*Vide etiam paginam discretivam:* Phaëthon (discretiva)

Tabula ab Ioanne Liss ineunte septimo decimo saeculo picta. Phaeton in flumen Eridanum ruit; Naiades et deus fluminis terrentur.
**Phaëthon** (Graece Φαέθων, 'fulgens'), in mythologia Graeca fuit filius Solis (vel graece Helii) et Oceanidae Clymenae. Currum patris ascendere voluit, sed equos feroces ignes naribus spirantes regere non potuit. Ne mundus totus incendio periret, Iuppiter eum fulminavit, simul Phaetontem necans et currum frangens.

Fabula
------

Aliter ab aliis haec fabula narratur. Sic ab Ovidio: cum matre in Aethiopia vivebat Phaeton et patre Sole superbus apud aequales sese attollebat; quondam unus e comitibus ei respondit: "Noli, stulte, omnia matri credere," ac negavit Phaetontem re vera filium Solis esse. Qui, pudore commotus, ad matrem refugit et ab ea petivit documentum quo probaret vera dixisse de origine sua. Quae iuravit ita esse et filium ad domum, ubi sol oritur, patrem ipsum sciscitatum misit. Sol eum benigne accepit atque, ut paternos affectus ei probaret, iuravit per Stygiam paludem (quod iusiurandum ne dii quidem revocare possunt), quodcumque sibi optavisset Phaeton, sese donaturum. Tum currum patris conscendere atque ipse per unum diem regere adulescens voluit. Statim Solem promissi sui paenituit: filium dissuadere a tam periculoso ac temerario incepto frustra conatus, postquam Phaeton in sua sententia perstitit, fatalem currum miserrimus pater filio tradere tandem coactus est. Ille currus quattuor ferocibus equis, ignem naribus spirantibus, iunctus erat, qui manum domini sui non recognoscentes, magno impetu e solita via exierunt. Modo propius terram sese demittunt, quae calore nimio exaruit ac paene exarsit, modo caelesti regno et ipsi deorum sedi incendium minitabant. Tum Iuppiter/Zeus, a territis numinibus rogatus, fulmen suum in temerarium adulescentem vibravit. Qui in flumen Eridanum (quem Latini auctores idem esse atque Padum  adfirmant) praecipitatus, a Naiadibus sepultus est, quae tumulo hos versus inscripserunt:

Tabula a Petro Paulo Rubens picta, casum Phaetontis describens (1605).
Hic situs est Phaethon, currus auriga paterni,
Quem si non tenuit, magnis tamen excidit ausis.
Sorores Heliades tam diu mortem fratris Phaetontis lugebant, ut in populos conversae sint, lacrimae vero in electrum. Helius et ipse, maerore confectus, faciem occultavit et unus dies sine sole transisse fertur, dum tamen incendium ex casu Phaetontis ortum lumen orbi praebet.

De interpretatione fabulae
--------------------------

Nonnulli eruditi moderni putaverunt hanc fabulam ad casum meteoritis pertinere potuisse. Nam defectio solis quoque fumeis nubibus occultati ab hac interpretatione non abhorret. Nisi quis fictitiae scientiae amator credere mavult spatialem navem, aliunde huc pernavigatam, cursum non tenuisse et infelicem Phaëthontem extraterrenam creaturam fuisse.. . .

De Phaëthonte ipsius Solis nomine
---------------------------------

Adiectivum φαέθων *phaëthon*, sensu evidenti "fulgens", crebriter a poëtis ad solem describendum adhibetur. Inde apud scriptores aliquos posthomericos "Phaëthon" substantivum ad Solem ipsum appellandum usurpatur.

De Phaëthonte in musica
-----------------------

Casus Phaetontis a Gustavo Moreau depictus. 1878. Museum Lupariense Lutetiae Parisiorum.
Nonnullae fabulae lyricae "*Phaeton*" inscriptae in scaenam inductae sunt :

* 1683 a Ioanne Baptista Lullio (ad libellum a Philippo Quinault scriptum)
* 1685 ab Alexandro Scarlatti.
* 1768 a Nicolao Iommelli.
* 1877 Poema symphoniacum a Camillo Saint Saens.

De sensu quodam moderno
-----------------------

Vicesimo saeculo verbum Phaeton sive Faeton designat carrum autocinetum sine tecto vel duo vel quattuor loca praebentem. Iam a septimo decimo saeculo genus vehiculi equis iunctum et quattuor rotis praeditum hoc nomen ex persona mythologica acceperat.

Fontes
------

* Euripides, *Hippolytus* 735-41
* Hyginus mythographus, *Fabulae* 152 et 154 (secundum Hesiodum).
* Ovidius, libro primo *Metamorphoseon*, 750–779 necnon libro secundo 1–332
* Lucanus libro secundo *Pharsaliae* versibus 410-415.
* Lucretius libro quinto *De Natura rerum* 397-410.
* Pausanias libro primo *Graeciae descriptionis* IV.1
* Vergilius, libro decimo Aeneidis versus 185-192.

Plura legere si cupis
---------------------

* Antonio Gallego, *El mito de Faetón en la literatura española*, Matriti, 1961

Notae
-----

1. ↑  Martialis X,12. Polybius, *Historiae*, II,16,6 et II,16,13-15.
2. ↑  Homerus, *Ilias* 11.735, *Odyssea* 5.479 et alibi; *Hesiodus,* Theogonia *760; Sophocles,* Electra *824*
3. ↑  Archestratus, *Hedypathia* fr. 34; Cercidas fr. 4.20, p. 204 Powell; *Orphica* fr. 238.10 Kern; Vergilius, *Aeneis* 5.105; Valerius Flaccus, *Argonautica 3.213. De qua re vide S. Douglas Olson, Alexander Sens,* Archestratos of Gela: Greek Culture and Cuisine in the Fourth Century BCE *(Oxonii: Oxford University Press, 2000) p. 135*
4. ↑   Quam fabulam ad pueros discendos in formam libri nubeculati delineatrix Batavica Magda van Tilburg redegit: Ovidius. Phaethon (sumptibus CC Büchner, Bambergae, ISBN: 978-3-7661-5609-9 ) **(latine)**