| Lingua Vasconica Euskara |
| --- |
| IPA: | **[** eus̺ˈkaɾa **]** |
| Taxinomia: | sine familia |
| Locutores: | 883 146 (2006)  |
| Sigla: | 1 eu, 2 baq / aus, 3 eus |
| Status publicus |
| Officialis | Vasconia et Navarra |
| Privata | Hispania et Francogallia |
| Litterae: |  |
| Scriptura: | Latina |
| Procuratio: | Regia Academia Linguae Vasconicae |
| Familiae linguisticae coloribus Vicipaediae pictaeFamiliae linguisticae coloribus Vicipaediae pictae
Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae |

**Lingua Vasconica**, **Navarrorum** aut **Vasconum** (Vasconice appellatur *Euskara* sed, pendens e dialecto, *Euskera* vel *Uskara* vel *Üskara* vel *Eskuara* dici etiam potest), est sola lingua sui gregis quae superest ex quo Linguae Indoeuropaeae in Europa occidentali dicebantur.
Cum Vasconum antecessores iam linguam similem, antequam indoeuropaei huc pervenerunt, loquebantur, illa lingua in numero antiquissimarum Europae linguarum habetur. Aliqui putant linguam Ibericam antiquam Vasconicae cognatam esse. Loquuntur Vasconice circa 600 000 incolarum Hispaniae, praecipue in Vasconia et Navarra, sed quoque in Francia. Est lingua agglutinans sicut Finnica, Hungarica, Turcica. Certe a lingua Aquitanica orta, sola putatur inter linguas mundi, nisi forsitan cum lingua Iberica antiqua cognata sit. Lingua Aquitanica iam in Hispania et Aquitania ante Romanorum adventum exstitit.

Vasconica lingua primum scripta est in glossis Aemilianensibus et in glossis Picaudi. In medio aevo quoque *lingua navarrorum* est appellata. Primo fuit impressa anno 1545, Burdigalae, et librum primum fuit *Linguae Vasconum Primitiae*.

Linguae Vasconicae sunt etiam permultae dialecti.

Grammatica
----------

Variationes Vasconicae linguae:
     Dialectus occidentalis seu Biscaina
     Dialectus centralis seu Ipuscoana
     Dialectus Navarra
     Dialectus Lapurdiana
     Dialectus Sulentina
     Ubi Vasconicam linguam iam non loquuntur
### Litterae atque phonetica Vasconicae linguae

Vasconica lingua hoc alphabetum habet:

A B D E F G H I J K L M N Ñ O P R S T U V X Z
a b d e f g h i j k l m n ñ o p r s t u v x z
/a/ /b/ /d/ /e/ /f/ /g/ Ø vel h /i/ /x vel dj/ /k/ /l/ /m/ /n/ /ɲ/ /o/ /r, ɾ/ /s̺/ /t/ /u/ /v/ /ʃ/ /s̻/
Etiam habet hos digraphos: 

dd, tt, tx, tz, ts, il, in
/ɟ/, /c/, /ʧ/, /ʦ̻/, /ʦ̺/, /ʎ/, /ɲ/
Dum littera v adest in abecedario Vasconico, solum scripta est in verbis peregrinis, quia non littera propria est. Tantummodo sonus pro [v] non est sonus Vasconicus, et similiter ad verba peregrina pertinet. In verbis peregrinis nominibusque etiam litterae c, q, w, y utuntur.

### Declinatio

Declinatio atque coniugatio Vasconica expleta
Lingua Vasconica declinatur, et casus hi sunt:

#### Absolutivus

Absolutivus (nor)| radix | indeterminatus sive innumeratus | singularis | pluralis | pluralis affinitatis |
| *mutil* (puer) | *mutil* + Ø = *mutil* | *mutil* + *-a* = *mutila* | *mutil* + *-ak* = *mutilak* | *mutil* + *-ok* = *mutilok* |

#### Ergativus

Ergativus (nork)| radix | indeterminatus | singularis | pluralis |
| *mendi* (mons) | *mendi* + k = *mendik* | *mendi* + *-a* (det.) + *-k* (erg.) = *mendiak* | *mendi* + *-ek* (pluralis) = *mendiek* |

#### Dativus

Dativus (nori)| radix | indeterminatus | singularis | pluralis |
| *ume* (puer) | *ume* + (*-r*)*i* = *umeri* | *ume* + *-a* (det.) + (*r*)*i* = *umeari* | *ume* + *-ei* = *umeei* |

#### Declinationes locativae

Casus locativi|  | declinatio | non animantia | animantes |
| inessivus*ubi?*(non/norengan) | -n  -(r)engan | etxean *in villa* | amarengan *apud matrem* |
| separativus (nongo) | -ko, -go | etxeko *e villa*  Madrilgo *Matriti* | – |
| ablativus(nondik/norengandik) | -tik  -(r)engandik | etxetik  *a villa* | amarengandik  *a matre* |
| adlativus simplex  (nora/norengana) | -ra  -(r)engana | etxera  *ad villam* | amarengana  *ad matrem* |
| adlativus comptus  (norako/norenganako) | -rako  -(r)enganako | etxerako bidea *via (quae fert) ad villam* | amarenganako maitasuna *amor matris (i. e. "ad matrem")* |
| terminativus(noraino/norenganaino) | -raino  -(r)enganaino | etxeraino *usque ad villam* | amarenganaino *usque ad matrem* |
| directivus  (norantz/norenganantz) | -rantz  -(r)enganantz | etxerantz *ad villam versus* | amarenganantz *ad matrem versus* |

#### Casus alii

Aliae declinationes|   | declinatio | indeterminatus | singularis | pluralis |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| genetivus possessivus*cuius?*(noren/zeren) | -en | behiren *vaccae* | behiaren | behien |
| instrumentalis*quo instrumento?*(zerez) | -z | harriz *lapide* | harriaz | harriez |
| comitativus vel sociativus *quocum?*(norekin/zerekin) | -kin | behirekin *(una) cum vacca* | behiarekin | behiekin |
| motivativus*qua de causa?* (norengatik/zergatik) | -(en)gatik | behi(ren)gatik *vaccae causa* | behia(ren)gatik | behiengatik |
| benefactivus*cui?*(norentzat/zerentzat) | -entzat | behirentzat *vaccae* | behiarentzat | behientzat |
| prolativus*pro quo esse, quem putare?*(nortzat) | -tzat | semetzat (hartu)*pro filio accipere/filium putare* | — | — |
| partitivus(partitiboa) | -rik | behirik*vaccarum* | — | — |

Modi dicendi
------------

*Salve.* – Kaixo. ['kajʃɔ]

*Bonum mane.* – Egun on. [ɛ'gunɔn]

*Bonum vesperum.* – Arratsalde on. [a'ratʃaldɛˌɔn]

*Vale.* – Agur. [a'gur]

*Cura ut valeas.* – Ondo ibili. [ɔndɔ i'bilʲi]

*Quomodo vales?* – Zer moduz? ['sɛr mɔ'dus]

*Bene, gratias ago.* – Ongi, eskerrik asko. [ɔŋgi ɛ's̺kɛrik as̺'kɔ]

*Veniam da.* – Barkatu. [bar'katu]

*Quaeso.* – Mesedez. [mɛ's̺ɛdɛs]

*Gratias tibi ago.* – Eskerrik asko. [ɛs̺'kɛrik as̺'kɔ]

*Accipe sis.* – Ez horregatik. [ɛsɔ'rɛgatik]

*Loquerisne Anglice?* – Ingelesez ba al dakizu? [iŋ'gɛlɛs̺ɛs ba aldaki'su]

*Paulum Vasconice scio.* – Euskara apur bat badakit. ['ɛʊs̺kara a'purbat ba'dakit]

*Non intellego.* – Ez dut ulertzen. [ɛs'tut u'lɛrtsɛn]

*Quomodo Vasconice didicisti?* – Nola esaten da hori euskaraz? ['nɔla ɛ's̺atɛnda 'ɔri ɛʊs̺'kaɾas]

Textus exempli gratia
---------------------

Commentatione prima Universae Iurum Humanorum Declaratio (a Consociatione Nationum):
  

  

Vasconice
Gizon-emakume guztiak aske jaiotzen dira, duintasun eta eskubide berberak dituztela; eta ezaguera eta kontzientzia dutenez gero, elkarren artean senide legez jokatu beharra dute.
Latine
Omnes homines dignitate et iure liberi et pares nascuntur, rationis et conscientiae participes sunt, quibus inter se concordiae studio est agendum.

Nexus interni
-------------

* Dialecti Vasconicae
* Vascones
* Versolarismus
* Linguae Dene-Caucasicae

Nexus externi
-------------

* Modi dicendi Vasconici apud *BBC*

Notae
-----

1. ↑  *Lonely Planet Phrasebooks - Spanish*, editio tertia, Martius 2008. Hic liber modorum dicendorum Hispanicorum, praeter linguam Hispanicam, etiam modos dicendos aliarum linguarum trium habet, enim lingua Vasconica, Catalana, et Gallaica.
2. ↑  Declarationem Hominis Iurium Universam in lingua Vasconica apud *United Nations Human Rights*
3. ↑  Declarationem Hominis Iurium Universam in lingua Latina apud *United Nations Human Rights*

WikipediaWikipedia
***Vicipaedia in Lingua Vasconica***