recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Тирашкиор јазик** (**Tirax**) е океански јазик, кој се зборува во североисточниот дел на островот Малакула во Вануату. 

|  |  |
| --- | --- |
|  | 
Tirax

Изговор на изворното име на јазикот.

---

 |
| *Проблеми со пуштањето? Помош.* |

Говорно подрачје
----------------

Името „тирах" значи „личност од внатрешноста [на островот]". Оригиналната татковина на говорителите на тирашкиот е планинската внатрешност на северниот централен Малакула, соседна Биг Намбас. Како што говорителите на јазикот го прифатиле христијанството на почетокот на дваесеттиот век, тие почнале да мигрираат кон источниот брег, каде што ги основале селата Мае, Рори и Бетел.

Типологија
----------

Тирашкиот има многу заеднички одлики со другите јазици во Северен Вануату. Нема означување на време, но има „задолжителни маркери за предмет-начин што разликуваат реален и нереален начин". Има „неотуѓиво и отуѓиво присвојно обележување", со низа „посесивни класификатори за отуѓливо поседување" вклучувајќи специфични маркери за храна, пијалоци и патеки. Исто така, како и другите јазици на Малакула, броевите имаат вербална морфологија. Тирашкиот има „јадрена серијализација на глаголот и низа стратегии за паратактичко поврзување. Неколку морфосинтаксички процеси, како што се означување на објектот и множина, се чувствителни на анимацијата на референтот.

Наративна структура
-------------------

До 2004 година, тирашкиот бил устен јазик; системот за пишување е со релативно неодамнешен развој. Наративите на тирашкиот покажуваат претходно неопишани структурни одлики кои не се пронајдени во пишаните наративи. Постои уред за поврзување помеѓу ставовите, наречен „преодни клаузули". Преодните клаузули се поврзани со погрешно усогласување на прозодиското и дискурсно-семантичкото ниво на структурата. И има мал сет на околности во кои настаните од приказната се поврзани надвор од хронолошки редослед, што е спротивно на традиционалните теории на наративот..

Наводи
------

1. ↑  Brotchie, A. (2009). Tirax grammar and narrative: an Oceanic language spoken on Malakula, North Central Vanuatu. PhD thesis, Dept. of Linguistics and Applied Linguistics, The University of Melbourne. p1
2. ↑  Brotchie, A. (2009). Tirax grammar and narrative: an Oceanic language spoken on Malakula, North Central Vanuatu. PhD thesis, Dept. of Linguistics and Applied Linguistics, The University of Melbourne. Abstract.
3. ↑  Brotchie, A. (2009). Tirax grammar and narrative: an Oceanic language spoken on Malakula, North Central Vanuatu. PhD thesis, Dept. of Linguistics and Applied Linguistics, The University of Melbourne. pp.415ff.
4. ↑  Brotchie, A. (2016). "Sequentiality in the narratives of Tirax, an oceanic language spoken on Malakula, Vanuatu." In "Narrative in ‘societies of intimates". Special issue of *Narrative Inquiry 26:2* (2016) edited by Stirling, L. Green, J. Strahan, T. & Douglas, S. John Benjamins Publishing Company. pp340-375
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 019 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **019** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 019 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 449 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **449** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 449 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 025 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **025** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 025 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 382 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **382** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 382 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 029 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **029** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 029 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 446 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **446** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 446 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 036 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **036** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 036 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 390 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **390** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 390 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 003 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **003** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 003 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 464 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **464** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 464 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 031 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **031** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 031 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 391 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **391** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 391 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 033 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **033** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 033 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 476 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **476** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 476 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
Дал во 1954 година
**Роалд Дал** (англиски: *Roald Dahl*, 1916 - 1990) — британски писател.

Животопис
---------

Роалд Дал е роден во Јужен Велс, а неговите родители имаат норвешко потекло. За време на детството, неговото хоби било читањето, а омилени автори му биле Радјард Киплинг, Р. Хагард и други, кои пишувале авантуристички дела во кои се нагласени машкоста и хероизмот. По завршувањето на образованието, тој отпатувал во Африка, каде работел за Шел. Во 1939 година, доброволно се пријавил во англиското воено воздухопловство во Кенија, а во 1940 година неговиот авион бил соборен во Либиската Пустина при што тој се извлекол со тешки повреди. Во 1942 година се вработил во британската амбасада во САД. Во 1953 година се оженил со глумицата Патриша Нил со која имал пет деца. Во една прилика, Дал изјавил: „Да немав деца, никогаш не ќе пишував детска литература".

Творештво
---------

Дал има напишано околу 40 дела за возрасни и за деца. Негови најпознати дела се:

* „Гремлини" (1943)
* „Фантастичниот Господин Лисец"
* „Чарли и фабриката за чоколади
* „Џејмс и џиновската праска"
* „Магичниот прст"
* „Дени, светскиот шампион"
* „Вештерки"
* „Приказни од неочекуваното"
* „Твитс"
* „Матилда"
* „БФГ"

Роалд Дал во себе крие две личности: морничав и пакосен автор на возбудливи дела за возрасни и хумористичен писател на книги за деца. Според неговата ќерка, најголемиот квалитет на Дал „е неговата способност сè она што го пишува да изгледа како авантура". Слично на Чарлс Дикенс, и тој измислува необични имиња на книжевните ликови, како: Вили Вонка, Магл Вамп, Грунчери итн. Неговите дела се хумористични и фантастични при што црниот хумор е карактеристичен за неговите романи за возрасни, додека книгите за деца се полни со необични досетки. За него, книжевната критика пишува дека е „лудо смешен, чудесно инвентивен и прекрасно груб". Неговите дела, особено оние наменети за децата, се многу популарни, а врз основа на некои од нив се снимени и филмови („Гремлини", „Чарли и фабриката за чоколади").

Наводи
------

1. ↑  Катица Ацевска, „Фантастичниот Господин Лисец", во: Роалд Дал, *Фантастичниот Господин Лисец*. Просветно дело, Редакција „Детска радост", Скопје, 2005, стр. 85-86.
2. ↑  Катица Ацевска, „Фантастичниот Господин Лисец", во: Роалд Дал, *Фантастичниот Господин Лисец*. Просветно дело, Редакција „Детска радост", Скопје, 2005, стр. 85-87.
3. ↑  Катица Ацевска, „Фантастичниот Господин Лисец", во: Роалд Дал, *Фантастичниот Господин Лисец*. Просветно дело, Редакција „Детска радост", Скопје, 2005, стр. 85-87.
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 039 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **039** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 039 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
**Трофазна струја** е систем од три назименични струи меѓу кои има фазно поместување. Фазното поместување помеѓу напоните на одделните фази во симетричен трофазен систем изнесува 120° (2π/3 радијани).

Бранови функции на фазните напони
Вектроски приказ на фазните и меѓуфазните напони
Системот шематски се прикажува со помош на три вектори кои ротираат. Векторскиот збир на напоните на сите три фази е еднаков на нула. Од векторскиот приказ може да се пресмета дека напонската разлика помеѓу било кои две фази е {\displaystyle {\sqrt {3}}} пати поголема од напонот на секоја поединечна фаза.

Производство и пренос
---------------------

Систем за пренос на трофазна струја.
Трофазниот систем е најчесто користен повеќефазен систем и на него се заснива денешниот глобален електроенергетски систем.

Означување на проводниците со помош на бои
------------------------------------------

Проводниците во трофазниот систем вообичаено се идентификуваат според бојата на нивните изолатори. Боите би требало да соодветствуваат на меѓународниот стандард IEC 60446, но во пракса се среќаваат и имплементации на постари стандард или не се практикуваат никакви стандарди и можно е да има различни имплементации и во една иста инсталација. Пример во Канада и САД различни бои се користат за заземјени и незаземјени системи.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | L1 | L2 | L3 | НулаN | Заземјување/Z |
| ЕУ, Хонгконг, стандард IEC 60446 | - кафена
 | - црна
 | - сива
 | - сина
 | - 
- зелено-жолта
 |
| САД, NEC | - црна
 или - кафена
 | - црвена
 или - портокалова
 или - виолетова
 | - сина
 или - жолта
 | - бела
 или - сива
 | - 
- зелено-жолта
 |
| Канада (според канадското биро за стадарди) | - црвена
 | - црна
 | - сина
 | - бела
 | - жолта
 |
| Австралија и Нов Зеланд (Стандард *AS/NZS 3000:2007*) | - црвена
 | - бела
 | - темносина
 | - црна
 | - 
- зелено-жолта
 |
| Кина (Стандард *GB 50303-2002 секција 15.2.2*) | - жолта
 | - зелена
 | - црвена
 | - светлосина
 | - 
- зелено-жолта
 |

Поврзано
--------

* Честотен претворач
* Значајни личности
	+ Никола Тесла
	+ Џон Хопкинс
Карта на Роанок, изработена од колонистот Џон Вајт].
Колонијата **Роанок** на островот Роанок, во денешна Северна Каролина била целосно финансирана и организирана од Сер Волтер Рели, кон крајот на 16 век. Целта било да се основа постојана англиска наслеба во рамките на колонијата Вирџинија. Меѓу 1585 и 1587 година, неколку групи на доселеници се обиделе да основаат колонија, но исчезнале. Последната група колонисти исчезнала после три години, а мистеријата на „Изгубената колонија" до денес не е разрешена. Едно од можните објаснувања е дека се асимилирани меѓу локалните Индијанци. 

Во 1587 година, Волтер Рали испратил експедиција на Роанок која вклучувала: 91 маж, 17 жени (2 од нив бремени) и 9 деца. Набрзо по пристигнувањето, една од жените родила ќерка, Вирџинија Дејр, која се смета за прво дете од англиски родители родено во Америка. Командантот на експедиција, Џон Вајт, се вратил во Англија по уште доселеници, но поради војната со Шпанија, не можел да се врати во Роанок цели три години. Кога во 1590 година стигнал во Роанок, го нашол островот сосема опустен, без никакви знаци за судбината на доселениците што ги оставил таму. Исклучок бил таинствениот натпис „Croatoan", изрезбан на столб. Никогаш не било најдено решение на мистеријата за „изгубената колонија".

Наводи
------

1. ↑  Ален Бринкли, *Историја на САД*, Скопје, Штрк, 1999, стр. 29. ISBN 9989-662-22-3
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 365 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **365** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 365 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
Модерен тротинет
**Тротинет** — вид лично превозно средство кое особено го употребуваат децата како играчка. Тротинетот се состои од ниско поставена рамна површина монтирана на две или повеќе тркалца, со управувач на едниот крај на површината, а се движи првенствено со сопствената снага на корисникот, со оттурнување со ногата од тлото.

Обично, модерниот тротинет е изработен од метал, често од алуминиум. Површината на која се стои е тесна, а тротинетот може да се преклопува кај спојот на управувачот со површината за стоење. Вообичаено се поставуваат две тркалца, по едно на секој крај на површината. Тркалата се изработуваат од полна гума или слични модерни индустриски материјали. Постојат повеќе облици на тротинетите, некои имаат поголеми тркала и управувач таков што се прилично слични на велосипед, други имаат три или четири тркала, поставени главно заради поголема стабилност на корисникот.

Тротинетот бил особено популарен во првата половина на XX век. Неколку децении подоцна интересот бил намален, за во деведесеттите години на XX век повторно да стане популарен.

Разлики меѓу тротинет и слични превозни средства
------------------------------------------------

Тротинет сличен на велосипед
* Главната разлика меѓу велосипедот и тротинетот е погонот, кој кај тротинетот се врши со оттурнување со ногата од тлото.
* Главната разлика меѓу тротинетот и скејтбордот е управувачот со кој кај тротинетот може да поостро да се врти, а кој го олеснува одржувањето на рамнотежа. На скејтбордот нема управувач.

Тротинет со вграден погон
-------------------------

Со развојот на технологијата се појавиле и посебен вид тротинети кој има вграден некој вид дополнителен погон, електричен или мал бензински мотор.

Тротинет како тема во книжевноста
---------------------------------

* *Тротинет сред автопат*, песна од збирката „Сепак возможно" на македонската поетеса Рената Тренеска
* *Со тротинет по цел свет*, поезија за деца од македонскиот писател Глигор Поповски

Наводи
------

1. ↑  „тротинет" — Дигитален речник на македонскиот јазик
2. ↑  „тротинет" — Официјален дигитален речник на македонскиот јазик

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Тротинет" на Ризницата ? |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85118767
* GND: 4649693-2
* BNF: cb135684508 (податоци)
* NKC: ph1010389

 |

 |
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 454 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **454** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 454 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 384 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **384** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 384 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 477 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **477** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 477 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 030 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **030** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 030 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 355 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **355** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 355 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
**Трота од Салерно** била медицински лекар и писател во јужниот италијански крајбрежен град Салерно, која живеела во раните или средните децении на XII век. Нејзината слава се проширила сè до Франција и Англија во XII и XIII век.

Практична медицина според Трота
-------------------------------

Делото со кое Трота најчесто се поврзува како автор е *Practica secundum Trotam* („Практична медицина според Трота"), кое опфаќа различни медицински теми, од неплодност и нарушувања на менструацијата до каснување од змија и козметика. Трота била познат авторитет за акушерство и позната бабица во Салерно. Иако нејзините дела се познати по нивните практични информации за гинекологија и акушерство, Трота пишувала и за медицински проблеми со кои се соочуваат и мажите и жените.

Наводи
------

1. ↑  Monica H. Green (2007) "Reconstructing the Oeuvre of Trota of Salerno," in *La Scuola medica Salernitana: Gli autori e i testi*, ed. Danielle Jacquart and Agostino Paravicini Bagliani, Edizione Nazionale 'La Scuola medica Salernitana', 1 (Florence: SISMEL/Edizioni del Galluzzo) ISBN 9788884502322, pp. 185-88 and 211-13; and Piero Cantalupo (1995). „L'inedito opuscolo di pratica terapeutica della medichessa salernitana Trota. La *Practica secundum Trotam*: Testo, traduzione, appendici e glossario". *Bollettino Storico di Salerno e Principato Citra*. **13** (1–2): 1–104.
2. ↑  Tuttle, Edward (Spring 1976). „THE "TROTULA" AND OLD DAME TROT: A NOTE ON THE LADY OF SALERNO". *Bulletin of the History of Medicine*. **50** (1): 61–72. PMID 769876 – преку JSTOR.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 70239052
* LCCN: n80148985
* ISNI: 0000 0003 9927 9541
* GND: 115477950
* SUDOC: 094673330
* BNF: cb10488485r (податоци)
* BIBSYS: 90180336

 |

 |
Илустрацијата на Вилхелм Педерсен за „Славејот" на АндерсенИлустрацијата на Вилхелм Педерсен за „Славејот" на Андерсен
**„Славејот"** (дански: *Nattergalen*) — сказна на Ханс Кристијан Андерсен од 1843 година.

Содржина
--------

Во Кина, царот имал голем дворец со уште поголема градина која се протегал до шумата крај морскиот брег. Во шумата живеел еден славеј кого често го слушал рибарот кој живеел во близината. Постепено, неговата преубава песна го привлекло вниманието на сите луѓе и набргу дури почнале да пишуваат и книги за него. Така, еден ден, читајќи таква книга, царот дознал дека во неговата градина живее славеј кој пее убаво и наредил да му го донесат. Меѓутоа, управникот на дворецот и другите дворјани немале чуено за славејот и не знаеле каде живее тој. Сепек, девојката која работела во кујната ги довела до шумата во која живеел славејот и му кажала дека царот имал желба да го слушне неговото пеење. Славејот се согласил и така го однеле во дворецот. Таму, штом почнал да пее, тој ги воодушевил сите присутни, а царот бил многу задоволен и така славејот останал да живее во дворецот каде кон него се однесувале со големи почести. Меѓутоа, еден ден, царот добил подарок од јапонскиот цар - механички славеј, украсен со скапоцени камења. Царот и дворјаниет биле воодушевени од подарокот. На почетокот, механичкиот и вистинскиот славеј пееле заедно, но нивното пеење не било усогласено така што потоа пеел само вештачкиот славеј. Додека сите му се воодушевувале на механичкиот славеј, кој постојано ја пеел истата песна, вистинскиот славеј побегнал надвор. Поради тоа, тој бил прогонет од царството, додека механичкиот славеј ги уживал сите почести. По една година, механичкиот славеј се расипал. Часовничарот успеал да го поправи, но оттогаш, тој пеел само еднаш годишно. така поминале пет години и царот се разболел. Додека тој лежел тешко болен, сите го прежалиле и веќе избрале друг цар. Еден ден, болниот цар имал привидение: смртта му седела на градите, а пред него се појавувале сите негови добри и лоши дела. Тогаш, под прозорецот се појавил славејот, кој слушнал за болеста на царот и дошол да го утеши со својата песна. Благодарение на неговото пеење, привиденијата исчезнале, смртта ја напуштила собата, а царот оздравел. Славејот му ветил на царот дека одвреме-навреме ќе доаѓа за да му пее при што ќе му кажува што се случува во царството. Утредента, коаг слугите влегле во собата мислејќи дека царот е мртов, тие се вџашиле кога царот ги поздравил со: „Добро утро".

Наводи
------

1. ↑  Ханс Кристијан Андерсен, *Бајки*. Скопје: Македонска книга и Детска радост, 1967, стр. 49-60.
**Трофобластите** (од грчки „трефеин": да храни; и „бластос": што предизвикува 'ртење) се клетки кои го формираат надворешниот слој на бластоцистите и се присутни четири дена по оплодувањето кај луѓето. Овие клетки обезбедуваат хранливи материи за ембрионот и поголемиот дел од нив се развиваат во плацентата. Се формираат во текот на првата фаза на бременоста и се првите клетки што се диференцираат од оплодената јајце-клетка во вонембрионски структури кои не придонесуваат директно за ембрионот. По гаструлацијата, трофобластите се соседни со ектодермот на ембрионот, и се нарекуваат трофоектодерм. По првото диференцирање, клетките во човековиот ембрион ја губат својата тотипотенција и веќе не се тотипотентни матични клетки бидејќи не можат да формираат трофобласт. Во тој период на развиток тие се познати како плурипотентни матични клетки.

Структура
---------

Трофобластот се размножува и се диференцира во два клеточни слоја приближно шест дена по оплодувањето кај луѓето.

Наводи
------
**Славе Митрев Николески** (1924 во Велмеј, Охридско — 2 декември 1945 во Лојане, Кумановско) македонски партизан, учесник во НОБ.

Животопис
---------

Славе Митрев Николески е роден во селото Велмеј. Се занимавал со земјоделие. Во НОБ стапува на 28 август 1944 година. Како водник на Првата бригада на пародната одбрана, загинува при расчистување на земјата од балистичките банди на 2 декември 1945 година, кај селото Лојане.

Наводи
------


1. ↑ . Охрид и охридско во борбата против фашизмот. ЗБОРНИК на паднатите борци во народно-ослободителната борба и револуција и жртвите на фашистичкиот терор во Охрид и охридско 1941-1945. Охрид. 1976. Отсутно или празно `|title=` (help)CS1-одржување: друго (link)
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 471 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **471** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 471 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 483 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **483** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 483 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------
Инпутите во економијата уште се нарекуваат и **фактори на производство**. Според класичната економија тие се делат на три категории:

* земја
* капитал
* труд

Земја
-----

Земјата, или поопшто природните ресурси, се дел од природата. Овде влегуваат обработливите земјоделски површини, земјата како фактор врз кој се подигаат фабрички згради, патишта, куќи, станбени згради и сл. како и рудните богатства во земјата, енергетските ресурси (сонце, вода, јаглен, нафта, природен гас и сл.).

Капиталот е составен од најразлични произведени добра кои служат за производство на други стоки и услуги. Овде се вбројуваат различните видови maшини и алатки, опремата во халите, самите производствени хали, зградите, компјутерите, крановите, камионите, тракторите, косалките, жетварките и сл.

Трудот, т.е. работната сила, човечките ресурси, значи трошење на физичката и умствената способност на луѓето во производството на најразлични добра и услуги. Притоа луѓето имаат различни квалификации, знаења, умеења, стекнати преку образованието и практичната работа.

Претприемништвото претставува процес на откривање на можности и преземање активности за реализација на тие можности со рационална употреба на ресурсите.

Претприемачи се сопствениците на капитал, односно на фирми, кои се способни да вршат постојано разместување на ресурсите кон најпродуктивните точки на нивната употреба, да ги комбинираат и рекомбинираат природните фактори (како замена на постојните фактори со поевтини), да воведуваат иновации заради остварување повисок доход, да преземаат ризик и сл.
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 485 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **485** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 485 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Европа
------

Азија
-----

Африка
------

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

Австралија со Океанија
----------------------