**Правишта** или **Правиште** (грчки: *Ελευθερούπολη*, *Елевтеруполи*, до 1929 г. *Πнеράβι*, *Прави*) — град во Правишко, Егејска Македонија, денес во општина Кушница, денес во Источна Македонија и Тракија. Населението брои 4.360 жители (2011).

Географија
----------

Правишта се наоѓа 17 км западно од градот Кавала в во југоисточното подножје на плнината Кушница (Пангео), на реката Лаџа (Мармара).

Историја
--------

### Потекло на поимот

Според Јордан Н. Иванов *Правишта* е патронимно лично име од личното име \**Прав(о)*. Жителското име е *правишќанин*, *правишќанка*, *правишќани*. Според академик Иван Дуриданов етимологијата на името е од првичниот патроним на -*ишти* \**Правишти* од личното име *Прав(о)*.

### Во Османлиското Царство

Во Калимановата грамота од XVI век се среќава „Правица", и смета дека се работи за Правишта. Името се среќава кај Хаџи Калфа в средината на XVII век во Турцизираниот облик *Пираушта*.

Во Правишта имало голем турски арсенал. Од XVII век тука се изработувале ѓулиња за турската атрилерија, а веројатно се одлевале и други железни предмети за армијата. Кон крајот на XIX век, Правишта бил центар на мала каза во Османлиското Царство. Во 1889 г. Стефан Верковиќ („Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи") пишува за Правишта:

>  Градот Правишта или Прави на грчки е расположен во рамнина по двата брега на неголема река... Правиште е седиште на мудурот, кадијата и меџлисот на казата. Во градот има 6 турски џамии, од кои една им припаѓа на Циганите-муслимани. Христијаните имаат епископски дом со црква и две грчки народни училишта. Тука постојано живее епископ, наречен Правишки [Елефтеруполски] и потчинет на Драмскииот митрополит. За своја издршка овој епископ зема од секоја христијанска двојка во Правишката каза по 32 пијастри годишно, додека во другите кази овој износ не надминува 6 пијастри. Образложението на високиот данок е многубројноста на христијаните под водство на Правишкиот [Елефтеруполскиот] епископ.
> 
> 
> 
>   
> 
> 
> 
> 

В 1891 година Георги Стрезов пишува за Правишта:

>  Правишта, паланка на југ од Драма 5 часа пат. Изградена е меѓу падини, кои се спуштаат меѓу двата напоредни венци на Прнар (Кушница) до истоимената река. Седиште на грчкиот митрополит „Елевтериополски". Има пазар, а на Митровден има панаѓур, кој трае 1 седмица. Панаѓурот има 3000 посетители. Жителите се 3000 Грци, со црква и училиште. Правишката нахија ја сочинуваат 16 грчки села едно македонско, Натен, со 40 куќи. Веројатно има и други македонски села; но не можев да добијам веродостојни податоци.
> 
> 
> 
>   
> 
> 
> 
> 

Во 1900 г. според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика") во Правишта живет 1 250 Турци, 1 100 жители Грци христијани и 1 200 Роми.
а Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne") во 1905 г. в Правишта има 1 100 Грци и 1 200 Роми.

Градот е заземен од четата на кумановскиот војвода Панајот Бајчев на 31 октомври 1912 г. за време на Првата балканска војна. Истовремено во Правишта влегува и четата на грчкиот андарти капетан Дукас Дукас, по што во градот остануваат бугарски воени единици. Петар Бајчев станува воен комендант на Правишта.

### Во Грција

Разгледница од Правишта.
Во 1913 г. гратчето влегува во грчката држава по Втората балканска војна. Во 20-те години на XX век е иселено турското население со спогодбата за размена на население меѓу Грција и Турција по Лозанскиот договор и на негово место се доселени грчки дојденци. Во 1928 г. грчкото бегалско население од Турција броело 160 семејства со 745 жители. В 1929 година паланката е преименувана на Елевтеруполис.

Наводи
------

1. ↑  „Попис на населението од 2011 г. Трајно население". Државен завод за статистика на Грција.
2. ↑  Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Πράβι -- Ελευθερούπολις
3. ↑  Иванов, Йордан. „Местните имена между Долна Струма и Долна Места". София, БАН, 1982, стр. 207.
4. 1 2  Дуриданов, Иван. Значението на топонимията за етническата принадлежност на македонските говори. во: Лингвистични студии за Македония,ќ София, МНИ, 1996, стр. 188.
5. ↑  Георгиев, Георги К. "Железодобивната индустрия в Мървашко (планината Алиботуш и съседните и планини)". София, 1953, стр.92.
6. ↑  Верковичъ, С.И. „Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи". СПб, 1889, стр. 48 - 49.
7. ↑  Стрезов, Георги. Два санджака от Източна Македония. Периодично списание на Българското книжовно дружество в Средец, кн. XXXVII и XXXVIII, 1891, стр. 33.
8. ↑  Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика". София, 1900, стр. 200.
9. ↑  Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 232-233.
10. ↑  Генов, Георги. Беломорска Македония 1908 - 1916, Торонто, 2006, стр. 114.
11. ↑  „Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928". Архивирано од изворникот 20 јуни 2012. Посетено на 20 јуни 2012.

Надворешни врски
----------------

* Правишка митрополија Архивирано на 8 мај 2008 г.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Населени места во општината Кушница |
| --- |
|  |
| ОЕ Кушница | 
* Горјан
* Никишјан
* Палихор

 |
|  |
| ОЕ Левтера | 
* Аповатра 1
* Дрезна
* Дрезненска Плажа 1
* Кале Чифлик
* Кучкар
* Кучкарска Плажа 1
* Левтера
* Нова Ираклица 1
* Нузла
* Пиргос
* Света Марина 1
* Свети Атанас 1
* Чиста

 |
|  |
| ОЕ Орфан | 
* Александар Велики 1
* Боблен
* Вриси 1
* Дедебал
* Долна Локвица
* Долнолоквичка Плажа 1
* Карјани
* Орфан
* Подгорјани
* Шарли

 |
|  |
| ОЕ Пиери 2 | 
* Авли
* Деве Киран
* Девекли
* Демирли
* Исирли
* Кулали
* Кусороб
* Моштијан
* Рехимли
* Самоков
* Четакли

 |
|  |
| ОЕ Правишта | 
* Бостанџили
* Долно Кочан
* Дренич
* Горно Дреново
* Дреново
* Кинали
* Османли
* Правишта
* Пренчово
* Топљани

 |
|  |
| Историски | 
* Агиос Христофорос1
* Ахатлар
* Велиџилер
* Елеџик
* Дранли
* Дурмусли
* Кочан
* Мешели
* Ново Сирако 1
* Старо Авли

 |
|  |
| 1 *Новосоздадено место од доселеници во XX век*2 Наречена по древномакедонскиот народ Пиери, чии потомци се доселиле на ова подрачје од Пиерија. |

 |