**Bellona** (-ae, *f.*), cuius nomen antiquum fuit *Duellona* veterrima dea Romana belli, soror (interdum uxor aut filia) Martis erat et deae Graecae '**Ενυώ,-όος** (**Enyo**) vulgo adsimulabatur. In primis furorem bellicum referebat quo bellator in caede, sui oblitus, saevit. Itaque nonnumquam inter numina inferna memoratur. E primo bello Mithridatico milites Sullani cum captivis reduces cultum cuiusdam deae Asiaticae Ma vocatae Romam introduxerunt, quae Bellonae adsimulata est ne religio a more maiorum abhorrens reiceretur. Novus cultus sub patrocinio Magnae Matris, quae ex Asia iam anno 204 a.C.n. venerat et cuius orgia similia erant, sese occultavit ita ut Ma/Bellona "pedisequa" Cybelae in quadam inscriptione vocata sit. Ostiae templum Bellonae intra campum Magnae Matris prope Attideum aedificatum erat. Sectatores deae Bellonae in collegio **hastiferum** sociabantur.

De aspectu
----------

Dea galeata et cristata, Bellona sive hastam sive flagellum tenebat, quod potius insigne deorum infernorum erat. Cruore enim gaudebat. Sic P. Vergilius Maro poeta eam in Aeneidem inducit : 

"...*saeuit medio in certamine Mauors*
*caelatus ferro, tristesque ex aethere Dirae,*
*et scissa gaudens uadit Discordia palla,*
*quam cum sanguineo sequitur **Bellona** flagello."*

De templo in Campo Martio
-------------------------

In pugna quadam adversus Etruscos Appius Claudius Caecus templum deae Bellonae vovit, si victoriam daret. Victis hostibus aedes in Campo Martio extra moenia Urbis aedificata est, quod fieri solebat in numinibus bellicis, ne bellum civile intra muros cierent. Appius templum ipse dedicavit anno 296 a.C.n. cum consul iterum esset. In quo templo senatus saepe habitus est, praesertim cum senatores legatos exterarum nationum vel imperatores Romanos velut triumphum petituros audire vellent, quibus nisi imperio deposito in Urbem ingredi non licebat. Item, cum Romani longinquis hostibus bellum indicebant, ad quorum fines ire non iam expediebat, in area ante templum fetialis populi Romani hastam supra *Columnam bellicam* in agrum a captivo redemptum atque ideo agrum hosticum iudicatum rite iaciebat. Quem ritum imperator Marcus Aurelius adhuc observabat.

Dies natalis huius templi (3 Iunii) Bellonae festus remansit.

Fontes
------

* Ammianus Marcellinus, *Res gestae* XXI.5.1
* Dio Cassius libro L *Historiae Romanae* cap. 4 et libro LXXII cap. 33.
* Lactantius libro primo *Divinarum Institutionum*, capitulo vicesimo primo (16-17).
* Martialis Epigrammaton 12, 57,11.
* Minucius Felix *Octavius* XXX,4.
* Ovidius, libro sexto *Fastorum* 201-208.
* Plutarchus, *Vita Sullae* cap. 9 et 27.
* Seneca, Agamemno 81f.
* Tibullus libro primo *Elegiarum* VI,43-54.
* Titus Livius libro decimo *Ab Urbe condita* capite undevicesimo.
* Valerius Flaccus libro secundo Argonauticon II,228 necnon VI,60-64 et VII,635-636.
* Vergilius Aeneidos in cantu 8,703.

Notae
-----

1. ↑  Sicut, ut apud Plautum et Horatium atque alios poetas et in legibus aliquibus legimus, *duellum* vetus pro *bellum* est vocabulum.
2. ↑  Statius, *Thebais* V,155. Valerius Flaccus II,228. Arnobius III,26.
3. ↑  Plutarchus, *Sylla* 9 et 27.
4. ↑  CIL VI,3674a. Vide etiam Iuvenalem VI,512 : *"Bellonae Matrisque deum chorus...". Lucanus I,565-567. Valerius Flaccus VII,635-636.*
5. ↑  Vermaseren, CCCA III,362. Item Corfinii CCCA IV,174 = CIL IX,346Textus (ad verbum "Publikation" imprime "CCCA-04, 00174")
6. ↑  Valerius Flaccus III,60-64.
7. ↑  Lucanus VII,568.
8. ↑  Seneca, Agamemno 81 s.: "*sequitur tristis / sanguinolenta Bellona manu*"
9. ↑  VIII, 700-703
10. ↑  Senatus consultum de Bacchanalibus "*apud aedem Duelonai*" factum est (186 a.C.n.).
11. ↑  Ita fecit Octavianus ipse, quia fetialis erat, cum Cleopatrae bellum indixit (Cassius Dio L,4).
12. ↑  Dio Cassius apud Xiphilinum, *Epitome* 267.

Nexus interni
-------------

* 28 Bellona

Nexus externi
-------------

Imagines Bellonae in *Musaeo Iconographico Warburgiano*