Уставот на Австрија предвидува слобода на вероисповед, а Владата генерално го почитувала ова право во практика за сите. Политиката на владата продолжува да придонесува за слободно практикување на религијата за сите освен оние религии наречени „*секти*". Имало пријава за антисемитски физички напад врз лице и насилен антисемитски напад врз имот. Во текот на годините се случиле и други антисемитски инциденти. Имало одредена општествена недоверба и дискриминација кон членовите на некои непризнаени религиозни групи, особено оние наведени како „*секти*". Во текот на 2006 година имало 32 случаи на дискриминација врз основа на религија поднесени пред Комесарот за еднакви права. Муслиманите, исто така, пријавиле предрасуди, особено во однос на шамиите и муслиманските гробишта.

Верска демографија
------------------

Главна статија: Религија во Австрија
Земјата има површина од 32,369 квадратни километри и население од 8,2 милиони. Најголемите малцински групи се хрватските, словенечките, унгарските, чешките, словачките и ромите групи. Во изминатите години земјата доживеала одредена имиграција од земји како Турција и Босна и Херцеговина, што го зголемило бројот на муслимани во земјата. Муслиманската заедница е повеќе од двојно зголемена од 1991 година на околу 339.000, или 4,2 отсто од населението. Во последниве години имиграцијата е забавена поради воведувањето на системот на квоти во доцните 1990-ти. Убедливо најголемата етничка група е турската, од која 123.000 имаат турско државјанство. Многу повеќе етнички Турци се австриски државјани. Следни најголеми групи се Босанците со 64.600, Југословените со 21.600, Македонците со 11.000 и Иранците со 3.800. Најголеми групи арапски муслимани се Египќаните со 3.500 и Тунижаните со 1.000.

Според најновиот попис во 2001 година, членството во главните религии е како што следува: Римокатоличка црква, 74 проценти; Лутерански и презвитеријански цркви (Евангелистичка црква-Аугсбургер и Хелветска исповед), 4,7 проценти; Исламска заедница, 4,2 отсто; Еврејската заедница, 0,1 отсто; Источно православни (руски, грчки, српски, романски и бугарски), 2,2 отсто; други христијански цркви, 0,9 проценти; и други нехристијански религиозни групи, 0,2 отсто. Атеистите сочинуваат 12 отсто, а 2 отсто не укажуваат на религиозна припадност.

Огромното мнозинство на групи кои Владата ги нарекла „секти" се мали организации со помалку од 100 членови. Пријавен е и за физички напад врз лице и за насилен напад врз имот. Меѓу поголемите групи е Скиентолошката црква, со меѓу 5.000 и 6.000 членови и Црквата на обединување, со приближно 700 приврзаници. Други групи наречени „*секти*" вклучуваат Божествена светлина, Еканкар, Харе Кришна, Холозофската заедница, Движењето Ошо, Сахаја Јога, Саи Баба, Шри Чинмој, Трансцендентална медитација, Центар за формирање на експериментално општество, Фиат Лукс, Универзален живот и Семејство.

Провинциите Корушка и Градиште имаат нешто поголем процент на протестанти од националниот просек. Бројот на муслимани е поголем од националниот просек во Виена (7,8 проценти) и во провинцијата Форарлберг (8,4 проценти), каде што индустријата привлекува несразмерно поголем број гастарбајтери од Турција и поранешна Југославија.

Според анкетата на *FESSEL-GfK*, 78 отсто од испитаниците изјавиле дека припаѓаат на црква или религиозна група. Од тој број, 2 отсто присуствуваат на служби повеќе од еднаш неделно, 15 отсто присуствуваат неделно, 17 отсто присуствуваат најмалку еднаш месечно, 34 отсто присуствуваат неколку пати годишно (во посебни прилики), а 32 отсто никогаш не присуствуваат.

Статус на верска слобода
------------------------

### Правна и политичка рамка

Уставот предвидува слобода на вероисповед, а Владата генерално го почитувае ова право во пракса, освен за верските групи кои добиваат статус од втор ред (или без статус) според Законот за статусот на верските конфесионални заедници од 1998 година. Некои од овие групи се нарекуваат „*секти*". Една група која отиде на суд поради нејзиниот третман се Јеховините сведоци, кои го поднеле својот случај до Европскиот суд за човекови права (ЕСЧП). На Скиентолошката црква, исто така, ѝ се негира признавањето како религиозна група.

Владата е секуларна. Римокатоличката црква е доминантна религија; многу католички празници се и владини празници.

Статусот на верските организации е регулиран со Законот за признавање на црквите од 1874 година и со Законот за статусот на верските конфесионални заедници од 1998 година, кој го утврдува статусот на „*конфесионални заедници*". Верските организации се поделени во три правни категории (наведени по опаѓачки редослед на статусот): Официјално признати верски друштва, верски конфесионални заедници и здруженија. Секоја категорија на организации поседува посебен сет на права, привилегии и одговорности.

Признавањето како религиозно општество според законот од 1874 година има широки импликации, како што е овластувањето да се учествува во програмата за задолжителен црковен придонес, да се обезбедува верска настава во јавните училишта и да се доведат верски работници во земјата за да дејствуваат како министри, мисионери. или наставници. Според законот од 1874 година, верските друштва имаат статус на „јавна корпорација". Овој статус им дозволува на религиозните друштва да се вклучат во голем број јавни или квазијавни активности кои им се ускратени на конфесионалните заедници и здруженија. Владата обезбедува финансиска поддршка за вероучителите и во јавните и во приватните училишта на верските друштва, но не и на другите верски организации. Владата обезбедува финансиска поддршка за приватни училишта управувани од официјално признати верски друштва.
Официјално признати религиозни друштва се:

* Католичка црква
	+ Римски обред (признат пред 1781 г.)
	+ Византиски обред (признат од 1782 година)
	+ Ерменски обред (признат од 1810 година)
* Протестантска црква (признаена од 1781 година)
	+ Лутеранска или „Аугсбургер" црква
	+ Реформирана наречена „хелветска" исповед
* Источна православна црква (признаена од 1782 г.)
	+ Цариградака Вселенска патријаршија
	+ Српската православна црква
	+ Романската православна црква
	+ Руската православна црква
	+ Бугарската православна црква
* Стара католичка црква (признаена од 1874 година)
* Еврејска заедница (признаена од 1890 година)
* Исламска заедница (признаена од 1912 г.)
* Методистичка црква на Австрија (признаена од 1951 година)
* Црква на Исус Христос на светиите од подоцнежните дни (Мормони) (признаена од 1955 година)
* Ориентална православна црква
	+ Ерменската апостолска црква (признаена од 1971 година)
	+ Коптска православна црква (признаена од 2003 година)
	+ Сириската православна црква
* Новоапостолска црква (признаена од 1975 г.)
* Будистичка заедница (признаена од 1983 година)
* Јеховини сведоци (признати од 2009 г.)
* Алевиска заедница (признаена од 2013 година)
* Слободни цркви во Австрија (признати од 2013 година)
	+ Баптисти
	+ Евангелска алијанса
	+ Слободна христијанска заедница ( Пентекосталисти )
	+ Христијанска заедница ELAIA
	+ Менонити

Законот за статусот на верските конфесионални заедници од 1998 година наметнал нови критериуми на религиозните групи за да постигнат статус на религиозно општество, иако им дозволувал на претходно признатите општества да го задржат својот статус. Новите критериуми вклучуваат 20-годишен период на постоење (од кои најмалку 10 мора да бидат како група организирана како конфесионална заедница според законот од 1998 година) и членство кое изнесува најмалку две илјадити дел од населението во земјата (приближно 16.000 лица). Само 7 од признаените религиозни групи (Католичка црква, Протестантска црква, Исламска заедница, Источна православна црква, Јеховини сведоци, Алевиска заедница и Слободни цркви) го исполнуваат овој услов за членство. Од непризнаените религиозни групи, никој не го исполнува овој услов за членство.
Законот од 1998 година им дозволува на непризнаените верски групи да бараат официјален статус како „*конфесионални заедници*" без фискални и образовни привилегии достапни за признатите религии. За да аплицираат, групите мора да имаат најмалку 300 членови и да ги достават до Владата нивните писмени статути кои ги опишуваат целите, правата и обврските на членовите, како и регулативите за членство, службениците и финансирањето. Групите, исто така, мора да достават писмена верзија на нивната религиозна доктрина, која мора да се разликува од онаа на кое било религиозно општество признаено според законот од 1874 година или која било конфесионална заедница основана според законот од 1998 година. Потоа, Министерството за образование ја испитува доктрината за да утврди дека основните верувања на групата не ја нарушуваат јавната безбедност, јавниот ред, здравјето и моралот или правата и слободите на граѓаните. На 8-9 јуни 2005 година, неколку невладини организации (НВО) на состанокот на Организацијата за безбедност и соработка во Европа (ОБСЕ) за антисемитизам и други форми на нетолеранција заклучиле дека „*постојниот систем, а особено Законот за Конфесионалните заедници се инхерентно дискриминаторски бидејќи де факто ги спречува верските организации да добијат статус признат од државата и ги става во статус од втор ред*".

Откако Владата ќе ги признае, верските конфесионални заедници имаат правна положба, што им дозволува да се вклучат во такви активности како што се купување недвижен имот на нивно име и склучување договори за стоки и услуги. Религиозна група која сака да го добие овој нов статус е предмет на шестмесечен период на чекање од моментот на поднесување барање до Министерството за образование и култура. Според Министерството, заклучно со јуни 2007 година, 14 групи поднеле барање за статус на верска конфесионална заедница, а 11 го добиле новиот статус. Скиентолошката црква и Здружението Хинду Мандир ги повлекле своите апликации. Здружението Хинду Мандир повторно аплицирало под името Хинду верска заедница и му било доделен новиот статус. Министерството ја одбила апликацијата на групата Сахаја Јога во 1998 година. Оттогаш, нејзината одлука е потврдена во Уставниот суд и Управниот суд. По декрет од мај 2006 година на Министерството за образование, Христијанската заедница ЕЛАИА исто така добила статус на конфесионална заедница по аплицирањето на 13 октомври 2005 година.

Во 2018 година следните верски групи сочинуваат конфесионални заедници според законот:

* Бахаизам (од 1998 г.)
* Христијанската заедница - Движење за религиозна обнова (од 1998 година)
* Хинду заедница во Австрија (од 1998 година)
* Адвентистичка црква од седмиот ден (од 1998 година)
* Пентекостална заедница на Бога (од 2001 г.)
* Стара Алевиска заедница (од 2013 година)
* Шиитска исламска заедница (од 2013 година)
* Движење за обединување (од 2015 година)

Религиозните групи кои не се квалификуваат ниту за религиозно општество ниту за статус на конфесионална заедница може да станат здруженија според Законот за здруженија. Здруженијата се корпорации според законот и имаат многу исти права како и конфесионалните заедници, вклучително и правото на поседување недвижен имот. Некои групи се организираа како здруженија, дури и додека аплицираа за признавање како религиозни друштва.
Нема ограничувања за мисионерските активности. Историски гледано, непризнаените религиозни групи имале проблеми да добијат дозволи за престој за странски верски работници. За разлика од визите за верските работници од признати религии, верските работници кои се членови на непризнаени религии подлежат на нумеричко ограничување за она што е технички непреферирана категорија имигрантска виза. Административните процедури усвоени во 1997 година за одредени непризнаени групи, кои ги ослободуваат овие работници од потребата да добијат владина дозвола за работа, помогнале делумно да се реши овој проблем. Овие процедури дозволуваат аплицирање во категоријата имигрантска виза која не е ниту вработување ниту базирана на семејство. Новите закони за визи кои стапиле во сила во јануари 2006 година донеле одредени промени во имплементацијата за голем број визни категории. Новите насоки и скратените периоди на важност на визата им отежнуваат на некои членови на оваа група да добијат дозволи за престој.

Владата обезбедува финансирање за верска настава во јавните училишта и места за богослужба за деца кои припаѓаат на кое било од 13-те официјално признати религиозни друштва. Владата не нуди такво финансирање на непризнаените верски групи. За формирање паралелка се потребни минимум три деца. Во некои случаи, верските друштва одлучуваат дека административните трошоци за обезбедување верска настава се премногу големи за да се гарантира обезбедување на такви курсеви во сите училишта. Присуството на верска настава е задолжително, а наставата се одвива или во училиштето или на места организирани од религиозните групи. Освен ако студентите формално не се повлечат на почетокот на академската година, на учениците под 14-годишна возраст им е потребна дозвола од родителите за да се повлечат од наставата.

### Ограничувања на верските слободи

Неколку религиозни групи кои Владата не ги признава според законот од 1998 година, како и некои експерти за верско право, ги отфрлаат придобивките од добивањето статус според законот од 1998 година и се жалат дека дополнителните критериуми на законот за признавање како религиозно општество го попречуваат признавањето, и формализира статус од втор ред за непризнаените групи.

Иако Министерството за образование им доделило на Јеховините сведоци статус на конфесионална заедница во 1998 година, тие биле одбиени да бидат признаени како религиозно општество во 1997 година според законот од 1874 година. Жалбата поднесена од Јеховините сведоци до ЕКЧП во 1998 година, во која се тврди дека групата сè уште не добила целосен статус на верски субјект во земјата според законот и покрај дводецениската борба, останал во тек на крајот од опфатениот период со овој извештај. Ова било едно од трите барања што Верската заедница на Јеховините сведоци ги поднела против Владата во ЕСЧП. Три други пријави биле поднесени од поединци и се однесувале на одбивањето на изземањето на министрите на Јеховините сведоци и од воена и од алтернативна служба. На 1 февруари 2005 година, ЕСЧП пресудил дека два од случаите кои се однесуваат на военото ослободување се прифатливи како можни прекршувања на Европската конвенција за човекови права во однос на слободата на вероисповед и дискриминација. На 16 ноември 2006 година, Јеховините сведоци поднесоа барање до ЕСЧП во врска со аспектите на Законот за конфесионалните заедници кој не дозволува верските здруженија да добиваат даночни отстапки. Жалбата е поднесена до ЕСЧП откако Уставниот и Управниот суд го отфрлиле предметот. Овие предмети биле во тек пред судовите. Во 2009 година, Јеховините сведоци станале признато религиозно друштво.

Покраината Долна Австрија и градот Виена финансираат советувалиште на Друштвото против опасностите од секта и култови (ГСК), контроверзна невладина организација, која активно работи против секти и култови. Во 2005 година ГСК добивала просечно 29.260 американски долари (22.000 евра) годишно од Сојузното Министерство за социјално осигурување и генерации и 24.166 американски долари (18.170 евра) годишно од градската влада на Виена. Сепак, по 2005 година, ГСК престанала да добива федерално финансирање поради владините кратења. ГСК дистрибуира информации до училиштата и пошироката јавност и води советувалиште за оние кои веруваат дека биле негативно погодени од култови или секти. Неколку држави финансираат канцеларии кои обезбедуваат информации за секти и култови.

Федералната канцеларија за прашања на секти продолжила да функционира како советувалиште за оние кои имаат прашања за секти и култови. Според законот, оваа канцеларија има независен статус, но министерот за здравство, семејство и млади го назначува и врши надзор над нејзиниот раководител.

Ставот на конзервативната Народна партија (ОВП) во врска со членството во „*секта*" останал на сила во периодот опфатен со овој извештај. Наведениот став на Партијата е дека членството во партијата е некомпатибилно со членството во „секта" доколку сектата има фундаментално поинаков став за човекот од она што го верува Партијата, застапува мислења што не се помируваат со етичките принципи на партијата или ги отфрлаат основните права кои се доделуваат. од прогресивно настроени уставни држави и отворено општество. Во 1998 година ОВП донела резолуција со која им забранува на членовите на „сектите" да бидат членови на партијата. Оваа резолуција била донесена за да се таргетира роден скиентолог кој во тоа време бил почитуван член на неговата локална партиска организација и неговата локална заедница. Нема познати извештаи дека членовите на други секти биле одбиени за членство во партијата.

На 21 април 2007 година, печатот пронашол флаер со логото на Партијата на слободата на Австрија (ФПО), заедно со логоата на неонацистичките организации кои промовираа ксенофобични ставови. Би-Би-Си објавил дека партијата била домаќин на неколку десничарски европски партии, вклучително и претставници од францускиот Национален фронт, белгискиот Уламс Беланг и германската партија „Про Коелн". На средбата станало збор за „*странска инфилтрација*". Тешко било да се одреди колку таквите партии имаат влијание врз ставовите на јавноста кон муслиманите или еврејската заедница или ги одразуваат заедничките ставови на општата јавност кон малцинските религиозни групи.

Затворениците кои припаѓаат на непризнаените религиозни групи имаат право на пасторална грижа. Некои евангелски групи пријавиле дека имале проблеми со пристапот до пастирска грижа во изолирани случаи; сепак, немало наводи за широко распространети проблеми.

Нема извештаи за верски затвореници или притвореници во земјата. Нема извештаи за присилно верско преобратување.

### Антисемитизам

Невладината организација *Форум против антисемитизмот* објавила 125 антисемитски инциденти во 2006 година, вклучително и еден физички напад. Инцидентите, исто така, вклучувале и прозивки, графити/оцрнување, закани, антисемитски објави на Интернет, материјална штета, клеветнички писма и телефонски повици.

На 7 февруари 2007 година, судот осудил 30-годишен хрватски имигрант на 15 месеци затвор за деструктивното дивеење на 26 ноември 2006 година врз училиштето Лаудер Чабад во Виена. Никој не бил присутен или повреден, но лидер на еврејската заедница рекол дека обемот на штетата го направило овој инцидент „*најсериозен во последните 20 години*". По апсењето, човекот се нарекувал себеси „*Адолф Хитлер*" и во судницата изјавил дека има премногу Евреи во земјата.

Центарот за мониторинг на расизмот и ксенофобијата на Европската Унија во изјавил дека антисемитизмот во земјата обично се одликува со дифузни и традиционални антисемитски стереотипи, а не со акти на физичка агресија.

Владата строго го спроведува своето антинеонацистичко законодавство, кое забранува неонацистички акти, вклучително и негирање на Холокаустот, поттикнување на неонацистичка активност и величење на националсоцијализмот. На 22 декември 2006 година, британскиот писател и негирач на холокаустот Дејвид Ирвинг бил депортиран во Велика Британија. На 20 февруари 2006 година, тој бил прогласен за виновен за негирање на постоењето на гасни комори во Аушвиц и осуден на три години затвор.

Владата обезбедила полициска заштита за институциите на еврејската заедница.

Општествени злоупотреби и дискриминација
----------------------------------------

Имало пријава за физички напад врз лице и за насилен напад врз имот. Нема пријавени активности против припадниците на верските малцинства. Сепак, одредена општествена недоверба и дискриминација продолжила кон членовите на некои непризнаени религиозни групи, особено кон оние што се сметаат за членови на секти. Голем дел од јавноста ги смета таквите групи како искористувачи на ранливите категории на луѓе за парична добивка, регрутирање и перење мозоци на младите, промовирање антидемократски идеологии и негирање на легитимноста на владината власт. Имало повремени телевизиски/радио емисии и извештаи со жртвите, или роднини и пријатели на таквите жртви, кои тврделе дека биле експлоатирани од група наречена „*секта*" или сатаничко или езотерично движење. Во текот на 2006 година имало 32 случаи на дискриминација врз основа на религија поднесени пред Комесарот за еднакви права. Некои набљудувачи веруваат дека постоењето и активностите на Федералната канцеларија за прашања на секти и слични канцеларии на државно ниво поттикнуваат општествена дискриминација против малцинските верски групи.

Членовите на групите кои Владата ги смета за „*секти*" продолжиле да се жалат дека Владата нема објективен став кога се справува со нив. „Сектите" тврдат дека Владата премногу се потпира на изолирани случаи на лица кои имале негативни искуства со групата, наместо директно да зборува со огромното мнозинство членови кои не се жалат. Проблем може да бидат и општествените предрасуди; една анкета во 2006 година покажала дека 90 отсто од Австријците веруваат дека сектите се „*инхерентно опасни*".

Скиентолошката црква објавила дека поединечни скиентолози доживеале дискриминација при вработување во приватниот сектор. Јеховините сведоци се пожалиле на брошурата издадена од христијанските синдикалци во која погрешно се окарактеризирани како секта.

Во прирачникот за лекарите кои работат во училиштата, Јеховините сведоци се наведени како една од конфесионалните заедници во земјата, но се наведени и како секта.

Муслиманите се жалеле на инциденти на општествена дискриминација и вербално вознемирување. Муслиманките пријавиле тешкотии на пазарот на труд кога потенцијалните работодавци дознале дека носат шамија. Во 2004 година стапил на сила Законот за еднаков третман кој ги имплементира насоките на ЕУ за антидискриминација и антирасизам, дозволувајќи им на таквите жртви да преземат акција пред судовите. Жените кои носеле шамија исто така пријавиле дека доживеале малтретирање на јавни места.

Во октомври 2006 година биле насликани графитни крстови на ѕидовите на муслиманските гробишта во изградба во виенскиот кварт Лизинг. За време на кампањата за националните парламентарни избори на 1 октомври 2006 година, Исламската заедница забележала и антиисламски слогани од десничарската Партија на слободата.

Задолжителните училишни програми обезбедуваат образование против пристрасност и толеранција како дел од граѓанското образование и како фокус на различни предмети, вклучувајќи историја и германски часови. Министерството за образование спроведува и обуки со Лигата за борба против клеветата во овој контекст.

Односите меѓу 13-те официјално признати религиозни општества се генерално пријателски. Четиринаесет христијански цркви, меѓу кои Римокатоличката црква, разни протестантски деноминации и осум православни и источни цркви биле вклучени во дијалог во рамките на Вселенскиот собор на австриските цркви. Баптистите и Армијата на спасот имаат статус на набљудувач во Советот. Во земјата била активна и меѓународната католичка организација „*Про Ориенте*", која промовира дијалог со православните цркви.

На крајот на извештајниот период, продолжила изградбата на новите исламски гробишта во виенската област Лизинг, која се очекувало да биде завршена кон крајот на 2007 година. Исламските гробишта исто така требало да бидат отворени во Форарлберг кон крајот на 2007 година.

На 6 декември 2006 година, сториите во печатот и Би-Би-Си објавиле за една студија спроведена од политиколозите на Универзитетот во Виена за муслиманскиот екстремизам во Виена, која покажала дека 97 отсто од младите муслимани кои учествувале посочиле дека насилството нема место во ширењето на исламот. На 22 септември 2006 година, како реакција на контроверзноста околу коментарите на папата Бенедикт за исламот, Католичката црква и Муслиманската заедница организирале „*Ден на дијалог*" за разлика од „*Денот на гневот*" прогласен на Ал Џезира истиот ден. На 22 март 2006 година пред јавноста била претставена нова меѓурелигиска платформа за толеранција. Наведена како „*иницијатива за кооперативна иднина во Австрија*", групата „*Христијани и муслимани*" се обидува да промовира толеранција и почит преку охрабрување на христијаните и муслиманите да научат повеќе за верата на едните со другите. Потоа, на платформата се приклучиле и еврејски претставници.

Образованието за холокаустот генерално се изучува како дел од наставата по историја, но исто така е претставено и во други предмети под насловот „*политичко образование (граѓанско образование)*." Часовите по веронаука се уште еден форум за предавање на начелата на различните религии и севкупната толеранција. Биле достапни специјални семинари за обука на наставници на тема образование за холокаустот. Министерството за образование, исто така, спровело програма преку која преживеаните од холокаустот разговарале на училишните часови за националсоцијализмот и холокаустот.

Поврзано
--------

* Религија во Австрија
* Човекови права во Австрија

Надворешни врски
----------------

* Биро за демократија, човекови права и труд на САД. Австрија: Меѓународен извештај за верската слобода 2007 година. *Оваа статија вклучува текст од овој извор, кој е во јавна сопственост.*

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Верска слобода во Европа |
| --- |
|  |
| Суверени  држави | 
* Австрија
* Азербејџан
* Албанија
* Андора
* Белгија
* Белорусија
* Босна и Херцеговина
* Бугарија
* Германија
* Грузија
* Грција
* Данска
* Ерменија
* Естонија
* Ирска
* Исланд
* Италија
* Казахстан
* Кипар
* Латвија
* Литванија
* Лихтенштајн
* Луксембург
* Македонија
* Малта
* Молдавија
* Монако
* Норвешка
* Обединето Кралство
	+ Англија
	+ Велс
	+ Северна Ирска
	+ Шкотска
* Полска
* Португалија
* Романија
* Русија
* Сан Марино
* Словачка
* Словенија
* Србија
* Турција
* Украина
* Унгарија
* Финска
* Франција
* Холандија
* Хрватска
* Црна Гора
* Чешка
* Шведска
* Швајцарија
* Шпанија

 |
|  |
| Делумнопризнаени | 
* Абхазија
* Јужна Осетија
* Косово
* Нагорно-Карабах
* Приднестровие
* Северен Кипар

 |
|  |
| Зависни  и др. територии | 
* Гернзи
* Гибралтар
* Ман
* Оланд
* Фарски Острови
* Џерси
* Шпицбершки Острови

 |
|  |
| Други целини | 

 |

 |