***Арапот на Петар Велики*** (руски: *Арап Петра Великого*, *Арап Петра Великого*) ― недовршен историски роман на Александар Пушкин. Напишан во 1827-1828 година и првпат објавен во 1837 година, романот е првото прозно дело на големиот руски поет.

Позадина
--------

Пушкин започнал да работи на романот кон крајот на јули 1827 година во Михајловскоје и во пролетта 1828 година им прочитал неколку пишанки на своите пријатели, вклучувајќи го и поетот Петар Вјаземски. За време на животот на Пушкин, биле објавени два дела: во книжевниот алманах „*Северни цветови*" (1829) и во весникот „*Литературнаја газета*" (март 1830 година). Сите постојни делови за првпат биле објавени по смртта на Пушкин од уредниците на списанието „*Современик"* во 1837 година, кои исто така му го дале на романот сегашниот наслов.

Главниот лик на романот, Ибрахим, е тесно заснован врз мајчиниот прадедо на Пушкин, Абрам Петрович Ганибал, црнец, кој бил донесен во Русија за време на владеењето на Петар Велики. Интересите на Пушкин за историјата и генеалогијата се комбинирани за да ја прикажат трансформацијата на Русија на почетокот на 18 век; периодот на руската историја на кој Пушкин се враќа во наративната песна „*Полтава*" во 1829 година. Влијателниот руски книжевен критичар Висарион Белински тврдел дека „ако овој роман бил завршен ... треба да имаме врвен руски историски роман, прикажувајќи ги начините и обичаите на најголемата епоха на руската историја".

Причините зошто Пушкин го оставил романот недовршен не се познати и ниту еден отцрт во раката на Пушкин не преживеал за да покаже како тој имал намера да го развие заплетот. Според пријател на Пушкин, А. Вулф: „Главната интрига на романот, како што вели Пушкин, ќе биде сексуалното неверство на сопругата на Арапот, која раѓа бело дете и е казнета со прогон во манастир." (А. С. Пушкин в воспоминаниях современнников, Москва, 1950, стр. 324-325).

Резиме на заплетот
------------------

Романот започнува со слика за моралот и манирите на француското општество од првата четвртина на 18 век; со животот на „Арапот" во Париз, неговиот успех во француското општество и неговата љубовна врска со една француска грофица. Но, „повикан и од Петар и од своето нејасно чувство за должност", Ибрахим се враќа во Русија. Следните поглавја, полн со историски боја и старинство, скица на различните слоеви на руското општество: балот на Зимскиот дворец и вечерата на болјарите кај местото на болјарот Гаврила Ржевски. Вториот е прекинат со доаѓањето на Царот, кој сака да се ожени со Ибрахим со ќерката на Гаврила, Наталија.

Адаптации
---------

* 1961 година - *Црномаврот на Петар Велики*, опера, од Артур Лури
* 1976 година - *Како царот Петар Велики го оженил својот Арап*, филм, СССР, во режија на Александар Мита, со Владимир Висоцки во главната улога.

Извори
------

* Дебрецени, Пaл. „Црномаврот на Петар Велики: Опит на Пушкин со одвоен начин на раскажување". *Slavic and East European Journal*. 18.2 (1974): 119-31.
* Николај В. Рјазановски. *The Image of Peter the Great in Russian History and Thought*. Оксфорд, Oxford UP, 1992 година.

Надворешни врски
----------------

* (руски) «Арап Петра Великого» достапно на *Russian Virtual Library*

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Александар Пушкин |
| --- |
|  |
| Поеми | 
* *Руслан и Људмила* (1820)
* *Кавкаскиот заробеник* (1820–1822)
* *Гаврилијада* (1821)
* *Бахчисарајска чешма* (1823)
* *Цигани* (1827)
* *Полтава* (1829)
* *Куќарката во Коломна* (1830)
* *Бронзениот коњаник* (1833)

 |  |
|  |
| Кратки поеми | 
* *Те сакав* (1830)
* *На клеветниците на Русија* (1831)

 |
|  |
| Сказни | 
* *Младоженец* (1825)
* *Сказна за мечката* (1830)
* *Сказна за попот и за неговиот момок Балда* (1830)
* *Сказна за цар Салтан* (1831)
* *Сказна за рибарот и рипката* (1833)
* *Сказна за мртвата царска ќерка и за седумте јунаци* (1833)
* *Сказна за златното петле* (1834)

 |
|  |
| Роман во стихови | 
* *Евгениј Онегин* (1833)

 |
|  |
| Проза | 
* *Белкинови повести* (1830)
	+ *Истрел*
	+ *Виулица*
* *Арапот на Петар Велики* (1827)
* *Дубровски* (1833)
* *Пикова дама* (1834)
* *Патување во Арзрум* (1835–1836)
* *Капетановата ќерка* (1836)

 |
|  |
| Драми | 
* *Борис Годунов* (1825)
* *Мали трагедии*
	+ *Пир во време на чума* (1830)
	+ *Моцарт и Салиери* (1830)
	+ *Камениот гостин* (1830)
* *Шкртиот витез* (1836)
* *Русалка* (1837)

 |

 |