Пелистер - 2601 м
Молики во националниот парк Пелистер
**Пелистер** — највисокиот врв на Баба Планина, а со своите 2.601 м надморска височина, претставува трет највисок планински врв во Македонија. Често името на врвот Пелистер, се користи и како име за самата Баба Планина и синоним за градот Битола. Пелистер е воедно прогласен за национален парк во 1948 година, тој има вкупна површина од 17.150 хектари и географската положба на паркот е 40°57’ СГШ и 21°14’ ИГД. Го опфаќа врвот Пелистер и се протега на падините на Баба Планина.

Потекло на името
----------------

Името Пелистер води потекло од антиката, односно најверојатно е дадено од древномакедонските племиња, Пелагонци и Линкестиди кои живееле непосредно под планината Баба, во овој дел од рамнината Пелагонија. Меѓу народот постои и легенда дека името Пелистер доаѓа од зборовите „пет лисје". Кованицата бели+стени= белистени=пелистер е една од можните варијанти за потеклото на името Пелистер.
Исто така, има мислење дека името „Пелистер" е кованица од бел+истер = бел-истер = пелистер. Како аналогија се зема името на полуостровот Истра и ред други топоними, ороними и сл. од претсловенско време, од т.н. старовенетски период. Значењето на „истер" и ден-денес во македонскиот јазик како и милениуми претходно се употребува, означувајќи нешто што е истерано, извишено, било во висина, било во море и сл. Колку за потсетување, старото име на реката Дунав е исто така Истер!

Истото име го носи и планината Пелистер (грчки: *Λάκμος*, *Лакмос* или *Περιστέρι*, *Перистери*) на пограничното подрачје меѓу Епир и Тесалија како продолжеток на венецот Пинд.

Географија
----------

Шума на планината Баба
**Националниот парк „Пелистер"** се наоѓа во југозападниот дел на Република Македонија и зафаќа површина од 17.150 хектари. Прогласен е во 1948 година како прво заштитено природно богатство во Македонија. Повторно е прогласен и неговата територија е зголемена за околу 6.500 ха со закон во декември 2007 година. Се одликува со поголем број врвови и возвишенија повисоки од 2000 метри, кои меѓу себе се раздвоени со длабоки долини. Највисок врв е Пелистер (2601 м). Од земјишните облици на Пелистер највпечатливи се т.н. камени реки. Тоа се наклони на релјефот исполнети со блокови од стени со различен состав.

Хидрографија
------------

Од хидрографските објекти, со посебна природна привлечност се двете леднички езера, Пелистерски Очи — Големото и Малото Езеро на Пелистер, исто познати како „Горски Очи".

Флора и Фауна
-------------

Дел од флората на Пелистер.
Растителниот свет на Пелистер е мошне разнообразен, па оттаму и неговото конкретно ботаничко значење. Тука растат 88 дрвни видови, што претставува 29% од вкупната дендрофлора на Македонија. Во растителноста на НП Пелистер се среќаваат 21 растителна заедница, од кои 8 се шумски, а 13 тревни заедници. Од шумските дрвни видови најголема вредност има моликата — домороден вид на петтоигличест бор со терцијарна старост којшто расте само на неколку планини на Балканскиот Полуостров. Висинскиот распон на распространувањето на моликата на Пелистер е од 600 до над 2200 метри.

НП Пелистер претставува класично наоѓалиште за повеќе од 20 растителни видови, од коишто 2 се месни ендемити. Од ’рбетниците се среќаваат: 10 видови водоземци, 15 влекачи, 91 вид птици и 35 видови цицачи. Од рибите, значајно е да се истакне присуството на пелистерската ендемска поточна пастрмка (*Salmo trutta peristericus*) и пелагониската поточна пастрмка (*Salmo trutta pelagonicus*).

Ендемски видови
---------------

**Фауна:**

* Salmo trutta peristericus (поточна пастрмка)
* Salmo trutta pelagonicus (поточна пастрмка)
* Iliodromus peristericus (остракоди)
* Eucypris diebeli (остракоди)
* Niphragus pancici peristericus (амфиподното ракче)-Големо Езеро
* Arcticocampus macedonicus (харпактикоидното ракче)
* Brachydesmus peristerensis (пелистерската стоногалка)
* Alpaeus macedonica (тврдокрилните инсекти)
* Cychrus attenuatus peristericus (тврдокрилните инсекти)
* Duvaliotes peristericus (тврдокрилните инсекти)
* Platyduvalius macedonicus (тврдокрилните инсекти)
* Trechus hajeki (тврдокрилните инсекти)
* Scythris crypta (мали пеперутки)
* Scythris similis (мали пеперутки)
* Hadena clara macedonica (ноќната пеперутка)

**Флора:**

* Alchemilla peristerica (пелистерската небесна роса)
* Sempervivum octopodes (еден од двата ендемски видови на пази куќа)
* Jovibarba heuffelii var (еден од двата ендемски видови на пази куќа)
* Crocus pelistericus (пелистерската качунка)
* Festuca pelisterica (пелистерската власеника)

Пелистер како мотив во уметноста
--------------------------------

* „Пелистер и Молика" — расказ за деца на македонскиот писател Киро Донев од 2013 година.

Галерија
--------

* Поглед на Малото Езеро на изгрејсонцеПоглед на Малото Езеро на изгрејсонце
* Пелистер обвиен во магла погледнат од ПелагонијаПелистер обвиен во магла погледнат од Пелагонија
* Пелистер во зимаПелистер во зима
* Зимски гребен на ПелистерЗимски гребен на Пелистер
* Молика на ПелистерМолика на Пелистер
* Шумска патекаШумска патека
* Камена рекаКамена река

Поврзано
--------

* Баба Планина
* Пелистер — истоимена планина во Епир и Тесалија

Наводи
------

1. ↑  Македонија низ бројки, 2011
2. ↑  Киро Донев, *Приказни од куќичката на дрво*. Скопје: Македоника литера, 2013, стр. 137-139.

Надворешни врски
----------------

* Национален парк Пелистер
* 360° визуелна прошетка

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Битола |
| --- |
|  |
| Географија | 
* Баба
* Драгор
* Пелагонија
* Пелагониски Регион
* Пелистер
* Населби и маала

 |  |
|  |
| Знаменитости | 
* Дебој
* Безистен
* Џепане
* Зоолошка градина
* Исак џамија
* Јени џамија
* Кркардаш
* Народен музеј
* Саат-кула
* Стара битолска бања
* Тумбе Кафе
* Хераклеја Линкестис
* Широк Сокак

 |
|  |
| Спорт | 
* КК Пелистер
* РК Пелистер
* ФК Пелистер
* Спортска сала „Боро Чурлевски"
* Стадион „Петар Милошевски"
* Чкембари

 |
|  |
| Образование | 
* Универзитет „Св. Климент Охридски"
* Гимназија „Јосип Броз-Тито"

 |
|  |
| Настани | 
* Фестивал „Акто"
* Фестивал „Браќа Манаки"
* СИ-ДО
* Битолино

 |
|  |
| Личности | 
* Браќа Манаки
* Каролина Гочева
* Список на личности

 |
|  |
| Симболи | 
* Грб на Битола
* Знаме на Битола

 |
|  |
|  Портал „Битола" |

 |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Национални паркови во Македонија |
| --- |
|  |
| Постоечки | 
* Галичица
* Маврово
* Пелистер
* Шар Планина

 |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Планини во Егејска Македонија |
| --- |
|  |
| 
* Авго
* Баба
* Беласица
* Бешичка Планина
* Богданска Планина
* Боздаг (Бесленски Рид • Курилово • Шилка • Штудер)
* Василица
* Гал’мбица (Алевица)
* Голен
* Голомбар
* Горуша
* Грамошта (Грамос)
* Гребенски Планини
* Д’мбенска Планина
* Диминик
* Заградено
* Ипсарио
* Јарум Каја
* Камбуница (Алонорахи • Бунаса • Бурсана • Свети Христофор)
* Карадаг
* Каракамен
* Карали
* Карталдаг
* Кестени
* Клепе
* Кожански Планини
* Кожуф
* Корбец (Горбеч)
* Круша
* Кушница
* Лисец
* Лонгос
* Лути Рид (Чиста Пл.)
* Мала Ниџе
* Миља
* Мурик
* Нередска Планина (Вич)
* Ниџе
* Одре
* Орсова Планина
* Олимп
* Пајак
* Пијавица
* Пинд
* Пиново
* Радош и Мала Река
* Саракина (Габер)
* Саракина (Апоскепска Пл.)
* Света Гора
* Сенгелска Планина
* Сиври Тепе
* Сињак (Снежник)
* Скурџа
* Славјанка
* Сминица (Серски Боздаг)
* Смолика
* Средец (Камила)
* Стргач
* Сува Гора (Дева  •  Калуѓер  •  Слива  •  Цуцул)
* Сугљани
* Таљар
* Урвил (Чалдаг)
* Фламбуро
* Флацата
* Хасија
* Холомонда
* Хортач
* Црвена Гора
* Црна Гора
* Црна Планина
* Шапка
* Шарлија (Бродска Пл.)

 |

 |