*За книгата на П.Д. Успенски титулирана „Четвртиот начин", види Четвртиот начин (книга). За џез групата, види Четвртиот начин (бенд).*

**Четвртиот начин** се однесува на еден концепт користен од страна на Г.И. Гурдијеф за да се опише неговиот пристап на самостоен развој. Гурдијеф верува дека неговиот метод комбиниран со она што го виде како три основани начини, или школи: телото, емоциите и на умот. Гурдијеф се осврнува на концептот како „дело" или „Делото на себе", или „Системот" , но никогаш во своите пишувања не го користел зборот „Четврт начин"; неговиот ученик П.Д. Оуспенски го употреби терминот во своите предавања и пишувања. По смртта на Оуспенски, неговите ученици објавија книга под наслов „Четвртиот начин", врз основа на неговите предавања.

Според Гурдијеф, главната разлика помеѓу трите традиционални начини, и четвртиот начин е во тоа што „тие се постојани форми кои преживеале низ историјата најчесто се непроменети", а се засноваат на религија. Онаму каде што постојат училиштата на „јогис", монасите или фекирите, тие едвај се разликуваат од верските училишта. Четвртиот начин се разликува по тоа што не е постојан начин. Тој нема специфични форми или институции и доаѓа и заминува контролиран од страна на некои посебни сопствени закони."

Тоа секогаш има некои работи на една специфичен увоз, а никогаш не е без некоја задача околу кој и во врска со кои само тој може да постои. Кога оваа работа е завршена, така да се каже, кога цел сет пред да се оствари, четвртиот начин исчезнува, односно тоа исчезнува од определено место, исчезнува во својата форма, продолжува а можеби и во друго место во друга форма. Училиштата на Четвртиот начин постојат за потребите на работата која се врши во врска со предложените претпријатија. Тие никогаш не постојат сами по себе, како училишта за целите на образованието и наставата.

Четвртиот начин воглавно се однесува на прашањето за местото на луѓето во вселената, нивните можности за внатрешен развој, и надминување на телото за да се постигне повисока состојба на свесност. Тој нагласува дека луѓето ги живеат своите животи во една состојба којашто се нарекува „будејќи се спиејќи", но дека повисоките нивоа на свесност и разни внатрешни способности се можни.

Четвртиот начин ги учи луѓето како да ги зголемат и да ги фокусира своето внимание и енергија на различни начини, да ги минимизираат мечтаењето и расеаноста. Според ова учење, овој внатрешен развој во себеси е почеток на еден можeн понатамошниот процес на промени, чија цел е да го трансформира човекот во она што Гурдијеф кажува тој да биде.

Следбеници на Гурдијеф веруваат дека тој бил духовен мајстор, што поседувал висока свест; човечко суштество, кој е целосно буден или просветлен. Тој беше, исто така, се сметал за езотирицист или окулист. Тој се согласил дека наставата е езотерична, но тврдеше дека ништо од тоа не било обвиено во тајност, туку Гурдијеф тврди дека многу луѓе или немаат интерес или способност да разберат некои идеи. Кога бил прашан за неговиот метод на одржување на наставата, тој рекол: „Наставата чија теорија е тука да се постави надвор е сосема самостојна поддршка и независна од другите линии и тоа е целосно непознато сè до денешно време." Точното потекло на учење на Гурдијеф се непознати, но луѓето имаат понуди на различни извори.

Четвртиот начин учи дека луѓето не се раѓаат со душа, и не се навистина свесни, туку само веруваат дека се свесни поради процесот на социјализација. Човекот мора да создаде/развива душа низ текот на неговиот живот од страна на наставата по која може да доведе до оваа цел, или тој ќе „умре како куче", и дека луѓето се раѓаат заспани, живеат во сон и умираат во сон, и само си замислуваат дека тие се будни. Системот, исто така, учи дека обичните будења на „свеста" на човечките суштества не е свеста на сите, но само еден вид на спиењето, и дека вистинската повисока свест е можна.

Како што вежба внимателно, Гурдијеф ги учи своите ученици „свети ора" или „движења", сега познат како движењата на Гурдијеф, каде што се настапува заедно во група. Гурдијеф остави тело на музика инспирирана од она што го слушнале во посета на манастири и други места, која е напишана за пијано во соработка со еден од неговите ученици, Томас де Хартман.

**Начините**

Гурдијеф учеше дека традиционалните начини во духовното просветлување следат по еден од трите начини:
Начинот на факир:

Факирот работи за да добие мајсторство на вниманието (самостојно владеење) низ борби со физичкото тело, вклучувајќи тешки физички вежби и пози.

**Начинот на монахот:**

Монахот (или калуѓерката) се труди за да го добие истото мајсторство на вниманието (самостојно владеење) низ борбата со чувствата, во домен, како што велат, на срцето, која се истакна на запад, и се познава како начинот на верата, поради неговата практика, особено од страна на католичките верници.

**Начинот на јоги:**

Јоги работи за да го добие истото ниво на познавање на внимание (како и досега: „самостојно владеење"), преку борба со ментални навики и способности.

Гурдијеф инсистираше дека овие патеки – иако тие може да имаат намера да бараат да се произведе целосно развиен човек – со тенденција во реалноста да се посвети на одредени способности на сметка на другите. Целта на религијата, целта на духовноста беше, всушност, да произведе добро балансиран, одговорен и разумен човек за да се справи со сите можни евентуалности што животот може да им ги нанесува. Традиционалните методи, како такви генерално не успеаја да ја постигнат оваа цел. Гурдијеф затоа разјасни дека е неопходно да се посвети на начин кој ги интегрираше и ги комбинираше трите традиционалните начина. Гурдијеф се гледаше себеси како еден кој презентираше таква настава.

**Четвртиот начин**

Гурдијеф кажуваше дека неговиот Четврт начин е побрз од првите три начини, бидејќи тој истовремено ја комбинира работата на сите три центри наместо да се фокусира на еден како што се прави во првите три начини, дека тоа би можело да биде проследено со обичните луѓе во секојдневниот живот, не бараат пензионирање во пустината и сексуалната енергија не ја користи само во создавање, туку и во сублимација.

Четвртиот начин подразбира одредени услови наметнати од страна на наставникот, но слепо прифаќање од нив не е добредојдено. Секој студент е препорачливо да го направи само она што тој го разбира, и да потврди за себе вистинитоста на идеите на наставата.

Со здружување на начин на Факир (суфизам), начинот на Јоги (хиндуизам и сикизам) и начинот на монахот (христијански и будистички обичаи, меѓу другите) Гурдијеф јасно го сместува Четвртиот начин на крстопат на различни верувања. Сепак, Четвртиот начин носи неверојатна сличност со таков интегрални патеки, како, на пример, Натја Јога, каде што „божественото дејствување" е еден од клучните концепти.

Еден од значајни фактори во учењата на Гурдијеф е дека сите сме различни предмети што се вклопуваат заедно и се однесуваат едни кон други. Така со проучувањето на една работа, Гурдијеф изјави дека лицето истовремено студира и многу други предмети.

Оуспенски го документираше Гурдијеф велејќи дека „пред две или три илјади години имало уште други начини со кои веќе не постојат и начини сега во постоење не беа толку поделени, тие стоеја многу поблиску еден до друг. Четвртиот начин се разликува од старите и новиот начин и со фактот дека тој никогаш не е постојан начин. Тој нема дефинитивна форма и не постојат институции поврзани со него.

Во книгата „Во потрага по чудесното", тоа беше забележано дека Гурдијеф научи дека штом почетното училиште со вистински учител е завршена, сите други училишта кои се обидуваат да продолжат со работа презентирани од страна на првичното училиште веќе не се реални.

**Лажни училишта**

Гурдијеф посочи дека постојат лажни училишта каде што наставниците:
1) Може да се во вистинска заблуда и мислат дека тој знае нешто, додека не знае ништо.
2) Може да сметаат дека друг човек може да се помешаат.
3) Може да мамат свесно.

Оуспенски го цитира Гурдијеф велејќи дека овие наставници не водат никаде, освен што студентите веруваат дека тие одат некаде. Тој исто така додаде дека: „Невозможно е да се признае еден погрешен начин без да го знаат вистинскиот начин. Ова значи дека тоа нема никаква потреба човек да се вознемирува себеси како да се препознае еден погрешен начин. Човек мора да размислува за тоа како да го пронајде вистинскиот начин."

Гурдијеф исто така истакна дека луѓето, кои се фокусираат само на една или неколку аспекти на неговото учење, да добие негативни или погрешни резултати.

**Потекло**

Во својата автобиографија, Гурдијеф назначува одредени луѓе во Азија, за многу од неговите идеи, а тој сепак не го открива потеклото на неговиот систем. За потеклото на неговиот систем и неговите учења различни интелектуални и духовни долгови се сугерираат:

Технички речник првпат се појави во почетокот на 19 век руски масонство, добиени од Роберт Флуд (П.Д. Оуспенски).
Езотерично христијанство (Борис Моравјеф)
Суфизмот на Накшибенди, (Идрис Шах )
Амста Кезбех од Кавказ (Мурат Јаган )
Тибетскиот будизам, (Хозе Тирадо )

Во принцип на Зороастер, и експлицитно до суфискиот водач од 12 век, Абдулхалик Гујдувани (J.Г. Бенет)

**Сличности со други учења**

Постојат некои сличности помеѓу наставата на Четвртиот начин и другите духовни учења. Последната вежба е слична на вежбата на Укуфи Замани во книгата на Омар Али-Шах „Правила или Тајните на Накшибенди Суфискиот Ред."

Инсистирањето на реализација во статусот на будење, техниките за „разбудувањето" се [се бара извор ] многу слични на оние кои се користат во Карма Јога. Па после донесувањето на идеите на Гурдијеф во текот на 1920-тите и 30-тите, потоа писателите усвоија различни аспекти на наставата на Гурдијеф. Таков е случајот со Карлос Кастанеда [се бара извор] на наставата на Дон Жуан. Еден пример на ваков тип на приспособување е симболиката на месечината на Гурдијеф, кој тврди дека луѓето не се свесни поради месечината. Дон Жуан научи дека свеста на луѓето се јаде од повисоки суштества.

Учењата по психологија од Самаел Аун Веор, исто така, се чини дека имале сличности со оние на претходно воспоставени идеи на Гурдијеф, освен на Кундалини каде што тие имаат дијаметрално различни ставови.

**Учења и наставни методи**

**Основа на учењето**

Четвртиот начин се фокусира на можноста постојано да вршат „свесен подвизи" и „намерно страдање." 
Свесниот труд е акција каде што лицето кое го врши чинот е присутен на она што тој го прави, тој не е „двор од себеси" за време на неговиот чин, и/или „се памти себеси". Истовремено, тој се стреми да го изврши чинот на поефикасен начин.

Намерното страдање е чин на борба против желбите на физичкото тело како што е мечтаењето, задоволството, храната (јадење поради други причини освен вистински глад) итн. Во книгата на Гурдијеф „Приказни за Велзевул", тој вели дека „најголемото намерно страдање може да добиеме во нашите присуства од себеси да се издржи во зло манифестации на другите кон себе."

Гурдијеф тврди дека овие две дела се основа на сите еволуцији на човекот.

Наводи
------