереми Бентам
**Џереми Бентам** (англиски: *Jeremy Bentham*; Лондон, 15 февруари 1748 — Лондон, 6 јуни 1832) бил британски филозоф, реформатор на правниот систем и основач на утилитаризам.

Дело
----

Го развил моралниот и филозофскиот систем кој се основува на идејата дака се људските суштевства рационални, себични суштевства, односно да тежат на што повеќе корист. Верувал дака тој пружа научен основ за правни и политички реформи. Користеиќи го принципот на најголемата среќа, неговите следбеници, филозофи радикали, биле иницијатори за големиот број на реформи во државната администрација, на правото, владата и земјоделието во Велика Британијаво деветнаестиот век. Како застапник „лесе фер" на земјоделието подоцна станал и силен застапник на политичката демократија. Неговата утилитаристичка доктрина е развиена во делата „Фрагментите за владата" (1776) и посебно во книгата „Вовед во начелата на моралот и законодавството" (1789). 
Бентам исто така се смета за еден од зачетницитена борбата за права на животните. Во врска со оваа, позната е и неговата парола „Нее важно дали можат да мислат и зборуваат, туку дали можат да патат".
Serbian architectПредлошка:SHORTDESC:Serbian architect
Јелисавета Начиќ: црква Александар Невски, Белград (1929)
**Јелисавета Начиќ** (31 декември 1878 во Белград – 6 јуни 1955 во Дубровник) била познат српски архитект. Таа е запаметена како пионер кој ги инспирирал жените да влезат во професии кои порано биле резервирани за мажи. Не само што прва дипломирана жена по архитектура во Белград, таа беше и првата жена архитект во Србија.

Биографија
----------

Родена во Белград, Начиќ дипломирала со одлични резултати во 1896 година. Студирала архитектура на Универзитетот во Белград на Архитектонска школа на Универзитетот во Белград во време кога се чувствуваше дека жените не треба да влегуваат во професијата. На 22-годишна возраст, таа е првата жена што дипломирала на Инженерскиот факултет. Таа бараше вработување во Министерството за градежништво, но не можеше да стане функционер бидејќи имаше услов да биде завршен воениот рок. Сепак, таа успеа да добие позиција како архитект во Општина Белград каде што стана првиот главен архитект во градот. Во 1903 година, таа ги дизајнирала Малите скалила во белградскиот Паркот Калемегдан. Нејзината најзабележителна работа е добро пропорционална училишна зграда што ја завршила во 1906 година, сега позната како основно училиште Краљ Петар I (Крал Петар I). Таа, исто така, ја проектирала цркви вклучувајќи ја црквата Александар Невски во моравски стил (1929) во Белград и помала црква во Косово. Болницата што таа ја дизајнираше беше уништена за време на Втората светска војна, но многу нејзини станбени згради од станови до карактеристични приватни домови, некои со арт нуво или нео-ренесансни елементи, сè уште стојат денес. Првата колективна станбена зграда за работници на Балканот ја дизајнираше Јелисавета Начиќ.

За време на Првата светска војна, таа беше интернирана во логор во Унгарија, со што нејзината уметничка кариера беше завршена. Тоа траеше не повеќе од 16 години. По војната, Начиќ се преселила во Дубровник со нејзиниот сопруг Лука Лукаи кого го запознала во логорот. За животните дела и е доделена државна пензија. Почина во Дубровник во 1955 година.

Наводи
------

1. ↑  Награда за животно дело од Женското архитектонско друштво на три жени архитектки
**Текла** (? -823) била византиска царица, прва жена на царот Михаил II Амориецот.

Семејство
---------

Текла била ќерка на Барданиј Турски, стратег на тема Анатоликон и неговата сопруга Домника. Се претпоставува дека родителите на Текла биле од ерменско потекло. Прекарот на нејзиниот татко бил "*Турски*" или "*Потурчениот*", но тоа не го докажува неговото турско потекло бидејќи во текот на 9 век, со називот Турци во Византија се нарекувале Хазарите.

Во 803 Барданиј крнал бунт против царот Никифор I, кој го узурпирал нелегално престолот во Цариград во 802 година. Бунтот на Барданиј бил поддржан од делови на византиската војска, но Никифор I успеал да ги победи бунтовниците. По неуспехот на бунтот Барданиј бил принуден да се замонаши и бил прогонет во манастир на остров Проти. Но Никифор I сè уште го сметал поранешниот стратег за опасен противник и поради тоа наредил да биде ослепен.

Царот сепак дозволил на Домника да го задржи семејното богатство, благодарение на што таа основала манастир. Наводно Текла имала уште една сестра и неколку браќа. Спооред Теофан, по бунтот на Барданиј, браќата на Текла биле исто така затворени во манастир, а нејзината сестра и снаа заминале во новооснованиот манастир на Домника.

Брак
----

Според Теофан Исповедник, Барданиј ја омажил својата ќерка Текла за војводата Михаил, за да обезбеди поддршка во бунтот против Никифор I. За време на бунтот сепак Михаил и идниот цар Лав V Ерменец се префрлиле на страната на цар Никифор I, што била една од причините за неуспехот на Барданиј.

Текла и Михаил имале еден син, идниот цар Теофил (813-842).

Царица
------

Во 820 година Михаил бил обвинет во заговор против царот Лав V Ерменец и фрлен во затвор. Сопругот на Текла сепак успеал да побегне од затвор и го организирал убиството на Лав V за време на божикната литургија во патријаршиската катедрала Аја Софија во Цариград. Царот влегол во катедралата без стража и поради тоа не можел да се заштити.

По убиството на Лав V за цар бил крунисан Михаил, а Текла била прогласена за нова царица и ја добила титулата августа.

Текла починала во околу 823 година, а по смртта Михаил се оженил повторно за Ефросина, ќерка на царот Константин VI Слепиот.

Надворешни врски
----------------

* The Page from "Byzantine Women" discussing her mother.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Претходник**Теодосија** | **Византиска царица**820 – 823 | Наследник**Ефросина** |
|  |
| --- |
|  **Свети Димитриј** |
|  |
| 
Поглед на црквата |
| **македонска православна црква** |
| **Епархија** | Брегалничка |
| **Архијерејско намесништво** | Радовишко |
| **Парохија** | Подарешка |
| Местоположба |
|  |
| **Координати** | 41°34′56.6″N 22°29′08.9″E﻿ / ﻿41.582389° СГШ; 22.485806° ИГД﻿ / 41.582389; 22.485806Координати: 41°34′56.6″N 22°29′08.9″E﻿ / ﻿41.582389° СГШ; 22.485806° ИГД﻿ / 41.582389; 22.485806 |
| **Место** | Смиланци |
|  **Општина** | Радовиш |
|  **Држава** | Македонија |
| Општи податоци |
| **Покровител** | Свети Димитрија Солунски |
|  **Завршено** | по 1920 |
|  **Осветување** | по 1920 |
| Архитектонски опис |
|

**Свети Димитриј** — главна селска црква во селото Смиланци.

Местоположба
------------

Црквата е сместена во јужниот дел од селото, на десната страна од Смиланска Река.

Историја
--------

Нема точни податоци за тоа кога црквата започнала да се гради, кога била изградена, како и кога и од кој архијереј била осветена. Сепак, се претпоставува дека изградбата и осветувањето биле по 1920 година.

Архитектура
-----------

Градбата на црквата е со правоаголна основа и полукружна апсида на источната страна. Во средишниот дел на апсидата има ниша во којашто е впишан крст. Главниот влез се наоѓа на западната страна и над него има крст и празна ниша, а црквата има и спореден влез на северната страна. Објектот во целост е обоен во бела боја и е покриен со лимен кров. Автор на иконите во црквата е познатиот зограф Гаврил Атанасов, а тие се сметаат за едни од неговите најдобри дела.

Во дворот на црквата се сместени камбанаријата, трпезарија, помошен објект и селските гробишта. Камбанаријата претставува примитивна дрвена конструкција во облик на пресечен конус којашто е покриена со пирамидален кров од ќерамиди.

Галерија
--------

* Поглед на цркватаПоглед на црквата
* Главниот влезГлавниот влез
* Крст и ниша над главниот влезКрст и ниша над главниот влез
* Споредниот влезСпоредниот влез
* АпсидатаАпсидата
* Ниша со впишан крст на апсидатаНиша со впишан крст на апсидата
* КамбанаријатаКамбанаријата
* ТрпезаријатаТрпезаријата
* Помошниот објектПомошниот објект
* Селските гробиштаСелските гробишта

Поврзано
--------

* Смиланци
* Радовишко архијерејско намесништво
* Подарешка парохија

Наводи
------

1. ↑  Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска (уред.). *Карта на верски објекти во Македонија*. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. стр. 29. ISBN 978-608-65143-2-7.
2. ↑  „Подарешка парохија[*мртва врска*]". *Брегалничка епархија*.
3. ↑  „Гаврил Атанасов — Зограф". *За луѓето од Малешевијата*.

Надворешни врски
----------------

* Црква „Св. Димитриј" - Смиланци на Ризницата ?
За сопругата на Јустинијан I, видете Теодора (сопруга на Јустинијан I).

Икона од 19 век
**Теодора II** (815 - 867) е христијански светец и сопруга на византискиот цар Теофил.

По смртта на Теофил, кој бил иконоборец, Теодора се зацарила со својот син Михаил III, каде управувала како регент во периодот од 842 до 856 година. Веднаш го воспоставил почитувањето на иконите на соборот во Цариград во 842 година. Во таа прилика e востановено празнувањето на победата на православието коe до ден денешен се прави во првата седмица на Чесниот Пост.

Од страна на Православната црква се смета за светец поради повторното враќање на иконите во црквите и манастирите.

Православната црква неговиот ден го чествува на 11 февруари.

Наводи
------

1. ↑  „Охридски пролог" стр. 59

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Претходник**Ефросина** | **Византиска царица**830–842 | Наследник**Евдокија Декаполитиса** |
| **Незаземено**Последен владетел**Ирина** | **Регент на Византија**842–855 | Наследник**Варда** |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 298413267
* LCCN: no2002004103
* ISNI: 0000 0004 0260 3526
* GND: 124012701
* SUDOC: 060553901
* NKC: xx0031877
* BNE: XX1608027

 |

 |
Јохан Лудвиг Тик
**Јохан Лудвиг Тик** — роден (31 мај 1773 - Берлин, 28 април 1853) бил германски книжевник.

Животопис
---------

Тој учел на различните универзитети, патувал од место во место од земја во земја, се обидел во речиси сите кнежевни активности и родови, дошол во допир и соработувал со многу истакнати личности од своето време. Иако важно место во историјата на германската кнежевност заземаат неговите драми, критики, научни трудови, издавачки и преведувачки проекти (средновековна германска поезија, англиски театар, Сервантесов Дон Кихот, а учествувал и во довршувањето на Шлегеловите преводи на Шекспировите дела), негов најголем придонес се новелите.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа биографска статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
Шахрух
**Шахрух** (20 август 1377 - 13 март 1447) или **Шахрух Мирза**  бил тимуридски владетел на источниот дел на царството што ја создал неговиот татко, големиот освојувач, Тамерлан во Средна Азија. Шахрух бил четвртиот и најмладиот син на Тамерлан. По смрта на неговиот татко, царството се распаднало, а различни племиња и воени водачи се натпреваруваат за доминација. Туркменските Кара Којунлу (Црна Овца) во 1410 година го уништиле западниот дел на Тамерлановото царство и го освоиле Багдад. Меѓутоа, Шахрух во Персија и Трансоксијана ја воспотавил својата власт во 1409 година. Неговата држава ги контролирала главните трговски патишта меѓу Истокот и Западот, вклучувајќи го и легендарниот Пат на свилата, а Шахрух станал енормно богат. Шахрух за своја претолнина го избрал градот Херат. Шахрух бил голем заштитник на уметноста и науката.

Наводи
------

1. ↑  The Persian meaning of the name is (literally) "face of a king"; it is also the Persian name for the chess move "castling". According to Ibn ‘Arabshāh, his father was playing chess when he received the news of his birth, using this chess move as a name for the newborn child (Ibn Arabshah, Ahmed (1936). *Tamerlane or Timur the Great Amir*. Trans. J.H. Sanders. London: Luzac and Co. p. 47).

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Тамерлан |
| --- |
|  |
| Освојувања | 
 Освојувања во Персија **·**  Тамерланова војна со Туктамиша **·**  Индиски поход **·**  Освојување на Сивас **·**  Сириски поход **·**  Освојување на Багдад **·** Анадолски поход **·**  Кинески поход |
|  |
| Законодавство | 
 Тамерланов законик  |
|  |
| Култура и наука | 
 Урбанизам и архитектура **·**  Развој на науката и уметноста  |
|  |
| Војска | 
 Структура **·**  Организација **·**  Оружје **·**  Стратегија и тактика **·**  Знамиња  |
|  |
| Династија | 
 Тимуридска династија **·**  Пир Мухамед **·**  Халил Султан **·**  Шахрух **·**  Улугбек |
|  |
| Занимливости | 
Тамерланов шах |

 |
**Жак Шарл Франсоа Штурм** (франц. Jacques Charles François Sturm; Женева, 29 септември 1803 — Париз, 18 декември 1855) — француски математичар со германско потекло.

Животопис
---------

Семејството Шарл имала потекло од Стразбур и емигрирало околу 1760 година. Шарл почнал да слуша предавање во академијата во Женева. Во 1819 година, смртта на неговиот татко го нетарала да предава на деца од богатите семејства за да може да го одржува своето семејство. Во 1823 година тој станал тутор на синот на Мадам де Стал. Кон крајот на 1823 година на кратко останал во Париз со смејството на својот ученик. Одлучил со својот училиштен пријател Коладном да се вработи во „Bulletin universel". Во 1829 година, тој ја открил теоремата која се однесува на одредување на реалните броеви на бројчената еднаквост помеѓу дадените граници и таа теорема го носи неговото име.

Имал корист од револуцијата од 1830 година, затоа што неговата протестантска вероисповед престанала да биде препрека во преонаѓање на работа во јавните училишта. На крајот на таа година, бил поставен за професор по предметот „Математика" на Ролен колеџот. Избран бил за член на Француската академија на науки во 1836 година, заземајќи го местото на Андре Мари Ампер. Станал професор во Политехничката школа во 1840 година. Истата година, по смртта на Паосон, бил поставен за професор по механика на парискиот факултет за науки. Неговите дела, „Курс за анализа на политехникото училиште" („Cours d'analyse de l'école polytechnique", 1857 - 1863) и „Курс по механика на политехничкото училиште" („Cours de mécanique de l'école polytechnique", 1861), биле објавени во Париз после неговата смрт.

Заедно со Жозеф Лијувил ја формулирал Штурм-Лијувилова теорема. Шарловата теорема е основен резултат за докажување на постојани реални нула функции.

Во 1826 година, заедно со својот колега Жан Данијел Коладон, помагал во првото експериментално одредување на брзината на звукот во вода.

Награди и признанија
--------------------

* Grand prix de Mathématiques (4 декември 1834)
* Коплиев медал на Кралското друштво во Лондон
* Officier de la Légion d'Honneur (1837)
* Член на академијата во Берлин (1835)
* Член на академијата Санкт Петербург (1836)
* Член на Кралското друштво во Лондон (1840)