Thalia, musa comoediae, personam comicam contemplatur.
***Spoudogeloion*** (Graece σπουδογέλοιον) est dicendi ratio, qua res seriae iocose et quidem sale nigro tractantur, sicut facetum illud Bionis, philosophi Cynici: "perinde stultissimum regem in luctu capillum sibi evellere quasi calvitio maeror levaretur." Quod verbum compositum Graecum interdum etiam ***spoudaiogeloion*** (σπουδαιογέλοιον) dicitur; ex simplicibus quae sunt σπουδαῖος 'serius, probus, diligens' (σπουδή 'studium, diligentia') et γελοῖος 'ridiculus, facetus' compositum est. Videtur *spoudogeloion* apud Graecos idem fere fuisse ac satura apud Romanos, quam Quintilianus totam "nostram" esse dixit.

*Spoudogeloios* 'serio-facetus' primum apud Strabonem reperitur, qui Menippum Gadarensem ita appellat, sed eandem rem primum Aristophanes verborum ambitu expressisse videtur: Apud Platonem hoc genus dictionis multum valet, nam in *Symposio* (221e-222a) Alcibiades sermones Socratis dicit extrinsecus habitum ridiculum prae se ferre, intus autem sensus profunditatem habere plurimasque virtutum imagines continere. In *Legibus* (816e) peregrinus Atheniensis dicit res serias sine facetiis disci non posse; verum, ne quis insciens ludibrio habeatur, in ambobus modis excelleat necesse esse. Item Aristoteles dicit res serias facetiis et iocis antecellere.

*Spoudogeloion* praesertim Cynicorum est. Quo in tropo excelluit Crates Thebanus, qui Diogenis Sinopei duritiae moderatus *spoudogeloion* ita formavit, ut "huiusmodi facetiae adagii caperent habitum et praecepti." Sed, ut iam diximus, Menippus Gadarensis, dicipulus Cratis, hic est qui primus *spoudogeloios* appellatus est. Diogenes Laertius (9.17) etiam Heracliti cuiusdam mentionem facit. Ad summam *spoudogeloion* in his tropis invenitur: αἶνος ('proverbium'), χρεία ('adagium'), fabula, mimus, parodia, satura.

Apud Romanos antiquos, Horatius dicit se in saturis verum ridiculo miscere velle: "ridentem dicere verum / quid vetat?" Lucilium secutus saturas suas composuit, sed versus eius "sale multo urbem defricantes" perscienter aversatus linguae suae moderari voluit.

Notae
-----

1. ↑  Desmond 2008: 244; Grant 1920: 20; van Rooy 1966: 110.
2. ↑  Cic. *Tusc.* 3.62.
3. ↑  *IG* 12(8).87 (Imbros).
4. ↑  Van Rooy 1966: 92-93.
5. ↑  *Inst.* 10.1.93.
6. ↑  *Geogr.* 16.2.29.
7. ↑  *Ranae* 391-392 "καὶ πολλὰ μὲν γέλοιά μ᾽ εἰπεῖν, πολλὰ δὲ σπουδαῖα" ('et multa ridicula me dicere, multaque seria').
8. ↑  *Ethica Nicomachea* 1177a7.
9. ↑  Grant 1924: 55.
10. ↑  Demetr. *Elocut.* 170 τὰ γὰρ τοιαῦτα γελοῖα χρείας λαμβάνει τάξιν καὶ γνώμης.
11. ↑  Giangrande 1972: 19-31.
12. ↑  Hor. *Sat.* 1.1.24-25; cf. 1.10.14-15.
13. ↑  *Sat.* 1.10.3-4.
14. ↑  Horatius suam in Lucilium voluntatem pertractat in *Satura* 1.10.

Bibliographia
-------------

* Burzacchini, Gabriele. 2011. Lo « spoudogeloion » nella lirica greca arcaica: alcuni esempi (e qualche ripresa « moderna »). *Accademia Nazionale di Scienze Lettere e Arti di Modena, Atti e Memorie Serie VIII: 14(2): 409–54.*
* Desmond, William D. 2008. *Cynics.* Berkeleiae et Angelopoli: University of California Press.
* Dudley, R.D. 1937. *A History of Cynicism.* London.
* Gärtner, Hans Armin. 2016. Spudogeloion. *Der Neue Pauly.* Ed. Hubert Cancik, Helmuth Schneider (Antike), Manfred Landfester (Rezeptions- und Wissenschaftsgeschichte). Brill Online, 2016.
* Giangrande, Lawrence. 1972. *The use of spoudaiogeloion in Greek and Roman literature.* Hagae: Mouton,
* Grant, Mary A. 1924. *The Ancient Rhetorical Theories of the Laughable.* Madisoniae: University of Wisconsin.
* Radermacher, L. 1947. *Weinen und Lachen*. Vindobonae.
* van Rooy, C.A. 1966. *Studies in Classical Satire and Related Literary Theory*. Lugduni Batavorum: Brill.