recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Еден ден** (англиски: *One day*) - роман на англискиот писател Дејвид Николс од 2009 година. Врз основа на книгата, во 2011 година бил снимен истоимениот филм.

Содржина
--------

Романот се состои од 23 глави, групирани во пет дела:

* Прв дел: 1988-1992 Во почетокот на дваесеттите
	+ Прва глава: Иднината
	+ Втора глава: Назад во живот
	+ Трета глава: Таџ Махал
	+ Четврта глава: Можности 53
	+ Петта глава: Правила на игра
* Втор дел: 1993-1995 Доцните дваесетти
	+ Шеста глава: Хемија
	+ Седма глава: Добра смисла за хумор
	+ Осма глава: Шоу-бизнис
	+ Деветта глава: Цигари и алкохол
* Трет дел: 1996-2001 Во почетокот на триесеттите
	+ Десетта глава: Карпе дием
	+ Единаесетта глава: Две средби
	+ Дванаесетта глава: Да се каже „те сакам"
	+ Тринаесетта глава: Третиот бран
	+ Четиринаесетта глава: Татковство
	+ Петнаесетта глава: Џин Себерг
* Четврти дел: 2002-2005 Доцните триесетти
	+ Шеснаесетта глава: Понеделник наутро
	+ Седумнаесетта глава: Важенговор.док
	+ Осумнаесетта глава: Насреде
* Петти дел: Три годишнини
	+ Деветнаесетта глава: Утрото потоа
	+ Дваесетта глава: Првата годишнина - Прослава
	+ Дваесет и прва глава: Артуровиот престол
	+ Дваесет и втора глава: Втората годишнина - Распакување
	+ Дваесет и трета глава: Третата годишнина - Лани летоска

Дејството во романот започнува на 15 јули 1988 година, кога Декстер Мејхју и Ема Морли, студенти на Универзитетот во Единбург, се запознаваат по свеченото доделување на дипломите. Тие поминуваат заедно една убава ноќ и утредента секој треба да тргне по својот пат. Декстер прераснува во телевизиска ѕвезда, работејќи како водител на глупави емисии, а Ема работи во мексикански ресторан, сонувајќи да стане писателка. И покрај спротивните карактери, тие стануваат најдобри пријатели. Потоа, во книгата се прикажува нивниот однос во следните 20 години, и тоа секогаш на истиот ден - 15 јули. Притоа, тие созреваат и се помируваат со природата на нивната љубов и со самиот живот.

Изданија на македонски јазик
----------------------------

Романот „Еден ден" е објавен на македонски јазик во 2012 година, од страна на издавачката куќа „Три", а во превод на Мирјана Буразер. Книгата е со обем од 396 страници, со димензии од 21 сантиметар, во мек повез. Лектурата ја извршила Васка Кочовска, а книгата е отпечатена во печатницата „Стеда графика". Таа е каталогизирана во НУБ „Св. Климент Охридски", Скопје и ја носи меѓународната ознака ISBN 978-608-230-051-1.

Наводи
------

1. ↑  IMDb, One Day (2011) (пристапено на 3.1.2016)
2. 1 2 3  Дејвид Николс, *Еден ден*. Скопје: Три, 2012.
**„Елен, полската глувчица и тајната"** (шведски: *Ellen, Sorken och hemligheten*) — роман за деца на шведската писателка Марија Френсборг, со илустрации на Томас Нилсон. Романот е издаден од страна на издавачката куќа „Блесок", како трета книга во рамките на едицијата „Бушавко".

Технички одлики
---------------

Преводот на македонски јазик го направила Родна Русковска. Книгата, со димензии од 20 сантиметри и со обем од 120 страници, е каталогизирана во НУБ „Св. Климент Охридски", Скопје и ја носи меѓународната ознака ISBN 978-9989-59-554-7. Објавувањето на книгата било помогнато од Шведскиот уметнички совет. Дизајнот и подготовката за печат биле дело на „DTP Blesok", а книгата била отпечатена во „Маринг" од Скопје, во 500 примероци.

Содржина
--------

Романот се состои од 22 глави:

* Капакот на амбисот и смртта со давење
* Седмица без пливање
* Чудак-клубот и кутијата со неопходности
* Планот со пижамите
* Зајачки костури со Виолетовото кралство
* Маси за деца и затворени врати
* Мекиот кревет и натрапникот
* Позната тетка
* Потскокнуваме и се колнеме
* Глупавиот десерт
* Смрдливиот татко и штикли-миклите
* Зајачки глупости и размислувања за тетката
* Кисело-весело и штипкање за стомак
* Лажни загризувања и уште чекање
* Украдената краставица и срцето од ванила
* Краставицата се виори
* Добро се преправаме
* Во светот на Неле
* Го галиме Улоф Палме
* Се палат ѕвездите
* Преобразбата
* Размислувањата на трансформаторот

Наводи
------

1. 1 2 3  Марија Френсборг и Томас Нилсон, *Елен, полската глувчица и тајната*. Скопје: Блесок, 2013.
Колекција на геометриски облици. Сите облици кои имаат иста боја се слични. Облиците и основната геометрија се важни теми во елементарната математика.
**Елементарната математика**, според условната поделба на математиката, е дел од математиката којшто се состои од математички области што се изучуваат во основните и средните училишта. Најосновните од нив се: алгебра, аритметика и Евклидова геометрија. Следното ниво погоре се тригонометријата, понапредната алгебра и основната аналитичка геометрија, за на крајот, обично да се заврши со основите на линеарната алгебра и математичката анализа. Иако овие математички области се „етикетирани" како елементарни, сепак за да не дојде до недоразбирање, да напоменеме дека во нивни рамки постојат и многу „напредни", неелементарни теории.

Поврзано
--------

* Алгебра
* Аритметика
* Геометрија

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија од областа на математиката е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Полиња на математиката |
| --- |
|  |
| 
Логика **·** 
Теорија на множествата **·** 
Комбинаторика **·** 
Алгебра (елементарна – линеарна – апстрактна) **·** 
Теорија на броевите **·** 
Анализа/Виша анализа **·** 
Геометрија **·** 
Топологија **·** 
Диференцијални равенки/Динамички системи **·** 
Математичка физика **·** 
Нумеричка анализа **·** 
Сметање **·** 
Теорија на информацијата **·** 
Веројатност **·** 
Статистика **·** 
Оптимизација **·** 
Теорија на игрите
 |
|  |
| **Категорија**  **·**  Портал „Математика"  **·**  Теми |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* GND: 4153188-7

 |

 |
***Жижи*** (француски: *Gigi*) — роман од 1945 година на француската писателка Колет, кој ја раскажува приказната за еден богат моден творец кој се вљубува во млада Парижанка која има кариера на *grande cocotte* и кој на крајот се венча со неа. Романот е адаптиран во истоимениот филм од 1958 во режија на Винсент Минели, а Одри Хепберн некое време ја игра главната улога во Бродвејската екранизација на ова дело.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* BNF: cb15125979d (податоци)

 |

 |
Едвин Бут во улога на Хамлет
Гробот на Едвин Бут
**Едвин Томас Бут** (13 ноември 1833 - 7 јуни 1893) бил американски глумец од познато театарско семејство.

Животопис
---------

Својата прва главна улога ја одиграл во Бостон и во Њујорк во 1857 година. Станал познат како Хамлет играјќи ја улогата 100 ноќи едноподруго во 1864-1865 година. 
Кога неговиот брат Џон Вилкс Бут извршил атентат над претседателот Абрахам Линколн, Едвин се повлекол од театарската сцена сè до 1866 година. Во 1869 година отворил сопствен театар, но погрешното раководење го натерало да го продаде во 1873 година. Неговите инетрпретации на Хамлет, Јаго и на кралот Лир, биле прифатени со одушевување во Англија и Германија. Го основал **Клубот на глумци** во 1888 година. Умрел на 7 јуни 1893 година во Њујорк.

Наводи
------

1. ↑  *Британика Енциклопедиски Речник*. Топер, МПМ, 2005, Книга 3

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 5724606
* LCCN: n50044536
* ISNI: 0000 0000 8085 4989
* GND: 118659324
* SUDOC: 114354308
* BNF: cb12310224q (податоци)
* BIBSYS: 90220143
* MusicBrainz: 00128b27-1ca7-408e-9b62-864d56a57d68
* NKC: xx0259290

 |

 |
**Црковна парохиска општина Еделак-Санкт Михаелисдон** (германски: *Kirchspielslandgemeinde Eddelak-Sankt Michaelisdonn*) — поранешна општинска заедница во округот Дитмаршен, во Шлезвиг-Холштајн, Германија. Се наоѓала близу Килскиот Канал, околу 25 километри јужно од Хајде и 10 километри северно од Брунсбител. Нејзиното седиште било во Санкт Михаелисдон. Во јануари 2008 година била споена со општинската заедница Црковна општинска заедница Бург-Зидерхаштет со која ја создале општинската заедница Бург-Санкт Михаелисдон.

Грб на Еделак-Санкт Михаелисдон
Општинската заедница Црковна парохиска општина Еделак-Санкт Михаелисдон се состоела од следниве општини:

1. Аферлак
2. Динген
3. Еделак
4. Санкт Михаелисдон

Координати: 53°59′N 9°07′E﻿ / ﻿53.983° СГШ; 9.117° ИГД﻿ / 53.983; 9.117


|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија за место во Шлезвиг-Холштајн е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Западнопомерански дијалект** (германски: *Westpommersch* или *Vorpommersch*) — дијалект на долногерманскиот јазик. Денес е говорен во Западна Померанија (*Vorpommern*) во североисточна Германија. Кон западните делови на областа, дијалектот постепено преминува кон мекленбуршкиот, кој како и западнопомеранскиот, припаѓа на мекленбуршко-западнопомеранскиот дијалект. Кон јужните делови се меша со бранденбуршкиот. Западнопомеранскиот има извесно западнословенско влијание. Се одликува со силен и краток говор.

Фондот на зборови на западнопомеранскиот дијалект е собран и запишан во Померанскиот речник (*Pommersches Wörterbuch*).

Поврзано
--------

* Померански дијалекти

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија поврзана со Германија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Еберштајн** (словенечки: *Свинец*) е град во округот Санкт Веит ан дер Глан во австриската сојузна покраина Корушка.

Географија
----------

Општината лежи во централната долина Герчиц во подножјето на Сауалпе.

Втора светска војна
-------------------

Питер Пирсон раскажува приказна за регионот на мрежното место на Би-Би-Си „Втора светска војна - Војна на народите". Тој вели дека сигналниот вод на 5-от баталјон на компанијата Штаб Шервуд Форстерс дошол од Италија во Еберштајн, Австрија во 1945 година и дека

> *Некаде во областа помеѓу Сент Виет и Нојмарк на крајот застанавме во идилично живописно село наречено Еберштајн.* *Тоа беше вид на место што го гледате на австриски разгледници со чиста пенлива река (богата со пастрмка) и зелени ливади полни со диви цвеќиња и крави со ѕвончиња околу вратот.* *Тука постоеше замок познат како Шлос Еберштајн.*
> 
> 
> 

Тој продолжува да го опишува предавањето во Еберштајн на 30.000 трупи Козаци, со 20.000 коњи, кои војувале на страната на Оската, а многумина тој ги опишува како Украинци. Тие на крајот беа предадени на Црвената армија во Јуденбург како дел од репатријацијата на Козаците по Втората светска војна .

Наводи
------

1. ↑  „Dauersiedlungsraum der Gemeinden Politischen Bezirke und Bundesländer - Gebietsstand 1.1.2018". Статистика Австрија. Посетено на 10 март 2019.
2. ↑  „Einwohnerzahl 1.1.2018 nach Gemeinden mit Status, Gebietsstand 1.1.2018". Статистика Австрија. Посетено на 9 март 2019.
3. 1 2  
BBC. „BBC - WW2 People's War - Peter Pearson's War Story". BBC. Посетено на 2009-01-24.
**„Далеку е сонцето"** (српскохрватски: *Далеко је сунце*) — филм од 1953 година, режиран од Радош Новаковиќ, заснован врз истоимениот роман на Добрица Ќосиќ. Главните улоги ги играат: Драгомир Фелба, Бранко Плеша, Раде Марковиќ, Олга Брајевиќ и Рахела Ферари..

Синопсис
--------

Притиснат од силната германска војска, штабот на еден партизански одред одлучува одредот да ја напушти планината Јастребац. Гвозден, селанец од тој крај, инаку храбар борец, се спротивставува на таа одлука и се заканува дека ќе го напушти одредот. Во интерес на дисциплината, тој е осуден и веднаш стрелан, иако целиот одред го жали...

Наводи
------

1. ↑  РТС, Далеко је сунце (пристапено на 10.6.2022)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија филм е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Еден час и триесет минути** — роман на македонскиот писател Берт Стајн од 2016 година.

Содржина
--------

Во романот се зборува за растењето на дете од мешан брак, на разведени родители, кое по избувнувањето на војната во Босна се преселува од Сараево (каде ги поминува првите десетина години од животот) во Скопје. Книгата завршува со веста дека главниот лик во романот очекува син. Во меѓувреме се прикажани неколку епизоди од неговиот живот, како: школувањето во Италија, барањето работа во Лондон, враќањето во Скопје, љубовта и создавањето семејство.

Критички осврт кон книгата
--------------------------

Романот претставува еден вид продолжение на првиот роман на Стајн, „Три минути и триесет и пет секунди" бидејќи тематиката и книжевната поетика се надоврзуваат на него. Насловот на „Еден час..." го симболизира траењето на вообичаените холивудски филмови при што романот користи една вообичаена филмска техника која е присутна и во постмодерната книжевност, а во првите страници авторот дури и ги имитира филмските дидаскалии што создава впечаток дека читаме сценарио. Втората наративна техника која ја користи Стајн е каталошката, лексиконската, односно техниката на кратки резови.

Наводи
------

1. ↑  Роберт Алаѓозовски, „Филмот како градиво на личноста и на нарацијата", *Економија и бизнис*, година 18, број 216, јуни 2016, стр. 104-105.
2. ↑  Роберт Алаѓозовски, „Филмот како градиво на личноста и на нарацијата", *Економија и бизнис*, година 18, број 216, јуни 2016, стр. 103-105.
**Западномакедонската зона** ја зафаќа цела Западна Македонија, почнувајќи од македонско-грчката граница на југ до македонско-српската граница на север и западно од Пелагониската зона, сè до македонско-албанската граница. Таа претставува висок планински релјеф, во кој се наоѓаат хорстови, депресии и длабоки раседи. Оваа зона настанала под дејство на интензивните процеси на хоризонталните и вертикалните тектонски движења. Во оваа зона се среќаваат повеќе издигнати хорстови како, на пример, во вид на хорст издигнатиот блок- планина Пелистер-Баба, планините Галичица-Кораб-Шар Планина и др. Структурните облици се формриани со длабоки раседи, но и преку хоризонтални набирања кои настанале за време на алписката орогенеза. Карактеристичен пример на синклинален блок, кој од сите страни е опкружен со длабоки раседи е планината Бистра. Карактеристични котлини-депресии се: Охридско-Струшката котлина, Преспанската, Кичевската, Полошката, Дебарската, Мавровската и котлината Дебрца. И денес во овие котлини е активна радијална тектоника и во значителна мера таа покажува голем интензитет, претставен со сеизмичност, односно со појава на земјотреси.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија поврзана со Македонија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Змиевска балка** (руски: *Змиёвская балка*, *Змијовскаја балка*) — место во Ростов на Дон, Русија на кое 27 000 Евреи и Советски цивили биле масакрирани помеѓу 1942 и 1943 година од стана на Ајнцацгрупе Д на СС за време на холокаустот во Русија. Се смета дека е најголемото место за масовни убиства на Евреи на руска територија за време на Втората светска војна. Името значи „провалија на змиите".

Воени настани
-------------

За време на операцијата „Барбароса", германската инвазија на Русија, трупите на Вермахтот го окупирале Ростов на Дон на 21 ноември 1941 година и го држеле градот осум дена додека Црвената армија не го повратила градот. Вермахтот повтороно го окупирал градот на 23 јули 1942 година и беше придружуван од Ајнсацкомандо 10а, командуван од Хајнрих Зитцен. Ајнтцкомандо и Тајната теренска политика првично уапсиле околу 700 луѓе на основа на тоа дека тие биле советски „партизани и партиски функционери" и егзекутирале околу 400 до 2 август 1942 година.

Иако многу Евреи избегале од Ростов кога градот бил под контрола на Црвената армија, останале околу 2000 и Ајнсацкомандо започнал да ги регистрира, барајќи да се соберат на собирни пунктови на 11 август 1942 година. Помеѓу 11 август и 13 август, еврејските мажи од Ростов биле однесени кон Змиевска Балка, провалија надвор од градот, каде што биле застрелани од Ајнсацкомандо. Жените, децата и старите лица биле отруени со гас во камиони, а нивните тела беа закопани во истата провалија. 

По првичните масакри, до февруари 1943 година, СС продолжиле да носат илјадници Евреи да бидат убиени во Змиевска клисура. До тогаш помеѓу 15000 и 1 000 евреи биле убиени во масовни стрелања.

Комунисти и војници на Црвената армија исто така беа убиени и погребани таму, заедно со нивните семејства. Меѓу убиените во Змиевска балка беше и пионерската психолог Сабина Спилрајн.

Одбележување
------------

На 9 мај 1975 година, градската администрација на Ростов на Дон го претставила споменикот на Змиевската клисура, во знак на сеќавање на масовните убиства извршени од германските нацистички сили во провалијата.

Споменикот станал место на годишни меморијални церемонии.

Забележителни жртви
-------------------

* Сабина Спилрајн, истакнат ран советски психоаналитичар

Наводи
------

1. 1 2 3 4  „Zmievskaya Balka Memorial". *Information Portal to European Sites of Remembrance*. Stiftung Denkmal für die ermordeten Juden Europas. Посетено на 2019-03-15.
2. ↑  „Rostov on Don". *The Untold Stories: The Murder Sites of the Jews in the Occupied Territories of the former USSR*. Jerusalem, Israel: Yad Vashem. The World Holocaust Remembrance Center. Посетено на 15 March 2019.
3. ↑  Colls, Caroline Sturdy. *Holocaust Archaeologies: Approaches and Future Directions* (англиски). Springer. ISBN 978-3-319-10641-0.
4. ↑  „Sabina Spielrein: A Forgotten Pioneer". *Psychology Today* (англиски).
5. ↑  „Rostov Jewish Community Calls For Survivors, Children to Remember Zmievskaya Balka".
Знаме на Бугарите во Србија
Карта на Западните Покраини и Струмичко
**Западни Покраини** (на бугарски: *Западни покрайнини*) е политичко-географски и историски термин, кој се појавува во Бугарија по Првата светска војна за обележување на териториите, кои по стапувањето во сила на Нејскиот мировен договор се присоединети кон Кралството на Србите, Хрватите и Словенците (Кралство Југославија по 1929).

Поголемиот дел од тие територии (1545 км2) денес се наоѓаат во составот на Република Србија, познати под името „*Западне Покрајине*", а помалиот дел (1028 км2, односно Струмичко) денес се наоѓа во Република Македонија.

Извори
------

1. ↑  Treaty of Peace Between the Allied and Associated Powers and Bulgaria, and Protocol and Declaration signed at Neuilly-sur-Seine, 27 November 1919

Поврзано
--------

* Босилеград
* Димитровград (Цариброд)
Ева Баге (1901)
**Ева Баге** (1871–1964) била шведска сликарка која студирала прво во Шведска, а потоа студирала во Рим и Париз. Особено запаметена по сцените и ентериерите на нејзината фарма, таа го достигнала својот врв до 1941 година, кога делата засновани на нејзиниот пристап кон реализмот од крајот на 19 век привлекле внимание на нејзината самостојна изложба во галерија во Стокхолм. Интересот бил таков што наскоро биле изложени во Минхен и Берлин. Неколку шведски уметнички музеи, вклучувајќи го и Стокхолмскиот Национален музеј, имаат дела од Баге во своите збирки.

Биографија
----------

Родена на 15 декември 1871 година во Стокхолм, Ева Баге била ќерка на директорот на печатницата Пер Олоф Баге (1833–1872) и неговата сопруга Хенрика Отилијана родена фон Фианд. Таа била најмладата од трите деца на семејството.  Откако нејзиниот татко починал кога таа била сè уште бебе, таа била воспитана од нејзината мајка во Стокхолм. Од 1892 до 1895 година студирала на Уметничката академија кај Георг фон Розен и Густаф Седерстром. Незадоволна со акцентот на историското сликарство на Академијата, откако поминала краток период во Училиштето на асоцијацијата на уметници, во 1896 година отишла на студиско патување во Рим и следната година се преселила во Париз каде што присуствувала на Академијата Колароси и ги поминала следното лето во Бретања.  Потоа се вратила во Стокхолм за да ги заврши студиите на Училиштето за асоцијација на уметници. 

Баге продолжила да патува во странство, сликајќи фарми, ентериери и портрети. Нејзините дела вклучуваат *Новогодишна ноќ* и *Од Бретања* (1897), *Вечер во Дротингхолм* (1911) и *Утро во ателје* (1943). Таа го достигнала својот врв во 1941 година на 70-годишна возраст, кога делата засновани на нејзиниот пристап кон реализмот од крајот на 19 век привлекле внимание на нејзината самостојна изложба во галерија во Стокхолм. Интересот беше таков што наскоро биле изложени во Минхен и Берлин. 

Ева Баге починала во Стокхолм на 6 ноември 1964 година. Неколку шведски уметнички музеи, вклучувајќи го и Стокхолмскиот Национален музеј, имаат дела од Баге во своите збирки.

Наводи
------

Дополнително читање
-------------------

* Eva Bagge at Svenskt kvinnobiografiskt lexikon

1. 1 2 3 4  Sjöberg, Maria (1 March 2020). „Eva Bagge". Svenskt kvinnobiografiskt lexikon. Посетено на 24 May 2021.
2. 1 2  „Eva Bagge" (Swedish). Konstnärslexikonett Amanda. Посетено на 24 May 2021.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
3. ↑  „Eva Bagge" (Swedish). Nya Idun. 15 February 2016. Посетено на 24 May 2021.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
4. ↑  „Eva Bagge". Geni. Посетено на 24 May 2021.
**Еберхолцен** (германски: *Eberholzen*) — село и поранешна општина во округот Хилдесхајм, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Од 1 ноември 2016 година е дел од општината Зибесе.

Историја
--------

Еберхолцен е многу старо село. Првото спомнување на селото, кое првично се нарекувало „Ајлберехолтхузен" (*Eilbereholthusen*), било во документ напишан во 1240 година. Според документот Еберхолец бил подарок за манастирот во соседното село Ешерде.

Знаменитости
------------

Кулата на протестантската црква потекнува од XII век. Во дворот на црквата се наоѓа средновековен камен гроб. Според легендата припаѓа на „Витезот од Еберхарт" (*Ritter von Eberhardt*), витез кој бил истеран и не бил закопан на гробиштата во Еберхолцен.

Во селото се наоѓаат добро зачувани фахверк куќи.

Инфраструктура
--------------

За разлика од многу села во Долна Саксонија, Еберхолцен сѐ уште има традиционална селска продавница. Постои и месарница, како и автобуска станица со линии до Хилдесхајм и Алфелд.

Галерија
--------

* Фахверк куќи во средиштето на селотоФахверк куќи во средиштето на селото
* Селската продавницаСелската продавница
* Камен гроб во црковниот дворКамен гроб во црковниот двор
* Фахверк куќи во средиштето на селотоФахверк куќи во средиштето на селото

Наводи
------

1. ↑  Hildesheimer Allgemeine Zeitung: p.21, 27 February 2010.

Надворешни врски
----------------

* Еберхолцен на Ризницата ?

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* VIAF: 130829185
* GND: 2029557-1

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија за место во Долна Саксонија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
***Злобни улици*** (англиски: *Mean Streets*) е филм од 1973 година. Сценариото е напишано од Мартин Скорсезе и Мардик Мартин, а режисер е Скорсезе. Во главните улоги играат: Харви Кител, Роберт Де Ниро и Давид Провал. Филмот беше издаден од *Warner Bros* на 2 октомври, 1973. Де Ниро ја освои наградата *National Society of Film Critics* за „Најдобар Глумец во Споредна Улога" за неговата улога како Џон „Џони Бој" Сивело.
Во 1997, Злобни улици беше селектиран од страна на *Library of Congress* за зачувување во „Националната Филмска Бележница" (*National Film Registry*) во САД како културен, историски и естетски препознатлив филм.

Дејствие
--------

Чарли (Харви Кеител) е италијански-американец кој се обидува да влезе во локалната мафија и кој е спречен поради неговите чувства за одговорност кон неговиот деструктивен и помлад пријател Џони Бој (Роберт Де Ниро), коцкар кој должи пари на многу лихвари. Чарли работи за неговиот чичко Џовани (кој е месен капо), највеќе како собирач на долгови. Тој исто така има тајна афера со братучетката на Џони Бој, Тереса, која има епилепсија и е прогонета поради нејзината состојба – посебно од страна на чичкото на Чарли. Џовани исто така не сака Чарли да се дружи со Џони Бој и го предудпредува за тоа, велејќи дека "Чесните мажи одаат со чесни мажи". Чарли е растргнат помеѓу неговата католичка благосостојба и амбициите со мафијата. Како што филмот напредува, Џони набрзо постанува самоуништлив, поради континуираното растење на нетрпеливоста кај лихварите. Неуспевајќи да добијат откуп во црквата, Чарли го гледа спасот преку неговото жртвување во корист на Џони. Во еден бар, локален лихвар, Мајкл Лонго, доаѓа по Џони за да го собере својот дел, но изненадно Џони го нарекува „серко". Лихварот тргнува кон Џони, но Џони вади пиштол со кој му се заканува дека ќе го убие и го користи стравот на лихварот за да избега од барот. Чарли потоа одлучува да го напушти градот за некое време, Тереса и Чарли тргнуваат со него. Ама за нивна несреќа, мафијашите Мајкл Лонго и Џими Шортс доаѓаат во нивни пресрет, почнуваат да ги бркаат и Џими го погодува Џони во вратот, а Чарли во раката, што предизвикува сообраќајна несреќа. Филмот завршува со сцена како амбулантна кола пристигнува на местото на несреќата.

Улоги
-----

* Роберт Де Ниро како Џон "Џони Бој" Цивело
* Харви Кител како Чарли Капа
* Давид Провал како Тони Девиназо
* Ејми Робинсон како Тереза Рончели
* Ричард Романус како Мајкл Лонго
* Чезаре Данова како Џовани Капа
* Виктор Арго како Марио
* Џорџ Мемоли како Џои
* Лени Скалета како Џими
* Џени Бел како Дајан
* Муреј Мостон како Оскар
* Мартин Скорсезе како Џими Шортс

Музика во филмот
----------------

Филмот вклучува многу поп и рок хитови, меѓу кои: „Be My Baby" од „The Ronettes", верзија на „Please Mr.Postman", „Jumpin’ Jack Flash", „Tell me" од Rolling Stones, „I Looked Away" од Ерик Клептон.
**Ејлана Маргарет Фрејзер** (англиски: *Ailana Fraser*) е канадска математичарка, професор по математика на Универзитетот во Британска Колумбија. Таа е позната по нејзината работа во геометриската анализа и теоријата на минимални површини.

Родена во Торонто, Онтарио, Фрејзер ги завршила докторските студии на Универзитетот Стенфорд, примајќи го својот докторат во 1998 година, под надзор на Ричард Шоен. По пост-докторските студии на Институтот Кјурант на Универзитетот во Њујорк, таа предавала на Универзитетот Браун пред да се пресели на УБЦ (Универзитетот во Британска Колумбија).

Таа ја освоила наградата Кригер-Нелсон од Канадското математичко друштво во 2012 година, а во 2012 година, исто така, станала и соработник на Американското математичко друштво.
**Димитар Станоевски** (1917-2009), или **Дедо Митко**, бил познат ороводец на познатото соборско оро „Копачката", кое е дел од светското нематеријално наследство на УНЕСКО.

Животопис
---------

Дедо Митко бил ороводец на „Копачката" во текот на 60 години, од 1948 до 2008 година, кога за последен пат го повел орото на фестивалот во селото Долнени, по што ороводачката крпа-тријачка му ја предал на синот Симеон. Поради неговите заслуги за развојот на ова оро, во делчевското село Драмче била отворена спомен-соба, која се наоѓа во рамките на неговата родна куќа. Притоа, бил уредени чардакот, ходникот и собата на Дедо Митко, во која се врамени текстови од весници и списанија, посветени на него и на „Копачката", бројни фотографии и носијата што ја носел кога го водел орото. Исто така, во собата се изложени разни занаетчиски предмети кои ги изработил тој.

Наводи
------

1. ↑  Љупчо Шатевски, „Дедо Митко ја играше „Копачката", но беше и „заболекар" во Драмче", *Дневник*, година XIX, број 5685, петок, 6 февруари 2015, стр. 28.
***Западно крило***(англиски: The West Wing) е американска телевизиска драмска серија создадена од Ерон Соркин, емитувана од 1999 до 2006. Серијата е сместена во западното крило на Белата Куќа, а тоа е локацијата на овалната канцеларија и канцелариите на претседателскиот персонал, за време на фиктивната демократска администрација на Џосаја Бартлет (Мартин Шин).

*Западно крило* е продуцирана од Ворнер Брос. Премиерно е емитувана на NBC‏‎ и во десетици други земји. Заврши на 14 мај 2006, по седум реализирани сезони. Кај нас се емитува на Сител телевизија.

Серијата има добиено позитивни критики од критичари, професори по политички науки и поранешни вработени во Белата Куќа. *Западно крило* има освоено 2 златни глобуси и 26 еми награди (од кои 4 по ред (2000-2003) за најдобра драмска серија).

Дејство
-------

*Западно крило*, како и повеќето серијализирани драми, има развлечени приказни кои траат по епизоди или сезони, но покрај овие подолги приказни, во секоја епизода има кратки случаи кои почнуваат и завршуваат во една епизода.

Повеќето епизоди го следат претседателот Бартлет и неговиот персонал како се справуваат со некои правни или политички проблеми. Една типична епизода го следи денот на претседателот и персоналот, од што произлегуваат повеќе настани поврзани со некоја одредена тема.

Еволуција
---------

*Западно крило* е развиена од филмот Американски претседател од 1995, за кој Ерон Соркин го напиша сценариото. Неискористени приказни за филмот, како и некои предлози од Акива Голдсмен, го инспирираа Соркин да ја создаде *Западно крило*.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* VIAF: 3181149296274880670009
* BNF: cb16015683k (податоци)
* BIBSYS: 12071694

 |

 |
**Ејми Тоскани** (родена 1963 година) е вајар од САД. Ејми Тоскани е родена во 1963 година во Дејтон, Охајо. Дипломирала за ликовни уметности и магистер по ликовни уметности од Универзитетот во Охајо.

Уметнички дела
--------------

Чудните скулптури на Ејми Тоскани се изложени низ градовите, вклучувајќи го Универзитетот во Минесота, во Западниот парк за скулптури на Свети Пол, Институтот за уметност во Минеаполис, галеријата Росалукс во Минеаполис и паркот за скулптури Франконија.

Чад Ратер ја карактеризира работата на Тоскани како уникатно среднозападна по својата естетика, делумно поради нејзиниот избор на изворни материјали кои често се наоѓаат во локалните продавници и се спојуваат со реконституирана пластика и челик. Тоскани добила грантови од фондацијата Џером во 1999, 2005 и 2006 година, грант од Фондацијата Буш во 2004 година и стипендија за уметници Мекнајт во 2013/14 година.

Наводи
------

1. 1 2  „Amy Toscani". *www.franconia.org*. Архивирано од изворникот на 2015-03-14. Посетено на 2017-03-11.
2. 1 2  „Exhibition: Amy Toscani and Chad Rutter — Minneapolis Institute of Art | Minneapolis Institute of Art". *Minneapolis Institute of Art* (англиски). Посетено на 2017-03-11.
3. ↑  „Amy Toscani". *MN Original* (англиски). Посетено на 2017-03-11.
4. ↑  „Amy Therese Toscani". *Bush Foundation* (англиски). Посетено на 2017-03-11.
5. ↑  (), Onion Eye. „Amy Toscani Wins McKnight Artist Fellowship". *Art Galleries Minneapolis - Rosalux Gallery Cooperative* (англиски). Посетено на 2017-03-11.[*мртва врска*]
6. ↑  „Art: Sculptor Amy Toscani". *Star Tribune*. Посетено на 2017-03-11.
**Димитрие Спасов Јандровски** ( 1926
 во Ракотинци, Скопско — 16 април 1945

 во Будровци, Хрватска) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

Животопис
---------

Потекнувал од сиромашно селско семејство. Основно училиште завршил во селото. Кога навлегле ослободителните бригади на терените околу Ракотинци, материјално ги помагал. Особено бил активен во младинската организација. На 15 септември 1944 година стапил во Дополнителната бригада, а подоцна се префрлил во Шеснаесеттата македонска ударна бригада, со која заминал на Косово. Таму учествувал во бројни акции за разоружување и ликвидирање на заостанатите балистички банди. По успешното извршување на овие задачи, со Бригадата заминал за Срем, каде се истакнал во завршните операции. Загинал на 16 април 1945 година при ослободувањето на Будровци. Бил закопан на борбената позиција.

Наводи
------

1. 1 2  *Беа, загинаа, останаа*. Скопје: Историски Архив - Скопје. 1969. стр. 70. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
| Кахетија კახეთის მხარე Kakhetis Mkhare |
| --- |
|  |
| Положбата во Грузија |
|   |
| **Главен град** | Телави |
| **Губернатор** | Иракли Шиошвили |
| **Регионален ISO 3166 код** | GE-KA |
| **Дистрикти** | 8 |
| **Површина** | 11,310 km² |
| **Население**  | 318,583 (2014) |
|   |
|  |
| Историскиот регион Kakheti во Грузија |

**Кахетија** (груз.: კახეთი) е регион во источна Грузија. Се граничи со малиот планински регион Тушети и планинскиот масив Голем Кавказ на север, Азербејџан на исток и југ, и регионот Долна Картли на запад. Најголема река во источниот дел е реката Алазани, а на западниот дел реката Иори. Кахетијанците зборуваат локален дијалект на грузискиот јазик.

Географија
----------

Кахетија е поделена на четири делови: Внатрешна Кахетија (შიგნით კახეთი, *Shignit Kakheti*) по десниот дел на реката Алазани, Надворешна Кахетија (გარე კახეთი, *Gare Kakheti*) по средината на реката Иори , Квизики (ქიზიყი, *Qiziki*) помеѓу реките Алазани и Иори, и Тамошен Крај (გაღმა მხარი, *Gaghma Mkhari*) мна левиот брег на Алазани. Постои и среден регион Херети кој од 15 век не се користи како термин.

mid

Историја
--------

Во 1918–1921 Кахетија беше дел од тогашната Демократска Република Грузија, во 1922–1936 дел од Закавкаска СФСР и во 1936–1991 дел од Грузиска ССР. Од Грузиската независност во 1991, Кахетија е регион во Грузија и главен град е Телави.

фусноти
-------

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Кахетија" на Ризницата ? |

* Kakheti.com - Kakheti Portal

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Административна поделба на Грузија |
| --- |
|  |
| Автономни републики | Абхазија1 **·**  Аџарија | Outline of GeorgiaЗнамето на Грузија |
|  |
| Региони | 
Гурија **·**  Имеретија **·**  Кахетија **·**  Долен Картли **·**  Мцхета-Мтијанетија **·**  Рача-Лечхуми и Долна Сванетија **·**  Мегрелија-Горна Сванетија **·**  Самцхе-Џавахетија **·**  Внатрешен Картли2
 |
|  |
| Град со специјален статус | Тбилиси (главен град) |
|  |
| 1 Самопрогласени републики кои се дејуре дел од Грузија.   2 Вклучувајќи ја и самопрогласената Јужна Осетија (Внатрешна Картли). |

 |
**Засавски статистички регион** (Словенечки: *Zasavska statistična regija*) — еден од 12-те статистички региони на Словенија. Овој статистички регион е најмалиот регион во земјата и по површина и по население.

На почетокот на 2010 година речиси 41.700 луѓе живееле на 264 км², што значи дека заедно со Среднословенечкиот статистички регион е најгусто населен статистички регион во земјата. Природните и географските одлики на овој регион создаваат услови за индустриски активности и повеќе од една третина од бруто-додадената вредност сè уште се генерира од преработувачката, рударската и друга индустрија. Во 2013 година, регионот повторно забележа највисока негативна годишна стапка на раст на населението (−11,9‰), што главно беше резултат на миграцијата во другите статистички региони. Меѓу сите статистички региони во 2013 година, овој регион имаше најголема негативна нето миграција меѓу регионите; имено, −9,5. Овој регион се издвојува и според возраста на мајките при породување. Во истата година, бројот на невработени лица дополнително се зголеми. Регистрираната стапка на невработеност е меѓу највисоките во земјата (16,6%). Во споредба со другите региони, тоа е за 7 процентни поени повеќе отколку во регионот со најниска регистрирана стапка на невработеност, Горењскиот регион, и речиси 1 процентен поен помалку отколку во регионот со највисока стапка на невработеност, Помурскиот регион. Во 2013 година, 60% од луѓето во регионот работеле во нивниот регион на живеење, а 40% работеле во друг регион.

Економија
---------

Структура на вработеност: 51,2% услуги, 46,9% индустрија, 1,9% земјоделство.

### Туризам

Привлекува многу малку туристи со само 0,1% од вкупниот број туристи во Словенија.

Список на општини
-----------------

Засавскиот статистички регион има четири општини:

| Општина | Грб | Површина | Население (2020) |
| --- | --- | --- | --- |
| Загорје на Сава |  | **147,10 км2** | **16.439** |
| Литија |  | **221,00 км2** | **15.499** |
| Трбовље |  | **57,80 км2** | **18.248** |
| Храстник |  | **58,60 км2** | **9.113** |
|

Наводи
------

1. ↑  „Sub-national HDI - Subnational HDI - Global Data Lab". *globaldatalab.org*. Посетено на 2021-11-28.
2. ↑  OECD. 2012. *OECD Environmental Performance Reviews: Slovenia 2012*. OECD Publishing, p. 324.
3. ↑  Lapuh, Lucija. 2016. Measuring the Impact of the Recession on Slovenian Statistical Regions and their Ability to Recover. *Acta geographica Slovenica* 56(2): 247–256, pp. 252ff.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Општини во Засавскиот статистички регион |
| --- |
|  |
| 
* Загорје на Сава
* Литија
* Трбовље
* Храстник

 |  |

 |


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Статистички региони на Словенија |
| --- |
|  |
| 
* Горењски
* Горички
* Засавски
* Југоисточна Словенија
* Корушки
* Крајбрежно-крашки
* Подравски
* Помурски
* Посавски
* Приморско-нотрањски
* Савињски
* Среднословенечки

 |

 |
Поглед на целото небо од 1998 година. На оваа 4-часовна снимка се снимени 156 метеори.
Во астрономијата, **зенитна часовна стапка' *(*ZHR**) на метеорски дожд е бројот на метеори кои еден набљудувач би ги видел во еден час од максималната активност доколку е на зенит, се претпоставува условите да се одлични (ѕвезди видливи до магнитуда 6,5). Стапката што може делотворно да се види е скоро секогаш помала и се намалува колку што зрачењето е поблиску до хоризонтот.

Формулата за пресметување на ZHR е:

{\displaystyle ZHR={\cfrac {{\overline {HR}}\cdot F\cdot r^{6.5-lm}}{\sin(h\_{R})}}}

каде

{\displaystyle {\overline {HR}}={\cfrac {N}{T\_{eff}}}}

ретставува часовна стапка на набљудувачот. N е бројот на забележани метеори, а Teff е делотворно време на набљудување на набљудувачот.

Пример: Ако набљудувачот открил 12 метеори за 15 минути, нивната часовна стапка била 48. (12 поделени со 0,25 часа).

{\displaystyle F={\cfrac {1}{1-k}}}

Ова го претставува факторот за корекција на видното поле, каде што k е процентот на видното поле на набљудувачот што е попречено (на пример, од облаци).

Пример: Ако 20% од видното поле на набљудувачот е покриено со облаци, k би бил 0,2, а F би бил 1,25. Набљудувачот требаше да види 25% повеќе метеори, затоа помножете се со F = 1,25.

{\displaystyle r^{6.5-lm}}

Ова го претставува ограничувачкиот фактор на корекција на големината (Индекс на население). За секоја промена од 1 светлинска величина во ограничувачката величина на набљудувачот, бројот на забележани метеори се менува за фактор од r. Затоа, ова мора да се земе предвид.

Пример: Ако r е 2, а ограничувачката светлинска величина на набљудувачот е 5,5, часовната стапка се множи со 2 (2 до моќноста 6,5–5,5), за да се знае колку метеори би виделе доколку нивната ограничувачка светлинска величина била 6,5.

{\displaystyle \sin(h\_{R})}

Ова го претставува корекциониот фактор за висината на зрачењето над хоризонтот (hR). Бројот на метеори што ги гледа набљудувачот се менува како синус на висината на зрачењето.

Пример: Ако зрачењето беше на просечна надморска височина од 30° за време на периодот на набљудување, часовната стапка на набљудувачот ќе треба да се подели со 0,5 (гревот 30°) за да се знае колку метеори би виделе доколку зрачењето беше во зенитот .

Поврзано
--------

* Список на метеорски дождови

Наводи
------

1. ↑  Zenithal Hourly Rate

Надворешни врски
----------------

* North American Meteor Network Архивирано на 25 септември 2010 г. (NAMN)
Зактонски понор.Зактонски понор.
**Закатон** (шпански: *Zacatón*) е дупка или бездна исполнета со термална вода која припаѓа на група невообичаени карстни одлики во сојузната држава Тамаулипа во Мексико. Таа е една од најдлабоките познати дупки наполнети со вода во светот со длабочина од 339 метри. Длабочината е измерена со помош на робот..

Хидрогеологија
--------------

Закатон е само еден од бројните бедзни и други карстни одлики во регионот. Тука има неколку пештери. Овие јами почнале да се формираат за време на периодот плеистоцен како резултат на вулканска активност. Водата го раствора варовникот кој е на врвот на бездната.

Маи
---

Понекогаш луѓето Маи го користеле овој дел како еден вид светилиште. Тука принесувале жртви кон својот бог на дожд, наречен Чач (митологија). Според нивната митологија, богот Чач живее во оваа бездна. Ова, наводно, е влезот во подземниот свет. Некои нуркачи денес, кога влегуваат во бездната, чувствуваат нечие присуство близу до себе. Затоа, оваа бездна се смета за „опседната".

Наводи
------

1. ↑  "GaryDEPTHX">Gary, Marcus; Fairfield, Nathaniel; Stone, William C; Wettergreen, David; Kantor, George A.; Sharp Jr, John M. (2008). „3D Mapping and Characterization of Sistema Zacatón from DEPTHX (DEep Phreatic THermal eXplorer)". *Proceedings of KARST08: 11th Sinkhole Conference ASCE*. Посетено на 7 јануари 2011.CS1-одржување: повеќе имиња: список на автори (link)
2. ↑  System[*мртва врска*]

Надворешни врски
----------------

* Закатон
**Заменетите глави - индиска легенда** (германски: *Die vertauschten Köpfe – Eine indische Legende*) - новела на германскиот писател Томас Ман, напишана во 1941, а објавена во 1942 година.

Содржина
--------

Шридаман, мажот на Сита, е пеметен и продуховен, но сепак, таа копнее по неговиот пријател Нанд кој е надарен со убаво и силно тело. За време на една верска екстаза, двајцата пријатели си ги пресекуваат главите еден на друг, а Сита, на која божицата ѝ дала моќ „сè да поправа", го заменува главите, со цел нејзиниот маж да има убаво тело. Но, главата и остатокот од телото влијаат меѓу себе, така што работите се враќаат по старо. Поради тоа, положбата на Сита станува неподнослива и сите тројца доброволно одат во смрт. Сепак, синот на Сита ги поседува особините по кои таа копнее: сила, убавина и душевна моќ.

Осврт кон делото
----------------

Ман ја напишал новелата „Земенетите глави" за време на неговиот престој во САД, каде предавал германска книжевност на Универзитетот Принстон. Авторот на опишал новелата како „метафизичка шега", а нејзиното подлабоко значење се состои во учењето дека човечката целина е неделива, т.е. дека главите не може да се заменуваат.

Наводи
------

1. ↑  Miloš Đorđević, „Novele Tomasa Mana", во: Tomas Man, *Tonio Kreger - Smrt u Veneciji*. Beograd: Rad, 1963, стр. 140.
2. ↑  Miloš Đorđević, „Novele Tomasa Mana", во: Tomas Man, *Tonio Kreger - Smrt u Veneciji*. Beograd: Rad, 1963, стр. 140.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Томас Ман |
| --- |
|  |
| Романи | 
* *Буденброкови*
* *Кралско Височество*
* *Волшебниот рид*
* *Јозеф и неговите браќа*
* *Лота во Вајмар*
* *Доктор Фаустус*
* *Светиот грешник*
* *Исповеди на Феликс Крул*

 |  |
|  |
| Новели | 
* *Gladius Dei*
* *Тристан*
* *Тонио Крегер*
* *Смрт во Венеција*
* *Човек и неговото куче*
* *Неред и рана болка*
* *Марио и магионичарот*
* *Заменетите глави*
* *Закон*
* *Измамена*

 |
|  |
| Раскази | 
* "Малиот хер Фридеман"
* "Кловн"
* "Тобијас Миндерникел"

 |
|  |
| Други дела | 
* *Скора победа на демократијата*
* *Слушај, Германијо!*

 |
|  |
| Семејство | 
* Катја Ман (сопруга)
* Ерика Ман (ќерка)
* Клаус Ман (син)
* Голо Ман (син)
* Моника Ман (ќерка)
* Елизабет Ман Боргезе (ќерка)
* Михаел Ман (син)
* Јулија да Силва Брунс (мајка)
* Хајнрих Ман (брат)

 |

 |
Портокалова Далија
**Далија** (Георгина) е повеќегодишно растение од семејството Asteraceae. Портеклото ѝ е од Мексико, Средна Америка и Колумбија. Има повеќе од 36 видови и многу врсти на оваа билка. Постојат ниски од 10–15 cm и високи до 1,5 m. Постојат: ниска еднострука, висока бијела, кактус далија, далија помпом, итн.
Тие сакаат сончева светлина и најдобро успеваат каде што ја има многу. Потребно е да се наводнуваат само за време на суша. На пролет се садат 6 недели по завршување на последните мразови. Најдобро се размножуваат со сеење на семе. Осетливи се на ниски температури, и затоа цветаат преку лето, а и при првите мразови. Поради развивањето на пупката не смеат да се садат длабоко во земјата. За растението повеќе да цвета, старите цветови се кинат и се оставаат за семе. Далијата ги привлекува пчелите.

Историја и потекло
------------------

Потекнува од Мексико, Средна Америка и Колумбија. Ботаничарте кои ги придружувале шпанските колониски во текот на истражувањето во Мексико први ги откриле. Доморотците го користеле стеблото на далијата (dahlia imperialis – дрво од далија) за да донесат вода преку планинските потоци во својте села. Далиите ги открилле во 16 век, а во Европа ги донеле во 1789. година (dahlia coccinea, dahlia pinnata i dahlia rosea). Во почетокот, далијата се сметала за зеленчук, па и за таа намена се користела. И шведскиот ботаничар, Андреас Дахл, по кое е добило име, го сметал за зеленчук. Во почеткот на 1800 година во Белгија е посадена првата дупла далија. По тоа сè повеќе се користеле како украс.

Семе
----

Секоја растителна врста ема семе на далија. Семето се собира од ниски едноструки и од пар на високи брсти. Многу врсти на растението немаат семе, туку се размножуваат со двоење на ластари или калемење. Едноструките далии посеани на пролет на сончево место многу брзо растат и цветаат. Во текот на растот се формираат млади ластари кои се садат следната година.

Паразити и болести
------------------

Паразити на далијата се полжавите, како и растителните вошки, посебно црните вошки. Честа болест со која се заразуваат е пепелницата, која најчесто ги напаѓаат слабите билки. Се појавуваат за време на суша, но ретко се случува да ја нападне целата билка.
**Илија Чавкаловски** (Долно Перово, ресенско, 17 јуни 1941

) — македонски градежник и експерт од областа на Преспанското Езеро.

Животопис
---------

Чавкаловски е роден е на 17 јуни 1941 во Долно Перово, Општина Ресен. Основно четиригодишно училиште завршил во родното село, а од 5-то до 8-мо одделение во осмолетката „Браќа Миладиновци" во с.Царев Двор. Средно техничко училиште архитектонско-градежен отсек завршил во Скопје во учебната 1959-60 година. Дипломирал на Градежниот факултет во Скопје 1966 година. Од 1966 година до пензионирањето во 2001 година работел во градежната служба на поранешната ЈНА и во градежната служба на АРМ. Постдипломиски по просторно планирање завршил на природно-математичкиот факултет во Скопје, Институт по Географија во 1995 година. Магистерска тема му била *"Промените на нивото на водата во преспанското езеро и нивното влијание на планирањето на крајбрежниот простор"*. Со истражувањето на преспанската котлина започнал во 1983 година по потреба на работните задачи.

Библиографија
-------------

Ги издал следните трудови: 

* "Преспанско Езеро-Осцилации на нивото на водата" 1997 година-Скопје и
* "Преспа" 2001-Скопје.

Подготвен му е ракопис од истражувањата за населбите во преспанската котлина од 1568/69 до 2009 година.

Наводи
------

1. ↑  Цевтаноски, Виктор (20 февруари 2008). „Катастрофата на Преспанско Езеро ќе го загрози Охридско". Утрински Весник. Архивирано од изворникот на 2009-01-09. Посетено на 2009-11-14.
**Заедницата на Македонците во Албанија** ги обединува друштвата и организациите на Македонците коишто живеат во Албанија. Оваа заедница ги опфаќа друштвата „Преспа", Мир", „Гора" и „Мед". Според неофицијалните податоци со кои располага Заедницата на Македонците, во Албанија денеска живеат околу 150.000 етнички Македонци кои претежно живеат во областите Мала Преспа, Голо Брдо и Гора, но и низ сите поголеми градови во Албанија: Тирана, Корча, Елбасан и др.

Надворешни врски
----------------

* Официјална страница на Македонците во Албанија (англиски)

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија поврзана со Албанија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Македонски друштва во Албанија |
| --- |
|  |
| Политички партии | 
Македонска Алијанса за Европска Интеграција
 |
|  |
| Друштва | 
Гора  •  Заедница на Македонците во Албанија  •  Илинден  •  Мед  •  Мир  •  Мост  •  Преспа
 |
|  |
| Региони | 
Мала Преспа  •  Голо Брдо  •  Тирана  •  Горица  •  Елбасан  •  повеќе...
 |

 |