**Квартар** е најмладиот геолошки период од кенозоиската ера во геолошката временска скала како што е дефинирано од страна на Меѓународната комисија за стратиграфија. Овој период започнал со крајот на ерата на Плиоценот, односно со крајот на неогенот (период) пред 2,588 ± 0,005 милиони години и продолжува и денес. Во рамките на квартарот се издвојуваат две геолошки епохи: плеистоценот, од пред 2,588 милиони години до пред 11,7 илјади години и холоценот од пред 11,7 години, при холоценот продолжува до ден-денес.

Името квартарот (што значи четврто) за првпат се употребило во 1829 година, истражувајќи седиментот во сливот на реката Сена, Франција и во 1839 година. Лејл го воведува името плеистоцен. Германските научници ги користеле термините дилувиум и алувиум. 1922 година. П. Павлов го воведува поимот антропоген. Неформалниот термин „Доцниот квартар" се однесува на последните 0,5-1,0 милиони години.

Квартарниот период обично се дефинира со цикличен раст и распаѓање на континенталните ледени плочи поврзани со циклусите на Миланковиќ придружни од климатски и еколошки промени што се случиле.

Појава на човекот
-----------------

Ова е време кога се појавуваат предците на денешните луѓе. (Се смета дека за време на терциерот, пред околу 50 милиони години, се појавил адапис, 40-35 милиони - некролемур, 35-30 милиони - бранисела, а Австралопитет се појавил во ерата на Плиоценот )

* За време на долниот плеистоцен (помеѓу 1,87 милиони години и 730 000 година) се јавува Хомо хабилис, проследено со Хомо еректус.
* За време на средниот плеистоцен (730.000-128.000) архаичен Хомо сапиенс .
* Хомо неандерталезис датира од горниот плеистоцен (околу 100 000 година).
* Хомо сапиенс сапиенс (најблизок до денешниот човек) се јавува пред околу 40 000 години.

Датирање
--------

Постојат неколку методи за датирањето на кватернерот:

* утврдување на односот на кислород изотоп на фосилни лушпи ( фораминифера, коколитофорити. .. )
* K40 / A40 радиометриски метод ( калиум / аргон ), добро за датирање од раниот плеистоцен до 200.000 години. Постои празнина за периодот од пред 200 000 години до пред 40 000 години.
* јаглерод изотоп метод C-14 (органски супстанции, до 40 000 години)

Животот за време на квартарот
-----------------------------

### Кватернерна флора

Ледничка (борна) флора - мочуришна вегетација на тундрата, на надморска височина, цветни грмушки чело со „бореалната роза" ( латински: *Dryas octopetala* ), поларна врба ( латински: *Salix polaris* ) и бреза ( латински: *Betula nana* ) Јужно од тундрата се моховисните и тревни степи, а уште појужно - шумскиот појас. Топлите терцијарни реликти после ледениот период биле зачувани на југот на Кавказ : латински: *Rhododendron laponicum* растат во тропската Сиера Невада и североисточниот регион на Црното Море. Во Алпите во Средна Европа се до пред околу 100.000 години.

### Квартерна фауна

Мал е бројот на морски мекотели кои изумираат во квартарот. Некои видови ја промениле својата географската дистрибуција, на пр. латински: *Corbicula fluminalis* на крајот на средниот плеистоцен (пред околу 128 000 години), се повлекуваат од Европа преку Дунав до Каспискиот басен .

Цицачи:

* шумски слон со вистински мешунки - латински: *Palaeoloxodon* , (128,000 / 100,000)
* степски слон ( латински: *Mammuthus trogontherii* )
* мерков носорог ( латински: *Rhinoceros mercni* )
* тур или праговече ( латински: *Bos primigenius* )
* коњи ( латински: *Equidae* )

Претставници на ладна клима:

* лунасти носорог ( латински: *Coelodonta antiquitatis* )
* ирвас ( латински: *Rangifer tarandus* )
* бизон ( латински: *Bison priscus* )

Пештерни цицачи:

* пештерска мечка ( латински: *Ursus spelaeus* )
* пештерски лав ( латински: *Panthera spelaea* )
* пештерска хиена ( латински: *Crocuta spelaea* )

Поврзано
--------

* Палеолит

Наводи
------

1. ↑  Cohen, K.M.; Finney, S.C.; Gibbard, P.L.; Fan, J.-X. „International Chronostratigraphic Chart 2013" (PDF). *stratigraphy.org*. ICS. Посетено на 15 June 2014.
2. ↑  Earthquake Glossary - Late Quaternary U.S. Geological Survey
3. ↑  Denton, G.H.; Anderson, R.F.; Toggweiler, J.R.; Edwards, R.L.; Schaefer, J.M.; Putnam, A.E. (2010). „The Last Glacial Termination". *Science*. **328** (5986): 1652–1656. CiteSeerX 10.1.1.1018.5454. doi:10.1126/science.1184119. PMID 20576882.
4. ↑  Lowe, J.J.; Walker, M.J.C. (1997). *Reconstructing Quaternary Environments*. Routledge. ISBN 978-0582101661.

Надворешни врски
----------------