|  |  |
| --- | --- |
|  | **Cave: notitiae huius paginae nec praescriptiones nec consilia medica sunt.** |


| Uterus |
| --- |
| Cognitores |
| TA | A09.1.03.001 |
| Anatomia macroscopica |
| Uterus hominis |
| **Uterus** hominis aspectu laterali et frontali. *Supra*: Uterus una cum vagina inter vesicam urinariam (anterius) et rectum (posterius) situs est, Axe longitudinali *anteflexio* uteri visibilis est. *Infra* situs uteri intra pelvem demonstratur. |

**Uterus** (-i, *m.*) sive **uter** (-tri, *m.*) sive **metra.** (e vocabulo Graeco *μήτρα*) sive **hystera** (e verbo Graeco *ὑστέρα*) sive **delphys.** sive **vulva** sive **volva** seu **matrix** est organum sexuale secundarium muliebre plurimorum mammalium, sicut transitus spermatozoidorum ante fertilisationem ab vagina in tuberinam permittens et, postea, feminae embryonem et foetum continens. 

Utero forma symmetrica et piriformis est, supra *corpus* latum, infra *cervix* angustius. Terminus cranialis (superior) est crassus, fundus appellatur, ad ambas tubas uterinas ducit. Structura microscopica per endometrium, myometrium et *peri*metrium formatur. Uterus a *para*metrio in pelve figitur. Terminus caudalis et angustior, cervix nominatum, in vaginam aperitur. Quoad anatomiam et physiologiam uteri corpus et cervix differunt.

Physiologia uteri ad relationes locorum motuumque, ad integritatem pelvis structuralem, ad nexus systematum et endocrinei et nervosi autonomi, ad adaptationes graviditate ineunte et post partum, ad varietates in vitae cursu spectat. In feminis inter menarchiam et menopausem lamina mucosa endometrii secundum cyclum menstrualem commutationes cyclicae repetit. In graviditate non solum hypertrophia myometrii observatur; sed etiam commutatio endometrii, lamina tenuis versus cavum uteri directa, quod decidua cum placenta, ita trans eam cum funiculo umbiliari quoque denique cum foeto, connectitur. Sub partu fibrae musculares leves fortissimae foetum expellunt.

Complures uteri morbi, inter quos inflammativi, oncologici, endocrinei, embryologici, ab medicis descripti sunt. In conspectum carcinoma cervicis uteri feminarum iuveniarum venit, hodie morbus venereus, contagione papillomaviro conspectum, et usus vaccinorum contra cancrum hanc.

Contextus
---------

Sub aequitatibus humanum corpus femininum contra masculinum diversum quoad formas aspectusque (partes anatomicas), munera et functiones et effectus physiologicos et biochemicos invenitur. In feminis *organa sexualia feminina* sunt *primaria* modo ovaria, ceteris autem, ut uterus, *secundaria*.

Anatomia macroscopica
---------------------

### Formae externae internaeque

Formae uteri externae internaeque: corporis (supra) et cervicis (infra). Tholulus uteri fundus (imagine non denotus) nominatur. Cavitas trianguli acumine demisso instar invenitur.
Adultarum humanarum utero piriformi longitudo 7 cm est. Ibi inter corpus et cervicem uteri distinguitur. Superficies uteri externae anterius *facies vesicalis*, versus vesicam urinariam, posterius autem *facies intestinalis* versus rectum directae sunt. Cavum internum cavitas uteri nominatur. Eo exitus tres sunt: corporis, supra et lateraliter, in utramque tubam uterinam, singuli; at cervicis, deorsum, versus vaginam, unus. Cervix uteri in portiones duas dividuuntur: supravaginalis et vaginalis. In medio superficiei externae portionis vaginalis ostium uteri internum invenitur.

*Corpus uteri* pars crassa lataque, et superius eius *fundus uteri* convexus tholuli instar inveniuntur. Utrumque extremum laterale superiusque, prope fundum, *cornu uterinum* nominatur. Lumen corporis *cavitatis uteri* vocatur. Transitus in cervicem *isthmus uteri* nominatur.

Inferius *cervix uteri* pars "piri" tenuior et rotundus et simul tertia pars longitudinis uteri format. In *fornicem vaginae* demissa est. Pars cervicis superior *portio supravaginalis*, at pars cervicis intima, quae ipsae in vaginae cavitatem prominet, *portio vaginalis*, clinice brevius "portio", dicitur. Lumen *canalis cervicis* nominatur.

*Cavitas uteri* fissiformis et fundo corpore trianguli acumine demisso instar frontalique planitie porrecto est. Versus fundum cavitati forma fere recta vel sursum convexa est. Utroque angulo trianguli superiore (cornu) *os tubae uterinae* (sive *ostium uterinum tubae*) cum parte uterina tubae uterinae lateris eiusdem invenitur. Infra angulum inferiorem, *ostium uteri internum* aditus *canalis isthmi*, lumine tenui vel clauso, situs est. In graviditate transitus ab corpore in cervicem *isthmus uteri* deplicatus clinice "segmentum uterinum inferius" dicitur. Deorsum *canalis cercivis* fusiformi apertura sequitur, quo insitio pituitosa inest. Canalis cervicis *ostium uteri externum* denique termino *portionis vaginalis* in fornicem vaginae, extremum vaginae internum, se aperit.

Superficies *ostii uteri externi*, ut per speculum examine gynaecologico ineunte visa, in nulliparis foveolae instar, forma rotunda, apparet. Feminis, quae libros pepererunt (primiparae, multiparae), superficie ostii sulcus horizontalis cum *labio anteriore* et *labio posteriore* est.

### Providentia vascularis

Providentia arterialis per arteriam uterinam, etiam per arteriam ovariam fit. Ramuli arteriosi cursum serpentinum ostendunt.
*Arteria principalis* uterum sanguine arteriali providens est arteria uterina, per anastomoses etiam per arteriam ovaricam. Arteria ovarica ex aorta abdominali, arteria uterina autem ab arteria hypogastrica defluunt. Ramuli utriusque arteriae, cursu serpentino spirarum instar, in *hilum ovarii* intrant.

*Venae* uteri, iuxta hilum plexum formantes, denique ramulos arteriosos concomitantur.

*Vasa lymphatica* vasibus sanguineis sequuntur. Vasa lymphatica lympham ex ovariis, tubis uterinis, fundo uteri secundum vasa ovarica in *nodos lymphaticos lumbales* iuxta aortam abdominalem portant. Ex fundo quoque, ut ex corpore uteri, orientibus vasa lymphatica trans ligamentum teres uteri in *nodos lymphaticos inguinales superficiales*, quae lympham e vaginae parte inferiore recipiunt, prope canalem inguinalem currunt. Lympha e cervice uteri et fornice vaginae denique per vasa lymphatica *nodos lymphaticos iliacos internos* secundum arteriam iliacam internam adsequuntur.

### Providentia nervorum

Innervatio uteri per fibras systematis nervosi autonomici fit. Fibraes afferentes haec cum utroque plexu ovarico et plexu hypogastrico inferiore connectitur. Fibrae non solum laminam basalem, sed etiam cum terminalibus non myelinatibus laminam functionalem cum glandulis endometrialibus capiunt. Graviditate ineunte distributio haud uniformis apparet: Reductio nervorum in corpore uteri observatur, sed innervatio in cervice abunde manet.

Anatomia microscopica
---------------------

*Corporis uteri* paries constitutus ex (ab superficie externa ad cavum):

* *tuncica serosa* sive *perimetrio*,
* *tunica musculari* sive *myometrio*,
* *tunica mucosa* sive *endometrio*.

*Cervicis uteri* sectiones histologicae canalem cercivis ab epithelio simplici cuboideo tectum ostendunt. Multae *glandulae cervicales* interstratae, *mucum cervicalem* liberantes, inveniuntur.

*Portione vaginali* transitus inter vaginae epithelium stratificatum non cornuatum et cervicis epithelium simplex cuboideum invenitur. Vaginae epithelium ex stratis basali, parabasali, intermedio, et superficiali sine glandulis interstratis constitutum est.

### Perimetrium

*Peri*metrium est integumentum peritoneale tunica serosa corporis, imprimis fundi uteri. Est pars *peritonei urogenitalis* partis inferioris peritonei. Peritoneum ex partibus duabus formatur: et parietali et viscerali, ita mobilitas uteri inter organa sine doloribus, ut in graviditate, permittens. Solum *peritoneum viscerale* cum utero connectitur. Epithelium eius, versus spatium subperitoneale directum, *lamina epithelialis serosae*, ex cellulis mesothelialibus, de mesenchymate derivatis, compositum est. Infra epithelium *lamina propria serosae* invenitur, denique *tela subserosa*, quae, ipsa mobiliter, adipocytis et vasis sanguineis et vasis lymphaticis et nociceptoribus locum praebens, cum myometrio connectitur.

Aliter *para*metrium est textus connectivus, cervicis portionem supravaginalem cum vesica urinaria, osse sacro, pariete interna pelvis nectans, ita uterum in positione tenens (→ anatomiam topographicam, → physiologiam). Portio vaginalis (sive portio cervicis) *epithelio stratificato non cornuato* vaginae tecta, at non perimetrio.

### Myometrium

Myometrium cum fibris muscularibus levibus quarumlibet directionum. Vasorum sanguineorum sectiones, in parte cum erythrocytis visibilibus intertexta sunt.
Non minus quam 90% materiae est myometrium, quod ex fibris muscularibus levibus constitutum est. Fibrae myometrii musculares leves non singulari directione, sed quovis directione ordinatae inveniuntur. Arteriae pariete crassiore et venae pariete tenuiore in sectionibus myometrii abunde intertextae sunt.

Non raro, dodrantibus enim feminarum, in vitae cursu earum, quaedam transformatio myocytorum benigna et localis in formationem *leiomyomatis* (sive *fibroidi*, sive *myomatis*) favere solet.

### Endometrium

 Pagina principalis est: Endometrium 
Histologia endometrii phasi proliferativa ineunte: Epithelium et strati compacti endometrii cum glandulis endometrialibus et canalis cervicis (sinistre). H&E
Sub microscopio endometrium superficies interna cavitatis uteri et lamina myometrio tenuior discerni potest, quo *glandulae endometriales* et *stroma* mixtim apparet. Peritis oculis epithelium endometrii ex *laminis* et *basali* constante et *functionali* variabili, secundum cyclum menstrualem constitutum est. Laminae funcionali strata et *compactum* et *spongiosum* sunt. Endometrio abundantia glandularum, inter quas nonnullae ramulos formant, aliae non, invenitur. Parte basali endometrii *rhizomata* inter glandularum sita sunt. In adenomyosi tamen, glandulae etiam myometrium invadunt.

* Phasis desquamationis regenerationisque ("menses", diebus 1—4) — Valores reducti et LH et progesteroni contractiones arteriolum spiralium strati functionalis cum ischaemia et degeneratione strati functionalis occurrunt. Ruptura arteriolarum causa sanguis liberatur, pariter stratum functionale emittur. Stratum basale vero, providentia arteriarum rectarum causa, non affectum est.
* Phasis proliferativa (diebus 5—14) — Sub FSH endometrium crassius crescit, quia textus connectivus et glandulae endometriales tubulares renovantur. Sub oestrogeno stromati endometriali vasa sanguinea nova adduntur.
* Phasis secretoria (diebus 15—28) — Sub luteinisante hormonte (LH) glandulae endometriales tortuosae erunt et glycogenum accumulant. Post ovulationem liquorem glycogeno abundantem secernunt.

Anatomia topographica
---------------------

Uterus in cavitate pelvis, anatomice tripartita, ibidem, ut mulieris cetera organa sexualia interna, in spatio subperitoneali, situs est. Uterus, una cum ovariis, tubis, vagina, maiore in parte ab *ligamento lato*, quod vero duplicatura peritonele est, circumtentus est. Inter ligamenti folias textus connectivus cum vasibus sanguineis nomine *parametrii* inveniuntur. Munitio uteri imprimis ligamento cardinali velut ligamentis et symphysis et ossis sacri figitur.

Sectio sagittalis cavitatis pelvis cavum peritoneale (supra) ab intestinis remotum ostendens. Peritoneum tenue in parte vesciam (sinistre) et rectum (dextre), maxima in parte uterum (medio) tegit. Peritoneum ante (sinistre) uterum *excavationem vesicouterinam* et posterius (dextre) *excavationem rectouterinam* format.
In feminis *cavitas pelvis* dividitur in *compartimenta* tria: compartimentum *anterius* cum vesica urinaria et urethra; *medium* cum utero, adnexis eius, vagina; *posterius* cum recto et canali anali. Peritoneum organa antea dictis superponitur, quo et vesica et rectum tantum in parte a peritoneo tecta sunt; Cetera vero maximis in partibus, ut ea per introitum transperitonealem adsequantur. Peritoneum utero tegens, anterius et deorsum *excavationem vesicouterinam* fissiformam, posterius et deorsum *excacavationem rectouterinam* (Douglasii), locum intimum cavitatis peritonealis, format. Introitus eius per *plicas rectouterinas* duas coartatur.

*Adnexa uterina* ovaria, ambae tubae uterinae, velut ligamenta apparatus uterum sustinendi sunt. Invenitur utrumque ovarium utero posterolateraliter, intra fossam ovaricam, et vasibus iliacis externis medialiter. Connectitur cum cornu uterino per ligamentum ovarii proprium.

*Apparatus uterum sustinendi* uterum in loco suo tenet. Utroque latere ab cervicis *portione supravaginali* secundum parametrium fibrae connectivae multiplices, fabellorum duorum instar, ad cavitatis pelvis fasciam tentae inveniuntur. Pars superior uteri mobilis, versus vesicam rectumque et in graviditate, reperitur. Eo modo uterus vesicae urinariae et recto impendetur. Summa areae sustinendi, ex collageno, retibus elasticis, fibris muscularibus compositae *ligamentum cardinale* nominatur. Parametria in anterius, lateralia, et posterius dividuuntur. *Parametrium anterius* ligamentum vesicouterinum et ligamentum teres uteri continet, *parametria lateralia* autem utrumque ligamentum cardinale attribuuntur. *Parametrium posterius* ligamentum sacrouterinum locum praebet. Praeterea, antrorsum *ligamentum pubovesicale* inter uterum vesicamque et symphysem tentum est. Retrorsum fibrae ligamentorum et sacrouterini (in os sacrum) et rectouterini (in rectum) inveniuntur. Denique, anteflexionis uteri, utrumque ligamentum teres uteri cum labiis maioribus connectitur.

*Diaphragma pelvis* femininum masculino maius, apertura eius urogenitalis latius est. Tamen pariter vis eius muscularis et providentia vascularis nervalisque minus apparent, quod partus quidem requirit. Nimirum, hac de causa, feminis aetate provecta propensitas imbecillitatis diaphragmatis occurrat. Diaphragma pelvis ex fibris muscularibus et musculi levatoris ani et musculi coccygei velut textu connectivo compositum est. Innervatio fibrarum muscularium maiore in parte per fibras nervi pudendi, *ramulos infralevatorios*, oritur. Insuper *ramuli supralevatorii* ex nervis spinalium S3-S4 musculum levatorem ani invadunt, quod in operationibus gynaecologibus uteri momentum gravius afferat.

Embryologia
-----------

Ante hebdomadem gestationis septem nulla differentia inter embryones femininos et masculinos observari potest. Cellulae systematis reproductionis feminini de origine mesodermali sunt. Eae, ut eis sytematis renalis, quamquam tardius, de mesodermate, folio medio primarum laminarum embryonis, intermedio derivant: Mox mesoderma antrorsum movet, rimam longitudinalem, *rimam urogenitalem* formans, ex quo iterum *rima genitalis* oritur. Utroque in sexu eo tempore utroque mesonephro, rene primitivo, bini ductus Mullerianus et bini ductus Wolffianus (sive *ductus mesonephricus*) inter utrumque gonadum primitivum et unicum sinum urogenitalem inveniuntur. In sexu feminino utraque tuba uterina, uterus - corpus et cervix - et vagina ab paribus ductibus Mullerianis derivantur, interea ambi ducti Wolffiani, effectibus hormontum testium primitivorum carentibus, degenerant. Tamen ducti Wolffiani quoque effectus formationis systematis reproductionis feminini exercere videntur. Non prius quam viginti duo hebdomades necesse sunt, donec morphologia uteri aperte discerni potest.

### Ductuum Mullerianorum formatio

Iam ante ductuum Mullerianorum formationem utroque mesonephro ductus Wolffianus formatus inest. Generatio cuiusque ductus Mulleriani postera est. In epithelii mesonephri *acumine* paucae *cellulae progenitores* ductuum Mullerianorum exprimuntur (*initiatio*). Celluae hae ab suarum initio proteinum LHX1 factorem organogenesis, pariter renium, secernunt. Paulo post cellulae mesenchymatis (textus connectivus embryonalis) gonadorum secretionem factoris incrementi WNT4 ineunt. Deinde migratio cellularum progenitorum ductuum Mullerianorum deorsum intra mesenchyma formationis ductuum Mullerianorum observatur (*invaginatio*). Deinde utroque latere cellulae progenitores auxilio proteini WNT9B et contagium ductus Wollfiani quaerunt et secundum cursum eius prorsus migrant (*elongatio*).

### Ductuum Wolffianorum munera

Nuper nexus inter ductus Wolffianos et formationem uteri ope itineris erinacei conscriptus est.

### Fusio amborum ductuum Mullerianorum

In hominibus formatio uteri definitivi ambos ductus Mullerianos in linea mediana se confundere requirit, eo mode *canalis uterovaginalis* embryonalis exoritur. In muribus autem fusio extensiva hominum non est: supra cervicem duo cornua uterina formantur. Machinatio fusionis adhuc late incognita restat. Malformationum uteri bicornuati observationibus causa initium fusionis caudaliter, prope sinum urogenitalem, oriri, deinde sursum continuari, putatur. Circiter ab hebdomadibus novem vel decem pars superior canalis uterovaginalis in latitudinem crescit, forma uteri tringularis. Ante partus tempus uterus exiguus apparet. Demum post partum uterus paulatim, potissime autem versus menarchem, magnitudem definitivam assumit.

Physiologia
-----------

Ad uteri physiologiam capiendam physiologia extra graviditatem, intra graviditatem, post graviditatem et in vitae cursu consideranda est. Hic res mobilitatis uteri, staticae, endocrineae, nervales, fibrarum muscularum levium momenta afferunt. Ab parto ad feminam adultam relatio longitudinum inter corpus et cervicem constanter versus corpus mutat. In neonatis femininis corpus cervici brevius, in adultis longius invenitur.

### Incrementum postpartale

Tempore partus uterus imperfectus est. Adenogenesis, quae formatio glandularum uterinarum significat, velut laminas uteri, endometrium, myometrium, perimetrium instituendi, non prius quam post partum oriuntur.

### De axe longitudinali et diversitatibus loci motuumque

Totius uteri *axis longitudinalis*, planitie frontali visus in planitie mediana, sagittali autem planitie aestimatus secundum axem pelvicum invenitur. Apparatu sustinendi utero circum cervicem nexo, corpus uteri cervici plus fixata mobilius est. Pariter uterus in toto moveri potest, nam in graviditate embryone crescente uterus incrementum capit.

*Flexio* et *positio* notiones uteri directionis axis longitudinalis interruptio (*flexionem* inter corpus et cervicem uteri) et planitiei medianae relationem (*positionem* uteri in toto) describunt. Flexio frequens est *anteflexio*: cum vesica urinaria vacua et rectum vacuo corpus supra isthmum antrorsum super vesciam iacet. Si angulus inter axes et corporis et cervicis abest, linea recta, *anteversio uteri* dicitur, quae de consuetudine post partus complures observari potest. Non raro derivatio minor, varietas normalis, extra planitiem medianam *dextropositio* vel *sinistropositio* exstat. Semper quidem *retroflexio* et *retroversio* abnormalis sunt.

### Contractiones uterinae

 Pagina principalis est: Contractio uterina 
Contractiones musculares musculi levis uterini *contractiones uterinae* vocitantur. Eis munera diversa sunt: Vectura spermatozoidorum embryonisque, implantatio, menstruatio, gestatio, partus. Extra graviditatem tales frequenter cyclo menstruali ineunte occurrunt dicunturque *undae endometriales* vel *undae contractiles*. Machinatio contractionum uterinarum partibus tribus pendunt: apparatui contractili, electrophysiologiae myocytorum, gubernatio sensus apparatus contractilis ope calcii Ca2+.

### Microbioma endometriale

Classice uterus "sterilis" (bacteriis carens) aestimatur. Nuper sane ut in aliis organis in utero quoque *microbioma endometriale* descriptum est. Videtur, ut inter feminas, varietates maiores exstent.

### Cyclus menstrualis

 Pagina principalis est: Cyclus menstrualis 
*Cyclus menstrualis* est in feminis cursus repetitivus imprimis endocrineus duratione circiter 28 diebus. Cyclo ineunte sub hormontibus folliculos stimulante hormonte (FSH), oestrogeno, luteinisantis hormontis (LH), et progesterono uterus, ut ceterum corpus feminarum circiter 14—50 annos natarum commutationes cyclicarum ostendit. Res cyclicae in phases dividuuntur: *phasem proliferativam* vel *folliularem* (diebus 1—14) et *phasem secretoriam* vel *lutealem* (diebus 15—28). De conventione menstruationis initium simul initium cycli menstrualis novi constituit. 
Cyclice ab die quinto aedificatio mucosae uterinae usque ad diem decimum quartum, quo ovulatio uno in ovario oritur, deinde copia corporis lutei progesteroni vasa endometrialia crescunt usque ad eius degenerationem die circiter die vicesimo. Tum enim vasa endometrialis rumpunt, ut copia sanguinis, *menstruatio*, de lamina functionali endometrii trans cervicem in vaginam, ita foras, liberatur.

|  |  |
| --- | --- |
| Oestrogeno phaenomenon *arborisationis* sub microscopio visibile | Mucus cervicalis inter digitos tentus stamen formans |

*Mucus cervicalis*, ab *glandulis cervicalibus* cervicis in *canalem cervicis* liberatus, est secretus basicus. Contrarie endometrio desquamatio mucosae non fit, tamen varietates muci secundum cyclum menstrualem explorari possunt. Sub oestrogenorum effectibus secretio muci stimulatur, progesteroni inhibitur. Ante ovulationem stimulatio multitudine ostrogeni maxima est; una cum aqua etiam liberata, mucus *phaenomenon arborisationis* sub microscopio visibilis est. Simul immediate ante ovulationem mucus maxime tendi potest, ut inter digitos mucus cervicalis stamen longum formet, quod distinctio, quamquam non raro incerta, inter dies fertiles et non fertiles permittit. Phaenomenon hoc Anglice *elasticity* (extendi posse) vel causa historica Theodisce *Spinnbarkeit* ("netibilitas", nendi stamina facultas) nominatur.

### Relationes systematis nervosi autonomici

Fibrae nervales systematis nervosi autonomici omnes laminas uteri capiunt, et functio earum momentum maius habet.

### Decidua et cursus graviditatis

 Pagina principalis est: Graviditas 
Decidua, textus endometrialis sub progesterone commutatus, cum pluribus et maioribus *cellulis decidualibus* polygonalibus
Uterus accepit blastocystim, quae ad parietem adhaeret. Ex blastocysti embryo, denique fetus procedit. Postremo uterus parvulum maturum per vaginam parit. Graviditate ineunte endometrium *decidua* vocitatur. Massa uteri humani ad partum est 1.2 kg.

*Formatio deciduae (decidualizatio)*: In mammaliis cum placentis *haemochorialibus* (ut in muribus, hominibus), mature in graviditate *textus uterinus* transiens, qui endometrium commutatum est, *decidua* vocitatur, in utero gratia hormontis progesteroni (P4), velut adenosinum monophosphatum cyclicum (AMPc) formatur. "Placenta haemochorialis" uterum strata inter *sanguinem maternalem* et *embryonem* (trophoblastum cum blastocysti intus) generare significat. Haec decidua tota in graviditate in utero maneat et denique sub partu expulsetur. Vocantur deciduae partes *decidua basalis* (vel *placentalis*), quae nexa est cum trophoblasto, et *decidua capsularis*, quae blastocystim (embryonem) circumcingit.

### Senescentia

Quoad uterum *senescentia* cum terminus vitae reproductionis nexa est. Non factor singularis transitum secundum menopausem ab fecunditate in infecunditatem explanat. Extra commutationes endocrineas deminutio quoque fibrarum nervalium systematis nervosi autonomici momentum affert.

Examina uteri medica
--------------------

Uterus vel partes suae examinibus diversis explorari potest, per examen clinicum, per colposcopiam, per examina iconismo medico facta. Graviditate ineunte fluxus sanguineus secundum utramque arteriam uterinam ope echographiae Doppler observari potest.

### Examinibus externis, imprimis in graviditate et sub partu

Iam mature in graviditate mutationes iuxta uterum exlorari possunt. 

Ab hebdomate decima tertia altitudo fundi uteri mensura temporis graviditatis erit.
*Observatione* signa directa non raro incerta apparet, si menstrua regulari caret, vel, rarius, circiter die decimo secundo post conceptionem apparitio paucarum guttarum sanguinis pannulo intimo, implantatione blastocystis causa. In parte contractiones uteri narrantur aliquid mutatae. Ab hebdomade decima tertia altitudo fundi uteri una inter aliarum mensurarum graviditatis erit. *Aetatis gestationis* itaque aestimatio per palpationem licet.  
 Invenitur apud feminam salubrem supinamque cum embryone unico fundus uteri:

* hebdomade decima terta: duos digitos supra symphysem,
* hebdomade decima sexta: tres digitos supra symphysem,
* hebdomade vicesima: tres digitos infra umbilicum,
* hebdomade vicesima quarta: ad umbilicum,
* hebdomade vicesima octava: tres digitos supra umbilicum,
* hebdomade tricesima secunda: inter umbilicum et processum xiphoideum,
* hebdomade tricesima sexta: *ad* arcum costalem,
* hebdomade quadragesima: unum, duos digitos *infra* arcum costalem, quia versus partum uterus paululum submittit.

Maiores mensurae cum geminis, diabete mellito (cum magnitudine infantis maioris), nimis liquoris amniotici in utero; at aliae cum graviditate molare (tumor loco embryonis) inveniuntur.

### Examine gynaecologico interno

Superficies externa ostii uteri, ut per colposcopiam videri possit, clinice in quadrantes quattuor dividitur.
Positione supina examen gynaecologicum internum explorationem uteri clinicam permittit: inter alia, situs superficiei cervicis speculi ope, situs uteri in toto examinatione bimanuali investigari possunt. Ita structurarum istarum varietates, inflammationes, malformationes, anomaliae discerni, in graviditate altitudo fundi uteri aestimari queant.

Initium digitus index digitale medico tectus, deinde in vagina positus profunde superficiem cervicis externam et rotundam invenit. Postea speculum instrumentum medicum insertur aperturque, ita superficies cervicis visibilis erit.

Sub partu laxitas ostii externi constanter observanda est. Apertura maxima 10 cm est.

### Examinibus iconismo medico et aliis apparatibus factis

*Colposcopia* est methodus optica, qua *colposcopii* ope ita magnificatione maiore superficies cervicis, vaginae, vulvae investigari possunt. Propter probationem abnormalem examinis gynaecologici colposcopiae ope cervicis inflammatio vel commutationes praecancerosae discerni queant.

*Echographiae Doppler* ope fluxus sanguineus demonstrari potest, etiam tribus dimensionibus. Differentia ope echographiae Doppler inter uterum septatum et bicornuatum discripta est.

*Iconismus resonantia magnetica factus* (IRM) ad uteri morbos dignoscendos momentum affert.

Mala et morbi uteri
-------------------

Exempla sunt: 

* Amenorrhoea — Absentia menstruorum
* Adhaesiones intrauterinae (syndroma Ashermaniense, atresia uterina, endometrium sclerotica) — textus cicatricus in utero
* Atonia uterina
* Descensus uteri
* Dysmenorrhoea - Dolores uterini secundum menstrua
* Adenomyosis / endometriosis — textus endometrii *extra* uterum
* Haematometra — accumulation sanguinis in utero
* Prolapsus uteri — descensus uteri trans orificium vulvae

### Inflammationes

* Pyometra — infectio uteri
* Myometritis — inflammatio textuum muscularium uteri
* Endometritis — inflammatio strati inferioris (endometrii) uterini

### Neoplasmata

Neoplasmata sunt transformationes partium cellularum uterinarum, alia benigna, alia maligna. Inter morbos uteri oncologicos carcinomata endometrii frequentia maxima sunt.

* Hyperplasia endometrii — Incrementum numerus cellularum (hyperplasia) endometrii
* Carcinoma corporis uteri
* Leiomyoma uteri (sive myoma, sive fibroidum) — Tumor benignus textus muscularis uteri
* *Angiomyolipomata uteri* tumores, apud feminas aetatis 40—60 annos natas, rari et benigni variarum portionum et vasorum sanguineorum et cellularum adiposarum et myocytorum (epithelioidorum vel fusiformium) sunt. Angiomyolipoma suspicatur, si echographia textum adiposum intrauterinum suggerit.
* *Sarcomata uteri* sunt tumores rariores. Centesimae tria neoplasatum sarcomata invenitur.
* *Carcinosarcoma uteri* (sive *tumor Mullerianus mixtus malignus*) est tumor rarus et malignus.
* Carcinoma cervicis uteri / Neoplasia intraepithelialis cervicis (NIC) — frequentius in feminis iuvenioribus et in graviditate, contagione humano papillomaviro (HPV). Qui morbus venereus quarta frequentia omnium cancrum feminarum. Hodie vaccina nota sunt.

**Carcinoma corporis uteri**  

 Pagina principalis est: Carcinoma corporis uteri 
Centesimae octoginta quinque carcinomatum horum histologice *adenocarcinomata* sunt, quod incrementum malignum ex epithelio glandularum endometrialium emanatum significat. Compluria ex eis moleculas receptoriorum oestrogeni vel progesteroni exprimunt. Classificatio TNM magnitudinem tumoris (T), nodos lymphaticos affectos (N), metastasem (M) describit, derivatae sunt classificationes FIGO (foederationis internationalis gynaecologiae obstetriciaeque) et UICC (unionis internationalis contra cancrum):

| TNM | FIGO / UICC | Criteria |
| --- | --- | --- |
| TX |  | Tumor primarius aestimari non potest |
| T0 |  | Tumor primarius non invenitur |
| Tis |  | Carcinoma in situ |
| T1 | I | Tumor corpori uteri restrictus |
| 1a | IA | Tumor endometrio restrictus seu myometrii minus quam dimidium infiltrat |
| 1b | IB | Tumor myometrii dimidium vel plus infiltrat |
| T2 | II | Tumor stroma cervicis uteri infiltrat, at uteri fines non superat |
| T3 et/vel N1 | III | Transmissio localis et/vel regionalis |
| 3a | IIIA | Tumor serosam corporis uteri et/vel adnexas afficit (metastasis per continuitatem) |
| 3b | IIIB | Vagina affecta et/vel parametriorum (metastasis per continuitatem) |
| 3c vel N1 | IIIC | Metastasis pelvica et/vel nodi lymphatici paraaortales affecti |
| 3c1 | IIIC1 | Metastasis nodorum lymphaticorum pelvicorum |
| 3c2 | IIIC2 | Metastasis nodorum paraaortalium cum/sine metastasi nodorum lymphaticorum pelvicorum |
| T4 | IV | Tumor serosam vesicae urinariae et/vel intestini infiltrat |
| Nx |  | Nullum indicium quoad metastases lymphaticos regionales pro certo ponitur. |
| N0 |  | Nulla metastasis nodorum lymphaticorum regionalium |
| N1 |  | Metastasis nodorum lymphaticorum regionalium |
| M0 |  | Nulla metastasis remota |
| M1 |  | Tumor metastases remotas formabat (vagina, serosa pelvica, adnexae exclusae; nodi lymphatici inguinales et alii abdominales paraaortales et/vel pelvici inclusi) |
|

### Malformationes

Malformationes uteri cum malis formationis ductuum Mullerianorum coniungere possunt. Circiter 5% omnium feminarum affectae (praevalentia) sunt. Classificationes ab societatibus medicis divulgatae sunt. Saepe non solum uteri incrementum sed etiam aliarum structurarum tractus genitourogenitalis feminini affectum apparet. Putatur, ut his non raro substantiae teratogenicae, ut diethylostilbestrolum  medicamentum contra abortum pristinum fabricatumque usque ad annum 1997, accusandae sint. Non raro, insuper, malformatio una cum anomalia renis ipsilateralis observatur.

*Utero arcuato* margo superior cavitatis uteri concavitas, arcum quasi pendentem formans, est. De consuetudine uterus arcuatus malformatio minor, saepe varietas quoque, aestimatur. Quamquam effectus graviditatis haud maiores videntur, magnitudines effectuum adhuc disputantur.

*Utero bicorni* corpus duplex est. Nuntii partuum, etiam geminorum, divulgati sunt.

*Uterus didelphys* (de verbis Graecis *δίς*, duo, et *δελφύς*, uterus) est formatio uteri duplicis et vaginae duplicis. *Syndroma Herlyn et Werner et Wunderlich* sive *Syndroma OHVIRA* (obstructa hemivagina cum ipsilaterali renali agenesia) est varietas cum vagina caeca singulari et agenese renali ipsilaterali.

* *Uterus septus* vel *septum uterinum* inter malformationes ductuum Mullerianorum frequentissimus (0.2%—2.3%) est. Uterus partialiter vel totaliter sepiri potest.
* Syndroma Herlyn et Werner et Wunderlich — uterus didelphys, hemivagina unilateralis caeca, agenesis renalis ipsilateralis
* Syndroma Mayer et Rokitansky et Kuster et Hauser — hypo- vel aplasia uteri et/vel vaginae, mutatione genetica geni proteini LHX1 vel WNT9B causa.
* Deficientia WNT4 — Hypo- vel aplasia uteri et/vel vaginae

### Vulnera uteri

* *Dehiscentia uteri* est ruptura uteri partialis, sine detrimento omnium laminarum, sine detrimento peritonei. Non raro dehiscentia nulla symptomata generet.
* *Ruptura uteri* est ruptura omnium laminarum et peritonei, quae post sectionem caesaream observari potest. Ruptura vulnus grave et periculosum, at nosocomialis tractatio periculum deminuere potest.

Uteri chirurgia gynaecologica
-----------------------------

* Hysterectomia — Resectio uteri in toto; distinguuntur hysterectomiae vaginales (aditu chirurgico trans vaginam) et *laparosopicae*/endoscopicae (aditu ope tubi instrumenti trans parietem abdominalem) et abdominales (trans parietem abdominalem, operatione "aperta")
* Myomectomia — Resectio fibroidorum uteri; distinguuntur myomectomiae *laparosopicae* et *abdominales* et *hysteroscopica*
* Sacrohysteropexia — operatio prolapsus uteri: insertio reti inter cervicem et os sacrum ut uterus levetur
* Trachelectomia — resectio cervicis uteri
* Sectio caesarea — partus chirurgicus cum sectione transabdominali

Nexus interni
-------------

* Anatomia
* Carcinoma cervicis uteri
* Cyclus menstrualis
* Partus caesareus
* Translatio uteri
* Venter

Notae
-----

1. ↑  Siebenhaar, F. J. (1850). *Terminologisches Wörterbuch der medicinischen Wissenschaften,* ed. 2 (Lipsiae: Arnoldische Buchhandlung).
2. 1 2 3 4  Lewis, C. T. & Short, C. (1879). *A Latin dictionary founded on Andrews' edition of Freund's Latin dictionary* (Oxoniae: Clarendon Press).
3. 1 2  Kraus, L.A. (1844). *Kritisch-etymologisches medicinisches Lexikon,* ed. 3 (Gotingae: Verlag der Deuerlich- und Dieterichschen Buchhandlung).
4. ↑  Foster, F. D. (1891-1893). *An illustrated medical dictionary. Being a dictionary of the technical terms used by writers on medicine and the collateral sciences, in the Latin, English, French, and German languages* (Novi Eboraci: D. Appleton and Company).
5. 1 2 3  Kossmann, R. (1895). Die gynäcologische Anatomie und ihre zu Basel festgestellte Nomenclatur. *Monatsschrift für Geburtshülfe und Gynaekologie*, 2 (6), 447–72.
6. 1 2 3  Castelli, B. & Bruno, J. P (1713), *Lexicon medicum Graeco-Latinum* (Lipsiae: F. Thomas).
7. ↑  Hühnel W. Beier H. M. (Apr 1976). "Studies on the innervation of the endometrium". *Cell and tissue research* **167** (4): 527-36
8. ↑  Tingåker B. K. Johansson O. Cluff A. H. Ekman-Ordeberg G. (Mar 2006). "Unaltered innervation of the human cervix uteri in contrast to the corpus during pregnancy and labor as revealed by PGP 9.5 immunohistochemistry". *European journal of obstetrics, gynecology, and reproductive biology* **125** (1): 66-71
9. ↑  Tingåker B. K. Irestedt L. (Iun 2008). "Changes in uterine innervation in pregnancy and during labour". *Current opinion in anaesthesiology* **23** (3): 300-3
10. ↑  Dvorská D. Braný D. Danková Z. Halašová E. Višňovský J. (Iun 2017). "Molecular and clinical attributes of uterine leiomyomas". *Tumour biology* **39** (6): 1010428317710226
11. ↑  Yamaguchi M. Yoshihara K. Suda K. Nakaoka H. Yachida N. Ueda H. Sugino K. Mori Y. Yamawaki K. Tamura R. Ishiguro T. Motoyama T. Watanabe Y. Okuda S. Tainaka K. Enomoto T. (Mar 2021). "Three-dimensional understanding of the morphological complexity of the human uterine endometrium". *Science* **24** (4): 102258
12. ↑  Cavitas pelvis in cavitatem peritonealem, spatium subperitoneale, et fossam ischiorectalem dividitur.
13. ↑  In viris cavitas pelvis dividitur in compartimenta duo: anterius et posterius.
14. ↑  Mullen R. D. Behringer R. R. (2014). "Molecular genetics of Müllerian duct formation, regression and differentiation". *Sexual development* **8** (5): 281-96
15. ↑  Cunha G. R. Robboy S. J. Kurita T. Isaacson D. Shen J. Cao M. Baskin L. S. (Sep-Oct 2018). "Development of the human female reproductive tract". *Differentiation* **103**: 46-65 url=
16. ↑  Cirio M. C. Hui Z. Haldin C. E. Cosentino C. C. Stuckenholz C. Chen X. Hong S.-K. Dawid I. B. Hukriede N. A.
17. ↑  Bernard P. Harley V. R. (2007). "Wnt4 action in gonadal development and sex determination". *The international journal of biochemistry & cell biology* **39** (1): 31-43
18. ↑  Haraguchi R. Yamada G. Murashima A. Matsumaru D. Kitazawa R. Kitazawa S. (Ian 2021). "New Insights into Development of Female Reproductive Tract-Hedgehog-Signal Response in Wolffian Tissues Directly Contributes to Uterus Development". *International journal of molecular sciences* **22** (3): 1211
19. ↑  Cooke P. S. Spencer T. E. Bartol F. E. Hayashi K. (Sep 2013). "Uterine glands: development, function and experimental model systems". *Molecular human reproduction* **19** (9): 547-58
20. ↑  Aguilar H. N. Mitchell B. F. (Nov-Dec 2010). "Physiological pathways and molecular mechanisms regulating uterine contractility". *Human reproduction update* **16** (6): 725-44
21. ↑  Moreno I. Codoñer F. M. Vilella F. Valbuena D. Martinez-Blanch J. F. Jimenez-Almazán J. Alonso R. Alamá P. Remohí J. Pellicer A. Ramon D. Simon C. (Dec 2016). "Evidence that the endometrial microbiota has an effect on implantation success or failure". *American journal of obstetrics and gynecology* **215** (6): 684-703
22. ↑  Dinsdale N. K. Castaño-Rodríguez N. Quinlivan J. A. Mendz G. L. (Oct 2020). "Comparison of the Genital Microbiomes of Pregnant Aboriginal and Non-aboriginal Women". *Frontiers in cellular and infection microbiology* **10**: 523764
23. ↑  Cohen M. R. Stein Sr. I. F. Kaye B. M. (1952). "Spinnbarkeit: a characteristic of cervical mucus; significance at ovulation time". *Fertility and sterility* **3** (3): 201-9
24. ↑  Gellersen B. Brosens I. A. Brosens J. J. (Nov 2007). "Decidualization of the human endometrium: mechanisms, functions, and clinical perspectives". *Seminars in reproductive medicine* **25** (6): 445-53
25. ↑  Lima P. D. Zhang J. Dunk C. Lye S. J. Croy B. A. (Nov 2014). "Leukocyte driven-decidual angiogenesis in early pregnancy". *Cellular & molecular immunology* **11** (6): 522-37 .
26. ↑  Kosmas I. P. Malvasi A. Vergara D. Mynbaev O. A. Sparic R. Tinelli A. (2020). "Adrenergic and Cholinergic Uterine Innervation and the Impact on Reproduction in Aged Women". *Current pharmaceutical design* **26** (3): 358-62
27. ↑  Chen S.-J. Chen C.-P. Sun F.-J. Chen C.-Y. (Oct 2019). "Comparison of Placental Three-Dimensional Power Doppler Vascular Indices and Placental Volume in Pregnancies with Small for Gestational Age Neonates". *Journal of clinical medicine* **8** (10): 1651
28. ↑  Nazzaro G. Locci M. Marilena M. Salzano E. Palmieri T. De Placido G. (Sep-Oct 2014). "Differentiating between septate and bicornuate uterus: bi-dimensional and 3-dimensional power Doppler findings". *Journal of minimally invasive gynecology* **21** (5): 870-6
29. ↑  Stubert J. Gerber B. (Feb 2016). "Current Issues in the Diagnosis and Treatment of Endometrial Carcinoma". *Geburtshilfe und Frauenheilkunde* **76** (2): 170-5
30. ↑  Wang J. Yang Q. Zhang N. Wang D. (Iul 2021). "Uterine angiomyolipoma: a clinical analysis of 8 cases and literature review". *Archives of gynecology and obstetrics* **304** (1): 171-7
31. ↑  D'Angelo E. Prat J. (Ian 2010). "Uterine sarcomas: a review". *gynecologic oncology* **116** (1): 131-9
32. ↑  Berton-Rigaud D. Devouassoux-Shisheboran M. Ledermann J. A. Leitao M. M. Powell M. A. Poveda A. Beale P. Glasspool R. M. Creutzberg C. L. Harter P. Kim J.-W. Reed N. S. Ray-Coquard I. (Nov 2014). "Gynecologic Cancer InterGroup (GCIG) consensus review for uterine and ovarian carcinosarcoma". *International journal of gynecological cancer* **24** (9 Supplementum 3): S55-60
33. ↑  Govindappagari S. Schiavone M. B. Wright J. D. (Dec 2011). "Cervical neoplasia". *Clinical obstetrics and gynecology* **54** (4): 528-36
34. ↑  Origoni M. Salvatore S. Perino A. Cucinella G. Candiani M. (2014). "Cervical Intraepithelial Neoplasia (CIN) in pregnancy: the state of the art". *European review for medical and pharmacological sciences* **18** (6): 851-60
35. ↑  Chen Y. Dong J. Chu B. Zhang X. Ru X. Chen Y. Chen Y. Cheng X. (Iul 2021). "Characteristics and Related Factors of High-Risk Human Papillomavirus Infection in Pregnant Women". *Medical science monitor* **27**: e929100
36. ↑  Wang R. Pan W. Jin L. Huang W. Li Y. Wu D. Gao C. Ma D. Liao S. (Feb 2020). "Human papillomavirus vaccine against cervical cancer: Opportunity and challenge". *Cancer letters* **471**: 88-102
37. ↑  Chan Y. Y. Jayaprakasan K. Zamora J. Thornton J. G. Raine-Fenning N. Coomarasamy A. (Nov-Dec 2011). "The prevalence of congenital uterine anomalies in unselected and high-risk populations: a systematic review". *Human reproduction update* **17** (6): 761-71
38. ↑  Ludwin A. Ludwin I. (Mar 2015). "Comparison of the ESHRE-ESGE and ASRM classifications of Müllerian duct anomalies in everyday practice". *Human reproduction* **30** (3): 569-80
39. ↑  Van Gils A. P. Tham R. T. Falke T. H. Peters A. A. (Dec 1989). *Abnormalities of the uterus and cervix after diethylstilbestrol exposure: correlation of findings on MR and hysterosalpingography*. **153**. pp. 1235-8
40. ↑  Acién P. Acién M. (Nov 2010). "Unilateral renal agenesis and female genital tract pathologies". *Acta obstetricia et gynecologica Scandinavica* **89** (11): 1424-31
41. ↑  Isikoglu M. (Feb 2016). *Journal of obstetrics and gynaecology in India* **66** (1): 6-9
42. ↑  Doruk A. Gozukara I. Burkaş G. Bilik E. Dilek T. U. K. (2013). "Spontaneous twin pregnancy in uterus bicornis unicollis". *Case reports in obstetrics and gynecology*: 834952
43. ↑  Krishnan M. Narice B. F. Ola B. Metwally M. (Mai 2021). "Does hysteroscopic resection of uterine septum improve reproductive outcomes: a systematic review and meta-analysis". *Achives of gynecology and obstetrics* **303** (5): 1131-42
44. ↑  Li X. Liu T. Li L. (Iun 2021). "Herlyn-Werner-Wunderlich syndrome and its complications: A report of two cases and literature review". *Radiology case reports* **16** (8): 2319-24
45. ↑  Ledig S. Brucker S. Barresi G. Schomburg J. Rall K. Wieacker P. (Sep 2012). "Frame shift mutation of LHX1 is associated with Mayer-Rokitansky-Kuster-Hauser (MRKH) syndrome". *Human reproduction* **27** (9): 2872-5
46. ↑  Waschk D. E. J. Tewes A.-C. Römer T. Hucke J. Kapczuk K. Schippert C. Hillemanns P. Wieacker P. Ledig S. (Mai 2016). "Mutations in WNT9B are associated with Mayer-Rokitansky-Küster-Hauser syndrome". *Clinical genetics* **89** (5): 590-6
47. ↑  Biason-Lauber A. De Filippo G. Konrad D. Scarano G. Nazzaro A. Schoenle E. J. (Ian 2007). "WNT4 deficiency--a clinical phenotype distinct from the classic Mayer-Rokitansky-Kuster-Hauser syndrome: a case report". *Human reproduction* **22** (1): 224-9
48. ↑  Cecchini F. Tassi A. Londero A. P. Baccarini G. Driul L. Xodo S. (Apr 2020). "First Trimester Uterine Rupture: A Case Report and Literature Review". *International journal of environmental research and public health* **17** (8): 2976
49. ↑  Padhye S. M. (Oct-Dec 2007). "Rupture uterus in primigravida: morbidity and mortality". *Kathmandu University medical journal* **5** (4): 492-6
50. ↑  Yap O. W. Kim E. S. Laros Jr. R. K. (Iun 2001). "Maternal and neonatal outcomes after uterine rupture in labor". *American journal of obstetrics and gynecology* **184** (7): 1576-81
51. ↑  Matsuo K. Chen L. Mandelbaum R. S. Melamed A. Roman L. D. Wright J. D. (Mai 2019). "Trachelectomy for reproductive-aged women with early-stage cervical cancer: minimally invasive surgery versus laparotomy". *American journal of obstetrics and gynecology* **220** (5): e1-469.e13

Nexus externi
-------------

**Anatomia microscopica**

* *Universitatis Ledesiensis* situs histologiae uteria utilis, cum nexibus pellicularum de histologia **(Anglice)**

**Embryologia**

* Liber interretialis de uteri embryologia **(Anglice)**

**Cyclus menstrualis**

* Pellicula interretialis de muco cervicali **(Anglice)**

**Examen clinicum**

* *mayoclinic.org* de colposcopia (examen ostii externi uteri) **(Anglice)**

**Mala et morbi uteri**

* *Cancer.gov* de tractatione carcinomatis/neoplasiae intraepithelialis cervicis **(Anglice)**
* Togioka B. M. Tonismae T. Uterine Rupture, StatPearls **(Anglice)**