*За други значења на поимот „Парагвај" видете ја страницата за појаснување.*

**Парагвај** (шпански: *Paraguay*, гварански: *Paraguái*), или официјално **Република Парагвај** (*República del Paraguay,Tetã Paraguái*), е независна држава во Јужна Америка без излез на море. Парагвај се граничи со Аргентина на југ и југозапад, со Бразил на исток и североисток и со Боливија на северозапад. Парагвај се наоѓа на бреговите на реката Парагвај, со своите притоки, и таа поминува низ земјата при што ја дели на два дела. Поради својата централна местоположба во Јужна Америка, Парагвај често се нарекубва „Срцето на Америка" (*Corazón de América*).

Гвараните живееле на територијата на Парагвај долго време пред доаѓањето на Европејците во 16 век. Во 16 век територијата која денес е Парагвај била во склоп на Шпанската колонијална империја. Парагвај се стекнал со независност од Шпанија во 1811 година и државата била управувана од неколку диктатори кои имале изолирачки и заштитнички политики. Ваквата состојна кулминирала за време на Парагвајската војна кога државата изгубила 60 до 70% од вкупното население и голем дел од територијата. Во поголем дел од 20 век Парагвај бил под владеење на Алфредо Стреснер, чие владеење претставува едно од најдолгите воени диктаторства во Јужна Америка.

Парагвај има население од 6.3 милиони жители според проценките од 2009 година. Главен град на државата е Асунсион, кој е и најголем град во Парагвај. Службени јазици во Парагвај се шпанскиот и гаваранскиот. Двата јазика се зборувани од над 90% од населението.

Иако сè уште се смета за еден од најсиромашните и најслабо развиените држави, во 2010 година економијата на Парагвај забележала пораст од 14.5%, што е најголема економска експанзија во Јужна Америка и трета најбрзо растечка економија во светот, зад Катар и Сингапур. Според податоците за 2011 година, екомонскиот развој на земјата бил 6.4%.

Потекло на поимот
-----------------

Името на државата е според реката Парагвај која тече низ средината на земјата, од север кон југ. Има најмалку четири теории за потеклото на името на земјата.

Историја
--------

Главна статија: Историја на Парагвај
Франсиско Солано Лопес
Периодот пред колонизацијата, населението било полуномадско со богата плодна земја и богати шуми. Европејците за првпат дошле во тој регион во раниот 16 век, и Асунсион бил основан на 15 август 1537 година од шпанскиот истражувач Хуан де Салазар и Еспиноза. Градот станал центар на колонијалната покраина и центар на језуитските мисии во Јужна Америка во XVIII век. Парагвај прогласил независност откако ја отфрлил шпанската власт на 14 мај 1811.

Историјата на Парагвај е окарактеризирана со долги периоди на комунистички влади, политичка нестабилност и војни со околните држави.

Парагвај се борел во „Војната на Трите Алијанси" против Бразил, Аргентина и Уругвај и бил поразен во 1870 по петгодишна крвава војна во Јужна Америка. Парагвај изгубил огромен број на население. Историчарот Вилијам Д. Рубинстајн проценил дека пред почетокот на војната, населението броело помеѓу 450 и 900 илјади луѓе, од кој преживеале само 220 илјади, меѓу кои било само 28 илјади возрасни мажи. Покрај загубата на население, Парагвај загубил и голем дел на својата територија.

Битката кај Тујути, мај 1866 година
Група на парагвајски дисиденти, сместени во Буенос Аирес, го окарактеризирала Франциско Лопес како лудиот тиранин и се бореле на страната на Тројниот сојуз. Оваа група во 1869 година, под бразилско покровителство, воспоставила привремена влада и наредната година потпишала мировен договор, со кој на Парагвај му се гарантирала независност и слободна пловидба на реките. Истата година бил донесен и нов устав.

Уништен од војната, Парагвај бил на работ на распад во 1870 година. После војната парагвајското население воглавно селско, продолжило да живее како што живееле и векови наназад. Окупацијата на Парагвај траеала до 1876 година. Без обзир што веќе биле повлечени трупите на Бразил и Аргентина, тие сѐ уште имале големо влијание во Парагвај поддржавајќи две спротивставените политички опции, колорадоси и либерали. Народен републикански сојуз – партија колорадо, владеела со Парагвај од крајот на осамдесетите години на 19-от век до 1904 година кога на власт биле сменети од страна на либералите. Либералите биле под аргентинско влијание па од нивното доаѓање на власт, влијанието на Бразил на политичката сцена на Парагвај било намелено. Парагвај претрпел загуба на територија на сметка на Бразил и Аргентина. Војната за Чако се водела со Боливија во 1930-те и Боливија била поразена. Парагвај повторно прогласил независност во регионот Чако и се здобил со територијално проширување.

Географија и клима
------------------

Главна статија: Географија на Парагвај
Карта на Парагвај
Парагвај е поделен со реката Парагвај во источниот дел од земјата, официјално наречен „Источен Парагвај" или познат како *Паранења* и западниот регион, официјално наречен „Западен Парагвај" или познат како *Чако*.

Југоисточната граница е формирана од реката Парана. Моментално е најголем центар за енергија во светот, создавајќи електрична енергија за цел Парагвај. Бидејќи пола од изворот на енергија е во сопственост на Парагвај и пола на Бразил, Парагвај има право да користи пола од капацитетот. Климата во Парагвај е тропска со врнежи во шумскиот дел.

Политички систем
----------------

Главна статија: Политики на Парагвај
Асунсион, главниот град.
Парагвај е претставничка демократска република, каде претседателот е на чело на државата и на владата и е повеќепартиски систем. Извршната власт е во рацете на владата. Законодавната власт е поделена на влада и на два оддела од Националниот Конгрес. Судската власт е независна.

Административна поделба
-----------------------

Главна статија: Административна поделба на Парагвај
Парагвај е поделен на седумнаесет департменти и еден главен округ. Подолу следат департментите во Парагвај:

|  |  |
| --- | --- |
| 1. Алто Парагвај
2. Алто Парана
3. Амамбај
4. Бокерон
5. Гваира
6. Дистрито Капитал
7. Итапуа
8. Кагвазу
9. Казапа
10. Каниндеју
11. Консепсион
12. Кордиљера
13. Мисионес
14. Њембуку
15. Парагвари
16. Пресиденте Ајес
17. Сан Педро
18. Централен
 | 
Алто Парагвај
Бокерон
Пресиденте Ајес
Амамбај
Консепсион
Сан Педро
Дистрито Капитал
Гваира
Казапа
АлтоПарана
Кагвазу
Каниндеју
Итапуа
Парагвари
Мисионес
Њембуку
Кордилера
Централен
*Бразил*
*Боливија*
*Аргентина* 
 |
|

Департментите се поделени на 129 окрузи.

Стопанство
----------

Главна статија: Економија на Парагвај
Парагвај е земја во развој со индекс за развој од 0.755/ Таа е рангирана како втора најсиромашна земја во Јужна Америка со БНП по глава на жител од 4.000 американски долари. Околу 2.1 милион или 35% од неговото население е сиромашно и околу 1 милион луѓе, или околу 15.9% од населението се невразботени. Како и да е, Асунсион е рангиран како најевтин град во кој се живее.

Демографија
-----------

Главна статија: Демографија на Парагвај
### Население

Гваранско девојче.
Според ЦИА, Парагвај има население од околу 6.669.086 жители. 95% од населението на Парагвај се од мешан карактер, односно мешани луѓе од староседелци со Европејци и 5% од населението се останати. Јазикот гварани го разбираат околу 90% од населението а додека шпанскиот го разбираат околу 75% од населението. Овие два јазика се официјални во Парагвај. Покрај овие, во Парагвај живее и население од европско потекло, европски доселеници и население од околните држави. Најголемо малцинство во Парагвај се бразилците а покрај нив има и околу 63.000 жители од африканско потекло, или 1% од населението.

Околу 56 % од населението на Парагвај живее во урбаните средини. Поголемиот дел живее во Источен Парагвај, околу главниот град.

#### Социјални проблеми

Парагвај е сиромашна земја и со социјална нееднаквост. Според различни статистички податоци, помеѓу 30% до 50 % од населението е сиромашно. Во руралните области 41.20% од луѓето примаат недоволни финансиски средства за да ги покријат основните потреби, а додека во урбаните таа бројка се движи околу 27.6%. Околу 10% од населението поседуваат околу 43.8% од националниот приход, а најсиромашните околу 0.5%. 10% од населението контролира 66% од земјата, додека 30% од руралното население е без земја. Оваа нееднаквост создава големи тензии во рамките на земјата.

### Јазик

Јазикот гварани го разбира околу 90% од населението а додека шпанскиот го разбираат околу 75% од населението. Овие два јазика се официјални во Парагвај.

### Религија

Според пописот од 2002, 89.9% од населението на Парагвај се католици, 6.2 % се евангелисти, 1.1 % останати христијани, 0.6% се со локални религии и 0.3% се нехристијани.

Наводи
------

1. ↑  „Paraguay – Constitution, Article 140 About Languages". International Constitutional Law Project. Посетено на 2007-12-03. Наводот journal бара `|journal=` (help) (see translator's note)
2. ↑  „8 LIZCANO" (PDF). Convergencia.uaemex.mx. Архивирано од изворникот (PDF) на 2014-02-24. Посетено на 2012-10-05.
3. ↑  Department of Economic and Social Affairs Population Division (2009). „World Population Prospects, Table A.1" (PDF). 2008 revision. United Nations. Посетено на 2009-03-12. Наводот journal бара `|journal=` (help)
4. 1 2 3 4  „Paraguay". International Monetary Fund. Посетено на 2012-04-20.
5. ↑  „2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. стр. 21–25. Посетено на 27 јули 2014.
6. ↑  „Paraguay, corazón de América (1961)". IMDb.com. Посетено на 2012-10-05.
7. ↑  CIA <<GDP - Real Growth Rate Архивирано на 25 октомври 2012 г.>> Accessed on 19 September 2011.
8. ↑  „Paraguay". State.gov. 2012-03-15. Посетено на 2012-10-05.
9. ↑  Rubinstein 2004, стр. 94. sfn error: no target: CITEREFRubinstein2004 (help)

Дополнителни информации
-----------------------

* Abdou, Selim *The Jesuit Republic of the Guaranis 1609-1768*, 1997
* Aren, Richard *Genocide in Paraguay*, 1976
* Attenborough, David *Zoo Quest in Paraguay*, 1950
* Barret, William E. *Woman on Horseback: the Biography of Francisco Lopez and Eliza Lynch*, 1938
* Brodksy, Alvin *Madame Lynch and Friend*, 2075
* Carver, Robert *Paradise With Serpents: Travels in the Lost World of Paraguay*, 2007
* Cunnighame-Graham, Robert Bontine *A Vanished Arcadia: Being Some Account of the Jesuits in Paraguay, 1607 to 1767*
* Durrell, Gerald *The Drunken Forest*, 1956
* Gimlette, John *At the Tomb of the Inflatable Pig: Travels Through Paraguay*, 2003
* Kerr, John *A Naturalist in the Chaco*, 1950
* Lewis, Paul *Paraguay Under Stoessner*, 1980
* Macintyre, Ben *Forgotten Fatherland: The Search for Elizabeth Nietzsche*, 1993
* Meyer, Gordon *The River and the People*, 1965
* Rees, Sián *The Shadow of Elisa Lynch*, 2003
* Souter, Gavin *A Peculiar People: the Australians in Paraguay*, 1968
* Whitehead, Anne *Paradise Mislaid: In Search of the Australian Tribe of Paraguay*, 1997

Поврзано
--------

* Портал: Парагвај

* Асунсион
* Гварански јазик
* Парагвајци
* Гран Чако

Надворешни врски
----------------

Влада
* Шефот на државата и кабинетот Архивирано на 28 мај 2010 г.
* (шпански) Национален департмент за туризам Архивирано на 20 мај 2015 г.
* (шпански) Министерство за Финансии

Општи информации
* Парагвај на Енциклопедија Британика
* „Светска книга на факти" на ЦИА — запис за „Парагвај" (англиски)
* Парагвај Архивирано на 7 јуни 2008 г. на *UCB Libraries GovPubs*
* Парагвај на Curlie (англиски)
* Парагвај на Викимедииниот атлас

Медиум
* (шпански) ABC Color
* (шпански) Última Hora Архивирано на 1 декември 2008 г.
* (шпански) La Nación

Патување
* Биро за посетители[*мртва врска*]
* (шпански) Туризам во Парагвај Архивирано на 2 декември 2008 г.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * п
* р
* у
Држави и територии во Америка |
| --- |
|  |
| Независни држави | 

|  |  |
| --- | --- |
| Северна Америка | 
Канада **·**  Мексико  **·**  Соединети Американски Држави |
|  |
| Средна Америка | 
 Антигва и Барбуда **·**  Бахами **·**  Барбадос **·**  Белиз **·** Гренада **·**  Гватемала **·**  Доминика **·**  Доминикана **·**  Ел Салвадор **·** Јамајка **·**  Костарика **·**  Куба **·**  Никарагва **·** Панама **·**  Свети Кристофер и Невис **·**  Света Луција **·**  Свети Винцент и Гренадини **·**  Тринидад и Тобаго **·**  Хаити **·**  Хондурас **·**  |
|  |
| Јужна Америка | 
Аргентина  **·**  Боливија **·**  Бразил **·** Венецуела **·** Гвајана **·**  Еквадор **·** Колумбија **·**  Парагвај **·**  Перу **·** Суринам **·** Чиле **·**  Уругвај  |

 | Америка |
|  |
| Зависни и други територии | 

|  |  |
| --- | --- |
| Данска  | Гренланд |
|  |
| Франција  | 
 Француска Гвајана **·**  Гваделуп **·**  Клипертон  **·**  Мартиник **·**  Свети Вартоломеј **·**  Свети Мартин **·**  Свети Петар и Микелон  |
|  |
| Холандија  | 
 Аруба **·**  Бонер  **·**  Курасао  **·**  Саба  **·**  Свети Евстахиј  **·**  Свети Мартин  |
|  |
| Обединето Кралство  | 
 Ангила **·**  Бермуда **·**  Британски Девствени Острови **·**  Кајмански Острови **·**  Фолкландски Острови **·**  Монтсерат **·**  Јужна Џорџија и Јужните Сендвички Острови **·**  Туркс и Кајкос  |
|  |
| САД  | 
 Бахо Нуево  **·**  Наваса **·**  Порторико **·**  Серанилја  **·**  Американски Девствени Острови |

 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Нормативна контрола | 
* WorldCat
* VIAF: 139099883
* LCCN: n79066597
* ISNI: 0000 0001 2308 8111
* GND: 4044601-3
* SUDOC: 027356213
* BNF: cb11865260j (податоци)
* HDS: 003397
* NDL: 00569041
* NKC: ge130368
* BNE: XX450644

 |

 |