Wikidata Imperium Incarum
Res apud Vicidata repertae:Imperium Incarum: vexillumImperium Incarum: vexillum
*Terra continens*: America Australis  
*Locus*: 13°31′0″S 71°58′0″W  
*Caput*: Cuscum  

**Gestio**

absolute monarchy, Cultus imperatorius  
*Princeps*: Atahualpa, Pachacútec, Túpac Inca Yupanqui, Huayna Capac, Huascar  

**Populus**

*Sermo publicus*: linguae quechuae  

**Tabula aut despectus**

Imperium Incarum: situsImperium Incarum: situs
Despectus in Machu Pikchu.
**Imperium Incarum** in America Australi rexit, antequam conquisitatores Hispani id ceperunt ubi maximum imperium in America Praecolumbiana fuit. Caput imperii fuit Cuscum. Imperium linguá Quechua *Tawantinsuyu* nominabatur. Linguá Quechua *tawa* est quattuor; *-ntin*, colligatus,a,um; *suyu*, regio; *Tawantinsuyu* igitur "quattuor regiones colligatas" significat. Tavantinsuius territoria fuerunt Peruvia, Aequatoria, Columbia, Chilia, Argentina et Bolivia, et pars Amazonium Nemoris, ubi quoque Indi Americani alii vivebant. Tavantinsuiu in "dominia" (Hispanice *señoríos*) dividebatur, societate etiam in classes divisa. Imperator Sapae Incae titulum habebat.

Vocabulum *inca* 'deum in terra' significat. Cuscum caput fuit, ubi Sacsaiuaman, sedes imperii, patebat. Tavantinsuiu in suiua quattuor: Chinchasuiu, Antisuiu, Contisuiu et Collasuiu (linguá Quechua *Chinchay Suyu, Antisuyu, Kuntisuyu* et *Qulla Suyu,* proprie) dividebatur. Quechua lingua Incarum erat.

Origo
-----

Lapides instructi in Machu Pikchu.
Duae fabulae asseverant Mancum Capacum et Mamam Ocllonem primos Incas fuisse. 

### Prima fabula

Secundum primam fabula, Mancus Capac et Mama Ocllo exiverunt e Lacu Titicaca, Solis iussu, ut quaererent bonum locum ad colendum imperium et caput, Cuscum.

### Secunda fabula

Altera fabula dicit fratrem Ayares Imperium Incarum condidisse.

Ordinatio imperii
-----------------

Prima imago Incarum in Europa visa, in Petri Cieza de León *Cronica del Peru* (1553).
Manco Cápac et Mama Ocllo, filii Inti.
Unus ex maioribus eventibus per Imperium Incarum victum fuit mors Atabalipae(es), ultimi Sapa Inca imperii, die 29 Augusti 1533.
### Ordinatio Politica

Maxima auctoritas Sapa Inca fuit. Suiu regebatur a suiuiuquo (gubernator delegatus).

|  |  |
| --- | --- |
|  | Verba quae insequuntur vicificanda sunt ut rationibus qualitatis et Latinitatis propositis obtemperent. Quaesumus ut paginam emendes. |

#### Imperator

Sapa Inca maximus imperatoris Incarum titulus erat. 

* **Imperium Fabularum**
	+ **Parvum Cuscum** (linguá Quechua *Rurin Qusqu*):
		- ~1200 - ~1230: Mancus Capac
		- ~1230 - ~1260: Sinchius Roca
		- ~1260 - ~1290: Lloceus Iupancius
		- ~1290 - ~1320: Maita Capacus
		- ~1320 - ~1350: Capacus Iupancius
	+ **Altum Cuscum** (linguá Quechua *Hanan Qusqu*):
		- ~1350 - ~1380: Inca Roca
		- ~1380 - ~1400: Iavar Vacacus
		- ~1400 - 1438: Viracocha Inca

* **Imperium Historicum**
	+ **Altum Cuscum** (linguá Quechua *Hanan Qusqu*):
		- 1438 - 1471: Pachacutecus
		- 1471 - 1493: Tupacus Yupanquius
		- 1493 - 1525: Huayna Capacus
		- 1525 - 1532: Atabalipa(es)

#### Consilium Imperantium

Consilium Imperantium constitutum erat ex his:

* Suius praefectus (Suiuiuquus)
* Princeps Incarum (Aucius)
* Summus Sacerdos (Vilca Umus)
* Magister Imperii (Amauta)
* Militaris praefectus (Apuscipaius)

### Ordo Territorii

#### Quattuor suiua

*Suyu* (Latine fere *suiua*) est verbum Quechua quod significat 'regionem' vel 'quadrans'.

Quattor suiua Tahuansuiu constituebant:

* Superiora suiua (linguá Quechua *Hanan suyukuna*) erant:
	+ Chinchasuiu (*Chinchay Suyu*)
	+ Collasuiu (*Qulla Suyu*)

* Inferiora suiua (*Rurin suyukuna*) erant:
	+ Antisuiu (*Anti Suyu*)
	+ Contisuiu (*Kunti Suyu*)

Suiua dividebantur in provincias (regio 10000 incolarum), quae dividebantur in *saiacuna*, quae dividebantur in *aellucuna* (familiae).

### Ordo societatis

#### Classes societatis

In consociationes Incae dividebantur. Erant magnae differentiae in consociatonibus. Inca potestatem habebat. Plebs basis societatis erat.

**Classes societatis in imperio Incarum**| Classis societatis | Vicarius |
| --- | --- |
| Inca | * Inca
 |
| Regalis dignitas | * Auci: Filius Incae.
* Panacas Regalis: Primae progenies Panacae.
 |
| Nobilitas | * Nobilitas Sanguinis: Alia membra Panacae.
* Nobilitas Privilegii: Sacerdotes et Ancillae.
 |
| Plebs | * Hatun Runa: Plebs universa (rustici).
* Mitimaes: Milites.
* Yanaconas: Servi.
 |

#### Ratio controli? plebis

**Ratio controli plebis**| Praeceptor | Copia familiae |
| --- | --- |
| *Purec* | 1 familia |
| *Pisca camaioc* | 5 familiae |
| *Chunca camaioc* | 10 familiae |
| *Pisca chunca camaioc* | 50 familiae |
| *Pachaca camaioc* | 100 familiae |
| *Pisca pachaca camaioc* | 500 familiae |
| *Huaranca camayoc* | 1000 familiae |
| *Pisca uaranca camaioc* | 5000 familiae |
| *Hunu camaioc* | 10000 familiae |

Ars Incarum
-----------

Ars et Architectura Incarum progressae erant. Architecturae Incarum aedificia sunt:

* Archaeoropolis sive *Machu Pikchu*
* Ollantaytambum
* Palatium regis
* Pisacum
* Sacsayhuaman
* Solis Templum

Bibliographia
-------------

Fontes antiquiores
* 1609-1617 : Garcias Lasus Inca, *Comentarios Reales de los Incas* pars 1; pars 2; recensio interretialis

Eruditio recentior
* Куприенко, Сергей (2013). *Источники XVI-XVII веков по истории инков: хроники, документы, письма*. Kyiv: Видавець Купрієнко С.А.. ISBN 978-617-7085-03-3 .
* Bengoa, José (2003). *Historia de los antiguos mapuches del sur*. Santiago: Catalonia. ISBN 956-8303-02-2 .
* Hemming, John (2003). *The Conquest of the Incas*. Harvest Press. ISBN 0-15-602826-3 .
* MacQuarrie, Kim (2007). *The Last Days of the Incas*. Simon & Schuster. ISBN 978-0-7432-6049-7 .
* Mann, Charles C. (2005). *1491: New Revelations of the Americas Before Columbus*. Alfred A. Knopf. pp. 64–105. ISBN 978-0-307-27818-0 .
* McEwan, Gordon Francis. 2008. *The Incas: New Perspectives.* Novi Eboraci: W. W. Norton & Co. ISBN 978-0-393-33301-5.
* Morales, Edmundo (1995). *The Guinea Pig: Healing, Food, and Ritual in the Andes*. University of Arizona Press. ISBN 0-8165-1558-1 .
* Popenoe, Hugh; Steven R. King; Jorge Leon; Luis Sumar Kalinowski; Noel D. Vietmeyer (1989). *Lost Crops of the Incas: Little-Known Plants of the Andes with Promise for Worldwide Cultivation*. Vasingtoniae: National Academy Press. ISBN 0-309-04264-X .
* Sanderson, Steven E. 1992. *The politics of trade in Latin American development.* Stanfordiae: Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-2021-2.
* Sandoval, José R. et al. 2018. "Genetic ancestry of families of putative Inka descent". *Molecular Genetics and Genomics*, 3 Martii 2018.
* Steward, Julian H. ed. 1946. *The Handbook of South American Indians, 143, vol. 2: The Andean Civilizations*. Vasingtoniae: Smithsonian Institution.

Nexus externi
-------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vicimedia Communia** plura habent quae ad **Imperium Incarum** spectant. |

 Cultus Praecolumbiani 

 **In America Septentrionali:** Tumulorum aedificatores (Adena – Hopewell – Mississippiensis) – Anasazi – Coles Creek – Castrum Antiquum – Fremont – Hohokam – Mogollon – Patayan – Cultus Plano – Plaquemine – *Locus archaeologicus:* Paupertatis Punctum  
*Chronologia cultuum praecolombianorum in America Septentrionali*  

 **In Mesoamerica:** Capacha – Chichimeca – Postolmecus – Huaxtecus – Mixtecus – Olmecus – Pipil – Cultus Sepulcrorum Faucis & Teuchitlan – Tarascana – Tlatilco – Toltecus – Totonac – Veracrux – Zapotecus — *Loci archaeologici:* Cholula – Izapa – Teotihuacán – Xochipala  
*Chronologia cultuum praecolombianorum Mesoamericanorum*  

 **In America Meridionali:** Cañaris – Chachapoias – Chancay – Chavín – Chimú – Cultus Hydraulicus Tumulorum – Las Vegas – Lima – Mapuche – Moche – Mollo – Chibcha (Muisca) – Nariño – Nazca – Caral – Quimbaya – Shuar – Sican – Taíno – Tairona – Tiahuanacu – Valdivia – Wari — *Loci archaeologici:* El Abra – Sanctus Agustinus – Tierradentro – Caral — Chavín de Huántar  
*Chronologia cultuum praecolombianorum in America Meridionali*

---

 **Imperium Aztecorum:** Lingua Navatlaca — Scriptura Azteca — Religio Azteca — Mythologia Azteca — Calendarium Aztecum — Societas Azteca — Chinampae — Occupatio Hispana in Imperium Aztecorum (Ferdinandus Cortesius)  

**Humanus cultus Maiensis:** Linguae Maiae — Scriptura Maiensis — Religio Maiensis — Mythologia Maiensis — Calendarium Maiensis — Societas Maiensis — Architectura Maiensis — Occupatio Hispana in Iucataniam (Franciscus de Montejo) — Occupatio Hispana in Guatimaliam (Petrus de Alvarado)  

 **Imperium Incarum:** Linguae Quechuae — Quipu — Religio Inca — Mythologia Inca — Calendarium Inca — Societas Inca — Architectura Inca (Systema viarum — Agricultura Inca) — Occupatio Hispana in Imperium Incarum (Franciscus Pizarro)