**Хејке Камерлинг Онес** (холандски: *Heike Kamerlingh Onnes* 21 септември 1853

 – 21 февруари 1926

) — холандски физичар и добитник на Нобеловата награда за физика. Го експолатирал Хемпсон-Линдевиот циклус за да истражува како се однесуваат материјалите при температура од речеси апсолутна нула и подоцна за првпат во течен хелиум. Неговото призводство на екстремни криогени температури го довело до откривање на суперспроводливоста во 1911, за одредени материјали, електричниот отпор нагло исчезнува при многу ниски темтератури.

Животопис
---------

### Рани години

Камерлинг Онес е роден во Гронинген, Холандија. Неговиот татко, Харм Камерлинг Онес, бил сопственик на градежна работилница. Неговата мајка била Ана Гердина Коерс од Арнем.

Во 1870, Камерлинг Онес го посетувал Гронингенскиот универзитет. Негови учители биле Роберт Бунзен и Густав Роберт Кирхоф во Хајделбершкиот универзитет од 1871 до 1873. Повторно во Гронинген, магистрирал во 1878 и докторирал во 1879. Неговата теза била *"Nieuwe bewijzen voor de aswenteling der aarde"* *(превод: „Нови докази за ротацијата на Земјата")*. Од 1878 до 1882 бил асистент на Јоханес Боша, директор на техничкиот универзитет „Delft", кого го заменувал како предавач во 1881 и 1882.

### Семејство

Се оженил со Марија Адријана Вилхелмина Елизабет Биџлевед во 1887 и имале едно дете, по име Алберт. Неговиот брат Менсо Камерлинг Онес (1860–1925) — доста добро познат уметник (и татко на друг уметник, Харм Камерлинг Онес), додека неговата сестра Џени се омажила за друг познат уметник, Флорис Верстер (1861–1927).

Лајденски универзитет
---------------------

Од 1882 до 1923 Камерлинг Онес работел како професор по експериментална физика во Лајденскиот универзитет. Во 1904 тој основал многу голема лабораторија и поканил други истражувачи на локацијата, која го направила многу почитуван во научното општество. Лабораторијата сега е позната како Камерлинг Онесова лабораторија.

### Втечнување на хелиум

На 10 јули 1908, бил првиот кој го втечнал хелиумот, користејќи неколку фази на преладување и Хемпсон-Линдевиот циклус основан на Џул-Томсоновиот ефект. На овој начин тој ја снижил температурата до точката на вриење на хелиумот (−269 °C, 4.2 K). Со намалување на притисокот на течниот хелиум достигнал температура од близу 1.5 K. Ова било најниската температура достигната на планетата Земја во тоа време. Опремата која ја користел е во музејот "Boerhaave" во Лајден.

Гробот на Камерлинг Онес во Воршотен
### Суперспроводливост

Во 1911 Камерлинг Онес ја измерил електричната спроводливост на чист метал на многу ниска температура. Некои научници, како што е Вилијам Томсон Келвин, верувале дека течењето на електроните низ електричен проводник ќе дојде до целосно стопирање или со други зборови, металниот отпор ќе стане бесконечно висок при апсолутна нула. Други, меѓу кои и Камерлинг Онес, сметале дека електричниот отпор на електричниот проводник постојано ќе се намалува и ќе стигне до нула. Август Матјесен посочил дека кога температурата се намалува, спроводливоста на металот најчесто се зголемува, или со други зборови, електричниот отпор најчесто се намалува со намалување на температурата.

На 8 април 1911, Камерлинг Онес открил дека на 4.2 K отпорноста на солидна живина жица нурната во течен хелиум одеднаш исчезнала. Тој истовремено го сфатил значењето на ова откритие (станало јасно кога неговиот тефтер бил дешифриран по еден век).

Камерлинг Онес добил огромно признание за неговата работа, вклучувајќи ја и Нобеловата награда за физика во 1913 „за неговите иследувања во својствата на материјата при ниски температури кои, меѓу останатото, доведоа до добивање на течен хелиум".

Наследство
----------

Спомен плоча во Лајден
Некои од инструментите кои ги користел за неговите експерименти може да се видат во музејот „Boerhaave" во Лајден. Апаратот кој го користел за прв да го втечне хелиумот е на излог во лобито на одделот за физичари во Лајденскиот универзитет, каде што лабораторија за ниски температури е именувана во негова чест. Неговиот студент и наследник како директор на лабораторијата, Вилем Хендрик Кезом бил првата личност која успеала да го зацврсти хелиумот, во 1926. Кратерот Камерлинг Онес на Месечината е именуван по него.

Почести и награди
-----------------

* Матеучиев медал (1910)
* Румфордов медал (1912)
* Нобелова награда за физика (1913)
* Франклинов медал (1915)

Наводи
------

1. ↑  van Delft, Dirk (2007) *Freezing physics, Heike Kamerlingh Onnes and the quest for cold*, Edita, Amsterdam, ISBN 9069845199.
2. 1 2 3 4  „The Nobel Prize in Physics 1913: Heike Kamerlingh Onnes". Nobel Media AB. Посетено на 24 April 2012.
3. ↑  doi:10.1098/rstl.1862.0001  
Овој навод ќе се дополни автоматски во текот на следните неколку минути. Можете да го прескокнете редот или да го проширите рачно
4. ↑  doi:10.1098/rstl.1864.0004  
Овој навод ќе се дополни автоматски во текот на следните неколку минути. Можете да го прескокнете редот или да го проширите рачно
5. ↑  van Delft, Dirk and Kes, Peter (September 2010). „The Discovery of Superconductivity" (PDF). *Physics Today*: 38.CS1-одржување: повеќе имиња: список на автори (link)
==Наводи==

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Хејке Камерлинг Онес" на Ризницата ? |

* Нобелова награда, Physics 1913—официјално мрежно место.
* About Heike Kamerlingh Onnes, Nobel-winners.com.
* J. van den Handel, *Kamerlingh Onnes, Heike (1853–1926)*, in Biografisch Woordenboek van Nederland. (**На германски**).
* Leiden University historical web site
* Correspondence with James Dewar, главниот натпреварувач во трката за течниот хелиум.
* Communications from the Kamerlingh Onnes Laboratory (1885–1898).

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Добитници на Нобеловата награда за физика |
| --- |
|  |
| 1901–1925 | 
* Рентген (1901)
* Лоренц / Земан (1902)
* Бекерел / Пјер Кири / Марија Кири (1903)
* Рејли (1904)
* Ленард (1905)
* Џ.Џ. Томсон (1906)
* Мајкелсон (1907)
* Липман (1908)
* Маркони / Браун (1909)
* ван дер Валс (1910)
* Вин (1911)
* Дален (1912)
* Онес (1913)
* Лауе (1914)
* В.Л. Брег / В.Х. Брег (1915)
* Баркла (1917)
* Планк (1918)
* Штарк (1919)
* Гијом (1920)
* Ајнштајн (1921)
* Бор (1922)
* Миликан (1923)
* Сигбан (1924)
* Франк / Херц (1925)

 |  |
|  |
| 1926–1950 | 
* Перен (1926)
* Комптон / Вилсон (1927)
* Ричардсон (1928)
* де Брољ (1929)
* Раман (1930)
* Хајзенберг (1932)
* Шредингер / Дирак (1933)
* Чедвик (1935)
* Хес / Андерсон (1936)
* Дејвисон / Томсон (1937)
* Ферми (1938)
* Лоренс (1939)
* Штерн (1943)
* Раби (1944)
* Паули (1945)
* Бриџмен (1946)
* Еплтон (1947)
* Блекет (1948)
* Јукава (1949)
* Пауел (1950)

 |
|  |
| 1951–1975 | 
* Кокрофт / Волтон (1951)
* Блох / Персел (1952)
* Цернике (1953)
* Борн / Боте (1954)
* Лем / Куш (1955)
* Шокли / Бардин / Братејн (1956)
* Јанг / Ли (1957)
* Черенков / Франк / Там (1958)
* Сегре / Чемберлејн (1959)
* Глејзер (1960)
* Хофштатер / Месбауер (1961)
* Ландау (1962)
* Вигнер / Геперт-Мајер / Јенсен (1963)
* Таунс / Басов / Прохоров (1964)
* Томонага / Швингер / Фајнман (1965)
* Кастлер (1966)
* Бете (1967)
* Алварес (1968)
* Гел-Ман (1969)
* Алфвен / Нел (1970)
* Габор (1971)
* Бардин / Купер / Шрифер (1972)
* Есаки / Јевер / Џозефсон (1973)
* Рајл / Хјуиш (1974)
* Бор / Мотелсон / Рејнвотер (1975)

 |
|  |
| 1976–2000 | 
* Рихтер / Тинг (1976)
* Андерсон / Мот / ван Флек (1977)
* Капица / Пензијас / Вилсон (1978)
* Глешоу / Салам / Вајнберг (1979)
* Кронин / Фич (1980)
* Блумберген / Шавлов / Кај Сигбан (1981)
* Вилсон (1982)
* Чандрасекар / Фаулер (1983)
* Рубија / ван дер Мер (1984)
* фон Клицинг (1985)
* Руска / Биниг / Рорер (1986)
* Беднорц / Милер (1987)
* Ледерман / Шварц / Стајнбергер (1988)
* Ремзи / Демелт / Паул (1989)
* Фридман / Кендал / Тејлор (1990)
* де Жен (1991)
* Шарпак (1992)
* Халс / Тејлор (1993)
* Брокхаус / Шал (1994)
* Перл / Рајнес (1995)
* Ли / Ошероф / Ричардсон (1996)
* Чу / Тануџи / Филипс (1997)
* Лафлин / Штермер / Цуј (1998)
* 'т Хофт / Велтман (1999)
* Алферов / Кремер / Килби (2000)

 |
|  |
| 2001–денес | 
* Корнел / Кетерле / Виман (2001)
* Дејвис / Кошиба / Џакони (2002)
* Абрикосов / Гинзбург / Легет (2003)
* Грос / Полицер / Вилчек (2004)
* Галубер / Хол / Хенш (2005)
* Мадер / Смут (2006)
* Фер / Гринберг (2007)
* Намбу / Кобајаши / Маскава (2008)
* Као / Бојл / Смит (2009)
* Гејм / Новоселов (2010)
* Перлмутер / Рис / Шмит (2011)
* Вајнленд / Арош (2012)
* Англер / Хигс (2013)
* Акасаки / Амано / Накамура (2014)
* Каџита / Мекдоналд (2015)
* Таулес / Холдејн / Костерлиц (2016)
* Вајс / Бериш / Торн (2017)
* Ешкин / Муру / Стрикленд (2018)
* Пиблс / Мајор / Кело (2019)
* Пенроуз / Генцел / Гец (2020)
* Манабе / Клаус Хаселман / Џорџо Паризи (2021)

 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 34516797
* LCCN: n90642879
* ISNI: 0000 0001 0886 5023
* GND: 118987054
* SELIBR: 192529
* SUDOC: 083852654
* BNF: cb12273374b (податоци)
* BPN: 04368031
* BIBSYS: 90537175
* MusicBrainz: 4260b82e-ac9c-4ed6-ab41-0b0a49880eb4
* MGP: 99434
* NKC: ntk2017965952
* CiNii: DA05674522
* RKD: 301829

 |

 |