***Зајак*** (германски: ***Feldhase***) - слика во акварел и гваш на германскиот уметник Албрехт Дирер од 1502 година. Насликана во 1502 година во неговата работилница, таа била призната како ремек-дело на набљудувачката уметност заедно со неговото „*Големо парче трева*" од следната година. Предметот е пренесен со скоро фотографска точност, и иако на парчето вообичаено му е даден насловот „*Млад зајак*", портретот е доволно детален за зајакот да се идентификува како зрел примерок - германскиот наслов се преведува како „Полски зајак", а делото е честопати на англиски јазик се нарекуваат „*Див зајак*".

Предметот бил особено предизвикувачки: крзното на зајакот лежело во различни насоки, а животното било прошарено со полесни и потемни полиња на целото тело, Дирер морал да ги прилагоди стандардните конвенции на засенчување за да го означи прегледот на предметот до падот на светлината низ фигурата. И покрај техничките предизвици претставени при прикажување на изгледот на светлината со повеќебоен, повеќетекстурален предмет, Дирер не само што успеал да создаде детална, скоро научна студија за животното, туку и да ја внесе сликата со топло златно светло што удира зајакот од лево, истакнувајќи ги ушите и течењето на косата по телото, давајќи искра живот на окото и фрлајќи чудна сенка надесно.

 Копијата на зајакот од Ханс Хофман во 1528 година, која се прилагодува слободно од изворот, сè уште го носи монограмот АД.
Дирер лесно ја скицирал сликата и ја насликал со миење кафеава акварел. Потоа, тој трпеливо ја градел текстурата на крзното со различни темни и светли потези со четки и во акварел и во гваш. Постепено, сликата била завршена со додавање на неколку префинети детали како што се мустаќите и прецизниот одраз на прозорецот во окото на суштеството.

Постои одредена дебата за тоа како Дирер точно ја доловил сликата на зајакот: тој можеби скицирал зајак во дивината и пополнувал поединечни детали од мртво животно, или фатил едно и го држел жив во своето студио додека работел на сликање. Одраз на рамката на прозорецот во окото на зајакот честопати се наведува како доказ за теоријата дека Дирер го копирал зајакот од животот во неговата работилница, но овој вкрстен одраз е техника што Дирер често ја користел за да додаде живост на очите на неговите предмети.

Дирер ги користел студиите за акварел и гваш како изворен материјал за неговите отпечатоци, но во *„Свето семејство со три зајаци*", зајаците се скромно изнесени, и во единствениот од другите негови отпечатоци има зајак, бакарна плоча од 1504 година, на кои се гравирани *Адам и Ева*, зајакот се свртува, полускриен зад нозете на Ева. Истакнатиот датум и монограмот на Дирер за „*Зајак"* укажуваат на тоа дека Дирер сметал дека тоа е дело само по себе, отколку само за подготвителна скица. Сликата предизвика бројни копии: познати се најмалку дванаесетмина од современиците.

Библиографија
-------------

* Elisabeth M. Trux: *Überlegungen zum Feldhasen und anderen Tierstudien Dürers mit einer Datierungsdiskussion*. In: K.A. Schröder, M.L. Sternath: *Albrecht Dürer*. Hatje Cantz, Ostfildern-Ruit 2003, S. 45–55. ISBN 3-7757-1330-1
* Heinz Widauer: *Feldhase*. In: K. A. Schröder, M. L. Sternath: *Albrecht Dürer*. Hatje Cantz Verlag, Ostfildern-Ruit 2003, S. 268. ISBN 3-7757-1330-1ISBN 3-7757-1330-1

Надворешни врски
----------------

* Страницата на сликата Архивирано на 16 мај 2012 г. во Албертина.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Албрехт Дирер |
| --- |
|  |
| Список на слики |
|  |
| Слики | 
* *Диптих – портрети на родителите на Дирер* (1490)
* *Портрет на Фридрих III Саксонски* (1496)
* *Свети Јероним во пустелија* (околу 1496)
* *Портрет на татко му на Дирер на 70* (1497)
* *Халер Мадона*/*Лот и неговите ќерки* (околу 1498)
* *Оплакувањето на Христа* (припишана, околу 1498)
* *Портрет на Осволт Крел* (1499)
* *Портрет на Елсбет Тукер* (1499)
* *Седум таги (полиптих)* (околу 1500)
* *Оплакувањето на Христа* (околу 1500)
* *Обожување на волшебниците* (1504)
* *Мадона Бањакавало* (пред 1505)
* *Христос меѓу лекарите* (1506)
* *Портрет на млада венецијанка* (1505)
* *Празник на розаријата* (1506)
* *Алчност* (1507)
* *Адам и Ева* (1507)
* *Мачеништво на десет илјади христијани* (1508)
* *Животот на Богородица* (1510–1511)
* *Самоубиството на Лукреција* (1518)
* *Портрет на царот Максимилијан I* (1519)
* *Портрет на Јакоб Фугер* (околу 1520)
* *Портрет на човек* (1521 или 1524)
* *Портрет на Бернхарт фон Резен* (1521)
* *Свети Јероним* (1521)
* *Четирите ангели* (1526)
* *Портрет на Хиеронимус Холцшуер* (1526)
* *Портрет на Јакоб Муфел* (1526)

 |  |
|  |
| Автопортрети | 
* *Автопортрет на 13 години* (цртеж, 1484)
* *Автопортрет околу 1492* (цртеж, 1492)
* *Портрет на уметникот со чичка в рака* (1493)
* *Автопортрет на 26 години* (1498)
* *Автопортет на 28 години* (1500)

 |
|  |
| Дрвопис и гравури | 
* Список на дрвописи, гравури
* *Светото семејство со вилинско коњче* (1495)
* *Светото семејство со три зајаци* (1496)
* *Апокалипса* (1498)
* *Архангел Михаил во борба со змејот* (1498)
* *Четири вештерки* (1497)
* *Морско чудовиште* (1498–1500)
* *Свети Себастијан на столб* (1500)
* *Посета* (1503)
* *Адам и Ева* (1504)
* *Средба на Јоаким и Ана кај Златната капија* (1504)
* *Витезот, смртта и ѓаволот* (1513)
* *Меланхолија I* (1514)
* *Свети Јероним во својата ќелија* (1514)
* *Триумфална капија* (1515)
* *Носорог* (1515)
* *Големата триумфална кочија* (1522)
* *Портрет на Еразмо* (1526)

 |
|  |
| Цртежи, акварели | 
* *Зајак* (1502)
* *Големо парче трева* (1503)
* *Мадона на животните* (околу 1503)
* *Раце при молитва* (околу 1508)
* *Крило на модроврана* (1512)
* *Портрет на мајката на уметникот на 63 години* (1514)
* *Глава на морж* (1514)

 |
|  |
| Олтарни прегради | 
* *Дрезденска олтарна преграда* (околу 1496–1497/1503–1504)
* *Паумгартнерова олтарна преграда* (околу 1500)
* *Олтарна преграда Јабах* (околу 1503–1504)
* *Хелерова олтарна преграда* (околу 1508)
* *Поклонение на Света Троица* (1511)

 |
|  |
| Музеи | 
* Куќата на Албрехт Дирер

 |
|  |
| Роднини | 
* Агнес Дирер (сопруга)
* Албрехт Дирер Постариот (татко)
* Ханс Дирер (брат)
* Антон Кобергер (кум)

 |

 |