**Источна Македонија** — географски регион во границите на Македонија кој се протега на исток од границата со Бугарија, на север до етногеографскиот регион Козјачија и општините Куманово и Крива Паланка (Северна Македонија), на југ до границата со Грција на планината Беласица и на запад до Повардарскиот регион (Средишна Македонија - Повардарие).

Географија
----------

Релјефно, во целиот регион планините и котлините припаѓаат на старите грамадни планини односно на родопскиот систем. Сите реки во регионот припаѓаат на егејското сливно подрачје, а најголема река во Источна Македонија е Брегалница. Други помали реки се Струмица, Злетовска Река, Крива Лакавица, Светиниколска Река, Кочанска Река, Оризарска Река, Зрновска Река и други.

Котлински целини во овој регион се: Струмичко-радовишка Котлина, Овче Поле, Кочанска Котлина, Делчевска Котлина и Малешевска Котлина, а на истата територија постојат и етногеографските области: Лакавица, Јуруклак, Радовишки Шоплук, Осоговија, Пијанец, Малешевија и Злетовска Река.

Највисоки планини во регионот се: Осоговски Планини (2.252 м.), Малешевски Планини со Влаина (1.932 м.), Беласица (1.881 м.), Плачковица (1.754 м.), Огражден (1.745 м.), Плавица (1.297 м.), Обозна (1.278 м.) и Конечка Планина (1.159 м.).

Историја
--------

Кон крајот на XIX и почетокот на XX век, за време на Отоманското Царство, регионот на Источна Македонија административно бил поделен на шест кази. Според бугарскиот етнограф Васил К’нчов во неговата книга („Македонија, Етнографија и статистика") од 1900 година, во шесте кази кои денес географски влегуваат во регионот на Источна Македонија имало **200.142** жители.

На табелата е прикажан бројот на население и националниот состав во Источна Македонија од 1900 година:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Каза** | **Македонци хрис.** | **Македонци мусл.** | **Турци** | **Албанци** | **Власи** | **Евреи** | **Роми** | **останати** | **Вкупно** |
| **Штипска** | 22.492 | / | 25.675 | / | / | 800 | 640 | / | **49.607** |
| **Струмичка** | 23.602 | / | 14.930 | / | / | 700 | 1.650 | / | **40.882** |
| **Кочанска** | 20.736 | / | 11.820 | 45 | 2.020 | / | 1.402 | 20 | **36.043** |
| **Малешевска** | 19.751 | 8.605 | 425 | / | / | / | 485 | / | **29.266** |
| **Кратовска** | 19.385 | / | 3.805 | / | 340 | / | 320 | / | **23.850** |
| **Радовишка** | 9.043 | / | 11.061 | / | / | / | 390 | / | **20.494** |
| **ВКУПНО** | **123.614** | **67.716** | **45** | **2.360** | **1.500** | **4.887** | **20** | **200.142** |
| *проценти* | *61,7 %* | *33,8 %* | *0,02 %* | *1,17 %* | *0,74 %* | *2,44 %* | *0,00 %* |  |

Демографија
-----------

Во географските граници кои ја определуваат територијата на Источна Македонија, се наоѓаат 417 населени места, од кои 12 градови и 405 села, поделени во 20 општини.

Во овој регион спаѓаат градовите: Штип, Струмица, Кочани, Радовиш, Свети Николе, Делчево, Виница, Пробиштип, Берово, Кратово, Македонска Каменица и Пехчево. Најголем град во регионот е Штип со 43.652 жители, кој важи за регионален центар и главен град на Источниот плански регион. Со отворањето на универзитетот „Гоце Делчев" во 2008 година, Штип претставува и единствениот универзитетски град во Источна Македонија.

Според пописот од 2002 година, во Источна Македонија биле запишани **338.458** жители и сочинуваат 16,7 % од вкупниот број на жители во Република Македонија. Што се однесува до поделбата на урбано и рурално население, **196.527** (58 %) живееле во градовите, а **141.931** (42 %) во селата. Просечната густина на население изнесува 59,8 ж/км2. Особено мала густина има во Кратовско, Овче Поле, Злетовско и во подрачјето на јуручките села на Плачковица. А најголема густина на население е сконцентрирана во јужниот дел на регионот, поточно во Струмичката Котлина, каде што во градот Струмица и околните 74 струмички села живеат 92.625 жители (2002 г.) или 27,7 % од вкупното население во Источна Македонија и 4,57 % од вкупното население во Република Македонија.

Села со над 2.000 жители во регионот се: Ново Село-Струмичко (2.756 ж.), Куклиш (2.532 ж.), Злетово (2.477 ж.), Зрновци (2.221 ж.), Муртино (2.209 ж.), Василево (2.174 ж.) и Русиново (2.095 ж.).

Од етнички аспект, 311.286 или 91,9 % жители се Македонци, а останатото население претставуваат Турци, Власи , Роми, Срби и останати. Турците најмногу се застапени во областа Јуруклак, во Струмичко, Радовишко, Лакавичко и Штипско. Власите живеат во Штипско, Овче Поле, Кочанско и Лакавичко, а Ромите во најголем број живеат во градовите Штип, Кочани и Виница.

На табелата е прикажан бројот на население во регионот по општини, поделено по етнички групи:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Општина** | **Македонци** | **Албанци** | **Турци** | **Роми** | **Власи** | **Срби** | **Бошњаци** | **останати** | **Вкупно** |
| 1. Струмица | 50.258 | 3 | 3.754 | 147 | 3 | 185 | 6 | 320 | **54.676** |
| 2. Штип | 41.670 | 12 | 1.272 | 2.195 | 2.074 | 297 | 11 | 265 | **47.796** |
| 3. Кочани | 35.472 | / | 315 | 1.951 | 194 | 63 | / | 97 | **38.092** |
| 4. Радовиш | 23.752 | 8 | 4.061 | 271 | 26 | 71 | 1 | 54 | **28.244** |
| 5. Виница | 18.261 | / | 272 | 1.230 | 121 | 32 | / | 22 | **19.938** |
| 6. Свети Николе | 18.005 | / | 81 | 72 | 238 | 71 | 1 | 29 | **18.497** |
| 7.  Делчево | 16.637 | 7 | 122 | 651 | 4 | 35 | / | 49 | **17.505** |
| 8.  Пробиштип | 15.977 |  | 6 | 37 | 37 | 89 | 1 | 46 | **16.193** |
| 9. Босилово | 13.649 | / | 495 | 24 | / | 8 | / | 84 | **14.260** |
| 10. Берово | 13.335 | / | 91 | 459 | 6 | 20 | 3 | 27 | **13.941** |
| 11. Василево | 9.958 | / | 2.095 | 5 | 1 | 4 | 1 | 58 | **12.122** |
| 12. Ново Село | 11.907 | / | / | 3 | / | 25 | 2 | 29 | **11.966** |
| 13. Кратово | 10.231 | / | 8 | 151 | 1 | 33 | / | 17 | **10.441** |
| 14. Македонска Каменица | 8.055 | / | / | 14 | / | 24 | 8 | 9 | **8.110** |
| 15. Чешиново-Облешево | 7.455 | / | / | / | 30 | 4 | / | 1 | **7.490** |
| 16. Пехчево | 4.737 | / | 357 | 390 | 2 | 12 | / | 19 | **5.517** |
| 17. Карбинци | 3.200 | / | 728 | 2 | 54 | 12 | / | 16 | **4.012** |
| 18. Конче | 3.009 | / | 521 | / | / | 3 | / | 3 | **3.536** |
| 19. Зрновци | 3.247 | / | / | / | 13 | 2 | / | 2 | **3.264** |
| 20. Лозово | 2.471 | 35 | 157 | / | 122 | 27 | 34 | 12 | **2.858** |
| **Вкупно** | **311.286** | **65** | **14.335** | **7.602** | **2.926** | **1.017** | **68** | **1.159** | **338.458** |

Според бројот на жители, најголема општина е Струмица, а најмала Лозово, додека според површина најголема територија зафаќа општината Берово, а најмала - Зрновци.

Според проценките на население, во 2018 година во овој регион живееле **331.703** жители.

Дијалекти
---------

На територијата на Источна Македонија егзистираат неколку дијалекти, кои се класифицираат во две наречја.

Дијалектите кои се дел од Југоисточното македонско наречје се: Штипско-кочански дијалект, Струмички дијалект и Малешевско-пирински дијалект.

Дијалекти кои се дел од Северното македонско наречје се: Овчеполски дијалект и Кратовски дијалект.

Манастири во Источна Македонија
-------------------------------

* „Св. Богородица-Елеуса" - Вељуса
* „Св. Леонтиј" - Водоча
* „Св. Антониј" - Ново Село
* „Св. Архангел Михаил" - Берово
* „Успение на Пресвета Богородица" - Берово
* „Св. Гаврил Лесновски" - Лесново
* „Св. Стефан" - Конче
* Делчевски манастир - Делчево

Поврзано
--------

* Источен Регион
* Јужна Македонија
* Западна Македонија
* Северна Македонија

Наводи
------

1. ↑  Geografsko društvo na SR Makedonija (1973). *Geographical reviews*. Društvo.
2. ↑  Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика". Софија, 1900.
3. ↑  „Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година)". Државен завод за статистика.
4. 1 2  „Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година)". Државен завод за статистика.
5. ↑  Државен завод за статистика, Население во Република Македонија на 31.12 по специфични групи на возраст, по пол, по општини, според промените во територијалната поделба во 2014 г. по години