recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Женидбата на Максим Црнојевиќ** (српски: *Женидба Максима Црнојевиһа*) - српска епска (јуначка) песна. Песната прв ја запишал Вук Караџиќ, кој ја слушнал од старецот Милија кој бил родум од Колашин, Херцеговина, а во времето на Караѓорѓе Петровиќ пребегал во Србија и се населил во пожешката нахија. Со помош на кнезот Милош Обреновиќ, Караџиќ се сретнал со Милија во Крагуевац, во 1822 година. Според сведоштвото на Караџиќ, старецот Милија не знаел песните да ги кажува по ред, така што бил принуден да бара да му ги пее песните полека и по неколкупати, за да може да ја поврзе содржината. Освен тоа, Милија воопшто не сакал да пее без ракија.

Содржина
--------

Господарот на Жабљак, Иво Црнојевиќ ја бара ќерката на венецијанскиот дужд за неговиот син Максим. По тригодишно просење, најпосле дуждот се согласува и Иво се враќа дома за да ја подготви свадбата. Притоа, тој го пофалува синот, велејќи дека нема толку убав јунак како него, но кога простигнува дома гледа дека Максим во меѓувреме огрдел, како последица на болест. Од мака, Иво ја одложува свадбата цели девет години, сè додека не добива писмо од дуждот. Тогаш, Иво го прифаќа советот на својата жена и повикува бројни сватови за да одат по невестата. Неговиот внук, капетанот Јован го моли да ги откаже сватовите, зашто сонил лош сон. Пред да испловат сватовите, Иво им предлага да направат замена и убавиот јунак Милош Обренбеговиќ да се претстави како зетот и да ја земе невестата. Милош се согласува, под услов сите подароци што ќе ги добие да останат само за него, а Иво го прифаќа условот. Сватовите пристигнуваат во Венеција, а домаќините му даваат скапоцени подароци на Милош. Коаг свадбената поворка доаѓа пред Жабљак, невестата ка открива измамата и бара Милош да ги врати подароците. Тој се согласува да предаде дел од подароците, но не се откажува од скапоцената облека. Тогаш, Максим го убива Милоша и бега со невестата, а тоа предизвикува крвава борба меѓу сватовите во која умира деверот, капетанот Јован. Максим му праќа писмо на дуждот да си ја земе ќерката, а тој оди кај царот во Истанбул. Истовремено, Јован Обреновиќ, братот на убиениот Милош, исто така, заминува кај царот во Истанбул. Таму, Јован и Максим се потурчуваат и стапуваат во служба кај царот. По девет години, тој им подарува големи имоти, но непријателството меѓу двете семејства продолжува уште долго време.

Наводи
------

1. ↑  В.Ђ. „Поговор - О певачима", во: Војислав Ђурић, *Антологија српских народних јуначких песама*. Београд: Српска књижевна задруга, 2012, стр. 489.
2. ↑  „Женидба Максима Црнојевиһа", во: Војислав Ђурић, *Антологија српских народних јуначких песама*. Београд: Српска књижевна задруга, 2012, стр. 268-300.
„Жед" на Вилијам-Адолф Бугеро (1886)
**Жед** е кога бараш течности, што завршува со основниот инстинкт - да се пие. Тоа е суштински меканизам евоулиран за балансирање на течности. Тоа доаѓа од многу малку течности или концентрирање на зголемување одредени осмолити, како што е сол. Ако волуменот на водата на телото падне под одредени прагови или осмолитите концентацијата станува премногу голема, мозокот сигнализира жед.

Продолжена дехидратација може да направи многу проблеми, но најмногу е поврзано со бубрежни проблеми и невролошки проблеми како и напади. Прекумерна жед, позната како полидипсија, со и прекумерно мокрење, може да биде и индијакција на дијабетис мелитус или дијабетис инсипидус.

Жедта како мотив во уметноста и во популарната култура
------------------------------------------------------

* „Жед" — слика на Вилијам-Адолф Бугеро од 1886 година.
* „Жед" (англиски: *Thirst*) — музички албум на британската рок-група Клок ДВА (*Clock DVA*) од 1981 година.
* „Жед" — македонски филм од 1971 година во режија на Димитрие Османли.

Наводи
------

* „Scientists Identify Thirst-Controlling Neurons". *National Institutes of Health (NIH)*. Посетено на 2016-02-11.

Наводи
------

1. ↑  Clock DVA – Thirst (пристапено на 3.6.2022)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија од областа на биологијата е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Жарко Кујунџиски** (роден на 19 мај 1980 во Скопје) — македонски прозаист и драмски автор.

Животопис
---------

Жарко Кујунџиски на првиот Фестивал на проза, Куманово, мај 2022 година
Во ноември 2009 година, на Филолошкиот факултет „Блаже Конески" во Скопје ја одбранил магистерската теза „Аспекти на микрофикцијата - врз примери од американската и македонската книжевност". Работел како уредник на електорнскиот магазин Репер (www.reper.net.mk), а бил и неделен колумнист во дневниот весник „Дневник". Работи како главен уредник на издавачката куќа „Антолог". Исто така, тој е основач на фестивалот на европската литература „Bookstar".

Творештво
---------

Кујунџиски е автор на 13 книги од кои позначајни се: романите *Spectator* (2003), *Америка* (2006) и *Најдено загубено* (2008), збирката драми *Ендрју, љубов и други непогоди* (2004), збирката раскази *13* (2010), како и романот *Свинга на гневот* (2020). Три негови кратки раскази се застапени во антологијата на македонскиот краток расказ, „Џинџуџе во земјата на афионите" (Темплум, 2022). Неговите дела се преведени на неколку јазици. Неговиот расказ „Кога се губат очилата" е дел од антологијата „The best European fiction 2013".

*Spectator* е првиот дебитантски роман во македонската книжевност со пет изданија. Во своите дела Кујунџиски се занимава со комплексните односи меѓу единките во современото општество, невозможноста да се воспостави целосна емотивна комуникација, поради личните преобликувања и преобразби на впечатливите ликови кои најчесто се хиперсензитивни и кршливи, како и со процесите на претворање на материјалното во метафизичко.

Од англиски јазик ги превел следниве дела: *Појадок кај Тифани* од Труман Капоти (2006) и *Евтини приказни* од Квентин Тарантино и Роџер Евари (2008).

Добитник е на петнаесеттина награди за најдобар краток расказ, драмски текст и есеј. Во 2003 година ја добил наградата „13 Ноември".

Наводи
------

1. 1 2  Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), *Џинџуџе во земјата на афионите: антологија на македонскиот краток расказ*. Скопје: Темплум, 2022, стр. 364.
2. ↑  Republička zaednica na kulturata (2007). *Sovremenost: literatura, umetnost, opštestveni prašanja* (55. изд.). Kn-vo "Kočo Racin".
3. ↑  Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), *Џинџуџе во земјата на афионите: антологија на македонскиот краток расказ*. Скопје: Темплум, 2022, стр. 253-260.

Надворешни врски
----------------

* Текстови на авторот во „Блесок" Архивирано на 1 декември 2009 г.
* Жарко Кујунџиски на balkanwriters.com Архивирано на 17 мај 2008 г.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 33816691
* LCCN: n2002035009
* ISNI: 0000 0000 7853 2710
* BNF: cb16204548p (податоци)
* NKC: js2015856616

 |

 |
Англискиот хемичар Џон Даниел (лево) и физичарот Мајкл Фарадеј (десно), познати како основачи на денешната електрохемија.
**Електрохемијата**е дел од физичката хемија што го проучува односот помеѓу електричната енергија, како мерлива и квантитативната појава, и ги идентификува хемиските промени, или со електрична енергија која се смета за исход на одредена хемиска промена или пак обратно. Овие реакции вклучуваат електрични полнежи кои се движат помеѓу електродите и електролитите (или јонски видови во раствор). На тој начин електрохемијата се занимава со интеракцијата помеѓу електрична енергија и хемиски промени.

Кога една хемиска реакција е предизвикана од некојa однадвор снабдена струја, како во електролизата, или ако електричната струја е произведена од спонтана хемиска реакција како и во батеријата, тоа се нарекува *електрохемиска* реакција. Хемиски реакции каде што електроните се пренесуваат директно помеѓу молекули и/или атоми се вика оксидационо-редукциона (редокс) реакција. Во принцип, електрохемијата ги опишува целокупните реакции кога поединечни редокс реакции се одвоени, но се поврзани со надворешното електрично коло и интервенирачките електролити.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85042105
* GND: 4014241-3
* BNF: cb119313445 (податоци)
* NDL: 00561331
* NKC: ph119867

 |

 |
Личен грб на Дејвид Селар.
**Дејвид Селар** (англиски: *David Sellar*, 27 февруари 1941

 - 26 јануари 2019

) — шкотски адвокат и грбовен службеник. Дипломирал историја на Оксфордскиот универзитет и право на Единбуршкиот универзитет. Правник од 1966 г. Во 1968 се вработил во Правниот факултет на Единбуршкиот универзитет каде е почесен член. Има издавано литература на тема владетелството на островите и за потеклото на многубројни семејства од Шкотските Гори (т.н. „Хајлендери"), меѓу кои и клановите Кемпбел, Мекдоналд, Мекдугал, Меклауд, Ламонт, Меклахлан, Мекнил и Мекникол. Членувал во Одборот за древни знаменитости на Шкотска и бил потпретседател на Друштвото на старинарите на Шкотска. Служел и во Советот на Шкотското генеалошко друштво и Хералдичко друштво на Шкотска. Ја вршел хералдичката функција Персевант Бјут од 2001 г. Во 2008 г. бил назначен за грбовен крал Лорд Лајон, што е врховниот хералдичка функција во Шкотска, и на неа се задржал до 2013 г. Со завршувањето на службата, во 2014 г. бил награден со Кралскиот викторијански орден По пензионирањето, му била доделена титулата Вонреден хералд Ајла.

Починал на 26 јануари 2019 г. Погребан е во крематориумот „Вористон" во Единбург, по што следел прием во библиотеката „Плејфер" Единбуршкиот универзитет.

Наводи
------

1. ↑  „No. 60728". *The London Gazette* (Supplement). 31 декември 2013. стр. 4.
2. ↑  „2014.22455442 www.heraldscotland.com".
3. ↑  „New Year Honours 2014: list in full". 2013-12-30. ISSN 0307-1235. Посетено на 12 декември 2017.
4. ↑  „Former Lord Lyon David Sellar". 18 јануари 2019. Посетено на 20 јануари 2019.
5. ↑

Надворешни врски
----------------

* Универзитетска биографија (англиски)
* Соопштение на страницата „Шкотска хералдика" Архивирано на 15 март 2010 г. (англиски)
* Новости од Владата на Шкотска (англиски)

| Хералдички функции
 |
| --- |
| Претходник**Робин Блер** | **Грбовен крал Лорд Лајон**2008 – 2014 | Наследник**Џозеф Мороу** |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 34522521
* LCCN: n85075715
* ISNI: 0000 0000 2874 001X
* GND: 1137077123
* BNF: cb12298586h (податоци)

 |

 |
**Жарко Шешум** (16 јуни 1986) е пензиониран српски ракометар.

Клупска кариера
---------------

Роден во Бачка Паланка, Шешум започнал да игра во неговиот роден клуб Синтелон. Тој бил промовиран во сениорскиот тим во сезоната 2002-03, на 16-годишна возраст. На почетокот на 2007 година, Шешум бил префрлен во Унгарија и потпишал договор со МКБ Веспрем. Тој му помогна на тимот да освои три последователни шампионски титули. Во 2010 година, Шешум се преселил во Германија и му се приклучил на Рајн-Некар Левен, поминувајќи ги следните четири години во клубот. Тој потоа играл за германскиот тим Фриш Ауф Гепинген од 2014 до 2018 година, освојувајќи две последователни титули во Купот на ЕХФ (2016 и 2017 година).

Интернационална кариера
-----------------------

### Млад

На младинско ниво, Шешум бил инструментален член на победничката екипа на Србија и Црна Гора на Европското првенство до 18 години во август 2004 година. Подоцна ја предводел својата нација до златниот медал на Светското првенство за играчи до 19 години во август 2005 година. Подоцна истиот месец, Шешум бил важен член на тимот кој завршил како вицешампион на Светското првенство за играчи до 21 година.

### Сениор

Репрезентативец на Србија од нејзиното основање, Шешум го направил своето големо деби за државната репрезентација на Светското првенство 2009 година. Тој исто така бил член на тимот што го освои сребрениот медал на Европското првенство во 2012 година, но го пропуштил финалето поради повреда. Потоа, Шешум бил избран да се натпреварува на Летните олимписки игри 2012 година.

Трофеи
------

МКБ Веспрем
* Унгарска Лига: 2007–08, 2008–09, 2009–10
* Унгарски Куп: 2006–07, 2008–09, 2009–10
* Куп на победниците на куповите на ЕХФ: 2007–08

Рајн-Некар Левен
* Куп на ЕХФ: 2012–13

Фриш Ауф Гепинген
* Куп на ЕХФ: 2015–16, 2016–17

Кадетен Шафхаузен
* Швајцарска ракометна лига: 2018–19

Наводи
------

1. ↑  „Plavi bez poraza do zlata" (Serbian). glas-javnosti.rs. 2 August 2004. Посетено на 6 August 2020.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
2. ↑  „Apsolutni šampioni" (Serbian). novosti.rs. 12 August 2005. Посетено на 6 August 2020.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
3. ↑  „Srebro za plave u Budimpešti" (Serbian). b92.net. 29 August 2005. Посетено на 6 August 2020.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
4. ↑  „Novi početak za srpski rukomet" (Serbian). sportskacentrala.com. 5 October 2006. Посетено на 6 August 2020.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)[*мртва врска*]
5. ↑  „Srbija osvojila srebro u Beogradu" (Serbian). b92.net. 29 January 2012. Посетено на 10 May 2020.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
6. ↑  „Vuković odbrao 15 olimpijaca" (Serbian). b92.net. 21 July 2012. Посетено на 6 August 2020.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)

Надворешни врски
----------------

* ЕХФ рекорд
* МКСЗ рекорд
* Олимписки рекорд
**„*Гордо Порече*"** — македонска народна песна. Песната е посветена на областа Порече која во песната, некој родум од тој крај се потсетува на детските и младешките години проживеани во родното место. Песната има месно-патриотски карактер.

Текст
-----

Роде мој македонски,  

бисер твој е Порече,  

покрај Треска пенлива,  

песната е најмила.

Родно наше Порече,  

родно наше огниште,  

покрај липи, капини,  

чуваш детски спомени.

Поречани, пријатели,  

мои мили роднини,  

срце ми се стегнало,  

за луди млади години.

Родно наше Порече,  

родно наше огниште,  

покрај липи, капини,  

чуваш детски спомени.

Надворешни врски
----------------

* Гордо Порече (текст и музика) на pesna.org преку web.archive.org
Jean-Baptiste Carpeaux
Илустрација на Карпо со скулптурата „Флора" под него и други скулптури над него.
**Жан-Батист Карпо** (француски: *Jean-Baptiste Carpeaux*; 11 мај 1827 – 12 октомври 1875)) — истакнат француски вајар и сликар, застапник на правецот академизам.

Родсен е во Валансјен. Првите студии му биле под мајсторот Франсоа Руд. Карпо ја освоил наградата на Рим во 1854. и се преселил во Рим во потрага по инспирација кајшто ги проучувал делата на Микеланџело, Донатело и Верокјо. Останал во Рим од 1854 до 1861 и се стекнал со чувство за движење и спонтаност кои ги придружил во делата кон принципите на барокот.

Во 1861 направил биста на принцезата Матилда Бонапарт, и ова подоцна му донело неколку нарачки од Наполеон III. Работел на декорација на павилјонот Флора и на Операта Гарние.

Неговата склуптура „Танц" сместена на десната страна на фасадата од Операта била критикувана како непристојна.

Карпо барал предмети од животот и на улиците и расчистил со класичната традиција.

Починал во 1875 г. во Париз.

Познати скулптури
-----------------

* Уголино и синовите (Ugolin et ses fils) (1861, во збирката на музејот Метрополитен во САД  Архивирано на 23 мај 2015 г.) со верзии и во други музеи вклучувајќи го и Музејот Орсе
* Танц (нарачана за Операта Гарние во Париз)
* Наполитанско рибарче (Jeune pêcheur à la coquille) - (Лувр, Париз  Архивирано на 23 мај 2015 г.)
* Девојче со школка
* Антоан Вато — споменик во Валансјен

Галерија
--------

* Четирите страни на светот (Музеј Орсе) Четирите страни на светот (Музеј Орсе)
* Уголино и синовите Уголино и синовите
* Танц, Опера ГарниеТанц, Опера Гарние
* Три грацииТри грации

Надворешни врски
----------------

* Жан Батист Карпо на Ризницата ?
* Страница на мрежното место на Лувр со дела од Карпо
* Страница од insecula.com со дела од Карпо Архивирано на 21 јули 2006 г.
* Страница со анализа и илустрации на Уголино Архивирано на 10 август 2003 г.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 39385758
* LCCN: n50032484
* ISNI: 0000 0000 8117 8820
* GND: 118519212
* SUDOC: 027285375
* BNF: cb11936065h (податоци)
* BIBSYS: 2102027
* ULAN: 500115348
* NLA: 35026037
* NDL: 00435337
* NKC: ola2002158497
* BNE: XX5461346
* KulturNav: id
* RKD: 15507

 |

 |
лого
**Живеј и остави ги другите да умрат** (англиски: *Live and Let Die*) е британски игран филм од 1973 година, во режија на Гај Хамилтон. Главните улоги ги толкуваат: Роџер Мур, Џејн Сеjмур и Јафет Кото. Филмот претставува дел од циклусот филмови за тајниот агент Џејмс Бонд. Филмот добил две награди и имал три номинации, од кои, една за наградата „Оскар".

Содржина
--------

Во зградата на Обединетите нации во Њујорк, на улиците на Њу Орлеанс и во текот на еден вуду ритуал се убиени тројца агенти на британската тајна служба. Задачата да ги открие мотивите на овие злосторства му ја доверуваат на тајниот агент Џејмс Бонд. Неговата прва станица е њујоршкиот кварт Харлем од каде ја следи организацијата која се занимава со црна магија. Но, набрзо, тој паѓа во рацете на злосторниците.

Наводи
------

1. 1 2  *Антена*, бр. 806, 6.12.2013, стр. 11.
2. ↑  IMDb, Live and Let Die (1973) (пристапено на 3.1.2015)
3. ↑  *Антена*, број 861, 26.12.2014, стр. 28.
**Елизабет Иванова Епштајн** (1879–1956) била руска сликарка.

Биографија
----------

Епштајн, моминско презиме Хефтер, е родена на 27 февруари 1879 година во Житомир, Русија. Нејзиното семејство се преселило во Москва, а потоа таа заминала за Минхен. Во 1898 година се омажила за Мејзислав Епштајн, со којшто има едно дете. Двојката се развела во 1911 година. Во Минхен, Елизабет студирала со Антон Ажбе, Алексеј фон Јавленски и Василиј Кандински. Таа, исто така, ги посетувала салоните што ги организирала уметницата Маријана фон Верефкин. Нејзините дела биле вклучени во првата изложба во Минхен во 1911 година.

Околу 1907 година, Епштајн се преселила во Париз и изложувала во *Есенскиот салон*. Додека живеела во Париз, Епштајн ги претставила Кандински и Франц Марк пред францускиот уметнички свет, а исто така му го олеснила патот на делото на францускиот сликар Роберт Делоне во патувачката изложба Der Blaue Reite од 1911 година.

Починала на 22 јануари 1956 година во Женева, Швајцарија.

Наводи
------

Надворешни врски
----------------

* 

* Елизабет Епштајн на Ризницата ?
* слики од работата на Епштајн на Артнет

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 35627706
* LCCN: nr99033908
* ISNI: 0000 0000 5303 6139
* GND: 13282289X
* ULAN: 500374439
* SIKART: 4024853
* RKD: 26443

 |

 |



1. ↑  „Elisabeth Epstein". *RKD* (англиски). Посетено на 8 August 2020.
2. ↑  „Elisabeth Epstein. Paysage. 1918. Öl auf Leinwand". *Kollerauktionen* (англиски). Посетено на 8 August 2020.
3. 1 2  Reinhardt, Hildegard (2017). „Elisabeth Epstein:: Moscow–Munich–Paris–Geneva, Waystations of a Painter and Mediator of the French-German Cultural Transfer". Во Tanja Malycheva; Isabel Wünsche (уред.). *Marianne Werefkin and the Women Artists in Her Circle*. Brill. стр. 165–174. JSTOR 10.1163/j.ctt1w8h0q1.18.
4. ↑  „Epstein-Hefter, Elisabeth". *SIKART Dictionary and database*. Посетено на 8 August 2020.
**Живко Јанкулоски** (роден на 3 февруари 1956

 во Алданци, Крушевско) — македонски политичар и претседател на Партијата на обединетите демократи (ПОДЕМ). Од 2006 до 2008 година бил вицепремиер задолжен за земјоделство и образование и потпретседател на Нова социјалдемократска партија.

Јанкуловски е доктор по земјоделски науки. Дипломирал на Земјоделскиот факултет при Универзитетот Св. Кирил и Методиј во Скопје. Специјализирал во областа на поледелството во Франција и САД.

Работел како стопанственик на повеќе работни места во Пелагонија - Битола, бил директор на РЕ Радобор, ЗИК Пелагонија - Битола. Бил професор на Вишата земјоделска школа при Универзитетот Св. Климент Охридски - Битола, професор во областа на растителното производство и технологијата на прехранбени производи на Факултетот за биотехнички и Техничкиот факултет при Универзитетот Св. Климент Охридски - Битола, продекан за финансии и наука на Факултетот за биотехнички науки. Бил и претседател на Сенатот на Универзитетот Св. Климент Охридски.

Во периодот 1994-1998 бил пратеник во Собранието на Република Македонија од редовите на СДСМ.

Наводи
------

1. ↑  „ПОДАТОЦИТЕ ОД АНКЕТНИТЕ ЛИСТОВИ ЗА ИМОТНАТА СОСТОЈБА НА ИЗБРАНИТЕ И ИМЕНУВАНИТЕ ФУНКЦИОНЕРИ". Државна комисија за спречување корупција. Архивирано од изворникот на 2015-09-15. Посетено на 2010-07-21.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Состав на Владата на Република Македонија (2006-2008) |
| --- |
|  |
| Премиер | Никола Груевски |  |
|  |
| Вицепремиери | Габриела Конеска Трајковска  **·**  Живко Јанкуловски  **·**  Зоран Ставрески |
|  |
| Министри | **Надворешни работи**: Антонио Милошовски  **·**  **Одбрана**: Лазар Еленовски  **·**  **Внатрешни работи**: Гордана Јанкулоска  **·**  **Правда**: Михајло Маневски  **·**  **Транспорт и врски**: Миле Јанакиески  **·**  **Финансии**: Трајко Славески  **·**  **Економија**: Вера Рафајловска  **·**  **Земјоделство**: Аце Спасеновски  **·**  **Труд и социјална политика**: Љупчо Мешков  **·**  **Образование**: Сулејман Рушити  **·**  **Култура**: Илирјан Бекири \*
Арифхикмет Џемаили  **·**  **Локална самоуправа**: Зоран Коњановски \* Абдурахман Мемети  **·**  **Здравство**: Имер Селмани  **·**  **Животна средина**: Имер Алиу |
|  |
| Министри без ресор | Веле Самак  **·**  Глигор Ташковиќ  **·**  Аднан Ќахил |
|  |
| **Претседател на Собранието на Република Македонија**: Љубиша Георгиевски |

 |
**Дело без автор** (германски: *Wer ohne Autor*) - германски филм од 2018 година во режија на Флоријан Хенкел фон Донерсмарк, кој е автор и на сценариото. Главните улоги ги играат: Том Шилинг, Себастијан Кох, Паула Бер, Саскја Розендал, Хано Кофлер, Евгениј Сидихин итн. Филмот освоил пет награди и имал уште 20 други номинации, меѓу кои две номинации за „Оскар".

Синопсис
--------

Курт Барнет (го игра Шилинг) е мало дете кое е блиско со неговата млада тетка Елизабет Мај (ја игра Розендал). Меѓутоа, таа заболува од шизофренија и нацистите ја затвораат во клиника, каде најпрвин ја стерилизираат, а на крајот на војната ја убиваат. Исто така, неколку членови од семејството на Барнет погинуваат во текот на Втората светска војна. Кога во болницата доаѓа Црвената армија, директорот на клиниката, професорот Карл Зебанд (го игра Кох) е уапсен и затворен, меѓутоа откако успешно ја пораѓа жената на мајорот Муравјов (го игра Сидихин), Зебанд е ослободен, а мајорот го зема под своја заштита. По завршувањето на војната, Курт се запишува на ликовната академија во Источен Берлин, а Зебанд е угледен доктор, а неговото нацистичко минато е прикриено. Курт се вљубува во ќерката на Зебанд, Ели (ја игра Бер) и набргу се вселува како потстанар во нејзината куќа. Професорот Зебанд не ја одобрува таа врска, но кога Ели останува бремена, тој дава дозвола за нивниот брак, но самиот ѝ спроведува абортус на Ели. Кога мајорот Муравјов ја напушта службата, тој го советува професорот да емигрира, зашто постои опасност да се открие неговото нацистичко минато. Така, професорот Зебанд и неговата сопруга емигрираат во Швајцарија. Курт станува познат сликар кој слика дела во стилот на социјалистичкиот реализам, но заедно со Ели емигрира во Западна Германија. Таму, тој се запишува на ликовната академија во Диселдорф, но долго време не може да пронајде сопствен стил. Во меѓувреме, професорот Зебанд поднесува барање за престој во Западна Германија. Најпосле, Курт почнува да слика репродукции на фотографии. При една посета, професорот Зебанд ја препознава Елизабет Мај на една од сликите на Курт. Со тие слики, тој се прославува и организира самостојна изложба, а Ели раѓа дете.

Наводи
------

1. ↑  IMDb, Never Look Away (2018) Awards (пристапено на 18.6.2020)
2. ↑  IMDb, Never Look Away (2018) (пристапено на 18.6.2020)
**Жан II Ерусалимски** (1259 или околу 1267 – 20 мај 1285 година во Никозија) ― најстариот син на Иго III Кипарски и Изабела Ибелинска. Тој го наследил својот татко како крал на Кипар (како **Жан I**) на 24 март и бил крунисан во Свеата Софија, Никозија на 11 мај 1284 година. На неговото наследување како крал на Ерусалим се спротивставил Карло I Неаполски, кој исто така го нарушил наследството на неговиот татко. Жан починал следната година на 20 мај, никогаш не се оженил и не оставил деца. Тој бил погребан во црквата Свети Димитрија или според некои Свтеа Софија, во Никозија. Според некои автори тој бил отруен од неговите браќа, од кои едниот, Анри II, го наследил во Кипар и Ерусалим. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Претходник**Иго III/I** | **Крал на Кипар**1284–1285 | Наследник**Анри II** |
| **Крал на Ерусалим**1284–1285 |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Владетели на Ерусалимското Кралство |
| --- |
|  |
| 
* Годфрид
* Балдуин I
* Балдуин II
* Мелисенда
* Фулк
* Балдуин III
* Амалрик
* Балдуин IV
* Балдуин V
* Сибила
* Ги
* Изабела I
* Конрад I
* Анри I
* Алмарик
* Марија
* Жан
* Изабела II
* Конрад II
* Конрад III
* Иго I
* Жан II
* Анри II

 | Грб на Ерусалимското КралствоГрб на Ерусалимското Кралство |

 |
Кафези за слоеви кокошки
**Живинарстовото** е одгледувањето на живина (домашни птици) и е застапено на сите континенти. Од живината најмногу се одгледуваат кокошки, мисирки, гуски и др. Од нив се добиваат јајца, месо и пердуви. Во сите земји кокошките се одгледуваат во современи живинарски фарми. Според бројот, најмногу живина се одгледува во Кина, Русија и САД.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија поврзана со земјоделството е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh2006008494
* GND: 4113682-2
* NDL: 00574287

 |

 |
**Елизабет Тубро** (8 декември 1956 година) е данска уметница која имала голем придонес во обновувањето на скулптурата во Данска.

Биографија
----------

Родена во Нук, Гренланд, Тубро била ќерка на воспитувачите Нилс Тубро и Каја Гилдинг. Таа се преселила во Данска кога имала 17 години и студирала на Кралската данска академија за ликовни уметности под Хајн Хајнсен од 1982 до 1986 година. Таму се поврзала со Хенрик Б. 

Во 1980-тите, таа била централна фигура во групата уметници кои презеле значително обновување на данската скулптура со акцент на наративот, честопати обраќајќи се на Гренланд, кршејќи ја традицијата во нивната употреба на материјали. Нејзината изложба *Inertia min elskede* (Инерција моја љубов) во 1983 година со Stræde и Nygård била значајна по тоа што ги презентирала аспектите на минимализмот додека покажала како скулптурата може да навлезе во структурите за да открие пораки од неколку периоди со референци за просторот на традицијата. Други значајни експонати биле претставени на *Skulpturens tid* (Времето на скулптурата) во Софиенхолм во 1987 година и *Juxtaposition* во Шарлотенборг во 1993 година. Таа исто така има претставено самостојни изложби во Њујорк (1994) и Индијанаполис (1998). Клучните аспекти на нејзината работа вклучуваат метаморфоза, трансформација и наратив како што е прикажано во нејзината *Søjlekonstruktion* (Изградба на столбови) во 1995 година, кога формата на нејзиниот столб довела до еден вид мутирачки раст на столбовите. Материјалите што ги користела вклучуваат фиберглас, полистирен, винил, метал и поливинил хлорид. 

Во текот на 1990-тите, таа почнала да се осврнува на улогата на јавната скулптура во современиот свет, вклучувајќи го и впечатокот што го остава кога делото се гледа од прозорецот на автомобилот што поминува. Забележителен пример е *Бифрактал* (Градски фрактал), голема скулптура од не'рѓосувачки челик и стаклени влакна на Søren Kierkegaards Plads надвор од новокомплетираниот Црн дијамант во 2000 година.

Награди
-------

Тубро го добила Медалот Екерсберг во 1999 година и Медалот Торвалдсен во 2010 година.

Наводи
------

1. 1 2 3 4  Mai Misfeldt. „Elisabeth Toubro (1956 - )" (Danish). Dansk kvincebiografisk leksikon. Посетено на 12 October 2014.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
2. ↑  Torben Weirup. „Elisabeth Toubro" (Danish). Kunstindeksdanmark & Weilbachs Kunstnerleksikon. Посетено на 13 October 2014.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
3. ↑  „Byfraktal" (Danish). Elisabethtoubro.dk. Посетено на 13 October 2014.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)

Надворешни врски
----------------

* Веб-страницата на Елизабет Тубро .
Јохан Филип Баратиер, на кој присуствуваше Атина, божица на мудроста
**Жан-Филип Баратие** (исто така *Јохан Филип Баратие роден на* 19 јануари 1721 година во Швабах во близина на Нирнберг - починал на 5 октомври 1740 година) бил германски научник. Забележан бил како чудо од дете од 18 век, тој објави единаесет дела и бил автор на голем број необјавени ракописи.

Животот
-------

Раното образование на Баратие највнимателно го водел неговиот татко, Франсоа Баратие, хугенот свештеник во Француската црква Швабах.

Неговиот напредок бил толку брз што на петгодишна возраст можел лесно да зборува француски, латински и холандски и течно да чита грчки. Потоа студирал хебрејски и за три години можел да ја преведе хебрејската Библија на латински или француски. Собрал материјали за речник на ретки и тешки хебрејски зборови, со критички и филолошки опсервации; и кога имал околу единаесет години, преведен од еврејскиот „ *Итинерариум* "на Тудела.

На 14 години, тој бил примен за мајстор на уметностите во Хале, и бил примен во Кралската академија во Берлин, додека работел на метод за пресметување на географската должина на море. Последните години од својот краток живот ги посветил на проучување на историјата на еврејскиот народ и антиквитети, правел преводи и собирал материјали за историите на Триесетгодишната војна и на антитринитаризмот, како и за истражување во врска со египетските антиквитети. Неговото здравје, кое отсекогаш било слабо, целосно попуштило и тој починал на деветнаесетгодишна возраст.

Во 1741 година, Јохан Хајнрих Семјуел Форми напишал биографија за него, објавена во Утрехт (NL).

Наводи
------

1. 1 2 3  Chisholm 1911.

Атрибуција
 Оваа статија вклучуват текст од дело кое сега е во јавна сопственост: Chisholm, Hugh, уред. (1911). „Baratier, Johann Philipp". *Encyclopædia Britannica* (11. изд.). Cambridge University Press.CS1-одржување: ref=harv (link)
</img> Оваа статија вклучуват текст од дело кое сега е во јавна сопственост: Chisholm, Hugh, уред. (1911). „Baratier, Johann Philipp". *Encyclopædia Britannica* (11. изд.). Cambridge University Press.CS1-одржување: ref=harv (link)

Надворешни врски
----------------

* Речник Буј
* Размена на Форми (на француски)
*За други значења на овој поим, видете Живеалиште.*
Преостанатите фрагментирани живеалишта на африканскиот слон.
**Живеалиште**, **станиште** или **хабитат** (англ. *habitat*) e секоја еколошка или околна средина која е населена со одреден вид (или популација) на животно, растение или друг тип на организам. Поимот ареал има слично значење, но може да се употребува за таксони од секаков ранг (вид, род, класа итн.), на пример, може да се зборува за „ареал на цицачите" и сл.

Живеалиштата на микроорганизмите се означуваат и како **микроживеалишта** или микрохабитати. На овој начин се потенцира нивната различна природа. Микроживеалишта можат да бидат дури и претставниците на други видови, на пример, кората на дрвјата, цревата на човекот и др. а овој поим се користи и при опишувањето на физичките потреби на одреден организам или популација во мали рамки.

Во рамките на секој екосистем има многу разни места каде што живеат животните. Во дождовните шуми, на пр. животните живеат во горниот дел на бујната вегетација на дрвјата или во плодната почва под нив. И двете места се **живеалишта**.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија од областа на биологијата е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Јелисавета Караѓорѓевиќ** (7 април 1936

 во Белград) е единствената ќерка на југословенскиот кнез Павле Караѓорѓевиќ и Олга Караѓорѓевиќ.

На 19 јануари 1961 година, кнегињата се омажила за Хауард Оксенберг, со кој имала две ќерки: Катарина Оксенберг и Кристина Оксенберг. Од својот прв сопруг се развела во 1969 година, а истата година се омажила за Нил Роксбург Балфор, од кој брак се родил Николас Роксбург Балфор. Во 1987 година се омажила за Мануел Улјоа Елијас, поранешен премиер на Перу. 

Таа се школувала во Јужна Африка, Велика Британија, Швајцарија. Таа е државјанин на САД и Србија. Во 2004 година се кандидирала за претседател на Србија. Денеска, живее во Белград.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* VIAF: 159897169
* GND: 142902500
* NKC: js20221148024

 |

 |
„Александар го пресекува Гордиевиот јазол" (Ликовна школа, Париз)
**Жан-Симон Бертелми** (фр. *Jean-Simon Berthélemy*) ( 1743
, Лан —  1811
, Париз) бил француски историски сликар, одговорен за сликање на алегоричните тавани на дворецот ЛуврЛувр, Луксембуршкиот дворец и други, во конзервативен доцнобарокен-рококо стил, под само делумно влијание од Неокласицизмот.

Бертелеми бил син на вајарот Жан-Жозеф Бертелми, обучуван во ателјето на Нел Хале, професор на Кралската академија за сликарство и вајарство и за првпат се истакнал во 1760-тите години; откога освоил второ место во 1763 г. ја освоил Римската награда на академијата во 1767 г. Една од неговите први нарачки била комплет од украсни слики под водство на архитектот Жан-Габриел Лежендр за Палатата на интендантурата на Шампањ во Шалон-во-Шампањ, од кои самиот извел само шест надвратници, многу налик на стилот на Франсоа Буше, а остатокот од нарачката го доверил на еден негов соученик од академијата.

Бертелмиевиот учител Хале снабдувал цртежи за кралската таписериска работилница во Гоблен, каде во 1770 г. бил назначен за надзорник; Бертелми бил повикан и тој да ги снабди ткајачите со цртежи. Неговата слика „Смртта на Етиен Марсел" (1783) од која е зачуван еден цртеж, била исткаена во низата насловена како „Историја на Франција".

Бертелми бил ценет и угледен сликар во своето време, одбран во придружната свита на Наполеон во неговите походи во Италија, каде бил еден од експертите чија должност била одбирање на уметнички дела кои треба да се пренесат во Париз, по условите на Толентинскиот договор од февруари 1797.

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Жан-Симон Бертелми" на Ризницата ? |

Наводи
------

1. ↑  Christiane de Aldecoa, "L'Aurore et le Crépuscule ou la Brune, deux esquisses retrouvées : Jean-Simon Berthélemy (1743-1811) et les décors de plafonds", *Les Cahiers d'Histoire de l'Art* **4** (2006).
2. ↑  Пет од нив се на место, во Големиот салон на префектурата; една е продадена на збирката на Алберто Бруни Тедески во Сотбис 21 март, 2007 Архивирано на 17 февруари 2012 г..
3. ↑  Пример за таписерија по негов цртеж, може да се види на Медицинскиот факултет во Париз (Министерство за култура: Инвентар).

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 34722228
* LCCN: n80067797
* ISNI: 0000 0000 6657 5465
* GND: 118965875
* SUDOC: 02728140X
* BNF: cb14830811k (податоци)
* ULAN: 500013825
* NLA: 36160208
* RKD: 7618

 |

 |
**Елизабет Герли Флин** (Август 7, 1890 - 5 септември 1964 година) беше активист и феминистка која одиграла водечка улога во организацијата Индустриски работници од светот. Флин била основачки член на Американската Унија за Граѓански Слободи и поборник за правата на жените. Таа се приклучила на Комунистичката партија на САД во 1936 година и подоцна во животот, во 1961 година, станала нејзин претседавач. Таа почина за време на посетата на Советскиот Сојуз, каде што ѝи бил даден државен погреб.

Активистичка кариера
--------------------

Нејзините родители ја вовеле во социјализмот. Кога таа беше само 16 години таа го одржа својот прв јавен говор, "Што социјализмот ќе стори за жените".

Во 1907 година, Флин стана организаторот за Индустриските работници од светот. Во текот на следните неколку години таа организирала кампањи за работници во Пенсилванија, Њу Џерси, Њујорк, Минесота, Мисула, Монтана, Вашингтон и Масачусетс. Во овој период, авторот Теодор Дрејсер ја опиша како "Ист Сајд Јованка Орлеанка".

Во 1909 година, Флин учествувала во протест за слободен говор. Таа подоцна ја обвини полицијата за користење на затворот како бордел, обвинение што ги поттикна да ги конфискуваат сите копии на *Индустриски Работник* што го содржиле обвинението.

Флин посебно внимание посветила на правата на жените, го поджрувала користењето на контрацепција и правото на глас на жените. Флин, исто така, го критикуваше раководството на синдикатите за тоа што биле доминирани од мажи, кои не ги одразувале потребите на жените.

По нејзиното ослободување од затвор, Флин ги продолжи своите активности за левичарски и комунистички каузи. Таа стана национален претседателка на Комунистичката партија на САД во 1961 година. Таа го посети Советскиот Сојуз повеќепати и умрела таму на 5 септември 1964 година, на 74 години. Советската влада ѝ даде државен погреб на Црвениот плоштад и повеќе од 25.000 луѓе присуствувале.

Наводи
------

1. ↑  Flynn, Elizabeth Gurley (1955). *I Speak My Own Piece*. New York: Masses & Mainstream, Inc. стр. 52–53.
2. ↑  Paul Frederick Brissenden, *The I.W.W. A Study of American Syndicalism*, Columbia University, 1919, pages 180-181

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 32154764
* LCCN: n50003598
* ISNI: 0000 0001 1051 6025
* GND: 118534092
* SUDOC: 050162934
* BNF: cb135179135 (податоци)
* MusicBrainz: d7923451-2a28-4510-9d87-77736213c832
* NLA: 35090998
* NKC: mzk2014818612
* CiNii: DA07996075

 |

 |
***Должноста на убавицата*** (изворно: *Beauty's Duty*) (1913) ― незавршена кратка претстава од Џорџ Бернард Шо. Таа е дијалог помеѓу маж и неговиот адвокат за сопругата на мажот. Сопругот има традиционални ставови во врска со бракот. Сопругата е поидиосинкратна во своето размислување.

Ликови
------

* Сопруг
* Адвокат
* Службеник на адвокат

Заплет
------

Мажот му кажува на својот адвокат дека треба законски да се раздели од сопругата. Адвокатот вели дека нема основа за тоа, бидејќи се чини дека неговата сопруга не сторила ништо лошо. Сопругот вели дека има некои извонредни идеи. Таа верува дека нејзината убавина и шарм се такви што мажите лесно се заљубуваат во неа. Бидејќи има дарба да ги тера мажите да ја сакаат, би било погрешно да не го користи својот талент на што повеќе мажи.

Во овој момент, службеникот на адвокатот влегува и вели дека штотуку пристигнала убава жена. Адвокатот прашува која е таа, но службеникот вели дека би било повреда на нејзиното совршенство да го прашала нејзиното име. Сопругот вели дека тоа мора да биде неговата сопруга која ја испробува својата „дарба" врз службеникот.

Продукции
---------

Во својот деловит облик, кратката претстава не била наменета за сценска изведба и била оставен во нецелосна состојба. Не била објавена сè до 1934 година. Според А. М. Гибс, претставата е под влијание на карактеризирањето на г-дин Гапи во романот „*Тмурна куќа*" на Дикенс.

За време на Втората светска војна, Би-Би-Си планирал да го емитува на арапски превод на радио, како дел од промоцијата на британската култура во арапските земји. На еден писател му било наложено да го искористи тоа и да даде јасен почеток и крај. На Шо му била испратена англиската верзија на предложениот целосен текст во декември 1943 година. Тој напишал уште во февруари 1944 година, извинувајќи се за одложувањето, велејќи дека тој сигурно бил „без зборови од зачуденост" што Би-Би-Си смета дека ова е соодветно: „како некој со најслаба претстава за разликата помеѓу Арабија и Блумсбери, би можел да размисли за фрлање на „*Должноста на убавицата*" на чело на еден бедуин, го поминува моето разбирање". Би-Би-Си одговорил дека тие се сигурни дека „ќе ги воодушевила бедуините", но го откажале производството.

Наводи
------

1. ↑  Gibbs, A.N. "Heartbreak House", in Bertolini, J.A. (ed), *Shaw and Other Playwrights*, Penn State Press, 1993, P.131.
2. ↑  Conolly, Leonard, *Bernard Shaw and the BBC*, University of Toronto Press, 2009, p.128.
Должината на искачувачкиот јазол
**Должина на искачувачкио јазол** (**☊** или **Ω**) — еден од орбиталните елементи кои ја одредуваат орбитата на еден објект во вселената. Претставува аголот помеѓу појдовна насока, наречена *почеток на должината* и насоката на искачувачкиот јазол изразен на појдовна рамнина. Најчесто појдовни рамнини и почетоци должината се следниве:

* кај околуземска орбита, Земјината екваторска рамнина како појдовна рамина, и пролетната точка како почеток на должината. Во овој случај, должината се нарекува и **ректасцензија на искачувачкиот јазол**. Аголот се мери кон исток (или, ако се гледа од север, налево) од пролетната точка до јазолот.
* кај околусончева орбита, еклиптиката е појдовна рамнина, а почетокот е во пролетната точка. Овој агол се мери налево (гледан од северот на еклиптиката) од пролетната точка до јазолот.
* кај орбита вон Сончевиот Систем, рамнината која минува низ главната нормала на права што минва низ набудувачот и главната (наречена *рамнина на небото*) како појдовна рамнина, и на северот на јазолот, т.е. правоаголната проекција на насоката од набљудувачот кон северниот небесен пол на рамнината на небото,како почеток на должината. Аголот се мери кон исток (или, гледано од набљудувачот, налево) од северот на јазолот. pp. 40, 72, 137;

Во случај на двојна ѕвезда позната само од визуелни набљудувања, не е возможно да се утврди кој јазол е искачувачки, а кој симнувачки. Во овој случај, орбиталниот параметар кој се заведува е **должината на јазолот** (Ω), кој е должината на оној јазол кој има должина меѓу 0 у 180 степени. стр. 72.

Пресметка од состојбен вектор
-----------------------------

Во астродинамиката, должината на искачувачкиот јазол може да се добие од векторот на специфичниот релативен момент на импулсот ***h*** на следниов начин:

{\displaystyle \mathbf {n} =\mathbf {k} \times \mathbf {h} =(-h\_{y},h\_{x},0)}
{\displaystyle \Omega =\arccos {{n\_{x}} \over {\mathbf {\left|n\right|} }}\ \ (n\_{y}\geq 0);}
{\displaystyle \Omega =2\pi -\arccos {{n\_{x}} \over {\mathbf {\left|n\right|} }}\ \ (n\_{y}<0).}
Тука, ***n***=<*n*x, *n*y, *n*z> е вектор насочен кон искачувачкиот јазол. За појдовна рамнина се зема *xy*-рамнината, а за почеток на должината се зема позитивната *x*-оска. ***k*** е единичниот вектор (0, 0, 1), кој е векторот нормален на појдовната *xy*-рамнина.

Кај ненаклонетите орбити (со наклон нула), Ω останува незададено. За потреби на пресметка се зема дека има вредност нула, т.е. искачувачкиот јазол се става во појдовната насока, што е истоветно како кога ***n*** би бил насочен кон позитивната *x*-оска.

Поврзано
--------

* Орбитални елементи
* Рамноденица
* Јазол (астрономија)

Наводи
------

1. ↑  Параметрите што ги опишуваат елиптичните орбити (англиски) посет. 17 мај 2007 г
2. 1 2  Orbital Елементи и астрономски поими од Роберт А. Еглер (англиски) посет. 17 мај 2007 г
3. ↑  Кеплеровите елементи Архивирано на 14 октомври 2002 г. — amsat.org (англиски) посет. 17 мај 2007 г
4. 1 2  *The Binary Stars*, R. G. Aitken, New York: Semi-Centennial Publications of the University of California, 1918.
5. 1 2  Небесни механизми од Џереми Б. Татум (англиски) посет. 17 мај 2007 г
Диоптра како што е опишано од Херон од Александрија
**Диоптра** (понекогаш се нарекува и **диоптер**, од грчки: *διόπτρα*) ― хеленистички астрономски и геодетски инструмент, кој датира од 3 век п.н.е. Диоптрата била цевка за видување или, алтернативно, прачка со нишан на двата краја, прикачена на држач. Ако е опремена со агломери, може да се користи за мерење на аглите.

Употреба
--------

Грчките астрономи користеле диоптра за мерење на положбите на ѕвездите; и Евклид и Гемин ја наведуваат диоптрата во нивните астрономски дела.

Продолжила да биде користена како делотворна геодетска алатка. Прилагодена за геодетство, диоптрата е слична на теодолитот, или геодетскиот транзит, кој датира од шеснаесеттиот век. Тоа е попрецизна верзија на громата.

Постојат некои шпекулации дека можеби бил користен за изградба на Евпалинскиот аквадукт. Наречен „едно од најголемите инженерски достигнувања на античките времиња", тој е тунел 1.036 метри долг, „ископан низ планината Кастро на грчкиот остров Самос, во 6 век п.н.е." за време на владеењето на Поликрат. Меѓутоа, научниците не се согласуваат дали диоптрата била достапна толку рано.

Цела книга за изградбата и геодетската употреба на диоптрата, му дава заслуг на Херон Александриски. Херон бил „еден од најгенијалните инженери и применети математичари во историјата".

Диоптрата била широко користена за проекти за изградба на аквадукти. Вртењата со завртки на неколку различни делови од инструментот го олеснуваат калибрирањето за многу прецизни мерења

Диоптрата била заменета како геодетски инструмент со теодолитот.

Поврзано
--------

* Алидаде
* Список на астрономски инструменти

Наводи
------

1. ↑  Apostol, Tom M. „The Tunnel of Samos" (PDF). caltech.edu. Посетено на 13 јануари 2022.

Дополнителна книжевност
-----------------------

* Исак Морено Гало (2006) The Dioptra Теза и реконструкција на диоптрата.
* Мајкл Џонатан Таунтон Луис (2001), *Surveying Instruments of Greece and Rome*, Cambridge University Press, ISBN 0-521-79297-5
* Лусио Русо (2004), *The Forgotten Revolution: How Science Was Born in 300 BC and Why It Had To Be Reborn*, Берлин: Springer. ISBN 3-540-20396-6.
* Evans, J. (1998) *The History and Practice of Ancient Astronomy*, страници 34–35. Oxford University Press.

Надворешни врски
----------------

* Мајкл Лаханас, Херон Александриски, пронајдоци, биографија, наука
* Натан Сидоли (2005), Херонова диоптра 35 и методи на аналема: астрономско определување на растојанието помеѓу два града, *Centaurus*, **47** (3), 236-258
* Бамбер Гаскојн, Историја на мерењето, historyworld.net
* Том М. Апостол (2004), Тунелот на Самос, *Engineering and Science*, **64** (4), 30-40
**Дипломат** е официјален државен служител, кој располага со неопходните права и овластувања, кој користи општо-прифатени олеснувања, имунитет и привилегии да ја извршува дипломатската дејност за реализација на надворешната политика и реализација на односите со други држави.

Дипломатите во литературата
---------------------------

Во литературата дипломатот обично се претставува како умен, искусен, потаен човек. Тој е воспитан, комуникативен, со пријатен изглед и секогаш го следи успех. Од повеќето определувања и оценки за дипломатот има пофални и сатирични, добронамерни и иронични, сериозни и наивни. Во Древна Кина дипломатите биле највнимателно избирани - секогаш биле од аристократско потекло, благородни мажи натоварени со одговорност и доверба. Во Древна Грција се тврдело дека искусниот дипломат вреди повеќе од искусниот генерал. Додека Оскар Вајлд сметал дека дипломатите се од корист само да ги снабдуваат своите пријатели со подобар тутун.

Должност
--------

Секојдневната работа на дипломатот се состои од проучување, анализа и давање предлози за делотворно спроведување на наворешната политика. Затоа, дипломатската дејност се дава на луѓе кои ја имаат довербата на државните органи. Дипломатите треба да се личности безусловно предани на својата држава, треба да имаат широки, задлабочени и многустрани теориски и практични знаења, специфични квалитети, интелегенција, добри манири и познавање на повеќе јазици. Должноста на дипломатите обично се совпаѓа со нивниот ранг. Затоа е добро да се разграничат два поими кои често се мешаат - дипломатски клас и дипломатски ранг.

### Дипломатски клас

Класот на дипломатот ја одразува неговата службена положба во дипломатското претставителство. Тој се определува од нормите на меѓународното право како и од нивото на воспоставените дипломатски односи меѓу државите.

### Дипломатски ранг

Дипломатскиот ранг е личен ранг на дипломатот и му се дава во сооднос со законите на секоја држава. Општо прифатени се следниве 5 ранга (почнувајќи од најнискиот):

* посланик
* полномошен министер
* советник
* секретар
* аташе