**Војводството Беневенто** (по 774 година, **Кнежество Беневенто**) — најјужното ломбардско војводство на Италијанскиот Полуостров, со центар во Беневенто, град во Јужна Италија. Ломбардските војводи владееле со Беневенто од 571 до 1077 година, кога бил освојуван од Норманите четири години пред да му биде даден на папата. Отсечен од остатокот од ломбардските поседи од страна на папското Војводство Рим, Беневенто бил практично независен од самиот почеток. Само за време на владеењето на Гримоалд (р. 662–671) и кралевите од Лиутпранд (р. 712–744) натаму, војводството било тесно поврзано со Кралството на Ломбардите. По падот на кралството во 774 година, војводството станало единствена ломбардска територија која продолжила да постои како рамна држава, одржувајќи ја својата *де факто* независност речиси 300 години, иако била поделена по 849 година. Беневенто се намалил во големина на почетокот на 11 век и бил целосно заробен од Норманите на чело со Роберт Гискард во 1053 година.

Павле Ѓаконот кажува дека Беневенто се однесувало како „Самнитско Војводство" ( *Ducatum Samnitium*) според регионот Самниум .

Основање
--------

Околностите околу создавањето на војводството се спорни. Според некои научници, Ломбардите биле присутни во јужна Италија многу пред целосното освојување на долината По: војводството според овие извештаи би било основано во 571 година.  Ломбардите можеби влегле подоцна, околу 590 година. Како и да е, првиот војвода бил Зото, водач на чета војници кои се спуштиле на брегот на Кампанија. Иако на почетокот независен, Зото на крајот бил принуден да се потчини на кралската власт на северот. Негов наследник бил Арехис, неговиот внук, а принципот на наследно наследство го водел војводството до крај.

Ломбардските војводства, дел од лабаво поврзаното ломбардско кралство, во суштина биле независни, и покрај нивните заеднички корени и јазик, и законот и религијата слични на оние на северот, и покрај обичаите на беневентанските војводи да земаат жени од кралското семејство. Еден дел од територијата што му должела верност на Рим или на Равена ги одвоила војводите од Беневенто од кралевите во Павија. Културната автономија следела природно: карактеристично литургиско пеење, Беневентанско пеење, развиено во црквата во Беневенто: таа не била целосно заменета со Грегоријанското пеење до 11 век. Било развиено и уникатно беневентанско писмо за пишување латински. Писателот од 8 век Павле Ѓаконот пристигнал во Беневенто во свитата на принцезата од Павија, невестата на војводата. Сместен во најголемиот од Беневентанските манастири, Монте Касино, тој напишал прво историја на Рим, а потоа историја на Ломбардите, главниот извор за историјата на војводството до тоа време.

Проширување
-----------

Под наследниците на Зото, војводството било проширено против Византија. Арехис, самиот од војводството Фриули, ги зазел Капуа и Кротоне и го ограбил византискиот Амалфи, но не можел да го освои Неапол. По неговото владеење, византиските поседи во јужна Италија биле намалени на Неапол, Амалфи, Гаета, Соренто, Калабрија и поморските градови Апулија (Бари, Бриндизи, Отранто, итн.). Во 662 година, војводата Гримоалд I (војвода од 647 година), отишол на север за да му помогне на кралот Годеперт против неговиот брат, ко-кралот Перктарит, и наместо тоа го убил првиот, го принудил вториот на егзил и ја зазел Павија. Како крал на Ломбардите, тој се обидел да го врати аријанството над католицизмот на покојниот крал Ариперт I. Меѓутоа, аријанството исчезнувало дури и во војводството, како што била разликата меѓу етничкото ломбардско население и она што зборувало латински и грчки. Во 663 година, самиот град бил опколен од Византијците за време на неуспешниот обид на Констанс II, кој се симнал во Таранто, да ја врати јужна Италија. Меѓутоа, војводата Ромуалд I храбро го бранел градот, а царот, плашејќи се и од пристигнувањето на таткото на Ромуалд, кралот Гримоалд, се повлекол во Неапол. Сепак, Ромуалд пресретнал дел од римската војска во Форино, помеѓу Авелино и Салерно и ја уништил. Мирот меѓу војводството и Византија бил потпишан во 680 година.

Во следните децении, Беневенто освоил некои територии од Византијците, но главниот непријател на војводството веќе било самото северно ломбардско кралство. Кралот Лиутпранд интервенирал неколку пати за да наметне свој кандидат на војводскиот престол. Неговиот наследник, Рачис, ги прогласил војводствата Сполето и Беневенто за странски земји каде што било забрането да се патува без кралска дозвола.

Секундум Тицинум
----------------

 Карта на Европа во 814 година при смртта на Карло Велики
 Беневенто на својот врв околу 851 година
 Солид од Гримоалд III
Во 758 година, кралот Дезидериј накратко ги зазел Сполето и Беневенто, но со освојувањето на ломбардското кралство од страна на Карло Велики во 774 година, Арехис II се обидел да го преземе кралското достоинство и да го направи Беневенто *втор Тицинум*: втора Павија (стариот главен град на Ломбардите). Гледајќи дека тоа е непрактично и дека ќе го привлече вниманието на Франките кон себе, тој наместо тоа се одлучил за титулата принц. Во 787 година, тој бил принуден од опсадата на Салерно од страна на Карло Велики да се потчини на франкската власт. Во тоа време, Беневенто бил прогласен од хроничар како *Ticinum geminum* — „*близнак Павија*". Арехис го проширил римскиот град, со нови огради кои се протегале на рамното тло југозападно од стариот град, каде што Арехис ги срамнил старите градби за нова кнежевска палата, чиј отворен двор сè уште може да се следи во *Пијано ди Корте* на акрополата. Како и нивните византиски непријатели, војводите го поврзале комплексот на палатата со националната црква, Света Софија.

Во 788 година, кнежевството било нападнато од византиските трупи предводени од синот на Дезидериј, Аделхис, кој се засолнил во Цариград. Сепак, неговите обиди биле спречени од синот на Арехис, Гримоалд III, кој, сепак, делумно им се потчинал на Франките. Франките помогнале во одбивањето на Аделхис, но, за возврат, неколку пати ги нападнале териториите на Беневенто, добивајќи мали придобивки, особено припојувањето на Киети кон војводството Сполето. Во 814 година, Гримоалд IV дал нејасни ветувања за почит и потчинување на Лудвиг Побожниот, кои биле обновени од неговиот наследник Сико. Ниту едно од овие ветувања не било проследено, а намалената моќ и влијание на поединечните каролиншки монарси му дозволиле на војводството да ја зголеми својата автономија.

Војводите од Беневенто користеле прстенов печат за да ги потврдат документите, исто како и ломбардските кралеви, а принцовите можеби продолжиле да ги користат до 9 век. Тие укажуваат на продолжување (или имитација) на римските форми на администрација, како и на широко распространета писменост (или „*подписменост*").

Пад преку поделба и освојување
------------------------------

 Италија околу 1796 година.
 Солид од Сикард
Во следниот век и покрај континуираното непријателство на франкиските суверени, Беневенто го достигнал својот врв, наметнувајќи му почит на Неапол и заземајќи го Амалфи под војводата Сикард. Кога Сикард бил убиен во 839 година, избувнала граѓанска војна. Братот на Сикард, Сиконулф, бил прогласен за принц во Салерно, додека атентаторот Раделхис го презел престолот во Беневенто. По 10 години граѓанска војна, Лудвиг II го завршил судирот со декрет војводството да се подели на два различни главнина: Беневенто (со Молизе и Апулија северно до Таранто) и Кнежевството Салерно. Како дел од поделбата, Капуа станала дел од Кнежевството Салерно.

Кризата била влошена со почетокот на муслиманските пустошења, првите Сарацени биле повикани од Раделхис, а потоа и Сиконулф во нивната децениска војна. Често поттикнати од ривалските христијански владетели, Сарацените ги нападнале Неапол и Салерно неуспешно.  Исламската колонија во јужен Лацио била елиминирана дури во 915 година, по битката кај Гариљано. Меѓутоа, во исто време, Византија повторно освоила голем дел од јужна Италија, почнувајќи од Бари, кој го вратила од Сарацените во 876 година и на крајот ги издигнале нивните *теми* под *стратегии* во Катапанат на Италија (999), дополнително намалувајќи ја веќе опаѓачката беневентанска моќ.

Во 899 година, Атенулф I од Капуа го освоил Беневенто и ги обединил двете војводства. Тој ги прогласил за неразделни и го вовел принципот на совладеење, според кој синовите ќе се поврзуваат со нивните татковци, принцип што набргу го позајмил Салерно. Сепак, целата *мала Лангобардија* беила обединета за последен пат од војводата Пандулф Ајронхед, кој станал принц на Салерно во 978 година. Тој успеал да го направи Беневенто надбискупија во 969 година. Пред неговата смрт (март 981 година), тој ја добил од царот Отон I титулата војвода од Сполето. Сепак, тој го поделил меѓу неговите синови: Ландулф IV го добил Беневенто-Капуа и Пандулф II, Салерно. Наскоро, Беневенто повторно бил во криза кога Пандулф, внук на Железглавите, се побунил, барајќи го својот дел од наследството.

Во првите децении на 11 век, Беневенто се намалил на помалку од било кое од нејзините сестрински војводства, Салерно, тогаш истакнато, или Капуа. Околу 1000 година, Беневенто сè уште сочинувало 34 посебни окрузи. Во 1022 година, Хајнрих II, светиот римски цар ги освоил и Капуа и Беневенто, но се вратил во Германија по неуспешната опсада на Троја. Норманите пристигнале во Мецоџорно во овие години, а Беневенто тогаш признал дека е во папска власт, и бил само постојан сојузник. Беневентскиот војвода сè уште имал доволно углед да го позајми својот син, Атенулф, на норманско-ломбардскиот бунт во Апулија како водач, но Атенулф ги напуштил Норманите и Беневенто го изгубил она што останало од неговото влијание.

Најголемиот од норманските владетели на југот бил Роберт Гискард, кој го освоил Беневенто во 1053 година. Гискар, пак, му го дал Беневенто на неговиот номинален заштитник, папа Лав IX. Папата Лав IX и неговите наследници назначиле низа помали Ломбарди за војводи додека папата Григориј VII не го назначил Гискард за принц од Беневенто во 1078 година. Конечно, во 1081 година, Гискард му ја вратил титулата на папството, но единствено градот останал од некогашното големо кнежевство кое со генерации ја одредувало насоката на јужноиталијанските работи. Ниту еден војвода или принц не биле именувани потоа.

Во 1806 година, Наполеон, откако го освоил Беневенто, го именувал за принц познатиот Шарл Морис де Талејран. Талејран ја држел титулата до 1815 година и бил доста способен да управува со војводството покрај неговите други задачи. Беневенто бил освоен од Јоаким Мурат во февруари 1814 година и на Виенскиот конгрес му бил вратен на папата.

Наводи
------

1. 1 2  Hodgkin (1895).
2. ↑  Everett (2003).
3. ↑  Krueger (1955).

Извори
------

* Everett, N. (2003). *Literacy in Lombard Italy, c.568-744*. Cambridge.
* Hodgkin, Thomas (1895). *Italy and her Invaders*. Clarendon Press.
* Krueger, Hilmar C. (1955). Setton, Kenneth Meyer; Baldwin, Marshall W. (уред.). *The Italian Cities and the Arabs before 1095*. University of Pennsylvania.
* Cooper, Duff, *Talleyrand* (Frankfurt: 1982, ISBN 3-458-32097-0).
* Gwatkin, H. M. (1926). J. P. Whitney; и др. (уред.). *The Cambridge Medieval History: Volume III*. Cambridge University Press.
* Norwich, John Julius (1970). *The Normans in Sicily*. Penguin Books.
* Oman, Charles (1914). *The Dark Ages 476-918*. London: Rivingtons.

Надворешни врски
----------------

* Ducato (570 c.-774) et Principato di Benevento (774-1077) (на италијански)
* I Longobardi del Sud (на италијански)