|  |  |
| --- | --- |
|  | **Cave: notitiae huius paginae nec praescriptiones nec consilia medica sunt.** |

Carta geographica mundi de numero incolarum COVID-19 victimarum
Quamquam imago haec ante tempus COVID-19 facta, informatio eius maximum momentum habet, quia morbus per tussem, sternumentum, appellare propagat.
**COVID-19** sive **morbus coronarii viri anni 2019** est morbus contagiosus, propagatus contagione viri *SARS-CoV-2* causa, imprimis systema respiratorium atque renes afficiens cum periculis pneumoniae, insufficientiae renalis et meningitis. Imprimis senibus velut iam aegrotis morbus COVID-19 onera periculosiora imponit.

Transmissio virorum propinquitate hominibus iam COVID-19 aegrotis emanet, qua guttulae respiratoriae ab hominibus tussientibus ad alios transferantur.

Tempus incubationis, ab contagione ad symptomata prima, est circiter quinque (2-14) dies. Symptomata sunt febris, tussis cum dyspnoea; rarius dolor in faucibus, rhinorrhoea, sternumentum observantur. Pericula augescunt tum morbis respiratoriis (ut asthmate bronchiali), prae functionibus systematis immunitatis deminutis), cum morbis cardiovascularibus (ut atherosclerosi). Generatim COVID-19 ingravescit quotiens accidit una cum morbis inflammationis systemicae afferentibus.

Omnia proteina viralia (scl. spicularia, involucralia, nuclearia) accurate perscrutantur, et aptiori investigatione de mutationibus structuralibus, suscepta a scientistis in campis biologicis diversis, possibile fiet illas invenire mutationes, quibus virus intensam vim morbigeram exercet, ita ut scopus pharmacologicus tandem definiatur ad morbum sanandum. Adhuc vaccinum abest, quamquam possibilia medicamenta investigantur. Fabricatio medicamentorum utilium ad morbum sanandum exspectatur, donec providentur omnes rationes ad morbum vitandum (e.g. insulatio, una cum omnium publicorum, ac privatorum conventuum prohibitione), et per levamenta ac respiratra electronica tractantur sola huius morbi symptomata (e.g. febris, tussis, spirandi impedimentum).

Hygiene maximum momentum ad praeventionem habet. Ordo mundi sanitarius providentia lavationes manus frequentiores, distantiam plus quam 1 m (3 ft.) ab hominibus (tussientis cum febre) suspicatis, deviationem oculos, nasum, os tangendi, et hygienen respiratoriam commendat.

Pericula contagionis iam mature, finibus mensis Decembris 2019, ab ophthalmologo Sinico Li Wenliang cognita sunt. Ordo mundi sanitarius die 31 Decembris 2019 nuntiavit *eruptionem*, quae deinde *epidemia*, ab die 11 Martii 2020 denique pandemia SARS-CoV-2 annorum 2019–2020 concepta est. **COVID-19**, morbus magna contagiositate transmissus, pandemius hodie confirmatur, patens ut calamitosus eventus amplitudine universalis: agens contagiosum SARS-CoV-2 vi sua morbigera omni genero humano minatur. Praeterea, ortis novis ac contagiosioribus eiusdem viri stirpibus, calamitas in rebus sanitariis augescere videtur, maxime cum cogitamus de millionibus obituum pandemiam sequentium.

Insuper effectus motuum animi haud neglegendi sunt: Praeter varietatem eventuum investionum videtur, ut timor generalis, depressio, perturbatio contentione posttraumatica hominibus pondus grave addant.

Virus SARS-CoV-2
----------------

Imago permultorum virorum SARS-CoV-2 flave colorata.
 Pagina principalis est: SARS-CoV-2 
SARS-CoV-2, vulgo *corona*, *Covid*, *SARS-Cov-2* est virus biologicum cum ARN substantia genetica. In virologia, ut influenza A virus, phylo negarnaviricotorum attributum est. Superficie eius permultae spinae locatae sunt. Licet, ut non solum virus *SARS-CoV-1*, sed etiam *SARS-CoV-2* spinis his enzymum angiotensinum convertens 2 attingant. Variantes typi SARS-CoV-2 geneticae notae sunt.

Natura COVID-19
---------------

### Periodus incubationis

Tempus inter contagionem et symptomata prima circicter quinque dies, plerumque inter duo dies et hebdomades duas, rarius ad viginti quattuor dies complectitur.

### Symptomata

Hac in imagine pandemia symbolice describitur. "Pestis periculosa cui nomen est CORONA vires acquirit eundo."
Primum febris, fatigatio, et tussis sicca oriuntur, non raro una cum myalgia (dolor musculorum) corporis generali. Postea pneumonia (inflammatio pulmonum vel partium illorum) observari potest.

Diagnosis
---------

### Criteria diagnosin confirmandi (OMS)

Ad diagnosin confirmandam Ordo mundi sanitarius (OMS) definitiones casuum *suspecti*, *probabilis*, *confirmati* divulgavit:

#### Casus suspectus

* Insanitas respiratoria acuta (febre, tussi, dyspnoea) una cum historia proficiscendi in regionem cum hominibus contagiosis COVID-19 intra 14 dies antecedentes vel
* Insanitas respiratoria acuta una cum aliquo nexu hominis contagiosi COVID-19 intra 14 dies antecedentes vel
* Insanitas respiratoria acuta (febre, tussi, dyspnoea atque in nosocomio capto) sine nulla diagnose, quae symptomata plane explicat.

#### Casus probabilis

* Examen laboratorii medici incertum restat vel
* Casus suspectus, quo examen laboratorii aliis causis applicitum est.

#### Casus confirmatus

* Adest confirmatio laboratorii contagionis COVID-19
* Non valent symptomata vel signa clinica

### Examen radiologicum pulmonum

Imagio radiologica (CT) pneumoniae bilateralis per COVID-19 contractae.
Examen radiologicum per CT factum, saepe opacitates bilaterales ostendit. Imprimis partes pulmonum periphericae et posteriores affectae videntur.

Differentia
-----------

Differentia inter COVID-19, influentiam, et gravedinem:

| Symptomata | COVID-19 | Influentia | Gravedo |
| --- | --- | --- | --- |
| Capitis dolor | nonnumquam | saepe | raro |
| Diarrhoea | rarius | nonnumquam (infantibus) | raro |
| Dyspnoea | nonnumquam | non | non |
| Fatigatio | nonnumquam | saepe | nonnumquam |
| Febris | saepe | saepe | raro |
| Myalgia | nonnumquam | saepe | saepe |
| Rhinitis | raro | nonnumquam | saepe |
| Sternumentum | non | non | saepe |
| Tussis | saepe (sicca) | saepe (sicca) | leniter |

Tractatio
---------

Adhuc therapia ignota est, nunc etiam vaccinum abest. Conata sunt medicamenta ut Hydroxychloroquinum, Lopinavirum/Ritonavirum , inhibitores nucleotidorum. Anno 2021 in Europa inhibitor proteasis Paxlovidum approbatus est, paulo post etiam in CFA.

Cum insufficientia respiratoria liquida diligenter applicanda sint, quare oneratio erythrocytorum oxygenio minuatur. Saturatio oxygenii peripherica (SpO2) in sanguine supra 90% metienda sit. Cum hypoxaemia graviore (pressione partialis arteriali oxygenii PaO2 sub normalem) mature intubatio trachealis et ventilatio mechanica commendantur.

Providentia
-----------

Methodi providentiae sunt actiones generales et immunitas vaccino facta.

### Providentia generalis

OMS suadet:

* manus frequenter et diligenter lavari alcoholo vel sapone cum aqua.
* distantiam plus quam 1 m (3 ft) ab homine contagionis suspecto sustineri
* devitationem oculos (tropismus ocularis), nasum, os tangendi
* hygienen "respiratoriam," persona hygienica gerenda, quia guttae virus divulgant. Qui tussit sternuitve, os et nasum tegito, ne vira sublime volent.

### Vaccina contra CoV2

Vaccinum contra SARS CoV 2 est vaccinum adversus virus SARS-CoV-2 vel ad partes eius directum. Paulo post primam COVID-19 grassationem duo vaccina ARN fabrefacta sunt.
Hodiernis diebus decusses vaccinorum contra COVID-19 multis in terris perficiuntur. Quorum tamen maxima parte, ob brevissimam tentaminum periodum, non offertur plena cum certitudine efficaciae, praecipue sub specie durationis immunitariae, et immunitatis intermutatae contra novum coronavirus eiusque stirpes. Nihilominus, in multis nationes vaccinatio massiva, et populorum angoris causa, et fabricantium lucri cupiditate, perstrenue intenditur.
Adhuc effecta medicaminum ad promptum usum dispositorum multotiens hauddum sufficiunt in morbum sanandum, cum patientibus non redintegretur sanitas plena post exitionem nosocomialem.

COVID 19 et sanitas animi
-------------------------

Extra effectus homini immediate affecto COVID 19 societatibus orbe terrarum onus significat. Exstat varietas motuum animi lata inter sollicitudinem minorem et morbum psychiatricum graviorem. Non raro homines simul et solliciti et non viro contacti copia informationis se nimis onerati sentiunt. Nonnulli cum aliis morbis frequentius symptomatibus animi quoque agitantur. Proposita est pyramis graduum quattuor curarum (a pyramidis base ad summum): 

1. Considerationes sociales basalium et curarum et securitatum
2. Confirmatio rerum auxiliarium et communitatium et familiarum
3. Adiumenta focalia, homine hominum, generalia
4. Adiumenta focalia fortunarum definitarum

Notae
-----

1. ↑  Nominatio ab Ordine mundi sanitario die 11 Februarii 2020 facta. Sic scientifice nominaverunt morbus a novi coronaviri contagione ortus.
2. ↑  Haec appellatio a Vicipaediano e lingua indigena in sermonem Latinum conversa est. Extra Vicipaediam huius locutionis testificatio vix inveniri potest.
3. ↑  Ordo mundi sanitarius:  (Quaestiones responsaque de coronaviris) **(Anglice)**.
4. ↑  Li Q. Guan X. Wu P. Wang X. Zhou L. Tong Y. Ren R. Leung K. S. M. Lau E. H. Y. Wong J. Y. (Ian 2020). "Early Transmission Dynamics in Wuhan, China, of Novel Coronavirus-Infected Pneumonia". *New England Journal of Medicine*: 10.1056/NEJMoa2001316
5. ↑  Huang C. Wang Y. Li X. Ren L. Zhao J. Hu Y. Zhang L. Fan G. Xu J. et al. (Feb 2020). "Clinical features of patients infected with 2019 novel coronavirus in Wuhan, China". *Lancet* **395** (10223): 497-506
6. ↑  Officialiter decernitur occlusio omnium illorum praediorum quibus publice utatur (scl. officia publica, scholae, templa, domi lusoriae, inter alia praedia, occludenda sunt); porro conglobationes (scl. conventus et acta festiva), ubicumque effici possint, prohibuntur. Aegrotis solae curae levativae in nosocomiis offeruntur (scl. alimenta, medicamina lenitiva, respiratra electronica, auxilium psychologicum); casus extremi per chirurgiam transplantationis pulmonum solvi possunt, sed huiusmodi operatio, ob inopiam institutionalem, rarissime efficitur.
7. ↑  Oratio directoris Tedros Adhanom Ghebreyesi de pandemia (die 11 Martii 2020).
8. ↑  Xiong J. Lipsitz O. et al. (Dec 2020). "Impact of COVID-19 pandemic on mental health in the general population: A systematic review". *Journal of affective disorders* **277**: 55-64
9. ↑  Li W. Moore M. J. Vasilieva N. Sui J. Wong S. K. Berne M. A. Somasundaran M. Sullivan J. L. Luzuriaga K. Greenough T. C. Choe H. Farzan M. (Nov 2003). "Angiotensin-converting enzyme 2 is a functional receptor for the SARS coronavirus". *Nature* **426** (6965): 450-4
10. ↑  Xu X. Chen P. Wang J. Feng J. Zhou H. Li X. Zhong W. Hao P. (Mar 2020). "Evolution of the novel coronavirus from the ongoing Wuhan outbreak and modeling of its spike protein for risk of human transmission". *Science China. Life sciences.* **63** (3): 457-60
11. ↑  Bai Y. Yao L. Wei T. Tian F. Jin D. Y. Chen L. Wang M. (Feb 2020). "Presumed Asymptomatic Carrier Transmission of COVID-19". *JAMA*: 10.1001/jama.2020.2565
12. ↑  Salehi S. Abedi A. Balakrishnan S. Gholamrezanezhad A. (Feb 2020). "Coronavirus Disease 2019 (COVID-19): A Systematic Review of Imaging Findings in 919 Patients". *American journal of roentgenology* **14**: 1-7
13. ↑  Gautret P. Lagier J. C. Parola P. Hoang V. T. Meddeb L. Mailhe M. Doudier B. Courjon J. Giordanengo V. et al. (Mar 2020). "Hydroxychloroquine and azithromycin as a treatment of COVID-19: results of an open-label non-randomized clinical Trial". *International journal of antimicrobial agents*: 10.1016/j.ijantimicag.2020.105949
14. ↑  Cao B. Wang Y. Wen D. Liu W. Wang J. Fan G. Ruan L. Song B. et al. (Mar 2020). "A Trial of Lopinavir-Ritonavir in Adults Hospitalized with Severe Covid-19". *New England Journal of Medicine*: 10.1056/NEJMoa2001282
15. ↑  Elfiky A. A. (May 2020). "Anti-HCV, nucleotide inhibitors, repurposing against COVID-19". *Life sciences* **284**: 117477
16. ↑  Commendationes hygienes Generales contra contagionem.
17. ↑  Lu C. W. Liu X. F. Jia Z. F. (Feb 2020). "2019-nCoV transmission through the ocular surface must not be ignored". *Lancet* **395** (10224): e39
18. ↑  Belser J. A. Rota P. A. Tumpey T. M. (Mar 2013). "Ocular tropism of respiratory viruses". *Microbiology and molecular biology reviews* **77** (1): 144-154
19. ↑  Wright L. A. Gnanapragasam S. et al. (Apr 2021). "Managing COVID-19 related distress in primary care: principles of assessment and management". *BMC family practice*

Nexus interni
-------------

* 2019-nCoV
* Bronchitis
* *Humbertium covidum*
* Morbus Hispanicus
* Omicron varietas
* Pandemia
* Zoonosis

Nexus externi
-------------

### Ordo mundi sanitarius

* De eruptione COVID-19. **(Anglice)**
* Renuntium #107 (06 Maii 2020).
* Curriculum interretiale de providentia contagionis (1 hora). **(Anglice)**
* De caunatibus et periculo fraudationis interretialis. **(Anglice)**