**Токсичниот колонијализам**, или **колонијализмот со токсичен отпад**, се однесува на практиката на извоз на опасен отпад од развиените земји во помалку развиените земји за отстранување.

Позадина
--------

Во 1992 година, Џим Пукет од Гринпис за првпат го употребил терминот „токсичен колонијализам" за да го опише фрлањето на индустрискиот отпад од страна на Западот на териториите на земјите од Третиот свет. Терминот се однесува на практиките на развиените нации со кои се ослободуваат од токсичен или опасен отпад со негово транспортирање во помалку развиените земји во светот. Засегнатите заедници обично немаат ресурси, знаење, политичка организација или капитал за да се спротивстават на практиката. Во САД, терминот може да се примени и за експлоатација на резервациите на домородните Американци, каде што различните прописи за животната средина дозволуваат земјиштето полесно да се користи за депонии.

Според *The Diplomat*:

> Во 1980-тите, развиените земји почнаа да го заоструваат законодавството околу отстранувањето на отпадот и здравствените стандарди. Како резултат на тоа, со цел да ги избегнат сопствените еколошки регулативи и високата цена поврзана со нив, богатите нации почнаа да го извезуваат своето ѓубре во земјите во развој. Наместо да се справат со сопствениот пластичен и опасен отпад, развиените земји го извезувале во земјите во развој, кои немале соодветни капацитети за складирање или отстранување. Во 1980-тите беше измислен нов термин за да се опише оваа практика: „Отпаден колонијализам".
> 
>

Споредба со еколошкиот расизам
------------------------------

Разликата помеѓу токсичниот колонијализам и еколошкиот расизам е во тоа што токсичниот колонијализам е практика на таргетирање на сиромашните заедници во земјите во развој за отстранување на отпадот и/или експериментирање со ризични технологии. Еколошкиот расизам е нерамномерна распределба на опасностите по животната средина врз основа на расата. Со други зборови, токсичниот колонијализам може да се смета за „микро" бидејќи се фокусира на одредена област или група луѓе. Еколошкиот расизам може да се смета за „макро" и го испитува ова прашање на поголем, светски размер.

Значење
-------

Имаше бројни негативни ефекти од токсичниот колонијализам и врз луѓето и врз животната средина, иако наводната придобивка на токсичниот колонијализам вклучува економски придобивки за земјите во развој. Историјата покажува дека целокупното влијание на фрлањето токсичен отпад во овие нации е катастрофално и сериозно ги загрозило сите аспекти на човековото здравје. Во студија на случај за Женевската конвенција од 2010 година, д-р Башир Мохамед Хусеин детално објаснува еден случај на фрлање на токсичен и радиоактивен отпад во Сомалија и неговите ефекти, „UNEP... изјави дека луѓето се жалеле на невообичаени здравствени проблеми, вклучително и „акутни респираторни инфекции, тешка сува кашлица, крварење од устата, абдоминална хеморагија и невообичаена хемиска реакција на кожата... Исто така, и сомалиските и несомалиските лекари кои работат во Сомалија пријавиле прекумерна инциденца на рак, непознати болести, спонтани абортуси на бремени жени и детски малформации." Влијанието на токсичниот отпад врз луѓето е очигледно во истражувањето заедно со фактот што овие нации и нивните луѓе кои страдаат од ефектите од споменатото колонијалистичко однесување се оние земјите во развој без ресурси, знаење или капитал за да ги разберат обете ефекти и да се справи со третманот на кој биле подложени.

### Социоекономски аспекти

И покрај многуте здравствени ефекти од токсичниот колонијализам, овие ефекти често се засенети од економските интереси и на земјите во развој и на развиените земји. Еден од водечките социо-економски аспекти на токсичниот колонијализам е капиталната добивка и парите. Џенифер Кит вели дека „развиените земји сакаат да се одржат, а земјите во развој сакаат да заработат". Постои многу малку грижа за здравствените проблеми на кои луѓето во земјите во развој се подложени сè додека постои монетарна или економска добивка и развиениот свет целосно го користи тоа за да заштеди пари, и „јазот во богатството и приходите помеѓу земјите во развој и развиените нации постојано растеше во текот на минатиот век. Бидејќи земјите во развој се обидуваат да го поттикнат економскиот раст, спроведувањето на неколкуте регулативи за опасен отпад честопати паѓа во вода. Многу агенции во овие земји во развој немаат ресурси да дадат одобренија или да ги спроведат нивните регулативи." И покрај ова, „развиените земји генерално имаат сè построги еколошки регулативи кои го регулираат домашното отстранување на опасниот отпад. Кога трошоците за усогласеност се поврзани со зголемено количество отпад и локално противење на депонирањето, тие генерално произведуваат драстично зголемени трошоци за отстранување на опасниот отпад." За развиените земји е ефективно да ги бараат оние помалку развиените и да им понудат идеја за економско олеснување по навидум мала, но значителна еколошка цена. Во некои случаи, монетарните фондови не се единственото нешто што се разменува меѓу развиените земји и земјите во развој. На пример, „сомалиските завојувани страни прифаќаа опасен и високо токсичен отпад во замена за војска и муниција". Потребата на развиените нации да се отстранат од преземањето обврски за прекумерен токсичен отпад е исто така движечка сила зад токсичниот колонијализам.

Напредок
--------

Во текот на изминатите неколку децении имало подобрувања во заштитата на животната средина кои се обидоа да стават крај на нелегалното фрлање токсичен отпад ширум светот. Базелската конвенција во 1989 година била потпишана од 105 земји и имала за цел да го регулира меѓународниот превоз на токсични материи. И покрај договорот, милиони тони токсични и опасни материјали продолжуваат да се движат и легално и нелегално од побогатите земји во посиромашните земји секоја година. Историјата на субурбанизацијата открива дека иако многу сили придонесоа за децентрализацијата, таа во голема мера беше исклучувачки потфат.

Во 1992 година, САД го воспостави Законот за животна средина во обид да ги идентификува областите загрозени од највисоките нивоа на токсични хемикалии и да обезбеди групите поединци кои живеат во тие области да имаат можности и ресурси да учествуваат во јавните дискусии во врска со распоредувањето и чистењето на индустриските капацитети. Една организација која се бори против токсичниот колонијализам е Базелската акциона мрежа (БАН). БАН е фокусирана на соочување со влијанијата на глобалната еколошка неправда и економската неефикасност на токсичната трговија (на токсичен отпад, производи и технологии).

Поврзано
--------

* Екоцид
* Еколошки криминал
* Пожртвувана зона

Наводи
------

1. ↑  „Asia Stands up to 'Waste Colonialism'". *The Diplomat*. 20 June 2019.
2. ↑  Pulido, Laura (2000-03-01). „Rethinking Environmental Racism: White Privilege and Urban Development in Southern California". *Annals of the Association of American Geographers* (англиски). **90** (1): 12–40. doi:10.1111/0004-5608.00182. ISSN 1467-8306. `|hdl-access=` бара `|hdl=` (help)

Понатамошно читање
------------------

* Lipman, Zada (Winter 2002). „A Dirty Dilemma: The Hazardous Waste Trade". *Harvard International Review*: 67–71.