**Џузепе Томази од Лампедуза**  (Italian pronunciation: [dʒuˈzɛppe toˈmaːzi di lampeˈduːza]; 23 декември 1896 - 23 јули 1957) бил италијански писател и последен Принц од Лампедуза. Тој е најпознат по неговиот единствен роман,  *Леопардот*  (првпат објавен постхумно во 1958 година), кој е сместен во неговата родна Сицилија за време на  *Ризоргименто*. Молчалив и осамен човек, тој поминувал голем дел од своето време читајќи и медитирајќи, а за себе велел: „Јас бев момче кое сакаше самотија, кое повеќе го сакаше друштвото со нештата отколку со луѓето."

Биографија
----------

Томази е роден во Палермо од Џулио Марија Томази, Принцот од Лампедуза, војвода од Палма ди Монтехиаро, Барон од Торета и Гранде од Шпанија (1868–1934), и Беатрис Мастроџовани Таска Филангиери од Куто (1870–1946). Тој останал единствено дете по смртта (од дифтерија) во 1897 година на неговата сестра, Стефанија. Беше многу близок со мајка си, силна личност која многу влијаеше врз него, особено затоа што татко му беше прилично резервиран. Како дете студирал во нивната голема куќа во Палермо со учител (вклучувајќи ги и предметите литература и англиски јазик), со неговата мајка (која го учела француски) и со една баба која му ги читала романите на Емилио Салгари. Во малиот театар на куќата во Санта Маргерита ди Белице, каде што поминал долги одмори, за прв пат ја видел претставата  *Хамлет* , изведена од друштво на патувачки артисти. Неговиот братучед беше Вегетабл Фулко.

Почнувајќи од 1911 година, тој учел на „класична гимназија" во Рим, а подоцна и во Палермо. Дефинитивно се преселил во Рим во 1915 година и се запишал на правниотфакултет. Меѓутоа, таа година бил повикан во војска, се борел во изгубената битка кај Капорето и бил заробен од Австроунгарската армија. Тој бил држен во логор за воени лица во Унгарија, но успеал да побегне и да се врати во Италија. Откако бил демобилизиран од војската како поручник, се вратил во Сицилија, наизменично одмарајќи таму и патувајќи со својата мајка и продолжувајќи ги студиите по странска литература. Во тоа време тој првпат ги подготвил идеите за неговиот иден роман „Леопард". Првично неговиот план беше целиот роман да се појави во текот на еден ден, слично на познатиот модернистички роман од Џејмс Џојс,  *Улис* .

Во 1932 година во Рига се оженил со ќерката на Алиса Барби, Александра фон Волф-Стомерзи (1894–1982), наречена „Лиси", балтичка Германка благородничка и студент на психоанализа. Свадбената церемонија беше прославена во православна Благовештение на црквата на Пресвета Богородица во Рига. Тие најпрво живееле со мајката на Томази во Палермо, но некомпатибилноста меѓу двете жени набрзо ја натера Лиси да се врати во Рига.

Во 1934 година, таткото на Томази ди Лампедуза починал и тој ја наследил својата кнежевска титула. Накратко бил повикан во војска во 1940 година, но, како сопственик на наследен земјоделски имот, набрзо бил вратен дома за да се грижи за неговите работи. Тој и неговата мајка на крајот се засолниле во Капо д'Орландо, каде што повторно живеел со Лиси. Тие ја преживеаја војната, но нивната палата во Палермо не.

Откако мајка му починала во 1946 година, Томази се вратил да живее со сопругата во Палермо. Во 1953 година почнал да поминува време со група млади интелектуалци, од кои еден бил Џоакино Ланза Томази, братучед, со кого развил толку блиски односи што следната година легално го посвоил.

Томази ди Лампедуза често беше гостин на неговиот братучед, поетот Лучио Пиколо, со кого патуваше во 1954 година во Сан Пелегрино Терме за да присуствува на церемонијата на доделување на литературни награди, каде што, меѓу другите, се сретнал со Еуџенио Монтале и Марија Белончи. Се вели дека по враќањето од ова патување почнал да го пишува „Il Gattopardo" („Леопардот"), кој бил завршен во 1956 година. За време на неговиот живот, романот бил отфрлен од двајца издавачи на кои Томази им го доставил.

Во 1957 година, на Томази ди Лампедуза му беше дијагностициран рак на белите дробови; тој почина на 23 јули во Рим. Неговиот роман бил објавен во годината по неговата смрт.

Џузепе Томази на млада возраст, во 1936 г
Машината за пишување на Томази (Museo del Risorgimento, Santa Margherita Belice)
Гробницата во Капучинските гробишта (Палермо)

Творештво
---------

 *Леопардот*  го следи семејството на неговиот насловен лик, сицилијанскиот благородник Дон Фабрицио Корбера, принцот од Салина, низ настаните од Ризоргименто. Можеби најнезаборавниот ред во книгата го зборува Внукот на Дон Фабрицио, Танкреди, неуспешно го повикува Дон Фабрицио да ја напушти својата верност кон распаѓањето Кралството на двете Сицилии и да се здружи со Џузепе Гарибалди и Куќата на Савој: „Освен ако ние самите земете рака сега, тие ќе ни подметнат република. Ако сакаме работите да останат како што се, работите ќе мора да се сменат. "

Насловот е преведен на англиски како *Леопард*, но италијанскиот збор *gattopardo* се однесува на американскиот ocelot или на африканскиот serval. „Il gattopardo" можеби е референца за дива мачка која била ловена до истребување во Италија во средината на 19 век - исто како што Дон Фабрицио размислувал за недоличноста и падот на сицилијанската аристократија.

Во 1963 година  *Леопардот (1963 филм)*  бил снимен и на филм, во режија на Лукино Висконти и со Берт Ланкастер, Ален Делон, и Клаудија Кардинале;кој што ја освоил Златната палма на Кански филмски фестивал.

Томази напишал и некои помалку познати дела: *I racconti* („Приказни*, првпат објавена во 1961 година), вклучувајќи ја и новелата*  Професорот и сирената *,*  Le lessons su Stendhal  *(* Лекции за Стендал", приватно објавено во 1959 година, објавено во форма на книга во 1977 година), и *Покана за француска литература од шеснаесеттиот век*, првпат објавена 1970 година). Во 2010 година, збирката од неговите писма беа објавени на англиски јазик како „Писма од Лондон и Европа". Неговите перцептивни коментари за англиската и другите странски литератури сочинуваат поголем дел од неговите дела по обем отколку неговата фикција.
Палацо Филангери-Куто во Санта Маргерита ди Белице, летна палата на вујкото на Томази по мајка Алесандро Мастроџовани-Таска-Филанџери, принцот од Куто, модел за Донафугата во романот Леопардот (1968 тешко оштетен од земјотрес)

Наследство
----------

По него е именуван астероид 14846 Лампедуза.

По повод 14-тото издание на Римскиот филмски фестивал беше прикажан документарниот филм „Раѓањето на леопардот" во режија на Лујџи Фалорни. Патување до откривање на животот на последниот принц од Лампедуза раскажан од гласовите и сведоштвата на најблиските.

Во 2019 година, канадскиот романсиер Стивен Прајс објави романизирана биографија на Џузепе Томази ди Лампедуза со наслов „Лампедуза". - Историски роман за сицилијанскиот принц кој напиша извонредно дело за раѓањето на Италија .

Наводи
------

1. ↑  Giuseppe Tomasi di Lampedusa
2. ↑  Giuseppe Tomasi di Lampedusa
3. ↑  Tomasi di Lampedusa, Giuseppe
4. ↑  Giuseppe Tomasi di Lampedusa è l’autore de "Il Gattopardo"

Надворешни врски
----------------

* Margareta Dumitrescu, *Sulla parte VI del Gattopardo. La fortuna di Lampedusa in Romania*, Giuseppe Maimone Editore, Catania, 2001.
* Gilmour, David (2007) *The Last Leopard. A life of Giuseppe Tomasi di Lampedusa.* Eland Publishing Ltd. ISBN 978-0-9550105-1-4.
* Gefen, Gérard (2001) *Sicily, Land of the Leopard Princes.* Tauris Parke.
* Giuseppe Leone, "*Il Gattopardo* orgoglio di un'isola, pregiudizio di una cultura – Il romanzo di Giuseppe Tomasi di Lampedusa fra caso letterario e revisionismo storico", *Il punto stampa*, Lecco, January 1997.
* "Changing things so everything stays the same", *The Economist*, October 22, 1998.
* Biography of Giuseppe Tomasi di Lampedusa (1896–1957) on RAI International online
* "The Role of Leadership in the Novel *The Leopard*" (1958, Lampedusa)(After clicking on link, scroll down page)