Детаљ од зградата на друштвото во Упсала
**Кралско научно друштво во Упсала** (шведски: *Kungliga Vetenskaps-Societeten i Uppsala*) — најстарата кралска академија во Шведска. Има 50 академици и 100 странски членови.

Меѓу првите истакнати членови на друштвото се вбројуваат изумителот Емануел Сведенборг и научникот Андерс Целзиус.

Историски преглед
-----------------

Академијата е основана во 1710 во градот Упсала на иницијатива на универзитетскиот библиотекар Ерик Бенцелиус Помладиот (подоцна архиепископ на Упсала) под името *Collegium curiosorum*. Во 1719 името се менува во *Societas Literaria Sueciae*, а во 1728, со добивањето на кралска поделба, академијата станува *Societas regia literaria et scientarium*. Од средината на XVIII век установата е позната како *Societas regia scientarum upsaliensis*. Сè до 1863 сите изданија на академијата биле на латински јазик.

Состав
------

Академијата има 130 шведски и 100 странски академици, кои се делат на четири „класи": „математичко-физичка", „природонаучно-медицинска", „историско-археолошка" и „техничко-економска". Со класите раководи управниот президиум, кој е составен од претседателот, потпретседателот, секретарот, потсекретарот и благајникот: кралот на Шведска е почесен претседател на академијата.

Награди
-------

Еве краток опис на наградите што ги доделува академијата (од Royal Society of Sciences in Uppsala (2010) harvtxt error: no target: CITEREFRoyal\_Society\_of\_Sciences\_in\_Uppsala2010 (help))

### Линеева награда

Ова е најстарата награда на академијата. Го носи името на истакнатиот биолог Карл Лине. Фондот е воспоставен со средства од неговата сопруга Сара во 1803.

### Целзиусов медал

Ова е најпрестижната награда на академијата. Воведена е во 1961 и го носи името на научникот Андерс Целзиус. Се доделува на научни работници од полето на математиката и физиката. Добитникод го одбира математичко-физичката класа на академици.

### Бергстедова награда

Бергстедовата награда е воведена во 1827 со финансии од државниот секретар Ерик Бергстет.

### Таленова награда

Наградата е воведена во 1902 и го носи името на професорот-физичар Роберт Тален.

### Туреусова награда

Туреусовата награда е воведена во 1971 со средства подарени од Лили и Свен Туреус. Првично е замислена како еднократна награда, но денес се доделува секоја година по одлука на една од четирите класи во академијата.

### Бенцелиусова стипендија

Ова е награда наречена во чест на основачот на академијата Ерик Бенцелиус Помладиот. Воведена е во 1980 и црпи од сопствените средства на академијата. Наменета е за млади научни истражувачи.

Поврзано
--------

* Кралска академија на науките во Стокхолм
* Упсалска астрономска опсерваторија
* Упсалски општ каталог

Белешки
-------

1. ↑  од латински; буквално: „Колегиум на љубопитните".
2. ↑  Повеќе информации во наводите Rosén & Westrin 1893, стр. 770–773 harvnb error: no target: CITEREFRosénWestrin1893 (help) и Westrin 1921, стр. 118–121 harvnb error: no target: CITEREFWestrin1921 (help).
3. ↑  Овој поим се користи како синоним за одделение. Ова е вообичаен поим кај академиите.
4. 1 2  Погл. Royal Society of Sciences in Uppsala (2010) harvtxt error: no target: CITEREFRoyal\_Society\_of\_Sciences\_in\_Uppsala2010 (help) „рубрика организација" на мрежното место.

Наводи
------

* Rosén, John; Westrin, Th. уред. (1893), „Vetenskapssocieteten i Uppsala", *V - Väring*, Nordisk familjebok, **17** (I. изд.), Stockholm: Gernandt, стр. 770–773 (шведски)
* Westrin, Th. уред. (1921), „Vetenskapssocieteten i Uppsala", *Werth - Väderkvarn*, Nordisk familjebok, **32** (II. изд.), Stockholm, стр. 118–121 (шведски)

Надворешни врски
----------------

* Кралско научно друштво во Упсала (2010), Сунделеф, Ерик (уред.), *Мрежно место на друштвото*, Посетено на 16 мај 2011 (шведски)

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Кралски академии и друштва во Шведска |
| --- |
|  |
| Академии | 
* Шведска академија
* Уметности
* Музика
* Книжевност, историја и старини
* Науки
* Инженерски науки
* Земјоделство и шумарство
* Воени науки
* Поморски науки

 | Голем (кралски) грб на Шведска |
|  |
| Друштва | 
* Научно друштво - Упсала
* Физиографско друштво - Лунд
* Научно-книжевно друштво - Гетеборг

 |

 |