recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Motetus** (etiam **motellus**, **motetta**, **motecta**, a verbo Francogallico *mot* 'verbum' vel, ut e prima explanatione etymologica huius vocis, a Gualterio Odington tertio decimo saeculo facta, docemur, "motetus [...] id est motus brevis cantilene") est genus musicae polyphonicae quod, saeculo duodecimo ortum, factum est nomen novarum compositionum variarum et multiformium. Prima et cum veteribus talibus cantionibus consentanea definitio reperitur apud Ioannem de Groceo (Jean de Grouchy): "motetus [...] est cantus ex pluribus compositus habens plura dictamina vel multimodam discretionem syllabarum utrobique harmonialiter consonans."

Perotinus et alii compositores hoc genus Lutetiae in Ecclesia Nostrae Dominae condiderunt, addendo Latina verba voci superiori clausulae, cum tenore. Textus generis religiosi adhibebantur, sed posterius et alii textus sine nexu cum ecclesia et liturgia. In Gallia, plura genera motetorum floruerunt. Exstant etiam moteti sermone Anglico compositi. Generaliter in motetis usque ad saeculum XV scriptis quaeque vox suum textum habet, id est varia verba (interdum etiam variis linguis) simul canuntur.

Circa 1420, moteti compositi sunt in contextu liturgico et religioso. Plura principia structuralia? et contrapunctus adhibita sunt ad textus Marianos, cum instrumentis et vocibus. Iosquinus Pratensis et alii motetos bene composuerunt. Moteti compositi in periodo Renascentiae litterarum, iam uno textu in omnibus vocibus praediti, duorum diversorum generum fuerunt: secundum consuetudinem Praenestinensem, a Vaticano adhibitam, quae quippe praevaluit in Italia, Austria, Germania meridionali, et Iberia, solae voces adhibebantur; minus frequenter, sed postea saepissime, concentus vocum et instrumentorum.

Adnotationes
------------

1. ↑  *MGG* (= Die Musik in Geschichte und Gegenwart) s.v. *Motette*.
Wikidata Jalāl Ṭālabānī
Res apud Vicidata repertae:Jalāl Ṭālabānī: imagoJalāl Ṭālabānī: imago
*Nativitas*: 12 Novembris 1933; Kelkan  
*Obitus*: 3 Octobris 2017; Berolinum  
*Patria*: Iraca  

**Officium**

*Officium*: Prime Minister of Iraq, President of Iraq  
*Munus*: politicus, iuris peritus, Causidicus  

**Consociatio**

*Factio*: Patriotic Union of Kurdistan  
*Religio*: Islam
**Familia**

*Coniunx*: Hero Ibrahim Ahmed  
*Proles*: Bafel Talabani  

**Memoria**

*Laurae*: Bruno Kreisky Award for Services to Human Rights  

**Jalāl Ṭālabānī** seu litteris Arabicis جلال طالباني (die 12 Novembris 1933 natus; Berolini mortuus die 3 Octobris 2017) fuit politicus Iracae origine Carduchus.

Ad Kirkan iuxta Suleimaniam natus, in urbibus Koya(en), Arbela, Corcyra(en) educatus, Jalāl Ṭālabānī iuribus studuit apud universitatem Bagdatensem, unde subito abscedit ne propter agitationes politicas expelleretur. Ab anno fere 1961, rursus ab 1976, denuo annis 1980 pro autonomia et libertate Carduchiae Iracensis militavit legationesque conduxit. Constitutionem regiminis Carduchici regionalis anno 1992 adiuvit.

Praeses Iracae die 6 Aprilis 2005 a conventu nationali electus, usque ad diem 24 Iulii 2014 hoc officio fungebatur, sed a mense Decembri 2012 morbo graviter affectus, qua ratione aliquot menses annorum 2013, 2014 et 2017 Berolini in nosocomio iacebat.

Bibliographia
-------------

Baracus Obama et Jalāl Ṭālabānī Bagdati anno 2009 colloquentes
* Mark McDonald, "Jalal Talabani, Kurdish Leader and Iraq’s First Postwar President, Is Dead at 83" in *New York Times* (3 Octobris 2017)

Nexus externi
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Lexica biographica:**  • Gran Enciclopèdia Catalana • Store norske leksikon |

* "Jalal Talabani": vita apud *CIDOB: Barcelona Centre for International Affairs* **(Hispanice)**

Principes Iracae

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reges | Faisal I • Ghazi • 'Abd al-Ilah (regens) • Faisal II |
| Praesides | Muhammad Najib ar-Ruba'i • Abdul Salam Arif • Abd al-Rahman al-Bazzaz • Abdul Rahman Arif • Ahmed Hassan al-Bakr • Saddām Husayn • Ghazi Mashal Ajil al-Yawer • Jalal Talabani • Fuʾād Maʿṣūm • Barham Ṣāliḥ • Abd al-Laṭīf Rašīd |

*Opus geopoliticum • Duces civitatum Asiaticarum hodiernarum**Capsae cognatae:* Primi ministri Iracae |
|  |
Anulus nuptialis Byzantinus, saeculo septimo.
**Matrimonium** est coniugium sociale vel conubium secundum leges viri cum femina qui ligantur pacto legitimo post iustas nuptias. At hodie, multae civitates matrimonium secundum leges etiam inter duos viros vel duas mulieres permittunt.

De vocabulis
------------

Coniuges: Carolus I, futurus rex Portugalliae, maritus, et Amalia Aurelianensis, regina, uxor.
Nostra lingua classica dicimus virum uxorem ducere, feminam viro nubere, atque ambos matrimonio vel nuptiis iungi. Vocabulum communis generis est *coniunx*, sive *coniux*, quod Forcellini sic definit: "lecti maritalis socius, maritus aut uxor; saepius tamen haec, quam ille, praesertim apud oratores."

Matrimonium in religione
------------------------

### In ecclesiis Christianis

#### Ecclesia Catholica Romana

In Ecclesia Catholica Romana, matrimonium est sacramentum. Canon 1055 Codicis Iuris Canonici sic legitur: "Matrimoniale foedus, quo vir et mulier inter se totius vitae consortium constituunt, indole sua naturali ad bonum coniugum atque ad prolis generationem et educationem ordinatum, a Christo Domino ad sacramenti dignitatem inter baptizatos evectum est. Quare inter baptizatos nequit matrimonialis contractus validus consistere, quin sit eo ipso sacramentum." Praeterea matrimonium numquam solvetur, quia "non permissum esse homini separare, quod Deus coniunxerit" (Matthaeus 19:6; Marcus 10:9).

Nexus interni
-------------

* Anulus nuptialis
* Caelebs
* Coniugium
* Consors
* Divortium
* Epithalamion
* Hymen
* Iter matrimoniale
* Maritus
* Matrimonium aequum
* Matrimonium civile
* Matrimonium coacticium
* Matrimonium morganaticum
* Monogamia
* Scriblita nuptialis
* Senex amans
* Sponsalia
* Unio civilis
* Unio libera
* Vena amoris

Notae
-----

1. ↑   *Haec pagina verba incorporat ex Aegidii Forcellini* Lexico Totius Latinitatis*, 1775. Versio interretialis*
, s.v. "conjux".

Bibliographia
-------------

* Martínez Vázquez de Castro, Luis. 2008. *El concepto de matrimonio en el Código Civil.* Aranzadi. ISBN 978-84-470-2929-7.
* San Román, Teresa, et Aurora González Echevarría. 1994. *Las relaciones de parentesco.* Barcinonae: Universitat Autònoma de Barcelona, Bellaterra.
* Salinas Araneda, Carlos. 2009. *El matrimonio religioso ante el derecho chileno.* Pontificia Universidad Católica de Valparaíso.
* Viladrich, Pedro-Juan. 2001. *El modelo antropológico del matrimonio.* Documentos del Instituto de Ciencias para la Familia, vol. 31. Ediciones Rialp. ISBN 9788432133756. Google Books.

Nexus externi
-------------

* Informatio de sacramento matrimonii in Ecclesia Catholica per Catechismus Catholicae Ecclesiae.
* Papa Benedictus XVI, "Difficultatibus matrimonium corroborari potest."
Wikidata Masrūr Bārzānī
Res apud Vicidata repertae:Masrūr Bārzānī: imagoMasrūr Bārzānī: imago
*Nativitas*: 2 Martii 1969; Iraca  
*Patria*: Iraca  

**Officium**

*Munus*: politicus, international forum participant  

**Consociatio**

*Factio*: Kurdistan Democratic Party  
*Religio*: secta Sunnitica
**Familia**

*Genitores*: Masʿūd Barzānī;   

**Masrūr Bārzānī**, litteris Arabicis مسرور بارزان (Choman in urbe natus die 2 Martii 1969) est politicus Carduchiae.

Filius Masʿūd Barzānī et nepos Muṣṭafā al-Bārzānī, qui ambo pro libertate Carduchorum in Irania et Iraca militaverant, Masrūr partim sub bellis civilibus in Iraca, partim in Irania, breve temporis spatium Londinii educatus est. Alumnus est universitatis Americanae Vasingtoniae in urbe. Ab anno 1998 in rebus politicis et militaribus agens, a patre mense Iulio 2012 praeses consilii securitatis huius regionis factus est. E quo officio exercitum Carduchorum bello in Syria contra civitatem Islamicam dirigit. Die 10 Iulii 2019 primus minister Carduchiae Iracensis inductus est.

Bibliographia
-------------

* Masrour Barzani, "For Iraqis, A Promise Is in Peril" in *Washington Post* (20 Decembris 2006)

Nexus externi
-------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vicimedia Communia** plura habent quae ad **Masrūr Bārzānī** spectant. |

* "Leading the Fight Against the Islamic State: The Battle for Iraq (Dispatch 10)" (13 Martii 2015) apud *Vice News*
* "President Barzani Inaugurates the Security Council of the Kurdistan Region" (8 Iulii 2012) apud *Kurdistan Region Presidency*
* Wladimir van Wilgenburg, "Iraq’s Security is Kurdistan’s Security: An Interview with KRG Intelligence Chief Masrour Barzani" (7 Ianuarii 2010) apud *Jamestown Foundation*

Primi ministri Curdistaniae Iracensis

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Nīčīrvān Īdris Bārzānī • Barham Ṣāliḥ • Nīčīrvān Īdris Bārzānī • Masrūr Bārzānī
نيجيرفان بارزاني • برهم أحمد صالح • نيجيرفان بارزاني • مسرور بارزان
*Opus geopoliticum**Capsae cognatae:* Primi ministri Iracae • Praesides Curdistaniae Iracensis |
|  |
Mas et Femina

---

**Animalia** — Arthropoda

Classis : Insecta   
Ordo : Lepidoptera   
Familia : Lycaenidae   
Subfamilia : Polyommatinae   
Genus : *Turanana*   
Species : ***T. endymion***   
*Turanana endymion*   
(Freyer, 1850)  
Synonyma
\**Papilio endymion* Freyer, 1850
* *Lycaena panagaea* Herrich-Schäffer, [1851]
* *Actizera panagaea*
* *Glaucopsyche panagaea*
* *Turanana panagea*
* *Lycaena endymion* Freyer, 1852
* *Lycaena panagaea ahasveros* Bytinski-Salz & Brandt, 1937

***Turanana endymion*** est papilio familiae Lycaenidarum, qui a Christiano Friderico Freyer anno 1850 descriptus est. Endemicus est in Turcia, Libano, Irania. Documenta Europaea ad *Turananam taybeticam* referunt.

Longitudo alarum anteriorum est 10–12 mm. Primus color superioris alarum lateris caeruleus marginibus obscuris, inferioris alarum lateris, fuscus pallidus est.

Larvae speciebus *Acantholimonis* vescuntur.

Subspecies
----------

* *Turanana endymion endymion* (Turcia Asiatica orientalis, Libanus)
* *Turanana endymion ahasveros* (Bytinski-Salz & Brandt, 1937) (Irania: Ariobarzanis montes)

Notae
-----

1. ↑  (2005): Revision of the Turana endymion species-group (Lycaenidae), *Nota lepidopterologica* 27 (4): 251–272. PDF.

Nexus externi
-------------

* Lepidoptera Turciae.
Tegmen libri *Francesco Clemente Pinxit* (1981).
***Transavanguardia*** est Italicus neoexpressionismi genus, motus artis qui annis 1970 et 1980 Italiam et reliquam Europam Occidentalem excitavit. Vocabulum *transavanguardia* ab Achilleo Bonito Olive, critico artis Italico, excogitatum est, ex Aperto '80 in Biennale Veneto ortum, et ad verbum 'praeter avant-garde' significans.

Francisci Clementi imago, a Michaele Avedon facta, 2011.
Hic motus artis arti conceptuali respondebat, quae multa expressionis media repperit, picturam renovans, animique motum, praecipue gaudium, in adumbrationem, picturam, sculpturam restituens. Artem figurativam renovavit, cum imaginibus mythicis, quae iterum inventae sunt, motu vigente. Artifices artem figurativam et symbolismum resuscitabant, artes quae minus crebro in motibus post minimalismum belli mundani secundi adhibebantur. Principales artifices transavantguardiani erant Alexander Chia, Franciscus Clemente, Entius Cucchi, Nicolaus de Maria, et Mimmo Paladino.

Nexus interni
-------------

* Ars hodierna
* Expressionismus

Notae
-----

1. ↑  Chilvers 1999:620.
2. ↑  Nieves 2011: 236.
3. ↑  "The 1980s". La Biennale
4. ↑  Derwent, Charles (12 Septembris 1999). "Visual Art: Land of the Living Dead Mimmo Paladino South London Gallery, London". *The Independent* .
5. ↑  Hawlitschka, Ursula (Augusto 2000). "Enzo Cucchi and the Transavantgarde: Are We In An Abyss of Seeing?" .
6. ↑  Chuen 2000.

Bibliographia
-------------

Franciscus Clemente imaginem sui tenet, Franciscopoli (1991).
* Chilvers, Ian. 1999. *A Dictionary of Twentieth-Century Art.* Oxoniae: Oxford University Press. Situs venalis.
* Chuen, Ooi Kok. 2000. Creating art from chaos. *New Straits Times,* 1 Novembris. Situs venalis.
* Nieves, Marysol. 2011. *Taking Aim! The Business of Being an Artist Today.* Fordham University Press. Situs venalis.
* Oliva, Achille Bonito.1980. *Italian Transavantgarde.* Mediolani: Politi Editore.
* Oliva, Achille Bonito. 1982. *Transavantgarde International.* Mediolani: Politi Editore.
* Thomas, Karin. 1986. *Bis Heute: Stilgeschichte der bildenden Kunst im 20. Jahrhundert.* Coloniae: DuMont Buchverlag. ISBN 3770119398.

Nexus externi
-------------

* Junge Wilde und Transavantguardia. apud *Kunstwissen*
* La transavanguardia. apud *Arte motore*
**Canon Bibliorum** est series librorum, quos in religione Iudaica et Christiana partes Bibliorum esse statutum est (i.e. qui canonizati sunt). Quo norma (*canon*) religionis facti sunt.

In religione Iudaica primo Pentateuchus normativus, i.e. Liber sacer, habebatur (circiter 800–250 a.C.n.), cui alii libri (prophetarum ac sapientiae) adiuncti sunt. Sub annum 100 definitive statutum est, qui libri Hebraici ad *Tanach* (quod Christiani Vetus Testamentum aut *Primum Testamentum* nominant) pertinent. 

Religio Christiana omnes libros *Tanach Hebraici* recepit, ad hoc et alii Graeci Septuagintae. Fere usque ad annum 350 Ecclesia antiqua eos nomine Vetus Testamentum canonizavit, quod scriptis Novi Testamenti fere usque ad annum 400 canonizati praeposuit, eo modo vim permanentem Veteris Testamenti pro fide Christiana ostendens. Divisio Christianorum effecit, ut in denominationibus Christianis ambitus Veteris Testamenti variet: Cum Biblia Lutheri tantum libros Tanach Hebraici complectatur, Ecclesia Catholica Romana et Ecclesiae Orthodoxae etiam nonnullos libros Septuagintae Graece scriptos canonicos habent.

In Ecclesia Catholica Romana
----------------------------

Concilium Tridentinum Ecclesiae Catholicae Romanae canonicas scripturas sic definivit:

> 
> Testamenti Veteris: Quinque Moysis, id est Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium; Iosue, Iudicum, Ruth, quattuor Regum, duo Paralipomenon, Esdrae primus et secundus, qui dicitur Nehemias, Tobias, Iudith, Esther, Iob, Psalterium Davidicum centum quinquaginta psalmorum, Parabolae, Ecclesiastes, Canticum Canticorum, Sapientia, Ecclesiasticus, Isaias, Ieremias cum Baruch, Ezechiel, Daniel, duodecim prophetae minores, id est: Osea, Ioel, Amos, Abdias, Ionas, Michaeas, Nahum, Habacuc, Sophonias, Aggaeus, Zacharias, Malachias; duo Maccabaeorum, primus et secundus.
> 
> 
> Testamenti Novi: Quattuor Evangelia, secundum Matthaeum, Marcum, Lucam, Ioannem; Actus Apostolorum a Luca Evangelista conscripti; quattuordecim epistulae Pauli Apostoli: ad Romanos, duae ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, duae ad Thessalonicenses, duae ad Timotheum, ad Titum, ad Philemonem, ad Hebraeos; Petri Apostoli duae; Ioannis Apostoli tres; Iacobi Apostoli una; Iudae Apostoli una et Apocalypsis Ioannis Apostoli.
> 
> 
>

Notae
-----

1. ↑  "Decretum de canonicis scripturis" in *Nova Vulgata*.

Nexus interni
-------------

* Ius canonicum
* Thanach

Nexus externi
-------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | Vide **Canon** in **Victionario**. |

* Michaela Bauks / Klaus Koenen (Hrsg.), Das wissenschaftliche Bibellexikon im Internet (WiBiLex), 2007 ss. (Theodisce)
* The Development of the New Testament Canon (Anglice)
* Canon of the New Testament in *The Catholic Encyclopedia: an international work of reference* (Novi Eboraci: Appleton, 1907–1914) **(Anglice)**
Wikidata Louisa Augusta Wilhelmina Amelia
Res apud Vicidata repertae:Louisa Augusta Wilhelmina Amelia: imagoLouisa Augusta Wilhelmina Amelia: imagoLouisa Augusta Wilhelmina Amelia: subscriptioLouisa Augusta Wilhelmina Amelia: subscriptio
*Nativitas*: 10 Martii 1776; Hannovera  
*Obitus*: 19 Iulii 1810; Schloss Hohenzieritz  
*Patria*: Germania  
*Nomen nativum*: Luise Auguste Wilhelmine Amalie zu Mecklenburg
**Officium**

*Munus*: politicus  

**Consociatio**

*Religio*: Lutheranismus
**Familia**

*Genitores*: Karl II, Grand Duke of Mecklenburg-Strelitz; Landgravine Friederike of Hesse-Darmstadt  
*Coniunx*: Fridericus Gulielmus III  
*Proles*: Fridericus Gulielmus IV, Gulielmus I, Alexandra Theodori filia, Prince Charles of Prussia, Princess Alexandrine of Prussia, Princess Louise of Prussia, Prince Albert of Prussia, stillborn daughter von Hohenzollern, Princess Frederica of Prussia, Prince Ferdinand of Prussia  
*Familia*: House of Mecklenburg
**Memoria**

*Laurae*: Order of Louise  
*Sepultura*: mausoleum of Charlottenburg Park  

**Insignia heraldica**

Louisa Augusta Wilhelmina Amelia: insigneLouisa Augusta Wilhelmina Amelia: insigne
Elisabetha Vigée-Lebrun pinxit.
**Louisa Augusta Wilhelmina Amelia** princessa Prussiae, uxor Friderici Gulielmi III et ita regina Borussiae.

Nexus externi
-------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vicimedia Communia** plura habent quae ad **Louisam Augustam** spectant. |

Notae
-----

1. ↑  Search of Collections: Louisa Augusta Wilhelmina Amelia: The late Queen of Prussia **(Anglice)**
Wikidata Manfredus (rex Siciliae)
Res apud Vicidata repertae:Manfredus (rex Siciliae): imagoManfredus (rex Siciliae): imago
*Nativitas*: 1232; Venusia  
*Obitus*: 26 Februarii 1266; Beneventum  
*Patria*: unknown value  

**Officium**

*Officium*: King of Sicily  
*Munus*: scriptor, poëta  

**Familia**

*Genitores*: Fridericus II; Bianca Lancia  
*Coniunx*: Beatrice of Savoy, Marchioness of Saluzzo, Helena Angelina Ducaina  
*Proles*: Constance of Sicily, Beatrix of Sicily  
*Familia*: Stirps Waiblingensium
**Memoria**

*Sepultura*: Beneventum  

**Insignia heraldica**

Manfredus (rex Siciliae): insigneManfredus (rex Siciliae): insigne
Vexillum Staufer familiae
**Manfredus** (natus Venusiae anno 1231; proelio apud Beneventum necatus die 26 Februarii 1266) fuit imperatoris Romani Friderici II et Bianca Lancia Minoris, feminae nobilis e Pedemontio ortae, filius illegitimus, a patre suo Tarenti princeps, Italiae vicarius et Siciliae rex, fratre suo Conrado IV absente, factus est.

Bibliographia
-------------

* Abulafia, David. 1992. *Frederick II: A Medieval Emperor.* Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-508040-7. Google Books.
* Mendola, Louis. 2016. *Frederick, Conrad and Manfred of Hohenstaufen, Kings of Sicily: the chronicle of Nicholas of Jamsilla 1210-1258.* Novi Ebroaci: Trinacria. ISBN 9781943639069. OCLC 949866013.
* Momigliano, Eucardio. 1963. *Manfredi.* Mediolani: Dall'Oglio.

Nexus externi
-------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vicimedia Communia** plura habent quae ad **Manfredum** spectant. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Lexica biographica:**  • Большая российская энциклопедия • Gran Enciclopèdia Catalana • Dizionario biografico degli Italiani • Deutsche Biographie • Manfred Store norske leksikon |
Wikidata Casparus Barlaeus
Res apud Vicidata repertae:Casparus Barlaeus: imagoCasparus Barlaeus: imago
*Nativitas*: 12 Februarii 1584; Antverpia  
*Obitus*: 14 Ianuarii 1648; Amstelodamum  
*Patria*: Res Publica Coniunctarum Provinciarum  

**Officium**

*Munus*: poëta, scriptor, diurnarius, Rerum gestarum scriptor, Professor, professor, theologus, medicus, geographus, polyhistori  
*Patronus*: Academia Lugduno-Batava, Athenaeum Illustre Amstelodami
**Consociatio**

*Religio*: Arminianism
**Familia**

*Proles*: Susanna van Baerle  

Casparus Barlaeus, a P. Sluyter pictus
**Casparus** seu **Caspar Barlaeus** (natus 12 Februarii 1584 et mortuus die 14 Ianuarii 1648) Antwerpiensis humanista, orator, rerum gestarum scriptor et poeta. Alma mater fuit Academia Lugduno-Batava. Cum Gerardo Vossio, Athenaeum Illustre Amstelodami creavit. Epicedium Barlaei a Francisco Plante compositum est, qui et poema *Mauritias* scripsit de iisdem rebus, quas Barlaeus in sua *Rerum in Brasilia et alibi gestarum ... historia* enarraverat.

Opera
-----

* 1628 CASPARIS BARLAEI Antverpiani POEMATA. Hoc in opere Caspar Barlaeus multa de rebus Nederlandicis poemata Latine scripsit.
* 1625 - *Manes Auriaci*
* 1628 - *Hymnus ad Christum*
* 1639 - *Medicea hospes*
* 1647 - *Rerum in Brasilia et alibi gestarum ... historia*
* 1651 - *Poemata Batava*
* 1643 - *Faces augustae*

Bibliographia
-------------

* (Anglice) Barron Maps, barron.co.uk
* (Anglice)Barlaeus Poemata (full index and texts of Barlaeus' poetry), let.leidenuniv.nl
* (Anglice) Barlaeus: Bibliographia (full bibliography), let.leidenuniv.nl
* (Anglice) Biography and Works: Caspar Barlaeus, dbnl.org
* (Anglice) Plante's obituary and epitaph, let.leidenuniv.nl
* (Anglice) Festival Books, libraries.rutgers.edu
* (Lusitanice) Historia naturalis Brasiliae, pernambuco.com
Anna Amalia vidua anno 1795
**Anna Amalia** Brunsvici-Guelpherbyti (nata 24 Octobris 1739 Guelpherbyti; mortua 10 Aprilis 1807 Vimariae) ducissa Saxonia-Vimarii-Eisenach, fautrix artium et musicographa fuit.

Familia
-------

Pater eius Carolus I dux Brunsvicensis et Luneburgensis erat, duodecim fratres et sorores habuit. Anno 1756 Ernesto Augusto II duci Saxoniae-Vimarii-Eisenach nupsit. Die 3 Septembris 1757 heres regni Carolus Augustus natus est. Pater eius Ernestus Augustus II autem iam anno 1758 mortuus est. Ad usque mortem orba vixit.

Ducissa et procuratrix
----------------------

Itaque filius infans dux factus et Anna Amalia ab imperatore Francisco I Stephano procuratrix regni facta est, quamquam ipsa maiorennis non fuit. Hoc officio ad usque annum 1775 fungebatur, cum dux ipse regnare coepit. Ad instruendum ducem doctissimos homines Vimariam vocavit ut anno 1772 Christophorum Martinum Wieland. Qui iuvenem ducem consiliis Aevi illuminationis instituit. Et postea Carolus Augustus fautor artium erat et poetas et artifices ut Ioannem Wolfgangum Goethe (anno 1775), Ioannem Gottfriedum Herder (anno 1776) atque Fridericum Schiller (anno 1799) Vimariam in aulam suam vocavit. Anna Amalia amicitiam cum eis - praecipue cum Goethe habuit. Anno 1776 Goethe Annae Amaliae persuasit, ut theatrum parvam institueret et Coronam Schröter actricem et cantricem, quam Lipsiae cognaverat et maximi aestimavit, huc invitavit. Ibi prima Iphigeniam Goethe egit.

Fautrix artium
--------------

In aula Viduae palatii Vimariensis celebres poetae versati sunt, ipse spectaculis magnis fruebatur, quae autem aerarium Ducatus valde vexabantur. Annis 1788 - 1790 in Italiam iter fecit atque Romam et Neapolin adiit. Etiam compositionis artis studebat atque musicam ipsa composuit. Ab anno 1766 Vimariae bibliothecam condi iussit, quae postea eius nomen accepit.

Mors
----

Anno 1807 mortua est. Goethe ei elogium composuit.

Nexus externi
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Lege Ἄννα Ἀμαλία ("Anna Amalia") apud Vicipaediam lingua Graeca antiqua scriptam |

* Annae Amaliae curriculum vitae apud fembio.org (lingua Theodisca)
* Biographia apud Weimarpedia.de (lingua Theodisca)

Notae
-----

1. ↑  http://www.odysseetheater.com de Corona Schröter
2. ↑  De Bibliothecae Annae Amaliae historia apud www.klassik-stiftung.de (lingua Theodisca)
3. ↑  De Elogio apud Thueringen,de (lingua Theodisca)
*Tiktaalik*. Museum Historiae Naturalis Field Chicaginense

---

**Animalia** — Chordata

Classis : Sarcopterygii   
Tetrapodomorpha   
Stegocephalia   
Genus : ***Tiktaalik***   
Daeschler, Shubin & Jenkins, 2006  
   
Palaeontologia

383–375 m.a.: Devonium superius 
praeЄ







Є
O
S
D
C
P
T
I
K
Pg
N

Species typica

†***Tiktaalik roseae*** Daeschler, Shubin & Jenkins, 2006

***Tiktaalik*** est genus monotypicum piscium sarcopterygiorum exstinctorum qui in periodo Devonio, abhinc annorum circiter 375 millionum, vixit. Multis proprietatibus similis erat tetrapodis, animalibus quadrupedibus.

Notae
-----

1. ↑  Edward B. Daeschler, Neil H. Shubin and Farish A. Jenkins, Jr (6 April 2006). "A Devonian tetrapod-like fish and the evolution of the tetrapod body plan". *Nature* **440** (7085): 757–763

Nexus externi
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Situs scientifici:**  • Biodiversity • Encyclopedia of Life • Fossilworks |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vide **"Tiktaalik"** apud **Vicispecies**. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vicimedia Communia** plura habent quae ad **Tiktaalik** spectant. |

* De Tiktaalik in situ Universitatis Sicaginensis
* De Tiktaalik in situ Universitatis Berkleiensis
Semitae itinerarium
**Rennsteig** est semita in iugo Silvae Thuringiensis serpens. Curatur a membris *Sodalitatis Rennsteig 1896*, quae vocatur. Museum Rennsteig in Neustadt invenitur.

Descriptio
----------

Chiliometra 168 longa est et initium capit in Hörschel apud Ysenacum ad fluvium Weraham. Finis eius invenitur in Blankenstein / Circulus Saale-Orla. Mons eius notissimus est procul dubio Mons insularis, mons altissimus Großer Beerberg.

Mentio prima facta est anno 1330, ubi grave momentum semitae huiusce in finibus inter Thuringiam et Franconiam describendo sublineatur. Viam autem hodiernum statuit prima vice geographus Iulius de Plänckner anno 1829.

Omnes Thuringienses noverunt cantionem *Rennsteiglied* (textus: Karl Müller, melodia: Herbert Roth/anno 1951), quam hymnum terrae privatum declaraverunt. Attamen animadvertendum est iam antea Iosephum Victorem de Scheffel carmen de Rennsteig pepigisse! De ista semita multa scripsit et Augustus Trinius

Multi vici ad Rennsteig siti sunt, quod saepe etiam epithetice indicatur, e.g. Schmiedefeld am Rennsteig, Neustadt am Rennsteig. Nomen Rennsteig sibi adoptatus est etiam Hortus Rennsteig, mundus floralis maxime mirus.

Montes
------

* Großer Beerberg
* Mons Insularis

Nexus externi
-------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vicimedia Communia** plura habent quae ad **Rennsteig** spectant. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Lege Ῥένσταϊγκ ("Rennsteig") apud Vicipaediam lingua Graeca antiqua scriptam |

* Omnia de hac semita scienda
* De cantione "Rennsteiglied"

Notae
-----

1. ↑  Carmen Scheffelianum.
Wikidata Res Publica Utriusque Nationis
Res apud Vicidata repertae:Res Publica Utriusque Nationis: insigneRes Publica Utriusque Nationis: insigne
*Terra continens*: Europa  
*Territoria finitima*: Sacrum Romanum Imperium, Civitas Ordinis Theutonici, Duchy of Prussia, Regnum Borussiae, Regnum Hungariae, Imperium Ottomanicum, Imperium Russicum, Regnum Russicum, Suecia, Tartaria Minor, Ducatus Curlandiæ et Semigalliæ, Principatus Moldaviae  
*Locus*: 50°3′0″N 19°56′0″E  
*Caput*: Cracovia, Varsovia, Vilna  

**Gestio**

Monarchia hereditaria, elective monarchy, Monarchia hereditaria, elective monarchy, Monarchia constitutionalis  
*Consilium*: General sejm  

**Populus**

*Numerus*: 7 500 000, 11 000 000, 12 300 000  
*Sermo publicus*: lingua Polonica, Lingua Ruthenica antiqua, Latine  
*Moneta*: polish florint, Złoty
**Commemoratio**

*Paean*: Gaude mater Polonia  

**Tabula aut despectus**

Res Publica Utriusque Nationis: situsRes Publica Utriusque Nationis: situs
**Res Publica Utriusque Nationis,** quae rite Regnum Poloniae et Magnus Ducatus Lithuaniae innotescebat, et, post annum 1891, Respublica Poloniae, erat regnum foederativum Poloniae et Lithuaniae, quod in unione reali a rege communi regebatur, monarcha tam Poloniae, quam Lithuaniae. Maxima erat civitas tam numero incolarum, quam magnitudine Europae saeculi 16 et 17. Extensionem cum maximam impetraverit, ineunte 17 saeculo, Respublica paene 1 000 000 metra quadrata tegebat, et ab anno 1618 regnicolarum varietatem multiethnicam sustinebat. Linguae officiales regni erant lingua Polonica et Latina.

Rempublicam ab Unione Lublinensi constituebant, mense Julio 1569, attamen Corona Polonica et Lithuanica *de facto* personali unione regebatur ab anno 1389, matrimonio reginae Polonicae Jadwigae et duce Lithuanico Jogailae, qui jure Uxoris rex Polonicus coronatus est. Primo anno 1772, secundo anno 1793 regnum dividebatur, quae regni magnitudinem detrimentose affecit. Re publica autem ter partita civitas Polonica disparuit.

Unio multas proprietates ab aliis illius aetatis civitatibus diversis possidebat. Potestas regia stricte refrenebatur. Haec diaeta a nobilitate recta introducebat. Hoc systema erat prodromus conceptuum modernorum democraticorum et foederationis. Quamvis reipublicae commembra formaliter aequalia fuissent, Polonia unionem dominabatur.

Notae
-----

1. ↑  E.g. Antemurale. XIII, Romae et Londinii 1969, dedicatio.
2. ↑  Maciej Janowski, *Polish Liberal Thought*, Central European University Press, 2001, Formula:ISBN, Google Print: p. 3, p. 12
3. ↑  Aleksander Gella, *Development of Class Structure in Eastern Europe: Poland and Her Southern Neighbors*, SUNY Press, 1998, Formula:ISBN, Google Print, p. 13
4. ↑  "Formally, Poland and Lithuania were to be distinct, equal components of the federation .
Nialus Armstrong, primus homo qui in Luna spatiabatur (1969).
**Astronauta** (in civitatibus OTAN) vel **cosmonauta** (in civitatibus pristini Foederis Varsoviensis) vel **nauta sideralis** est homo, qui expeditionem in spatium cosmicum facit. Astronautae in astronavibus adeunt. In Russia viatores cosmi non astronautae, sed **cosmonautae** appellantur. Primus cosmonauta fuit Georgius Gagarin, qui astronavem "Vostok" gubernavit. Notabilissimus astronauta Americanus fuit Nialus Armstrong qui anno 1969 primus hominum pedem suum in solo lunari posuit. Qui, cum fecerat, celebre adagium effatus est: "ecce parvus passus homini, magnus saltus humanitati."

Nexus interni
-------------

* Astronautica
* Astronavis
* Dies Cosmonauticae
* Georgius Gagarin
* Ordo Europaeus spatio cosmico investigando
* Rocheta
* Statio spatialis
* Satelles artificialis
* Valentina Tereškova
* Universum
* Wernerus von Braun

Notae
-----

1. 1 2  Ebbe Vilborg, *Norstedts svensk-latinska ordbok*, editio secunda, 2009. Verbum "astronauta" moderne creatus est.
2. ↑  Primum animal in spatium missum autem Laika canis die 3 Novembris 1957 fuit

Nexus externi
-------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vicimedia Communia** plura habent quae ad **astronautas** spectant. |

* situs proprius *NASA* - Nationalis Aëronauticae Spatioque Administratio
* ESA (Europaeorum)
* organizatio Serica
Pars urbis quae Venetiae Opolienses vocatur.
**Oppolia** seu **Opolia** (Polonice *Opole*; Theodisce *Oppeln*) est urbs Polonica in Silesia sita, caput Palatinatus Opoliensis. Urbi sunt circa 128 milia incolarum. 

Urbs ad flumen Viadrum, in meridiana et occidentali Poloniae parte sita est. Urbi sunt institutiones educationis superioris (quarum maxima est Universitas Opoliensis), bibliothecae, theatra, musea, et hortus zoologicus. 

Oppolia saepe caput carminis Polonicae vocatur.

Historia
--------

Hoc loco saeculo octavo tribus Slavonicae apparuerunt. Oppidum moeniaque aedificabantur saeculo decimo. Tunc etiam urbs in civitatem Piastorum incorporata est. Saeculo tertio decimo a Casimiro I Opoliensi prima arx erecta est. Vladislaus Opoliensis saeculo quarto decimo arcem secundam aedificavit. Cum Ioannes II Bonus mortuus esset, Oppolia sub potestatem Habsburgorum venit. Post secundum bellum mundanum, urbs iterum pars Poloniae facta est.

Notae
-----

1. ↑  Anton Friedrich Büsching, *A New System of Geography*, vol. 6, (1762), 591.
2. ↑  Guillaume Dheulland, *Théâtre de la dernière en Allemagne* (1763), 71.
3. ↑  Leonis Rzyszczewski, Antoni Muczkowski, *Codex diplomaticus Poloniae, Tomus II: Indices alphabetici personarum, locorum et vocabulorum specialum* (1853), 123.
4. ↑  Anna Wojtasik, *Opole Stolicą Polskiej Piosenki już urzędowo*, 2021
5. ↑  Arleta Ciupińska, *Zamki Opola w średniowieczu* in Edward Czapiewski, Marek Wagner (ed.), *Zamki, twierdze i garnizony Opola, Śląska i dawnej Rzeczypospolitej* (2010), 39–45, ISBN: 978-83-89943-56-9.
6. ↑  Urszula Zajączkowska, *Opole. Historyczno-kulturowy spacer po mieście* (2013), 5–8, ISBN: 978-3-7954-2830-3.
| Lingua Kyrgyzica **кыргыз тили, кыргызча, qyrğyz tili, qyrğyzça, قىرعىزچا, قىرعىز تىلى** |
| --- |
| Taxinomia: | e familia Turcica linguarum Altaicarum |
| Locutores: | c. 3 000 000  |
| Sigla: | 1 ky, 2 kir, 3 kir |
| Status publicus |
| Officialis | Chirgisia |
| Privata | Tadzikistania,Sinae, Afgania |
| Litterae: |  |
| Scriptura: | Cyrillica |
| Procuratio: | Nulla |
| Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictaeFamiliae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae
Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae |

**Lingua Kyrgyzica** vel **Kirgizica** (in ipsa lingua кыргыз тили, кыргызча, *qyrğyzça*, قىرعىزچا, قىرعىز تىلى appellata) ad Turcicarum linguarum circulum intra linguarum Altaicarum familiam pertinet. Ex parte typologiae, agitur de lingua agglutinativa. In usu est in Asia Media, praecipua in Chirgisia (ubi est lingua nationalis), in Tadzikistania, in Uiguristania et in Afgania.

Circiter tres milliones hominum Kyrgyzice loquuntur. Abecedario Cyrillico scribitur, cui aliquae litterae additae sunt, sed Kyrgyzica aliquando scribitur Abecedario Arabico, quod est etiam completum. Inter 1928 et 1940, Kyrgyzstania abecedarium Latinum adoptavit, cuius usus valde sporadice manet.

Lingua Kyrgyzica multo similis Kazachicae est. Habitualiter classificatur iuxta cum hac ultima, Tatarica, Melanopetasica intra linguas Turcicas Boreoccidentales. Sed haec classificatio controversiosa est et aliquando Kyrgyzica classificata intra linguas Turcicas Septemtrionales propter robustam culturalem unitatem similem inter hos populos invenitur.

Abecedarium Kyrgyzicum
----------------------

Azim loquebatur Kyrgyzice
А Б (В) Г Д Е Ё Ж З И Й К Л М Н Ң О Ө П Р С Т У Ү (Ф) Х Ц Ч Ш Щ (Ъ) Ы (Ь) Э Ю Я

Litterae additae sunt in tabula inferiori:

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Ң | ң |   | ŋ |
| Ү | ү |   | y |
| Ө | ө |   | œ |

Litterae inter parentheses solum rarissime in usu sunt, et praecipue nominibus et vocabulis adventiciae originis.

Notae
-----

1. ↑  Vb. adiect. "Kyrgyzica", cf. nomina biologica e.g. *Brugmoia kyrgyzica*, Neumania kyrgyzica.
2. ↑  Vb. adiect. "Kirgizica", cf. nomina biologica e.g. *Gimnomera kirgizica*, *Protshorkuphlebia kirgizica*, *Starengovia kirgizica*, *Triassoxyela kirgizica*. Cf. et **Kyrgyzensis**, e.g. *Petrochelys kyrgyzensis*.

WikipediaWikipedia
***Vicipaedia in Lingua Kyrgyzica***
**Securitas cibaria** est politica cibaria quae ius alimentum utendi pro omnibus contra fames cum salute portegentur.

Anno 1974, Institutum Unitarum Nationum alimoniae et agriculturae provehendae hance definivit consumptione et productione.

Hodie res sunt amplificatio numerus incolarum mundi, agricultura in progressu durabili et ethica de technologia genetica. Ergo Protocollum Carthagennae Pactionis de diversitate biologica limitationem organismi genetice mutati postulat. Etiam Proposita progressus durabilis securitatem cibaria postulat.

Notae
-----

1. ↑  Protocollum Carthagennae
2. ↑  Proposita progressus durabilis, Proposita II

Bibliographia
-------------

* Richard S. Cottrell et al. "Food production shocks across land and sea" in *Nature Sustainability* (2019)
* Cassandra De Young, *Climate Change and Food Security: Risks and Responses* (Intergovernmental Panel on Climate Change, FAO, 2016)

Nexus interni
-------------

* Biotechnologia
* Ingeniaria cibaria
* Ius alimenti
* Ius idoneae vivendi rationis
* Res novae virides
*Casus belli* [ˈkaːsus ˈbelli:]) est locutio quae pertinet ad lexicon iuris internationalis, qua appellantur casus, eventus vel quivis factus qui occasionem dent belli indicendi. Saepe confunditur haec cum locutione perssimili, quae est causa belli.

Exempli gratia, Civitatibus Foederatis Americae, atque sociis, anno 1990 *fuit occasio belli* Iraciana incursio in Cuvaitum .

Hac coniunctione verborum, hoc sensu quidem, nec scriptores antiqui nec humanistae utebantur, nam "belli casus" apud Ciceronem,Livium vel Caesarem non sunt occasiones, sed eventus belli, h. e. quae in bello accidunt. Sensus, quem in europeis linguis hodie invenimus, non viguisse videtur ante saeculum undevicessimum ineuntem, teste Encyclopedia Britannica, cuius tertia editio, anno 1797, locutionem adhuc non continet.

Notae
-----

1. ↑  "non communes belli casus recordabantur" Caes. BC. III, 72, 4; idem apud recentiores : "Multiplices sunt rationes quae immigrantes ad "spei itinerarium" impendendum impellunt: casus belli, operum inopia, caet.", I. Teresi, Ephemeris, *De immigrantium condicione miserrima indaganda an accusanda*, 2016,
2. ↑

Nexus interni
-------------

* Humanitarium belli ius
* Incursio magna
* Scelus bellicum

Bibliographia
-------------

* Tosi, Renzo (a cura di). 2017. *Dizionario delle sentenze latine e greche.*, Rizzoli, Mediolani.
Victoriatus : Caput Iovis laureatum / Victoria alata tropaeum coronat. Infra ROMA legitur.
**Victoriatus** est nummus argenteus a Romanis percussus inter annos circiter 210 a.C.n. et 170 a.C.n. Victoriatus appellabatur quia hic nummus Victoria tropaeum coronante ex una parte signabatur: sic alii nummi quoque, quadrigatus et bigatus, nomen suum duxerant ex eo quod quadrigis vel bigis signabantur.

De pondere ac valore
--------------------

Victoriatus eodem tempore quo denarius creatus est (212/210 a.C.n.), sed scripula tria pendebat (circiter 3,38gr. = drachma Neapolitana). Porro tres partes argenti (3/4) tantum continebat, reliqua pars ex aere erat. Contra denarius quattuor scripula pendebat et ex argento paene puro fiebat. Victoriati valor nec in assibus aestimabatur nec cum ratione novae rei nummariae Romanae consentiebat. Re vera ut quadrigatus didrachmum sic victoriatus drachma erat. Hic nummus ad commercium cum civitatibus Graecis et aliis externis nationibus destinabatur nec intra Romanos fines ad solvendum accipiebatur. Quod fortasse indicabat Plinius scribens : "[victoriatus] *ex Illyrico advectus mercis loco habebatur*", id est non ut nummus accipiebatur, sed tantum velut massa metalli. At quod de re nummaria Romana in libris Plinianis legitur saepe difficile intellectu est nec cum archaeologorum inventis congruit.
Certe medio bello Punico secundo, in maximo discrimine rerum Romanarum, victoriatus quadrigato quodam modo successisse videtur cum dimidiato pondere atque ita Rempublicam Romanam parte oneris levasse.

Historia
--------

Semper iisdem notis signatus est victoriatus : ex una parte capite Iovis laureato, ex altera Victoria tropaeum coronante. Atque primo numerus victoriatorum maior fuisse videtur quam denariorum sed non in eisdem thesauris hodie reperiuntur. Post bellum Macedonicum, Perseo victo (168 a.C.n.), Romani multo ditiores ex praeda facti sunt : tum per aliquot annos argentum cudere omiserunt. Circa annum 157 a.C.n. denarii denuo percussi sunt, at non victoriati.

Ab anno circiter 100 a.C.n. novus nummus argenteus ex lege Clodia emissa est, isdem notis atque victoriatus signatus : de quinario tamen agebatur, qui dimidium denarium valebat et pendebat. Numismatistae moderni quinarium a victoriato diligenter secernunt ; auctores antiqui contra et in primis Plinius Maior novum quinarium victoriatum appellabant, quod victoriae imaginem praebebat, quamvis non 3,38gr. penderet, sed 1,98gr. Forsitan veteres victoriati qui etiamtunc in usu erant novis quinariis adsimulati sint atque dimidium denarium valuerint.

Fontes
------

* Burnett Andrew 1988, *La Numismatique romaine*, Parisiis, Errance. ISBN 2-903442-69-X.
* Zehnacker Huberti commentarium ad editionem Plinianam libri XXXIII, Parisiis, Les Belles Lettres,1983.

Notae
-----

1. ↑  Historia Naturalis XXXIII,13.
2. ↑  Quinarius uno tempore cum denario circa 210 a.C.n. creatus est. Mox tamen omissus secundo saeculo percussus non est.
3. ↑  Loc. cit. Vide etiam Ciceronem in *Pro Fonteio*.
Gaii Iulii Caesaris expeditiones in bello civili (49-45 a.c.n)
Alterum **Bellum Civile** rei publicae Romanae fuit bellum civile ab anno 49 a.C.n usque ad annum 45 a.C.n. gestum, inter Gaium Iulium Caesarem, qui vincens in Bello Gallico, victaque Gallia in dicionem Romanam redacta, Rubiconem fluvium transgressus, dein a Senatu Romano hostis publicus declaratus est ex una parte, Gnaeo Pompeio Magno, victore Belli Sertoriani tertiique Belli Mithridatici ex altera parte. Caesar Pompeium Proelio Pharsalico vicit, cum Pompeius ad Pelusium fugeret, neque longe progressus a Pothino (consultore Ptolemaei XIII) occisus est. Tandem anno 44 a.C.n. Caesar victor Romam rediit, sed die 15 Martii a senatoribus, quorum ductores Marcus Iunius Brutus et Gaius Cassius Longinus fuerunt, trucidatus est.

Notae
-----

1. ↑  "*De bello civili*" (titulus operis C. Iulii Caesaris)
2. ↑  "illa bella ... diadochorum, deinde Romanorum bella quae dicuntur civilia ..." (p. 54 apud *Google Books*)

Fontes
------

* Appianus Alexandrinus, quinque libri *Bellorum civilium*
* Gaius Asinius Pollio, *Historiae* hodie deperditae sed quibus historici posteriores utebantur. Testis ocularis rerum enim fuit.
* Caesar, De bello civili
* Bellum Alexandrinum
* *Bellum Africum*
* De Bello Hispaniensi
* Cicero, Epistulae ad Atticum
* Cassius Dio, Historia Romana
* Lucanus, *Pharsalia sive de Bello civili*
* Plutarchus, *Vitae Parallelae*ː *Caesar* et *Pompeius*
* Titus Livius, Ab urbe condita libri maxima ex parte perditi
Wikidata Henricus Pirenne
Res apud Vicidata repertae:Henricus Pirenne: imagoHenricus Pirenne: imago
*Nativitas*: 23 Decembris 1862; Vervia  
*Obitus*: 24 Octobris 1935; Uccla  
*Patria*: Belgica  
*Nomen nativum*: Jean Henri Otto Lucien Marie Pirenne
**Officium**

*Officium*: Rector of Ghent University  
*Munus*: medievalist, Rerum gestarum scriptor, professor  
*Patronus*: Universitas Gandavensis, Universitas Gandavensis, Universitas Leodiensis
**Familia**

*Proles*: Jacques Pirenne  

**Memoria**

*Laurae*: Francqui Prize, Honorary doctor of the University of Groningen, honorary doctor of the Leipzig University, Jean Reynaud Prize, honorary doctor of the University of Bordeaux, Corresponding Fellow of the Medieval Academy of America  

**Henricus Pirenne** (Verviae natus die 23 Septembris 1862; mortuus Ucclae die 25 Decembris 1935) fuit rerum gestarum scriptor Belgicus, qui historiam Medii Aevii in Universitate Gandavensi docuit. De historia Belgica et de communium ortu scribere solebat. Clarissimum tamen opus eius est *De Machometo et Carolo Magno,* liber in quo Aevum Antiquum cum Africa, Italia meridionalis, et Hispania ab Arabis invasae essent vere habuisse finem demonstrabat.

Opera
-----

* *Histoire de Belgique*, 7 tomi, Bruxellae 1899–1932
* *Les villes du moyen âge. Essai d’histoire économique et sociale*, Bruxellae 1927
* *Histoire de l’Europe des invasions au XVIe siècle*, Parisiis & Bruxellae 1936
* *Mahomet et Charlemagne*, Parisiis & Bruxellae 1937

Nexus externi
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Lexica biographica:**  Treccani • Большая российская энциклопедия • Gran Enciclopèdia Catalana • Encyclopædia Britannica • Deutsche Biographie • Store norske leksikon |
*Vide etiam paginam discretivam:* Lingua Venedica (discretiva)

**Lingua Venedica** (*Wenedyk*) est lingua artificiosa, ficta anno 2002 a traductore Batavo Iohanne Van Steenbergen. Haec fictiva lingua Romana est, quae derivatur directe a lingua Latina Vulgare, sed substratum forte Slavicum habet et monstrat qualis lingua crescere possit cum pars Poloniae contemporalis incorporata sit in Imperium Romanum. Consequitur lingua Romana affecta ab eisdem mutationibus atque lingua Polonica. Paene totum vocabularium grammaticaque derivantur e Latina Vulgari, phonologia syntaxis orthographiaque autem captae sunt e lingua Polonica.

Venedicum non fictum est ut sit lingua auxiliaris quam loquuntur homines viventes. In vicem illius, Venedicum lingua fictiva est quae particips est in historia alia Ill Bethisad, inventa ab Andreo Smith. In mundo illo, Venedice loquuntur Venedi, par Polonorum, qui cum Lithuanis incolunt Rempublicam Duarum Coronarum.

Exemplum
--------

Pater Noster:

> 
> *Potrze nostry, kwały jesz en czałór, sąciewkaty si twej numię.*   
> 
> *Owień twej rzeń.*   
> 
> *Foca si twa włątać, komód en czału szyk i sur cierze.*   
> 
> *Da nów odzej nostry pań kocidzany.*   
> 
> *I dziemieć nów nostrze dziewta, komód i nu dziemiećmy swór dziewtorzór.*   
> 
> *I nie endycz nosz en ciętaceń, uta liwra nosz dzie mału.*   
> 
> *Nąk twie są rzeń i pociestać i głurza, o siąprz. Amen.*
> 
> 
>

Nexus externi
-------------

* Wenedyk (Anglice)

Linguae artificiosae

Anglica simplex · Basic English · Clingonica · Esperanto · Folkspraak · Ido · Interlingua · Interlingue · Interslavica · Ithkuil · Latino sine Flexione · Lingua Franca Nova · Lingua Mordoris · Loglan · Lojban · Lydnevica · Novial · Panslavicae · Quenya · Románico · Sambahsa-mundialect · Sindarin · Slovio · Solresol · Toki Pona · Uropi · Venedica · Volapük
**Leosthenes**, Leosthenis filius, mortuus hieme 323/2 a.C.n. fuit orator et strategus Atheniensis, Macedonum pertinax adversarius. Anno 324 strategus ad fines tuendos et proximo anno strategus hoplitis praepositus fuit. Ultimas victorias liberae civitatis Atheniensis rettulit.

Iam ante Alexandri mortem nuntiatam mercennarios contra Macedones conducebat, in primis Graecos ex Asia ab Alexandro dimissos. Alexandro mortuo Phocionis prudentiorem sententiam impugnavit, cives sociosque ad bellum vocans. Bello Lamiaco dicto et militibus Atheniensibus et sociorum (Aetolis, Thessalis, Locris, Phocidibus...) exercitui praefuit. Primum Boeotios, Macedonum socios, debellavit ac deinde ipsum Antipatrem vicit quem intra oppidum Lamiam repulsum obsedit. In qua obsidione hieme 323/2 a.C.n. lapide ictus fatum obiit. Graeci in eius honorem multa monumenta erexerunt quae nobis descripsit Pausanias et Hyperides militibus qui cum eo illo bello perierunt funebrem orationem composuit quam hodieque legere possumus.

Fontes
------

* Diodorus Siculus, *Bibliotheca historica* libro duodevicesimo 9-13 necnon libro septimo decimo 111.2.
* Hyperides, *Oratio funebris*
* Pausanias, *Descriptio Graeciae* I.1.3 et 25.5, III.6.1, VIII.52.5
* Plutarchus, *Vita Phocionis* 23 et *Vita Demosthenis* 27 et *Vita Pyrrhi* I.6
* Strabo, libro nono Geographicorum 5.10

Plura legere si cupis
---------------------

* J Engels, *Studien zur politischen Biographie des Hypereides: Athen in der Epoche der lykurgischen Reformen und des makedonischen Universalreiches*. (Quellen und Forschungen zur antiken Welt, 2.) Monaci, 1989
* Ian Worthington, "The Earlier Career of Leosthenes and I.G. II2 1631", *Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte*, 1987ː 489-491


1. ↑  Magnum numerum Harpalus in promuntorio Taenaro circa id tempus exposuit.