recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Џамеика Кинкејд** (Сент Џонс, Антигва и Барбуда, 25 мај 1949 година), родена како Елејн Потер Ричардсон, била еден од најважните карипско-американски писатели кои се занимаваат со колонијализам, расизам и род.

Биографија
----------

Детството го поминала во Сент Џонс, Антигва, каде исто така завршила основно училиште во британскиот колонијален систем. Таа отишла во Њујорк на седумнаесет години и работела како дадилка три години. Таа добила стипендија за колеџот Франконија во Њу Хемпшир. По една година се вратила во Њујорк бидејќи мислела дека е „премногу стара за да биде студентка". Се вработила како новинар во младинско списание. Потоа го сменила своето име во Џамеика Кинкејд и почнала да пишува. Таа има објавено написи во списанијата *Вилиџ Војс* и *Анжену*. Уредникот на *Њујоркер* Вилијам Шон ја вработил во своето списание и ја охрабрил да почне посериозно да се занимава со литературната работа.

Во 1978 година ја објавила *Девојката* во *Њујоркер*, поетска проза од која подоцна произлегла збирка раскази *На дното на реката* (1983). После тоа, таа ги напишала романите *Ени Џон* (1983), *Мало место* (1988), *Луси* (1990), *Автобиографија на мајка ми* (1996), *Мојот брат* (1997), *Господин Потер* (2002), *Погледнете сега* (2013).

Во 1999 година објавила збирка есеи *Мојата градина*. После тоа, таа се посветила на градинарството и објавила неколку книги кои се занимаваат со оваа тема, меѓу кои и *Меѓу* *цвеќињата: Прошетка на Хималаите* (2005).

Во моментов живее во Вермонт и предава творечко пишување на Универзитетот Харвард.

Работи
------

### Романи

* *Ени* *Џон*, (1983)
* *Луси*, ( *1990* )
* *Автобиографијата* *на мајка ми*, (1996)
* *Мојот* *брат*, (1997)
* *Г-дин Потер* *,* (2002)
* *Види* *сега од*, (2013)

### Есеи

* *Мало* *место*, (1988)
* *Мојата* *градина* (1999)
* *Меѓу* *цвеќињата: Прошетка на Хималаите* (2005)

### Приказни

* *На* *дното на реката* (1983)

Наводи
------

Надворешни врски
----------------

* Џамеика Кинкаид: Мало место
* Џамија Кинкаид
* Џамија Кинкаид
* Еден од главните фаворити за Нобеловата награда - Џамеика Кинкаид
* Џамеика Кинкаид: Мојот брат


1. 1 2 3  „Jamaica Kincaid". *britannica.com* (енглески). Посетено на 7. 3. 2022. Проверете ги датумските вредности во: `|accessdate=` (help)CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
2. 1 2  „Džamejka Kinkejd". *knjizara.com*. Посетено на 7. 3. 2022. Проверете ги датумските вредности во: `|accessdate=` (help)
3. ↑  „Џамејка Кинкејд главни фаворит за Нобела". *politika.rs*. Посетено на 7. 3. 2022. Проверете ги датумските вредности во: `|accessdate=` (help)
4. ↑  Izgarjan, Aleksandra, уред. (2009). *Savremene američke književnice : antologija*. Zrenjanin: Agora. стр. 342–343. ISBN 978-86-6053-021-1.
**Аватар** (некогаш познат и како ***Аватар на Џејмс Камерон***, а во 3Д-светот познат како ***Аватар: IMAX 3Д-искуство***) — епски научнофантастичен филм на режисерот Џејмс Камерон. Аватар спаѓа во еден од најочекуваните филмови во првата деценија на новиот милениум, а со буџетот во износ од 237 милиони долари, спаѓа во најскапите филмски проекти на сите времиња.

Аватар е дело на Камерновата продуцентска куќа *Лајтсторм ентeртејнмент*. Дистрибуцијата на филмот ја работи „Фокс", а светската премиера беше на 16 ноември 2009. , чие прикажување беше во 2Д и 3Д техника, како и во IMAX 3Д само во посебни кино центри.

На својата премиера, Аватар заработи од продажбата на картите милиони долари, соборувајќи ги сите рекорди за еден оригинален филм. Филмот достигнува рекордна гледаност и огромна заработка, влегувајќи во списокот на најпрофитабилни филмови некогаш снимени. Критичарите го фалеа филмот и посебно ги истакнуваа неговите компјутерски ефекти. Номиниран е за голем број награди, вклучувајќи и Златен глобус и Оскар, а добитник е и за Златен Глобус во категоријата за "најдобар филм", а и за неговото остварување за "најдобар режисер".

Кратка содржина
---------------

Џејк Сали (Сем Вортингтон) е поранешен маринец, ранет во претходни борби на Земјата и парализиран од половината надолу. Тој е одбраниот да учествува во програмата Аватар што ќе му овозможи повторно да прооди. Џејк патува на Пандора, вонземна месечина прекриена со џунгли, која му е дом на Нејви, чувствителен хуманоид, физички многу посилен од луѓето, иако се чини примитивен. Висок три метри, со опаш и со блескава сина кожа, Нејви живее во хармонија на недопрениот свет. Луѓето, не можејќи да дишат на Пандора, создаваат генетски хибрид - Аватар - контролиран од човечка технологија. Џејк ќе прооди на Пандора низ неговото ново Аватар тело. Но, запознавајќи ги најблиските на Нејви, Џејк ќе се најде во дилема на чија страна да застане во епската битка која треба да одлучи за иднината на светот.

Извори
------

{{|2}}

Надворешни врски
----------------

* Официјално мрежно место Архивирано на 11 декември 2009 г.
* Семрежна филмска база на податоци
* Бокс Офис Мојо
* Ротен Томатоес

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 185867162
* LCCN: n2009030834
* GND: 7684937-5
* SUDOC: 14055436X
* BNF: cb16170438d (податоци)
* BIBSYS: 11012898
* NKC: unn2010577864

 |

 |

1. ↑  „Avatar (2009) – Box Office Mojo". *Box Office Mojo*. Internet Movie Database. Посетено на 6 февруари 2010.
2. ↑  „Avatar". *The-Numbers*. Nash Information Services. Посетено на 26 јануари 2010.
3. ↑  Аватар, IMDb
4. ↑  Филмскиот буџет, Њујорк Тајмс
5. ↑  Датуми на емитување на Аватар, IMDb
**Авона** — поранешна македонска балетска група активна кон крајот на 70-тите и почетокот на 80-тите години на XX век.

По примерот на популарните белградски Локици, Авона како балетска/танцувачка група во своите настапи придружувала повеќе југословенски и македонски естрадни имиња, а настапувале и на модни ревии како фотомодели и на Скопски фестивал.

Групата имала повеќе членови. Во првата постава биле Фроска, Пепи (Петранка), Жане, Бети и Вељко Павичевиќ. Подоцна се приклучиле Вељка и Еви (Евдокија).

На 31 август 1983 година, на патот Куманово - Свети Николе во голема сообраќајна несреќа загинале три главни члена на групата Авона - Вељко Павичевиќ (26), Петранка (27) и Евдокија (23). Во истата несреќа загинале 9 лица, меѓу кои и популарната пејачка Сашка Петковска, естрадни уметници, нивни пријатели, колеги, како и припадници на тогашната ЈНА. Автобусот во кој патувале требало да одржи концерт за припадниците на Југословенската народна армија кои се наоѓале на извршување на редовните обврски кај Свети Николе.

Наводи
------

1. 1 2 3 4  „Триесет години без нив". Посетено на 2016-01-30.[*мртва врска*]
2. ↑  „Македонски познати личности - жртви на асфалтот". Архивирано од изворникот на 2013-12-17. Посетено на 2016-01-30.

Надворешни врски
----------------

* Триесет години без нив[*мртва врска*] - *Утрински весник*, 30 август 2013
**Џон Лури** (14 декември 1952

) е американски глумец, музичар,сликар и продуцент. Тој е ко-сопственик на џез ансамблот The Lounge Lizards. Лури глумел во 19 филмови, вклучувајќи ги и *Почудно од рајот* и *Надвор од законот*, компонирал и изведувал музика за 20 телевизиски и филмски остварувања, и се појавува како продуцент и глумец во телевизиската серија од 1991 година *Рибарење со Џон*. Во 1996 година неговата музика за филмот *Намали се* била номинирана за наградата Греми. Пет години се појавува во телевизиската серија на HBO, *Оз*.

Наводи
------

Надворешни врски
----------------

* Official website of John Lurie's art
* Official website of John Lurie's music
* Lurie's art exhibition at Fredericks and Freiser

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 66653548
* LCCN: nr91004688
* ISNI: 0000 0001 1446 762X
* GND: 124776655
* SUDOC: 059398612
* BNF: cb13921857z (податоци)
* ULAN: 500329923
* MusicBrainz: ecf89d69-b832-4194-bddf-ce4459d2bd3b
* NKC: mub2016915593
* BNE: XX1297892
* RKD: 311052

 |

 |
Урнатини на храмот на Аполон, Аверн
**Аверн** било античко име за вулканскиот кратер во близина на Кума, Италија, во регионот Кампанија западно од Неапол. Делот од флегрските полиња со вулкани, Аверн е приближно 3,2 километри во обем. Во рамките на кратерот е и езерото Аверн.

Улога во древното римско општество
----------------------------------

Се верувало дека Аверн е влезот кон подземниот свет и како таков е прикажан во *Енеида* на Вергилиј. Според традицијата, сите птици кои летале над езерото биле предодредени да паднат мртви, оттука и името на езерото „(езеро) без птици". Ова најверојатно се должи на токсичните испарувања кои кратерот ги испуштал во атмосферата. 

На брегот на езерото се наоѓа грото на Кумејската Сибила, а влезот во долгиот тунел околу 800 метри води кон Кума, каде се наоѓало нејзиното светилиште. Има и остатоци од храмови на Аполон и Јупитер. За време на граѓанската војна меѓу Октавијан и Антониј, Агрипа се обидел да го претвори езерото во воено пристаниште. За таа цел бил ископан воден пат од езерото Лукрино до Аверн. Остатоците од пристаништето сè уште можат да се видат под површината на езерото.

*Аверни*
--------

Терминот *avernus* (множина *averni*) го користеле и античките натуралисти за одредени езера и други места кои го инфицираат воздухот со отровни пареи или испарувања. Пештерата на кучиња во Италија била познат пример. Сепак, најславното од нив е езерото Аверн.

Тие биле наречени и мефити. Мефит била римска божица на штетните испарувања, која штитела од маларија.

Наводи
------

1. ↑  Siebert, Lee; Simkin, Tom; Kimberly, Paul (2011). *Volcanoes of the World* (3rd. изд.). University of Calif. Press. стр. 50. ISBN 978-0-520-94793-1. [in the chart] Campi Flegrei [...] Averno
2. ↑  Public Domain Чејмберс, Ефраим, уред. (1728). „Averni". *Циклопедија, или универзален речник на уметностите и науките* (1.. изд.). James and John Knapton, et al. стр. 177.
3. ↑  W. M. Lindsay, *The Latin Language,* Oxford 1894, p. 197.
4. ↑  R.F. Paget (1968). „The Ancient Ports of Cumae". *The Journal of Roman Studies*. **58** (1–2): 152–169. doi:10.2307/299704. JSTOR 299704.
5. ↑  Curtis, Thomas (1829). *The London Encyclopaedia*. **3**. T. Tegg. стр. 269.

Надворешни врски
----------------

* Статија *на Cyclopædia* (1728) „ Аверни ".
* *Езерото Аверн со храмот на Аполон и далечен поглед на Кејп Мисенум* (1819), скица со тенко нанесен молив од Џозеф Тарнер
**Авогадровиот закон** е еден од важните основни начела на хемијата, кој вели дека „еднакви волумени од различни гасови при еднаква температура и притисок содржат ист број на молекули". Бил формулиран уште во 1811 година од страна на Амадео Авогадро (1776—1856), професор по физика во Торино.

Првата последица од Авогадровиот закон е: „еден мол од било кој гас при еднакви услови зазема ист волумен". 

Поподробно, при нормални услови, односно при 0° С (273К) и 101,3 kPa, волуменот на 1 мол гас е еднаков на 22,4 l/mol. Овој волумен се нарекува моларен волумен на гасот или Vm. Пресметувањето на оваа величина при друга температура и притисок е можно со помош на Клапејрон-Менделеевата равенка:

{\displaystyle {\frac {PV}{T}}={\frac {101,3kPa\cdot 22,4L}{273K}}}.
Втората последица од Авогадровиот закон е: „моларната маса на првиот гас е еднаква на производот од моларната маса на вториот гас и релативната густина на првиот гас во однос на вториот".

Ова имало огромно значење за развитокот на хемијата, бидејќи овозможува да се определи парцијалната (делумна) тежина на телата кои се способни да преминуваат во гасовита или парообразна состојба. Ако со *m* ја означиме парцијалната тежина на телото, а со *d* неговата тежина во парообразна состојба, тогаш односот *m* / *d* би требало да биде постојан (константен) за сите тела. Експериментите покажале дека за сите изучувани тела кои преминуваат во пареа без да се разложат, оваа константа е еднаква на 28,9 (доколку како единица мерка се земе специфичната тежина на воздухот), но оваа константа е еднаква на 2 ако како единица мерка се земе специфичната тежина на водородот.
Џамила Шефер во 2018 година.
**Џамила Шафер** (родена на 30 април 1993 година) е германска политичарка од Алијансата 90/Зелените .

Политичка кариера
-----------------

Шефер била избрана за пратеник во Бундестагот за јужниот дел на Минхен на германските сојузни избори во 2021 година.  

Во преговорите за формирање таканаречена семафорска коалиција на Социјалдемократската партија (СПД), Партијата на зелените и Слободната демократска партија (ФДП) по изборите, Шефер беше дел од делегацијата на нејзината партија во работната група за европски прашања. копретседавачи од Удо Булман, Франциска Брантнер и Никола Бир .

Наводи
------

 



1. ↑  „Direktmandat für die Grünen: Jamila Schäfers historischer Sieg". *BR24* (германски). 2021-09-27. Архивирано од изворникот на 2021-10-19. Посетено на 2021-10-19.
2. ↑  „How green politics are changing Europe". *BBC News* (англиски). 2021-10-21. Посетено на 2021-10-22.
3. ↑  Britt-Marie Lakämper (October 21, 2021), SPD, Grüne, FDP: Diese Politiker verhandeln die Ampel-Koalition *Westdeutsche Allgemeine Zeitung*.
**Александар Николаевич Порсев** (руски: *Александр Николаевич Порсев*; р. 21 февруари 1986

) — руски професионален друмски велосипедист, кој вози за професионалната континентална екипа Гаспром-РусВело. Станал професионалец во 2011 година.

Достигнувања
------------

2008
5. Ла Ру Туранжел
5. ГП Москва
9. Краен пласман Балтик-Карконоше
9. Дуо Норманд (со Дмитриј Косјаков)
2009
3. Дуо Норманд (со Евгениј Попов)
5. ГП де ла Сом
2010
Тур ди Лоар е Шер
1. Етапа 1
1. Етапа 3
2. Мајор Куп
2. Меморијал Олег Дјаченко
3. Схал Селс-Мерксем
4. ГП де ла Вил де Ножан сир Оаз
6. Краен пласман Трка околу Словачка
1. Етапа 1
1. Етапа 3
8. Нокере Курсе
2011
6. Фландриско првенство
10. Гран при д’Изберг
2012
2. Трофео Мигјорн
3. Трофео Палма
7. Схелдепрејс
9. Нокере Курсе
2013
1. Етапа 1 Трка околу Луксембург
1. Етапа 1б (ТТТ) Сетимана Интернационале ди Копи е Бартали
4. Краен пласман Светски пристаништен класик
2014
3. Краен пласман Светски пристаништен класик
3. ПроРејс Берлин
10. Краен пласман Три дена Де Пане
10. Трка околу Франкфурт
2016
2. Париз-Бурж

### Распоред на резултатите на големите трки

| Голема трка | 2014 | 2015 | 2016 |
| --- | --- | --- | --- |
|  **Џиро** | — | 132 | 145 |
|  **Тур** | СО | — | — |
|  **Вуелта** | — | — | — |

СО = се откажал; — = не учествувал

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Александар Порсев" на Ризницата ? |

* „Достигнувања на Александар Порсев". Cycling Archives.
* „Достигнувања на Александар Порсев". Cycling Quotient.
* „Достигнувања на Александар Порсев". ProCycling.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа биографска статија поврзана со рускиот велосипедизам е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Авни Енѓулу** (турски:*Avni Engüllü*; Скопје, 7 септември 1947

 ) — поет, раскажувач, преведувач од турската националност во Македонија.

Животопис
---------

Авни е роден во Скопје на 7 септември 1947 година. Завршил Педагошка гимназија во Скопје. Работи како уредник во Македонското радио. Член на ДПМ од 1976 година. Автор е на книгите: Првенец (поезија, 1972), Под врбата (раскази, 1974), Мете (поезија за деца, 1983), Четирите годишни времиња (поезија за деца, 1984), Човек ли си, што ли си (поезија, 1985), Недоречени мисли (поезија, 1993).

Наводи
------

1. ↑  *Fahri Kaya, Yugoslavya’da Çağdaş Türk şiir Antolojisi say. 158, Cem Yayinevi, Istanbul,1992*
2. ↑  
 Македонски писатели, Друштво на писатели на Македонија, Скопје, 2004, стр. 90.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа биографска статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
Локација на Адара
**Адара** (**Епсилон Големо Куче**; ε CMa / ε Canis Majoris), е втора ѕвезда по сјајност од соѕвездието Големо Куче, и една од најсјајните ѕвезди на ноќното небо. Има Бајерова ознака „ипсилон" иако е втора по сјајност во тоа соѕвездие. Традиционалното име `Адара` доаѓа од арапскиот збор **عذارى** *‘aðāra’*, „девица". Во Кина е позната како 弧矢七 (Седмата Ѕвезда Лакот и Стрелата).

Адара е двојна ѕвезда, оддалечена околу 430 светлосни години од Земјата. Има видлива величина од +1,5 и спектрална класификација `B2`. Температурата на површината е 25.000 К и емитира зрачење 20 илјади пати поголема од нашето Сонце. Оваа ѕвезда да се наоѓаше на иста далечина како Сириус, на ноќното небо ќе ја гледавме 15 пати посјајна од планетата Венера. Исто така, оваа ѕвезда е една од најекстремните познати извори на ултравиолетови зраци на небото.

Пред неколку милиони години, Адара била многу поблиску до Сонцето од денес, и била многу посјајна ѕвезда на ноќното небо. Пред околу 4.700.000 години, Адара била на растојание од 34 светлосни години од Сонцето, што значи и најсјајната ѕвезда на небото со величина од –3,99. Ниедна друга ѕвезда немала ваква сјајност, ниту некоја ќе има во наредните пет милиони години.

Наводи
------

* E. Wilkinson, J.C. Green, R. McLean, and B. Welsh, "Extreme Ultraviolet Spectrum of epsilon Canis Majoris between 600-920 Å", Bull. American Astron. Soc. 188, #58.02.

1. ↑  Sky and Telescope, April 1998.
**Александар "Саша" Павловиќ** (српски: *Александар Павловић - Саша* роден на 15 ноември 1983

 во Бар, СР Црна Гора, СФР Југославија) е српски професионален кошаркар кој до неодамна играл за Минесота Тимбервулфс. Павловиќ во моментов е слободен агент.

Пред да замине во НБА, Павловиќ имал настапувано за екипата на КК Будучност. На драфтот во 2003 година како 19 пик, бил одбран од страна на Јута Џез. По само една сезона, тој преминал во Кливленд Кавалерс. Својот рекорд во бодови го спостигнал на 30 јануари 2007 година против Голден Стејт Вариорс.

Тој настапувал за репрезентацијата на Србија и Црна Гора на Олимписките игри во 2004 година. По разделувањето на сојузот, Павловиќ одбрал да настапува за репрезентацијата на Србија, и покрај тоа што имал понуди да игра за Црна Гора.

Наводи
------

1. ↑  -{No LeBron, no problem: Pavlovic, Cavs rout Warriors}-
2. ↑  B92.net - Pavlović: "Igrao bih za Srbiju"
Пример на абугида, зборот *шри* на синхалско писмо.
**Абугида** или често се нарекува **азбучнослоговно писмо**, е сегментално писмо кое се заснова на согласки, но во која бележењето на самогласките е задолжително. Околу половина од писмата во светот се абугида, вклучувајќи го и обемното брахамско семејството на писма кои се користат во Јужна и Југоисточна Азија.

Терминот *абугида* бил предложен од Петар Т. Даниелс. Тоа е името на етиопското гез писмо и името потекнува од првите четири букви *алеф*, *бет*, *гемел* и *дент* создадено од страна на првите четири самогласка форми, како што терминот азбука е изведен од првите глаголски букви. Како што Даниелс го користи зборот, абугида е во контраст со слоговното писмо, писма со заеднички согласки или самогласки кои не покажуваат особени сличности меѓу себе и со соодветната азбука, каде независни букви се користат за означување на двете согласки и самогласки.

Во принцип, една буква е полна согласка. Комплетните букви се напишани на еден линеарен редослед со согласен редослед. Самогласки се зависни од согласките. Тие се напишани низ модификацијата на согласното писмо, или со помош на препишана дијакриција која е сместена во една зависна позиција на самогласката во однос на согласката или преку промени во форма на самата согласка.

Други системи за пишување
-------------------------

* Абџад
* Азбука
* Логограмско писмо
* Слоговно писмо

Надворешни врски
----------------

* Слоговни азбуки
* Азбуки, список на абугиди
* Споредба на абугида со југоисточни писма Архивирано на 8 јули 2011 г.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Историја на азбуката |
| --- |
|  |
| Средно бронзено време 19 в. п.н.е.
* *Угаритско* 15 c. BCE
* *прахананско* 15 в. п.н.е.
	+ *феникиско* 12 в. п.н.е.
		- *палеохебрејско* 10 в. п.н.е.
			* самаритско 6 в. п.н.е.
		- Арамејско 8 в. п.н.е.
			* *Кхарошти* 6 в. п.н.е.
			* *Брахми* & Индиски 6 в. п.н.е.
				+ *Индиски писма*
			* Хебрејска 3 в. п.н.е.
			* Пахлевиско 3 в. п.н.е.
				+ Авестанска 4 в
			* *Палмиренско писмо* 2 в. п.н.е.
			* Сириска 2 в. п.н.е.
				+ *Согдинска* 2 в. п.н.е.
					- *Старотурско*  6 в
						* *Староунгарско* 650 г.
					- *Староујгурска*
						* Монголско 1204
				+ *Набатаеанска* 2 в. п.н.е.
					- Арапска 4 в.
				+ Мандајско 2 в.
			* Грузиска (оспорено) околу. 430
		- Грчка 8 в. п.н.е.
			* *Староиталска (Етрурска)* 8 в. п.н.е.
				+ Латинска 7 c. BCE
				+ *Руничка* 2 в.
			* Коптска 3 в.
			* Готска 3 в.
			* Ерменска 405
			* *Глаголица* 862
				+ Кирилица околу 940
		- *Палеошпански* 7 в. п.н.е.
	+ Јужноарапска 9 в. п.н.е.
		- Гез 5–6 в. п.н.е.
 |
|  |
| *Мероитско* 3 в. п.н.е. |
|  |
| *Огамско* 4 в. |
|  |
| Хангул 1443 |
|  |
| Бопомофо 1913 |
|  |
| *Целосно родословие* |
|  |
| Кутијава: * преглед
* разговор
* уреди
 |

 |
Манастирот „Св. Сава Осветен" во долината Кидрон
Ридови на Јудејската Пустина
**Јудејска Пустина** (хебрејски: מִדְבַּר יְהוּדָה *Мидбар Јехуда*, арапски: صحراء يهودا *Сахара Јахудан*) — пустина во Израел и Западниот Брег која го зафаќа просторот источно од Ерусалим и се спушта до Мртвото Море. Се протега од североисточниот дел на пустината Негев до подрачјето источно од Бејт Ел, и се одликува со бројни тераси со косини. Завршува со стрмна косина која запира во Мртвото Море и Јорданската Долина. Пустината ја сечат разни вади (долови со повремени водотеци) од североисток и југоисток и многу кланци, со длабочина од 36 м на запад до 18 м на исток. Пустината е подрачје со посебен морфолошки состав долж источната страна на Јудејските Планини. 

Пустината понекогаш се нарекува יְשִׁימוֹן *Јешимон*, што значи *пустина* или *дивина*, *Дивина на Јуда* или *Дивина на Јудеја*.

Местоположба и клима
--------------------

Јудејската Пустина е сместена источно од градот Ерусалим и се спушта кон Мртвото Море. Поважни градски центри на ова подрачје се Ерусалим, Витлеем, Гуш Ецион, Ерихон и Хеврон.

Врнежите на подрачјето на Јудеја се движат од 400 до 500 мм на западните ридови, 600 мм околу западен Ерусалим (во централна Јудеја) и 400 мм во источен Ерусалим. Источните делови добиваат само 100 мм поради ефектот на дождовна сенка. Климата се движи од средоземна на запад и пустинска на исток, со појас на степска клима во средината.

Издан
-----

Во своето истражување, Еврејскиот универзитет во Ерусалим утврдил присуство на подземно наоѓалиште на слатка вода (издан) под Јудеската Пустина, наречен Издан на Јудејската група, кој почнува од Јудејските Планини и оди во североисточен правец кон Мртвото Море, а излегува на површина од изворите во Цуким, Каме, Самар и Ејн Геди. Изаднот се полни од дождовница и има просечна годишна зафатнина од 100 милиони кубици вода.

Поврзано
--------

* Јудеја
* Географија на Израел
* Масада
* Манастир „Св. Сава Осветен"
* Ејн Геди

Наводи
------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Википатување има туристички водич за ***Јудејска Пустина***. |

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Јудејска Пустина" на Ризницата ? |

1. ↑  „Geography and Politics in Israel Since 1967".
2. ↑  „Strong's Hebrew: 3452. יְשִׁימוֹן (yeshimon) -- waste, wilderness".
3. ↑  „Judean Wilderness". Архивирано од изворникот на 2015-09-23. Посетено на 2017-06-13.
4. ↑  „There's Water Under the Desert -- But It's Hardly Being Used".

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Пустини |
| --- |
|  |
| 
* Пустина
* Опустинување
* Список на пустини
* Список на пустини по површина

 |
|  |
| Азија | 
* Гоби
* Каракум
* Такла Макан

 |
|  |
| Африка | 
* Калахари
* Намиб
* Сахара

 |
|  |
| Јужна Америка | 
* Атакама

 |
|  |
| Северна Америка | 
* Мохаве
* Сонора

 |
|  |
| Поларни региони | 
* Антарктик
* Арктик
* Гренланд

 |
|  |
| 
* Категорија
* Ризница

 |

 |

Координати: 31°42′N 35°18′E﻿ / ﻿31.700° СГШ; 35.300° ИГД﻿ / 31.700; 35.300
**Аденике Титилопе Оладосу** (англиски и јорупски: *Adenike Titilope Oladosu*, 1994) — нигериски активист за климатски промени, феминист и иницијатор на нигериското движење „Петоци за иднината".

Таа била една од првите три млади црни активисти на Африка кои се обидуваат за борба против климатските промени.

Детство и образование
---------------------

Оладосу е од Огбомошо во Ојо. Таа се стекнала со основното образование во Абуџа, и продолжила на Земјоделскиот Универзитет во Маркурди, каде студирала земјоделска економија.

Активизам
---------

Оладосу започнака да организира климатски активизам откако започнака со универзитет. Таа видела дека земјоделците и сточарите се лути затоа што нивната земја станувала сè посушна, а другите заедници кои никогаш не се соочиле со поплави ги зазеле нивните обработливи површини. Специјалниот извештај за глобалното затоплување од 1,5 °C извештајот на *IPCC* ја навело да се приклучи на движењето „Петок за иднината". Таа почнала да се залага помеѓу заедниците, училиштата и јавните места да зборува со луѓето за климатската криза. Таа ги поттикнала да садат дрвја и да ги едуцираат своите врсници.

Во 2019 година, Оладосу била добитник на наградата Амбасадор на совеста од Амнести Интернешнл на Нигерија и таа зборувала со светските лидери на младинскиот самит на ОН за климата.

Наводи
------

1. ↑  Tsanni, Abdullahi (2019-06-11). „My fight for climate action has just begun – Adenike Oladosu". *African Newspage* (англиски). Посетено на 2020-01-27.
2. 1 2  Adebote, ‘Seyifunmi (2019-09-19). „Six Nigerian youth activists to attend UN Climate Summit". *EnviroNews Nigeria -* (англиски). Посетено на 2020-01-26.
3. ↑  Watts, Jonathan (2019-09-19). „'The crisis is already here': young strikers facing climate apartheid". *The Guardian* (англиски). ISSN 0261-3077. Посетено на 2020-01-27.
4. ↑  Hanson, James. „3 young black climate activists in Africa trying to save the world". *www.greenpeace.org.uk*. Посетено на 2020-01-27.
5. 1 2  „Meet Adenike Oladosu, A Climate Justice Activist And Eco-reporter" (англиски). Посетено на 2021-12-08.
6. ↑  Hanson, James (28 October 2019). „3 young black climate activists in Africa trying to save the world". *Greenpeace*. Посетено на 2020-01-27.
7. ↑  VanVugt, Bianca (2019-03-05). „Support inspiring young women taking action on climate change". *Wasteless Planet*. Посетено на 22 January 2020.
8. ↑  McCarthy, Joe. „12 Female Climate Activists Who Are Saving the Planet". *Global Citizen*. Посетено на 22 January 2020.

Надворешни врски
----------------

* Аденике Оладосу на Твитер
* „Фестивал Елевате 2020 – Аденике Оладосу – Говор". *YouTube*. 5 март 2020.
Факсимил од magnum opus.
**Адам Бременски** (латински: *Adamus Bremensis*; германски: *Adam von Bremen*) — германски средновековен хроничар. Живеел и работел во втората половина од 11 век. Познат е по хрониките *Делата на епископот на Хамбуршката црква* (*Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum*).

Животопис
---------

Малку се знае за неговиот живот освен она што самиот го запишал во своите хроники. Се смета дека потекнувал од Мајсен, во Саксонија. Не е познато кога е роден ниту кога починал. Веројатно е роден пред 1050 година, а починал на 12 октомври, но не се знае која година (веројанто во 1081 или 1085 година).

Од неговите хроники се гледа дека бил пријател со голем број автори. Според името што го користел *Магистер Адам* јасно е дека поминал низ сите нивоа на образование, до највисокиот степен.

Во 1066 или 1067 година Адам бил поканет од епископот Адалберт Хамбуршки да се приклучи кон црквата во Бремен. Адам бил прифатен во Бремен, и во 1069 година станал директор на катедралното училиште. Набргу потоа започнал да ја пишува историјата на Бремен/Хамбург како и на северните земји од неговата околина.

Неговата позиција и активноста во црквата на Бремен била клучна во здобивањето со информации за историјата и географијата на Северна Германија. Престојот на дворот на данскиот крал Свенд Естридсон му овозможил да најде информации за историјата и географијата на Данска, но и за другите скандинавски земји.

Наводи
------

1. ↑  Gilman, ed. Daniels (1905). *The New International Encyclopedia*. New York: Dodd, Mead & Co. стр. 101.CS1-одржување: излишен текст: список на автори (link)
2. 1 2 3  Remy, Arthur F.J. "Adam of Bremen." The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company, 1907. 20 Sept. 2012

* Chłopacka Hanna: Adam Bremeński. In: Słownik Starożytności Słowiańskich. Vol. 1. 1961, p. 3-4.

Надворешни врски
----------------

 
Викиизвор на англиски јазик содржи текст на тема:
***Адам Бременски***

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Адам Бременски" на Ризницата ? |

* Литература од или за Адам Бременски во каталогот на Германската национална библиотека (германски)
* Adamus Bremensis: *Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum* (Lat.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 84951025
* LCCN: n81004407
* ISNI: 0000 0001 1680 8301
* GND: 11850052X
* SELIBR: 174771
* SUDOC: 034943080
* BNF: cb12564136s (податоци)
* BIBSYS: 90156154
* NKC: ola2002113129
* CiNii: DA03955098

 |

 |
Амалија фон Хелвиг (1776–1831)
**Амалија фон Хелвиг**. Минијатура од Јохан Лоренц Креул
**Ана Амалија фон Хелвиг** (16 август 1776 – 17 септември 1831) била германска и шведска уметница, писателка, преведувачка, социјалист, салонист и културна личност. Таа е позната како инспирација за многу уметници. Била член на Кралската шведска академија за уметности .

Биографија
----------

Родена е кај баронот Карл Кристоф фон Имхоф од аристократското семејство Имхоф и Луиз фон Шарт, внуката на Шарлот фон Штајн. Во 1791 година, таа била претставена на дворот на Чарлс Август, великиот војвода од Саксо-Вајмар-Ајзенах во Вајмар, каде што припаѓала на дворот на мајката на Чарлс, Ана Амалија од Бранзвик-Волфенбител. Таа добила добро уметничко образование и била поттикната од Гете и Шилер да пишува песни.

Се омажила во 1803 година за генералот Карл Готфрид фон Хелвиг, таа се преселила во Стокхолм во 1804 година, каде што основала салон и станала позната личност во културниот живот на главниот град. Таа била избрана за Академијата за уметности во 1804 година и учествувала на неколку нејзини изложби помеѓу 1804 и 1810 година. Таа се вратила во Германија во 1810 година, но ги поминала годините од 1814 до 1816 година во Шведска, каде што престојувала во Упсала како дел од кругот околу салонистот Мала Силфверстолпе. Нејзиното пријателство со Ерик Густаф Гејер и Пер Даниел Амадеус Атербом е многу дискутирано и таа е претставена како извор на инспирација за многу уметници; водела кореспонденција со шведски уметници откако се врати во Германија. Во Берлин го основала еден од најважните книжевни салони на почетокот на 19 век.

Во културата
------------

Карина Бурман ја портретира врската помеѓу Амалија фон Хелвиг и Густаф Гејер во романот *Islandet* (2001).

Поврзано
--------

* Кристина Шарлота Седерстром
* Список на германски уметнички

Наводи
------

* Österberg, Carin et al. *Svenska kvinnor: föregångare, nyskapare* (Швеѓанки) Lund: Signum 1990. (ISBN 91-87896-03-6 ) (in Swedish)
* Svenskt konstnärslexikon (Шведски уметнички речник) Allhems Förlag, Malmö (1952) (in Swedish)

Дополнително читање
-------------------

* Amalia von Helvig at Svenskt kvinnobiografiskt lexikon
***Американска љубов*** (италијански: *Un amore americano*) е италијански романтична комедија од 1994 година, ко-сценарист и режиран од Пјеро Скивазапа, со Карло Деле Пиан и Брук Шилдс во главните улоги.

Заплет
------

Карло Фосалто, професор од Универзитетот во Урбино, пристигнал во Соединетите Држави за да држи летни часови по италијанска литература на американски универзитет од Средниот Запад. Неговата сопруга останала дома во Италија за да се грижи за семејството. Грета, новинар-аматер е асистент на Карло за лето. Врската помеѓу Грета и Карло еволуирала во романса и покрај фактот дека тој е оженет.

Улоги
-----

* Карло Деле Пиане како Карло Фосалто
* Брук Шилдс како Грета Берлинг
* Меме Перлини како Петри
* Кејт Гимбелот како Лена
* Ричард Џозеф Пол како Џорџ
* Емил Левисети како Валтер

Наводи
------

1. ↑  „Canale 5: Brooke Shields in Un amore americano". *Adnkronos*. 30 March 1992. Посетено на 17 January 2022.
2. ↑  Roberto Chiti; Roberto Poppi; Enrico Lancia. *Dizionario del cinema italiano: I Film*. Gremese Editore, 2002. ISBN 8884400856.
3. ↑  Aldo Grasso, Massimo Scaglioni. *Enciclopedia della Televisione*. Garzanti, Milano, 1996 – 2003. ISBN 881150466X.
4. ↑  Roberto Rombi (20 February 1994). „Delle Piane: In America per amore". *La Repubblica* (италијански). Посетено на 17 January 2022.
|  |
| --- |
| **Аркус синус** |
| y(x)=arcsin(x) |
| *Основни особини* |
| Домен |  [-1, 1]  |
| Кодомен |  [-π/2, π/2]  |
| Паритет |  непарен  |
| Периода | *π* |
| *Одредени вредности* |
| *Други особини* |
| Извод | {\displaystyle \arcsin 'x={\frac {1}{\sqrt {1-x^{2}}}}} |
| Превојна точка |  (0,0)  |
| 
 |

**Аркус синус** – функција инверзна на синусната функција во ограничениот интервал [-π/2,π/2]. Се користи за одредување на големина на агол во овој опсег, када е позната вредноста на неговиот синус.

Формули
-------

Формули кои се поврзани со аркус синус:

{\displaystyle \arcsin({-x})={\frac {\pi }{2}}-\arccos {x}} (правило на комплементарни агли)
{\displaystyle \arcsin({-x})=-\arcsin {x}} (непарност на функцијата)
{\displaystyle \arcsin {\frac {1}{x}}=arccosec{x}}
Преку формулата за половина агол се добива и:

{\displaystyle \arcsin x=2arctg{\frac {x}{1+{\sqrt {1-x^{2}}}}}}

Извод
-----

Изводот на аркус синус е:

{\displaystyle {\frac {d}{dx}}\arcsin x{}={\frac {1}{\sqrt {1-x^{2}}}};\qquad |x|<1}

Претставување во форма на интеграл
----------------------------------

Претставена во форма на интеграл аркус синус е:

{\displaystyle \arcsin x{}=\int \_{0}^{x}{\frac {1}{\sqrt {1-z^{2}}}}\,dz,\qquad |x|\leq 1}

Претставување во форма на бесконечна сума
-----------------------------------------

Претставена во форма на бесконечна сума аркус синус е:

{\displaystyle {\begin{aligned}\arcsin z&{}=z+\left({\frac {1}{2}}\right){\frac {z^{3}}{3}}+\left({\frac {1\cdot 3}{2\cdot 4}}\right){\frac {z^{5}}{5}}+\left({\frac {1\cdot 3\cdot 5}{2\cdot 4\cdot 6}}\right){\frac {z^{7}}{7}}+\cdots \\&{}=\sum \_{n=0}^{\infty }\left({\frac {(2n)!}{2^{2n}(n!)^{2}}}\right){\frac {z^{2n+1}}{(2n+1)}};\qquad |z|\leq 1\end{aligned}}}

Поврзано
--------

* Тригонометриски функции
* Инверзни тригонометриски функции

Надворешни врски
----------------

* ArcSin/ Функцијата аркус синус на wolfram.com

|  |
| --- |
| **Тригонометриски и хиперболични функции** |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Синус | Косинус | Тангенс | Котангенс | Секанс | Косеканс |
| Функција | sin(x) | cos(x) | tg(x) | ctg(x) | sec(x) | cosec(x) |
| Инверзна | arcsin(x) | arccos(x) | arctg(x) | arcctg(x) | arcsec(x) | arccosec(x) |
| Хиперболична | sinh(x) | cosh(x) | tgh(x) | ctgh(x) | sech(x) | cosech(x) |
| Инв. хиперболична | arcsinh(x) | arccosh(x) | arctgh(x) | arcctgh(x) | arcsech(x) | arccosech(x) |

 |
**Џонкорскиот**, или **џонкорско-бурматангулски**, е афроазиски јазик, дел од групата на чадски јазици од подгрупата на источночадски јазици.

Преглед
-------

Според податоците од 1993 година, јазикот го зборувале само 1.500 жители. Јазикот се зборува западно од Абу Деја, во регионот Салмат и пограничниот предел на регионот Гера во Чад. За јазикот познати се само два дијалекта, *дугнејски* и *мусуњејски*. Гиолем дел од Џонкорците наместо џонкорски денес зборуваат арапски, а јазикот од младото население се користи само во две села.

Наводи
------

1. ↑  Џонкорски јазик на „Етнолог".

Надворешни врски
----------------

* Џонкорски јазик на „Етнолог".

|  |  |
| --- | --- |
| ɣ |  
*Оваа статија поврзана со афроазиските јазици е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите*. |
Аманда Џо Веир (родена на 11 март 1986 година) мажена како Аманда Дејвис; таа е американска пливачка која е специјализирана за пливање во слободен стил. Таа е повеќекратна освојувачка на олимписки и светски медали како член на американската штафетна трка во 4 × 100 метри слободно и 4 × 100 метри мешана трка.

Таа е трикратен учесник на Олимписките игри и четирикратен освојувач на олимписки медали. Таа беше дел од олимпискиот тим на Соединетите Држави на Летните олимписки игри 2004 во Атина, Игрите во Лондон 2012 и Игрите 2016 година. во Рио де Жанеиро.

Таа е сопственик на американскиот национален рекорд во дисциплина на 100 метри слободно од 2006 година (тогаш испливала 53.58 секунди).

Поврзано
--------

* Пливање на Летните олимписки игри во 2016 година

Надворешни врски
----------------

* Профил на веб-страницата на Американската пливачка федерација
* Олимписки профил на страницата
**Анжу** (француски изговор: [ɑ̃ʒu]) е поранешна земја (c. 880), грофовија (1360) и провинција кај градот Анже во долниот дел на долината на Лоара во западниот дел на Франција. Во голем дел одговара на денешниот *департман* Мен и Лоара. Неговото старо латинско име е *Андегавија*.

Анжу како грофовство во историјата се појавува во 10 век, како последица на дислокација на каролиншкото кралство. За време на Каролинзите било под управа на гроф кој го застапувал францускиот крал. Ова грофовство било едно од најзначајните француски центри на моќ во текот на 11 и 12 век.

Областа потпаднала под контрола на англискиот крал Хенри II во 1152 кога тој се оженил со Еленор Аквитанска со што била формирана династијата Плантагенети и Анжујското царство.

Во 1204, кралот на Франција Филип Август го зел под своја власт. Областа стекнала извесна независност за време на владеењето на кралот Свети Луј а потоа официјално се споила со кралството на Франција во 1481. На почетокот на Стогодишната војна, грофовијата Анжу прераснала во војводство.

Иако грофовијата повеќе не постои, терминот « Анжу » сè уште се користи за да се означи Мен и Лоара  ·.

Историја
--------

Замокот на Анже, центар на анжујската моќ со векови.
Анжу како територијален ентитет се појавува во античко време со народот Андекави. Нивната територија, центрирана врз градот Анже (тогашен *Андегавум*) согласно границите делумно одговарала на денешната Мен и Лоара. Заземена од Римјаните, подоцна ќе се најде во центарот на повеќе влијанија и соперништва, особено меѓу Франките и Бретонците.

Како грофовија, ќе стане срцето на Плантагенетската империја, односно «анжујска империја» во 13 век. Ќе прерасне во војводство.

Анжу ќе ја зачува својата независност во однос на кралската моќ сè до 1259, датата на Парискиот договор, кој ќе го врзе за круната на Франција. Дадено во апанажа за смртта на  Луј VIII од Франција, Анжу дефинитивно ќе стане дел од кралството на Франција во 1481.

Во тек на создавањето на департманите во 1790 за време на Француската револуција, старата провинција на Анжу ќе биде поделена меѓу повеќе департмани.

Географија
----------

Архитектура
-----------

Поврзано
--------

* Монсоро

Наводи
------

1. ↑  Британика Енциклопедиски речник 1-10 (книга 1), стр. 78, Топер МПМ, Скопје 2005
2. ↑  Anjou Tourisme
3. ↑  Anjou.org CEE49

Предлошка:Историски провинции во Франција
Адам Дариус: Хелсинки, 2007.
**Адам Дариус** (англиски: *Adam Darius*; р. 10 мај 1930

) — американски танчер, пантомимичар, писател и кореограф. Како изведувач се појавил во над 85 држави на шест континенти. Како писател издал 19 книги и напишал 22 претстави. Моментално живее во Еспо, Финска.

Во емисија посветена на неговата кариера, ББС го опишала како „еден од најисклучителните таленти на XX век".

Наводи
------

1. ↑  Internet Movie Database
2. ↑  Mime Centre Архивирано на 3 септември 2009 г..
3. ↑  Foreword by Araceli Uriarte in Darius. A *Audition Monologues*, Kolesnik, 2000 (p.viii).

Надворешни врски
----------------

* Адам Дариус на mimecentre.com

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 68232693
* LCCN: n97872294
* ISNI: 0000 0003 5584 6532
* GND: 1153079682
* BNF: cb16257353g (податоци)
* BIBSYS: 8046557
* NLA: 48864159

 |

 |
**Џонатан** (*Jonathan*) — хрватска рок-група.

Историјат
---------

Групата „Џонатан" е формирана во 2012 година во Риека од страна на пет пријатели со различна музичка заднина: пејачот Зоран Бадурина бил член на некогашната група „Салион", тапанарот Бранко Ковачиќ бил член на „Лет 3", гитаристот Дарко Петковиќ и басистот Никица Јурјевиќ бил дел од панк-групата „Пси", а Томислав Радиновиќ бил член на „Мандрил". Подоцна, кон групата се приклучил и клавијатуристот Хрвоје Шќулац, поранешен член на „Квазар".

Творештво
---------

Во 2013 година, групата го објавила синглот „Меги" (*Maggie*) кој бил пречекан со одлични критики, а музичката критика не ги штедела пофалбите и за деби-албумот „Bliss" од 2014 година. Во 2015 година, групата го објавила синглот „Getting Closer Is Keeping Us Apart", по што била номинирана за наградата за најдобар нов изведувач на 22. доделување на наградите „Порин". На почетокот на 2016 година се појавил синглот „Heaven", кој бил најава на концептуалниот албум во два дела, „To Love Or To Hold", објавени во 2017 и во февруари 2018 година. Обично, групата ја споредуваат со претставниците на т.н. „инди рок", а таа одржала заедничка мини-турнеја со групата „Editors" и настапила на концертот на американската инди-рок група „The Killers".

Наводи
------

1. ↑  HRT, Garaža: Jonathan (2018.) (пристапено на 21.5.2020)
2. ↑  HRT, Garaža: Jonathan (2018.) (пристапено на 21.5.2020)
Автожир Монтгомери мерлин, едносед со двокрак узгонски ротор и трокрака потисна елиса.
**Автожир**, **жироплан** или **жирокоптер** – вид воздухоплов кај кого влечната сила се обезбедува со влечна или потисна елиса, а узгон со вртежно крило (ротор), без сопствен погон.

Развој и употреба
-----------------

Автожир Сиерва C.30 на Кралското британско воено воздухопловство во Империјалниот воен музеј во Дуксфорд. Со овој модел на автожир од 1938 година било је опремено Југословенското кралско воено воздухопловство
Првиот автожир го направил Шпанецот Хуан Сиерва во 1922 година. Со него, на 9 јануари 1923 година бил направен пробен лет со должина од 183 метри во близина на Мадрид. Неговиот автожир имал крила и ротор кој не можел да се управува. Имал труп сличен на авионот, со влечна елиса, а над трупот бил монтиран носач за ротор со пречник од 12 метри. Малите крила служеле за сместување на контролните површини, заедно со опашката.

Понатамошниот развој довел до автожир со крила и ротор кој може да се управува. Роторот имал подвижен кинематски зглоб што овозможувало управување на автожирот по правец. Овој вид полетувал така што почнувал да се врти хоризонталниот ротор под дејство на воздушната струја (од движењето напред под влијание на влечната елиса). Кога главниот ротор се врти доволно брзо (80-150 вртежи во минута), узгонот на роторот бил доволен да го подигне автожирот, а понатаму се движел како и авион. Предност била исклучително малата брзина на полетување, 30-40 км/ч.

Со автожир со подобра конструкција, со име С-8, Сиерва во 1928 година ги посетил Париз и Лондон. Понатамошниот развој довел до автожир без крила, со можности за промена на чекорот на елисата, итн. До Втората светска војна биле произведени неколку комерцијално успешни видови во разни земји, а некои биле користени и во Втората светска војна. После војната главно се напуштаат заради развојот на хеликоптерот.

Предности и недостатоци
-----------------------

Предност на автожирот над авионот е малата должина на полетување и слетување, големата разлика меѓу најголемата и најмалата брзина на летање, сигурноста на полетување. Мани му се малата носивост, слабата попречна стабилност, помалата брзина на летање, потешкото пилотирање и осетливоста на роторската конструкција.

Во однос на хеликоптерот, мана му е што не може да полетува и слетува вертикално од место и да лебди во воздух на едно место.

Автожирот послужил како основа за понатамошен развој на хеликоптерот и конвертипланот.

Поврзано
--------

* Авион
* Хеликоптер
* Конвертиплан

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Автожир" на Ризницата ? |

* Авро Сиерва C.30A Архивирано на 5 март 2016 г.
* Жироплан 18A
* Британско жиропланско здружение Архивирано на 29 мај 2009 г.
* ЧПП о жиропланима
* Историја
**Алберт Гартман** (германски: *Albert Gartmann*; 1 мај 1876 – 11 април 1946) бил германски сликар.

Бил роден на 1 мај 1876 година во Гранзе во близина на Нојрупин. Пред да почне да студира сликарство во 1900 година на уметничката академија Диселдорф работел како декоративен сликар. Во Диселдорф студирал декоративно сликарство на Ликовната академија во класата на професор Петер Јансен. Во 1902 година заминува на Ликовната Академија во Берлин во класата на Георг Лудвиг Мејн и Артур Кампф. На 2 март 1908 година се оженил со Елисе Елена Онемулер, со која имал двајца синови. Во Берлин изработува портрети на познати личности и илустрации за списанија. Во 1908 година на Гартман му била доделена Големата државна награда на Берлинската академија за студиско патување во Италија и престој во студиото во римската вила Строл-Ферн, која во тоа време претставувала своевидна ликовна колонија. Тој престојувал во Рим од декември 1908 година до крајот на јуни 1909 година.

Во периодот помеѓу 1914-1918, Алберт Гартман е официјален воен сликар на Германската армија во Русија и Македонија. Насликува голем број на македонски пејсажи, градски сцени и воени сцени, воглавно следејќи го движењето на германската и бугарската армија. Голем број на негови слики се публицирани во Германските воени списанија. По војната живеел во Вимпфен кај Некар од 1918 до 1923 година, по што се сели во Чикаго, Лима, Сатиаго де Чиле, Рио де Жанеиро и Буенос Аирес. Починал на 11 април 1946 година во Буенос Аирес, Аргентина.
**Армансон** — река во северозападниот дел на Бургундија во Франција. Долга е 202 километри. Извира кај Меји-сир-Рувр во департманот за Златен Брег и се влева во Јона (десна притока) во Мижен. Нејзиниот извор е на надморска височина од 380 метра и се влива во Јона на надморска височина од 79 метра.

Тек
---

Армансон извира 2 километра северозападно од Меји-сир-Рувр во областа позната како Оксоа, на усната чинија претставена од Парискиот Басен. Тече надолу по западната, стрма падина на Златниот Брег и на рабовите на Морван. Нејзиниот извор е на карпите од рана јура и доцниот тријас каде што се под големо влијание на гранитите и вулканските релјеви на Морван, северно продолжение на Централниот Масив.

Горната долина на реката ја користат Каналот де Бургоњ и *Автопатот* А6, но тие се раздвојуваат и реката минува меѓу нив кон малиот град Семир-ан-Оксоа. Во овој дел од својот тек, реката ја пресекла својата долина низ карпите од периодот јура до основниот гранит. Притоката Сернан се влева во Армансон веднаш под Семир.

Во близина на Бифон, северозападно од Монбар, од долината Брен каналот повторно се приклучува кон неа, придружуван од железничката пруга од Дижон до Париз (*Гар де л'Ест*). Малку подолу, од лева страна, се влева Борнан. Сите тие минуваат низ пошумен крај, геолошки од средна јура. Кратко потоа, тие влегуваат во департманот Јона. Во близина на границата меѓу департманите и веднаш под Равиер, реката минува низ предел од доцна јура каде што долината има акумулирано холоценски наноси. Карпите од доцна јура го обезбедуваат глинени материјали за цементарниците што лежат меѓу реката и каналот меѓу Паси-сир-Армансон и Лезин. Уште во пошумен крај, Армансон го минува малиот град Тонер и поминува многу кратко низ департманот Об, како што минува низ карпите од креда.

Непосредно под Сен-Флорантен се вкрстува со железничката пруга TGV од Париз до Лион и Авињон. Реката пристигнува во крај од средна креда каде Креантон се влева од десно, непосредно пред реката и Каналот де Бургоњ да се влеат во Јона кај Мижен.

Притоки
-------

Нејзини главни притоки се:

* Ри де Биер (десна притока)
* Руисо де Борнан (лева притока)
* Сернан (лева притока)
* Брен (десна притока)
* Борнан (лева притока)
* Брион (десна притока)
* Руисо де Клеон (лева притока)
* Арманс (десна притока)
* Креантон (десна притока)
* Руисо де Лари (лева притока)
* Пре (десна притока)
* Руисо де Тори (лева притока)

Наводи
------

1. ↑  Сандр. „Податоци за течението — L'Armançon (F3--0210)".

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Армансон" на Ризницата ? |

* *Michelin France Tourist and Motoring Atlas 1:200 000e* (2002)
* Dercourt, J. *et al.* *Carte Géologique de la France à l'Échelle du Millionième* (2003)
* Архивирано на 15 декември 2010 г.