|  |
| --- |
| Концептуална слика на ГПС-сателит во орбитата |
|  |
| ГПС-приемник на цивилен брод. |

**Глобален позиционен систем** или **ГПС** (англиски: *Global Positioning System* или *GPS*) е единствениот целосно функционален глобален навигациски сателитски систем (GNSS). Користејќи група од најмалку 24 сателити што пренесуваат прецизни микробранови сигнали, системот овозможува ГПС-приемниците да ја пресметаат нивната местоположба, брзина, правец и време. Други слични системи се рускиот ГЛОНАСС, најавениот европски Галилео, предложениот COMPASS на Кина и ИРНСС на Индија.

ГПС-системот е развиен од Министерството за одбрана на Соединетите Американски Држави и е официјално именуван **NAVSTAR GPS** (*NAVSTAR* не е акроним, туку е име дадено од Џон Волш, клучен донесувач на одлуки кога се работело за буџетот за ГПС-програмата). Групата од сателити е управувана од 50-тиот *Space Wing* на Американското воено воздухопловство. Цената на одржувањето на системот е приближно 750 милиони американски долари годишно, вклучувајќи ја замената на стари сателити и истражување и развивање.

Поедноставен метод на функционирање
-----------------------------------

Типичниот ГПС-приемник ја пресметува неговата позиција користејќи сигнали од четири или повеќе ГПС-сателити. Четири сателити се потребни бидејќи на процесот му е потребно многу прецизно месно време, повеќе точно од тоа што може да обезбеди било кој нормален часовник, па приемникот внатрешно го пресметува времето како и позицијата. Со други зборови, приемникот користи четири мерења за да се пресметаат четири променливи - *x*, *y*, *z*, и *t*. Овие вредности се претвораат во повеќе разбирливи форми, како што е географска ширина/должина или локација на мапа, и потоа презентирани на корисникот.

Секој ГПС-сателит има атомски часовник и непрекинато праќа пораки кои го содржат тековното време на почеток на пораката, параметри за пресметување на локацијата на сателитот (ефемеридата), and и општата состојба на системот (the almanac). Сигналите патуваат со позната брзина - брзина на светлината низ просторот. Приемникот го користи времето на пристигнување за да го пресмета растојанието до секој сателит, од каде што ја детерминира позицијата на приемникот користејки геометрија и тригонометрија (вид. трилатерација).

Иако четири сателити се потребни за нормално фукционирање, во некои посебни случаи може да се потребни и помалку. На пример, ако една променлива е веќе позната (на пример, брод на море знае дека неговата надморска височина е 0), радиоприемникот ја пресметува неговата позиција користејќи само три сателити. Приемниците користат и други податоци (доплеров ефект на сателитските сигнали, последната позната позиција, навигација на проценка, инерцијална навигација, итн.) за да дадат поверодостојни одговори кога помалку од 4 сателити се видливи.

Поврзано
--------

* Голдов код
* ГПС-приемник
* ГЛОНАСС

Фирми кои нудат GPS услуги во Македонија
----------------------------------------

* DigiNet.
* Geooco.™
* Anima - Navirec Архивирано на 4 март 2011 г.
* Bransys GPS Архивирано на 5 јануари 2013 г.

Наводи
------

1. ↑  Parkinson, B.W. (1996), *Global Positioning System: Theory and Applications*, chap. 1: Introduction and Heritage of NAVSTAR, the Global Positioning System. pp. 3-28, American Institute of Aeronautics and Astronautics, Washington, D.C.
2. ↑  GPS Overview from the NAVSTAR Joint Program Office Архивирано на 28 септември 2006 г.. Accessed December 15, 2006.
3. ↑  HowStuffWorks: How GPS Receivers Work Accessed 14 мај 2006

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Глобални навигациски сателитски системи (ГНСС) |
| --- |
|  |
| Поранешни | Циклон (СССР) **·**  Timation (САД) **·**  Transit (САД) |
|  |
| Тековни | Бејдоу (Кина) **·**  ГЛОНАСС (СССР/Русија) **·**  DORIS (Франција) **·**  GPS (САД) |
|  |
| Во развој | Галилео (Европа) **·**  Компас (Кина) **·**  IRNSS (Индија) **·**  QZSS (Јапонија) |
|  |
| ГНСС-исправувачи | EGNOS **·**  GAGAN **·**  GPS·C **·**  JPALS **·**  LAAS **·**  MSAS **·**  WAAS **·**  StarFire |
|  |
| Поврзано | Бранче **·**  ГНСС-рефлектометрија **·**  Калманов филтер |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh86003934
* GND: 4216824-7
* BNF: cb12294604n (податоци)

 |

 |