**Генетска генеалогија** ― употреба на генеалошки ДНК тестови, т.е. профилирање на ДНК и тестирање на ДНК, во комбинација со традиционалните генеалошки методи, за да ги поставит генетските односи меѓу поединците. Оваа примена на генетиката почнала да ја користат семејните историчари во 21 век, бидејќи ДНК тестовите станале достапни. Тестовите се промовирани од аматерски групи, како што се студиски групи за презимиња или регионални генеалошки групи, како и истражувачки проекти како што е Генографскиот проект.

Согласно 2019 година, биле тестирани околу 30 милиони луѓе. Како што било развивано полето, целите на практичарите се прошириле, при што многумина барале знаење за нивното потекло надвор од последните векови, за што може да бидат конструирани традиционални педигреа.

Историја
--------

 Џорџ Дарвин, првиот човек што ја проценил зачестеноста на браковите со прв братучеди.
Истрагата за презимињата во генетиката може да биде кажано дека се враќа на Џорџ Дарвин, син на Чарлс Дарвин и првата братучетка на Чарлс, Ема Дарвин. Во 1875 година, Џорџ Дарвин користел презимиња за да ја процени зачестеноста на браковите со прв братучед и ја пресметал очекуваната инциденца на брак меѓу луѓе со исто презиме (исонимија). Тој достигнал бројка од 1,5% за брак со братучетка кај населението во Лондон, повисока (3%-3,5%) кај повисоките класи и пониска (2,25%) кај општото селско население.

### Студии за презиме

Една позната студија во 1998 година ја испитувала лозата на потомците на татковската линија на Томас Џеферсон и потомците од машката лоза на ослободената робинка Сали Хемингс.

Брајан Сајкс, молекуларен биолог на Оксфордскиот универзитет, ја тестирал новата методологија во општо истражување за презимето. Неговата студија за презимето Сајкс, објавена во 2000 година, добила резултати гледајќи четири маркери со кратко тандемско повторување на машкиот хромозом. Тоа го посочило патот до генетиката да стане вреден помошник во служба на генеалогијата и историјата.

### ДНК-тестирање директно до потрошувачите

Во 2000 година, Family Tree DNA било првото претпријатие кое обезбедило генетско тестирање директно до потрошувачот за генеалошко истражување. Првично понуди тестови со кратко тандемско повторување со Y-хромозом со единаесет маркер и тестови со митохондриска ДНК на HVR1, но не и генеалошки тестови со повеќе генерации. Во 2001 година, GeneTree била купена од Фондацијата за молекуларна генеалогија „Соренсон", која обезбедила бесплатни тестови на Y-хромозомот и митохондриската ДНК. GeneTree подоцна се вратиле на генетско тестирање во соработка со својата матично претпријатие Sorenson додека не била купена од Ancestry.com во 2012 година.

Во 2007 година, 23andMe било првото претпријатие кое понудило тестирање директно до потрошувачот засновано на плунка, и прва што користело автосомна ДНК за тестирање на потеклото. Автозомот е еден од 22-те хромозоми освен X или Y хромозомите. Тие се пренесувани од сите предци во последните генерации и затоа може да бидат користени за да бидат совпаднати со други тестери кои можеби се поврзани. Претпријатијата подоцна исто така можеле да ги користат овие податоци за да проценат колку од секоја етничка припадност има странката. FamilyTreeDNA влегла на овој пазар во 2010 година, по што следела AncestryDNA во 2012 година, а бројот на тестови рапидно растел. До 2018 година автосомното тестирање стана доминантен вид на тест, а за многу претпријатија е единствениот тест што го понудиле.

MyHeritage ја лансирал својата услуга за тестирање во 2016 година, дозволувајќи им на корисниците да користат брисеви за образите за собирање примероци, и вовеле нови алатки за анализа во 2019 година: автокластери (визуелно групирање на совпаѓања во кластери) и теории на семејно стебло (предлагајќи замисливи односи помеѓу ДНК се совпаѓа со комбинирање на неколку дрвја на MyHeritage и светското семејно стебло на Geni). Живата ДНК, основана во 2015 година, користи чипови со единечен нуклеотиден полиморфизам за да обезбеди извештаи за автосомно потекло, машкото потекло, и потеклото на митохондриската ДНК.

До 2019 година, комбинираниот вкупен број на странки на четирите најголеми претпријатија бил 26 милиони. До август 2019 година, било објавено дека на околу 30 милиони луѓе им била тестирана ДНК за генеалошки цели.

GEDmatch во 2018 година рекле дека околу половина од нивните еден милион профили биле од Соединетите Држави. Поради ограничената географска распространетост на ДНК-тестовите, постои својствен расизам во базите на податоци и резултатите. Извршниот директор на 23andME, Ен Војцицки, во 2020 година рекла дека нејзиното претпријатие е „дел од проблемот". Стручњаците по генетика и здравствени нееднаквости веруваат дека вродениот расизам на овие ДНК анализи може да биде решен со градење на различни етнокултурни работни кадри и охрабрување на црнците, домородните и други луѓе кои не се белци да ја тестираат нивната ДНК.

### Генетска генеалошка револуција

Објавувањето на *Седумте ќерки на Ева* од Сајкс во 2001 година, во кое се опишани седумте главни хаплогрупи на европските предци, помогнало да биде поттикнато тестирањето на личното потекло преку ДНК тестовите во широка јавност. Со зголемената општа достапност и парична достапност на генеалошкото тестирање на ДНК, генетската генеалогија како поле рапидно растела. До 2003 година, полето на ДНК тестирање на презимињата беше службено прогласено за „пристигнато" во написот на Џоблинг и Тајлер-Смит во *Nature Reviews Genetics*. Бројот на претпријатија кои нудат тестови и бројот на потрошувачи кои ги нарачуваат, драстично се зголемил. Во 2018 година, еден труд во *Science Magazine* проценил дека генеалошкото пребарување на ДНК на кој било од европско потекло ќе резултира со трет братучед или поблизок совпаѓање во 60% од случаите.

### Генографски проект

Главна статија: Генографски проект
Првичниот Географски проект бил петгодишна истражувачка студија лансирана во 2005 година од страна на Националното географско друштво и IBM, во партнерство со Универзитетот во Аризона и „ДНК на семејното стебло". Нејзините цели биле првенствено антрополошки. Проектот објавил дека до април 2010 година има продадено повеќе од 350.000 од своите сетови за тестирање за учество на јавноста, кои ја тестираат општата јавност или за дванаесет маркери со кратко тандемско повторување на хромозомот Y или за мутации на регионот HVR1 на митохондриската ДНК.

Фазата на проектот во 2016 година бил Geno 2.0 Next Generation. Од 2018 година, речиси еден милион учесници во над 140 земји се приклучиле на проектот.

### Вообичаени странки и групи на интерес

Генетската генеалогија им овозможила на групи луѓе да го следат нивното потекло иако не се способни да користат конвенционални генеалошки техники. Ова може да биде затоа што тие не го познаваат еден или двајцата родени родители или затоа што конвенционалните генеалошки записи се изгубени, уништени или никогаш не постоеле. Овие групи вклучуваат посвоеници, новороденчиња, преживеани од холокаустот, бебиња од мајка Јапонка и татко од Соединетите Држави (кој бил војник за време на окупацијата на Јапонија по Втората светска војна), раселени деца, потомци на деца од возови за сираци и луѓе со потекло од робови.

Најраните испитувачи биле странки кои најчесто започнале со тест на Y хромозомот за да биде утврдено потеклото на таткото на нивниот татко. Овие мажи често учествувале во проекти за презимиња. Првата фаза од Генографскиот проект донесол нови учесници во генетската генеалогија. Оние кои тестирале биле исто толку заинтересирани за директното мајчинско наследство како и нивните татковски. Бил зголемен бројот на оние кои земале тестови со митохондриска ДНК. Воведувањето на автосомни тестови со единечен нуклеотиден полиморфизам засновани на технологијата на микронизни чипови ја промениле демографијата. Жените имале исто толку шанси да бидат тестирани како и мажите.

### Граѓанската наука и Меѓународното друштво за генетска генеалогија

Повеќе информации: Хаплогрупни дрвја на Y хромозомот
На членовите на генетската генеалошка заедница им се припишува корисен придонес за знаењето во областа, пример за граѓанската наука.

Една од најраните интересни групи што се појавило било Меѓународното друштво за генетска генеалогија. Нивната наведена цел е да промовираат ДНК тестирање за генеалогија. Членовите се залагаат за употреба на генетика во генеалошкото истражување и групата го олеснува вмрежувањето меѓу генетските генеалози. Од 2006 година, Меѓународното друштво го одржува редовно ажурираното нивно филогенетско стебло на Y хромозомот. Друштвото има за цел да го одржува дрвото што е можно поажурирано, вклучувајќи нови единечни нуклеотидни полиморфизми. Сепак, дрвото е опишано од страна на академиците како нецелосно академски потврдени, филогенетски стебла на хромозомот Y хаплогрупи.

Употреби
--------

### Директни мајчински лози

 *Повеќе за оваа тема ќе најдете на: Генеалошки тест на ДНК - Тестирање на митохондриска ДНК.*
Тестирањето на митохондриска ДНК вклучува секвенционирање на барем дел од митохондриите. Митохондриите се пренесуваат од мајка на дете, и така може да открие информации за директната мајчинска линија. Кога две поединки имаат слични или блиску митохондрии, може да биде заклучено дека тие делат заеднички предок од мајчината линија во одреден момент во блиското минато.

### Директни татковски лози

 *Повеќе за оваа тема ќе најдете на: Генеалошки тест на ДНК - Тестирање на ДНК на Y хромозом.*
Тестирањето на ДНК на Y хромозомот (Y-ДНК) вклучува кратко тандемско повторување и, понекогаш, тестирање на единечен нуклеотиден полиморфизам на Y хромозомот, кој е присутен само кај мажјаците и открива само информации за строгата татковска линија. Како и кај митохондриите, блиските совпаѓања со поединци укажуваат на неодамнешен заеднички предок. Бидејќи презимињата во многу култури се пренесуваат по татковска линија, ова тестирање често е користено од проекти за ДНК на презимиња.

Додека раните студии кои користеле кратки тандемски повторувања даваат смели тврдења дека голем број мажи потекнуваат од истакнати историски поединци (на пр. Ниал од деветте заложници и Џингис-хан), поновите студии со единечниот нуклеотиден полиморфизам покажале дека многу од нив се невалидни. Конкретно, сега се знае дека мутациите со кратко тандемско повторување се во голема мера несигурни во докажувањето на сродството, бидејќи овие мутации може случајно да се појават во повеќе неповрзани лози. Тестирањето на единечниот нуклеотиден полиморфизам е неопходно за да биде докажана вистинската врска, бидејќи овие мутации се сметани за толку ретки што можеле да се појават само кај една личност во историјата. Во неколку случаи кога истата мутација на единечниот нуклеотиден полиморфизам се јавува во различни лоза, придружните единечни нуклеотидни полиморфизми обезбедуваат нејзино препознавање како мутација на ново.

### Семејни стебла со педигре

Семејните стебла за педигре традиционално се подготвуваат од сеќавањата на поединци за нивните родители и баби и дедовци. Овие семејни стебла може да бидат проширени доколку се зачуваат сеќавањата на претходните генерации преку усна традиција или пишани документи. Некои генеалози ја сметаат усната традиција како митови, освен ако не е потврдена со писмена документација како изводи од матичната книга на родените, изводи од брак, извештаи од пописи, надгробни споменици или белешки во семејните книги. Малку пишани записи се чувани од неписменото население, а многу документи се уништени од војни или природни катастрофи. Споредбата на ДНК може да понуди алтернативно средство за потврдување на семејните односи на биолошките родители, но може да биде збуни со посвојување или кога мајката го крие идентитетот на таткото на своето дете.

Додека совпаѓањето на ДНК на митохондрискиот и Y хромозомот нуди најдефинитивна потврда за врските на предците, информациите од тестираниот поединец се релевантни за намален дел од нивните предци од претходните генерации. Потенцијалната двосмисленост мора да биде земено предвид кога се бара потврда од споредбата на автосомната ДНК. Првиот извор на двосмисленост произлегува од основната сличност на секвенцата на ДНК на секој поединец. Многу кратки генски сегменти ќе бидат идентични со случајна рекомбинација (идентично по состојба) наместо наследување од еден предок (идентично по предок). Сегментите со поголема должина нудат зголемена доверба на заедничкиот предок. Вториот извор на нејаснотии произлегува од случајната распределба на гени на секое дете на родител. Само идентични близнаци ги наследуваат токму истите генски сегменти. Иако детето наследува точно половина од својата ДНК од секој родител, процентот наследен од кој било даден предок во претходната генерација (со исклучок на ДНК на Х хромозомот) варира во рамките на нормалната распределба околу средната вредност од 100% поделена со бројот на предци во таа генерација. Поединецот кој ја споредува автосомната ДНК со предците од последователно претходните генерации ќе наиде на зголемен број на предци од кои не наследиле ДНК сегменти со значителна должина. Бидејќи поединците наследуваат само мал дел од нивната ДНК од секој од нивните прабаба и прадедо, братучедите кои потекнуваат од истиот предок можеби нема да ги наследат истите сегменти на ДНК од тој предок. Сите потомци на ист родител или баба и дедо, и скоро сите потомци на истиот прабаба и дедо, ќе делат генски сегменти со значителна должина; но приближно 10% од третите братучеди, 55% од четвртите братучеди, 85% од петтите братучеди и повеќе од 95% од подалечните братучеди нема да споделуваат генски сегменти со значителна должина. Неуспехот да биде споделен генски сегмент со значителна должина не го побива заедничкото потекло на далечниот братучед.

Најдобар автосомно ДНК метод за потврдување на потеклото е да биде споредена ДНК со познати роднини. Посложена задача е користење на базата на податоци на ДНК за да бидат идентификувани претходно непознати лица кои споделуваат ДНК со поединецот од интерес; а потоа се обидува да најде заеднички предци со тие поединци. Првиот проблем со последната постапка вклучува релативно слабо познавање на семејната историја на повеќето групи на население на бази на податоци. Значителен процент од поединците во многу бази на податоци на ДНК направиле тестирање на ДНК бидејќи не се сигурни за нивното потекло, а многумина кои самоуверено ги идентификуваат своите родители не се во можност или не сакаат да споделат информации за претходните генерации. Можеби е полесно да се идентификува заедничкиот предок во среќната ситуација на заедничка ДНК помеѓу две поединци со сеопфатни семејни стебла, но наоѓањето на повеќе заеднички предци го покренува прашањето од кој од тие предци е наследен заедничкиот сегмент. Решавањето на таа двосмисленост обично бара пронаоѓање на трет поединец која ги споделува и предците и генскиот сегмент од интерес.

### Потекло на предците

Повеќе информации: Раса и генетика и Популациона генетика
Заедничка компонента на многу автосомни тестови е предвидувањето на биогеографското потекло, често наречено етничка припадност. Претпријатие што го нуди тестот користи сметачки алгоритми и пресметки за да направи предвидување колкав процент од ДНК на поединецот доаѓа од одредени групи на предци. Вообичаен број на групи на население е најмалку 20. И покрај тоа што овој аспект на тестовите е силно промовиран и рекламиран, многу генетски генеалози ги предупредиле потрошувачите дека резултатите може да се неточни, а во најдобар случај се само приближни.

Современото секвенционирање на ДНК идентификувало различни компоненти на предците во современите групи на население. Голем број од овие генетски елементи имаат западноевроазиско потекло. Тие ги вклучуваат следните компоненти од предците, со нивните географски средишта и главните поврзани групи на население:

| # | Западно евроазиска компонента | Географско собиралиште | Најголема бројност на населението | Забелешки |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Стара северноиндиска | Бангладеш, Северна Индија, Пакистан | Бангладешанци, Индијци од северот, Пакистанци | Главната западноевроазиска компонента во Индискиот потконтинент. Достигнувањата меѓу говорниците од индоевропските касти на население во северните области, но исто така се најдени во значајни честоти меѓу некои говорници од дравидските групи на касти. Поврзано или со доаѓањето на индоевропските говорници од Западна Азија или Средна Азија помеѓу 3.000 и 4.000 години пред сегашноста, или со ширењето на земјоделството и западноазиските култури кои започнуваат околу 8.000-9.000 години пред сегашноста, или со преселби од Западна Азија во предземјоделскиот период. Спротивно на автохтоната стара јужноиндиска компонента, која достигнува врв меѓу андаманскиот народ Онге што ги населува Андаманските Острови. |
| 2 | Арапска | Арапски Полуостров | Јеменци, Саудијци, Катарци, Бедуини | Главна западноевроазиска компонента во регионот на Персискиот Залив. Најтесно поврзани со месните арапски, семитски населенија на говорници. Исто така пронајдена е во значителни честоти во делови од Левантот, Египет и Либија. |
| 3 | Коптичка | Долината на Нил | Копти, Беџа, Афроазијци Етиопијци, Судански Арапи, Нубијци | Главната западноевроазиска компонента во Североисточна Африка. Приближно еднаква со етиопско-сомалиската компонента. Достигнува врв меѓу Египќаните Копти во Судан. Се среќава и на високи честоти меѓу другите Афроазиски (хамито-семитски) говорители во Етиопија и Судан, како и кај многумина Нубијци. Поврзан со староегипетското потекло, без подоцнежното арапско влијание присутно кај современите Египќани. Спротивно на автохтоната нилосахарска компонента, која достигнува врв меѓу говорниците што зборуваат нилосахарски и кардофански што го населуваат јужниот дел на долината на Нил. |
| 4 | Етиопскосомалиска | Рогот на Африка | Сомалијци, Афарци, Амхарци, Оромци, Тигринци | Главната западноевроазиска компонента во Рогот. Приближно еднаква со коптската компонента. Поврзан со доаѓањето на афроазиските говорители во регионот за време на антиката. Достигнува врв меѓу говорниците на кушитските и етисемитските јазици што се зборувани во северните области. Се разликува од магрепската компонента околу 23.000 години пред сегашноста, а од арапската компонента околу 25.000 години пред сегашноста. Спротивно на автохтоната омотска компонента, која достигнува врв меѓу Омотски што зборуваат ариските железари кои живеат во јужна Етиопија. |
| 5 | Европска | Европа | Европјани | Главната западноевроазиска компонента во Европа. Исто така пронајдена во значителни честоти во соседните географски области надвор од континентот, во Анадолија, Кавказот, Иранскаta Висорамнина и делови од Левантот. |
| 6 | Левантска | Близок Исток, Кавказ | Друзи, Либанци, Кипрани, Сиријци, Јорданци, Палестинци, Ерменци, Грузијци, Сефарди, Ашкенази, Иранци, Турци, Сардинијци, Черкези | Главната западноевроазиска компонента на Блискиот Исток и Кавказот. Достигнува врв меѓу Друзите во Левантот. Се среќава меѓу месните афроазиски, индоевропски, кавкаски и турски што зборуваат подеднакво. Се разликува од европската компонента околу 9.100-15.900 години пред сегашноста, а од арапската компонента околу 15.500-23.700 години пред сегашноста. Исто така пронајдена е во значителни честоти во Јужна Европа, како и делови од Арапскиот Полуостров. |
| 7 | Магрепска | Северозападна Африка | Бербери, Магребци, Сахравци, Туарези | Главната западноевроазиска компонента во Магреб. Достигнува врв меѓу Берберите (неарапизирани) говорници во регионот. Се раздели од етиопскосомалиската/коптската, арапската, левантската и европската компонента пред холоценот. |

### Човечка преселба

Главна статија: Преселба на населението
Генеалошките методи за тестирање на ДНК се користени на подолг временски размер за да бидат следени шаблоните на човечките преселби. На пример, тие утврдиле кога првите луѓе дошле во Северна Америка и по кој пат тргнале.

Неколку години, истражувачи и лаборатории од целиот свет земале примероци од домородните групи на население од целиот свет во обид да ги картираат историските модели на преселба на луѓето. Генографскиот проект на National Geographic Society има за цел да ги картира историските модели на преселба на луѓето преку собирање и анализа на примероци од ДНК од над 100.000 луѓе на пет континенти. Анализата на генетските предци на кланови на ДНК ги мери прецизните генетски врски на една личност со домородните етнички групи од целиот свет.

### Спроведување на законот

Спроведувањето на законот може да користи генетска генеалогија за да ги пронајде сторителите на насилни злосторства како што се убиство или полов напад, а исто така може да ја користат и за идентификување на починати лица. Првично, генетските генеалошки мрежни места наGEDmatch и ДНК на семејното стебло дозволиле нивните бази на податоци да бидат користени од страна на органите за спроведување на законот и претпријатијата со технологии за ДНК за да биде направен ДНК тест за насилни злосторнички случаи и генетско генеалошко истражување на барање на органите за спроведување на законот. Оваа истражна, или форензичка, генетска генеалошка техника станала популарна по апсењето на наводниот Убиец од Голден Стејт во 2018 година, но добила значителна реакција од сручњаците за приватност. Сепак, во мај 2019 година, GEDmatch ги направила нивните правила за приватност порестриктивни, а со тоа го намали поттикот за агенциите за спроведување на законот да ја користат нивната страница. Други сајтови како Ancestry.com, 23andMe и MyHeritage имаат политики за податоци кои велат дека нема да дозволат податоците на нивните странки да бидат користени за разрешување криминал без налог од органите за спроведување на законот бидејќи веруваат дека тоа ја нарушува приватноста на корисниците.

Поврзано
--------

* Алел
* Алелна честота
* Електроферограм
* Генетска рекомбинација
* Хаплотип
* Хаплогрупа на човечка митохондриска ДНК
* Човечка митохондриска генетика
* Хаплогрупа на ДНК на човечки Y-хромозом
* Најнов заеднички предок
* Настан без татковство
* Список на хаплогрупи на Y хромозомот во светското население
* Кратко тандемско повторување на Y хромозомот

Наводи
------

1. ↑  Darwin, George H. (септември 1875). „Note on the Marriages of First Cousins". *Journal of the Statistical Society of London*. **38** (3): 344–348. doi:10.2307/2338771. JSTOR 2338771.
2. ↑  „Slavery at Jefferson's Monticello: The Paradox of Liberty, 27 January 2012 – 14 October 2012". Smithsonian Institution. Архивирано од изворникот на 2013-05-30. Посетено на 23 March 2012. The [DNA] test results show a genetic link between the Jefferson and Hemings descendants: A man with the Jefferson Y chromosome fathered Eston Hemings (born 1808). While there were other adult males with the Jefferson Y chromosome living in Virginia at that time, most historians now believe that the documentary and genetic evidence, considered together, strongly support the conclusion that [Thomas] Jefferson was the father of Sally Hemings's children.
3. ↑  Kennett, Debbie (2018-03-14). „Farewell to Oxford Ancestors". *Cruwys news*. Посетено на 9 февруари 2024.
4. ↑  Sykes, Bryan; Irven, Catherine (2000). „Surnames and the Y Chromosome". *The American Journal of Human Genetics*. **66** (4): 1417–1419. doi:10.1086/302850. PMC 1288207. PMID 10739766.
5. ↑  Belli, Anne (January 18, 2005). „Moneymakers: Bennett Greenspan". *Houston Chronicle*. Посетено на June 14, 2013. Years of researching his family tree through records and documents revealed roots in Argentina, but he ran out of leads looking for his maternal great-grandfather. After hearing about new genetic testing at the University of Arizona, he persuaded a scientist there to test DNA samples from a known cousin in California and a suspected distant cousin in Buenos Aires. It was a match. But the real find was the idea for Family Tree DNA, which the former film salesman launched in early 2000 to provide the same kind of service for others searching for their ancestors.
6. ↑  „National Genealogical Society Quarterly". **93** (1–4). National Genealogical Society. 2005: 248. Businessman Bennett Greenspan hoped that the approach used in the Jefferson and Cohen research would help family historians. After reaching a brick wall on his mother's surname, Nitz, he discovered and Argentine researching the same surname. Greenspan enlisted the help of a male Nitz cousin. A scientist involved in the original Cohen investigation tested the Argentine's and Greenspan's cousin's Y chromosomes. Their haplotypes matched perfectly. Наводот journal бара `|journal=` (help)
7. ↑  Lomax, John Nova (April 14, 2005). „Who's Your Daddy?". *Houston Press*. Посетено на June 14, 2013. A real estate developer and entrepreneur, Greenspan has been interested in genealogy since his preteen days.
8. ↑  Dardashti, Schelly Talalay (March 30, 2008). „When oral history meets genetics". *The Jerusalem Post*. Посетено на June 14, 2013. Greenspan, born and raised in Omaha, Nebraska, has been interested in genealogy from a very young age; he drew his first family tree at age 11.
9. ↑  Bradford, Nicole (24 Feb 2008). „Riding the 'genetic revolution'". *Houston Business Journal*. Посетено на 19 June 2013.
10. ↑  „CMMG alum launches multi-million dollar genetic testing company" (PDF). *Alum Notes*. Wayne State University School of Medicine. **17** (2): 1. Spring 2006. Архивирано од изворникот (PDF) на 9 August 2017. Посетено на 24 Jan 2013.
11. ↑  „How Big Is the Genetic Genealogy Market?". The Genetic Genealogist. 2007-11-06. Посетено на 19 Feb 2009.
12. ↑   "Ancestry.com Launches new AncestryDNA Service: The Next Generation of DNA Science Poised to Enrich Family History Research". Соопштение за печат. Архивирано на 26 мај 2013 г.
13. ↑  Hamilton, Anita (October 29, 2008). „Best Inventions of 2008". *Time*. Архивирано од изворникот на November 2, 2008. Посетено на April 5, 2012.
14. 1 2  „About Us". *23andMe*. Архивирано од изворникот на 2018-02-14. Посетено на 9 февруари 2024.
15. 1 2  Janzen, Tim; и др. „Family Tree DNA Learning Center". *Autosomal DNA testing comparison chart*. *International Society of Genetic Genealogy Wiki*. Gene by Gene.
16. ↑  Southard, Diahan (2018-04-25). „The Top 5 Autosomal DNA Tests of 2018". *Family Tree* (англиски). Посетено на 9 февруари 2024.
17. ↑  Lardinois, Frederic (7 ноември 2016). „MyHeritage launches DNA testing service to help you uncover your family's history". *TechCrunch*. Посетено на 9 февруари 2024.
18. ↑  „Introducing AutoClusters for DNA Matches". *MyHeritage Blog*. 2019-02-28.
19. ↑  „MyHeritage's "Theory of Family Relativity": An Exciting New Tool!". *DanaLeeds.com* (англиски). 2019-03-15.
20. ↑  „Living DNA review". 21 јуни 2019.
21. ↑  „Is this the most detailed at-home DNA testing kit yet?". *CNN*. 22 април 2019.
22. 1 2  Regalado, Antonio (2019-02-11). „More than 26 million people have taken an at-home ancestry test". *MIT Technology Review* (англиски). Посетено на 9 февруари 2024.
23. ↑  „Continued Commitment to Customer Privacy and Control". *Ancestry Blog*. November 2, 2017. Архивирано од изворникот на 26 јануари 2021. Посетено на 9 февруари 2024.
24. ↑  Farr, Christina (2019-08-25). „Consumer DNA testing has hit a lull — here's how it could capture the next wave of users". *CNBC* (англиски). Посетено на 9 февруари 2024.
25. ↑  Michaeli, Yarden (2018-11-16). „To Solve Cold Cases, All It Takes Is Crime Scene DNA, a Genealogy Site and High-speed Internet". *Haaretz* (англиски). Посетено на 9 февруари 2024.
26. 1 2  „Geneticists weigh in on how 23andMe can tackle racial inequity in the field". *STAT* (англиски). 2020-06-10. Посетено на 9 февруари 2024.
27. ↑  Jobling, Mark A.; Tyler-Smith, Chris (2003). „The human Y chromosome: An evolutionary marker comes of age". *Nature Reviews Genetics*. **4** (8): 598–612. doi:10.1038/nrg1124. PMID 12897772. S2CID 13508130.
28. ↑  Deboeck, Guido. „Genetic Genealogy Becomes Mainstream". BellaOnline. Посетено на 19 Feb 2009.
29. ↑  Erlich, Yaniv; Shor, Tal; Pe'er, Itsik; Carmi, Shai (2018-11-09). „Identity inference of genomic data using long-range familial searches". *Science* (англиски). **362** (6415): 690–694. Bibcode:2018Sci...362..690E. doi:10.1126/science.aau4832. ISSN 0036-8075. PMC 7549546 Проверете ја вредноста `|pmc=` (help). PMID 30309907.
30. ↑  „The Genographic Project: A Landmark Study of the Human Journey". *National Geographic*. Архивирано од изворникот на 2009-02-06. Посетено на 19 Feb 2009.
31. ↑  „About the Genographic Project - National Geographic". *Genographic Project*. Архивирано од изворникот на 22 јануари 2013.
32. ↑  „National Geographic Geno DNA Ancestry Kit | Human Migration, Population Genetics". *Genographic Project*. Архивирано од изворникот на 21 декември 2012.
33. ↑  How African Americans Use DNA Testing to Connect With Their Past
34. ↑  Utilizing DNA testing to break through adoption roadblocks
35. ↑  Redmonds, George; King, Turi; Hey, David (2011). *Surnames, DNA, and Family History*. Oxford: Oxford University Press. стр. 196. ISBN 9780199582648. The growth of interest in genetic genealogy has inspired a group of individuals outside the academic area who are passionate about the subject and who have an impressive grasp of the research issues. Two focal points for this group are the International Society of Genetic Genealogy and the *Journal of Genetic Genealogy*. The ISOGG is a non-profit, non-commercial organization that provides resources and maintains one of the most up-to-date, if not completely academically verified, phylogenetic trees of Y chromosome haplogroups.
36. ↑  „The International Society of Genetic Genealogy". Посетено на July 1, 2013.
37. 1 2  King, TE; Jobling, MA (2009). „What's in a name? Y chromosomes, surnames and the genetic genealogy revolution". *Trends in Genetics*. **25** (8): 351–360. doi:10.1016/j.tig.2009.06.003. hdl:2381/8106. PMID 19665817.
38. ↑  International Society of Genetic Genealogy (2006). „Y-DNA Haplogroup Tree 2006, Version: 1.24, Date: 7 June 2007". Посетено на 1 July 2013.
39. ↑  Athey, Whit (2008). „Editor's Corner: A New Y-Chromosome Phylogenetic Tree" (PDF). *Journal of Genetic Genealogy*. **4** (1): i–ii. Архивирано од изворникот (PDF) на March 5, 2014. Посетено на July 8, 2013. Meanwhile, new SNPs are being announced or published almost every month. ISOGG's role will be to maintain a tree that is as up-to-date as possible, allowing us to see where each new SNP fits in.
40. ↑  Larmuseau, Maarten (November 14, 2014). „Towards a consensus Y-chromosomal phylogeny and Y-SNP set in forensics in the next-generation sequencing era". *Forensic Science International: Genetics*. **15**: 39–42. doi:10.1016/j.fsigen.2014.11.012. PMID 25488610.
41. ↑  „mtDNA Testing". Family Tree DNA. Посетено на 9 февруари 2024.
42. ↑  „Y-DNA STR Testing". Family Tree DNA. Посетено на 9 февруари 2024.
43. ↑  „Genealogy or Family History? What's the Difference?". Society of Genealogists. Архивирано од изворникот на 5 јули 2013. Посетено на 9 февруари 2024.
44. ↑  „What Are Primary & Secondary Sources?". The Genealogy Assistant. Посетено на 26 September 2022.
45. ↑  „Ancestors: What Constitutes Proof?". DNAeXplained – Genetic Genealogy. 11 јули 2018. Посетено на 9 февруари 2024.
46. ↑  „DNA Relatives: Detecting Relatives and Predicting Relationships". 23andMe. Посетено на 9 февруари 2024.
47. ↑  Janzen, Tim. „Help:DNA Ancestor Confirmation Aid". WikiTree. Посетено на 9 февруари 2024.
48. ↑  „Help:Triangulation". WikiTree. Посетено на 9 февруари 2024.
49. ↑  Estes, Roberta (10 февруари 2016). „Ethnicity Testing — A Conundrum". *DNAeXplained – Genetic Genealogy*.
50. ↑  Priya Moorjani; Kumarasamy Thangaraj; Nick Patterson; Mark Lipson; Po-Ru Loh; Periyasamy Govindaraj; Bonnie Berger; David Reich; Lalji Singh (5 септември 2013). „Genetic Evidence for Recent Population Mixture in India". *American Journal of Human Genetics*. **93** (3): 422–438. doi:10.1016/j.ajhg.2013.07.006. PMC 3769933. PMID 23932107.
51. ↑  Rakesh Tamang; Lalji Singh; Kumarasamy Thangaraj (ноември 2012). „Complex genetic origin of Indian populations and its implications" (PDF). *Journal of Biosciences*. **37** (5): 911–919. doi:10.1007/s12038-012-9256-9. PMID 23107926. S2CID 17553952. Посетено на 17 May 2015.
52. 1 2 3 4  Marc Haber; Dominique Gauguier; Sonia Youhanna; Nick Patterson; Priya Moorjani; Laura R. Botigué; Daniel E. Platt; Elizabeth Matisoo-Smith; David F. Soria-Hernanz; R. Spencer Wells; Jaume Bertranpetit; Chris Tyler-Smith; David Comas; Pierre A. Zalloua (28 февруари 2013). „Genome-Wide Diversity in the Levant Reveals Recent Structuring by Culture". *PLOS Genetics*. **9** (2): e1003316. doi:10.1371/journal.pgen.1003316. PMC 3585000. PMID 23468648.
53. 1 2 3  Brenna M. Henn; Laura R. Botigué; Simon Gravel; Wei Wang; Abra Brisbin; Jake K. Byrnes; Karima Fadhlaoui-Zid; Pierre A. Zalloua; Andres Moreno-Estrada; Jaume Bertranpetit; Carlos D. Bustamante; David Comas (12 јануари 2012). „Genomic Ancestry of North Africans Supports Back-to-Africa Migrations". *PLOS Genetics*. **8** (1): e1002397. doi:10.1371/journal.pgen.1002397. PMC 3257290. PMID 22253600.
54. 1 2 3 4  Begoña Dobon; Hisham Y. Hassan; Hafid Laayouni; Pierre Luisi; Isis Ricaño-Ponce; Alexandra Zhernakova; Cisca Wijmenga; Hanan Tahir; David Comas; Mihai G. Netea; Jaume Bertranpetit (28 мај 2015). „The genetics of East African populations: a Nilo-Saharan component in the African genetic landscape". *Scientific Reports*. **5**: 9996. Bibcode:2015NatSR...5E9996D. doi:10.1038/srep09996. PMC 4446898. PMID 26017457. Посетено на 9 февруари 2024.
55. 1 2 3 4 5  Jason A. Hodgson; Connie J. Mulligan; Ali Al-Meeri; Ryan L. Raaum (12 јуни 2014). „Early Back-to-Africa Migration into the Horn of Africa". *PLOS Genetics*. **10** (6): e1004393. doi:10.1371/journal.pgen.1004393. PMC 4055572. PMID 24921250.; *Supplementary Text S1: Affinities of the Ethio-Somali ancestry component*, doi:10.1371/journal.pgen.1004393.s017
56. ↑  „DNA Clans (Y-Clan) - DNA Ancestry Analysis". Genebase. Архивирано од изворникот на 2009-02-03. Посетено на 19 Feb 2009.
57. ↑  „The brave new world of genetic genealogy".
58. ↑  „Body found in 1995 tentatively identified".
59. ↑  Molteni, Megan (24 април 2019). „What the Golden State Killer tells us about Forensic Genetics". *Wired*. Архивирано од изворникот на 25 април 2019. Посетено на 9 февруари 2024.
60. ↑  Zabel, Joseph (2019-05-22). „The Killer Inside Us: Law, Ethics, and the Forensic Use of Family Genetics". *Berkeley Journal of Criminal Law*. SSRN 3368705.
61. ↑  Curtis, Caitlin; Hereward, James; Mangelsdorf, Marie; Hussey, Karen; Devereux, John (декември 2018). „Protecting trust in medical genetics in the new era of forensics". *Genetics in Medicine*. **21** (7): 1483–1485. doi:10.1038/s41436-018-0396-7. PMC 6752261. PMID 30559376.
62. ↑  Augenstein, Seth (2019-05-20). „GEDmatch Changes Are 'Blow' to Law Enforcement – and Forensic Genealogy". *Forensic Magazine* (англиски). Посетено на 9 февруари 2024.
63. ↑  Augenstein, Seth (2019-05-23). „Forensic Genealogy: Where Does Cold-Case Breakthrough Technique Go After GEDmatch Announcement?". *Forensic Magazine* (англиски). Посетено на 9 февруари 2024.
64. ↑  Pauly, Madison (12 март 2019). „Police Are Increasingly Taking Advantage of Home DNA Tests. There Aren't Any Regulations to Stop It". *Mother Jones*. Архивирано од изворникот на 31 март 2019. Посетено на 9 февруари 2024.
65. ↑  Lund, Solana (2020-05-15). „Ethical Implications of Forensic Genealogy in Criminal Cases". *The Journal of Business, Entrepreneurship and Law*. Pepperdine University School of Law, California, USA. **13** (2): 189–192.

Дополнителна книжевност
-----------------------

### Книги

 

* Carmichael, Terrence; Alexander Ivanof Kuklin; Ed Grotjan (2000). *How to DNA Test Our Family Relationships*. Mountain View, CA: AceN Press. ISBN 978-0-9664027-1-1. *Early book on adoptions, paternity and other relationship testing. Carmichael is a founder of GeneTree.*
* Cavalli-Sforza, Luigi Luca; Paolo Menozzi; Alberto Piazza (1994). *The History and Geography of Human Genes*. Princeton, N.J.: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-08750-4.
* Cavalli-Sforza, Luigi L.; Cavalli-Sforza, Francesco; Mimnaugh, Heather; Parker, Lynn (1996). *The Great Human Diasporas : The History of Diversity and Evolution*. Reading, MA: Addison-Wesley. ISBN 978-0-201-44231-1.
* Fitzpatrick, Colleen; Andrew Yeiser (2005). *DNA and Genealogy*. Fountain Valley, CA: Rice Book Press. ISBN 978-0-9767160-1-3.
* Gamble, Clive (1996). *Timewalkers : The Prehistory of Global Colonization*. Cambridge, MA: Harvard University Press. ISBN 978-0-674-89203-3.
* Jobling, Mark; Hurles, Matthew; Tyler-Smith, Chris (2003). *Human Evolutionary Genetics : Origins, Peoples and Disease*. New York, NY: Garland Science. ISBN 978-0-8153-4185-7.
* Olson, Steve (2003). *Mapping Human History : Genes, Race, and Our Common Origins*. Boston, MA: Houghton Mifflin. ISBN 978-0-618-35210-4. *Survey of major populations.*
* Oppenheimer, Stephen (2003). *The Real Eve : Modern Man's Journey Out of Africa*. New York, NY: Carroll & Graf. ISBN 978-0-7867-1192-5.
* Smolenyak, Megan; Ann Turner (2004). *Trace Your Roots with DNA : Using Genetic Tests to Explore Your Family Tree*. Emmaus, PA; Rodale, NY: Distributed to the trade by Holtzbrinck Publishers. ISBN 978-1-59486-006-5. *Out of date but still worth reading.*
* Pomery, Chris; Steve Jones (2004). *DNA and Family History : How Genetic Testing Can Advance Your Genealogical Research*. Toronto, Ontario, Canada: Dundurn Group. ISBN 978-1-5500-2536-1. *Early guide for do-it-yourself genealogists.*
* Pomery, Chris (2007). *Family History in the Genes : Trace Your DNA and Grow Your Family Tree*. Kew, UK: National Archives. ISBN 978-1-905615-12-4.
* Shawker, Thomas H. (2004). *Unlocking Your Genetic History : A Step-by-Step Guide to Discovering Your Family's Medical and Genetic Heritage*. Nashville, TN: Rutledge Hill Press. ISBN 978-1-4016-0144-7. *Guide to the subject of family medical history and genetic diseases.*
* Sykes, Bryan (2002). *The Seven Daughters of Eve : The Science That Reveals Our Genetic Ancestry*. New York, NY: Norton. ISBN 978-0-393-32314-6. *Names the founders of Europe's major female haplogroups Helena, Jasmine, Katrine, Tara, Velda, Xenia, and Ursula.*
* Sykes, Bryan (2004). *Adam's Curse : A Future Without Men*. New York, NY: W.W. Norton. ISBN 978-0-393-05896-3.
* Tagliaferro, Linda; Mark Vincent Bloom (1999). *Complete Idiot's Guide to Decoding Your Genes*. New York, NY: Alpha Books. ISBN 978-0-02-863586-6.
* Wells, Spencer (2004). *The Journey of Man : A Genetic Odyssey*. New York, NY: Random House Trade Paperbacks. ISBN 978-0-8129-7146-0.
* Bettinger, Blaine (2019). *The Family Tree Guide to DNA Testing and Genetic Genealogy (2nd edition 31 Aug. 2019)*. Cincinnati, Ohio, USA: Family Tree Books. ISBN 978-1-4403-0057-8. "Highly recommended book for beginners by various professional genetic genealogists and advanced amateur genealogists, and on genetic genealogy Facebook groups".

### Документарни филмови

 

Џенифер Бимиш (продуцент); Клајв Молтби (режисер); Спенсер Велс (водител). (2003). *The Journey of Man (Патувањето на човекот)*. [DVD]. Алекзендрија, Вирџинија: PBS Home Video. ISBN 978-0-7936-9625-3. OCLC 924430061. 

### Списанија

 

* Decker, A.E.; Kline, M.C.; Vallone, P.M.; Butler, J.M. (2007). „The impact of additional Y-STR loci on resolving common haplotypes and closely related individuals". *Forensic Science International: Genetics*. **1** (2): 215–217. doi:10.1016/j.fsigen.2007.01.012. PMID 19083761.
* Dula, Annette; Royal, Charmaine; Secundy, Marian Gray; Miles, Steven (2003). „The Ethical and Social Implications of Exploring African American Genealogies". *Developing World Bioethics*. **3** (2): 133–41. doi:10.1046/j.1471-8731.2003.00069.x. PMID 14768645.
* Elhaik, E.; Greenspan, E.; Staats, S.; Krahn, T.; Tyler-Smith, C.; Xue, Y.; Tofanelli, S.; Francalacci, P.; Cucca, F. (2013). „The GenoChip: A New Tool for Genetic Anthropology". *Genome Biology and Evolution*. **5** (5): 1021–31. doi:10.1093/gbe/evt066. PMC 3673633. PMID 23666864.
* El-Haj, Nadia ABU (2007). „Rethinking genetic genealogy: A response to Stephan Palmi". *American Ethnologist*. **34** (2): 223–226. doi:10.1525/ae.2007.34.2.223.
* Fujimura, J. H.; Rajagopalan, R. (2010). „Different differences: The use of 'genetic ancestry' versus race in biomedical human genetic research". *Social Studies of Science*. **41** (1): 5–30. doi:10.1177/0306312710379170. PMC 3124377. PMID 21553638.
* Golubovsky, M. (2008). „Unexplained infertility in Charles Darwin's family: Genetic aspect". *Human Reproduction*. **23** (5): 1237–8. doi:10.1093/humrep/den052. PMID 18353904.
* Gymrek, M.; McGuire, A. L.; Golan, D.; Halperin, E.; Erlich, Y. (2013). „Identifying Personal Genomes by Surname Inference". *Science*. **339** (6117): 321–4. Bibcode:2013Sci...339..321G. doi:10.1126/science.1229566. PMID 23329047. S2CID 3473659.
* Larmuseau, M.H.D.; Van Geystelen, A.; Van Oven, M.; Decorte, R. (2013). „Genetic genealogy comes of age: Perspectives on the use of deep-rooted pedigrees in human population genetics". *American Journal of Physical Anthropology*. **150** (4): 505–11. doi:10.1002/ajpa.22233. PMID 23440589.
* Larmuseau, M H D; Vanoverbeke, J; Gielis, G; Vanderheyden, N; Larmuseau, H F M; Decorte, R (2012). „In the name of the migrant father—Analysis of surname origins identifies genetic admixture events undetectable from genealogical records". *Heredity*. **109** (2): 90–5. doi:10.1038/hdy.2012.17. PMC 3400745. PMID 22511074.
* McEwen, Jean E.; Boyer, Joy T.; Sun, Kathie Y. (2013). „Evolving approaches to the ethical management of genomic data". *Trends in Genetics*. **29** (6): 375–82. doi:10.1016/j.tig.2013.02.001. PMC 3665610. PMID 23453621.
* Moore, CeCe (2016). „The History of Genetic Genealogy and Unknown Parentage Research: An Insider's View". *Journal of Genetic Genealogy*. **8** (1): 35–37.
* Nash, Catherine (2004). „Genetic kinship". *Cultural Studies*. **18**: 1–33. doi:10.1080/0950238042000181593. S2CID 218547032.
* Nelson, A. (2008). „Bio Science: Genetic Genealogy Testing and the Pursuit of African Ancestry". *Social Studies of Science*. **38** (5): 759–83. doi:10.1177/0306312708091929. PMID 19227820. S2CID 7654852.
* Royal, Charmaine D.; Novembre, John; Fullerton, Stephanie M.; Goldstein, David B.; Long, Jeffrey C.; Bamshad, Michael J.; Clark, Andrew G. (2010). „Inferring Genetic Ancestry: Opportunities, Challenges, and Implications". *The American Journal of Human Genetics*. **86** (5): 661–673. doi:10.1016/j.ajhg.2010.03.011. PMC 2869013. PMID 20466090.
* Sims, Lynn M.; Garvey, Dennis; Ballantyne, Jack (2009). Batzer, Mark A (уред.). „Improved Resolution Haplogroup G Phylogeny in the Y Chromosome, Revealed by a Set of Newly Characterized SNPs". *PLOS ONE*. **4** (6): e5792. Bibcode:2009PLoSO...4.5792S. doi:10.1371/journal.pone.0005792. PMC 2686153. PMID 19495413.
* Su, Yeyang; Howard, Heidi C.; Borry, Pascal (2011). „Users' motivations to purchase direct-to-consumer genome-wide testing: An exploratory study of personal stories". *Journal of Community Genetics*. **2** (3): 135–46. doi:10.1007/s12687-011-0048-y. PMC 3186033. PMID 22109820.
* Tutton, Richard (2004). „"They want to know where they came from": Population genetics, identity, and family genealogy". *New Genetics and Society*. **23** (1): 105–20. doi:10.1080/1463677042000189606. PMID 15470787. S2CID 22737465.
* Van Oven, Mannis; Kayser, Manfred (2009). „Updated comprehensive phylogenetic tree of global human mitochondrial DNA variation". *Human Mutation*. **30** (2): E386–94. doi:10.1002/humu.20921. PMID 18853457. S2CID 27566749.
* Williams, Sloan R. (2005). „Genetic Genealogy: The Woodson Family's Experience". *Culture, Medicine and Psychiatry*. **29** (2): 225–252. doi:10.1007/s11013-005-7426-3. PMID 16249951. S2CID 24648033.
* Wolinsky, Howard (2006). „Genetic genealogy goes global. Although useful in investigating ancestry, the application of genetics to traditional genealogy could be abused". *EMBO Reports*. **7** (11): 1072–4. doi:10.1038/sj.embor.7400843. PMC 1679782. PMID 17077861.
* Zabel, Joseph (2019). „The Killer Inside Us: Law, Ethics, and the Forensic Use of Family Genetics". *Berkeley Journal of Criminal Law*. **24** (2). doi:10.15779/Z385D8NF71 (неактивно 31 January 2024).
* Greytak, Ellen M.; Moore, CeCe; Armentrout, Steven L. (2019). „Genetic genealogy for cold case and active investigations". *Forensic Science International*. **299**: 103–113. doi:10.1016/j.forsciint.2019.03.039. PMID 30991209. S2CID 109110359.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Генетска генеалогија" на Ризницата ? |

* Shared cM Project – како да биде одреден односот врз основа на вредностите на Centimorgan (cM).