*Vide etiam paginam discretivam:* Regina (discretiva)

Prooemium
---------

| Nomen | Littera | Pictura |
| --- | --- | --- |
| Rex | *R* | RexRex |
| Domina | *D* | ReginaRegina |
| Turris | *T* | TurrisTurris |
| Sagittifer | *S* | EpiscopusEpiscopus |
| Eques | *E* | EquitesEquites |
| Pedes | *P* | PedesPedes |
|

**Domina** est calculus in scaccorum ludo. Appellatur etiam fercia seu ferzia (de etymologia vide infra), regina, virgo, dama - v.e. Damicus ludus -, amazon.

In notatione algebraica, sedes Dominae Albae est d1, sedes Dominae Nigrae d8. In notatione vetusta sedes Dominae Albae est D1, Dominae Nigrae D1. Est facile hoc in memoria habere: Domina semper incipit in sede eiusdem coloris. Regula est: Regina regnat colorem.

In exercitu utriusque est una regina.

Motus Dominae
-------------



|  |
| --- |
|  |
|  | a8 | b8 | c8 | d8 | e8 | f8 | g8 | h8 |  |
| a7 | b7 | c7 | d7 | e7 | f7 | g7 | h7 |
| a6 | b6 | c6 | d6 | e6 | f6 | g6 | h6 |
| a5 | b5 | c5 | d5 | e5 | f5 | g5 | h5 |
| a4 | b4 | c4 | d4 | e4 | f4 | g4 | h4 |
| a3 | b3 | c3 | d3 | e3 | f3 | g3 | h3 |
| a2 | b2 | c2 | d2 | e2 | f2 | g2 | h2 |
| a1 | b1 | c1 | d1 | e1 | f1 | g1 | h1 |
|  |

 Motus Dominae.

**Domina** est calculus maximus, nam habet licentiam ad omnes campi partes quaqua versus pro libitu discurrendi, cum et Sagittiferi et Turris motus ei sint.

  


|  |
| --- |
|  |
|  | a8 | b8 | c8 | d8 | e8 | f8 | g8 | h8 |  |
| a7 | b7 | c7 | d7 | e7 | f7 | g7 | h7 |
| a6 | b6 | c6 | d6 | e6 | f6 | g6 | h6 |
| a5 | b5 | c5 | d5 | e5 | f5 | g5 | h5 |
| a4 | b4 | c4 | d4 | e4 | f4 | g4 | h4 |
| a3 | b3 | c3 | d3 | e3 | f3 | g3 | h3 |
| a2 | b2 | c2 | d2 | e2 | f2 | g2 | h2 |
| a1 | b1 | c1 | d1 | e1 | f1 | g1 | h1 |
|  |

Ubi Dominae principio ludi sunt. 


  

In figura sinistra Domina Alba in ullam sedem puncto albo designatam movetur.

Historia
--------

Nomina antiquissima quibus hic miles in linguis Europaeis appellabatur e nomine Arabico فرز *firz* seu فرزان *firzān* derivata erant. Hoc nomine, ipso e Persico فرزين *farzin*, i.e. consiliarius, orto, miles in ludo Shatranj notabatur, qui hodiernā reginā multo infirmior erat et unum modo quadrum in obliquum moveri poterat. Hinc Latine *ferzia* aut *fercia*, Anglice *fers*, Francogallice *fierge*, Hispanice articulo definito Arabico *al-* praefixo *alferza* nominabatur, quem Russi etiam nunc ферзь *ferz* appellant. Ex eodem forsitan fonte, nominibus Francogallicis *fierge* (i.e. *ferzia*) et *vierge* (i.e. *virgo*) confusis, nomen Latinum *virgo* ortum est. Quod factum occasionem dabat *ferziae* in *dominam*, *damam*, *reginam* commutandae, cuius motus saeculo 14 vel 15 facti sunt ut habentur adhuc.

Fontes
------

1. ↑  Ista verba ex carmine Vidae "Scacchia, ludus" sumpta sunt, quia non solum purae Latinitatis sunt, sed etiam primarum litterarum iterationes non sunt. Praeterea Vida scaccis recentibus (scacchi alla rabbiosa) ludebat.
2. ↑  *Vox Latina: Commentarii periodici favore et subsidio Studiorum Universitatis Saravicae comparati*, 43/2007/167, p. 81
3. ↑  FIDE enchiridion scaccorum Regula 3.4.
4. ↑  J.D. Latham, 'Arabic into Medieval Latin (3): Letters D-F, *M.L.D.'*, *Journal of Semitic Studies*, 34 (1989), pp.467-468
5. ↑  Tassilo von Heydebrand und der Lasa, *Zur Geschichte und Literatur des Schachspiels, Forschungen* (1897) pp.58-60

Nexus interni
-------------

* Aliciae per speculum transitus
* J'adoube

Nexus externi
-------------

* Diagramma reginae apud Mathworld.