Водород и јаглерод во ковалентна врска во молекула на метан.
Поимот за **валентност** е еден од важните поими во хемијата. Тој во хемиската практика бил воведен во XIX век.Овој поим од денес го запазил првобитниот назив, но ја менувал својата содржина.

Определување на валентност
--------------------------

На почетокот, кога се зборувало за валентност,се мислело на атоми од некој елемент со определен број на атоми од водменува во некое **соединение**.
  
Така,ако атом на некој елемент се сврзе со еден атом од водород, велиме дека тој атом(или тој елемент) е едновалентен , односно има валентност еднаква на нула, а ако се сврзе со два атома на водород тој е двовалентен (има валентност еднаква на 2) итн. Исто така, ако еден елемент може да замени еден атом од водород, тој е едновалентен, а ако може да замени два, се работи за двовалентен атом (или елемент) и слично.

На пример:соединенија кои се состојат само од хлороводород, вода, амонијак и метан.

Нивните формули се: HCl , H2O, NH3 и CH4. Во хлороводородот еден атом на хлор е сврзан со еден атом од водород и,според тоа,хлорот е едновалентен. Во водата односот меѓу кислород и водород е 1:2, така што кислородот е двовалентен. На сличен начин заклучуваме дека азотот во амонијакот е тривалентен, а јаглеродот во метанот е четиривалентен.
  
Од хлороводород може да се добие натриум хлорид чија формула е NaCl.Од формулата изгледа како еден атом од натриум да заменил еден атом на водород.Заради тоа, може да се смета дека натриумот е едновалентен.Постојат и хлориди на калциумот,алуминиумот, калајот и антимонот чии формули се: CaCl2,AlCl3,SnCl4 и SbCl5. Во согласност со горната дефиниција,заклучуваме дека во овие соединенија калциумот е двовалентен, алуминиумот е тривалентен,калајот е четиривалентен,а антимонот-петвалентен.

Определување на валентност според кислород
------------------------------------------

Кислородот образува многу соединенија, вклучувајќи и оксиди на елементите. Врз основа на ова, поимот за валентност бил малку изменет. Наместо во однос на водородот, валентноста почнала да се определува во однос на кислородот. Имено,ако елементот Е образува оксид со формула Е2О, во молекулата на тој оксид атомот на елементот Е може да се смета за еквивалентен (еднакво-валентен) на еден водороден атом.Тој, според тоа, е едновалентен.Ако пак формулата на оксидот е ЕО, елементот е двовалентен итн.  
Формула на оксидот:↓↓ Валентноста на елементот Е:↓↓

Е2О5.............................................V  
 ЕО2...............................................IV  
 Е2О3.............................................III  
 ЕО3 ..............................................VI

валентност
И така, валентноста може да се определува и во однос на кислородот.

Определување на валентност во однос на атомски групации
-------------------------------------------------------

Определувањето на валентноста во однос на кислородот го олеснило но, не го решило проблемот во врска со определувањето на валентноста. Особено комплицирани биле проблемите кај органските соединенија. Јаглеродот е четиривалентен во сите органски соединенија, независно од тоа дали се работи, да речеме, за метан (CH4), за бутан (C4H10) или за етин (C2H2)
И четиривалентноста на атомите од јаглерод и валентноста на други елементи може да се определи ако:
**под валентност го подразбираме бројот на хемиски врски што ги образува еден атом.**
Поимот за валентност може да се прошири и на **атомски групации**. Така, групацијата SO4 во сулфурната киселина е двовалентна поради тоа што е сврзана, со по една врска, за два водородни атома.Ваква е валентноста на SO4 групацијата и кај сите соли на сулфурната киселина (сулфатите). Слично на тоа, групацијата NO3 е едновалентна, а такви се и метилната (CH3) или етилната (C2H5) група.
Во секој случај,треба да се запомни,
**може да се зборува за валентност на атоми и елементи, но и на атомски групации.**

##### Валентноста на ист елемент може да биде различна

Без оглед на тоа како е определена, некои елементи имаат постојана валентност, еднаква во сите соединенија.Други елементи,пак,може да образуваат повеќе од еден оксид.Во таков случај, зворуваме за променлива валентност на елементот (односно, на неговите атоми). Вака е кај сулфурот (тој образува оксиди со формули SO4 и SO3) или азотот (формулите на оксидите на азотот се N2O, NO,N2O3,NO2 и N2O5).Како што се гледа, сулфурот во однос на кислородот може да биде четиривалентен или шествалентен, а азотот може да има валентност 1, 2, 3, 4 или 5.Променлива валентност имаат и некои метали ( на пример,железото),додека други имаат постојана валентност(натриумот е,да речеме, секогаш едновалентен,а калциумот -двoвалентен).Водородот во сите соединенија што ги образува е едновалентен, а кислородот практично секогаш може да го сметаме за двовалентен. Во сите свои соединенија,флуорот е едновалентен.  

  
За означување на валентноста се користи римски број напишан над симболот на елементот.Така може да се напише:

Периоден систем

```
    II                                    III
    FeCl2       или                        FeCl3
```

додека во називот римската бројка се става во загради,напишани слеано.Така првиот хлорид од двата дадени погоре е железо(II)хлорид, а вториот е железо(III)хлорид.
**валентноста може да биде или постојана(т.е. еднаква во сите негови** 
**соединенија) или променливa(т.е. различна во различни соединенија).**

Наводи =
--------

Хемија за прва година од Бојан Шоптрајанов,Силвана Буклеска и Наше Салих

Надворешни врски
----------------

  

 Архивирано на 15 јануари 2006 г.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | *Оваа статија од областа на хемијата е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.** п
* р
* у
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* LCCN: sh85141821
* GND: 4187347-6
* NDL: 00562375
* NKC: ph348282

 |

 |