**Карпатос** (грчки: *Κάρπαθος*) — втор по големина од грчките Додекански острови, во југоисточниот дел на Егејско Море. Заедно со соседните помали острови Сарија ја формира општината Карпатос, која е дел од регионалната единица Карпатос. Поради својата оддалечена локација, Карпатос има сочувано многу особености на облекување, обичаи и дијалект, посебно слични на Крит и Кипар. Островот, исто така, се нарекува Карпат на латински и Скарпанто на италијански.

Географија
----------

Карта од островот, 1597
Островот се наоѓа на 47 километри југозападно од Родос, во делот на Медитеранот, кој се нарекува *Карпатско Море* (латински: *Carpathium Mare*). Критското Море се наоѓа на источниот дел од островот Карпатос. Највисоката точка на Карпатос е планината Латос, на 1215 метри. Карпатос се состои од 10 села. Пигадија, главно пристаниште на островот, се наоѓа во југоисточниот дел на островот. Главниот град е опкружен со селата Манети, Аркаса, Апери, Волада, Отос и Плис. На север Месохори, Споа и Олимпос. Постојат две пристаништа, во Карпатос и на север од островот веднаш до Олимпос наречен Дијафани.

Островот Сарија некогаш бил обединет со Карпатос, но земјотрес ги разделил.

| Климатски податоци за Карпатос |
| --- |
| Месец | Јан | Фев | Мар | Апр | Мај | Јун | Јул | Авг | Сеп | Окт | Ное | Дек | Годишно |
| Прос. висока °C (°F) | 15.4 (59.7) | 15.4 (59.7) | 16.7 (62.1) | 20.0 (68) | 23.2 (73.8) | 27.4 (81.3) | 29.0 (84.2) | 29.5 (85.1) | 27.3 (81.1) | 24.1 (75.4) | 20.4 (68.7) | 17.2 (63) | 22.13 (71.84) |
| Сред. дневна °C (°F) | 12.5 (54.5) | 12.4 (54.3) | 13.5 (56.3) | 16.6 (61.9) | 19.8 (67.6) | 24.2 (75.6) | 25.9 (78.6) | 26.8 (80.2) | 24.3 (75.7) | 20.9 (69.6) | 17.2 (63) | 14.3 (57.7) | 19.03 (66.25) |
| Прос. ниска °C (°F) | 9.7 (49.5) | 9.5 (49.1) | 10.4 (50.7) | 13.2 (55.8) | 16.4 (61.5) | 21.0 (69.8) | 22.9 (73.2) | 24.1 (75.4) | 21.4 (70.5) | 17.7 (63.9) | 14.1 (57.4) | 11.4 (52.5) | 15.98 (60.78) |
| Прос. врнежи мм (ин) | 165 (6.5) | 87 (3.43) | 76 (2.99) | 25 (0.98) | 15 (0.59) | 2 (0.08) | 0 (0) | 0 (0) | 10 (0.39) | 60 (2.36) | 90 (3.54) | 148 (5.83) | 678 (26.69) |
| Извор: Climate-Data.org  |

Општини
-------

Олимпос
Сегашната општина Карпатос била формирана по реформата на локалната власт во 2011 година со спојување на следните 2 поранешни општини, кои станале општински единици:

* Карпатос
* Олимпос

Општината има површина од 324.800 км2, општинската единица 219.924 км2.

Историја
--------

Остатоци од ранохристијанската базилика Свети Фотини, Пигадија
Село Дијафани.
Главната црква во Дијафани
Фонтана посветена на Аполон.
Село Менетес.
.
Островот Карпатос бил во стари и средновековни времиња тесно поврзан со Родос. Неговото сегашно име се споменува во Хомеровата Илијада како Крапатос (οἳ δ' ἄρα Νίσυρόν τ' εἶχον Κράπαθόν τε Κάσον τε).

Карпатос застанал на страната на Спарта во Пелопонеската војна во 431 г. П.н.е. и жителите ја изгубиле својата независност во 400 година п.н.е. Во 42 п.н.е. островот паднал под римска власт. По поделбата на Римското Царство во 395 н.е. островот станал дел од Византија.

Од нејзините христијански епископи, познати се имињата Олимпиј, кој бил поддржувач на Несториј Цариградски, Зотикус (во 518), Менас (553), Јоан, Лав (во 787) и Филип (во 879 г.). Во 14 век, островот бил дел од латинската црква, од кои четири епископи го носеа името Никола.

Во 1304 година, Карпатос бил даден како имот на Андреа и Лодовико Мореско, но во 1306 година паднал под власта на Андреја Корнаро, член на семејство Корнаро. Корнаро го контролирал Карпатос до 1538 година, кога островот преминал во сопственост на Отоманските Турци.

За време на Грчката војна за независност од 1821 до 1822 островот се побунил, но потоа повторно паднал под османлиската власт. Во 1835 година, султанот Махмуд II му ги признал на островот привилегиите каде данокот се пресметувал како годишен паушал, а не врз основа на домаќинство. Отоманското владеење завршило на 12 мај 1912 година, кога Италијанците го окупирале островот, заедно со Додеканезите, за време на Италијано-турската војна од 1911-12. На тој ден, морнарите од бродот *Реџи Марина Виторио Емануеле* и уништувачот *Алпино* слетале во Карпатос. Со Договорот од Лозана (1923), Карпатос се придружил на другите острови на Додеканезите станувајќи дел од италијанското владеење на италијанските егејски острови, и бил отстапен од Италија на Грција со Париските мировни договори од 1947 година. Островот формално се приклучил кон Кралство Грција на 7 март 1948 година.

Кон крајот на 1940-тите и 1950-тите, поради економските проблеми по Втората светска војна, голем број жители емигрирале во градовите на источниот брег на САД.

Сообраќај
---------

Националниот аеродром Карпатос, со релативно голема писта, се наоѓа на јужната страна на островот. Карпатос е поврзан со соседните острови и на копното преку фериботи и авиони. Фериботите обезбедуваат превоз до и од Пиреја (преку Крит и Родос). Планираните домашни летови го поврзуваат островот со Родос, Касос, Крит и Атина секојдневно. Дополнително, чартер летовите од различни европски градови често се закажани за време на сезона (април-октомври).

Во рамките на островот, автомобилите се претпочитан начин на транспорт. Пристаништето, аеродромот, главните села и други популарни локации се поврзани со соодветен систем на општински патишта, од кои повеќето се асфалтирани. Во текот на летните месеци, мали приватни чамци секојдневно се оддалечуваат од Пигадија до различни локации, вклучително и Олимпос и некои недостапни плажи.

Население
---------

Според пописот на населението на островот во 2011 година, бројот на жители изнесувал 6.181. Овој број повеќе од двојно се зголемува во летните месеци, бидејќи многумина иселеници доаѓаат на островот за нивниот одмор со своите семејства. Исто така, имајќи го предвид бројот на туристи кои го посетуваат островот, во летните месеци на островот може да има и до 20.000 лица. Густината на населеност е најголема во текот на 15 август, поради фестивалот Панагија (*Успение на Богородица*), кој се смета за најважен фестивал на островот. Поединци патуваат од целиот свет за да присуствуваат на фестивалот и да ги видат многуте традиции што сѐ уште остануваат на островот.

Плажи
-----

Плажите на островот Карпатос можат да бидат поделени во четири големи групи: плажите на источниот брег се помали, но без ветер; плажите на јужниот дел на островот, во близина на аеродромот, направени од ситен бел песок; песочни плажи на западниот брег се најмногу изложени на етезија и тие се достапни само при услови на низок ветер; плажите на север од островот, достапни само по морски пат, а делумно и со џип.

Наводи
------

1. ↑  „Попис на населението од 2011 г. Трајно население". Државен завод за статистика на Грција.
2. ↑  Peter Saundry, C.Michael Hogan & Steve Baum. 2011. *Sea of Crete*. Encyclopedia of Earth. Eds.M.Pidwirny & C.J.Cleveland. National Council for Science and Environment. Washington DC.
3. ↑  „The Climate of Magouliana of Arcadia" (PDF). *The Climate of Magouliana of Arcadia (in Greek). See table 4, page 19*. Academy of Athens, Research centre for Atmospheric Physics and Climatology. Архивирано од изворникот (PDF) на 2011-07-21. Посетено на 2011-02-15.
4. ↑  „Climate: Karpathos". Climate-Data.org. Посетено на August 13, 2018.
5. ↑  Kallikratis law Архивирано на 27 април 2017 г. Greece Ministry of Interior (грчки)
6. ↑  „Population & housing census 2001 (incl. area and average elevation)" (PDF) (грчки). National Statistical Service of Greece. Архивирано од изворникот (PDF) на 2015-09-21.
7. ↑   Geography By Strabo at TextCritical.net
8. ↑  Pius Bonifacius Gams, *Series episcoporum Ecclesiae Catholicae*, Leipzig 1931, p. 449
9. ↑  Konrad Eubel, *Hierarchia Catholica Medii Aevi*, vol. 1 Архивирано на 9 јули 2019 г. p. 439
10. 1 2 3 4  Bertarelli, 137

Надворешни врски
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ризница | „Карпатос" на Ризницата ? |

* Tourism official site of Karpathos Архивирано на 15 септември 2017 г.
* Karpathos Hotel Association Архивирано на 21 декември 2009 г.
* Independent website for Karpathos
* Karpathian Association Australia
* Ιndependent website for North Karpathos

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Општини и заедници на префектурата Додеканези |
| --- |
|  |
| Општини | Архангелос • Астипалеја • Атавирос • Афанду • Дикео • Ираклидес • Јалисос • Калитеа • Калимнос • Камирос • Карпатос • Касос • Кастелоризо/Мегисти • Кос • Лерос • Линдос • Липси • Нисирос • Патмос • Петалудес • Родос • Јужен Родос • Сими • Тилос • Халки |
|  |
| Заедници | Агатониси • Олимбос |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Статии за Егејското Море |
| --- |
|  |
| **Општо** | Егејското Море |
|  |
| **Држави** |  Грција •  Турција |
|  |
| **Друго** | Егејска цивилизација • Егејски острови • Егејски спор |
|  |
| **Егејски острови** |
|  |
| **Кикладите** | Аморгос • Анафи • Андимилос • Андипарос • Андрос • Вос • Деспотико • Дилос • Донуса • Иос • Ираклиа • Јарос • Кардиотиса • Кеа • Керос • Кимолос • Китнос • Куфониси • Миконос • Милос • Наксос • Ната • Парос • Полиегос • Риниа • Санторини • Серифопула • Серифос • Сикинос •  Сирос • Сифнос • Схинуса • Тирасија • Тинос • Фолегандрос |
|  |
| **Додеканезите** | Агатониси • Алимја • Арки • Арматја • Астакида • Астипалеја • Гајдарос • Зафора • Ич Ада (Анталија) • Имиа/Кардак • Јали • Калимнос • Калолимнос • Канделиуса • Кара Ада • Карпатос • Касос • Кастелоризо • Кекова • Кос • Лерос • Липси • Нисирос • Патмос • Пахиа • Плати • Псеримос • Ро • Родос • Сали Ада • Сарија • Сими • Сирна • Стронгили • Телендос • Тилос • Ќучук Тавшан Адаси • Фармакониси • Халки • Чамили • Чаталада |
|  |
| **Северен Егеј** | Агиос Евстратиус • Ајвалик • Амолјани • Бујук Ада • Инусес • Крисеј • Икарија • Имброс • Инчир Ада • Куконеси • Лезбос • Лемнос • Металик Ада • Нисјопи • Псара • Самиопула • Самос • Самотракија • Тасос • Тенедос • Тимена • Фенер Ада • Фурни Корсеон • Хиос • Чунда |
|  |
| **Сарони** | Агиос Георгиос • Ангистри • Докос • Егина • Порос • Пситалиа • Саламина • Спецес • Хидра |
|  |
| **Спорадите** | Агиос Георгиос Скопелу • Аделфи • Алонисос • Аргос Скиату • Валакса • Грамеза • Дасја • Ериниа • Јура • Кира Панаја • Лекуса • Перистера • Пипери • Псатура • Репио • Риниа Скиру • Саракино • Скандили • Сканѕура • Скијатос • Скиропула • Скирос • Скопелос • Цугриа |
|  |
| **Други** | Гавдос • Диа • Евбеја • Крит • Макронисос |

 |