recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ишијасот** претставува болка во грбот која се спушта кон една од двете нозе, познат е уште како лумбоишијалгија, а настанува со притискање на нервот ишијадикус, најдолгиот нерв во периферниот нервен систем се протега од задникот до стапалата.

Настанок
--------

Ишијасот настанува поради дегеративните промени и прераното стареење на дискусите меѓу прешлените, исто така настанува и поради неправилното одење и седење, носење на обувки на висока потпетица, истегнување на мускулите, подигнување на голем товар, вишок килограми. Оштетениот дискус и воспаление на седечкиот нерв може да предизвика ишијас.

Симптоми
--------

Најчести симптоми се болка и вкочанетост во лумбалниот предел на ’рбетот, кои вообичаено се јавуваат после некој напор, свиткување и подигнување товар. Болката од долниот дел на грбот се спушта преку колкот, задниот дел од надколеницата, преку подколеницата сè до прстот од ногата. Болката може да биде тапа, силна и остра, привремена или постојана, а со зголемување при секој напор, кашлање, кивање и често е проследена со трнење. Подигнување на ногата во лежечка положба води до истегнување на нервот ишијадикус и појава на болка.

Дијагноза и лекување
--------------------

Во зависност од симптомите и лекарскиот преглед, може да се постави дијагноза, а потоа да се определи терапија во вид на против воспалителни лекови и аналгетици, лекови за опуштање на мускулите, а понекогаш и кортикостероиди. Во некои случаи, неопходно е, после смирување на болките и воспаленијата, да биде вклучена и физикална терапија, или пак дополнителна дијагностика како електомиографија (ЕМГ), која ќе покаже во колкав степен е оштетен коренот на нервот.
Оперативен зафат ретко се препорачува, освен кога веќе болките се неподносливи и кога притисокот на нервот предизвикува паѓање на стапалата и нарушено празнење на мочниот меур и цревата.

Лев глутеален регион, приказ на глутеалните артерии и ишијалниот нерв.

Превенција
----------

За да се намали ризикот од појавата на ишијас и болка, потребно е:

* лежење и спиење на тврд душек на страна и со перница помеѓу колената;
* при седење потребно е максимална исправеност на ’рбетот;
* при стоење тежината рамномерно тежината да биде распределена на двете нозе;
* здрава исхрана;
* физичка активност.

  



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
’Рбетни болести (M40–M54) |
| --- |
|  |
| 
* Дискус хернија
* Ишијас
* Кифоза
* Лордоза
* Лумбаго
* Сколиоза

 |

 |
**Блаже Алексоски – Глумецот** (Прилеп,  1933
 - Прилеп, 22 декември 2015

) — македонски театарски, филмски и телевизиски глумец, доајен на македонската глума.

Животопис
---------

Алексоски е роден во 1933 година во Прилеп. Својата кариера ја започнал прво како ученик во драмската секција. Тој бил еден од основачите на театарот во кој се вработил 1953 година и го дал својот придонес сè до неговото пензионирање. Одиграл голем број улоги: Луков во Чашулевата „Црнила" Омер во „Робот и агата" од Чернодрински, Ристе во „Мангите пијат чај" а останал запаметен по улогата во претставата „Татко" од Стринберг. Во својата кариера остварил и завиден број режии на театарски претстави, пред сè на битови драми, меѓу кои на Бегалка, Печалбари, Антица…
За своите глумечки реализации Алексоски е добитник на голем број признанија на МТФ „Војдан Чернодрински" како и на наградата за животно дело на овој фестивал.
За неговиот придонес за театарот добитник е на признание од Советот на општина Прилеп.
Покрај глумата Алексоски се занимавал со литература, драматургија, проза, историски хроники. Алексоски беше еден од ретките хроничари на Прилеп.
Како драматичар дебитираше со пиесата „Итроман Пејо", а напиша уште десетина драмски текстови, меѓу кои и „Колобан" по кој се играше и истоимената претстава во театарот. Ги напиша и делата „Аџи Христо Логотет", „Тале Мелезот", романот „Ах", „Прилепските прекари", а остави зад себе и необјавени творби.
Ќе остане запаметен дека драмската сцена ја исполнуваше со фини и непосредни тонови, со една специфична мекост и непосредност, со многу топлина и шарм, оставајќи впечаток пред сè со чистата и лична дикција, со природната и доживеана игра, со изостреното чувство на вајање на деталот.
Починал на 22 декември 2015 година во Прилеп.

Филмографија
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Година** | **Филм** | **Улога** |
| 1975 | Волшебното самарче ТВ-серија |  |
| 1975 | Парадоксот на Диоген ТВ-филм | Член на судскиот совет |
| 1979 | Курирот на Гоце ТВ-серија |  |
| 1982 | Едно лето ТВ-серија |  |
| 1983 | Премиера ТВ-филм |  |
| 1984 | Јуначко колено ТВ-серија | Чауш |
| 1993 | Бог да ги убие шпионите ТВ-филм | Пријател на кафеанџијата |
| 2011 | Македонски народни приказни ТВ-серија | Татко |

Наводи
------

1. ↑  *Почина Блаже Алексоски – Глумецот* [*мртва врска*]

Надворешни врски
----------------

* Блаже Алексоски на  Семрежната филмска база на податоци (англиски)
**Дончо Лазаров** (1878-1950) — македонски револуционер, тиквешки војвода и член на Македонската револуционерна организација.

Животопис
---------

Тиквешката чета на Дончо Лазаров (седнат е во средина), 1907 година
Дончо Лазаров роден на 1878 година во Ваташа, Кавадаречко. Завршил педагошко училиште во Скопје. Бил назначен за учител во Тиквешко. Пред Тиквешкото востание се ангажирал околу подготовките на Организацијата и придонел во организирањето на илегална работилница во училиштето во Ваташа за изработка на облека за четниците. Учествувал и во нападот на чифликот на Азис ага, покрај селото Моклиште во 1903 година.

Во 1904 година ја напуштил учителската работа во Ресава, Кавадерчко, и се вклучил во четата на војвода Добри Даскалов. На крајот од 1905 година бил назначен за реонски војвода во Тиквешијата каде останал до Младотурската револуција во 1908. На 1 јули 1907 година со чета тргнал за Македонија од Ќустендилскиот пункт во ВМРО. Неколкупати бил апсен и затворан од турската власт. По Младотурската револуција бил еден од основачите на Народната федеративна партија во Кавадерчко. По разочарувањето на Младотурската револуција повторно станал четник кај војводата Лазар Фертикот. Во јуни 1913 година бил меѓу организаторите и раководителите на Тиквешкото востание против српската власт.

По Првата светска војна се преселил во Петрич и работел во постојаната окружна комисија. Во 1921 година бил избран за градоначалник на Петрич. Во октомври 1928 година бил избран за член во една комисија за помирување на спротивставените страни во ВМРО, формирана од Илинденската организација. Во 1930 година бил избран за претседател на македонското друштво „Христо Матов" во градот. Починал на 1950 година во Петрич, Бугарија.

Наводи
------

1. ↑  Енциклопедија ВМРО, Скопје, 2015, стр. 164
**Апостол Кочкона** или **Кушкона** (роден во Пласа, Корчанско) — македонски револуционер, корчански војвода на Внатрешната македонско-одринска револуционерна организација.

Животопис
---------

Кочкона е роден во корчанското влашко село Пласа и по народност бил Влав. Во 1906 година заедно со Танаси Насту го убиле патријаршистичкиот корчански митрополит Фотиос Калпидис, стапиле во ВМОРО и воделе чета во реонот на Корча. На крајот од февруа­ри 1907 година заедно со четника Ставре од леринското село Врбени биле уапсени во костурското село Смрдеш. Бил ослободен за време на општата амнестија Освободен е при амнистията по Младотурската револуција во 1908 година.

Наводи
------

1. ↑  Anastasoff, Christ. Tanasi A. Nastu, A Macedono-Romanian Freedom Fighter - 45 Years Since His Death, in: Balkania, Volume VI, number 2, april 1972, p. 24-25.
2. ↑  Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 84.
**Ѓорѓија М. Симоноски** ( 1915
 во Горно Крушје (Порече) — 28 септември 1944

 во Локвица) — македонски партизан, учесник во НОВ на Македонија.

Животопис
---------

Бил роден во 1915 година во селото Горно Крушје кај Македонски Брод. Бил печалбар. Кон НОБ пристапил доброволно во Првата македонско-косовска ударна бригада и загинал кај селото Локвица на 28 септември 1944 година.

Наводи
------

1. 1 2  *Порече низ историјата*, Милан Ристески, НИО „Студентски збор", Скопје, 1982, стр.216



|  |  |
| --- | --- |
| Знаме на МакедонијаБиографска икона | *Оваа биографска статија за личност од Македонија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
Градба

**Градба** — постојан неподвижен објект направен од луѓето, изворно како засолниште, подоцна со различните потреби на луѓето со различни намени. Витрувиј или Витрувиус во "За архитектурата" или "De Architectura" пишува:
"Почнаа, некои да прават засолништа од лисја, некои да копаат пештери под ридовите, некои да прават преплети со кал, имитирајќи ги гнездата на ластовиците и нивните методи на градење. Потоа гледајќи ги засолништата на другите и додавајќи на нивните идеи нови работи од ден на ден правеа подобри засолништа. Бидејќи луѓето по природа беа склони на подучување и имитација, тие напреднаа со своите откритија, како денес што се гледа со различни типови на градби."

Постојат различни категории на градби и типови на градби.

Поврзано
--------

* Сейсмостойкое строительство

### Извори

* Витрувиус. (1931). За Архитектурата, издание 1. Лондон: Вилијам Хајнеман
* Витрувиус. (1933). За Архитектурата, издание 2. Лондон: Вилијам Хајнеман

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85017769
* GND: 4156127-2
* BNF: cb133184590 (податоци)
* NDL: 00565595
* NKC: ph114208
* KulturNav: id

 |

 |
**Дијалектологија** (грч. dialektos= говор, зборување, logos= наука) — гранка на лингвистиката која се занимава со проучување на дијалектите на одделни јазици. Задача на дијалектологијата е да ги открива и проучува законитостите на настанокот на дијалектите и да го следи нивниот развој. Дијалектологијата може да ја проучува историската перспектива на дијалектите или нивната современата состојба. Таа го прикажува севкупниот преглед на фонетскиот и акцентскиот систем, морфологијата, синтаксата и лексиката на дијалектите. Историскиот и современиот пристап кон проучувањето на дијалектите се заемно поврзани т.е. при современо проучување на дијалектите секогаш се зема предвид историскиот фактор и обратно.

#### Историја

Проучувањето на дијалектите започнало некаде во втората половина на XX век. Прв проучувач на дијалектите бил Георг Венкер (гер.Georg Wenker), кој во 1876 започнал да испраќа еден вид на поштенски прашалници низ разни населени места во северна Германија. Овие писма всушност содржеле една неколку реченици напишани на литературен германски јазик, и место за да се транскриптираат истите на разните наречја т.е. дијалекти. Во наредниот век, дијалектологијата се развила и станала огромна гранка на лингвистиката.

Наводи
------

1. ↑  „дијалектологија" — Дигитален речник на македонскиот јазик
**„Бенжамен"** — француски филм од 1968 г. Режијата е на Мишел Девил (фр. Michel Deville), а покрај него на сценариото има работено и Нина Компане (фр. Nina Companeez). Главните улоги ги играат Мишел Морган (фр. Michellе Morgan), Мишел Пиколи (фр. Michel Piccoli), Пјер Клеманти (фр. Pierre Clementi) Катрин Денев (фр. Catherine Deneuve).

Заплет
------

Пијер Клемен е во главната улога во овој француски филм, сместен во 18 век, како тинејџерот Бенжамен. Тој налето оди на село кај своите роднини кои имаат голем имот. Девојката-сирак од соседнио тимот (Катрин Денев) започнува афера со него. Потоа таа спие и со благородникот (Мишел Пиколи), кој пак има афера со грофицата (Мишел Морган). На крај грофицата завршува со својот внук Бенжамен.

Наводи
------

1. ↑  *Бенжамен (филм)*  на Семрежната филмската база на податоци

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија филм е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
Облека на кардиналите
**Кардинали** (од латински *cardinalis*, *cardo*, основен) се највишите служители во католичката црква, чија работа е да помагаат на папата. Кардиналите се назначуваат лично од Римскиот Папа. Како кардинал може да биде избран секој свештеник ( духовни лица) какви што се епископите и архиепископите.

Функции
-------

Кардиналите се членови на Кардиналниот колегиум. Единиот од кардиналите, кој раководи со колегиумот, се нарекува *Декан*. До неговиот избор за Римски Папа, *Џозеф Рајцингер*, сега Бенедикт XVI, ја исполнуваше имено оваа функција- декан на Кардиналниот колегиум.
Кардиналите, кои немат навршено 80 години учествуваат во Конклав (во буквален превод - **"под клуч"**). Конклавот е органот, кој го избира новиот Римски Папа. Тоа е избор всушност по смртта на претходниот папа. Тоа е и органот, кој управува со Римокатоличката црква во периодот помеѓу изборот на новиот папа.

По смртта на папата, сè до неговиот нов избор, еден од кардиналите ги презема функциите привремено на Црквата и ги организира дејностите кои се поврзани со погребот на починатиот папа. Овој кардинал се нарекува кардинал-камерлинг. Оваа функција на Римокатоличката црква се назначува од Римскиот Папа. Последниот кардинал-камерлинг на Римокатоличката црква беше кардинал Сомало, при смртта на Папа Јован Павле ІІ.
Услови за Папа
За Римски Папа може да биде избиран само член на Кардиналниот колегиум, кој има право на Конклав.

Облека
------

Кардиналите се облечени во црвено и нивната облека се состои од следните делови:

- шешир, под кој се наоѓа баретка и мала капа која го покрива тонзурата

- црвен мантил, прстен со црвен камен и крст околу вратот

Занимливости
------------

- Во денешно време улогата на кардиналите е повеќе административна. Од 1586 година бил утврден и нивниот број, кој изнесува 70. Тие стално живеат во Рим.

- Секој кардинал има право на плата доколку неговите лични пригоди не му се доволни

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85020199
* GND: 4163313-1
* BNF: cb11931114p (податоци)
* NKC: ph121465
* BNE: XX526060

 |

 |
**Smokie** (оригинално напишано **Smokey** ) ― англиска рок група од Бредфорд, Јоркшир. Групата станала успешна откако ја започнала соработката со продуцентите Мајк Чепмен и Ники Чин. Групата често го менувала составот и во 2023 година сè уште одржувале турнеи. Нивната најпопуларна песна, „Living Next Door to Alice" (1975), се искачила на трето место на топ-листата во Обединетото Кралство, до 25-тото место на *Billboard* Hot 100 и на прво место на австралиската топ-листа. Други популарни песни на групата се „If You Think You Know How to Love Me", „Oh Carol", „Lay Back in the Arms of Someone", и „I'll Meet You at Midnight".

Членови
-------

Дискографија
------------

Награди
-------

Наводи
------

Надворешни врски
----------------

* Биографија на Smokie во AllMusic
* Smokie
* Дискографија на Smokie 1975-1982 година
* Smokie на  Семрежната филмска база на податоци (англиски)

* Смоки фан-клуб



1. ↑  Roberts, David (2006). *British Hit Singles & Albums* (19th. изд.). London: Guinness World Records Limited. стр. 510. ISBN 1-904994-10-5.
2. ↑  John Bush. „Smokie | Awards". AllMusic. Посетено на 2016-01-25.
Вселенски телескоп „Џејмс Веб" (англиски: *James Webb Space Telescope, JWST*) — извонредна орбитална инфрацрвена опсерваторија, која ја носи титулата најголем вселенски телескоп што некогаш бил пуштен од човештвото. Неговото огледало, сегментирано огледало со вкупен пречник од 6,5 метри, го прави најголемо меѓу вселенските телескопи, иако телескопот „Хершел" го задржува рекордот за најголемо монолитно огледало од 3,5 метри.

Првично познат како „Вселенски телескоп од следното поколение" (NGST), тој беше преименуван во 2002 година како почит на Џејмс Веб (1906–1992), вториот шеф на НАСА. Веб ја водеше НАСА од 1961 до 1968 година за време на програмата Аполо, а неговиот придонес во истражувањето на вселената беше почестен со прикачување на неговото име на овој извонреден телескоп.

Наводи
------

Надворешни врски
----------------
**Артериите** се мускулни органи низ кои циркулира крвта или лимфата. Тоа се еластични крвни садови коишто ја транспортираат крвта од срцето до секое ткиво од телото на животните (со исклучок на белодробната артерија). При контракција на срцето, крвта низ артериите се движи како еден пулсен бран, притоа намалувајќи ја својата брзина како што се оддалечува од срцето (односно се намалува крвниот притисок). Ваквото движење на крвта низ артериите во голема мера е условено од еластичноста.

Најголемата артерија во телото на човекот е аортата, додека најмали артерии се артериолите. 

Артериите од големиот крвоток секогаш носат оксидирана крв, а оние од малиот - редуцирана. Во артериите не се среќаваат клапи (залистоци) како што е случај кај вените.

Во текот на животот, како резултат од обилна масна исхрана, доаѓа до натрупување на масни материи во артериите, при што тие се затнуваат, појава позната како атеросклероза.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85008101
* GND: 4003066-0
* BNF: cb119647767 (податоци)
* NDL: 00561681
* NKC: ph205445

 |

 |
**Трукстон чинија** е кинеска порцеланска чинија направена за капетанот Томас Трукстун во 1794 година. Капетанот Трукстун е познат по командата со фрегатата USS *Constellation* за време на квази-војната со Франција во 1798 до 1800 година. Трукстун служел на приватни лица за време на Американската револуционерна војна. По револуцијата, како трговски капетан од Филаделфија, тој бил пионер на американската трговија со Кина. Во 1794 година, Трукстун бил назначен за еден од шесте капетани да ја надгледува изградбата на првите фрегати на морнарицата на Соединетите Држави. Таа година, за да ја илустрира книгата што ја објавувил за навигација, тој побарал од поморскиот конструктор, Џосија Фокс, кој ќе има улога во дизајнирањето на овие бродови, да нацрта фрегата со 44 пиштоли. Трукстун нарачал две чинии за пунч со цртеж на Фокс. Една од нив е во Музејот на американската морнарица во морнаричкиот двор Вашингтон во Вашингтон, ДЦ .

Надворешни врски
----------------

* Трукстун на соѕвездието • од Јуџин С. Фергусон
* 
* Прелистувајте пребарување - Откривање на OPAC
* https://n94032.eos-intl.net/N94032/OPAC/Search/AdvancedSearch.aspx? TaskCode=928106&TitleListPageSize=20&CatLevel0Value=&CatLevel1Value=&CatLevel2Value=&CatLevel3Value=&CatLevel4Value=Почеток
**„Да живеат младенците!"** (шпански: *¡Vivan los novios!*) — шпански филм од 1970 година во режија на Луис Гарсија Берланга (Luis García Berlanga), кој е автор и на сценариото, заедно со Рафаел Аскона (Rafael Azcona). Главните улоги ги играат: Хосе Луис Лопес Васкес (José Luis López Vázquez), Лали Солдевила (Laly Soldevila) и Хосе Марија Прада (José María Prada).

Синопсис
--------

Еден банкарски службеник и неговата мајка одат на плажа, ден пред неговата венчавка со една убавица. Тој накратко ја остава мајка си сама за да поразговара со некои нудисти, а по враќањето назад, открива дека таа се удавила. За да не мора да ја одложи венчавката, мајчиното тело го става на мраз во одмаралиштето со кое управува неговата свршеница...

Наводи
------

1. ↑  Živjeli mladenci, španjolski film (пристапено на 9.2.2024)
**„Шалако"** (англиски: *Shalako*) — американско-германски филм од 1968 година во режија на Едвард Дмитрик (Edward Dmytryk), по сценариото на Џејмс Грифит (James Griffith). Филмот е снимен според романот на Луј Ламур (Louis L'Amour). Главните улоги ги играат: Шон Конери (Sean Connery), Брижит Бардо (Brigitte Bardot), Стивен Бојд (Stephen Boyd).

Синопсис
--------

Ловецот и трагач Шалако (го игра Конери) треба да спаси една група европски аристократи, меѓу кои се наоѓа и убавата грофица Ирина Лазар (ја игра Бардо), кои се во опасност поради бунтот на Индијанците...

Наводи
------

1. ↑  Shalako, britansko-njemački film (пристапено на 11.2.2024)
Кремен пиштол со затегнато петле
**Петле** или **ороз** — мал метален дел што помага оружјето да пука. Обично се наоѓа во огненото оружје и е поврзано со чкрапалото. Кога ќе го повлечете чкрапалото, тоа го ослободува петлето, кое замавнува напред и удира во мало метално капаче на задниот дел од куршумот наречено каписла. Оваа каписла создава искра што го пали барутот во куршумот, предизвикувајќи тој да избувне и да испука надвор од огненото оружје.

Наводи
------

1. ↑  „петле" — Дигитален речник на македонскиот јазик
2. ↑  „петле" — Официјален дигитален речник на македонскиот јазик
3. ↑  „ороз" — Дигитален речник на македонскиот јазик
4. ↑  „ороз" — Официјален дигитален речник на македонскиот јазик
5. ↑  „Principles of Firearms -- Functions -- Firing". *rkba.org*. Посетено на 2016-04-06.
6. ↑  „Firearms History, Technology & Development: Hammer Fired vs. Striker Fired". *Firearms History, Technology & Development*. 2015-05-25. Посетено на 2016-04-06.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Петле" на Ризницата ? |

* Hammer (firearms)
**Движење Бојкотирам** или уште познато како **Дркотирам** е неформално здружение и збир на индивидуи со различни гледишта сплотени околу заедничка цел, враќање на политичките компоненти  во Македонија на статусот пред 27.04.2017-та кога криминално и под закана на домашни и странски политички мешетари беше донесена на власт неизбрана гарнитура на политичари преку криминално гласање за Талат Џафери без потребното мнозинство во собранието на Р.М.. Движење Бојкотирам влече корени од иницијативите за бојкот на  референдумот за промена на името на Република Македонија во 2018-та година а е формирано и прв пат се појавува во јавноста на 8-ми Септември 2019-та година. 

Организацијата јасно и транспарентно се стреми кон три цели, поништување на Преспанскиот договор,  договорот за добрососедство со Република Бугарија и Тиранската платформа. кои цели се јасно наведени и на нивните симболи и во секојдневната комуникација и настапи

Активности
----------

Од своето формирање до денес, Движење Бојкотирам дејствува преку интернет активизам, водејќи број на сопствени страници на поголемите социјални платформи, своја веб страна со статии и интернет стрим кој емитува неколку пати преку неделата на YouTube и други платформи, но секоја прилика за мешање со истомислениците како и неистомислениците на разни трибини, средби со населението како и организирани промотивни настапи и перформанси - ја користат максимално, заради тоа што пристапот кон мејнстрим медиумите им е ограничен или никаков. 

Прво официјлно учество на македонската политичка сцена членовите на организацијата ќе имаат на локалните избори во 2021-ва година, во коалиција со партијата ТМРО.

Наводи
------

1. ↑  На денешен ден, 08.09.2019-та, почна да функционира Движење Бојкотирам
2. ↑  „Движење бојкотирам и прашината (што) се крева - Движење Бојкотирам". Архивирано од изворникот на 2021-09-26. Посетено на 2021-09-26.
3. ↑  Движење Бојкотирам | Facebook
4. ↑  ТМРО и движењето Бојкотирам во коалиција на локалните избори против нелегалните договори | MKD.MK
**Дијаспора** означува дел од население од одреден регион или држава (дел од една нација) кое е расфрлено на други места. Зборот потекнува од грчкиот глагол *διασπείρω* (diaspeirō), кој означува „се растерува" или „раширува". Првично, дијаспора се однесувало на недоброволното протерување на одредено население од нивните матични земји или домородни краеви, но потоа зборот почнал да се употребува и за популацијата која доброволно преминала во дијаспора, т.е. се преселила на различни краеви надвор од нивната земја.

Кинеската дијаспора е трета по големина во светот; Паифинг Торана влезот во Чајнатаун,Сиднеј, Австралија
Често причината за вакви иселувања на населението се војните. Типичен пример за нации кои имаат голема дијаспора е Израел, каде што Евреите во дијаспора се во многу поголем број од Евреите/Израелците кои живеат во својата матична држава, а една од причините за тоа е дека тие немале своја матична земја сè до XX век, а низ историјата биле принудени да прават масовни преселби од еден на друг крај во потрага по идеално место за трајно населување.

Големи или густо населени држави како Кина, Мексико, Русија итн. исто така имаат голема бројка на иселеници. Освен тоа, поради конфликтот од деведесеттите во Босна и Херцеговина, голем број на луѓе биле приморани да емигрираат, а повеќето од нив останале во странските земји дури и откако завршила војната.

И Македонија има своја дијаспора за која е тешко да се процени која е точната бројка поради тоа што многу иселеници со македонско потекло се родени во странство, голем број се од второ, трето или четврто колено на потомство, при што нивната врска со матичната земја е изгубена или многу слаба. Вкупната бројка на дијаспората од прво и второ колено се проценува дека е некаде меѓу пола и еден милион луѓе. Македонската дијаспора е највеќе застапена во прекуокеанските земји Австралија, САД, Канада, како и во европските земји.

Наводи
------

1. ↑  „дијаспора" — Дигитален речник на македонскиот јазик
**Тодор Скаловски** (21 јануари 1909, Тетово - 1 јули 2004, Скопје) — истакнат македонски композитор, хорски и симфониски диригент. Се категоризира во првата генерација македонски повоени композитори. Автор е на голем број вокални, вокалноинструментални и сценски композиции, а покрај творештвото и диригирањето се занимавал со педагошка работа и организација на музичкиот живот во современа Македонија

Животопис
---------

Тодор Скаловски
Музичко образование завршил во Белград, а диригентството го усовршувал на Конзерваториумот „Моцартеум" во Салцбург кај професорот Вилхелм Фуртвенглер. Скаловски бил долгогодишен соработник на Ловро Матачиќ. Основач е, прв шеф-диригент и директор на Македонската филхармонија во 1944. Основач, прв шеф-диригент и директор на Македонската опера, како и прв заменик главен уредник на Македонското Радио. Како долгогодишен организатор на музичкиот живот Скаловски е основач на неколку меѓународни музички фестивали во Македонија, какви што се Охридско лето и посебно биеналниот меѓународен хорски фестивал во Тетово - ТЕХО. Член е на Македонската Академија на Науките и Уметностите, МАНУ од 1972 г. Добитник е на највисоката награда на некогашна С.Ф.Р. Југославија, АВНОЈ, како и највисоката награда на Република Македонија за животно дело, „11 Октомври" и др.

Тодор Скаловски е познат по креативната употребата на фолклорни мотиви, во неговите композиции. Со употребата на хармонија, тонални и модални системи, и лиризмот тој е сличен на српскиот композитор Мокрањац и македонскиот композитор Трајко Прокопиев, иако во некои дела како „Македонско оро", Скаловски користи драмски елементи кои се сметаат како музички пандан на „Тешкото" на Блаже Конески. Тој исто така пишувал и духовна музика.

Најпознати дела
---------------

* „Македонско оро"
* „Македонска хумореска"
* „Величанија Кирилу и Методију"
* „Гоце"
* „Рапсодија 2"
* „Шарпланинска приспивна"
* свита „Балтепе"
* ораториум „Земја, камен"
* „Денес над Македонија" — музички аранжман на државната химна

Надворешни врски
----------------

* Тодор Скаловски Архивирано на 21 февруари 2013 г. — Сојуз на копозитори на Македонија (СОКОМ)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 267594947
* LCCN: n86058287
* ISNI: 0000 0003 8292 5578
* GND: 130652709
* BNF: cb155798116 (податоци)
* NKC: mzk2010594326
* BNE: XX1123557

 |

 |
**Дерик Лерон Вилијамс** (Белфлауер, 25 мај 1991) е американски кошаркар. Тој игра на позиција крилен центар и во моментов игра за Макаби Тел Авив.

Кариера
-------

Откако поминал две сезони на Универзитетот во Аризона, Вилијамс отишол во драфтот во НБА лигата во 2011 година каде бил избран за втор избор од Минесота Тимбервулвс. Во својата прва сезона во НБА, тој бил избран во втора идеална постава на дебитантите во НБА. Во втората сезона, тој обезбедил најдобра статистика во НБА, запишувајќи просек од 12 бода и пет скока на 72 одиграни натпревари. Во сезоната 2013/14 се заменил во Сакраменто Кингс. Поминал помалку од две сезони во Сакраменто, каде претежно влегувал во игра надвор од клупата и постигнувал околу 8 бода по натпревар.

Во сезоната 2015/16 година, како играч на Њујорк Никс, тој се појавил на 80 натпревари, во просек од 9,3 бода по натпревар. После тоа, тој кратко време бил во Мајами Хит и Кливленд Кавалирс и го имал последното учество во НБА лигата во Лос Анџелес Лејкерс, каде одиграл само два натпревари. Во седум сезони во НБА лигата, тој се појавил на 428 натпревари во редовна сезона и во просек имал 8,9 бода и 4 скока.

За време на сезоната 2017/18 тој исто така играл во Кина за тимот на Тијанџин,  каде просечно имал повеќе од 20 бода по натпревар. На почетокот на октомври 2018 година, тој за првпат пристигнувал во европската кошарка и потпишувал за Баерн Минхен со тренерот Дејан Радоњиќ. Во својата прва сезона во Евролигата, тој забележал 13,4 бода и 4,2 бода на 29 одиграни натпревари. Тој е со тимот од Минхен во сезоната 2018/19 ја освоил Бундеслигата на Германија. Во јули 2019 година поминува во Фенербахче.

Успеси
------

### Клуб

* **Баерн Минхен** :
	+ Германско првенство (1): 2018/19.

### Поединечни

* Идеален тим за дебитанти во НБА - второ место : 2011/12.

Наводи
------

1. ↑  „Derrick Williams NBA Stats". *Basketball-Reference.com*. Посетено на January 14, 2016.
2. ↑  Derrick Williams Declares for NBA Draft – University of Arizona Wildcats Official Athletic Site Архивирано на 16 април 2011 г.. Arizonawildcats.com (April 13, 2011). Retrieved on 2012-07-09.
3. 1 2  „Derrick Williams" (англиски). basketball-reference.com. Архивирано од изворникот на 2012-11-08. Посетено на 6 октомври 2019.
4. ↑  „KINGS ACQUIRE DERRICK WILLIAMS". *NBA.com*. November 26, 2013. Посетено на November 26, 2013.
5. ↑  „Lakers Sign Derrick Williams". *NBA.com*. March 9, 2018. Посетено на March 9, 2018.
6. ↑  „Derrick Williams: 10-day contract expires". *CBS Sports*. March 19, 2018. Посетено на March 19, 2018.
7. ↑  „Tianjin Gold Lions sign former NBA swingman Derrick Williams". *ESPN.com*. December 28, 2017. Посетено на March 9, 2018.
8. ↑  „Derrick Williams signing with Tianjin Golden Lions". *sportando.basketball*. December 28, 2017. Посетено на March 9, 2018.
9. ↑  „Zvanično - Bajern dobio veliko pojačanje". sportske.net. 3 октомври 2018. Посетено на 6 октомври 2019.
10. ↑  „Ogromno pojačanje za Željka: Derik Vilijams u Feneru". sportklub.rs. 14 јули 2019. Посетено на 6 октомври 2019.

Надворешни врски
----------------

* Портал: Кошарка

* Профил на мрежната страница на Евролигата
**Живко Фирфов** (20 ноември 1906

 - 21 јули 1984

) — истакнат македонски етномузиколог, педагог, диригент и музички деец. Се категоризира во првата генерација македонски повоени композитори.

За својата богата музичка активност има добиено повеќе награди и признанија, меѓу кои и почесен докторат на Географското здружение од Колумбија, САД, во 1955 година.

Животопис
---------

Живко Фирфов е роден во Велес каде и го завршил основното училиште, музичка школа завршил во Белград во 1931 година по што се вработил како диригент во Земун. Во 1939 година ја објавил својата прва етномузиколошка студија во списанието „Музика", за интерпретација на македонската народна песна и за мелографската постапка при нејзиното собирање. По Втората светска војна се вратил во Скопје каде работел како шеф на Отсекот за уметност во Одделението за култура, уметност и други културни врски со другите народи при АСНОМ, шеф е на отсекот за народна музика во Радио Скопје. Особено бил ангажиран во создавањето на Ансамблот за народни игри и песни на Македонија „Танец". Како шеф на Одделението за народна музика и кореографија при Фолклорниот институт на СР Македонија и негов директор овозможува збогатување на музичката фонотека која остава широки можности за научни проучувања на македонскиот музички фолклор. До крајот на својот живот бил дописен член на Меѓународното фолкорно друштво ИФЦМ во Лондон и бил почесен претседател на секторот за Балкански игри при Меѓународното друштво за народни игри во Лондон, преку која функција овозможува широко промовирање и презентирање на македонскиот музички фолклор во целиот свет.

Творештво
---------

* "Свита" - за флејта и пијано
* "Варијации" - за пијано
* "Фантазија" - за оргули
* "Ленка" - за сопран и пијано
* "Марика" - за сопран и пијано
* "Дротар" - хорска композиција
* "Рапсодија" - хорска композиција
* "Цуцул стои на грутка" - хорска композиција
* "Хумореска 1"
* "Хумореска 2"
* "Хумореска 3"

Награди и признанија
--------------------

* "13 Ноември" во 1963 година
* "Климент Охридски" во 1970 година
* "11 Октомври" за животно дело во 1971 година.

Наводи
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  Сојуз на композиторите на Македонија[*мртва врска*]

Надворешни врски
----------------

* Биографија на Живко Фирфов — СОКОМ (македонски)
* Текстови за Фирфов претставени на Конференција на ИРАМ на Факултетот за музичка уметност-Скопје Архивирано на 20 август 2008 г. (англиски)
**Џон Ројс Матис** (англиски: *John Royce Mathis*; роден на 30 септември 1935) ― американски пејач на забавна музика. Кариерата ја започнал во 1957 година и станал многу популарен изведувач во САД. Неколку десетици негови албуми биле продадени во златен или платинест тираж, а 73 албуми се пласирале на *Билбордовите* топ-листи. Матис добил Греми награда за животно дело, а три негови песни се примени во Гремиевата куќа на славата.

Матис, со продадени 360 милиони плочи ширум светот, се наоѓа на трето место меѓу музичарите кои продале најмногу плочи во 20 век.  Иако често се смета за пејач на романси, неговите песни содржат елементи на: традиционална поп, латиноамериканска, соул, ритам и блуз, блуз и кантри-музика, а има и неколку диско-песни на неговиот албум *Mathis Magic* од 1979 година. Матис снимил шест албуми со божиќна музика. Во едно интервју од 1968 година, ги навел Лена Хорн, Нат Кинг Кол и Бинг Крозби меѓу неговите музички влијанија.

Наводи
------


1. ↑  Gaydos, Steven (2019-01-04). „Johnny Mathis Remembers His Jazz Roots". *Variety*. Посетено на 2023-04-17.
2. ↑  „Johnny Mathis". *National Museum of African American History and Culture* (англиски). Посетено на 2023-04-17.
Современа 155-мм високоизбувлива артилериска граната М107
**Граната** — артилериски проектил наменет за употреба во топови, хаубици и некои пушки. Обично гранатата се состои од шуплива челична обвивка исполнета со избувливо полнење и детонатор. Нејзината главна цел е да нанесе штета на луѓе, утврдувања, градби и оклопни возила. Интересно е што во одредени јазици, како на пример македонскиот, зборот „граната" е и синоним за „бомба".

Во раните етапи на нивниот развој, гранатите во суштина биле садови исполнети со барут. Овие рани гранати биле фрлени од гренадири на начин сличен на бомбите. Со текот на времето, значително се развиле дизајнот и технологијата зад гранатите, што довело до развој на посложени и ефективни проектили што се користат во артилериското војување. Денес, гранатите остануваат клучна компонента на воените арсенали, нудејќи моќни и разновидни способности во современите борбени сценарија.

Наводи
------

1. ↑  „граната" — Дигитален речник на македонскиот јазик
2. ↑  „граната" — Официјален дигитален речник на македонскиот јазик
3. ↑  „Etymology of grenade". Etymonline.com. 1972-01-08. Посетено на 2013-02-27.
4. ↑  „Shell | Types, Calibers, Uses | Britannica". *www.britannica.com* (англиски). 2024-01-07. Посетено на 2024-02-12.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Граната (артилерија)" на Ризницата ? |

* "What Happens When a Shell Bursts," *Popular Mechanics*, April 1906, p. 408
* Artillery Tactics and Combat during the Napoleonic War
* How does the ammunition of a towed artillery work?

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85057305
* GND: 4283297-4
* BNF: cb11952033b (податоци)

 |

 |
Страница од примерок на книгата, ~1503
***Дивани на Шемс Табризи*** (*Диван-и Кабир*, *Диван-е Шемс-е Тебризи* или *Диван-и Шамс* е книжевно ремек-дело на поетот Џалалудин Руми на персиски јазик - стихозбирка со над 40.000 стихови.

Стихозбирката содржи песни во разни столови на источната исламска поезија (на пр. оди, пофалбени, четиристишија итн). Највеќето се на персиски, но има и некои на арапски и неколку на периско-грчки и персиско-турски. Делото го носи името на Румиевиот духовен учител и другар Шемс Тебризи.

Поврзано
--------

* Диван
* Џалалудин Руми

Надворешни врски
----------------

* Преводи на англиски на „Дивани на Шемс Тебризи" (англиски)

*Оваа статија за стихозбирка е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.*
**Пуми** (унгарски: *Pumi*; латински: *Canis familiaris ovilis villosus terrarius Raitsitsi*) е вид на териери со средна големина. Пуми е оригинална унгарска раса на овчарско куче.

Надворешен изглед
-----------------

Повеќето пуми се во сива боја. Сиви пуми се раѓаат како црни и бојата почнува да им преоѓа во сива помеѓу 6 и 8 недели од животот. Прифатливи боји за пуми уште се црна, бела и костенливо-жолта со потемна нијанса. Уште некои бои како костенливс, мешано црно-жолта (таканаречена волчја шара), синкаста; но овие бои не се прифатени на натпреварите.

Крзното на пуми е бушаво, густо и со средна должина до 7 см. Одржувањето на крзното е потребно да се врши со шишање на секои два до четири месеци. Доколку не се одржува влакната полека почнуваат да ја губат потребната боја.

Пумиев трејдмарк е неговото уво, држење и форма. Високо дигнат и благо свиен во шпицевите. Исто така се покриени со подолги влакна отколку останатиот дел од телото.

Пуми има многу лесна телесна маса, но изгледа поголем отколку што е во стварноста благодарејќи на своето густо крзно.

* Мажјак пуми достигнува висина од 41/47 см и тежина од 10/15 кг
* Женка пуми достигнува висина од 38/44 см и тежина од 8/13 кг

Темперамент
-----------

Пуми е многу заштитлив спрема своите блиски и знае да биде неповерлив спрема странци, така да социјализацијата на единката мора да започне многу рано. Многу се активни, *живи*, интелигентни и лесно се мотивираат со помош на храна или играчки.

Историја
--------

Пуми првобитно бил користен како чувар на куќа и чувар на стада од било кој вид: овци, крави, свињи. Исто така бил многу користен во уништување на штетници од било кој вид. Пуми, како раса, се создал во временскиот период во 17/XVIII век кога бил донесен на територија на Унгарија од Германија и Франција како вид териер за чување на стада.

Овој вид бил мешан со пули, кои веќе биле присутни на тие простори и како резултат на тоа испаднал многу добар чувар на стада и верно куче пуми. Како работно куче бил слободно одгледуван сè до 1970, а други два вида Пули и Муди биле користени за подобрување на особините на оваа раса.

Пуми во 1966 година добил и официјално признавањена раса (Fédération Cynologique Internationale,FCI). Оваа раса била релативно непозната надвор од Унгарија до седумдесеттите години на дваесеттиот век, кога прв па вот 1973 година се извезени во Финска а во 1985 години во Шведска. Набргу после тоа оваа раса е прифатена, помеѓу другото и поради својот изглед, и бргу се раширила по Европа, а во текот на деведесеттите години на минатиот век и во Америка.

Сродни видови
-------------

* Пули
* Муди
* Бриард
* Ратлер
* Шпиц

Галерија на слики
-----------------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Надворешни врски
----------------

* Информации за пимите Архивирано на 13 јуни 2008 г. - на унгарски
* Pumi World
* Пуми
**Димитра Карчицка** (р. 2 август 1939

 во Поздивишта, Костурско) — македонска математичарка и универзитетска професорка од 1984 година.

Животопис
---------

Дипломирала на Природно-математичкиот факултет во Скопје во 1961 година, магистрирала во Белград во 1969 година, а докторирала во 1973 година на ПМФ со темата „Некои проблеми на квадратното програмирање со матрици од Леонтјев тип". Објавила научни трудови во областа на математичкото програмирање, универзитетски учебници, скрипти за своите предавања на постдипломските студии, стручни трудови за потребите на математичките школи и за перманентното образование на наставниците. Била продекан на Математичкиот факултет (1980-1982), на ПМФ (1991-1993) и шеф на Институтот за информатика (1985-1989 и 1995-1997).

Наводи
------

1. ↑  Ристовски, Блаже, уред. (2009). „*Карта*". *Македонска енциклопедија*. , книга I (А-Љ). Скопје: МАНУ. стр. 680. Text "series
" ignored (help)
**Педофилија** е сексуално привлекување, трајно насочено кон полово незрели поединци (деца). Тоа е хронофилија, т.е. вид парафилија, при којашто сексоеротичната возраст на парафилот не одговара на неговата реална возраст. Терминот произлегува од старогрчкото 'paides' (*παιδές* — момче, дете) и 'philia' (*φιλια* — љубов).

Со *педофил* неофициално понекогаш се нарекуваат и луѓето, коишто чувствуваат привлекување кон помлади (помали), како и сексуалните насилници на деца.

Педофилијата како мотив во популарната култура
----------------------------------------------

* „Алис ги распнува на крст педофилите" (англиски: *Alice Crucifies The Paedophiles*) — песна на британската панк-рок група Рудиментари пени (*Rudimentary Peni*) од 1983 година.

Надворешни врски
----------------

* Регистар за педофили на Република Македонија Архивирано на 26 февруари 2014 г.
* Стоп педофилија Архивирано на 20 јуни 2012 г. - страница посветена на борба со педофилијата (македонски)

Наводи
------

1. ↑  Rudimentary Peni – Death Church (пристапено на 16.2.2024)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85099210
* GND: 4126403-4
* BNF: cb11933052f (податоци)
* NDL: 00574663
* NKC: ph158329

 |

 |
**Мадам Веб** (англиски: *Madame We*) — американски суперхеројски филм заснован на стриповите на Marvel Comics за Мадам Веб. Произведен е од Columbia Pictures и Di Bonaventura Pictures во соработка со Marvel и TSG Entertainment и распределен од Sony Pictures Releasing. Тој е четвртиот филм во медиумската франшиза „Вселената на Спајдермен од Sony". Режисерка бил Ес-Џеј Кларксон, таа го напишала и сценарио заедно со Мет Сазама, Бурк Шарплес (Англиски) Русин. и Клер Паркер, заснована на приказна од Керем Санга, Сазама и Шарплес. Главните улоги ги толкуваат Дакота Џонсон, Сиднеј Свини, Селест О'Конор, Изабела Монер, Тахар Рахим, Мајк Епс, Ема Робертс и Адам Скот.

Sony започнал да го развива филмот за Мадам Веб во својата заедничка вселена во септември 2019 г. а Сазама и Шарплес биле најмени да го напишат сценариото. Претходно Керем Санга подготвила нацрт-верзија. Кларксон се приклучила на проектот во мај 2020 г. а Џонсон добила улога на почетокот на 2022 г. Снимањето започнало во средината на јули 2022 г. и се одвивало во Бостон и низ Масачусетс до септември; Снимањето се одржало во Њујорк во средината на октомври и завршило до крајот на годината.

Премиерата на филмот „Мадам Веб" се одржала на 12 февруари 2024 г. во театарот Regency Village. во Вествуд (Лос Анџелес), и во американските кина на 14 февруари. Во Македонија, премиерата била на 15 февруари истата година. Филмот добил негативни одзиви од критичарите.

Наводи
------

1. 1 2 3
2. ↑
3. ↑  Предлошка:Cite The Numbers
4. ↑  „Мадам Веб | Cineplexx MK". *www.cineplexx.mk*. Посетено на 2024-02-16.

Надворешни врски
----------------

* Матична страница

* *Мадам Веб (филм)*  на  Семрежната филмска база на податоци (англиски)
**Сопот** е име на населени места и месности, топоним присутен во повеќе словенски земји во Европа. Од основната именка Сопот, се изведени и други именски форми за населени места, месности и географски предели како ридови, реки, езера, потоци.

Потекло и значење на именката Сопот
-----------------------------------

За потеклото на името Сопот се смета дека доаѓа од исчезнатата именка *сопот* во словенските јазици со значење: 1. шумење, жуборење на вода; 2. извор, водопад. Именката сопот може да означува: на старословенски: *цевка*; на српскохрватски: *извор кој со силен шум продира од земјата, водопад*; на словенечки: *испарување, водопад*, на бугарски: *дрвена цевка низ која тече вода, вода што тече низ бразда*.

Околу потеклото и значењето на името Сопот може да се поврзе и претпоставката за потеклото на името на Сопиште од јазичарот П.Скок, кој сметал дека е изведено од глаголот (ст. слов.) *сопсти*, но не во значење на пеење туку на задишување. Според тоа, името Сопиште означува тешко пристапно место во ридски предел до кое треба да се задиши човек додека да дојде.

За потеклото и значењето на името Сопот, може да се поврзат и глаголот *сопна*, *сопнување* од современиот македонски јазик, што означува тешкотии при одењето и пристапноста, што може да укажува на тоа дека Сопот означува тешко достапно, односно место со отежнат пристап, што донекаде може да се поткрепи со ридската местоположба на селата со имиња Сопот во Македонија.

Населени места со име Сопот
---------------------------

Населени места со име Сопот, или именски облици изведени од именката Сопот се среќаваат во повеќе словенски земји во Европа, како и во земји во кои живее словенско население како што се места со тоа име во кои живеат Македонци во Албанија и Грција.

### Македонија

* Сопот - велешко село;
* Сопот - кумановско село;
* Сопот - кавадаречко село;
* Сопот - светиниколско село;

како и селата чии имиња се изведени од именката Сопот-:

* Сопотница - село во демирхисарско (Железник) и поранешна општина
* Сопотско - село во ресенско
* Сопиште - село и општина во скопско

### Бугарија

* Сопот - град во Бугарија;
* Сопот - село во Ловеч, Бугарија;
* Сопот - вештачко езеро во Бугарија

### Хрватска

* Сопот - Загребска населба;
* Сопот - археолошки локалиет во хрватска;

### Србија

* Општина Сопот - белградска општина;
* Сопот - град во Србија;

### Албанија

* Сопот - албанско село

### Полска

* Сопот - град во Полска

Наводи
------

1. 1 2  Иванова Олга. „Речник на топонимите во областа по сливот на Брегалница". Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков", Скопје, 1996. стр. 547
2. ↑  Трифуноски Ф. Јован. „Слив Маркове Реке - антропогеографска проматрања". Филозофски факултет на Универзитетот Скопје, 1958 г. стр.128
3. ↑  Трифуноски Ф. Јован. „Слив Маркове Реке - антропогеографска проматрања". Филозофски факултет на Универзитетот Скопје, 1958 г. стр.129

|  |  |
| --- | --- |
|  |  На оваа појаснителна страница се наведени статии — примероци кои се однесуваат на насловот **Сопот**.  Доколку овде ве доведе внатрешна врска, предлагаме да ја смените, за да води право на саканата статија. |
**„Монтевидео, Бог те видео!"** е српски филм од 2010. Филмот е режисерски првенец на српскипт глумец Драган Бјелогрлиќ работен по сценарио на Срѓан Драгоевиќ и Ранко Бочиќ. Сценариото е напишано по истоимената книга на спортскиот новинар Владимир Станковиќ и говори за големиот успех на кралството Југославија на светското првенство во фудбал одржано во Уругвај 1930 година. Филмот се состои од два дела (односно две приказни), а од снимениот материјал е направена и ТВ серија од 15 епизоди. Снимено е и продолжение: Се гледаме во Монтевидео.

Ликови
------

Александар Тирнаниќ - Тирке (Mилош Биковиќ) е момче од населбата Чубура, кое е приморано да избере помеѓу работа во фабрика и фудбал. Тој го одбира второто. Природниот фудбалски талент од чубурската калдрма го внесува во клубот БСК, каде се запознава со Моша Марјановиќ. Тие двајца стануваат пријатели и легендарен тандем. И покрај тоа што е мангуп, Тирке е амбициозен, праведен и пред се, со чиста душа.

Благоје-Моша Марјановиќ (Петар Стругар) е дел од фудбалската екипа БСК, единствен професионалец, платен за секој гол. Се облекува во нови модни трендови, вози Форд Т, се движи во елитни ноќни клубови, каде што ја запознава либералната и слободоумна Валерија.

Валерија (Нина Јанковиќ) е ексцентрична белградски уметник и сликар, член на белградската елита. Таа е чест посетител на Џокеј клуб. Станува девојка на Моша, но сплетот на околностите ја води до Тирке. Тогаш чистата душа ќе биде ставена на искушение.

Роса (Дафина Јевтиќ) е љубезна и простодушна линост, роднина на Рајко и Ѓурѓа. Таа доаѓа во нивната кафеана за да им помогне. Роса ќе го привлече вниманието на младиот Тирке.

За филмот
---------

Главната тема на филмот е историскиот успех на југословенската репрезентација на Монтевидео 1930 година каде истата се закити со бронзен медал.
Ова се случува кон крајот на 1929 година до почеток на септември 1930 година, кога фудбалерите по 75-дневните авантури триумфално пристигнуваат во Белград. На железничката станица беа дочекани од преку 5000 навивачи, кои ги носеа по балканската улице, сè до Теразија.