recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Италијански мотоцикл Дукати 748
**Мотоцикл** (исто така наречен **мотор**) — моторно возило со две тркала. Мотоциклите значително се разликуваат во зависност од задачата за кои тие се наменети, како на пример: долги патувања, навигација во густо населен градски сообраќај, спортски и тркачки примени, или употреба за во теренски услови. 

Мотоцикли се еден од најповолните форми на моторен транспорт во многу делови на светот, а за голем дел од населението во светот, тие, исто така, се најчест тип на моторно возило. Постојат околу 200 милиони мотори (вклучувајќи мотопеди, скутери и други мотори) кои се во употреба низ целиот свет, просечно околу 33 мотори на 1000 луѓе. Ова се споредува со околу 590 милиони автомобили, или околу 91 за 1000 луѓе. 

Поголемиот дел од мотоциклите, т.е. 58%, се во земјите во развој во Азија, додека една третина од автомобилите во светот (195 милиони) се концентрирани во САД и Јапонија. Во Индија и Кина, има вкупно 6 милиони автомобили а 71 милиони мотоцикли.

Мотоциклот во популарната култура
---------------------------------

* „Мотори" — песна на босанската рок-група Дивље јагоде од 1982 година.
* „Возење мотоцикл" (англиски: *Motor Biking*) — песна на британскиот рок-музичар Крис Спединг (*Chris Spedding*) од 1975 година.
* „Мотоциклист" (англиски: *Motorist*) — песна на американската рок-група Џобокс (*Jawbox*) од 1994 година.

Наводи
------

1. ↑  YouTube, Divlje Jagode - 1982 - Motori (пристапено на 15.10.2021)
2. ↑  YouTube, Chris Spedding - Motor Biking (пристапено на 15.10.2021)
3. ↑  Discogs, Jawbox ‎– For Your Own Special Sweetheart (пристапено на 9.10.2021)

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85087665
* GND: 4040392-0
* BNF: cb11932539c (податоци)
* HDS: 013903
* NDL: 00568991
* NKC: ph115359
* BNE: XX4576321

 |

 |
**Пежо тип 1** (француски: *Peugeot type 1*) – првиот модел на автомобил произведен и комерцијализиран од Арман Пежо, основачот на фабриката за автомобили Пежо. Се произведувал од 1886 до 1890 година.

Пежо тип 1 бил еден од првите индустриски произведени моторни возила. Дизајнот бил на Леон Серполе, а првпат било претставено во 1886 година. Возилото било со три тркала, било опремено со парен котел на нафта и едноцилиндричен мотор со валчести вентили и коленеста оска. Моќта на трициклот произведен во 1899 година била околу 5 КС со 4 цилиндри и постигнувал максимална брзина од околу 25 километри на час.

Галерија
--------

* Пежо тип 1 од 1891 годинаПежо тип 1 од 1891 година
* Пежо тип 1Пежо тип 1

Наводи
------

1. ↑  „Peugeot Gebrauchtwagen, Jahreswagen und Ersatzteile. Informationen zu Peugeot". *AutoScout24*.
2. ↑  „Serpollet, tricycle à vapeur de 1888, voitures automobiles anciennes ou de collection". *Les voitures anciennes*. Архивирано од изворникот на 18 мај 2015.

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Пежо тип 1" на Ризницата ? |
**Олга Тројачанец** ( 1937
 - Скопје, 27 ноември 2011

) била македонски универзитетски професор и доејен на македонската германистика.

Животопис
---------

Тројачанец е родена во 1937 година. Таа во 1957 година била меѓу 12-те студенти од првата генерација на Катедрата за германски јазик и литература при Скопскиот универзитет, а подоцна, по студиските престои во Германија, во 1976 година била соосновач на Македонското здружение на наставници по германски јазик и го иницирала основањето на „Гете институтот" во Скопје.

Од 1986 до пензионирањето во 2002 година била професорка и директорка на Центарот за странски јазици и предавач на Филолошкиот факултет, а од 2002 и косопственик на училиштето за јазици „Лингвалинк". 
Тројачанец е првата Македонка која е одликувана со Орден за заслуги од претседателот на Германија. Орденот го добила во 2008 година, за нејзините долгогодишни заслуги во ширењето на германскиот јазик во Македонија. починала на 27 ноември 2011 во Скопје, каде што и почива.

Наводи
------

1. ↑  „Орден за заслуги на Германија за професорката Олга Тројачанец". Дневник. 2 ноември 2008, 15:29. Посетено на 2011-12-04. Проверете ги датумските вредности во: `|date=` (help)
2. ↑  „Почина професор Олга Тројачанец". На видику.еу. 28 ноември 2011 21 :00. Посетено на 2011-12-04. Проверете ги датумските вредности во: `|date=` (help)

Надворешни врски
----------------

* Големата дама на македонската германистика - Дневник (30 ноември 2011)
**Тихомир Бачовски** (Скопје, 16 февруари 1960

 - Скопје, 3 септември 2018

) — македонски режисер.

Животопис
---------

Бачовски е роден во Скопје на 16 февруари 1960 година. Првите контакти на Бачовски со филмот датирале од 1966 година. Како познат кино-аматер веќе во 1967 и 1968 година, во рамките на тогашна Југославија освојувал повеќе награди за режија на фестивали за аматерски филм во Љубљана, Загреб и Белград. Од 1997 година почнал професионално да се занимава со режија во МРТ, чиј творечки опус траел повеќе од три децении.
Режирал различни програми од забавно-музички карактер, реклами, документарни филмови, играна програма, како ТВ драми и ТВ серии, фестивали, манифестации. Бачовски важел за еден од доaјeните и пионерите на снимањето на македонските музички спотови уште во почетокот на 80тите години на XX век и на еден начин важел за зачетник на овој жанр во Македонија. Ги режирал ТВ сериите: „На наш начин", „Салон Хармони", „Ѓоре Шнајдерот", "Цимери". 
Починал во Скопје на 3 септември [2018] година.

Наводи
------

1. ↑  *Почина режисерот Тихомир Бачовски*
**Ц/1999 С4 (ЛИНЕАР)** беше долгопериодна комета откриена на 27 септември 1999 година од ЛИНЕАР.

Кометата најблиску се приближила до Земјата на 22 јули 2000 година, на растојание од 03,724 ае[*convert: unknown unit*].

Дојде до перихел на 26 јули 2000 година, на растојание од 0,765 АЕ од Сонцето.

Јадрото на кометата се проценува дека е со пречник од околу 0,9 kм.

Орбитата на долготрајната комета правилно се добива кога оскулирачката орбита се пресметува во епоха по напуштањето на планетарниот регион и се пресметува во однос на центар на маса на Сончевиот Систем. Користејќи го JPL Horizons, барицентричните орбитални елементи за епохата 2010-јан-01 генерираат голема полуоска од 700 ае, растојание од афел од 1400 ае и период од приближно 18.700 години.

Наводи
------

1. ↑  „C/1999 S4 (LINEAR)". Архивирано од изворникот на 2021-11-30. Посетено на 2021-11-30.

Надворешни врски
----------------

* Orbital simulation from JPL (Java) / Horizons Ephemeris
* C/1999 S4 ( LINEAR ) – Seiichi Yoshida @ aerith.net
* C/1999 S4 (LINEAR) – Gary W. Kronk
* Hubble Sees Comet Linear Blow its Top STScI-2000-26 (7 July 2000)
* Hubble Discovers Missing Pieces of Comet Linear STScI-2000-27 (5 August 2000)
* The VLT Observes Comet LINEAR's "Shower" (6 August 2000)
* Comet LINEAR continues to disintegrate and could disappear completely within a few days Архивирано на 27 јули 2020 г. (31 July 2000)
*Распетие* (околу 1630) од Ентони ван Дајк
***Распнување*** или ***Распетие*** ― слика со масло на платно од Антонис ван Дајк, насликана околу 1630 година. Висока е 2,51 м.

Историја
--------

Првично била нарачана како високо олтарно дело во реколетскиот манастир во Лил за време на вториот период на ван Дајк во Антверпен, помеѓу неговото враќање од Италија во 1627 година и неговото заминување за Лондон во 1632 година. Се вратил на темата што веќе ја насликал околу 1617-1919 година за време на неговиот прв период во Антверпен, кога сè уште бил помошник во студиото на Рубенс - ова било *Распнување со Богородица, Св. Јован и Св. Марија Магдалена*, продадено на Рубенс во 1621 година. како високо олтарно дело на језуитската црква во опатијата „Св. Винок" во Берж, сега во Музејот Лувр. Композицијата на второто дело е поизворна, со помалку средишен крст во коси положба за да се даде длабочина на сцената. Небото и косата на Магдалена го покажуваат влијанието на венецијанските мајстори што ван Дајк ги видел за време на неговото време во Италија.

Била запленет за време на Француската револуција и во 1795 година била дел од основачката збирка на Дворецот на ликовни уметности во Лил, каде што сè уште живее.

Иконографија
------------

Симболични се трите бои што ги носат тројцата ожалостени: златно жолта од Марија Магдалена (вечна светлина), црвена од Јован Евангелист (Страста) и сина од Богородица (мантија на човештвото). Третата фигура во сенка на крајната десница е нејасна, но можеби е една од Трите Марии. Распнувањето се случило на Голгота („местото на черепот") и така черепот на Адам е прикажан во подножјето на крстот, доле лево, под трн, симболизирајќи ја несреќата на Падот и Првородениот грев, неговите боцки повикувајќи се на Христовиот венец од трње. Во полукругот над крстот е „мистична делта" што го симболизира Светото Тројство.

Поврзано
--------

* Список на слики од Антонис ван Дајк

Наводи
------

1. ↑  *Le Christ en croix, la Vierge, saint Jean et sainte Madeleine*
2. ↑  База Joconde: Референтен бр. 000PE016622, Министерство за култура на Франција. (француски)
3. ↑  „*Le Christ en Croix* - Palais des beaux-arts de Lille". Архивирано од изворникот на 2015-11-25. Посетено на 31 октомври 2023.
4. 1 2  Michel Feuillet, *Lexique des symboles chrétiens*, Puf Poche, Collection *Que sais-je ?*, Numero 3697, ISBN 978-2-13-057601-3, 2004, 128 страници.

Надворешни врски
----------------

* *Распнување* - Дворец на ликовните уметности во Лил
**Борис Трајчев Димовски** ( 1925
 во Ќустендил, Бугарија — 16 април 1945

 во Врпоље, Хрватска) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

Животопис
---------

Потекнувал од сиромашно семејство. Завршил основно училиште, а потоа работел како општ работник. Во 1941 година, на 16-годишна возраст се вратил во родното место на родителите, и се вработил како курир во општината Катланово. Бил симпатизер на НОВ и штом му се укажала првата можност се приклучил на народноослободителното движење. На 19 декември 1944 година стапил во Треттата македонска ударна бригада, трет баталјон, втора чета. Со Бригадата заминал во Земун, каде ја посетувал тримесечната воена настава. Бил учесник на Сремскиот фронт како и во повеќе борби за ослободување на повеќе села и градови. На 16 април 1945 година при нападот на силни германско-усташки сили кај Врпоље, храбро загинал. Бил закопан на местото каде што загинал. Подоцна неговите посмртни останки биле пренесени и закопани во Брезица.

Наводи
------

1. 1 2  *Беа, загинаа, останаа*. Скопје: Историски Архив - Скопје. 1969. стр. 56. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
**Клубот на непоправливите оптимисти** (француски: *Le Club des incorrigibles optimistes*) – роман од францускиот писател Жан-Мишел Генасија, објавен во 2009 година од издавачот Албен Мишел.

Романот е објавен на македонски јазик од издавачката куќа Три.

Во книгата од над 600 страници, Жан-Мишел Генасија имал амбиција истовремено да напише „генерациски роман" минуциозно реконструирајќи ги шеесеттите години (студената војна, алжирското прашање, појавата на рокенролот, итн.), и „меланхолична хроника на младост".

Местото на одвивање на дејството е задната сала на едно париско бистро кое го посетуваат Жозеф Кесел и Жан-Пол Сартр, каде се луѓе кои избегале од комунизмот во источните земји (Игор, поранешен руски лекар кому му се закануваат сталинистичките чистки, Павел поранешен чешки дипломат...), но кои се „непоправливи оптимисти.

Романот едногласно бил позитивно примен од критиката (*Телерама, Ле Поен, Л’Експрес, Ле Нувел Опсерватер*...) и го прифатила широка публика. Ја добил Гонкуровата награда на 9 ноември 2009 година, а во 2010 година наградата на читателите на „Нотр тан".

Наводи и белешки
----------------

1. ↑  „Fiche du livre sur le site de l'éditeur". Архивирано од изворникот на 2015-04-16. Посетено на 2017-01-15.
2. ↑  Клубот на непоправливите оптимисти Архивирано на 25 декември 2017 г. на семрежното место на Три
3. ↑  „albin-michel.fr". Архивирано од изворникот на 2010-01-16. Посетено на 2017-01-15.
4. ↑  „lepoint.fr". Архивирано од изворникот на 2009-11-13. Посетено на 2017-01-15.
**Зилупе** (латгалски: Синуоја (*Sīnuoja*)*,* од с*ина* - „граница"; германски: Розенау (*Rosenau*)*,* руски: Розеново) - паланка (мал град) во Латвија, покрај реката Зилупе, на границата со Русија. Железничката станица во Зилупе е последната станица за железничката линија Рига-Зилупе, која е една од најдолгите пруги за патници во Латвија. Градот првпат започнал да се создава за време на изградбата на железничката линија Вентспилс-Москва во 1900 година, станицата го добила името Розенова, по поранешниот земјопоседник. Во близина на станицата, била создадена мала населба од трговци и железнички работници. Во 1908 година веќе имало полициска станица, училиште и пошта во Розенова.

Понатамошниот развој на населбата бил прекинат со Првата светска војна. Во 1918 година бил уништен железничкиот мост над реката Зилупе. Од 1918 до 1920 година, Розенова како и цела Источна Латвија била под советска власт. Во јануари 1920 година, Розенова била ослободена од латвиската војска во последната фаза од Латвиската војна за независност.

Откако станала дел од Република Латвија, населбата била преименувана во реката Зилупе. Во меѓувоениот период Зилупе бил важен центар во регионот. Во 1925 година го добил статусот на село, а во 1931 година, градските права. Жителите на Зилупе главно се занимавале со трговија и земјоделство. Во 30-тите години на минатиот век во Зилупе постоела воденица и пилана, како и мала болница и околу 120 продавници.

За време на Втората светска војна, Зилупе бил окупиран од германската војска од 6 јули 1941 година до 18 јули 1944 година и бил администриран како дел од Рајхскомесаријатот Остланд.

По Втората светска војна, неколку големи претпријатија ги отвориле своите подружници во Зилупе. Овие вклучувале работилница за метални обработка, мала фабрика за текстил и пекарница.

Градот е во близина на патот А12, кој по граничниот премин кон Русија се претвора во М9, и двата се дел од европската рута Е22.

Поврзано
--------

* Градови во Латвија

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Градови и паланки во Латвија |
| --- |
|  |
| 
* Адажи
* Ајзкраукле
* Ајзпуте
* Ајнажи
* Акнисте
* Алоја
* Алуксне
* Апе
* Ауце
* Балви
* Балдоне
* Баложи
* Бауска
* Броцени
* Валдемарпилс
* Валка
* Валмиера
* Вангажи
* Варакљани
* Вентспилс
* Виесите
* Виљака
* Виљани
* Гробиња
* Гулбене
* Дагда
* Даугавпилс
* Добеле
* Дурбе
* Зилупе
* Иецава
* Икшќиле
* Илуксте
* Јаунјелгава
* Јекабпилс
* Јелгава
* Јурмала
* Кандава
* Карсава
* Ќегумс
* Ќекава
* Кокнесе
* Краслава
* Кулдига
* Ливани
* Лигатне
* Лиелварде
* Лиепаја
* Лимбажи
* Лубана
* Луѕа
* Мадона
* Мазсалаца
* Марупе
* Огре
* Олајне
* Павилоста
* Пилтене
* Пљавињас
* Прељи
* Приекуле
* Резекне
* Рига
* Рујиена
* Сабиле
* Саласпилс
* Салацгрива
* Салдус
* Саулкрасти
* Седа
* Сигулда
* Скрунда
* Смилтене
* Стајцеле
* Стенде
* Стренчи
* Субате
* Талси
* Тукумс
* Цесвајне
* Цесис

 |

 |
**Седа** ― паланка (мал град) во Латвија основан во 1952 година. Главната местна индустрија е извлекување на тресет. Градот е извонреден по сталинистичката архитектура во стилот на 1950-тите, датира од славните денови на Седа, кога работниците од целиот Советски Сојуз дошле да работат за претпријатието за извлекување на тресет.

Акционерското друштво „Седа" сè уште е голем работодавач.

Паланката и нејзините луѓе биле предмет на документарниот филм „*Седа: Луѓето од мочуриштето*" (латвиски: *Seda. Purva ļaudis*; режисер: Каспарс Гоба; Латвија/Германија, 2004 година).

Галерија
--------

* Рекреативниот центар во СедаРекреативниот центар во Седа
* Руската православна црква во СедаРуската православна црква во Седа
* Средното училиште во СедаСредното училиште во Седа

Надворешни врски
----------------

* 

* Седа (Латвија) на Ризницата ?
* Мрежна страница на АД „Седа"

Поврзано
--------

* Градови во Латвија
**Борис Чипан** (Охрид, 27 март 1918 - Скопје, 31 март 2012) бил еден од најголемите македонски архитекти, поранешен редовен професор на Архитектонскиот факултет во Скопје.

Животопис
---------

Чипан е роден во Охрид на 27 март 1918 година. Во триесеттите години на XX век тој заминува на школување во средно школо во Белград благодарение на стипендија доби­ена од еден генерал од Охрид, кој очекувал неговите стипендисти да станат офицери на кралската војска. Чипан по матурирањето се пријавил во Вое­ната академија, но не бил примен. Потоа се запишал на Архитектонскиот отсек при Техничкиот факултет во Белград, каде во 1941 година дипломирал. Покрај со педагошката дејност кога предавал проектирање и општествени згради се занимавал и со конзервација на градителскот наследство кога бил и прв директор на
Републичкиот завод за заштита на спомениците на културата, со архитектонско проектирање и со публицистика. Учествувал на повеќе анонимни архитектонски конкурси. На полето на конзервацијата позначајни реализации му се: црквите „Св. Софија" во Охрид, „Св. Наум", „Св. Пантелејмон" во Нерези и др. Од областа на архитектонското
проектирање позначајни објекти се: судските згради во Штип, Велес и Битола (1956); Македонската академија на науките и уметностите (МАНУ) во Скопје (1976); Фабриката за фротир во Делчево (1959); поголем број на поединечни семејни куќи во Охрид. Се занимава со научноистражувачка работа. Чипан е вториот носител на наградата „Андреја Дамјанов" која ја добил во 1990 година.Починал во Скопје на 31 март 2012 година.

Библиографија
-------------

* *Старата градска архитектура во Охрид* (II издание), Скопје 1955;
* *Македонските градови во XIX век,* Скопје 1978;
* *111 тези за архитектурата*, Скопје 1986;
* *Света Софија, Катедрален храм на Охридската архиепископија*, Скопје 1996;
* *Текстови за архитектурата*, 1998;
* *Долни Сарај, епизода од историјата на Охрид со Џеладин бег*, Охрид 2001;
* *Моето време во Македонската архитектура*, Скопје 2008;

Наводи
------

* *К. Грчев, Архитектот Борис Чипан, во: Архитектурата на почвата на Македонија од средината на XIX до крајот на XX век, Прилози за проучувањето на историјата на културата на почвата на Македонија, 14, Скопје, 2006, 113–122*.

1. ↑  „Дваесет години награда "Андреја Дамјанов" - архитект Борис Чипан". еПорта. Посетено на 2009-12-27.
2. ↑  „Почина архитектот Борис Чипан". Утрински Весник. 31 март 2012, 11:38. Посетено на 2012-04-01. Проверете ги датумските вредности во: `|date=` (help)

Надворешни врски
----------------

* Комплетен животен опус
**Милица Шперовиќ-Рибарски** (20 април 1939

 во Битола) — македонска пијанистка и универзитетска професорка на Факултетот за музичка уметност во Скопје.

Животопис
---------

Дипломирала во 1963 година на Музичката академија во Белград, во класата на В. Шкарка, каде што исто така и магистрирала во 1970 година во класата на О. Михајловиќ. Специјализирала во Париз во 1970 година во класата на А. Чиколини и В. Перламутер.

Била професорка на Факултетот за музичка уметност во Скопје во периодот 1975-2003.

Концертирала како солист и член на Дуото Рибарски во 30 земји на Европа, Азија и во Јужна Америка.

Го основала фестивалот Интерфест во Битола.

Водела мајсторски класика и била член на жири-комисии во повеќе европски земји.

Наводи
------

1. ↑  Ристовски, Блаже, уред. (2009). „*Шперовиќ-Рибарски*". *Македонска енциклопедија*. , книга II (М-Ш). Скопје: МАНУ. стр. 1659. Text "series
" ignored (help)
**Љубомир Шукаров** (2 октомври 1919

 во Велес — 6 април 2018

 во Скопје) — македонски гинеколог-акушер и универзитетски професор на Медицинскиот факултет во Скопје.

Животопис
---------

Шукаров завршил Медицински факултет во Софија во 1944 година, а специјализирал гинекологија и акушерство во 1951 година во Загреб и во Скопје. Хабилитирал на темата „Проблем на цервицитисот и некои заразувања во врска со интрацервикалната инфилтрација со антиобитици" во 1957 година.

Бил директор на Гинеколошко-акушерската клиника во периодот 1968-1973 и проректор на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј".

Се усовршувал во познати центри во Европа. Промотор е на супспецијалистичката ориентација на Клиниката и вовел нови дијагностички и терапевтски методи што довело до подигнување на стручното ниво, научноистражувачката и публицистичката дејност.

Наводи
------

1. ↑  Ристовски, Блаже, уред. (2009). „*Шулајковски*". *Македонска енциклопедија*. , книга II (М-Ш). Скопје: МАНУ. стр. 1664. Text "series
" ignored (help)
Прибор за чај од порцелан
Германски порцелан од XVIII век од славниот производител *Нимфенбург* (Предлошка:Јазик германски)
**Порцелан** е вид на полупроѕирна керамика, која се обработува на повисоки температури (1200° -{C}- до 1400° -{C}-) во споредба со обичната грнчарија. Таа е со бела боја и полупроѕирен изглед. Воглавно се украсува и со цртежи, па така добива поубав изглед.

Од порцелан се изработуваат различни украсни предмети но и кујнски садови. Многу е познат кинескиот порцелан, кои се изработуваат од мазна паста на основа на глина каолин и фелтспар (-{*petuntse*}-). На тој начин структурата дополнително се стврднува, бидејќи се пополнуваат сите микроскопски дупки.

Центарот на производство на порцелан бил Јингдзен во провинцијата Ђијангсји. Кинескиот порцелан бил — покрај свилата — еден од главните извозници на артикли, па Хан Кинезите вешто ја криеле постапката за нивна изработка. Дури 1708 година на Европејците им тргнало од рака да ја откријат постапката, а после тоа порцеланот почнал да се изработува и на Европскиот континент.

Разлика помеѓу порцеланот и обичната керамика е лесно воочлива. Ако да кажеме ни падне шолја од кафе на под, веројатноста дека ќе се скрши ќе биде помала доколку шолјта е од порцелан за разлика од онаа направена од обична керамика.

Порцеланот како мотив во уметноста и во популарната култура
-----------------------------------------------------------

* „Порцелан" (*Porcelain*) - песна на американскиот музичар Моби (*Moby*).

Познати марки на порцелан
-------------------------

Некои од познатите марки порцелан се:

* *Herendy* (Унгарија),
* *Hollóházi* (Унгарија),
* *Zsolnay* (Унгарија),
* *Meissen* (Германија),
* *Rosenthal* (Германија) и др.

Поврзано
--------

* Патот на свилата
* Керамика
* Грнчарија

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Порцелан" на Ризницата ? |

* *Antique Chinese and Japanese Porelain Collector's Help and Info Page*
* *How porcelain is made*
* *How bisque porcelain is made*
* *International Ceramic Directory — providing you with links to ceramic artists, backstamps, manufacturers, historical sites and more*
* *ArtLex Art Dictionary — Porcelain* Архивирано на 10 декември 2005 г.
* *Porcelain Manufacture in New York in 1875* Архивирано на 5 октомври 2011 г.

Наводи
------

1. ↑  YouTube, Moby - Porcelain (Official Video) (пристапено на 17.1.2020)
Рипида од 1787 г. (Народен музеј, Белград).
**Рипида** (грчки: *ριπίδιον*) - обреден литургиски реквизит во православната црква што се користи за бркање на малите инсекти од причесниот леб и вино. Изработен е од лесен метал или дрво во облик на диск, квадрат, ромб, крст или ѕвезда со долга рачка. На него има двостран приказ на серафими со шест крила (хексаптеригон, грчки: *εξαπτέρυγον*) или херувими кои се околу Господ Исус Христос и кои му служат. Обично се прават во парови. 

Во употреба е уште од првиот век на нашата ера па до денес. Литургиските служебници наведуваат дека два ѓакона ги држат од двете страни на светиот престол и мавтаат со нив, симболизирајќи ги херувимите кои летаат околу чесните дарови. Покрај тоа, тие им претходат на чесните дарови при големиот вход, се носат на литии, во поедини делови во архијерејската служба, како и во сите поважни случаи. Кога не се во употреба, се чуваат во апсидата на црквата. 

Рипидите во коптските, ерменските и некои други православни цркви имаат мали метални прстени или ѕвончиња околу работ што произведуваат звук што е химна на ангелите на Бога.

Наводи
------
**Меѓународна награда за математика „Јанош Бојаи"** (унгарски: *Bolyai János nemzetközi matematikai díj*) или **Бојаиева награда** (*Bolyai-díj*) — меѓународна награда за математичари која на Унгарската академија на науките. Се доделува на секои пет години на математичари кои издале своја монографија во која се опишуваат нивните исклучителни придонеси за математиката во текот на изминатата деценија.

Наградата е наречена во чест на истакнатиот унгарски математичар Јанош Бојаи (1802-1860).

Добитници
---------

* 1905 — Франција Анри Поенкаре
* 1910 — Германско Царство Давид Хилберт
* 2000 — Израел Сахарон Шелах
* 2005 — Русија Франција Михаил Громов
* 2010 — Русија Германија Јуриј Манин
* 2015 — САД Бери Сајмон

Наводи
------

1. ↑  Szénássy B.: Adalékok a Bolyai-díj történetéhez, *Természet Világa*, **124** (1993), 7, 291–294.
2. ↑  „Laudation of Shelah on the occasion of winning the Bolyai Prize" (PDF). (унгарски)
3. ↑  „Hungarian Academy of Sciences presents the János Bolyai International Mathematical Prize". Архивирано од изворникот на 18 July 2011. Посетено на 1 April 2010.
4. ↑  *Bolyai Prize goes to Barry Simon* Архивирано на 22 декември 2015 г. посет. 12 април 2015 г
**Спутник 1** е првиот вештачки сателит пуштен во орбита околу земјата и беше лансиран од космодромот Бајконур во Тјуратам, 370 километри југозападно од гратчето Бајконур во Казахстан. На руски "Спутник" значи "сопатник", или сателит, во овој случај. Оваа летало претставува алуминиумска сфера со пречник од 58 сантиметри што носеше четири големи, од 2,4 до 2,9 метри долги, антени од страна. Масата му изнесуваше 83.60 килограми.

|  |  |
| --- | --- |
| **Лансиран:** | 4 октомври 1957 во 19:12 по Гринич, од космодромот Бајконур LC-1, со A/"Спутник" (8K71PS M1-1PS). |
| **Орбита:** | 227 км x 947 км x 65,1° x 96,8 min. |
| **Испаднат од орбита:** | 4 јануари 1958 |

Инструментација
---------------

Сигналот на Спутник
Инструментите и изворите на електричната енергија беа поставени во затворена капсула и вклучувале трансмитери, а емисииите се случуваа најизменично во групи на секои 0,3 секунди. Даунлинк телеметријата вклучуваше податоци за температурите внатре и на површината од сферата. Сателитските трансмитери работеа 3 недели, додека хемиските батерии конечно не откажаа, и беа набљудувани со голем интерес во целата земја. Леталото испрати податоци за густината на горните слоеви на атмосферата и ширењето на радио брановите во јоносферата.

Крај на мисијата
----------------

Малата, но многу исполирана сфера беше тешка за набљудување со голо око, поради нејзината сјајност од 6-та магнитуда, но затоа ракетниот потиснувач кој исто така ја достигна Земјината атмосфера беше подобро видлив навечер како објект од прва магнитуда. Спутник испадна од орбитата 92 дена после лансирањето, откако заврши 1400 свртувања околу Земјата, со кумулативно пројдени 70 милиони километри. Сателитот и лансирачите беа развиени од бирото за дизајн на Сергеј Корлјов NII-88/Подлипки ( денешна РАКЕТНО-КОСМИЧЕСКАЯ КОРПОРАЦИЯ "ЭНЕРГИЯ").

Надворешни врски
----------------

Спутник 1 — Кумановски астрономски клуб „Кокино"


1. ↑  „Sputnik 1 (PS-1 #1)". Gunter's Space Page. 11 December 2017. Посетено на 16 May 2021.
2. ↑
3. 1 2 3  „Sputnik 1". Encyclopedia Astronautica. Архивирано од изворникот на 27 December 2016. Посетено на 8 January 2017.
4. ↑
**SCORE** (Signal Communication by Orbiting Relay Equipment, или во превод "Орбитирачка Релејна Опрема за Сигнална Комуникација") е првиот комуникациски сателит поставен во орбита околу Земјата.

|  |  |
| --- | --- |
| **Лансиран:** | 18 декември 1958 во 23:02 по Гринич, од Кејп Каневерал со Атлас. |
| **Орбита:** | 183 km x 1,481 km x 32.3° x 101.5 min. |
| **Испаднат од орбита:** | 21 јануари 1959. |

Одлики и мисија
---------------

SCORE беше вештачки сателит лансиран од страна на армијата на САД и претставуваше 24 метри долг Атлас проектил 3 метри во пречник, којшто служеше како платформа за експериментирање со комуникацискиот релеј. Телото на леталото служеше како антена. Сателитот требаше да ја одреди употребливоста на комуникацискиот систем на сателитот, и да ги испита можните проблеми со него. Тоа носеше снимач на лента којшто беше користен за да пренесе честитка за божиќ од претседателот Ајзенхауер. Ова беше првото пренесување на звук надвор од Земјата, и се случи на 18 декември 1958. Перформансите беа номинални, експериментот траеше 12 дена, додека сателитот беше во орбита 35 дена, што ги надмина очекувањата од 20 дена орбита.

Пораката на претседателот Ајзенхауер
------------------------------------

> 
> This is the President of the United States speaking. Through the marvels of scientific advance, my voice is coming to you via a satellite circling in outer space. My message is a simple one: Through this unique means I convey to you and all mankind, America's wish for peace on Earth and goodwill toward men everywhere.
> 
> 
> 

Превод:

> 
> Ви се обраќа претседателот на САД. Преку чудата на научниот развиток, мојот глас доаѓа до вас преку сателит којшто кружи во надворечната вселена. Мојата порака е проста: Преку овој иникатен начин сакам да ја пренесам до вас и до човештвото американската желба за мир на Земјата и добробит на луѓето насекаде.
> 
> 
>

Цитати
------

1. 1 2  SCORE - Астропедија, Кумановски Астрономски Клуб

Надворешни врски
----------------

SCORE - Астрономски Клуб Куманово
**Венера-2** била советска автоматска научно-истражувачка станица (вештачки сателит) наменета за истражување на планетата Венера. Лансирана е на 12 ноември 1965 година.

Текот на мисијата
-----------------

Венера-2 носела телевизиски уред и научни инструменти. На 27 февруари 1966 година минала покрај Венера на далечина од 24,000 км и влегла во околусончевата орбита.
Системите во леталото откажале при минувањето и никакви податоци не биле примени за планетата.

Основни податоци за летот
-------------------------

* Датум на лансирање: 12 ноември 1965
* Ракета носач:
* Место на лансирање: Тјуратам, Бајконур
* Маса на сателитот (kg): 963

Галерија
--------

Поврзано
--------

* Венера-1
* Венера-3
* Венера (програм)

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | „Венера-2" на Ризницата ? |

* Советско истражување на Венера

Користена литература
--------------------

* NASA каталог на космички летала


|  |
| --- |
| Сателити од серијата „Венера" |
| Венера-1 • Венера-2 • Венера-3 • Венера-4 • Венера-5 • Венера-6 • Венера-7 • Венера-8 • Венера-9 • Венера-10 • Венера-11 • Венера-12 • Венера-13 • Венера-14 • Венера-15 • Венера-16 |
**Венера-7** била совјетска автоматска научно-истражувачка станица (вештачки сателит) наменета за истражување на планетата Венера. Лансирана е на 17 август 1970.

Текот на мисијата
-----------------

Влезот во атмосферата во Венера и одсекот за симнување се случило на 15 декември 1970 година. По аерофинамичното застанување, бил активиран падобранот. Антената на капсулата била активирана, и сигналите од капсулата биле примени на Земјата околу 35 минути.

По симнувањето на планетата, податоците биле пратени преку радио-врска уште 23 минути, но со значително помала јачина. Капсулата со тоа станала првиот објект изграден со човечка рака, кој успеал да прати податоци од површината на некоја друга планета.

Основни податоци за летот
-------------------------

* Датум на лансирање: 17 август 1970
* Ракета носач:
* Место на лансирање: Тјуратам, Бајконур
* Маса на сателитот (kg): 1180

Галерија
--------

Поврзано
--------

* Венера-6
* Венера-8
* Венера (програма)

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | „Венера-7" на Ризницата ? |

* Советското истражување на Венера

Користена литература
--------------------

* NASA каталог на космички летала


|  |
| --- |
| Сателити од серијата „Венера" |
| Венера-1 • Венера-2 • Венера-3 • Венера-4 • Венера-5 • Венера-6 • Венера-7 • Венера-8 • Венера-9 • Венера-10 • Венера-11 • Венера-12 • Венера-13 • Венера-14 • Венера-15 • Венера-16 |
**Космос-1887** — сателит од типот Бион.

Мисија
------

Бион 8 во својот товар вклучувал биолошки и зрачно-физички експерименти од 9 држави. Слетувањето било неколку стотина километри од очекуваното место, што довело до значителни потешкотии. Биолошката носивост на вселенското летало вклучувало 2 мајмуни, 10 стаорци, овошни муви, скакулци, бумбари, гупи, саламандери, хлорела, пченка. Во изведувањето на 33 експерименти на САД, биле вклучени повеќе од 50 научници од НАСА.

Еден од тие експерименти, бил и изучување на нивото на зрачење во вселенското опкружување, не побарувало употреба на какви било биолошки материјали. САД спровеле само еден експеримент врз приматите на биосателитот. Останатите американски експерименти биле изведени на ткива од петте стаорци кои биле на летот. Дел од експерименитите биле продолжение на претходно извршените експерименти на Спејслаб-3 во април 1985 година. Другите земји вклучени во изведувањето на експериментите на мисијата биле Советскиот Сојуз, Полска, Чехословачка, Источна Германија, Франција, Романија, Бугарија и Унгарија. Европската вселенска агенција исто така извела одредени експерименти. САД биле задолжени за развој на опремата за летот и слетувањето, потврдно тестирање на опремата и експерименталните процедури, развивање процедури за земање примероци од стаорците и пренесување ткива и податоци од Советскиот Сојуз по завршувањето на мисијата. Една од најзначајните особености било споделувањето на биолошките примероци од стаорците, со што се овозможило голем број на примероци од ткивата да се анализираат. Целта на експериментите на САД била да се испита ефектот на микрогравитацијата на различните телесни системи.

Експериментите со приматите биле осмислени за да се проучува растот и развојот на периферниот скелет. Изучувањата на ткивата од стаорците опфатиле широк спектар на дисциплини. Ефектите на микрогравитацијата на срцето, црниот дроб, тенкото црево и коскеното ткиво, функцијата на црниот дроб, растот на скелетот, а нивоата на хормоните и метаболизмот биле испитувани со различни пристапи. Други испитувања биле со цел да се увидат промените во имунолошкиот, нервниот и репродуктивниот систем, во мускулите и сврзното ткиво и во скелетната и минералната биле пренесени во лабораторијата за стаорци. Две макаки наречени Дрема и Јероша биле сместени во лабораторијата за примати.

Детали
------

NSSDC ID1987-083A
Други ознаки
* Биокосмос 8
* Космос 1887
* 18380

Датум на лансирање/Време1987-09-29 во 12:50:00 UTC
Маса во орбита6.700 кг

Поврзано
--------

* 1987 година во космонаутиката
* Животни во вселената

Наводи
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  „COSMOS 1887". *Heavens Above*. Chris Peat. Посетено на 15 June 2018.
2. ↑  „mission information: Cosmos 1887". *NASA*. Посетено на 25 May 2016. *Оваа статија содржи текст од овој извор, кој е во јавна сопственост.*
3. ↑  „NASA - NSSDC - Spacecraft - Details". Nssdc.gsfc.nasa.gov. 2013-08-16. Архивирано од изворникот на 2007-02-25. Посетено на 2014-03-12.

Надворешни врски
----------------

* Cosmos 1887: science overview FASEB Journal
* NASA
**Чилов** (азерски: *Çilov adası*, се изговара и како **Жилој**) – остров на Апшеронскиот Полуостров, 55 км источно од Баку.

Местоположба
------------

Островот Чилов се наоѓа 25 км источно од крајот на Апшеронскиот Полуостров во Каспиското Море, 100 км од Баку.

Долго е 10 км и има неправилен облик со различни исфрлувања и навлегувања. Највисоката точка е на 8 метри.

Административно островот Чилов му припаѓа на реонот Казар од Баку.

|  |
| --- |
| Карта на Апшеронскиот Полуостров со островот Чилов |

Историја
--------

Во 1781 година, рускиот контраадмирал Марк Војнович, водејќи експедиција на Каспиското Море ги открил лежиштата на нафта и гас.

Наводи
------

1. ↑  „Location". Архивирано од изворникот на 2008-01-09. Посетено на 2017-05-29.
2. ↑  Oil exploration in Azerbaijan
3. ↑  Rear Admiral Count Mark Voynovich

* Caspian Sea Biodiversity Project

Надворешни врски
----------------

* Weather reports for Chilov
* Entry from Great Soviet Encyclopedia[*мртва врска*]
**Васил Дилев - Дитљак** (Скопје,  1913
 - Скопје, 17 октомври 2011

) — легендарен македонски фудбалски голман, а подоцна и тренер.

Животопис
---------

Дилев е роден во Скопје во 1913 година и бил еден од пионерите на македонскиот фудбал и како голман го чувал голот на СК Македонија и ФК Вардар. По завршувањето на фудбалската кариера бил првиот тренер во Македонија со положен тренерски испит.

Кариерата ја почнал со неполни 17 години во Победа од Скопје, но набрзо се нашол на голот на Славија, со која во далечната 1934 година учествувал во квалификациите во Белград за влегување во тогашната Прва југословенска лига против БСК и белградска Југославија. Играл против најголемите фудбалски ѕвезди во тоа време Моша Марјановиќ, Александар Тирнаниќ, Арсениевиќ, кои таа година играле и на Светското првенство во Монтевидео во Уругвај, кога Југославија го освои четвртото место.

Васил Дилев бил последниот жив фудбалер на СК Македонија, фудбалскиот клуб кој во 1941 година со одлука на бугарските власти станува дел од првенството на Бугарија. Тимот бил предводен од тренерот Илеш Шпиц и водел борба за титулата со познатиот тим Левски. Починал во Скопје на 97 годишна возраст на 17 октомври 2011 година.

Наводи
------

1. ↑  „Почина легендарниот Васил Дилев - Дитљак". 24 фудбал. 18 октомври 2011. Посетено на 2011-12-04.

Надворешни врски
----------------

* Голманот со качкет замина во легендите[*мртва врска*] - Утрински Весник
* ВИДЕО: IN Memoriam: Почина „Дитљак"
Мирсад Јонуз, во дресот на ФК Победа од Прилеп
**Мирсад Јонуз** (9 април 1962, Свети Николе, Југославија) — поранешен југословенски и македонски фудбалски голман и поранешен македонски тренер.

Фудбалска кариера
-----------------

Мирсад Јонуз е роден во Свети Николе на 9 април 1962

 година. Неговото семејство е од Милино каде Мирсад израснал. 

Како фудбалер, Јонуз играл на местото голман, а настапувал во повеќе клубови, како:

* ФК Брегалница Штип,
* ФК Борец,
* ФК Тетекс, Teтово
* ФК Победа,
* ФК Рад, Београд, Србија
* ФК Левадијакос,
* ФК Сутјеска, Никшиќ, Црна Гора
* ФК Вардар, Скопје
* ФК Љуботен,
* ФК Работнички Кометал, Скопје.

Тренерска кариера
-----------------

Јонуз ја започнал тренерската кариера во ФК Работнички Кометал, кого успеал да го внесе во Првата Македонска фудбалска лига. Во овој клуб работел од 1996 до 2000 година, а потоа, од 2002 до 2003 година бил тренер на ФК Победа, при што, го освоил Купот на Македонија. Во 2003 година повторно се вратил во Работнички Кометал.

Во август 2003 година, Јонуз бил избран за селектор на младата репрезентација на Македонија. Како селектор на младата репрезентација на Македонија, дебитирал во Охрид, на 18 август 2003 година, на средбата Македонија - Албанија која завршила со победа на Македонија од 1-0.
На 16 мај 2009 година, Мирсад Јонуз бил избран на функцијата селектор на сениорската репрезентација на Македонија.
Во ноември 2012 година, тој станал тренер на кипарскиот прволигаш ФК Неа Саламина од Ларнака.

Наводи
------

1. ↑  "Јонуз се договори со Неа Саламина", *Дневник*, година XVI, број 5022, петок, 23 ноември 2012, стр. 23.

|  |  |
| --- | --- |
| Знаме на МакедонијаБиографска икона | *Оваа биографска статија за личност од Македонија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Фудбалска репрезентација на Македонија –  селектори |
| --- |
|  |
| 
1993/95 Дончевски ·
1996/99 Хаџиевски ·
1999/01 Канатларовски ·
2001/02 Јовановски ·
2002/03 Илиевски ·
2003/06 Канатларовски ·
2005/05 Слободан Сантрач ·
2005/06 Бабунски ·
2006/09 Катанец ·
2009/11 Јонуз ·
2011/12 Тошак ·
2012 Седлоски (в.д.) ·
12/13 Јаневски ·
2013 Стратев (привремен) ·
2013/15 Ѓуровски ·
2015 Друловиќ ·
2015/до сега Ангеловски ·
 |

 |
Миљан Миљаниќ
**Миљан Миљаниќ** (4 мај 1930 – 13 јануари 2012 година) ― југословенски и српски фудбалер, тренер и администратор, кој играл како дефанзивец.

Роден во Битола, Вардарска Бановина, Кралство Југославија, во семејство со потекло од кланот Бањани во општина Никшиќ во Црна Гора, Миљаниќ ги поминал првите години од својот живот во она што подоцна ќе стане СР Македонија во рамките на СФР Југославија и на крајот денешна Македонија.

За време на неговата шарена кариера, Миљаниќ беше тренер на Црвена звезда Белград (освои 10 трофеи), Реал Мадрид (освои титули во Ла Лига едноподруго, вклучително и двојна Лига/ Куп во сезоната 1974-1975), Валенсија ЦФ (разочарувачки период што траеше три четвртини од сезоната 1982-1983 кога доби отказ од тимот на 17-то место во лигата), и југословенската репрезентација, на која беше главен тренер на Светските првенства 1974 и 1982 година.

Тој е подеднакво познат како семоќен претседател на Фудбалскиот сојуз на СР Југославија (ФСЈ), функција што ја вршеше со години пред да замине во 2001 година.

Неговото влијание врз фудбалската игра во Југославија е огромно бидејќи под негово менторство излегоа цела генерација тренери, меѓу кои и Чиро Блажевиќ, Ивица Осим, Тоза Веселиновиќ итн. Покрај обожавателите, Миљаниќ има и свој дел од клеветниците кои чувствуваат дека неговата заштитна марка претпазлива и одбранбена тактика, како и потпирање на постари играчи, придонеле за слабите резултати и непривлечната игра на југословенската репрезентација во текот на 1970-тите и 1980-тите.

Во 2002 година, за неговиот придонес во асоцијативниот фудбал, Миљаниќ стана добитник на Орден за заслуги на ФИФА - највисокото признание доделено од ФИФА.

Приватен живот
--------------

Миљаниќ беше оженет со Оливера „Вера" Рељиќ со која имаше две деца: синот Милош Миљаниќ (поранешен фудбалер и сегашен менаџер на Алијанца ФК од Ел Салвадор) и ќерката Зорка.

Тој почина на 13 јануари 2012 година, на 81-годишна возраст, во Белград, Србија, откако неколку години страдаше од Алцхајмерова болест. Во жалост за загубата на поранешниот великан на клубот, на 14 јануари, екипата на Реал Мадрид, која ја тренира Жозе Мурињо, го одигра својот првенствен натпревар на гости кај Реал Мајорка со играчи од Мадрид со црни ленти.

Признанија
----------

### Менаџер

**Црвена звезда Белград**

* Прва југословенска лига : 1967–68, 1968–69, 1969–70, 1972–73
* Куп на Југославија : 1967–68, 1969–70, 1970–71
* Митропа куп : 1967–68

**Реал Мадрид**

* Ла Лига : 1974–75, 1975–76
* Копа дел Реј : 1974–75

### Поединечни признанија

* Орден за заслуги на ФИФА : 2002 година
* Награда Дон Балон : 1976 година

Наводи
------

1. 1 2  FIFA fact sheet at FIFA.com
2. ↑  Trener tiranin? Zar vam ja zaista tako izgledam?;*Start*, July 1969

* Miljan Miljanić manager profile at BDFutbol

Предлошка:FSS presidents
**Лук** или **чешен** — вид на растение во фамилијата Лукови. Негови блиски сродници се кромидот, козјиот лук (шалот), празот и власецот. Низ историјата, лукот е користен во кујнски и медицински цели. Има остра арома и вкус кој се разблажува во текот на готвењето. Луковицата од лукот, која е најчесто користена во исхраната, е поделена на повеќе месести делови наречени чешниња. Чешнињата се користат како семе, за исхрана (свежи или зготвени), како и во медицински цели. Листовите, стеблото и цветовите (наречени булбили) се исто така јадливи и најчесто се употребуваат додека се сѐ уште незрели и нежни. Единствен дел од лукот кој не се смета за јадлив е кожестата обвивка.

Медицинска вредност
-------------------

Лукот е употребуван како лек во многу култури во текот на илјадници години, односно неговата примена во медицински цели е стара колку што и египетските пирамиди. Се смета дека лукот помага при срцеви заболувања, како атеросклероза, високо ниво на холестерол во крвта, висок крвен притисок и рак.

Истражувањата вршени на животни, како и на луѓе, укажале на можните придобивки од користењето на лукот за лекување на кардиоваскуларните болести. На пример, во едно чешко истражување се укажало дека лукот го снижувал нивото на холестерол во крвните садови на животните. Во 2007, BBC објави дека лукот може да се корсти во превенцијата и борбата со настинката. Користењето на лук во исхраната на лабораториски стаорци се покажало дека го зголемува нивото на тестостерон.

Галерија
--------

* Лук посаден во бавча во Сирково, МакедонијаЛук посаден во бавча во Сирково, Македонија
* Ораанжериско одгледување на лук под пластеник, во Овче Поле, МакедонијаОраанжериско одгледување на лук под пластеник, во Овче Поле, Македонија

Лукот како тема во уметноста
----------------------------

* „Крадецот што крадел лук низ оџак" - македонска народна приказна.
* „Го фатил лукот" - македонска народна приказна.

Наводи
------

1. ↑  *Македонски хумористични народни приказни*. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост", 2004, стр. 39.
2. ↑  *Македонски хумористични народни приказни*. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост", 2004, стр. 40.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85053172
* GND: 4031311-6
* NKC: ph191025
* BNE: XX529521

 |

 |
|  |
| --- |
| Дел од темата
**Ислам**

**Историја на исламот** |
| **Верувања и обичаи** |
| Божје единство  Вероисповед  Молитва • Пост  Аџилак • Добротворност |
| **Главни дејци** |
| Мухамед 
Али • Абу Бакр
Дружината на Мухамед 
Семејството на Мухамед
Исламски пророци |
| **Текстови и Закони** |
| Куран • Хадис • Шеријат  Исламско право • Теологија  Мухамедовите биографии |
| **Гранки на исламот** |
| Сунизам • Шиизам • Суфизам  |
| **Социополитички аспекти** |
| Академци • Филозофија  Уметност • Науки  Архитектура • Градови  Календар • Празници  Жените во исламот • Водачи  Политика • Џихад • Либерализам  |
| **Поврзано** |
| Исламски лексикон 
Индекс на статии за исламот  |

**Реис-ул-улема** или **голем муфтија** (арапски: مفتي عام, *muftī ʿām* или арапски: كبير المفتين, *kabīr al-muftīn*) – врховен поглавар на исламската верска заедница во Македонија, највисок претставник на верското право во сунитските или ибадиските муслимански земји. Реис-ул-улема издава правни мислења и заповеди, т.н. фатви, на основа на толкувањата на исламските закони за приватни клиенти или за помош на судиите во решавање на случаи. Добиените мислења од реис-ул-улемата служат како драгоцен извор на информации за практичната примена на исламскиот закон како спротивност на апстрактните формулации. Фатвите на реис-ул-улемите не се задолжителни во областите на граѓанското право кои го регулираат склучувањето и разводот на брак, наследството, како ни во кривичното право.

Историја
--------

Муфтиите се муслимански верски научници кои издаваат влијателни правни мислења (фатви) со толкување на шеријатот. Османлиското Царство ја започнало праксата за давање официјално признавање и статус на еден муфтија, кој е над сите други, како реис-ул-улема. Реис-ул-улемата на Цариград од крајот на 16 век добил статус на шеф на верските установи. Тој бил одговорен за религиско-правните стручњаци и давал правни поуки за битни работи од државната политика, како што е рушење на владарот од престоло. Оваа пракса подоцна била преземена и приспособена во Египет во текот на 19 век. Оттогаш, овој концепт се проширил и на другите муслимански држави, така што денес има 16 земји со значително муслиманско население кои имаат реис-ул-улема. Односот меѓу реис-ул-улемата на која било држава и владарот на истата може битно да се разликуваат, како од регионот, така и од историската ера.

Поврзано
--------

* Муфтија

Наводи
------

1. ↑  „реис-ул-улема" — Дигитален речник на македонскиот јазик
2. ↑  Vogel, Frank E. (1999). *Islamic law and legal system: studies of Saudi Arabia*. стр. 16–20. ISBN 978-90-04-11062-5.
3. 1 2  Vogel, Frank (1999). *Islamic Law in the Modern World: Legal System of Saudi Arabia*. стр. 5. ISBN 978-9004110625.
4. 1 2  Faroqh, Suraiya N. (ed.) (2006). *The Cambridge History of Turkey: Volume 3, The Later Ottoman Empire, 1603-1839*. стр. 213. ISBN 978-0521620956.CS1-одржување: излишен текст: список на автори (link)
5. ↑  Janin, Hunt Janin; Kahlmeyer, André (2008). *Islamic law: the Sharia from Muhammad's time to the present*. стр. 85. ISBN 978 9004110625.
**Рзав** е река во Република Српска (Босна и Херцеговина).

Настанува кај селото Вардиште (БиХ), на подрачјето на националниот парк Тара, на границата помеѓу Босна и Херцеговина и Србија, со спојување на реките Бел Рзав и Црн Рзав, по кое кратко тече низ Босна и Херцеговина, каде што потоа во Вишеград се влева во реката Дрина.

Река Рзав тече и покрај Добрун, стар средновековен утврден град, кој бил доста значаен трговски центар на овој најзначаен каравански пат од Средоземјето па сè до централен Балкан. Во втората половина на 14 век бил изграден и манастирот Добрун кој и денес постои. Специфичен е по фреските од 14 век на кои се прикажани српски владетели и членови на ктиторското семејство, а исто така и по значително вредната збирка на икони и црковен мобилијар од кои некои примероци датираат уште од 13 век.

Поврзано
--------

* Црн Рзав
* Бел Рзав
* Голем Рзав
* Дрина
* Вишеград
* Перуѓачко езеро

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Рзав (река)" на Ризницата ? |