*Portulaca oleracea*

---

**Plantae** — Magnoliophyta

Classis : Magnoliopsida   
Ordo : Caryophyllales   
Familia : Portulacaceae   
Genus : Portulaca   
*Portulaca oleracea*   
L.  

***Portulāca oleracea*** est edulium plantarum florentium species familiae Portulacacearum, in India et Asia Meridiana endemicum, alibi et ab horticultoribus et a se ipsa satum; sed in multis regionibus, praecipue in Civitatibus Foederatis Americae, a cultoribus ut mala herba eruncatur. Inter omnia holera, maximam copiam habet acidorum omega-3.

Alia nomina
-----------

*Portulaca* miro numero appellationum praestat.

Ipsum nomen *portulaca*, Latinitate classica adhibitum, multas variationes habet, e.g. **porcācla** (unde Italicum *procacchia*, Francogallicum *porchaille*), **porclāca** (Neapolitane *porchiacca*), **porcilāca** seu **porcillāca** (unde Italicum *porcellana*), **portācula**, et **porcāstrum**. Nomina ex porco incipientia congruunt cum nomine Graeco quod est χοιροβοτάνη.

Nomen Graecum similiter variabile scriptum est, vel ἀνδράχλη vel ἀνδράχνη, quae Latine sonant **andrachlē**, **andrachnē**, et ex his etiam forma Latina **andrāgō** *-inis f*. Neograece etiam dicitur αντραχλίδα (*andrachlis*), σκλιμίτσα (*sclimitsa*), τρευλό (*treulum*), et γλυστιρίδα (*glystris*).

Alia nomina sunt **albūcium** (sed id saepius pro asphodelo), **amarantus** (saepius pro herba *Amarantus caudatus*), **ēlecebra**. Secundum Marcellum Empiricum Burdigalensem, etiam **alium Gallicum** dicta est.

Nomen arcanum herbae a "Prophetis" datum est **haema Areōs**, id est "**sanguis Martis**."

Nomen Francogallicum *pourpier* de **pulli pede** provenit, sed Latinitate saltem classica haec appellatio aliam plantam significasse videtur

Usus antiquus
-------------

Aramaice dicitur פַּרְפְּחִינָא (Syriacis litteris ܦܪܦܚܝܢܐ) *parppǝḥīnåˀ* In scriptis Rabbinicis invenimus etiam רְגִילָה *rǝghīlåh*,  et חֲלַגְלוֹג *ḥălaghlōgh*.

Portulacae flos.
Lingua Coptica ⲙⲉϩⲙⲟⲩϩⲉ *mehmuhe* dicitur, quod videtur repraesentare nomen hieroglyphicum *mḫmḫ.t*. In scriptis Copticis portulaca usum habet in rebus medicis. In litteris Hieroglyphicis mentionem portulacae invenimus in primo versu carminis erotici:

> 
> **Translitteratio**
> 
> 
> *Mḫmḫ.wt [ỉm=f]: mḫɜ n=k ỉb*  
> 
> 
> 
> **Lingua Latina**
> 
> 
> 
> Portulacae [ibi (sunt)]: penditur tibi cor (meum)."– *P.Harris* 500, Recto 7.3, Carmen 17: "Primum Carmen Cordi Gratum"– convertit Iustinus

| Portulaca? |
| --- |
| Nomen Aegyptium |
| Hieroglyphica |  |
| Translitteratio | *snw* |

Fieri potest ut nomen Aegyptium herbae repentis *snw* sive *sny.t* etiam portulacae habet vim. Nam in Demotica *Papyro Louvre* 3229 3.27 super nomen *snw* scribitur glossa Graeca "...]ΡΟΧΛΟΥ" quae fortasse finem verbi andrachlae (licet perperam scriptum) nobis praestat. Alii, immo complures demotistae, quod nomen cum signo Aegyptio pro caelo (*p.t*) continet, legunt *snwp.t*, quod credunt "sinape" phonetice repraesentare. At nomen hieroglyphicum idem signum continere solet, quod omnes credunt ibi determinativum esse neque phoneticum.

Romani sciebant portulacam in aceto et sale ad diuturnum usum conservare, quod usque ad hunc diem nonnumquam fit. Columella praecepta dat:

> **Portulaca et battis quemadmodum serventur:** Sunt etiam quaedam herbae, quas adpropinquante vindemia condire possis, ut portulacam et holus cordum, quod quidam sativam battim vocant. Hae herbae diligenter purgantur et sub umbra expanduntur, deinde, quarto die, sal in fundis fideliarum substernitur et separatim unaquaeque earum componitur acetoque infuso iterum sal superponitur; nam his herbis muria non convenit.– Columella, *De Re Rustica* 12.13.2

Usus mediaevalis
----------------

Itali ex saeculo quinto decimo portulacam in sale et aceto condiebant, sed praeceptis paulo involutioribus:

> **Conditura Portulacae:** Sit bene lota portulaca secretaque a duro caule, in patinam reposita cum cepa minutatim concisa, sale oleo aceto condiatur. Sunt qui ad comprimendam frigiditatem portulacae piper tritum aut cinnamum inspargant; portulaca enim, quam poplin licet appellare, frigida est et humia, et ob hanc rem non multum nutrire existimatur.– Platina, *De honesta voluptate et valetudine* 4.6

Platina dicit porro portulacam manducatam cum polenta intestinorum vomitiones sistere, alvum refrigerare, et podagram sanare.

Proverbia
---------

Inter Graecos nostrae aetatis traditur portulaca volubilitatem, velocitatemque elocutionis homini conferre, qua de causa si quis nimis cito garrit, Graeci per iocum rogant "γλυστρίδα έφαγες;", nempe 'portulacam edisti?'

Notae
-----

1. ↑  Pest Notes 2003.
2. ↑  Simopoulos et Salem 1986; confer Simopoulos 2006.
3. ↑  20.39 "porcacla, hoc est alium Gallicum."
4. ↑  

	* *PGM* 12.420: αἷμα Ἄρεως· ἀνδράχνη
	* Herbarius 104: A Graecis dicitur cappara, alii andrachne; profetae ema Areos; Daci lax; Itali portulaca, alii porcastrum, alii amarantos.
5. ↑  Fortasse *Caucalis grandiflora*, André p. 194.
6. ↑  Id nomen satis certum est nam in versione Syriaca Galeni *De Simplicibus Medicinis* libro, titulus capituli 43 (Περὶ ἀνδράχνης) est "ܐܢܕܪܟܢܐ ܕܐܝܬܢܗܘܢ ܦܪܦܚܝܢܐ", id est 'Andrachne, quae est *parpḥīnåˀ*.' Secundum Jastrow (s.v.), nomen de פרח *pǝraḥ* 'flore' deducitur.
7. ↑  Cf. Arabicum رجلة *riǰlah*, Neohebraicum רְגֵלַת *regélet*, haec omnia a radice Semitica quod est *RGL* "pes." Syriace exstat etiam nomen herbae ܪܓܠ *rǝghel*, sed secundum Galenum Syriacum, id idem est ac ἀστράγαλος. Etiam ܪܓܠܘܢ *reglōn*.
8. ↑  Scriptio hieroglyphica modo syllabico legi potest, ut sit *ma=ḫa=ma=ḫa*, appellationem priscam /maxˈmaːx*v*t/ (*v* hic significat vocalem cuius vim reconstruere non valemus), seriorem /maxˈmuːxǝ/. Difficultas autem inest quod dialecto Coptica Bohairica forma idem, nempe ⲙⲉϩⲙⲟⲩϩⲉ, invenitur ac Sahidica—exspectaremus autem \*ⲙⲉϧⲙⲟⲩϧⲉ. Cf. etiam Diosc. 2.124:
ἀνδράχνη ἀγρία· οἱ δὲ ἀείζων ἄγριον, οἱ δὲ τηλέφιον, Ῥωμαῖοι *ἐλέκεβραμ*, οἱ δὲ *πορτούλακαμ*, Ἄφροι *μοιμμοίμ*, Δάκοι *λάξ*, Αἰγύπτιοι *μοχμουτίμ*.
Forma quae est *mochmutim* videtur esse ⲙⲉϩⲙⲟⲩϩⲉ cum quodam adiectivo. Forma Punica *moemmoem* fortasse ex eadem origine deducitur.
9. ↑  Lusus verborum: *mḫmḫ.wt* "portulacae" et *mḫɜ* "penditur, libratur."
10. ↑  Černý, p. 158.
11. ↑  Exstat autem semel in inscriptione hieroglyphica Philensi herba *snwp* cum *p* aperte scripta: "*smɜˁ wḏɜ.t m snwp*" 'Iustifico Oculum (herbā) *snwp*.'
12. ↑  Platna videtur hoc nomen sumpsisse ex Plinii *HN* 20.81.210: "Est et porcillaca, quam peplin vocant," at Plinius ibi non portulacam nostram nominat sed herbam nominis scientific *Euphorbia peplis*, quae item portulaca sive porcillaca dici potest.

Bibliographia
-------------

*Portulaca oleracea*
Fontes antiquiores
* 1330 : Hu Si-hui, *Propria ad mensam Imperatoris principia* (Paul D. Buell, Eugene N. Anderson, edd. et interprr. *A Soup for the Qan: Chinese dietary medicine of the Mongol era as seen in Hu Szu-hui's Yin-shan cheng-yao* [Londinii: Kegan Paul, 2000] p. 427)
* 1470/1475 : Bartholomaeus Platina, *De honesta voluptate et valetudine* editio sine anno editio 1475
* 1750 : Georgius Everhardus Rumphius, *Herbarium Amboinense* (Amstelaedami: Chanquion, 1741-1750) vol. 5 p. 268; cf. E. D. Merrill, *An Interpretation of Rumphius's Herbarium Amboinense*. Manilae: Department of Agriculture and Natural Resources, Bureau of Science, 1917 p. 217

Eruditio recentior
* R. Byrne, J. H. McAndrews, "Pre-Columbian purslane (Portulaca oleracea L.) in the New World" in *Nature* vol. 253 (1985) pp. 726-727.
* Sophie D. Coe, *America's First Cuisines* (Austinopoli: University of Texas Press, 1994) pp. 164-165
* Francisca Megaloudi, "Wild and Cultivated Vegetables, Herbs and Spices in Greek Antiquity" in *Environmental Archaeology* vol. 10 (2006) pp. 73-82.
* W. Meyer-Lübke, *Romanisches etymologisches Wörterbuch* (Heidelbergiae: Winter, 1911) textus
* *Pest Notes*: "Pests in Landscapes and Gardens: Common Purslane" (University of California Agriculture and Natural Resources Publication 7461, October 2003).
* Artemis P. Simopoulos, N. Salem jr. "Purslane: a terrestrial source of omega-3 fatty acids" in *New England Journal of Medicine* vol. 315 (1986) p. 833.
* Artemis P. Simopoulos, "Omega-3 Fatty Acids and Antioxidants in Edible Wild Plants" in *Biological Research* (2006)

De nominibus
* J. André, *Les Noms de plantes dans la Rome antique* (Lutetiae: Les Belles Lettres, 1985)
* J. Černý, *Coptic etymological dictionary* (Cantabrigiae: Cambridge University Press, 1976)

Nexus externi
-------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vicimedia Communia** plura habent quae ad ***Portulacam*** spectant. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vide **"Portulaca oleracea"** apud **Vicispecies**. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Situs scientifici:** Tropicos • Tela Botanica • GRIN • ITIS • Plant List • NCBI • Biodiversity • Encyclopedia of Life • Plant Name Index • IUCN Red List • "Portulaca oleracea" apud *Plants for a Future* • WoRMS: Marine Species • Plantes d'Afrique • Flora of China • INPN France • Flora of North America • USDA Plants Database |