recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Трајко Стојанов Петковски** ( 1920
 Длабочица (Кривопаланечко) ― 19 декември 1944

 во Перјане, Гнилане, Србија) — македонски партизан, револуционер, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

Животопис
---------

Произлегува од сиромашно семејство. Завршил основно образование, па се доселил со семејството во селото Мршевци (Скопско), каде се занимавал со земјоделство. Во септември 1944 година стапил во Седумнаесеттата македонска ударна бригада. По ослободувањето на Македонија, заминал со Бригадата да се бори против, преостанатите балистички банди на Косово. Во една од тие борби загинал, на 19 декември 1944 година кај селото Перјане, во близина на Гнилане. Неговите посмртни останки биле пренесени и закопани во Мршевци.

Наводи
------

1. 1 2  *Беа, загинаа, останаа*. Скопје: Историски Архив. 1969. стр. 112. На `|first=` му недостасува `|last=` (help)
Стара Павлица, јуни 2012.
**Манастирот Стара Павлица** (српски: *Манастир Стара Павлица* ) е средновековен српски православен манастир кој се наоѓа во Павлица, Рашка, во јужна Србија на карпесто плато над реката Ибар, шест километри северно од градот Рашка.

Се верува дека потекнува од пред-династијата Немањиќ на крајот на 11 век. Манастирот првпат се споменува во повелбата на кралот Стефан Првокрунисан, а делови од црквата биле обновени во текот на 1970-тите. Манастирската црква е посветена на светите апостоли Петар и Павле.

Наводи
------

1. ↑  „Споменици културе у Србији". *Spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs*. Посетено на 30 July 2018.
2. ↑  Translated from Serbian Wikipedia: Манастир Стара Павлица
**Филипики** се говори на познатиот атински оратор Демостен против македонскиот цар (крал) Филип II и против Македонците. Во Филипиките, тој ги опишувал Македонците како варвари и ги омаловажувал јавно, опишувајки ги како народ подолен од елинскиот. Најпозната е неговата трета Филипика каде вели за Филип, македонскиот цар: „ ...не само што не е грк, ниту поврзан со грците...".

Демостен воедно бил и водач на обединетите грчки градови- полиси во борбата против тогашната моќна македонска античка држава, која постепено ги покорувала грчките полиси и инкорпорирала во границите на македонското царство.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
**Спиечка апнеа** — нарушување на спиењето, при кое се јавуваат паузи во дишењето или периоди на плитко дишење за време на спиењето. Секоја пауза може да трае од неколку секунди до некулку минути и тие се случуваат многупати во текот на ноќта. Бидејќи се нарушува нормалниот сон, лицата може да чувствуваат поспаност и замор во текот на денот.

Спиечката апнеа може да биде опструктивна, централна, или комбинација од двете. Најчеста форма е опструктивната. Ризик-факторите за опструктивна спиечка апнеа вклучуваат прекумерна тежина, семејна историја, алергии. Некои луѓе со спиечка апнеа не се свесни дека ја имаат оваа состојба. Во голем број од случаите најпрво е забележана од член на семејството.

Третман
-------

Третманот на опструктивна спиечка апнеа се разликува од оној кај централна спиечка апнеа. Третманот вообичаено започнува со бихевиорална терапија. Се препорачува избегнување на алкохол и седативи, кои може да доведат до релаксација на мускулатурата на грлото, и да доведат до колапс на дишните патишта за време на спиењето.

Надворешни врски
----------------

  



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Болести на нервниот систем, примарно на ЦНС (G04–G47) |
| --- |
|  |
| Воспаленија | 
* Детска парализа
* Менингитис

 |
|  |
| Болести на черепниот мозок/(енцефалопатии) | 
* Паркинсонизам
	+ Паркинсонова болест
	+ НМС
* Хантингтонова болест
* Деменција
	+ Алцхајмерова болест
* Мултипла склероза
* Епилепсија
	+ Фокален напад
* Мозочен удар
* Инсомнија
* Нарколепсија
* Спиечка апнеа
* Рејов синдром
* Главоболка

 |
|  |
| Болести на ’рбетниот мозок/(миелопатии) | 
* Сирингомиелија
* Сирингобулбија
* Морванов синдром
* Васкуларна миелопатија

 |
|  |
| Болести на черепниот и ’рбетниот мозок | 

|  |  |
| --- | --- |
| Дегенеративни | 
* Фридрајхова атаксија
* Амиотрофична латерална склероза

 |

 |

 |
Биста на Тукидид, во музеј во Торонто
**Тукидид** (околу 460 п.н.е. – околу 395 п.н.е.) (грчки Θουκυδίδης, *Thoukydídēs*) бил старогрчки историчар и автор на *Историја на Пелопонеската војна*, во која се зборува за војната меѓу Спарта и Атина од 411 п.н.е. Тукидид се смета за татко на „научната историја" заради неговите строги стандарди и анализи на причините и последиците, без никакво споменување на интервенции од боговите во неговиот труд.

Наводи
------

1. ↑  Cochrane, p. 179; Meyer, p. 67; de Sainte Croix.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 95161463
* LCCN: n79021175
* ISNI: 0000 0001 2144 141X
* GND: 11862234X
* SELIBR: 96846
* SUDOC: 02716280X
* BNF: cb119266111 (податоци)
* BIBSYS: 90107447
* ULAN: 500337094
* NLA: 35549453
* NDL: 00476166
* NKC: jn19981002215
* BNE: XX1719702
* CiNii: DA00579637

 |

 |
Поврзано: Свети Ахил (појаснување)

Поглед на Свети Ахил преку понтонскиот мост
Остатоци од базиликата „Свети Ахил" на Цар Самоил
**Свети Ахил** — остров во Малото Преспанско Езеро со должина од околу 1.700 метри. Највисоко место е врвот Кале (1.025 м).

Островот бил населен уште од антиката. Во југозападниот дел се пронајдени остатоци од античката македонска населба *Лика*. Во средниот век тука бил замокот — управно седиште на Самоиловата држава, градот *Преспа*, како и дворците на царот Самоил.

Денес единствено населено место на островот е истоименото село Ахил. Претставува мала населба од неколку куќи. Во почетокот на XX век имало 4 куќи, најголемата од нив припаѓала на родот Марковци, којшто претставувал задруга од 70 членови. Друго стара семејство се Петковци, чијшто наследници и денес живеат таму. Во 1907 година селото веќе броело 7 куќи. Месното население верува дека бројот на куќите не смее да надмине 11, така што ако биде изградена 12 таа се руши. Тоа е зошто некогаш имало 12 цркви, и поради тоа местото се смета за свето и не треба да го продолжува човечкиот грев. Црквите што постоеле (или сè уште постојат) се следниве:

* Свети Никола
* Свети Ѓорѓи
* Свети Атана во местото Фојка
* Спасова црква во местото Спас
* Свети Димитриј
* Дванаесет Апостоли
* Света Богородица
* Свети Ахил
* Света Марина

Поврзано
--------

* Видринец
* Мало Преспанско Езеро

Надворешни врски
----------------

* Свети Ахил (остров) на Ризницата ?
Ефект со експлозија
**Специјални ефекти** се вештачки визуелни или механички ефекти, кои се среќаваат во филмовите или телевизиските шоуа.

Историја
--------

Најраните специјални ефекти биле направени со помош на специјални леќи од камера или со трикови како, на пример, со проектирање на заднина што се движи зад глумците. Поголема флексибилност се појавила со развојот на оптичкиот печатач, со кој се овозможило соединување на посебни делови од филм и замена на дел од сликата, а со ова се овозможило правење на ефекти како што е летање во воздухот. Специјални ефекти, исто така, се правеле механички на сцената со употреба на направи како што се жици, експлозив, кукли и со изработка на минијатурни модели за симулација на епски сцени како што се битките. Сè поголемата употреба на компјутерската анимација и компјутерски генерирани слики довело до создавање на неверојатно изработени и реалистички визуелни ефекти. Иако секое студио порано имало свои сопствени оддели за специјални ефекти, денес ефектите се прават во приватни компании како што е „Industrial Light & Magic" на Џорџ Лукас, основан за изработка на револуционерните ефекти во *„Ѕвездени патеки"* (1977) и подоцнежните филмови.

Наводи
------

1. ↑  *Британика Енциклопедиски Речник*. Топер, МПМ, 2005, Книга 9, стр. 68
**Студентот од Прага** (германски: *Der Student von Prag*) - германски филм од 1926 година, во режија на Хенрик Гален, кој е автор и на сценариото, заедно со Ханс Хајнц Еверс. Главните улоги ги толкуваат: Конрад Вајт, Вернер Краус, Елиза Ла Порта, Агнес Естерхази, Фриц Алберти и Фердинанд фон Алтен.

Синопсис
--------

Дејствието на филмот се случува во 1820 година. Балдуин (го игра Вајд), студент на универзитетот во Прага, присуствува на една студентска забава каде го среќава таинствениот човек Скапинели (го игра Краус) кој му нуди голем износ пари по „многу ниска камата", но Балдуин го одбива. Но, подоцна, крај морето, Балдуин пак го среќава Скапинели кој набљудува група луѓе кои се подготвуваат за лов. Меѓу нив е и девојката Маргит (ја игра Естерхази), а со примена на натприродни способности, Скапинели предизвикува таа да се упати кон меаната во која се наоѓа Балдуин. Притоа, Маргит паѓа од коњот, но Балдуин ја спасува и таа му подарува крст. По некое време, Балдуин ја посетува Маргит и таму се засрамува поради тоа што е многу сиромашен, особено во споредба со нејзиниот свршеник, баронот од Валдис (го игра фон Алтен). Истата вечер, Скапинели го посетува Балдуин и пак му нуди многу пари, а откако Балдуин го потпишува договорот, Скапинели му го зема одразот во огледалото. Оттогаш, Балдуин живее раскошен живот и станува близок со Маргит. Со посредство на Скапинели, сиромашната девојка Лидушка (ја игра Ла Порта), која е вљубена во Балдуин, наоѓа писмо од Маргит до Балдуин и му го дава на нејзиниот свршеник. Тој го предизвикува Балдуин на двобој, но таткото на Маргит (го игра Алберти) дознава дека Балдуин е најдобриот мечувалец во Прага и го моли да не го повредi баронот. Балдуин му дава збор, но на двобојот се појавува неговиот одраз во огледалото, кој го убива баронот. Тогаш, студентите дознаваат дека Балдуин го прекршил дадениот збор и одбиваат да се дружат со него. Потоа, Балдуин повеќепати се соочува со својот одраз кој му предизвикува ужас. Затоа, тој решава да го убие својот одраз и пука во огледалото, но тогаш сфаќа дека се погодил себеси. Филмот завршува со приказ на гробот на Балдуин на кој пишува: „Овде лежи Балдуин. Тој се бореше со ѓаволот и изгуби."

Надворешни врски
----------------

YouTube, El Estudiante de Praga (1926) Der student von Prag

Наводи
------

1. ↑  IMDb, The Man Who Cheated Life (1926) (пристапено на 8.10.2020)
**Фрагментација** е компјутерски феномен при кој запишувањето на податотеките на диск, оперативниот систем не наоѓа секогаш доволно голем празен простор за да ги запише како една целина, туку ги запишува на повеќе празни места. Тоа се вика делење - фрагментација (англиски: fragmenting) на дискот/датотеките. 

Ваквото делење ја успорува работата со дискот, бидејќи при читањето на фрагментирана податотека треба истата да се бара на повеќе места. Ова може да се реши со повеќе постоечки програми кои фрагментираните податотеки ги реаранжираат во континуални целини.

На пример, во Windows доколку сакаме да провериме дали и колку е дискот фрагментиран и доколку сакаме истиот да го дефрагментираме, тоа можеме да го направиме со вградената бесплатна програма за дефрагментирање на дискот (Disk Defragmenter). Start>Programs>Accessories>System Tools>Disk Defragmenter.
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 300 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **300** година. 
Ова е **список на државни водачи** во 300 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.

Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.

Азија
-----

| Држава | Функција | Име | Портрет | Владеење | Животен век |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Ерменија | Монарх | Тридат III |  | 287-330 | ~280-330 |
| Гупта | Монарх | Гхатоткача |  | 280-319 | 280-319 |
| Западни Сатрапи | Монарх | Вишвасен |  | 294-304 |  ?-? |
| Јапонија | Монарх | *Оџин* |  | *270-310* | *?-?* |
| Каја | Монарх | Каџил |  | 291-346 |  ?-346 |
| Кина | Монарх | Хуи Џин |  | 290-307 | 259-307 |
| Когурјо | Монарх | Понксанк |  | 292-300 |  ?-300 |
| Мичан |  | 300-331 |  ?-331 |
| Кушанско царство | Монарх | Васудева II |  | 290-310 |  ?-? |
| Пекче | Монарх | Пунса |  | 298-304 |  ?-304 |
| Персија | Монарх | Нарсех |  | 293-302 |  ?-302 |
| Сила | Монарх | Гирим |  | 298-310 |  ?-310 |

Африка
------

| Држава | Функција | Име | Портрет | Владеење | Животен век |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Аксум | Монарх | Ела Ескенди |  | 298-334 |  ?-? |
| Куш | Монарх | Јесбохеамани |  | 286-306 |  ?-? |

Европа
------

| Држава | Функција | Име | Портрет | Владеење | Животен век |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ирска | Монарх | Фјаха Сроиптине |  | 285-322 |  ?-? |
| Источно Римско Царство | Монарх | Диоклецијан |  | 284-305 | 244-311 |
| Западно Римско Царство | Монарх | Максимијан |  | 285-310 | ~250-310 |

Белешки
-------

* **а**  Со закосен текст се запишани податоците за легендарните личности.
**Селска Река** — река во источниот дел на Македонија, која заедно со Влаина Река ја образува Моштичка Река. Реката е со непостојан тек и во текот на летниот период пресушува.

Течение
-------

Реката извира на Осоговоските Планини, близу до границата со Бугарија, и е образувана од Лути Дол и Далевска Река коишто се спојуваат во Влајкевиска Маала во селото Моштица. Потоа, таа продолжува да тече уште нешто повеќе од 1 км, се спојува со Влаина Река и продолжува да тече како Моштичка Река.

Поврзано
--------

* Осоговски Планини
* Моштица
* Влаина Река

Надворешни врски
----------------

* 

* Селска Река (Осогово) на Ризницата ?
**Специфичната топлина** (c) го претставува количеството топлина потребна за зголемување на температурата на една единица маса од некое тело за една единица температура:

{\displaystyle {c}={\Delta Q \over m\Delta T}}
Во SI специфичната топлина се изразува во единицата Ј/(kg·K).

Специфичната топлина се користи како помошно средство во физичкиот закон на пропорционалноста, кој гласи:

*Промената на внатрешната енергија (ΔE) на телото е пропорционална на масата на телото (m) и промената на температурата (Δt)*. Или, искажано со математичка формула:

{\displaystyle \Delta {E}={c}\cdot {m}\cdot \Delta {t}}

Овој закон важи под услов телото да не ја менува својата агрегатна состојба.

Специфичната топлина на врстите тела и течностите е непроменлива величина зависна само од хемиската структура на телата и независна од нивниот облик и големина.

Кај гасовите, пак, специфичната топлина зависи од видот на гасот, и затоа кога се зборува за специфичната топлина на гасовите се подразбираат стандардни услови (cv).

Специфична топлина на некои тела
--------------------------------

Оваа табела содржи податоци за специфичната топлина на некои хемиски елементи и соединенија:

| Супстанција | Агрегатна состојба | Специфична топлина J/(kg·K) |
| --- | --- | --- |
| Алуминиум | цврста | 900 |
| Легура на бакарот и цинкот | цврста | 377 |
| Бакар | цврста | 385 |
| Дијамант | цврста | 502 |
| Етанол | течна | 2460 |
| Злато | цврста | 129 |
| Графит | цврста | 720 |
| Железо | цврста | 444 |
| Литиум | цврста | 3582 |
| Жива | течна | 139 |
| Нафта | течна | ≈ 2000 |
| Вода | течна | 4186 |
| цврста (0 °C) | 2060 |
| Таму каде не е поинаку назначено  се употребени стандардни услови |
|
**Студено во јули** (англиски: *Cold in July*) е американски филм од 2014 година, во режија на Џим Микл. Главните улоги ги играат: Сем Шепард, Дон Џонсон, Мајкл Ц. Хол, Вајат Расел и Ванеса Шо.

Содржина
--------

Додека ги истражува непознатите звуци во својата куќа, една јулска ноќ во Тексас, во 1989 година, семејниот човек Ричард Дејн (го игра Хол) го убива крадецот Фреди (го игра Расел). Локалните полицајци се рамнодушни за овој инцидент, задоволни што е „трггнат" уште еден престапник. Во градот го сметаат за херој, но тој е исплашен за сигурноста на своето семејство, бидејќи во градот пристигнува татко му на Фреди Расел, Бен (го игра Шепард), кој е поранешен затвореник и гладен за одмазда. Наскоро, Ричард дознава дека е учесник во една опасна голема игра.

Наводи
------

1. ↑  *Антена*, број 862, 2.1.2015, стр. 14.
2. ↑  *Антена*, број 868, 13.2.2015, стр. 15.
3. ↑  „Студено во јули", *Антена*, број 887, 26.6.2015, стр. 14.
**Тумачкиот** е афроазиски јазик, дел од групата на чадски јазици од погрупата на источночадски јазици.

Преглед
-------

Според пописот од 1993 година, јазикот го зборуваат 25.200 Тумаци во Чад. Јазикот се зборува во југозападниот дел на државата, поточно во регионот Мандул. Јазикот е составен од два дијалекта, *мотунски*, *маверски* и *тумачки*. За овие дијалекти, Бленч (2006) смета се посебни јазици. Повеќето Тумаци користат и сарански јазик, најголемиот јазик во Чад. Јазикот се пишува на латиница. Гринберг смета дека гулејскиот можеби е дијалект на тумачкиот.

Наводи
------

1. ↑  Blench, 2006. The Afro-Asiatic Languages: Classification and Reference List (ms)
2. ↑  Тумачки јазик на „Етнолог".
3. ↑  Chadic Newsletter

Надворешни врски
----------------

* Тумачки јазик на „Етнолог".

|  |  |
| --- | --- |
| ɣ |  
*Оваа статија поврзана со афроазиските јазици е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите*. |
**Студентски пленум** — македонска студентска иницијатива за одбрана на правата на студентите која се залага за поквалитетно образование, а се бори против неправедноста и партиските влијанија. Иницијативата се појавила кон крајот на 2014 година по најавата за воведување на екстерно оценување, а подоцна преименувано во државен испит, од страна на Владата на Македонија, како и низа други измени во Законот за високо образование, кој според движењето силно го крши членот 46 од Уставот на Македонија, во кој се гарантира автономија на универзитетите.

Една од главните одлики на Студентскиот пленум е нејзината хоризонтална поставеност, односно, во оваа организација нема водач, секој студент кој има желба може да се приклучи и рамноправно да учествува во него. Важно е секој да пристапи како поединец, без никакви партиски влијанија.

За кратко време ова движење го привлече вниманието на македонската јавност, откако беа организирани три големи протести каде што учествуваа и над 10.000 студенти. Ова студентско движење за првпат во историјата на Македонија, во знак на протест, ги окупираше факултетите во Скопје, каде што студентите се вселија и со денови преноќуваат таму.

Надворешни врски
----------------

* Официјална страна Архивирано на 14 февруари 2015 г.
* Студентски пленум на Facebook
Општина Фојница на мапата на БиХ
**Фојница** — град и општина во Централна Босна и Херцеговина, кој се наоѓа западно од главниот град Сараево. Се наоѓа во долината на Фојничка Река, притока на реката Босна. Административно, Фојница е дел од кантонот Централна Босна на Федерација Босна и Херцеговина. Тој е мал, живописен град во Централна Босна и е балнеолошко одморалиште.

Поглед на градот
Најважeн културно-историски споменик во Фојница е *франскиот манастир Свет Дух* во кој е сместен важен дел од културното наследство на нацијата, која се одржува од страна на франската покраина *Босна Сребрена*.

Франскиот манастир во Фојница има голема библиотека на филозофски и теолошки печатени дела од 16-ти до 19 век, а некои датираат од 1481 година.

Кралицата Катерина од Босна побарала засолниште од Османлиите во планините во близина на Фојница, пред да замине за Рим.

Фојница, исто така, има термална бања. Другата најпозната босанска бања е во Олово. А во близина земјоделска задруга произведува околу 20 тони компир годишно.

Население
---------

### 1971

вкупно: 12,829

* Бошњаци - 6,473 (50.45%)
* Хрвати - 5,948 (46.36%)
* Срби - 223 (1.73%)
* Југословени - 85 (0.66%)
* други - 100 (0.80%)

### 1981

вкупно: 15,045

* Бошњаци - 7,637 (50.76%)
* Хрвати - 6,432 (42.75%)
* Срби - 422 (2.80%)
* Југословени - 392 (2.60%)
* други - 162 (1.09%)

### 1991

вкупно: 16,296

* Бошњаци - 8,024 (49.23%)
* Хрвати - 6,623 (40.64%)
* Срби - 157 (0.96%)
* Југословени - 407 (2.49%)
* други - 1,085 (6.68%)

Надворешни врски
----------------

* Општина Архивирано на 5 февруари 2007 г.
* Остатоци од Босанското кралство Архивирано на 4 март 2016 г.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија поврзана со Босна и Херцеговина е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
| Уметничко лизгање наЗимските олимписки игри 2010 |
| --- |
| Поединечно во машка конкуренција |
| Поединечно во женска конкуренција |
| Спортски двојки |
| Танцови двојки |
| Квалификации |

**Поединечните** натпревари во машка конкуренција во уметничко лизгање на Зимските олимписки игри 2010 се одржаа на 16 и 18 февруари.

На 16 февруари, со почеток во 16:15 по месно време (UTC-8) се одржа кратката програма, а на 18 февруари, со почеток во 16:45 слободната програма.

Во слободната програма, учество обезбедија најдобрите 24 лизгачи од кратката програма.

На натпреварите учествуваа 30 лизгачи од 20 земји, меѓу кои златниот медал го освои Еван Лајсачек од САД.

Освојувачи на медали
--------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Злато** | **Сребро** | **Бронза** |
| САД Еван Лајсачек | Русија Евгени Плушенко | Јапонија Даисуке Такахаши |

Надворешни врски
----------------

* ISU Communication № 1589 Архивирано на 4 октомври 2009 г. (англиски)
* Уметничко лизгање на официјалното мрежно место на игрите (англиски) (француски)
**Фрабозана** ― сорта на овци од долините и областа околу Мондови во покраината Кунео, во Пиемонт во северозападна Италија. Името го зема од комуната Фрабоза Сопрана и Фрабоса Сотана, и некогаш била најбројната сорта на овци во Пиемонт. Се одгледува во долините Гесо, Грана, Песјо, Верменања иМонрегалези во покраината Кунео и во долината Пеличе во покраината Торино. Две подсорти се признаени во рамки на сортата, Роашино во Лигурските Алпи и малку помалата Фрабозана израсната во областа на Мондови. Фрабозана е една од четириесет и двете автохтони месни сорти на овци со ограничена распространетост за која има овчарска книга од Националното здружение за овчарство (италијански: Associazione Nazionale della Pastorizia).

Статусот на зачувување на расата бил наведен како „не е изложен на ризик" од ОХЗ во 2007 година. Во 2013 година вкупниот број за сортата бил 4284.

Наводи
------

1. ↑  Breed data sheet: Frabosana/Italy. Domestic Animal Diversity Information System of the Food and Agriculture Organization of the United Nations. Пристапено на 13 август 2022.
2. ↑  Daniele Bigi, Alessio Zanon (2008). *Atlante delle razze autoctone: Bovini, equini, ovicaprini, suini allevati in Italia* (in Italian). Milan: Edagricole. ISBN 9788850652594. p. 220–21.
3. 1 2  Le razze ovine e caprine in Italia (на италијански). Associazione Nazionale della Pastorizia: Ufficio centrale libri genealogici e registri anagrafici razze ovine e caprine. p. 56. Пристапено на 13 август 2022.
4. ↑  J. Errante, L.A. Brambilla, M. Corti, E. Pastore, R. Leonarduzzi (2006). Le razze ovine autoctone a rischio del Valle d'Aosta, Lombardia, Veneto, Friuli Venezia Giulia[*мртва врска*] (in Italian). Associazione RARE. Пристапено на 13 август 2022.
5. ↑  Consistenze Provinciali della Razza F0 Frabosana Anno 2013 (in Italian). Associazione Nazionale della Pastorizia: Banca dati. Accessed September 2013.
Украсено парче од трилече сервирано во Индија
**Трилече** или **торта со три млека** (шпански: *torta de tres leches*), или **леб со три млека** (*pan tres leches*), е сунѓереста торта - во некои рецепти, и путереста торта - натопена во три вида на млеко: млеко во прав, кондензирано млеко и суров крем.

Кога путерот не се користи, на трилечето е многу лесна торта, со многу воздушни меурчиња. Оваа посебна текстура е таква, бидејќи нема влажна содржина, и покрај тоа што е натопена во мешавина на три типа на млеко.

Популарност и потекло
---------------------

Трилечето е најпопуларно во Средна и Јужна Америка, Северна Америка и многу делови на Карибите. Потеклото е спорно, но сепак идејата за создавање торта натопена во течност најверојатно е од средновековно европско потекло, слична на тортите како што се британската *Трифл*, и италијанското *Тирамису*, кои го користат овој метод. Рецепти за натопени десерти беа забележани во Мексико во почетокот на 19 век, веројатно резултат на големиот меѓукултурен пренос што се одржа меѓу Европа и Америка. Рецептите се појавија од страна на компанијата *Нестле* која ги етикетира во 1940 година, што може да ја објасни широката распространетост на популарноста на тортата низ Латинска Америка, бидејќи компанијата создаде подружници во Аргентина, Чиле, Куба, Мексико и Венецуела во 1930 година.

Поврзано
--------

* Торта
* Колач
* Десерт
Томас Абт
**Томас Абт** (25 ноември 1738 - 3 ноември 1766) бил германски математичар и писател.

Животопис
---------

Тој е роден во Улм, каде Абт го посетувал средното училиште во Улм, а потоа се преселил во 1756 година за да ги проучува теологијата, филозофијата и математиката на Универзитетот во Хале, а магистрирал во 1758 година. Во 1760 година бил назначен за вонреден професор по филозофија на Универзитетот во Франкфурт (Одер), каде го напишал своето најпознато дело „Од смрт за татковината" (Vom Tode für's Vaterland, 1761).

Овој високо патриотски тракт го тематизирал поразот на Фредерик II во Кунерсдорф. Исто така го привлекол вниманието на уредниците на познатите „Литературни писма", започнати од Готхолд Ефрајм Лесинг. Тој придонел за голем број историски, политички, естетски и филозофски есеи. Томас бил страстен обожавател на Лесинг и го применил неговиот образовен, прозаичен стил на пишување.

Во есента 1761 година бил назначен за редовен професор по математика во Ринтелн. Во 1763 година, учествувал во натпревар кој бил спонзориран од Берлинската академија за есеј за примена на математички докази за метафизиката. Меѓу натпреварувачите биле Мојсеј Менделсон, кој победил, и Имануел Кант. Додека бил во Ринтелн, Томас ја напишал својата втора позната работа, „Заслуга" (Vom Verdienste, 1765).

Тој патувал девет месеци во Франција, каде што можел да зборува со Волтер во Ферни. Тој исто така се искачил на Алпите Савој. Ова патување и неодобрување на животот на универзитетот го покренал потресот за трговија со теоријата за животот.

Додека се занимавал со идејата да стане историчар, бил понуден во 1765 година во исто време да стане професор на Универзитетот во Марбург и со функцијата советник на Судот во судот на грофот Вилхелм фон Шаумбург-Липе. Се одлучил за втората функција. Голем број луѓе биле заинтересирани за плановите на Томас Абт, ккои ја вклучувале историја на Максимилијан и преводот на Салуст меѓу другите.

Меѓутоа, во 1766 година, дваесет и седумгодишниот Абт одеднаш починал од цревна болест во Бикебург. За него Хердер напишал дека „умрел за Германија и за неговиот јазик, премногу рано!"

Наводи и извори
---------------

1. ↑  Benjamin W. Redekop, *Enlightenment and Community*, McGill-Queen's University Press, 2000, p. 126.

* *Allgemeine Deutsche Biographie* - онлајн верзија на Викиизвор
* Ева Пиримае, "Умирање за татковината: теоријата на естетскиот патриотизам на Томас Аббт," *Историја на европските идеи*, 35,2 (2009), 194-208.

Дополнителна литература
-----------------------

* Бендер, А. (1922). *Томас Абт* .
Слика од 19 век на Трипиља, пред браната на реката Днепар (Регионален археолошки музеј)
Трипиља (украински: *Трипiлля*) — село во Обукивскиот Реон во Киевската Област во централна Украина, со 2.800 жители (на 1 јануари 2005 година). Припаѓа на Украински урбани громади, една од громадите на Украина. Трипиља лежи околу 40 километри јужно од Киев на Днепар.

Трипиља е место на древна меганаселба која датира од 4300–4000 г.пр.н.е. припаѓаат на Кукутенско-трипилската култура. Населбите од оваа култура биле на површина од дури 200 хектари. Овој протоград е само еден од 2440-те кукутенско-трипилски населби откриени досега во Молдавија и Украина. 194 (8%) од овие населби имале површина од повеќе од 10 хектари помеѓу 5000–2700 г.пр.н.е. а повеќе од 29 населби имале површина во опсег од 100–450 хектари.

Историја
--------

 Трипилски садови (Регионален археолошки музеј)
Во близина на Трипиља, археологот Викентиј Хвојка открил обемно неолитска наоѓалиште на кукутенско-трипилската култура, една од главните неолитско- халколитски култури во источна Европа.  Хвојка ги објавил своите наоди во 1897 година на 11-тиот конгрес на археолозите, означувајќи го како официјален датум на откривање на оваа култура.

Името *Трипиља* значи „три полиња" на словенските јазици. За прв пат се споменува од киевските хроничари во врска со Битката кај реката Стугна во 1093 година. Во текот на 12 век, Трипиља била тврдина која ги бранела приодите кон Киев од степата. Еден од неговите владетели бил Мстислав Мстиславич. Во текот на следните векови, градот се намалил во безначајност. Во 1919 година тоа бил место на Трипилски инцидент, во кој украинските сили под команда на Данило Терпило масакрирале единица на болшевиците.

Поврзано
--------

* Историја на Украина
* Неолитска Европа

Наводи
------

1. ↑  „Украинская городская громада". *Gromada.info* (руски). Посетено на 16 June 2022.
2. ↑  „2011-2. Archaeology. TRYPILLIA CULTURE PROTO-CITIES: AFTER 40 YEARS OF INVESTIGATIONS". *www.trypillia.com*. Посетено на 2022-04-24.
3. ↑  Mantu, Cornelia-Magda (2000). „Cucuteni–Tripolye cultural complex: relations and synchronisms with other contemporaneous cultures from the Black Sea area". *Studia Antiqua et Archaeologica*. Iaşi, Romania: Iaşi University. **VII**: 267. OCLC 228808567. Архивирано од изворникот на 2011-08-13. Посетено на 2023-03-12.
4. ↑  Taranec, Natalie. „The Trypilska Kultura - The Spiritual Birthplace of Ukraine?". The Trypillian Civilization Society. Архивирано од изворникот на November 2, 2009. Посетено на 21 November 2009.

Библиографија
-------------

* Videiko M. Yu. Trypillia Civilization in Prehistory of Europe. Kyiv Domain Archeological Museum, Kyiv, 2005.

Надворешни врски
----------------

* Trypillian Museum
* Ukrainian Neolith
* The Trypillia-USA-Project The Trypillian Civilization Society homepage (in English).
* Trypillian Culture from Ukraine A page from the UK-based group "Arattagar" about Trypillian Culture, which has many great photographs of the group's trip to the Trypillian Museum in Trypillia, Ukraine (in English).
Означување на синтакса и стил на вовлекување често се користат за да им помогнат на програмерите во препознавањето на елементите на изворниот код. Овој код на  Python користи обележување со кодирана боја.
*За останатите значења на поимот „синтакса" видете ја страницата за појаснување.*
**Синтакса** е множество од правила што кажуваат како и по кој редослед мора да се испрати до сметачот една наредба, оператор или инструкција за да може централната обработувачка единица (англиски: *CPU*) да ја разбере и да ја изврши.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа информатичка статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |
| 
Поврзано |
| --- |
| * Настани во 1998 година
* Државни водачи по година
 |

Ова е **список на државни водачи, премиери, и други водачи**  во **1998** година. 
Долу се наведени сите водачи во државите во светот, распоредени по држави во 1998.

Европа
------

Александар Лукашенко, претседател на Белорусија
* Белорусија — Александар Лукашенко
* Бугарија — Петар Стојанов (1997 — 2002)
* Македонија — Киро Глигоров
* Југославија — Слободан Милошевиќ

Азија
-----

* Иран — Мохамад Хатами
* Сирија — Хафез ал Асад

Африка
------

* Зимбабве — Роберт Мугабе

Јужна Америка
-------------

Северна Америка
---------------

* Куба — Фидел Кастро

Австралија со Океанија
----------------------
Трилатерација во една рамнина

**Трилатерација** – процес на одредување на апсолутната или релативната позиција на некоја точка со помош на мерење на растојанија користејќи ја геометријата на кругот, сферата или триаголникот. Трилатерацијата има практична примена во геодезијата, навигацијата, вклучувајќи го и глобалниот систем за позиционирање. Треба да се разликува од триангулацијата, каде истиот резултат се постигнува со мерење агли.

Трилатерацијата е особено едноставна во рамнина (дводимензионална геометрија). Позицијата на бараната точка се наоѓа во пресекот на двете кружници одредени со центрите А и В (точки со познати координати) и нивните полупречници. Се забележува дека пресекот на кружниците има две точки, така што бараната точка не може еднозначно да биде одредена со две мерења, туку е потребно и трето (со кое се отфрла едната од двете пресечни точки).

Во тридимензионалната геометрија (геометрија во простор), позицијата на бараната точка се наоѓа во пресекот на три сфери (пресекот на две сфери е кружница, пресекот на оваа кружница и третата сфера се две точки). Како и кај дводимензионалните проблеми решението не може да биде еднозначно одредено со три мерења, туку е потребно и четврто со кое се отфрла една од двете пресечни точки.

Дополнителното мерење при трилатерацијата (трето мерење во рамнина и четврто мерење во простор) може да се искористи за анализа на грешката на трилатерација (на пример така се добива полупречникот на грешка на глобалниот систем за позиционирање). Со секое дополнително мерење можно е дополнително да се смали грешката на трилатерација.

Пример на трилатерација во рамнина
----------------------------------

Проблемот може да се поедностави без губење на општоста така што центарот на првата кружница се постави во центарот на координатниот систем, додека x-оската погодно се одбира така што двата центра лежат на неа. Во тој случај равенките на кружниците гласат:

{\displaystyle r\_{1}^{2}=x^{2}+y^{2}}
{\displaystyle r\_{2}^{2}=(x-d)^{2}+y^{2}}
каде d е растојанието меѓу центрите на кружниците. Со одземање на втората равенка од првата и решавање по x се добива:

{\displaystyle x={\frac {r\_{1}^{2}-r\_{2}^{2}+d^{2}}{2d}}}
Со замена на оваа вредност за x во првата равенка се добиваат две можни вредности на y:

{\displaystyle y=\pm {\sqrt {r\_{1}^{2}-{\frac {(r\_{1}^{2}-r\_{2}^{2}+d^{2})^{2}}{4d^{2}}}}}}

Поврзано
--------

* Евклидова геометрија
* Глобален систем за позиционирање
**Томас Кулпепер** (1514 – 10 декември 1541

) бил соработник во кралскиот дворт на англискиот крал Хенри VIII и љубовник на неговата петта сопруга Катерина Хауард.

Неговиот брат работел заедно со Томас Кронвел. Неговото семејство имало потекло од фамилијата Хауард. Влијанието на неговото семејство се зголемила по смртта на кардиналот Томас Вулзи.

Во почетокот на 1541 Катерина Хауард започнала кратка љубовна авантура со Томас Кулпепер, омилениот дворјанин на Хенри, кој ѝ се допаднал уште при нејзиното пристигнување во дворецот, пред две години. Тие се среќавале со помош на една од нејзините постари придружнички, Леди Рошфорд, вдовицата на братучедот на Кетрин, Џорџ Болејн (братот на Ана и Мери Болејн). На 2 ноември 1541 година Кранмер му дал писмо на Хенри со обвинувања против неговата сопруга. На почетокот, Хенри не сакал да верува и мислел дека писмото е измама, па побарал од Кранмер подетално да го испита случајот. По неколку дена, бил пронајден непоборлив доказ кој ги вклучувал изјавите на Дерем и Кулпепер, откако биле измачувани во Кулата, како и љубовно писмо од Кетрин до Кулпепер. Тоа е единственото нејзино писмо кое постои и ден денес.

На 10 декември 1541 во Тибурн, Кулпепер бил обезглавен.
**Спиро Црне и Ќучук Сулејман** — македонска епска народна песна.

Содржина
--------

Ќучук Сулејман ја собира дружината за насилно да собере пари во селата Смолани и Царевиќ, како и од чорбаџиите од Прилеп, а со намера да изради кула во селото Долнени. Тогаш, Аџи Цано од Прилеп го повикува Спиро Црне, му дава пари и оружје и го испраќа во селото Царевиќ. Спиро Црне ја собира дружината и во планината над селото Царевиќ му поставува заседа на Ќучук Сулејман. Во борбата, Ќучук Сулејман е ранет и го моли Спиро Црне да му го поштеди животот, но Спиро Црне му ја сече главата и ја разбива неговата чета.

Наводи
------

1. ↑  Томе Саздов, *Грива тресе, бисер рони* (епска народна поезија). Скопје: Заштита, 1970, стр. 123-124.
**Синоатријалниот јазол** го сочинуваат група на клетки познати како пејсмерјкерни клетки, кои се наоѓаат во ѕидот на десната срцева преткомора. Овие клетки можат да произведат електричен импулс (дејствен потенцијал) кој патува низ спроводниот систем на срцето, предизвикувајќи негова контракција. Кај здраво срце, SA јазол постојано создава дејствени потенцијали, подесувајќи го срцевиот ритам (синусниот ритам), поради што е познат како природен пејсмејкер на срцето.

Наводи
------

1. ↑  Keith, A; Flack, M (1907). „The Form and Nature of the Muscular Connections between the Primary Divisions of the Vertebrate Heart". *J Anat Physiol*. **41** (3): 172–189. PMC 1289112. PMID 17232727.
Томазо Кампанела
**Томазо Кампанела** (Стињано, 5 септември 1568

 - Париз,  1639
) бил италијански филозоф, доминиканец. Во своето најпознато дело „Државата на Сонцето", напишано во 1602 година по примерот на Платон и на Томас Мор, го изложи своето сфаќање за идеално општествено уредување како еден вид комунистичка република. 

Томазо Кампанела, *La Città del Sole*, Carabba, 1915

Надворешни врски
----------------

* Делата на Томазо Кампанела[*мртва врска*] (италијански)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа биографска статија е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 7387920
* LCCN: n79059383
* ISNI: 0000 0001 2098 8843
* GND: 11863819X
* SELIBR: 180973
* SUDOC: 026764261
* BNF: cb11894959n (податоци)
* BIBSYS: 90516054
* NLA: 35025126
* NDL: 00435159
* NKC: jn19990001311
* BNE: XX1165951
* CiNii: DA00461681

 |

 |
Фран Гербич.
**Фран Гербич** (5 октомври 1840, Церкница – 29 март 1917 година, Љубљана) ― австроунгарски словенечки композитор и оперски тенор.

Гербич бил роден во Церкница и влегол во учителско училиште во 1856 година, каде што еден од неговите инструктори бил Камило Машек. Му било дадено да учителствува во Трново (сега дел од Општина Илирска Бистрица), каде што служел и како свирач на оргула и ги компонирал своите први дела.

Во текот на 1940-тите Гербич беше еден од најпознатите композитори од Југославија, слушан во странство.

Дела
----

**Опери**

* *Kres* (Сред лето), 1896 година
* *Nabor*, 1913 година

**Песни**

* *Kam?* (Каде?)
* *Pojdem na prejo*
* *V noči* (Во ноќта)

Наводи
------

1. ↑  „Gerbic, Fran (1840–1917)". *Slovenska biografija*. Љубљана: ZRC SAZU. Посетено на 11 јуни 2023.
2. ↑  *Journal of Central European Affairs*: 1947 "The most famous composers are Fran Gerbic (1840-1917), opera singer and composer of piano and orchestral music;"

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 40510115
* LCCN: no2011071076
* ISNI: 0000 0001 1948 9211
* GND: 131501585
* BNF: cb16529022r (податоци)
* MusicBrainz: ae8498ef-70bc-4658-b011-d4fbb6a3791d
* NKC: mzk2012719252

 |

 |
| Фојник |
| --- |
| Поглед на врвот Фојник од југ |
| Висина | &100000000000014210000001.421 м |
| Место | Македонија Македонија |
| Венец | Сува Гора |
| Прво освојување | непознато |

**Фојник** — врв на крајната источна падина на Сува Гора, кој стрмно се издигнува веднаш над левиот западен брег на вештачкото езеро Козјак на реката Треска во областа Порече.

Неговата височина изнесува 1420 метри, а поради неговата местоположба од него се пружа прекрасен поглед на целото езеро Козјак и долината на Треска, како и планината Караџица и масивот Мокра. На самиот врв е изградена црквата „Св. Преображение", за чија прослава уште одамнина се прави голем општонароден собир, кој е овековечен и со стари слики од теренските истражувања на Порече направени од полскиот етнолог и етнограф Јозеф Обрембски во 1932 година.

Врвот Фојник се издигнува помеѓу селата Брест на југ, Требовље на север, Косово на запад, од каде е можно и неговото искачување, со најдобар пристап за превоз од Самоков, каде се наоѓаат и неколку пештери и природни знаменитости.

Галерија
--------

* Поглед на Фојник од мостот на езерото Козјак кај БлизанскоПоглед на Фојник од мостот на езерото Козјак кај Близанско
* Поглед на источната падина на ФојникПоглед на источната падина на Фојник
* Црквата Св. Преображение на ФојникЦрквата Св. Преображение на Фојник
* Глетка на селото Брест и Фојник во позадинатаГлетка на селото Брест и Фојник во позадината
* Глетка на Фојник од југГлетка на Фојник од југ
* Предавател на ФојникПредавател на Фојник
* Глетка на селото Брест и Фојник во позадинатаГлетка на селото Брест и Фојник во позадината

Координати: 41°44′12″N 21°8′57″E﻿ / ﻿41.73667° СГШ; 21.14917° ИГД﻿ / 41.73667; 21.14917
**Спиралата** е женско контрацептивно средство кое всушност претставува внатрематкина (интраутеринска) влошка. Направени се од пластична материја, а дел од нив е обвиткан со тенка жичка од бакар или сребро. Имаат висок степен на сигурност од забременување. Ги поставува лекар, најчесто во почетокот на менструалниот циклус. Пред поставувањето потребно е да се направи кај жената брис од грлото на матката, да нема инфекции во вагината или во јајчниците, да нема бременост и да има регуларни менструални циклуси. Не штити од СПБ и ХИВ. Обично се поставува кај жени кои завршиле со својата репродукција. Ретки се несаканите ефекти од поставувањето, како крвавење или неподнесување на спиралата.
Aston Martin V12 Vanquish и Bombardier MX Rev Ski-Doo користени во филмот
**Умри некој друг ден** (англиски: *Die Another Day*) е филм од 2002 година. Филмот е дел од серијалот за Џејмс Бонд, во режија на Ли Тамахори. Главните улоги ги толкуваат: Пирс Броснан и Хали Бери.

Содржина
--------

Џејмс Бонд добива задача во Северна Кореја, каде треба да го убие полковникот Мун, кој на терористите им продава современо оружје. Акцијата е успешна, но Бонд е заробен и поминува 14 месеци во свирепо заробеништво во еден затвор во Северна Кореја. Кога ќе биде ослободен при една размена на заробеници, тој открива дека неговиот најблизок соработник Зао е севернокорејски агент.

Наводи
------

1. ↑  *Антена*, број 840, 1.8.2014, стр. 25.
2. ↑  *Антена*, број 854, 7.11.2014, стр. 26.
**Уметност во нови медиуми** е жанр што опфаќа уметнички дела создадени со користење на технологии на нови медиуми, вклучително дигитална уметност, компјутерска графика, компјутерска анимација, виртуелна уметност, интернет уметност, интерактивни уметнички технологии, компјутерска роботика и биотехнологија како уметност. Ваквата фокусираност врз медиумот е клучна одлика на голем дел од современата уметност. Уметноста во нови медиуми често вклучува интеракција меѓу уметникот и набљудувачот.

Концептите на уметноста во нови медиуми често произлегуваат од областите на телекомуникациите, масовните медиуми и дигиталните начини на изведба и пренос, со разновидни уметнички практики кои се движат од концептуални и виртуелна уметност па сè до перформанс и инсталација.
**Стана Катиќ** (26 април 1978

) - канадско-американска глумица со српско потекло, позната по улогата на Кејт Бекет во ТВ серијата *Касл.*

Животопис
---------

Стана Катиќ е родена во Хамилтон, во Канада. Нејзините родители биле Срби од Хрватска, кои емигрирале од Југославија во Канада. Има четворица браќа и една сестра. 
По завршување на средното училиште во 1996 година, студирала глума во школата за театар на Гудман во Чикаго (Chicago's Goodman School of Drama). Зборува повеќе јазици: англиски, српскохрватски, италијански и Француски јазик.

Наводи
------

1. 1 2  Corriston, Michele (27 April 2015). „*Castle* Star Stana Katic Marries Kris Brkljac". *People (magazine)*. Посетено на 26 April 2016.
2. 1 2  Mathew, Ilin (25 April 2015). „Stana Katic Turns 37: Will the 'Castle' Star Renew her Contract?". *IB Times*. Посетено на 26 April 2016.
3. ↑  The Kilborn File, Посетено на 25. 4. 2013.
Воведувањето на корпоративно управување не значи ништо друго туку ***стандардизација на практиките***, процесите и однесувањето во компаниите, која се заснова врз принципите на одговорност, транспарентност и контрола во одлучувањето, секојдневното работење и известувањето за состојбите во компанијата. 

Како и кај секоја друга стандардизација, нејзина цел е намалување на неизвесноста и ризикот од стапување во релации со компанијата, а во овој случај, осбено е важна целта за зголемување на довербата во компанијата. Прифаќањето на ваков, *стандардизиран пристап кон управувањето и водењето на бизнисот*, им носи на компаниите посебен вид додадена вредност – вредност произлезена од работење во етички рамки. Во компаниите со ефикасно корпоративно управување одлуките не се носат само со цел да се оствари економскиот интерес, туку и со цел таквите одлуки да не ги повредат интересите на останатите вклучени страни.
**Тринаесетте колонии** биле колонии на Велика Британија кои се наоѓале на атлантскиот брег на Америка, основани во 17 и 18 век, кои прогласиле независност во 1776 година и ги создале Соединетите Американски Држави. Тринаесетте колонии имале слични политички, уставни и правни системи и во нив доминирале протестанти, говорници на англискиот јазик. Колониите во Нова Англија (Масачусетс, Конектикат, Род Ајленд и Њу Хемпшир) биле создадени пред сè за верско убедување, додека другите колонии биле основани за деловно и економско проширување. Сите тринаесет колонии биле дел од колонијалните територии на Британската Империја кои се познати како Британска Америка, во кои се вбројуваат и колонии во Канада, Флорида и Карибите.

Колонијалното население пораснало од само 2 илјади до 2,4 милиони во периодот помеѓу 1625 и 1775 година, кога домородните Американци биле раселувани. Населението вклучувало и луѓе подложни на систем на ропство, кој бил легален во сите колонии пред Американската војна за независност. Во 18 век, британската влада управувала со овие колонии преку политика на меркантилизам, со која централната власт управува со запоседнатите земји на начин на кој од нив извлекува поголема економска придобивка за матичната земја.

Тринаесетте колонии имале висок степен на самоуправа, активно одржувале локални избори и се спротивставувале на барањата на Лондон за поголема контрола над нив. Француската и индијанската војна (1754-1763), насочена против Франција и нејзините индијански сојузници, довела до зголемени тензии меѓу Велика Британија и тринаесетте колонии. Во текот на 1750-тите, колониите започнале да соработуваат меѓусебно наместо да се обраќаат директно кон Велика Британија. Овие меѓу-колонијални активности изградиле чувство за споделен американски идентитет и довеле до повици за заштита на нивните права, особено се истакнувало незадоволството формулирано во геслото „без застапување нема оданочување" (*no taxation without representation*). Конфликтите со британската влада околу даноците и правата на колониите довеле до Американската револуција, во која колониите се здружиле во напорот за создавање на Континентален конгрес (*Continental Congress*). Колонистите се бореле во Американската војна за независност (1775–1783) со помош на Кралството Франција и, во многу помал степен, Холандската Република и Кралството Шпанија. Кратко пред прогласувањето на независноста, тринаесетте колонии ги сочинувале Њу Хемпшир, Масачусетс, Конектикат, Род Ајленд, Њујорк, Њу Џерси, Пенсилванија, Делавер, Мериленд, Вирџинија, Северна Каролина, Јужна Каролина и Џорџија.

Наводи
------

1. ↑  Junius P. Rodriguez (2007). *Slavery in the United States: A Social, Political, and Historical Encyclopedia*. ABC-CLIO. стр. 88. ISBN 978-1-85109-544-5.
2. ↑  Richard Middleton and Anne Lombard, *Colonial America: A History to 1763* (4th ed. 2011)
3. ↑  Editors, History com. „The 13 Colonies". *HISTORY* (англиски).CS1-одржување: излишен текст: список на автори (link)