**Нели Закс** (10 декември 1891, Берлин, Германија – 12 мај 1970, Огокхлом, Шведска),
**Нели Закс** (10 декември 1891, Берлин, Германија – 12 мај 1970, Огокхлом, Шведска), германска и шведска поетеса и драмска писателка од еврејско потекло, добитничка на Нобеловата награда за литература во 1966 година (заедно со Шмуел Агнон). Во својот говор при добивањето на наградата таа рекла: „Агнон ја претставува државата Израел, а јас – трагедијата на еврејскиот народ".

**Нели Закс**, во1910 година

Животопис
---------

Закс е единствената ќерка на успешна еврејска фамилија. На 15-годишна возраст го прочитала романот на Селма Лагерлеф „Сага за Јеста Берлинг", кој и оставил таков впечаток што почнала да и пишува на авторката во Шведска. Одговорот го поставил почетокот на коресподенцијата што продолжила 20 години, сè до смртта на Лагерлеф.   

Откако наполнила 18 години, Закс почнува да пишува стихови во класична рима, опишувајќи природни сцени и митолошки настани; ги објавува во литературни списанија. Подоцна Закс ги отфрла своите младешки обиди и ги исклучува од своите собрани дела. 
До 1938 година нејзините поеми се појавувале повремено во еврејската периодика. Во 1940 година, кога прогонот на Евреите е во полн замав, Закс и мајка ѝ, со помош на Лагерлеф, емигрираат за Шведска. Закс учи шведски јазик и се издржува себе и мајка си, преведувајќи шведска поезија на германски јазик.

Дела
----

Потресена од судбината на својот народ, Закс, која примила шведско државјанство, го посветувала творештвото на темата за уништување на Евреите (холокаустот). Новите дела претставуваат откажување од романтичкиот дух на поранешните стихови. Без рима, исполнети со страшни слики, тие се елементи на мистицизам во современ контекст. Збирката поеми „Во становите на смртта" (1946) — објавена во Источна Германија, а потоа следуваат збирките „Затемнување на ѕвездите" (1949), „И никој не знае каде понатаму" (1957) и „Бегство и преобразба" (1959). По војната Закс пишува и пиеси. Првата пиеса и е „Ели: Мистична игра на страдалниците од Израел" (1951). Пиесата „Аврам во сол" е вклучена во збирката „Знаци во песокот" (1962). Закс ја посетува Германија првпат по 30-годишно отсуство. Во 1960 година во Дортмунд се воведува едногодишна литературна награда на нејзино име, а нејзе и се определува доживотна пензија.

Наводи
------

1. ↑  Превод на литературни дела од автори кои добиле Нобелова награда, НИД „Микена", Битола, 2010

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Добитници на Нобеловата награда за литература |
| --- |
|  |
| 1901-1925 | Придом (1901) **·**  Момзен (1902) **·**  Бјернсон (1903) **·**  Ф. Мистрал / Ечегерај (1904) **·**  Шенкевич (1905) **·**  Кардучи (1906) **·**  Киплинг (1907) **·**  Ојкен (1908) **·**  Лагерлеф (1909) **·**  Хајзе (1910) **·**  Метерлинк (1911) **·**  Хауптман (1912) **·**  Тагоре (1913) **·**  Ролан (1915) **·**  Хејденстам (1916) **·**  Гјелеруп / Понтопидан (1917) **·**  Шпителер (1919) **·**  Хамсун (1920) **·**  Франс (1921) **·**  Бенавенте (1922) **·**  Јејтс (1923) **·**  Рејмонт (1924) **·**  Шо (1925) |  |
|  |
| 1926-1950 | Деледа (1926) **·**  Бергсон (1927) **·**  Ундсет (1928) **·**  Ман (1929) **·**  Луис (1930) **·**  Карлфелт (1931) **·**  Голсворди (1932) **·**  Бунин (1933) **·**  Пирандело (1934) **·**  O'Нил (1936) **·**  Мартен ди Гар (1937) **·**  Бак (1938) **·**  Силанпе (1939) **·**  Јенсен (1944) **·**  Г. Мистрал (1945) **·**  Хесе (1946) **·**  Жид (1947) **·**  Елиот (1948) **·**  Фокнер (1949) **·**  Расел (1950) |
|  |
| 1951-1975 | Лагерквист (1951) **·**  Моријак (1952) **·**  Черчил (1953) **·**  Хемингвеј (1954) **·**  Лакснес (1955) **·**  Хименез (1956) **·**  Ками (1957) **·**  Пастернак (1958) **·**  Квазимодо (1959) **·**  Перс (1960) **·**  Андриќ (1961) **·**  Стајнбек (1962) **·**  Сеферис (1963) **·**  Сартр (1964) **·**  Шолохов (1965) **·**  Агнон / Закс (1966) **·**  Астуријас (1967) **·**  Кавабата (1968) **·**  Бекет (1969) **·**  Солженицин (1970) **·**  Неруда (1971) **·**  Бел (1972) **·**  Вајт (1973) **·**  Јонсон / Мартинсон (1974) **·**  Монтале (1975) |
|  |
| 1976-2000 | Белоу (1976) **·**  Алехандре (1977) **·**  Сингер (1978) **·**  Елитис (1979) **·**  Милош (1980) **·**  Канети (1981) **·**  Гарсија Маркес (1982) **·**  Голдинг (1983) **·**  Сајферт (1984) **·**  Симон (1985) **·**  Сојинка (1986) **·**  Бродски (1987) **·**  Махфуз (1988) **·**  Села (1989) **·**  Паз (1990) **·**  Гордимер (1991) **·**  Волкот (1992) **·**  Морисон (1993) **·**  Ое (1994) **·**  Хини (1995) **·**  Шимборска (1996) **·**  Фо (1997) **·**  Сарамаго (1998) **·**  Грас (1999) **·**  Гао (2000) |
|  |
| 2001-2025 | Најпол (2001) **·**  Кертес (2002) **·**  Куци (2003) **·**  Јелинек (2004) **·**  Пинтер (2005) **·**  Памук (2006) **·**  Лесинг (2007) **·**  Ле Клезио (2008) **·**  Милер (2009) **·**  Варгас Љоса (2010) **·**  Транстремер (2011) **·**  Мо (2012) **·**  Манро (2013) **·**  Модијано (2014) **·**  Алексиевич (2015)  **·**  Дилан (2016)  **·**  Ишигуро (2017)  **·**  Токарчук (2018)  **·**  Хандке (2019)  **·**  Глик (2020)  **·**  Гурна (2021) **·**  Ерно (2022) |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 71406040
* LCCN: n50015227
* ISNI: 0000 0003 6864 3988
* GND: 118604627
* SELIBR: 207946
* SUDOC: 028482867
* BNF: cb12030994q (податоци)
* BIBSYS: 90211150
* MusicBrainz: 9900f44c-e74e-49e0-8c95-30f9113f7e73
* NLA: 35470942
* NDL: 00525786
* NKC: jn20000810312
* BNE: XX1103681
* CiNii: DA01131285

 |

 |