recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Џорџо Манганели** (италијански: *Giorgio Manganelli*, 15 ноември 1922, Милано - 28 мај 1990, Рим) - италијански писател, есеист, новинар и универзитетски професор.

Животопис
---------

Манганели работел како професор на „Универзита ди Рома". Паралелно со писателската активност, Манганели соработувал со „Кориере дела сера" и во повеќе познати неделници во Италија.

Творештво
---------

Манганели се појавил во италијанската книжевност релативно доцна: Во 1964 година, на возраст од 42 години, тој ја објавил својата прва книга, „Пресмешна трагедија" (*Hilarotragoedia*), трактат за „паднатата" природа на човекот. Во 1967 година се појавил најважниот теоретски текст на Манганели, „Литературата како лага" во кој ја изложува својата антивиртуистичка и антивиталистичка програма, одбивајќи да му даде на светот друга реалност освен онаа на хиероглифското пишување. Во неговата богата есистичка дејност централно место зазема интересот за англосаксонската книжевност. Во текот на 1960-тите, Манганели бил еден од најистакнатите претставници од неоавангардното движење наречено „Група 63". Во 1969 година, Манганели го објавил делото „Нов коментар" (*Nuovo commento*) со кое се пробил кон врвот на апстракцијата; во 1972 година, со делото „На последните богови" (*Agli dei ulteriori*), запливал во занес на мегаломанска езгалтација. Потоа следеле делата: „Отзаклучок" (*Sconclusione*) од 1976 година, „Центурија" (*Centuria*) од 1979 година, „Љубов" (*Amore*) од 1981 година и „Дискурс за сенката и грбот" (*Discorso del ombra e dello stemma*) од 1982 година.

Критички осврт кон творештвото на Манганели
-------------------------------------------

Во предговорот кон француското издание на „Центурија" од 1985 година, Итало Калвино го оценува Манганели како автор кој не наликува на никој друг во италијанската книжевност, непогрешлив во секоја реченица, неисцрпен пронаоѓач на играта со јазикот и со идеите. Според Калвино, Манганели се појавил зрел и наоружан со сите негови квалитети уште со првата објавена книга. Исто така, според Калвино, Манганели е најиталијански од сите италијански писатели, но и најизолиран во италијанската книжевност. Најиталијански бидејќи се раѓа директно од италијанската проза од XVIII век, со елаборирана синтакса и неочекувани именки, глаголи и придавки, како и вител од аналогии и смешни досетки. Истовремено, тој е најизолираниот бидејќи безмилосно ги урива сите поучни намери кои доминирале во италијанската книжевност во XIX и во XX век. Понатаму, Калвино истакнува дека Манганели истовремено ги претставува традицијата и авангардата. Традицијата бидејќи секогаш поаѓа од идеалот на формата, како во синтаксата така и во логиката на аргументирањето; авангардата, бидејќи не постои предизвик во употребата на мислата и изразните форми пред кои тој би се повлекол.

Наводи
------

1. 1 2 3  Итало Калвино, „Предговор кон француското издание", во: Џорџо Манганели, *Центурија*. Скопје: Антолог, 2012, стр. 275-279.
**Анселмо Кентербериски** (англиски: *Anselm of Canterbury*; 1033 — 21 април 1109) бил италијански средновековен филозоф, теолог и надбискуп од Кентербери од 1093 до 1109 година. Тој се смета за основач на схоластиката, а познат е по онтолошкиот аргумент за постоењето на Бог. Отворено се спротивставил на крстоносните војни.

Животопис
---------

Роден е во Аости, во Северна Италија, во кралството Бургундија. Потекнувал од богато семејство. Таткото му е роден во Ломбардија и имал насилна природа. Анселмо го добил религиозното образование од мајка му. Во петнаесеттата година посакал да оди во манастир, но татко му не му дозволил. Разочаран, Анселмо се разборел психосоматски, а кога закрепнал, едно време го напуштил училиштето и живеел удобен живот. Кога умрела мајка му, ја напуштил куќата во 1059 година и отишол на Алпите, а потоа скитал низ Бургундија и Франција.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Густав Хусак** (словачки: *Gustáv Husák*) — чехословачки политичар и последниот социјалистички претседател на комунистичка Чехословачка.

Тој е роден на 10 јануари 1913

 година во Дубравка (денеска дел од градот Братислава), Кралство Унгарија, денешна Словачка. Во Комунистичката партија на Чехословачка се приклучил во 1933 година. Во времето на Втората светска војна, тој бил уапсен поради ширењето на антифашистичката пропаганда. По крајот на војната, тој се вклучил во политичкиот живот на земјата, но во 1950 година бил обвинет дека практикува *буржоазен национализа*, и уапсен во 1951 година. Во 1954 година бил осуден на доживотен затвотр. Во 1960 година бил амнестиран, а во 1964 година му било одобрено повторно неговото членство во партијата.

Во 1975 година Хусак бил избран за претседател на Чехословачка. На таа позиција останал во 1989 година, кога поднелч оставка. Починал по две години во Братислава.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 59084048
* LCCN: n50030322
* ISNI: 0000 0001 1064 5687
* GND: 118554956
* SUDOC: 026928930
* BNF: cb119080792 (податоци)
* BIBSYS: 98030014
* NDL: 00468704
* NKC: jn20000401125

 |

 |
| Откриени астероиди: 20 |
| --- |
| 520 Франциска | 27 октомври 1903 |
| 538 Фредерика | 18 јули 1904 |
| 542 Сузана | 15 август 1904 |
| 543 Шарлота | 11 септември 1904 |
| 544 Јета | 11 септември 1904 |
| 545 Месалина | 3 октомври 1904 |
| 546 Иродијада | 10 октомври 1904 |
| 547 Пракседа | 14 октомври 1904 |
| 548 Кресида | 14 октомври 1904 |
| 554 Перага | 8 јануари 1905 |
| 556 Филида | 8 јануари 1905 |
| 563 Сулејка | 6 април 1905 |
| 564 Дуду | 9 мај 1905 |
| 566 Стереоскопија | 28 мај 1905 |
| 567 Елевтерија | 28 мај 1905 |
| 568 Херускија | 26 јули 1905 |
| 571 Дулсинеја | 4 септември 1905 |
| 572 Ребека | 19 септември 1905 |
| 576 Емануела | 22 септември 1905 |
| 1418 Фајета | 22 септември 1903 |
| 1  со Макс Волф
2  со Август Копф |

**Паул Гец** (германски: *Paul Götz*; 1883-1962) — германски астроном, откривач на астероиди.

Во 1907 г. докторски труд на опсерваторијата „Хајделберг-Кенигштул" при Хајделбершкиот универзитет. Открил вкупно 20 астероиди, од кои неколку заедно со други астрономи.

Во тоа време оваа опсерваторија била главен центар на пронаоѓањето на астероиди под водство на истакнатиот астроном Макс Волф. Тука докторските студии ги изучувале разни познати откривачи на астероиди, како што се Рејмонд Смит Дуган, Јозеф Хелфрих, Франц Кајзер, Карл Рајнмут, Емил Ернст и Алфред Борман.

Астероидите 542 Сузана, 543 Шарлота и 576 Емануела ги нарекол по негови пријателки.

Во негова чест е наречен астероидот 2278 Гец.

Поврзано
--------

* Макс Волф
* Август Копф

Наводи
------

1. ↑  Список на дисертации на опсерваторијата „Хајделберг-Кенигштул"
2. ↑  „Откривачи на мали планети". Центар за мали планети. Архивирано од изворникот на 2010-11-20. Посетено на 1 јануари 2011. (англиски)

Надворешни врски
----------------

Откритија на Паул Гец — Астрофизички податочен систем (англиски)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* VIAF: 113151776791218010987
* ISNI: 0000 0000 2217 9241
* GND: 1063212529
* MGP: 157806

 |

 |
**„Живот во розово"** (француски: *La vie en rose*) — француски филм од 2007 година, во режија на Оливие Даан. Главните улоги во филмот ги толкуваат: Марион Котијар, Жерар Депардје и Силви Тесту.

Улогата на Едит Пјаф на Марион Котијар наиде на универзално признание, заслужувајќи и повеќе национални и меѓународни признанија и ја доби Академијата за најдобра актерка.

Содржина
--------

Филмот го опишува животот на француската пејачка Едит Пјаф, која покрај својот одличен глас, поради својот несреќен живот станала легендарна личност.

Наводи
------

1. ↑  „Живот во розово", *Вест*, година XVII, 6,7 и 8 јануари 2017, стр. 23.
**Шабан Салиу** (ромски: *Šaban Saliu*; Скопје, 6 јануари 1961

) — македонски политичар, активист на Ромите во Македонија и претседател на Демократски сили на Ромите.

Животопис
---------

Салиу е роден во Скопје на 6 јануари 1961 година. Дипломира на Универзитетот Св. Кирил и Методиј - Скопје, на Правниот факултет и положува правосуден испит. Од 1990 до 1995 бил Генерален секретар на ПЦЕР, а од 1995 и Претседател на огранокот на ПЦЕР во Гостивар. Салиу е Потпретседател на Сојузот на Ромите на Македонија. Од 2006 до 2008 година е член на македонското собрание како пратеник на Демократските сили на Ромите. Од мај 2008 е назначен за директор на Дирекцијата за заштита и спасување. Освен со македонскиот и ромскиот, Салиу се служи и со српскиот и англискиот јазик. Женет е и е татко на едно дете.

Наводи
------

1. ↑  „ДЕМОКРАТСКИ СИЛИ НА РОМИТЕ 2006 - 2008". Собрание на Република Македонија. Посетено на 2010-03-15.
2. ↑  „Салиу, Шабан". Собрание на Република Македонија. Посетено на 2010-03-15.
**„Франкенштајн"** (англиски: *Frankenstein*) — американски филм од 1931 година, во режија на Џејмс Вејл (James Whale). Главните улоги ги играат: Колин Клајв, Меј Кларк, Борис Карлоф, Џон Боулс, Едвард Ван Слоун, Двајт Фрај и Фредерик Кер.

**PLAY'** 1931 година приколка за *Франкенштајн*

Синопсис
--------

Хенри Франкенштајн е опседнат со идејата да оживее мртовец. Поради тоа, тој ги напуштил студиите по медицината и изолиран во своето планинско засолниште прави необични експерименти. Заедно со својот помошник, малоумниот Фриц (го игра Фрај), тој краде мртовци и од нив успева да создаде тело, но по грешка Фриц му набавува мозок од починат криминалец. Неговата свршеничка Елизабет (ја игра Кларк) е загрижена за него и, заедно со пријателот Виктор Мориц (го игра Боулс) и со поранешниот професор на Хенри, д-р Валдман (го игра Ван Слоун), го посетува Хенри токму во мигот кога тој го довршува својот експеримент, успевајќи да го оживее мртовецот. Така, Хенри го создава чудовиштето (го игра Карлоф) кое е насилно, па мора да го чува затворен во подрумот. При една посета во подрумот, чудовиштето успева да го задави Фриц, а потоа ги напаѓа Хенри и д-р Валдман. Тогаш, Хенри се уверува дека направил грешка и го замолува д-р Валдман да го успие чудовиштето, меѓутоа тоа го убива докторот, потоа бега надвор од засолништето, а подоцна ненамерно убива мало девојче. За тоа време тече свеченоста по повод свадбата на Хенри и Елизабет. Кога во селото пристигнува таткото со телото на убиената ќеркичка, жителите на селото се мобилизираат за да го пронајдат чудовиштето, но тоа влегува во домот на Хенри и ја напаѓа Елизабет, а потоа успева да побегне во планината. Таму, тоа го напаѓа Хенри кого го онесвестува и го зема со себе во една ветерница. Хенри се освестува и се бори со чудовиштето кое фрла од ветерницата и му нанесува тешки повреди. Насобраниот народ ја пали ветерницата во која останува заробено чудовиштето. Филмот завршува така што Хенри успева да се закрепне од повредите.

Наводи
------

1. ↑  IMDb, Frankenstein (1931) (пристапено на 14.1.2020)
**Еугент Бушпепа** (албански: *Eugent Bushpepa*) (роден 2 јули 1984) е албански рок пејач и текстописец.

Кариера
-------

Еугент Бушпепа започнал да пее на шестгодишна возраст. Во 2006 година почнал да работи како пејач на *Top Channel* (национална телевизија во Албанија). Тој ги има издадено следниве песни: "Maska e Madheshtise", "Enderr Reale", "Stine Dreqi", "Rebel pa Hije", "Udhetari" ,"Viktime" and "Ishull i Mallkuar". Тој ја освоил главната награда за најдобар машки вокал и најдобра рок награда на *Top Fest* (музички фестивал во Албанија). Еугент и неговата група поддржуваа многу познати светски изведувачи како *Deep Purple* и *Duff McKagan*. Исто така, има пеено и со *Ron "Bumblefoot" Thal* на Фестивалот на пивото во Корча.
Во 2014 година ѝ се придружил на групата *Darkology Band* како вокалист на нивната турнеја. Со неа, настапил како поддршка на *Overkill* на нивната турнеја низ Европа наречена *Kill Fest 2014*. Бушпела ѓивее во Тирана и студира стоматологија.

Наводи
------

* 
* Архивирано на 29 април 2016 г.
* Архивирано на 5 март 2014 г.

 Архивирано на 26 декември 2017 г.
**Гроф Николај Павлович Игнатјев** (руски: *Граф Никола́й Па́влович Игна́тьев*; 29 јануари [ст. ст. 17 јануари] 1832 – 3 јули [ст. ст. 20 јуни] 1908), бил руски државник и дипломат, познат по неговиот агресивен експанзионизам во поддршка на рускиот империјализам. Во справувањето со Кина тој и обезбедил голема територија на Русија со мултилатералниот договор од Пекинг во 1860 година. Како руски амбасадор во Османлиската империја од 1864 до 1877, тој делувал на раздвижување на сесловенското чувство и национализам против Османлиите, и имал одреден удел во Априлското востание од 1876 во Бугарија. Тој ја охрабрувал својата влада да ѝ прогласи војна на Турција во 1877, и по одлучната руска победа го преговарал Санстефанскиот договор во 1878. Со тоа значително се зајакнало руското влијание на Балканот. Сепак Велика Британија и Австроунгарија се спротивставиле на договорот и подоцна тој бил ревидиран.

Наводи
------

1. ↑  John L. Evans, *Russian Expansion on the Amur, 1848-1860: the Push to the Pacific* (Edwin Mellen Press, 1999).
**Ограбувачи** (англиски: *The Spoilers*) - американски филм од 1942 година, во режија на Реј Енрајт, по сценариото на Лоренс Хазард. Во главните улоги настапуваат: Џон Вејн, Марлен Дитрих, Рандолф Скот, Хари Кери итн. Филмот е снимен според романот на Рекс Бич и имал една номинација за наградата „Оскар".

Дитрих и Роберт В. Сервис на сетот.

Содржина
--------

Дејството на филмот се случува во 1900 година, на Алјаска, за време на Златната треска. Рој Гленистер (го игра Вејн) и неговиот другар Декстри се борат да го сочуваат своето право да бараат злато, а финансиска поддршка им дава забавувачката од салунот Чери Малот (ја игра Дитрих). Од друга страна, нечесниот пратеник Александар Макнамара сака да ги измами...

Наводи
------

1. ↑  „HRT (пристапено на 15.11.2017)". Архивирано од изворникот на 2017-11-23. Посетено на 2017-11-25.
2. ↑  „HRT (пристапено на 15.11.2017)". Архивирано од изворникот на 2017-11-23. Посетено на 2017-11-25.
**Ирина Дукина** (околу 1066 - 19 февруари 1138) — византиска царица, сопруга на византискиот цар Алексиј I Комнин, мајка на царот Јован II Комнин и на историчарката Ана Комнина.

По мајчина страна, била внука на Трајан, односно, правнука на царот Јован Владислав. Византиските автори ја опишуваат како многу убава, умна и амбициозна жена. Во бракот со Алексиј I, родила три деца: ќерките Ана и Теодора и синот Јован.

Наводи
------

1. 1 2  д-р Стојан Киселиновски и др. (2000). *Македонски историски речник*. Скопје: ИНИ. стр. 169. ISBN 9989-624-46-1. Недостасува `|author1=` (help)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* VIAF: 808346
* GND: 118775626
* SUDOC: 187849587

 |

 |
**Луѓето кои одеа по тигровата опашка** (јапонски: 虎の尾を踏む男達) - јапонски филм од 1945 година, во режија на Акира Куросава. Главните улоги ги играат: Ханширо Ивај, Сусусму Фуџита и Кеничи Еномото.

Снимањето беше спроведено на еден сет (1945)

Синопсис
--------

Дејствието на филмот се одвива во 1185. година, во времето кога семејството Хеике бори против семејството Минамото. По крвавата поморска битка во Тихиот Океан, Јошицуне Минамото ги победува непријателите, а преживеаните извршуваат самоубиство. Кога победникот Јошицуне пристигнува во Кјото, неговиот брат, шогунот Јоритомо им наредува на своите луѓе да го уапсат Јошицуне. Меѓутоа, Јошицуне бега со шест верни самураи на чело со Бенкеи и тие се упатуваат во земјата на неговиот единствен пријател Идехиро Фукивара. Во близината на границата, откако ја преминуваат шумата преправени во монаси, нивиот насмеан превозник Суруга открива дека тие се Јошицуне и шестмина самураи и им кажува дека храбриот Кагивара и неговите војници ги чекаат на границата, со намера да ги уапсат. Јошицуне се преправа во превозникот и Бенкеи мора да го убеди Кагивара дека тие се само шест монаси кои патуваат за да соберат прилози за изградба на големиот храм во Кјото.

Наводи
------

1. ↑  РТС, Људи који су ишли по тигровом репу (пристапено на 26.4.2020)
**Никола Дечев** (1880-1903) — македонски револуционер, член на Македонската револуционерна организација / ТМОРО, војвода во Велешко Македонската револуционерна организација.

Животопис
---------

Роден во 1880 година, во Стара Загора. Во 1900 година бил секретар во четата на војводата Андон Ќосето, а во 1901 година бил помошник војвода на Христо Чернопеев во Горноџумајско. 
Во 1902 година бил назначен за војвода во Велешко. Пред Востанието бил задолжен, заедно со Борис Сарафов, да изготви т.н. Востанички дисциплински устав за Битолскиот револуционерен округ на ТМОРО. Во септември 1903 година повторно се обидел со уште неколкумина војводи и чети да навлезе во внатрешноста на Македонија.

По битка со турската војска кај селото Луково, Кратовско, откако бил тешко ранет, се самоубил.

Наводи
------

1. ↑  Енциклопедија ВМРО, Скопје, 2015, стр. 88.
**Џејмс Бонд 007: Се живее само двапати** (англиски: *You only live twice*) е игран филм, во режија на Луис Гилберт.

Замокот Химеџи, локација на обуката на нинџите.

Факти за филмот
---------------

Филмот е режиран од страна на режисерот Луис Гилберт (*Lewis Gilbert*), сценариото е на Ролд Дал (*Roald Dahl*), а продуценти се Алберт Броколи (*Albert R. Broccoli*) и Хари Салцман (*Harry Saltzman*). Главните улоги ги толкуваат Шон Конери (*Sean Connery*), Мие Хама (*Mie Hama*), Доналд Плезенс (*Donald Pleasence*), Акико Вакабајаши (*Akiko Wakabayashi*) итн. Филмот, снимен во 1967 година, претставува петто продолжение од циклусот филмови за тајниот агент Џејмс Бонд и делумно е снимен според истоимениот роман на Јан Флеминг.

Содржина
--------

Тајниот агент Џејмс Бонд (го игра Шон Конери) го праќаат во Јапонија откако еден американски, а подоцна и еден советски вселенски брод таинствено исчезнуваат во орбитата. Додека САД и СССР се обвинуваатза инцидентот, британската тајна служба се соменва во Јапонците. Оттука, Бонд заминува на тајна задача на еден јапонски остров каде ги открива сторителите. Таму, со помош на нинџите во состав на јапонската тајна полиција, Бонд ги открива сторителите.

Наводи
------

1. 1 2  *Антена*, бр. 803, 15.11.2013, стр. 10.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* VIAF: 316752040
* GND: 1027126251

 |

 |
**Хонориј Августодунски** (латински: *Honorius Augustodunensis*) — католички теолог од XI век. Неговиот прекар Августодунски дал повод за бројни претпоставки во врска со неговото потекло. Првично се мислело дека тој бил Французин, а неговиот прекар се толкувал како „Отенски" (според денешниот град Отен), но подоцна била отфрлена оваа претпоставка и денес се мисли дека тој бил Германец кој со образованието и со духовната кариера бил поврзан со Англија.

Творештво
---------

Хонориј Августодунски пишувал дела во кои ја популаризирал теологијата со намера да ја приближи до свештениците кои непосредно општеле со верниците. Негови најпознати дела се: „За образот на светот" (*De imago mundi*), „За слободната волја" (*De libero arbitrio*), „Обредник" (*Sacramentarium*), „Клуч за спознанието на светот" (*Clavis physicae*), „Светило" (*Elucidarium*) и „Огледало на црквата" (*Speculum Ecclesiae*.

Наводи
------

1. ↑  Aron Gurevič, *Problemi narodne kulture u srednjem veku*. Beograd: Grafos, 1987, стр. 353.
2. ↑  Aron Gurevič, *Problemi narodne kulture u srednjem veku*. Beograd: Grafos, 1987, стр. 240.
3. ↑  Aron Gurevič, *Problemi narodne kulture u srednjem veku*. Beograd: Grafos, 1987, стр. 245.
**Кристијан Ото Јозеф Волфганг Моргенштерн** (Christian Otto Josef Wolfgang Morgenstern), е роден на 6 мај 1871 година во Минхен, починал на 31 март 1914 година во Унермајс по ново Мерано, Јужен Тирол, Италија - германски поет, писател и преведувач. Во светот е поесебно препознатлив по неговата комична поезија.

Животопис
---------

Мајката на Моргенштерн починала од туберкулоза на неговата десетгодишна возраст, а тој ја наследил болеста. Големи дел од својот живот поминал патувајќи по санаториумите низ Германија, Швајцарија и Италија, при што имал можност да запознае многу истакнати книжевници и филозофи на тогашната Европа.

Книжевно творештво
------------------

Познат е по преводи на исклучителни многубројни дела и автори, како; Хенрик Ибзен, Кнут Хамсун и Бјернстјерне Бјернсон и Август Стриндберг.

Најпопуларното дело на Кристијан Моргенштерн е „Песни од бесилката" (*Galgenlieder*) од 1905 година.

Во своите рани години Моргенстерн напишал голем број есеи и рецензии за различни германски периодики. На неговото филозофско и митско творештво највеќе влијаеле Фридрих Ниче, Рудолф Штајнер, Фјодор Михајлович Достоевски и Лав Николаевич Толстој.

Наводи
------



1. ↑  Anthony T. Wilson: Über die Galgenlieder Christian Morgensterns. Königshausen und Neumann (= Epistemata – Würzburger wissenschaftliche Schriften. Reihe Literaturwissenschaft, Bd. 448), 2003, ISBN 978-3-8260-2490-0.
**Ангелина Бранковиќ** (српски: Ангелина Бранковићcode: sr is deprecated , албански: *Angjelina Arianiti*,старословенски: Преподобная Ангели́на Сербская (Бра́нкович), королева; ок. 1440–1520), родена Аријанити, била сопруга на српскиот деспот Стефан Бранковиќ (вл. 1458–1459), и ќерка на Ѓорѓ Аријанит. За нејзинот благочестив живот била прогласена за светица и како таква од Српската православна црква е почитувана како **Преподобна мајка Ангелина** (српски: Преподобна мати Ангелинаcode: sr is deprecated ).

Таа била сестра на Андроника, жената на Скендербег.

Наводи
------

1. ↑  „Преподобная Ангели́на Сербская (Бра́нкович), королева". *azbyka.ru* (руски). Посетено на 2021-08-12.
**Берта Берта Зулцбашка** (германски: *Berta von Sulzbach*, околу 1110 - 29 август 1159), била германска принцеза и византиска царица, сопруга на царот Мануил I Комнин.

Потекло
-------

Берта била ќерка на Беренгар II, гроф на Зулцбах (починал на 3 декември 1125 година) и втората сопруга Аделхајд фон Дисен († 1126). Берта била сестра на Гебхард III Зулцбашки и на Гертруда Зулцбашка, која се омажила за германскиот цар Конрад III.

Брак
----

Барајќи поддршка против Норманите на Роджер II, византискиот цар Јован II Комнин испратил амбасадори во дворот на германскиот цар Конрад III со предлог за склучување на сојуз против Норманите во Јужна Италија. За да внесе се потпише договор, гласниците на василевса му понудиле на Конрад III да испрати една од своите принцези во Цариград, за да биде мажена за синот на византискиот цар, Мануел. Наместо една од своите ќерки, Конрад ја избрал својата балдаза, Берта, која заминала за Цариград во друштво на Емихо фон Лајнинген, епископ на Вирцбург.

Кога Берта пристигнала во царскиот двор на Босфорот, Јован II Комнин веќе бил мртов, а Мануил бил новиот византиски цар. Бракот на Берта и Мануил I бил одложуван во текот на три години. Двајцата била венчани малку по Водици во 1146, по што Берта била крунисана за царицата под името Ирина.

Во Цариград Берта-Ирина станала позната по скромноста, избегнувајќи го луксузот на царот во византиски двор. Василиј Охридски ја пофалил Берта за пристојност и побожноста, а Никита Хонијат забележува дека царицата не носела шминка. Според гласините во 1147 година, патријархот Козма II Цариградски, кој бил осомничен за ерес, фрлил клетва на царката никогаш да не роди син.

Берта-Ирина и Мануел I Комнин имале две ќерки:

* Марија Комнина
* Ана Комнина (1154-1158)

Берта-Ирина починала на 29 август 1159 година. Според изворите Мануил I Комнин, кој бил познат по своите многубројни изневери, бил скршен од смртта на сопругата. Тој се оженил повторно во 1161 година за Марија Антиохиска.

Надворешни врски
----------------

* *Bertha von Sulzbach*, Opac, Regesta Imperii
* *Bertha*-Irene of Sulzbach, first wife of Manuel I Comnenus, De Imperatoribus Romanis
* *Bertha von Sulzbach*, fmg.ac

|  |
| --- |
| Берта Зулцбашка **Бабенберги****Роден(а):** 1110s  **Починал(а):** 1159
Предлошка:S-roy |
| Претходник**Пирошка Арпад** | **Византиска царица**1146–1159 | Наследник**Марија Антиохиска** |


1. ↑  Cawley, Charles, *Profile of Berengar of Sulzbach, his wives and children*, Foundation for Medieval Genealogy, Посетено на August 2012 Проверете ги датумските вредности во: `|accessdate=` (help); Надворешна врска во `|publisher=` (help), Предлошка:Better source
**Трифун Грабеж – Трифко** (1895-1916) бил припадник на револуционерното движење Млада Босна и учесник во атентатот на австрискиот надвојвода Франц Фердинанд.

Животопис
---------

Роден е на 28 јуни во 1895 година на Пале во Босна и Херцеговина. Потекнувал од свештеничко семејство и од најрани денови копнеел по слобода на својот народ. Гимназија учел во Сараево и Тузла. Поради ревлуционерните идеи бил исфрлен од училиштето по што се преселил во Белград каде продолжил во повисоките класови во гимназија. Уште како ученик во Тузла станал член на Млада Босна и дејствувал со цел за ослободување од австроунгарската окупација. Тој прифатил да учествува во атентат и со Гаврило Принцип и Недељко Чабриновиќ на 4 јуни 1914 година се вратил од Србија во Сараево. Вооружен со бомба на 28 јуни 1914 година го чекал Фердинанд кај „Сараевска Вијеќница", но не му се укажала можност да изврши атентат. Бил фатен во обид за бегство и осуден на тешка робија од 20 години. Трифко Грабеж починал на 21 август 1916 во австроунгарскиот затворот Терезин.

Наводи
------

1. ↑  Д. Љубибратић, Млада Босна и Сарајевски атентат, Сарајево 1964;
Фестивален и конгресен дворец, место каде бил одржан настанот
**Евровизија 1959** е 4. издание на Евровизија. Се одржа во Кан, Франција на 11.03.1959 г.
Победник беше Холандија со песната "Een Beetje" од Teddy Scholten

Eurovision Song Contest Logo 1959.svg
Лого на Евровизија 1959

 * п
* р
* у
 **Евровизија**

1956 ·
1957 ·
1958 ·
1959 ·
1960 ·
1961 ·
1962 ·
1963 ·
1964 ·
1965 ·
1966 ·
1967 ·
1968 ·
1969 ·
1970 ·
1971 ·
1972 ·
1973 ·
1974 ·
1975 ·
1976 ·
1977 ·
1978 ·
1979 ·
1980 ·
1981 ·
1982 ·
1983 ·
1984 ·
1985 ·
1986 ·
1987 ·
1988 ·
1989 ·
1990 ·
1991 ·
1992 ·
1993 ·
1994 ·
1995 ·
1996 ·
1997 ·
1998 ·
1999 ·
2000 ·
2001 ·
2002 ·
2003 ·
2004 ·
2005 ·
2006 ·
2007 ·
2008 ·
2009 ·
2010 ·
2011 ·
2012 ·
2013 ·
2014 ·
2015 ·
2016 ·
2017 ·
2018 ·
2019 ·
~~2020~~ ·
2021
2022 · ·
*2023*
**„Шолаја"** – југословенски филм од 1955 година, во режија на Војислав Нановиќ. Главните улоги ги толкуваат: Миливоје Живановиќ, Рената Улмански, Слободан Алигрудиќ , Столе Аранѓеловиќ, Душан Јаниќијевиќ, Јанез Врховец, Оливера Марковиќ и Раде Марковиќ.

Синопсис
--------

Филмот е посветен на Симо Шолаја, командантот на Вториот батаљон на Третиот краишки партизански одред. Батаљонот што го оформил самиот Шолаја, бил зачетник на отпорот против усташкиот режим во околината на Шипово. Во филмот се прикажува востанието на српските селани против геноцидот во Независна Држава Хрватска, како и процесот на поделбата на учесниците на востанието на партизани и на четници.

Наводи
------

1. ↑  РТС, Шолаја (пристапено на 31.3.2022)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија филм е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
Вила Лувињи, Луксембург - домаќин на натпреварот во 1966 година
**Евровизија 1966** е 11. издание на Евровизија. Се одржа во Луксембург, Луксембруг на 05.03.1966 г.
Победник беше Австрија со песната "Merci Cherie" од Udo Jürgens

Eurovision Song Contest Logo 1966.svg
Лого на Евровизија 1966

 * п
* р
* у
 **Евровизија**

1956 ·
1957 ·
1958 ·
1959 ·
1960 ·
1961 ·
1962 ·
1963 ·
1964 ·
1965 ·
1966 ·
1967 ·
1968 ·
1969 ·
1970 ·
1971 ·
1972 ·
1973 ·
1974 ·
1975 ·
1976 ·
1977 ·
1978 ·
1979 ·
1980 ·
1981 ·
1982 ·
1983 ·
1984 ·
1985 ·
1986 ·
1987 ·
1988 ·
1989 ·
1990 ·
1991 ·
1992 ·
1993 ·
1994 ·
1995 ·
1996 ·
1997 ·
1998 ·
1999 ·
2000 ·
2001 ·
2002 ·
2003 ·
2004 ·
2005 ·
2006 ·
2007 ·
2008 ·
2009 ·
2010 ·
2011 ·
2012 ·
2013 ·
2014 ·
2015 ·
2016 ·
2017 ·
2018 ·
2019 ·
~~2020~~ ·
2021
2022 · ·
*2023*


|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
Василиј Чапаев
**Василиј Иванович Чапаев** (руски: *Василий Иванович Чапаев*) (роден 9 февруари 1887 година, починат 5 септември 1919 година) бил руски војник и командант на Црвената армија за време на Руската граѓанска војна.

Чапаев е роден во сиромашно селско семејство во селото Будајка, денес дел од градот Чебоксари.

На 5 септември 1919 седиштето на дивизијата во близината на Лбишченска (денес Чапајево) била нападната од страна на белоармејците и Чапаев тогаш се обидел да избиге и да ја преплива реката Урал, но изчеџнал. Телото никогаш не му било пронајдено.

После основањето на СССР, Чапаев е прогласен за херој на Октомвриската револуција.

Поврзано
--------

* Николај Шчорс - црвеноармејски јунак, наречен „украинскиот Чапаев"

Надворешни врски
----------------

* Биографија на руски

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 8501670
* LCCN: n50036514
* ISNI: 0000 0000 2029 0309
* GND: 130825239
* SUDOC: 137354258
* BNF: cb15014838x (податоци)
* NLA: 50769650
* NKC: mzk2002110364
* BNE: XX886393

 |

 |
Телевизиски центар на БиБиСи, Лондон - место домаќин на натпреварот во 1963 година.
**Евровизија 1963** е 8. издание на Евровизија. Се одржа во Лондон, Обединетото Кралство на 23.03.1963 г.
Победник беше Данска со песната "Dansevise" од Grethe and Jørgen Ingmann

Eurovision Song Contest Logo 1963.svg
Лого на Евровизија 1963

 * п
* р
* у
 **Евровизија**

1956 ·
1957 ·
1958 ·
1959 ·
1960 ·
1961 ·
1962 ·
1963 ·
1964 ·
1965 ·
1966 ·
1967 ·
1968 ·
1969 ·
1970 ·
1971 ·
1972 ·
1973 ·
1974 ·
1975 ·
1976 ·
1977 ·
1978 ·
1979 ·
1980 ·
1981 ·
1982 ·
1983 ·
1984 ·
1985 ·
1986 ·
1987 ·
1988 ·
1989 ·
1990 ·
1991 ·
1992 ·
1993 ·
1994 ·
1995 ·
1996 ·
1997 ·
1998 ·
1999 ·
2000 ·
2001 ·
2002 ·
2003 ·
2004 ·
2005 ·
2006 ·
2007 ·
2008 ·
2009 ·
2010 ·
2011 ·
2012 ·
2013 ·
2014 ·
2015 ·
2016 ·
2017 ·
2018 ·
2019 ·
~~2020~~ ·
2021
2022 · ·
*2023*
**Хајредин Барбароса** (арапски: خير الدين بربروس, турски: *Barbaros Hayreddin Paşa*) — османлиски адмирал на флотата во времето на управувањето на Сулејман I.

Хајредин застанал на чело на пиратската флота по смртта на својот брат, и под негова команда имал над 1,000 луѓе. Во 1518 година се прогласил за султан под името Барбароса II, признавајќи ја врховната власт на Османлиското Царство. Барбароса го имал овој прекар според светиот римски цар и предводник на третата крстоносна војна, Фридрих Барбароса.

Наводи
------

1. ↑  „Barbarossa | Ottoman admiral". *Encyclopedia Britannica* (англиски). Посетено на 2020-11-18.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Афонсо Енрикес де Лима Барето** (португалски: *Afonso Henriques de Lima Barreto*) (13 мај 1881, Рио де Жанеиро, Бразил - 1 ноември 1922, Рио де Жанеиро, Бразил) - бразилски писател и новинар.

Животопис
---------

Лима Барето
Родителите на Лима Барето биле Мулати, така што поради своето потекло тој страдал во текот на целиот живот, поради што му се препуштил на алкохолизмот. Тој учествувал активно во интелектуалниот живот на Бразил и соработувал со бројни весници и списанија. Воодушевен од Октомвриската револуција, тој напишал манифест посветен на неа. Умрел рано, на возраст од 41 година, во Рио, во крајна сиромаштија.

Творештво
---------

Целокупното творештво на Лима Барето (романи, раскази и хроники) има карактер на протест против дискриминацијата, предрасудите, глупоста, самоволието и социјалната неправда. Токму поради острата критика на своето време, тој останал непризнат од неговите современици, со исклучок на неколку критичари. Дури и 50 години по неговата смрт, постоела забрана за објавување на неговите дела во сите поважни бразилски весници, а главната причина за тоа бил романот „Спомените на писарот Исајас Камиња" во којшто Барето го прикажал животот во редакцијата на еден весник. Дури 100 години по неговото раѓање и 50 години по смртта, Бразил го признал Барето како еден од основоположниците на современиот роман и како еден од врвните писатели на оваа земја. Неговите дела се објавени во 17 томови, како и исцрпна монографија за неговиот живот и за творештвото. Најважни дела на Барето се: романот „Спомени на писарот Исајас Камиња" (1909), романот „Тажниот крај на Поликарпо Кваресма" (1915), збирката раскази „Нума и нимфата" (1915), „Животот и смртта на М. Ј. Гонзага де Са" (1915), збирката раскази „Истории и сништа" (1920) итн.

Наводи
------

1. 1 2  *Антoлогија на бразилскиот расказ*, Три, Скопје, 2012, стр. 285-286.
Фестивалска сала, Виена – место домаќин на натпреварот во 1967 година
**Евровизија 1967** е 12. издание на Евровизија. Се одржа во Виена, Австрија на 08.04.1967 г.
Победник беше Обединетото Кралство со песната "Puppet On a string "од Sandie Shaw

Eurovision Song Contest Logo 1967.svg
Лого на Евровизија 1967

 * п
* р
* у
 **Евровизија**

1956 ·
1957 ·
1958 ·
1959 ·
1960 ·
1961 ·
1962 ·
1963 ·
1964 ·
1965 ·
1966 ·
1967 ·
1968 ·
1969 ·
1970 ·
1971 ·
1972 ·
1973 ·
1974 ·
1975 ·
1976 ·
1977 ·
1978 ·
1979 ·
1980 ·
1981 ·
1982 ·
1983 ·
1984 ·
1985 ·
1986 ·
1987 ·
1988 ·
1989 ·
1990 ·
1991 ·
1992 ·
1993 ·
1994 ·
1995 ·
1996 ·
1997 ·
1998 ·
1999 ·
2000 ·
2001 ·
2002 ·
2003 ·
2004 ·
2005 ·
2006 ·
2007 ·
2008 ·
2009 ·
2010 ·
2011 ·
2012 ·
2013 ·
2014 ·
2015 ·
2016 ·
2017 ·
2018 ·
2019 ·
~~2020~~ ·
2021
2022 · ·
*2023*
**Светомир Николаевиќ** (српски: *Светомир Николајевић*) бил српски пистаел, политичар професор при Високата школа (суплент во Великата школа, а при катедрата за општа историја имал посебен поглед за литературата за Словените и Србите), член на Сроската кралевска академија, премиер на Србија во периодот меѓу 3 април и 27 октомври 1894 година, градоначалник на Белград и министер за внатрешни работи. Еден од основачите на Радикалната партија во Србија, Свети Сава (друштво) и масонската ложа *Побратим* .

Извори
------

1. ↑  „Биографија на сајту САНУ". Архивирано од изворникот на 2011-07-27. Посетено на 2011-05-23.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 224570184
* LCCN: n84155884
* ISNI: 0000 0003 6113 4080
* BNF: cb129120371 (податоци)
* NKC: js20191029185

 |

 |
Шон Пен
**Шон Џастин Пен** (англиски: *Sean Justin Penn*) (17 август 1960, Санта Моника, Калифорнија, САД) - американски филмски глумец.

Животопис
---------

Во 1985 година, Шон Пен се оженил со музичката ѕвезда Мадона со која имал бурен брак, а во 1987 година одлежал и затворска казна од 33 дена, затоа што удрил еден обожавател, кој премногу се доближил до неговата сопруга. Следната година, Мадона повикала полиција, откако Пен ја нападнал физички, а во 1989 година, нивниот брак пропаднал.

Пен по вторпат се оженил во 1996 година со глумицата Робин Рајт, а по свадбата, тие се преселиле во едно предградие во Северна Калифорнија, со цел да живеат мирен живот, надвор од очите на јавноста. Нивниот брак завршил со развод во 2010 година, а од него произлегле ќерката Дилан и синот Хопер. Подоцна, Пен стапил во врска со глумицата Шарлиз Терон.

Кариера
-------

Шон Пен се појавил во јавноста во 1980-тите години, како дел од генерацијата која ја сочинуваа Роб Лоу, Том Круз, Мет Дилон итн. а тој важел за „лошото момче" во таа група, познат по тоа што возел мотор облечен во кожна јакна, се расправал со режисерите и со филмските студија, а физички се пресметувал и со папараците. Сепак, обдарен со голем дарба, тој станал познат по својата методска и трпелива работа на улогите, на кои им се посветувал со месеци.

Пен има настапено во голем број филмови, а двапати ја добил наградата „Оскар", и тоа, еднаш за улогата во филмот „Мистична река", а вториот пат за улогата во филмот „Милк".

Наводи
------

1. ↑  „Sean Penn". *Biography* (англиски). Посетено на 2022-01-30. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
2. 1 2  „Sean Penn Biography (1960-)". *www.filmreference.com*. Посетено на 2022-01-30.
3. ↑  December 14, Joanne Kaufman Updated; Pm, 1987 12:00. „Everyone Said It Wouldn't Last...". *PEOPLE.com* (англиски). Посетено на 2022-01-30.CS1-одржување: бројчени имиња: список на автори (link)
4. ↑  Leigh, Wendy (2008). *Life with my sister Madonna* (1 Simon Spotlight Entertainment hardcover ed. изд.). New York, NY: Simon Spotlight Entertainment. стр. 144–150. ISBN 978-1-4165-8762-0. OCLC 232128720.CS1-одржување: излишен текст (link)
5. ↑  „The Incident Behind Those Sean Penn Domestic Abuse Allegations". *yahoo.com* (англиски). Посетено на 2022-01-30.
6. ↑  Archive, View Author; Author, Email the; Twitter, Follow on; feed, Get author RSS (2013-10-01). „Penn kids ready to break out". *New York Post* (англиски). Посетено на 2022-01-30.
7. ↑  Eunice, Oh (August 04, 2010). „Sean Penn and Robin Wright Finalize Their Divorce". *PEOPLE.com* (англиски). Посетено на 2022-01-30. Проверете ги датумските вредности во: `|date=` (help)
8. 1 2  Наташа Спирова, „Вљубен сум во Шарлиз, би се женел и третпат", *Антена*, број 874, 27.3.2015, стр. 10-11.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 85420054
* LCCN: n88034911
* ISNI: 0000 0001 2142 111X
* GND: 129660833
* SELIBR: 248305
* SUDOC: 052200604
* BNF: cb13943024p (податоци)
* BIBSYS: 90924708
* MusicBrainz: 9403f986-b6a0-41a2-af4b-e66567a93169
* NKC: xx0018944
* BNE: XX1086217
* CiNii: DA13229048

 |

 |
**Миколај Реј** (полски: *Mikołaj Rej*; 1505-1569) - полски поет.

Творештво
---------

Значење
-------

Реј од Нагловица се смета за првиот вистински полски поет. Од него се сочувани неколку драми во стихови, како што е „Животот Јосифов". Во неговото творештво се чувствува влијанието на ренесансата и тој ги изразувал идеите на своето време. Исто така, очигледно е влијанието од фолклорот, како и од неговите (непознати) претходници. Иако во неговите дела се среќаваат прекрасни фрагменти, сепак тој немал оформено целосен поетски израз.

Наводи
------

1. ↑  Petar Vujičić, „Predgovor", во: *Savremena poljska poezija*. Beograd: Nolit, 1964, стр. 5.
**„Партизански приказни"** (српскохрватски:  *Партизанске приче*) — филм на режисерот Столе Јанковиќ од 1960 година. Главните улоги ги играат: Борис Бузанчиќ, Милан Милошевиќ, Шпела Розин, Бранко Плеша.

Синопсис
--------

Во првата приказна, група партизани, борејќи се против острата зима и против непријателот, доаѓа во едно планинско село во кое партизаните не се добредојдени. Селанката каде што се сместени партизаните открива дека некој ѝ го украл шалот и ја пријавува кражбата. Така, партизанскиот одред е исправен пред тешка одлука, но сепак го осудува момчето кое ја извршило кражбата на смртна казна... Во втората приказна, една ноќ за време на војната, ќерката на шефот на железничката станица му помага на ранетиот заповедник на партизанскиот одред да побегне од прогонителите. Меѓутоа, Германците ја откриваат и ја осудуваат на смрт...

Наводи
------

1. ↑  Партизанске приче (пристапено на 16.7.2023)
Џордано Бруно
**Џордано Бруно** (Нол, март 1548 – Рим, 17 февруари 1600) бил италијански филозоф, типичен претставник на антисхоластичката ренесанса на филозофијата.

Џордано Бруно ги негирал христијанските догми, сметал дека филозофијата и теологијата се неспоиви и многу се спротивставувал на христијанското сфаќање на Господ како личност. Создал пантеистичка теорија според која сѐ се состои од вечното движење. Во науката за вселената го отфрлил учењето на Аристотел и на Птоломеј и ја прифатил науката на Коперник. Поради своите слободарски идеи се нашол под удар на инквизицијата која, по седум годишна истрага, на плоштадот Кампо деи Фиори во Рим го спалиле. Учел античка, арапска и сколастичка филозофија. Подучувал дека вселената е бескрајна и дека постојат многу светови. Поради ваквото учење тој бил уапсен и седум години бил измачуван со цел да го промени своето мислење и учење но безуспешно, тој останал доследен на своите учења.

|  |  |
| --- | --- |
| Знаме на ИталијаБиографска икона | *Оваа биографска статија за личност од Италија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 68926311
* LCCN: n79090025
* ISNI: 0000 0001 2281 2585
* GND: 118516221
* SELIBR: 179482
* SUDOC: 027344010
* BNF: cb11894377x (податоци)
* BIBSYS: 90269020
* ULAN: 500338736
* MusicBrainz: 7aaf809c-3e88-450b-929c-977be9e74c00
* NLA: 35023139
* NDL: 00434649
* NKC: jn20000700247
* RLS: 000101106
* BNE: XX1154866
* CiNii: DA00822859

 |

 |
**Џовани Верга** (италијански: *Giovanni Verga*; 1840 — 1922, Катанија, Италија) — италијански писател.

Џовани Верга

Животопис
---------

Детството и раната младост Верга ги поминал на родниот остров.

Творештво
---------

Верга започнал да пишува уште додека живеел во Катанија, кога ги објавил „Карбонари од планините", „Љубовта и татковината" и „На лагуните". По преселбата во Фиренца, каде се дружел со Лујџи Капуано, тој ја развил теоријата на веризмот чиј основен постулат е дека обичниот настан треба да се раскаже сам по себе и да дејствува сам од себе, а писателот треба што повеќе да се оддалечи од него. Во своите дела, Верга реалистично го слика сицилијанскиот живот. Негови поважни книги се: „Љубовницата на Грамињи" и „Живот во полињата", „Семејството Малавоља", „Мајсторот Дон Џезуладо", „Селски раскази" и „По улиците".

Наводи
------

1. ↑  *Riba, patka, vodozemac: Priče o životinjama* (Priredila Ljubica Arsić). Beograd: Laguna, 2014, стр. 235.
2. ↑  *Riba, patka, vodozemac: Priče o životinjama* (Priredila Ljubica Arsić). Beograd: Laguna, 2014, стр. 235-236.
Дијаграм на плиниски избув. 1: Облак од пирокластичен материјал, 2: Довод на магма, 3: Паѓање на пирокластичниот материјал, 4: Слоеви на лава и вулкански пепел, 5: Слој, 6. Магматско огниште
**Плиниски избув** или **плиниска ерупција** — вид вулкански избув карактеристичен по сличноста со избувот на Везув од 79 година од нашата ера, кој го опишал Плиниј Помладиот. Плиниските избуви се одликуваат со столбови гас и вулканска пепел кои се протегаат до стратосферата. Главни особини се исфрлање на големи количини на пемза и многу снажни и континуирани избуви на експлодирачки гас.

Кратките озбуви може да се завршат и за еден ден, но подолгите избуви може да потраат од неколку дена до неколку месеци. Подолгите избуви почнуваат со образување облаци од вулканска пепел, понекогаш со пирокластични потоци. Количината на исфрлената магма може да биде толку голема па врвот на вулканот да колабира, со што настанува калдера. Финозрнестиот пепел може да се протега на голема површина околу вулканот. Плиниските избуви обично се проследени со голема бучава, како што бил случајот во текот на избувот на вулканот Кракатау.

Вообичаено лавата е со риолитски состав и е богата со силикати. Базалтна лава не е вообичаена за овој вид на избув.

Поврзано
--------

* Вулкански избув
Цирил Метод Кох
**Цирил Метод Кох** (31 март 1867 – 6 мај 1925) бил словенечки архитект. Заедно со Макс Фабиани, тој го вовел стилот Виенска сецесија во Словенија.

Кох е роден во Крањ, тогаш дел од Војводството Крањско во Австроунгарската монархија, сега во Словенија.

Студирал во Љубљана, Грац и во Виена.

Во 1893 година, се вработил во Канцеларијата за урбанистичко планирање во Љубљана.

Тој се прославил по земјотресот во Љубљана, кога реконструирал неколку згради во стилот на сецесијата од Виена.

Помеѓу 1895 и 1910 година, тој проектирал бројни згради во Љубљана, Цеље, Радовљица, Опатија, Бохињ и Штернберг..

Галерија
--------

Архитектура во центарот на Љубљана, дизајнирана од Кирил Метод Кох
* Зградата ХауптманЗградата Хауптман
* Чудната зградаЧудната зграда
* Земјоделска банкаЗемјоделска банка
* Зградата на улицата ЦигалеЗградата на улицата Цигале

Наводи
------

1. ↑  Ciril Metod Koch (31 March 1867 – 6 May 1925)
2. ↑  Koch, Ciril Metod (1867–1925)
Ефузивен избув на базалтна лава во избувот на Мауна Лоа во 1984
**Ефузивен избув** или **ефузивна ерупција** — вулкански избув кој се одликува со исфрлање на течна лава, од која повеќето се шири над површината на вулканот, за разлика од експлозивните избуви кои главно испуштаат фрагментирана лава во атмосферата. Ефузивните избуви преовладуваат кај штитестите вулкани и вулканските пукнатини, наизменично со експлозивни избуви кај стратовулканите и стромболските конуси, а поретки се кај вулканолошките или пелеанските вулкани.

Излиената лава од ефузивни избуви обично е базалтна, понекогаш андезитна или дацитна и доведена до температури до 1 200 °C. Таа образува текови од фонтани, пукнатини или езера од лава. Брзината и должината на текот зависат од вискозноста на лавата, наклонот на вулканот и стапката на излив (количина на излиена магма во единица време). Текот може да достигне десетици, па дури и стотици километри.

Овој вид избув води до создавање на вулканска купа која генерално има кратер на врвот околу кој се наталожени последователни слоеви на лава и исфрлени цврсти производи(еџекта). Лавата што ја испуштаат овие вулкани е течна ; ова се хавајски, суртсејски или дури во некои случаи избуви од стромболски вид. Оваа активност е честа појава на океанските гребени и главно на вулканите од типот на изолирани врели точки. Магмите кои ги произведуваат овие најтечни лави се помалку богати со силициум диоксид. Истите често се базалтни магми (44 до 53 % силициум диоксид). Растворените гасови што ги содржат лесно излегуваат, што резултира со мала експлозивност кај овој вид на избуви.

Наводи
------

1. 1 2 3  (англиски) „[[:Предлошка:Langue]]". Посетено на 15 novembre 2010. Проверете ги датумските вредности во: `|accessdate=` (help); URL–wikilink conflict (help)
2. ↑  *Guide des volcans*, Delachaux et Niestlé, 2000, p.41

Поврзано
--------

* Експлозивен избув
* Вулкан

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Видови вулкански избуви |
| --- |
|  |
| Според местото | 
* Подводен избув
* Подвоздушен избув
* Подземен избув

 |
|  |
| Според центарот | 
* Централен избув
* Крилен избув
* Страничен избув
* Линеарен избув
* Ареален избув

 |
|  |
| Според магмата | 
* Изливен избув
* Експлозивен избув

|  |  |
| --- | --- |
| Спрема потеклото на водата | 
* Магматски избув
* Фреатомагматски избув
* Фреатски избув

 |

 |
|  |
| Според експлозивноста (од најслаб до најсилен) | 
* Хавајски избув
* Стромболски избув
* Вулканолошки избув
* Потплиниски избув
* Суртсејски избув
* Фреатоплиниски избув
* Плиниски избув
* Ултраплиниски избув

 |
|  |
| Други класификации | 
* Ефузивен избув
* Експлозивен избув
* Лимнички избув

 |

 |
**Порфириј Гаски** — христијански светец роден во Македонија и маченик од IV век и V век.

Порфириј е роден во Солун од богати родители. Својата младост до 25 година ја поминал во родниот град за да подоцна се оддалечи во египетската пустина. Под раководство на искусен духовник, младиот Порфириј таму се замонашил и поминал пет години. Тогаш ја посетил Светата Земја во друштво со својот верен другар, инокот Марко. Близу до Ерусалим се подвизувал во некоја пештера
пак пет години.

Според христијанското верување, една ноќ во визија му се јавил Господ и го исцелил од немоќта во нозете. Кога бил избран за епископ во Газа, св. Порфириј со тешко срце се нафатил на таа должност. Во Газа затекнал само 280 христијани; сите останати жители биле идолопоклоници. Морал лично да патува во Цариград кај императорот Аркадиј и патријархот Свети Јован Златоуст за да бара потпора во нерамната борба со идолопоклониците. Идолските храмови се затвориле, статуите се урнале и се соѕидало прекрасна црква со триесет мермерни столбови. Ѕидањето на овој храм го помогнала особено царицата Евдоксија. Починал во 420 година.

Православната црква неговиот ден го чествува на 26 февруари.

Наводи
------

1. ↑  „Охридски пролог" стр. 80