Spatium propositorum variorum linguarum Transnovaguineanarum.
Familiae variae quae sunt notio Rossiana phyli Transnovaguineanae. Maxima diversitas is terris altis orientalibus invenitur. (Ex Ross 2005, Anglice signata.)
**Linguae Transnovaguineanae** (TNG) sunt lata familia vel phylum linguarum Papuanarum, quae in usu in Nova Guinea et insulis propinquis est, fortasse tertia a maxima familia linguarum in orbe terrarum nota. Nucleus familiae bene probatum esse habetur, sed eius fines et partes incertae sunt. Fuerunt tres proposita praecipua.

Phonologia
----------

Proto-Transnovaguinea reconstruuitur cum usitato inventario simplice Papuano: quinque vocales, /i e a o u/, tres phonationes occlusivorum in tribus locis, /p t k, b d ɡ, m n ŋ/ (Andreas Pawley seriem dictam reconstruit in nasalis /mb nd ŋɡ/), affricato palatale /dʒ ~ ndʒ/, fricativo /s/, et approximantibus /l j w/. Syllabae plerumque sunt (C)V, sed CVC in finibus vocabulorum fieri potest. Multae ex his linguis tonum verbalem habent.

Pronomina
---------

Ross insequens paradigma pronominale pro Transnovaguineana reconstruit, cum *\*a~\*i* ablautum pro singulare~non-singulare:

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **ego** | *\*na* | **nos** | *\*ni* |
| **tu** | *\*ga* | **vos** | *\*gi* |
| **is, ea, id** | *\*(y)a, \*ua* | **ei** | *\*i* |

Est forma coniuncta pro 'nos', minus saepe testificata, *\*nu*, atque *\*ja* pro 'tu', quod fortasse, apud coniecturam Rossianam, fuit forma urbana. Praeterea fuerunt suffixa dualia *\*-li* et *\*-t*, et plurale suffixum *\*-nV*, (*n* cum vocale), ac suffixa pro numeris collectivis *\*-pi-* (duale) et *\*-m-* (plurale), quae pro nos inclusivum fuerunt cum ad primam personam adhibentur. Reflexa autem suffixorum collectivorum solum in terris altis mediis et orientalibus inveniuntur, et ergo tam vetus quam proto-transnovaguineana fortasse non sunt.

Vocabula lexica, sicut \*niman 'pediculus', etiam reconstrui possunt:

*Reflexa \*niman 'pediculus', quae intermedium vocabulum \*iman in oriente testificantur:*
Chimbu: Middle Wahgi *numan*
Engana: Enga & Kewa *lema*
Finisterrae–Huon: Kâte *imeŋ*, Selepet *imen*
Gogodala *mi*
Kainantu–Goroka: Awa *nu*, Tairora *nume*, Fore *numaa*, Gende *(tu)nima*
Kiwaiana Meridiana *nimo*
Koiariana: Managalasi *uma*
Kolopom: Kimaghana & Riantana *nome*
Kwale *nomone*
Madang: Kalam *yman*, Dumpu (Litus Rai) *im*, Sirva (Adelberta) *iima*
Mek: Kosarek *ami*
Moraori *nemeŋk*
Lacus Paniai: Ekari *yame* (metathesis?)
Timor–Alor–Pantar: Pantar Occidentalis *(h)amiŋ*, Oirata *amin* (metathesis?)
Wiru *nomo*
Rami dubii:
Pauwasi: Yafi *yemar*
Sentani Medium *mi*

Nexus interni
-------------

* Linguae Enganae
* Linguae Indo-Pacificae

Bibliographia
-------------

* Pawley, Andrew. 1998. The Trans New Guinea Phylum Hypothesis: A Reassessment. In *Perspectives on the Bird's Head of Irian Jaya, Indonesia,* ed. Jelle Miedema, Cecilia Odé, et Rien A. C. Dam, 655–690 Amstelodami: Rodopi. ISBN 9789042006447. OCLC 41025250.
* Pawley, Andrew. 2005. The Chequered Career of the Trans New Guinea Hypothesis: Recent Research and Its Implications. In *Papuan Pasts: Cultural, Linguistic and Biological Histories of Papuan-Speaking Peoples,* ed. Andrew Pawley, Robert Attenborough, Robin Hide, et Jack Golson, 67–107. Canberrae: Pacific Linguistics. ISBN 0858835622. OCLC 67292782.
* Ross, Malcolm. 2005. Pronouns as a Preliminary Diagnostic for Grouping Papuan Llanguages. In *Papuan Pasts: Cultural, Linguistic and Biological Histories of Papuan-Speaking Peoples,* ed. Andrew Pawley, Robert Attenborough, Robin Hide, et Jack Golson, 15–66. ISBN 0858835622. OCLC 67292782.
* Wurm, Stephen. 1975. *Papuan Languages and the New Guinea Linguistic Scene: New Guinea Area Languages and Language Study 1.*Textus. Canberrae: Department of Linguistics, Research School of Pacific Studies, Australian National University. OCLC 37096514.

Nexus externi
-------------

* Linguae Transnovaguineanae in Proposito MultiTree, multitree.org