**The Velvet Underground** ― американска рок-група основана во Њујорк во 1964 година. Во првиот состав на групата членувале: пејачот и гитарист Лу Рид, велшкиот мултиинструменталист Џон Кејл, гитаристот Стерлинг Морисон и тапанарот Ангус Меклајс. Иако за време на своето постоење (1964-1973) групата не била комерцијално успешна, денес критичарите ги сметаат за еден од најважните и највлијателните групи во рок, андерграунд, експерименталната и алтернативната музика.  Нивните провокативни стихови, музичките експерименти и нихилистичкиот став биле исто така многу важни за развојот на панк-рок, њу-вејв и неколку други музички жанрови.

Во 1966 година, поп-уметникот Енди Ворхол станал нивен менаџер. Тие биле куќен состав во студиото на Ворхол, The Factory. Нивниот прв албум, *The Velvet Underground &amp; Nico,* со германската пејачка и манекенка Нико, бил објавен во 1967 година.  Потоа издале уште три албуми, *White Light/White Heat* (1968), *The Velvet Underground* (1969) и *Loaded* (1970).

На почетокот од 1970-тите, сите членови освен Јул ја напуштиле групата. Yule предводел неуспешна турнеја во Обединетото Кралство во 1973 година и го издал последниот албум под името Velvet Underground, *Squeeze* (1973).

Морисон починал во 1995 година, а останатите членови во 1996 година го имале последниот настап при нивната индукција во Куќата на славните на рокенролот. Рид починал во 2013 година. Во 2004 година, Velvet Underground биле рангирани на 19-то место на листата од „100-те најголеми уметници на сите времиња" од списанието *Ролинг Стоун.* *„Њујорк тајмс"* напишал дека „Velvet Underground" се „веројатно највлијателната американска рок-група од наше време".

Историја
--------

### Почетоци (1964-1966)

Темелите за она што ќе стане „Velvet Underground" биле поставени кон крајот на 1964 година. Кантавторот и гитарист Лу Рид настапувал со неколку гаражни групи и бил текстописец во Pickwick Records. Рид се запознал со Џон Кејл, Велшанец кој се преселил во САД за да студира класична музика откако добил стипендија од Леонард Бернштајн. Кејл работел со експериментални композитори како: Џон Кејџ, Корнелиус Кардју и Ла Монте Јанг, но бил заинтересиран и за рок-музика. Употребата на продолжени бордуни од Јанг ќе има големо влијание врз раниот звук на групата. Кејл бил пријатно изненаден кога открил дека експерименталистичките стремежи на Рид се слични на неговите: Рид понекогаш користел алтернативни штимања на гитара за да создаде бордун-звуци.

Рид и Кејл прво ја основале групата the Primitives, краткотрајна група основана за да издава записи по прифатливи цени. Рид и Кејл, како замена за Волтер Де Марија, кој бил трет член на Primitives во групата го повикале Стерлинг Морисон - соученик на Рид од колеџ. Ангус МекЛајс им се придружил на ударачки инструменти со што се комплетирал почетниот четиричлен состав на групата. Квартетот прво се викал Warlocks, а потоа Falling Spikes. Групата го добила своето име по книгата *Velvet Underground* напишана од Мајкл Ли, која се занимава со тајна сексуална субкултура во раните 60-ти. Според Рид и Морисон, на групата ѝ се допаднало името; тие веднаш и едногласно го усвоиле *The Velvet Underground* за ново име во ноември 1965 година.

### Енди Ворхол и *Exploding Plastic Inevitable* (1966-1967)

Во 1965 година, режисерката Барбара Рубин ги запознала Velvet Underground со Енди Ворхол и тој станал менаџер на групата. Ворхол предложил да соработуваат со германската пејачка Нико (родена Криста Пафген) на неколку песни. Репутацијата на Ворхол ѝ помогнало на групата да добие поголема популарност. Тој ѝ помогнал на групата да склучи договор со Verve Records, а Ворхол требало да биде номинален „продуцент" со што Velvets имале целосна слобода за музиката што ја правеле.

Групата станала дел од мултимедијално роуд-шоу на Ворхол, *Exploding Plastic Inevitable*, во кое биле комбинирани филмовите на Ворхол со музиката на групата.

### *The Velvet Underground & Nico* (1967)

На инсистирање на Ворхол, Нико пеела со групата на три песни од нивниот прв албум, *The Velvet Underground & Nico*. Албумот прво бил снимен во студиото на Scepter во Њујорк во текот на април 1966 година, но од нејасни причини, некои песни биле преснимени во студиото TTG во Лос Анџелес. Албумот бил издаден од Verve Records во март 1967 година. Корицата на албумот ја дизајнирал Ворхол: лепенка од жолта банана со текст „излупи полека и види" испечатен во близина на врвот. Ако се тргне лепенката од бананата, под неа имало розова излупена банана.

Песните од албумот биле полни со стихови за употреба на дрога, проституција, садомазохизам. Иако овие потемни теми денес се сметаат за револуционерни, групата се занимава и со други прашања. Песната „Femme Fatale" била инспирирана од најдобрата пријателка на Ворхол, Ајда Сеџвик, а „I'll be your Mirror" била инспирирана од самата Нико, која Лу не ја сакал во групата, но сепак напишал неколку песни за неа и имале кратка врска. Можеби најпознатата песна од албумот е „Венера во крзна", која Рид ја напишал инспириран од истоимената книга на Леополд фон Захер-Масох. Песната „Heroin" ја опишува употребата на хероин и искуството што поединецот го добива од неговите ефекти. Песната „All Tomorrow's Parties" го претставува погледот на Рид за луѓето кои минуваат низ Фабриката на Ворхол.

### *White Light/White Heat* и заминувањето на Кејл (1968)

1. 1 2  Unterberger, Richie. „The Velvet Underground – Biography & History". *AllMusic*. Посетено на March 26, 2017.
2. ↑  Kot, Greg (October 21, 2014). „The Velvet Underground: As influential as The Beatles?". BBC. Посетено на November 25, 2016.
3. ↑  RS 500 Greatest Albums November 18, 2003.
4. ↑  13-The Velvet Underground and Nico Rolling Stone, November 1, 2003
5. ↑  Julian Casablancas, "The Velvet Underground" (No. 19), in "The Immortals: The First Fifty", *Rolling Stone*, No. 946 (April 15, 2004), accessed April 29, 2007.
6. ↑  Bowman, David.
7. ↑  David Fricke, liner notes for the *Peel Slowly and See* box set (Polydor, 1995).
8. ↑  John Cale as told to Marc Myers (January 20, 2013). „Incubator for the Velvet Underground". *Wall Street Journal*. Посетено на January 27, 2013.
9. ↑  Colin Larkin, уред. (1997). *The Virgin Encyclopedia of Popular Music* (Concise. изд.). Virgin Books. стр. 1216. ISBN 1-85227-745-9.
10. ↑  Scott Schinder; Andy Schwartz (2008). *Icons of Rock*. Greenwood Publishing Group. стр. 312. ISBN 978-0-313-33847-2.
11. ↑  Jovanovic, Rob (2012). *Seeing the Light: Inside the Velvet Underground*. Macmillan. стр. 38. ISBN 978-1-250-00014-9.
12. ↑  Kugelberg, Johan. „Christmas on Earth: Barbara Rubin". *Boo-Hooray Gallery*. Архивирано од изворникот на June 14, 2014. Посетено на April 5, 2016.
13. ↑  Stańska, Zuzanna (2023-08-06). „The Story of Velvet Underground & Nico Album Cover by Andy Warhol". *DailyArt Magazine* (англиски). Посетено на 2024-02-10.