За други значења на поимот, погл. Демир Хисар (појаснување).
За градот во Егејска Македонија, видете Валовишта.

**Демир Хисар** (порано: с. **Мургашево**) — град во југозападниот дел на Македонија и административен центар на истоимената општина.

Географија
----------

Градот се наоѓа во ридско-планински регион, а мал дел по течението на Црна Река е низински. Посебен знак на одбележување на оваа област се планините Бигла, Илинска и Плакенска Планина, на која што се наоѓа и највисокиот врв Сталев Камен со висина од 2.000 м. коишто ја одделуваат Демирхисарската област од Преспанско-охридската област.

Потекло на поимот
-----------------

Поради богатството на овие планини со железна руда, и областа го добива името **Железник** или **Железнец**, кое се менувало во зависност од владателите во различни периоди. Оваа област се среќава и како Сидеро Кастрон, што од грчки значи Железна Тврдина, а Демир Хисар е име што Турците го дале на оваа област што би значело Железна Тврдина. Тоа е името што и денес го носи.

Историја
--------

Во почетокот на XVII век, во Битолско постои христијанското село Мургаш. Во судскиот регистар на битолскиот кадија од 1640 година се споменува, дека поради прекумерно зголемување на арачот и другите вообичаени немуслимански даноци, целото население на селото, освен еден, „неверникот Дујо", пребегало. Бидејќи долговите и даноците биле побарани од Дујо (*Дуј*), тој исто така избегал, а властите се обиделе да го вратат со поедноставуање на некои давачки.

Населбата почнува да се развива некаде од средината на декември 1945 година, кога во Демир Хисар е формирана општествено - политичка административна заедница - Околиски народен одбор, прво со седиште во с. Лопатица, а од пролетта 1946 година, по извршената територијална исправка, седиштето е пренесено во село Мургашево, со седиште во стариот Слепчански ан (на местото на денешната автобуска станица).

Денес, Демир Хисар е урбанизирана населба од градски тип која ги има сите услови на мало гратче. Изградена е електрична мрежа, водовод, одводна канализација, асфалтирани улици и поврзана е со современ коловоз со соседните градови Битола (28 км), Крушево (25 км), Кичево (51 км) и Прилеп (38 км).

Население
---------

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралството Југославија од 1931 година, селото имало 250 Албанци и 50 Македонци.

На пописот од 2002 година, градот има 2.593 жители, со што претставува најмалиот град во Македонија. Следува табела на националната структура на населението:

Брачна двојка од Демир Хисар, облечени во носија, снимени во ателјето на браќата Манаки, во Битола, 1916 година

|  |  |
| --- | --- |
| **Националност** | **Вкупно** |
| Македонци | 2 473 |
| Албанци | 62 |
| Турци | 22 |
| Роми | 11 |
| Власи | 6 |
| Срби | 7 |
| Бошњаци | 2 |
| Други | 10 |
|

Според последниот попис на населението на Македонија од 2021 година, Демир Хисар има 2.431 жители.

Следува табела на народносната структура на населението:

|  |  |
| --- | --- |
| **Народност** | **Вкупно** |
| Македонци | 2.281 |
| Албанци | 39 |
| Турци | 1 |
| Роми | 16 |
| Власи | 9 |
| Срби | 5 |
| Бошњаци | 0 |
| Други | 80 |
|

Следува табела на национална припадност на Демир Хисар во пописите 1948-2021:

| Години | Македонци | Албанци | Турци | Роми | Власи | Срби | Бошњаци | Ост. | Лица без под. | Вкупно |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1948 | — | — | — | — | — | — | — | — | — | **543** |
| 1953 | 449 | 27 | 412 | — | 1 | 3 | — | 10 | — | **902** |
| 1961 | 1.047 | 39 | 24 | — | — | 5 | — | 14 | — | **1.129** |
| 1971 | 1.731 | 30 | 34 | 4 | — | 17 | — | 12 | — | **1.828** |
| 1981 | 2.154 | 75 | 19 | 17 | 1 | 14 | — | 12 | — | **2.283** |
| 1991 | 2.097 | 13 | 6 | 1 | 3 | 4 | — | 7 | — | **2.131** |
| 1994 | 2.336 | 9 | 4 | — | 2 | 1 | — | 95 | — | **2.447** |
| 2002 | 2.473 | 62 | 22 | 11 | 6 | 7 | 2 | 10 | — | **2.593** |
| 2021 | 2.281 | 39 | 1 | 16 | 9 | 5 | 0 | 11 | 69 | **2.431** |

Демир Хисар како урбана населба, од своето формирање постојано бележи пораст на населението. Така спрема пописот во 1961 г. населбата броела 1129 жители, а во 1981 година имало 2283. Тоа докажува дека луѓето од селските населби нагло ги напуштале своите домови и се населувале во Демир Хисар.

Панорамски поглед на Демир Хисар, погледнат од ридот Градиште над селото Граиште
Старата џамија во некогашното МургашевоСтарата џамија во некогашното Мургашево

Администрација и политика
-------------------------

### Избирачко место

Во градот постојат избирачките места бр. 623, 623/1 и 624 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште.

На претседателските избори во 2019 година, на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.904 гласачи.

Поврзано
--------

* Демирхисарска Котлина

Наводи
------

1. ↑  Петров, Петър, съставител (1987). *По следите на насилието. Документи и материали за налагане на исляма, част I*. София: Наука и изкуство. стр. 38.
2. ↑  „200K Volkstumskarte Jugoslawien".
3. ↑  Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X
4. ↑  Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година) \*Државен завод за статистика  Архивирано на 3 февруари 2020 г..
5. ↑  „Описи на ИМ". Архивирано од изворникот на 2023-08-17. Посетено на 3 ноември 2019.
6. ↑  „Претседателски избори 2019". Архивирано од изворникот на 2019-12-29. Посетено на 3 ноември 2019.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Демир Хисар" на Ризницата ? |

* Портал на општина Демир Хисар Архивирано на 9 февруари 2014 г.
* Демир Хисар низ фотографии Архивирано на 4 март 2016 г.
* Демир Хисар — официјален профил на Фејсбук

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Градови во Македонија по население |
| --- |
|  |
| 50.000+ | 
* Битола
* Куманово
* Прилеп
* **Скопје**
* Тетово

 |
|  |
| 20.000+ | 
* Велес
* Гостивар
* Кавадарци
* Кичево
* Кочани
* Охрид
* Струмица
* Штип

 |
|  |
| 10.000+ | 
* Гевгелија
* Дебар
* Крива Паланка
* Неготино
* Радовиш
* Свети Николе
* Струга

 |
|  |
| 2.000+ | 
* Берово
* Богданци
* Валандово
* Виница
* Делчево
* Демир Капија
* Демир Хисар
* Кратово
* Крушево
* Македонска Каменица
* Македонски Брод
* Пехчево
* Пробиштип
* Ресен

 |
|  |
| 
* Општини во Македонија

 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Населени места во Општина Демир Хисар |
| --- |
|  |
| 
* Бабино
* Базерник
* Бараково
* Белче
* Боиште
* Брезово
* Вардино
* Велмевци
* Вирово
* Големо Илино
* Граиште
* **Демир Хисар**
* Доленци‎
* Единаковци
* Жван
* Железнец
* Журче
* Загориче
* Зашле
* Кочиште
* Кутретино
* Мало Илино
* Мренога
* Ново Село
* Обедник
* Прибилци
* Радово
* Ракитница
* Растојца
* Света
* Сладуево
* Слепче
* Слоештица
* Смилево
* Сопотница
* Стругово
* Суво Грло
* Суводол
* Утово

 | Грб на Општина Демир ХисарГрб на Општина Демир Хисар |
|  |
| Раселени | 
* Лесково
* Церово

 |
|  |
| Историски | 
* Влашци
* Добромирово
* Метимирци
* Мургашево1
* Крагуево
* Чегел

 |
|  |
| 1 денес населба на Демир Хисар |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* VIAF: 237495699
* GND: 7667725-4
* NKC: ge702458

 |

 |