**Гласовна промена** претставува промена на еден или повеќе гласови во друг. Ваквите промени на гласовите не се случајни и произволни, туку се случуваат во определени услови и според извесни правила (законитости) во говорот. Тие произлегуваат, пред сѐ, од тоа што гласовите се изговараат поединечно, отколку кога се во говорната низа. При изговорот на два соседни гласа настанува приспособување на артикулацијата на гласовите, со што се олеснува изговорот, а се штеди и времето.

Покрај стремежот за полесен, за поудобен изговор, како една од најважните и најчестите причини за промените, тие можат да се јавуваат и како резултат на: внатрешен развој на јазикот, влијанието од други јазици, генерациските разлики, брзината на зборување итн.

Некои гласовни промени се јавуваат само во определен временски период, други не се ограничени ниту временски ниту просторни — ги имало порано, ги има сега, а ќе ги има и во иднина. Во определено време обично се јавуваат спонтаните гласовни промени, а условените промени постојат многу долго време.

Во покарактеристичните гласовни промени се вбројуваат: 

1. едначењето по звучност;
2. обезвучувањето на звучните согласки на крајот од зборот;
3. редувањето на самогласките и согласките;
4. испуштањето на самогласките и согласките;
5. преместувањето;
6. вметнувањето и други.

Едначење на согласките по звучност
----------------------------------

**Едначење (асимилација) на согласките по звучност** настанува кога во промената на некои форми на зборот или во изведувањата од него ќе се најдат една до друга две согласки различни по звучност. Всушност, безвучна согласка може да стои само пред безвучна, а звучна само пред друга звучна, поради акустичкото приспособување на два соседни гласа. Стремежот за полесен изговор е основна причина за оваа редовна појава во говорот. Едначењето се случува секогаш на границата на два значенски дела од зборот (морфемите).

Примери:

```
сосед — сосед + ка = сосетка; риба — риб + че = рипче; забец — заб + ци = запци; сват — сват + ба = свадба; роб — роб + ство = ропство; тежок — теж + ко = тешко; из + тури = истури; од + тука = оттука; од + после = отпосле; пред + чувство = претчувство.
```

Правописот наложува бележење на едначењето според втората согласка (како во сите горенаведени примери), но и се отстапува од ова правило затоа што од некои причини не може доследо да се споредува по практиката. На пример: пишуваме вторник, крадци, бегство, а изговараме фторник, кратци, бекство.

Обезвучување на звучните согласки на крајот од зборот
-----------------------------------------------------

**Обезвучување на звучните согласки на крајот од зборот** е гласовна промена каде на крајот од зборот секоја звучна согласка се изговара како нејзиниот безвучен парник.

Примери:

```
дојдов; нож; ориз; џеб; снег; леб; крв.
```

Горенаведените зборови се изговараат: *дојдоф, нош, орис, џеп, снек, леп, крф.* Ваквото обезвучување според правописот не се одбележува.

Редување на самогласките и согласките
-------------------------------------

**Редување (замена) на самогласките и согласките** е гласовна промена која настанува кога имаме замена на еден глас со друг. Редувањето, главно, се случува помеѓу основниот дел од зборот (коренот) и другите делови, а поретко во самиот корен на зборот. 

Примери:

```
роди — раѓа (е — а); избере — избира (е — и); сведок — сведоци (к — ц); сведок — сведоштво (к — ш); сведок — сведочење (к — ч); белег — белези (г — з); бубрег — бубрежен (г — ж); воздух — воздушен (х — ш); трн — трње (н — њ); плати — плаќа (т — ќ).
```

Испуштање на самогласките и согласките
--------------------------------------

**Испуштање на самогласките и согласките е гласовна промена** која настанува поради дејствување на определени правила и закони или поради одбегнување на тешкиот изговор.

Примери:

```
петел — петли; потомок — потомци; добар — добри; лист — лисје (наместо листје); грозд — грозје (наместо гроздје); радост — радосна (наместо радостна).
```

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Македонска граматика |
| --- |
|  |
| Фонетика ифонологија | гласовен систем  •  гласовни промени  •  удвоени согласки  •  едначење по звучност  •  поделба на гласови  •  говорни органи  •  акцент  •  акцент на туѓи зборови  •  акцентски целости  •  акцентски целости со клитики |  |
|  |
| Морфологија | зборовни групи  •  именки (граматички категории  •  образување и функција)  •  придавки (степенување  •  образување)  •  броеви  •  заменки  •  глаголи (категорија време  •  категорија начин  •  категорија лице  •  категорија вид  •  категории род и број  •  категорија залог  •  категорија преодност  •  образување на глаголи  •  класификација  •  сегашно време  •  минато определно свршено време  •  минато определено несвршено време  •  заповеден начин  •  глаголска л-форма  •  глаголска придавка  •  глаголска именка  •  глаголски прилог  •  минато неопределено свршено време  •  минато неопределено несвршено време  •  предминато време  •  идно време  •  минато-идно време  •  идно прекажано време  •  можен начин  •  има-конструкција  •  сум-конструкција  •  да-конструкција)  •  предлози  • сврзници  •  честички  •  извици  •  модални зборови |
|  |
| Синтакса | проста реченица  •  модална карактеристика  •  негација  •  граматичка структура (прирок  •  подмет)  •  безлична реченица  •  активни и пасивни реченици  •  согласување меѓу подметот и прирокот  •  видови предмети  •  прилошки определби  •  атрибут  •  апозиција  •  реченични соодветници  •  сложена реченица  •  независносложени реченици  •  зависносложени реченици (временски зависносложени реченици  •  причински зависносложени реченици  •  последични зависносложени реченици  •  целни зависносложени реченици  •  условни зависносложени реченици  •  допусни зависносложени реченици  •  начински зависносложени реченици  •  односни зависносложени реченици  •  исказни зависносложени реченици)  •  директен и индиректен говор  •  односот меѓу глаголските дејства во сложените реченици  •  редот на дел-речениците во сложената реченица  •  заеднички карактеристики кај одделни видови сложени реченици |
|  |
| Лексикологија | фразеологија  •  типови лексички значења на зборовите  •  речнички состав  •  лексиката според процесот на обновување  •  лексиката според потеклото на зборовите  •  лексиката според форма и сфера на употреба  •  лексика според степенот на употреба |
|  |
| Лексикографија | основни типови реченици  •  лингвистички реченици  •  речник  •  правопис и правоговор  •  транскрипција  •  транслитерација  •  скратеници  •  правопис на топографија |
|  |
| Стилистика | научен стил  •  административен стил  •  публицистички стил  •  уметничколитературен стил  •  разговорен стил |
|  |
| Дијалектологија | дијалекти  •  западномакедонско наречје  •  југоисточно македонско наречје  •  северномакедонско наречје |
|  |
| Ономастика | ономастика  •  транскрипција |
|  |
| Писмо | глаголица  •  црковномакедонско писмо  •  илинденско писмо  •  македонска преродбеничка азбука  •  абецедарско писмо  •  македонско писмо  •  ракописно писмо •  развој |
|  |
| македонистика  •  поврзани теми |

 |