**Мариинско евангелие** — средновековен македонски книжевен споменик кое потекнува од X или почетокот на XI век напишано на глаголица и пронајдено во скитот „Св. Дева Марија" на Света Гора.

Ракопис
-------

Ракописот потекнува од крајот на Х или почетокот на XI век и е напишан на 173 листа од пергамент со димензии 212-215х172-180 мм.Без почеток и крај. Има 23 кватерниони, при што од првиот се зачувани само два листа (оние од Виена), додека рускиот дел од ракописот ги содржи следните 22 кватерниона. Целосно се зачувани кватернионите од 2 до 21, од 22от кватернион недостасува 1 лист, а од 23от недостасуваат 4 листа, додека листот 134 од московскиот дел на ракописот е изгубен и на негово место во XIV век е додаден лист напишан на кирилица.

Писмо и записи
--------------

Писмото на ракописот е обла глаголица од македонски тип.. Според начинот на пишување на писмото се забележува дека тоа потекнува од познатата Охридска книжевна школа. Повеќето записи се кирилични, но најчесто со типикарска содржина.

Правопис
--------

Правописот на ракописот е со четири носовки и јотувана мала носовка во првична и поствокалска позиција. Буквата *Ѕело* се употребува на своето етимолошко место. Постои паралелна употреба на лигатурно и диграфно *шт* при што второто преовладува, особено во вториот дел на ракописот. Присутна е вокализација на еровите од македонски тип (замена на големиот ер со *о* и на малиот ер со *е*), како и деназализација (замена на големата носовка со чисти вокали - *о* и *оу*). Регистрирана е архаична лексика, наследена од првобитниот кирилометодиевски превод на евангелскиот текст.

Содржина
--------

Првобитниот текст на ракописот го содржел полниот текст на четирите евангелија. Сега недостасуваат делови од Евангелието според Матеј (1-5,23) и Евангелието според Јован (18,14-29)и 21,17-25). Виенските листови содржат дел од евангелието според Матеј (5,23-6,16).

Орнаментика
-----------

Според орнаментиката ракописот содржи знаменца, коцновки-плетенки и иницијали, со флорални елементи. Содржи и минијатури на Марко, Лука и Јован.

Пронаоѓање
----------

Ракописот е откриен во 1845 година од Виктор Григорович во скитот „Св. Дева Марија" на Света Гора. Евангелието го добило своето име - Мариинско евангелие според местото на неговото пронаоѓање. Основниот дел на ракописот се чува во Руската државна библиотека во Москва, во збирката на Григорович под сигнатура *Григ.6/Муз. 1689*, а 2 листа има во Австриската национална библиотека во Виена под сигнатура *Cod.slav.146*. Овие листови уште пред 1845 се наоѓале во збирката на Антун Михановиќ, кој подоцна му ги подарил на Франц Миклошич. Овие два листа се последни од првиот кватернион на ракописот.

Поврзано
--------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Мариинско евангелие" на Ризницата ? |

* Список на глаголични ракописи

Наводи
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21  Поп-Атанасов, Ѓорѓи (2015). *Македонската глаголица* (PDF). Скопје: МАНУ. стр. 57–59.

Надворешни врски
----------------

* „Македонската глаголица" (МАНУ, Скопје, 2015. 103 страници)
* Мариинското евангелие на Викиизвор на глаголица и кирилица

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Македонски ракописи до XIV век |
| --- |
|  |
| Глаголични ракописи | 
* Асеманово евангелие (Х век)
* Зографско евангелие (Х век)
* Мариинско евангелие (Х век)
* Синајски псалтир (XI век)
* Синајски евхологиј (XI век)
* Клоцов зборник  (XI век)
* Македонски глаголски листови (XI век)

 |  |
|  |
| Кирилични ракописи | 
* Службеник (XI век)
* Хилендарски ливчиња (XI век)
* Битолски триод (XII век)
* Добромирово евангелие (XII век)
* Слепченски апостол (XII век)
* Охридски апостол (XII век)
* Зографски апостол  (XII век)
* Григоровичев паримејник (XII век)
* Шафариков триод (XII век)
* Болоњски псалтир (XIII век)
* Добрејшово евангелие (XIII век)
* Кичевски октоих (XIII век)
* Погодинов псалтир (XIII век)
* Македонско евангелие на поп Јован (XIII век)
* Радомирово евангелие (XIII век)
* Струмички (Македонски) апостол (XIII век)
* Радомиров псалтир (XIII век)
* Трескавечки евхологиј (XIII век)
* Вранешнички апостол (XIII век)
* Скопски минеј (XIII век)
* Дечански псалтир (XIII век)
* Карпинско евангелие (XIII век)
* Копитаров триод
* Македонски пролог (XIII век)
* Загрепски триод (XIII век)
* Орбелски триод (XIII век)
* Карпински апостол (XIII век)
* Лобковски паримејник (XIV век)
* Станиславов пролог (XIV век)
* Лесновски Ковачевиќев пролог (XIV век)
* Лесновски паренезис (XIV век)
* Лествица на Св. Јован Лествичник (XIV век)

 |
|  |
|      Словенска писменост    |

 |