Фотографија од Агнес Мартин
**Агнес Бернис Мартин** (22 март 1912 - 16 декември 2004 година), била американска апстрактна сликарка. Нејзината работа е дефинирана како „есеј во дискреција за внатрешноста и тишината". Иако често ја сметаат или ја нарекуваат минималист, Мартин се сметала себеси за апстрактен експресионист. Таа била наградена со Национален медал за уметност од Националниот фонд за уметности во 1998 година. Таа беше избрана за Кралската канадска академија за уметности во 2004 година.

Личен живот
-----------

Агнес Бернис Мартин е родена во 1912 година во Шкотска. Од 1919 година, почнала да живее и расте во Ванкувер. Подоцна, во 1931 година, се преселила во Соединетите Држави за да и помогне на својата бремена сестра Мирабел во Белингем, Вашингтон. Во 1950 година, добила американско државјанство. Мартин студирала на Универзитетскиот колеџ за образование во Западен Вашингтон, Белингем, Вашингтон, пред да ја добие својата диплома (1942) на Течерс колеџот, Универзитетот Колумбија. Додека живеела во Њујорк, Мартин се заинтересирала за модерната уметност и бил следела уметници како: Аршил Горки (1904–1948), Адолф Готлиб (1903–1974) и Џоан Миро (1893–1983). Таа посетувала многу часови во студио на Тицирс Колеџ и почнала сериозно да размислува за кариера како уметник.

Кариера
-------

Нејзината работа е најтесно поврзана со Таос, со некои од нејзините рани дела видно инспирирани од пустинската средина во Ново Мексико. Сепак, има силно влијание од нејзиното рано воспитување во руралните средини на Канада, особено огромните и тивки прерии во Саскачеван. Додека се опишувала себеси како американски сликар, таа никогаш не ги заборавила своите канадски корени. Некои од раните дела на Мартин се опишани како поедноставени земјоделски полиња, а самата Мартин ја оставила нејзината работа отворена за толкување, охрабрувајќи ги споредбите на нејзините неукрасени, монохроматски платна со пејзажи.

Таа се преселила во Њујорк на покана на уметничката и сопственичка на галерија Бети Парсонс во 1957 година (тие се запознале пред 1954 година). Таа година, таа се доселила во Коентис Лип во долниот дел на Менхетен, каде што нејзините пријатели и соседи, од кои неколку биле исто така поврзани со Парсонс, биле и Роберт Индијана, Елсворт Кели, Џек Јангерман и Ленор Тауни. Барнет Њуман активно ја промовирал работата на Мартин и помогнал да се постават изложбите на Мартин во галеријата Бети Парсонс, во доцните 1950-ти. Друг близок пријател и ментор и бил Ад Рајнхард. Во 1961 година, Мартин дала придонес во краткиот вовед во брошурата за првата самостојна изложба на нејзината пријателка Ленор Тауни, а ова е единствен пат кога таа пишувала за работата на колега уметник. Во 1967 година, Мартин го напуштила својот живот во Њујорк. Меѓу причините биле смртта на нејзината пријателка Ад Рајнхард и раскинувањето со уметничката Криса со која Мартин се забавувала во текот на 1960-тите. Во нејзините десет години во Њујорк, Мартин честопати била хоспитализирана за да ги контролира симптомите на шизофренија кои се манифестирале на повеќе начини, вклучително и звучни халуцинации: во неколку наврати таа примала електроконвулзивна терапија во болницата Белви во Менхетен. Откако Мартин го напушта Њујорк, се сели во Галиштео, Ново Мексико (1977-1993). Во двата домови во Ново Мексико, таа сама изградила структури од тули од керпич. Таа се враќа на уметноста дури во 1973 година и свесно се оградува од општествениот живот и општествените настани. Таа спработувала со архитектот Бил Кац во 1974 година и изградила куќа на дрво кое ќе го користи како нејзино студио. Истата година, таа завршила нови слики кои од 1975 година биле редовно изложени.

Уметнички стил
--------------

Покрај неколку автопортрети и неколку пејзажи со акварел, раните дела на Мартин вклучувале биоморфни слики во пригушени бои направени кога работела во Таос помеѓу 1955 и 1957 година. Сепак, таа дала се од себе да ги бара и уништи сликите од годините кога ги правела првите чекори во апстракцијата.

Мартин го пофали Марк Ротко што „достигна нула за ништо да не застане на патот на вистината". Следејќи го неговиот пример, Мартин исто така се сведе на најредуктивните елементи за да поттикне перцепција на совршенството и да ја нагласи трансцендентната реалност. Нејзиниот препознатлив стил беше дефиниран со акцент на линијата, мрежите и полињата со исклучително суптилна боја. Особено во годините на нејзиниот пробив во раните 1960-ти, таа создаде 6 × Квадратни платна од 6 метри кои беа покриени со густи, ситни и нежно исцртани графитни решетки. На изложбата *Системско сликарство* од 1966 година во музејот Соломон Р. Гугенхајм, решетките на Мартин беа прославени како примери на минималистичка уметност и беа закачени меѓу делата на уметниците како Сол Левит, Роберт Рајман и Доналд Џад. Сепак, иако минималистички по форма, овие слики беа сосема различни по дух од оние на нејзините други минималистички колеги, задржувајќи мали недостатоци и непогрешливи траги од раката на уметникот; таа бегаше од интелектуализмот, фаворизирајќи го личното и духовното. Нејзините слики, изјави и влијателни списи честопати одразуваа интерес за источната филозофија, особено таоистичката. Поради додадената духовна димензија на нејзината работа, која станува сè подоминантна по 1967 година, таа претпочита да биде класифицирана како апстрактен експресионист .

Мартин работела само во црно, бело и кафено пред да се пресели во Ново Мексико. Во 1973 година, таа се враќа на уметноста и произведува портфолио од 30 сериграфи, *На чист ден*. За време на нејзиниот престој во Таос, таа вовела лесни пастелни потези и бои кои треперат во променливата светлина. Подоцна, Мартин ја намалила големината на нејзините слики од 72 × 72 квадратни слики на 60 × 60 инчи и почнува да користи ленти со етерична боја.

Лоренс Аловеј забележувал дека Мартин е од првата генерација уметници во стилот на апстрактен експресионизам, што е значајно и „ја покажува нејзината посветеност на возвишената тема" и нејзината способност да ја „преобрази во јазикот на сликарството што на делата им дава аура на тивко достоинство".

Изложби
-------

Од нејзината прва самостојна изложба во 1958 година, делото на Мартин беше предмет на повеќе од 85 самостојни изложби и две ретроспективи, вклучително и истражувањето, *Агнес Мартин*, организирано од Музејот на американската уметност Витни, Њујорк, кој подоцна отпатува во Јамајка (1992- 94) и *Агнес Мартин: Слики и цртежи 1974–1990* организирани од музејот Штеделијк, Амстердам, а потоа и во Франција и Германија (1991–92). Во 1998 година, Музејот за ликовни уметности во Санта Фе, Ново Мексико ги изложи делата на Агнес Мартин на хартија. Во 2002 година, колекцијата Менил, Хјустон, ја изложи *Агнес Мартин: Деведесеттите и понатаму*. Истата година, Музејот за уметност Харвуд на Универзитетот во Ново Мексико, Пандора, ја организираше *Агнес Мартин: Слики од 2001 година*, како и симпозиум во чест на Мартин по повод нејзиниот 90-ти роденден.

Покрај учеството на меѓународните групни изложби како што се Биеналето во Венеција (1997, 1980, 1976), Биеналето Витни (1995, 1977) и Документа, Касел, Германија (1972), Мартин е добитник на повеќе награди вклучувајќи ја и наградата за животно дело во име на Женската група за уметност на Асоцијацијата за уметност на колеџот (2005); Соработник на Американската академија за уметности и науки (1992); гувернерската награда за извонредност и достигнувања во уметноста дадена од гувернерот Гери Џонсон, Санта Фе, Ново Мексико (1998); Националниот медал за уметности доделен од претседателот Бил Клинтон и Националниот фонд за уметности (1998); Наградата за истакнат уметник за животно дело од Асоцијацијата за уметност на колеџот (1998); Златен лав за придонес во современата уметност на Венециското биенале (1997); наградата Оскар доделена од австриската влада (1992); наградата Алексеј фон Јавленски доделена од градот Висбаден, Германија (1991); и избор на Американската академија и Институтот за уметности и книжевност, Њујорк (1989).

Колекции
--------

Делото на Мартин може да се најде во големите јавни збирки во САД, вклучувајќи го и Музејот на уметност во Ново Мексико, Санта Фе, НМ; Уметничка галерија Олбрајт-Нокс, Бафало, Њујорк; Фондацијата Чанати, Марфа, Тексас; Музеј и градина на скулптури Хиршхорн, институција Смитсонијан, Вашингтон; Музеј на современа уметност во Лос Анџелес ; Колекцијата Менил, Хјустон, Тексас; Метрополитен музеј на уметност, Њујорк; Музејот на модерна уметност, Њујорк; Национална галерија на уметност, Вашингтон, ДЦ; Музеј на уметност Нелсон-Аткинс, Канзас Сити; Музеј на модерна уметност во Сан Франциско ; Соломон Р. Музеј Гугенхајм, Њујорк; Wadsworth Atheneum Museum of Art, Хартфорд; Вокер уметнички центар, Минеаполис; Музеј на американската уметност Витни, Њујорк; и Des Moines Art Center, Des Moines, IA, меѓу другите. Нејзината работа е и е дел од постојаните изложби на Dia Art Foundation, Beacon, Њујорк.

Филмови за Мартин
-----------------

* 2000: Томас Лучингер: *На чист ден – Агнес Мартин.* Документарен филм, 52 минути.
* 2002: Мери Ленс: *Агнес Мартин: Со грбот кон светот.* Документарен филм, 57 минути.
* 2002/2016 (повторно уредено): Леон д'Авигдор: *Агнес Мартин: Помеѓу линиите.* Документарен филм, 60 минути.
* 2016: Кетлин Бренан и Џина Бренеман: *Агнес Мартин пред мрежата*. Документарен филм, 56 минути.

Библиографија
-------------

* Бренан, Кетлин; Бренеман, Џина (2012) *, Агнес Мартин: Пред мрежата.* Таос, Ново Мексико: Музеј на уметност Харвуд
* Armstrong, Carol; de Zegher, Catherine, уред. (2006). *Women Artists at the Millennium*. October Books. MIT Press. ISBN 978-0262012263.
* Агнес Мартин: Животот и работата

Наводи
------

1. 1 2 3  Spence, Rachel (June 5, 2015). „Agnes Martin: the quiet American". *Financial Times*. ISSN 0307-1766. Посетено на October 5, 2015.
2. 1 2  „Exhibition folder: Agnes Martin". Stockholm: Magasin III: Museum & Foundation for Contemporary Art. Посетено на October 6, 2015.
3. 1 2 3 4  „Oral history interview with Agnes Martin, 1989 May 15". Archives of American Art, Smithsonian Institution. Посетено на October 6, 2015.
4. 1 2 3 4 5  Régimbal, Christopher, 1982- (2019). *Agnes Martin: life & work*. Art Canada Institute. Toronto, ON. ISBN 978-1-4871-0212-8. OCLC 1121264114.CS1-одржување: повеќе имиња: список на автори (link)
5. ↑  MoMA | The Collection | Agnes Martin. (American, born Canada. 1912–2004), *Moma.org*. Accessed March 28, 2011.
6. 1 2 3  Morris, Frances; Bell, Tiffany (2015). *Agnes Martin*. London: Tate Publishing. ISBN 978-1-84976-268-7.
7. ↑  Cotter, Holland (December 17, 2004). „Agnes Martin, Abstract Painter, Dies at 92". *The New York Times*. Посетено на November 25, 2011.
8. 1 2  Agnes Martin (November 12, 2008). „Starlight 1963, Lot Notes". *Post War and Contemporary Art Evening Sale*. New York: Christie's. Посетено на March 22, 2014.
9. 1 2  Landi, Ann (March 13, 2012). „Saved From the Artist's Fire". *Wall Street Journal*. Посетено на 6 August 2017.
10. ↑  „Agnes Martin *Homage to Greece* (1959)". *Post War and Contemporary Art Evening Sale*. New York: Christie's. May 11, 2011. Посетено на October 6, 2015.
11. 1 2 3  Martin, Henry (2018). *Agnes Martin: pioneer, painter, icon* (First paperback. изд.). Tucson, Arizona: Schaffner. ISBN 978-1-943156-30-6. OCLC 981962171.
12. ↑  Bagley, Christopher (March 2008). „Perfect Vision". *W Magazine*. Архивирано од изворникот на May 28, 2013. Посетено на October 6, 2015.
13. 1 2  „Agnes Martin: Closing the Circle, Early and Late". Pace Gallery. February 10, 2006. Архивирано од изворникот на October 6, 2015. Посетено на October 6, 2015.
14. ↑  „Agnes Martin, *Untitled #1* (1989)". *Post War and Contemporary Art Evening Sale*. New York: Christie's. November 12, 2008. Посетено на October 6, 2015.
15. ↑  „Agnes Martin, *Loving Love* (2000)". *Post War and Contemporary Art Evening Sale*. New York: Christie's. November 13, 2007. Посетено на October 6, 2015.
16. ↑  Alloway, Lawrence (1966). „Systemic Painting: Catalogue for the Exhibition". New York: Guggenheim Museum. Посетено на October 6, 2015.
17. ↑  „Agnes Martin 1912 - 2004". Ottawa: National Gallery of Canada. Посетено на October 6, 2015.
18. ↑  „Exhibition: Agnes Martin long term view". New York: Dia Art Foundation. Архивирано од изворникот на September 27, 2011. Посетено на March 28, 2011.
19. ↑  „Agnes Martin *Untitled No. 4* (1994)". *Post War and Contemporary Art Evening Sale*. New York: Christie's. May 14, 2002. Посетено на October 6, 2015.
20. ↑  Alley, Ronald (1981). „Agnes Martin 1912–2004: Artist biography". *Catalogue of the Tate Gallery's Collection of Modern Art other than Works by British Artists*. London. стр. 488. Посетено на October 6, 2015.
21. ↑  Cavaliere, Barbara (2020). „Agnes Martin Arman Larry Poons Ed Meneeley". *Pace Gallery*.
22. ↑  „Book of Members, 1780–2010: Chapter B" (PDF). American Academy of Arts and Sciences. Посетено на July 25, 2014.
23. ↑  „Deceased Members: Agnes Martin". Архивирано од изворникот на July 26, 2011. Посетено на March 23, 2014.
24. ↑  Luechinger, Thomas (2001). „Video Installation about Agnes Martin" (германски). Swiss Institute for Art Research. Посетено на January 31, 2016.
25. ↑  Lance, Mary (2002). *Agnes Martin: With My Back to the World*. New Deal Films. ISBN 1-878917-10-2. Архивирано од изворникот на January 29, 2016. Посетено на January 31, 2016.
26. ↑  d'Avigdor, Leon (2002). *Agnes Martin: Between the Lines*. ISBN 978-3-00-052261-1. Посетено на January 31, 2016. Screening: Parts of a roughcut of the movie are screened until March 6, 2016, at Kunstsammlung NRW Duesseldorf (Germany) as part of the accompanying program of the exhibition.

Надворешни врски
----------------

* Агнес Мартин во колекцијата на Музејот на модерна уметност
* Интервју за орална историја со Агнес Мартин, 1989 година, 15 мај, Архива на американската уметност, институција Смитсонијан
* Агнес Мартин: Пред мрежата, 2012 година, документарен филм Архивирано на 8 април 2022 г. Музеј на уметност Харвуд