*Vide etiam paginam discretivam:* Roma (discretiva)

Forum Romanum fuit locus medius circum quem Roma antiqua crevit.
**Romani antiqui** fuerunt populus Italicus, Latio et praesertim Romae saeculo octavo a.C.n. ortus, in cuius dicionem et civilizationem omnes terrae circa mare Mediterraneum mille annos sequentes fere paulatim redactae sunt.

Roma inter duodecim saecula primo in regnum, deinde in rem publicam oligarchiae similem, tertio in imperium vastum, mutata est. Europae Occidentali et regioni toti circum Mare Mediterraneum imperavit. Complures autem res occasum Imperii Romani tandem fecerunt. Dimidium occidentale imperii, ubi fuit Hispania, Gallia, et Italia, in regna separata saeculo quinto dissolutum est; imperium autem orientale, Constantinopole administrante, ad Imperium Byzantium post 476 spectatur, tempus solitum "casus Romae" et posterius exordium Medii Aevi habitum.

Tabula animata imperii Romani.
Roma antiqua saepe cum Graecia antiqua, quae multas artes Romae antiquae incendit, ut "antiquitas classica" disponitur. Roma antiqua ad progressum iuris bellique artumque litterarumque architecturaeque linguaeque in occidente contulit, et apud homines magnopere adhuc valet.

Historia
--------

In fabulis, Roma 753 a.C.n. a geminis Romulo et Remo, qui a lupa educati sunt, condita est.
 Si plus cognoscere vis, vide etiam Romanae pugnae 
*Pagina prima: Historia Romae*
### Regnum

 Si plus cognoscere vis, vide etiam Regnum Romanum 
Urbs Roma a coloniis circum vadum in flumine Tibere, quadrivium commercii mercaturaeque, profecta est. Ex testimonio archaeologico, pagus Roma circa saeculum 9 a.C.n. a duobus tribubus Italiae mediae, Latini Sabinique, in Palatino Capitolinoque Quirinaleque montibus condita est. Etrusci, qui se in Etruria septentrionale antea deduxerant, imperium pro optimatibus regnatoribusque in regione ante serum saeculum 7 a.C.n. sumpsisse videntur. Specie Etrusci imperium in regione ante saeculum 6 a.C.n. perdiderunt, et id temporis, tribus pristini Latini Sabinique gubernationem restituerunt, facientes rempublicam et circumscribentes imperium regnorum.

In fabulis Romanis, Roma die 21 Aprilis 753 a.C.n. a Romulo et Remo, geminis progeniebus Aeneae reguli Troiani, condita est. Romulus Remum in rixa de loco ubi situra sit urbs interfecit, et primus ex septem Regibus Romanis factus est. Itaque nomen *Romae* habetur ex nomine Romulo ortum esse. Et in fabulis, cum urbs mulieribus egebat, Latini Sabinos diei festo invitaverunt et virgines viduas rapuerunt, efficientes ut Latini cum Sabinis admixti sint.

Tabula Romae antiquae, cinctae et muris Servianis (termino flavo signatis) cum portis, et muris Aurelianis (termino nigro signatis)
Imperium Romanum Orientale et Occidentale anno 395, Theodosio I nuper mortuo.
Templum Herculis Victoris Romae, medio saeculo altero a.C.n. aedificatum, fortasse a Lucio Mummio Achaico, duce Romano Belli Achaeanum, quod Corinthum delevit.
Templum Portuni, Romae ab 120 a.C.n. ad 80 a.C.n. aedificatum.
Imago aenea Scipionis Africani maioris; medio saeculo primo a.C.n. In Villa Papyrorum Herculanei a Carolo Iacobo Weber annis a 1750 ad 65 excavata. Museum Archaeologicum Nationale Neapolitanum.
### Res publica

**Res publica Romana** est historica Romae antiquae aetas, quod ab anno 509 a.C.n. cum rex Lucius Tarquinius Superbus depositus esset, usque ad annum 27 a.C.n. cum die 16 Ianuarii senatus Octaviano titulum Augusti tribueret, Imperium Romanum reapse instituens.

*Pagina prima: Res Publica Romana*
### Imperium

*Pagina prima: Imperium Romanum*

Societas
--------

Vita RomaeRoma erat locus desideratus a multis qui meliorem vitam cuperent. Sed plurimis in urbe vita cotidiana parum delicata erat. Fere decies centena milia hominum urbem incolebant. Propter situm clivosum Roma sursum tantum crescere poterat.

Divites domûs unius tabulati habitabant. In vallibus clivisque stabant insulae:

domicilia conducticia, saepe male constructa. Quaeque insula similiter constructa erat. In pedeplanis iacebant tabernae, ubi merces venibant. Supra erat tabulatum intermedium ubi fortasse erant repositoria aut cubicula.

Supra erant cenacula, plerumque inter duo et quattor tabulata. Quanto altiora erant cenacula, tanto miseriora minoraque erant spatia. In cellis subtegulaneis habitabant plerumque familiae operariorum.

### Ius

*Pagina prima: Ius Romanum*

Cultus civilis
--------------

### Lingua

*Pagina prima: Lingua Latina*
### Religio

*Pagina prima: Religio Romana*
### Papyri

*

Milites
-------

 Si plus cognoscere vis, vide etiam Romanae pugnae

In cultura populari
-------------------

Simulacrum antiqui mundi Romani in *Second Life* mundo virtuali ab anno 2006 videtur; ROMA, et ab avatara Torin Golding creatum est.

Nexus interni
-------------

* Archaeologia Mediterranea
* Architectura Romana
* Ars convivialis Romana
* Cloaca Maxima
* Comitium
* Cultura Romae antiquae
* Duodecim tabulae
* Index rerum de Roma antiqua
* Institutiones publicae Romae antiquae
* Litterae Latinae
* Oeconomia Romae antiquae
* Societas in Roma antiqua
* Technologia Romana

Notae
-----

1. ↑  Livius, Titus. *Ab Urbe Condita.*
2. ↑  "THE DATABASE OF ANCIENT ART"(ancientrome.ru).
3. ↑  "Publius Cornelius Scipio Africanus" (ancientrome.ru).

Bibliographia
-------------

* Arnaud, Germain. 1902. *De publica privataque Romanorum vita duo volumina e scriptoribus probatissimis excerpta et in eum ordinem instructa, ut Latinorum morum quasi adumbrata summa exprimatur et scholastica argumenta proponantur, ad usum quartanorum, tertianorum, secundanorum et rhetoricorum.* Editio altera et accuratissime emendata. Massiliae: Apud Laffitte Fratres, Bibliopolas. Textus in archive.org. **(Latine, Francice)**
* Beard, Mary. 2007. *The Roman Triumph.* Cantabrigiae Massachusettae: Harvard University Press. ISBN 0674026136.
* Beard, Mary. 2008. *Pompeii: The Life of a Roman Town.* ISBN 1861975163.
* Beard, Mary 2014. *Laughter in Ancient Rome: On Joking, Tickling, and Cracking Up.* Berkeleiae: University of California Press. ISBN 0520277163.
* Beard, Mary. 2016. *SPQR: A History of Ancient Rome.* Profile Books. ISBN 9780871404237.
* Beard, Mary, et Michael Crawford. 1985, 1999. *Rome in the Late Republic.* ISBN 071562928X.

Nexus externi
-------------

* L. Taruashvili MONIMENTA ANTIQUAE URBIS ROMAE AD ARTES ELEGANTES PERTINENTIA: ITINERARIUM LATINE ADUMBRATUM Altera versio emendata et amplificata Anno MMVIII
* Situs a *ROMA Citizens* e *Second Life*

De Roma antiqua

*Roma antiqua • Historia Romae*

|  |  |
| --- | --- |
| Aetates | Exordium • Monarchia • Res Publica  • Imperium • Ruina et lapsus Imperii  • Imperium Romanum Occidentale • Imperium Byzantinum |
| Constitutiones | Historia • Aetas regum  • Res Publica • Imperium Romanum |
| Administratio | Senatus • Comitia (Curiata, Centuriata, Tributa, Concilia plebis) • Curia Hostilia • Forum • Cursus honorum • Legatus • Dux • Officium  • Praefectus • Vigintisexviri • Lictor • Magister militum • Imperator • Princeps senatus • Pontifex • Augustus • Caesar • Tetrarchia • Provincia |
| Magistratus | Tribunus plebis • (Tribuni aerarii • Tribuni militum • Tribuni militum consulari potestate • Tribunus Celerum) • Quaestor • Aedilis • Praetor • Consul • Censor • Proconsul  • Gubernator • Dictator • Magister equitum • Decemviri legibus scribundis • Tribuni militum consulari potestate • Triumvir • Rex • Interrex |
| Leges | Lex XII Tabularum • Civis Romanus sum • Auctoritas • Imperium • Status • Iudicia • Constitutio Antoniniana • Edictum Domitiani de excidendis vineis |
| Societas | Patricii • Plebs • Secessio plebis • Ordo Equestris • Gens • Tribus • Praenomina Romana antiqua • Mulieres • Matrimonium • Servitus • Liberti |
| Exercitus | Legio  • Limes |
| Cultura | Calendarium • Medicina • Theatrum • Ars coquinaria  • Schola • Litterae • Ars • Musica • Architectura • Religio (Exsequiae • Persecutiones • Cultus imperatorius) • Mythologia • Christianismus in imperio romano • Thermae • Forum • SPQR • Vestimenta • Festa • (Carmentalia • Floralia • Lemuralia • Lupercalia • Parilia • Saturnalia) • Circus • Vinum • Meretrices • Linguae |
| Technologia | Numeri Romani • Arithmetica • Abacus • Viae Romanae • Pontes • Aquae ducti • Metallurgia • Cloaca Maxima |
| Oeconomia | Agricultura • Mercatura • Aerarium • Nummi |
| Lingua Latina | Archaica • Classica sive aurea • Postclassica sive argentea • Sermo vulgaris • Mediaevalis • Humanistica • Lingua Neolatina • Lingua Latina scientifica • Lingua Latina Ecclesiastica • Linguae Romanicae |
| Scriptores praecipui | Apuleius • Catullus • Cicero • Quintus Curtius Rufus • Horatius • Iulius Caesar • Iuvenalis • Livius • Lucretius • Ovidius • Petronius • Plautus • Gaius Plinius Secundus • Gaius Plinius Caecilius Secundus • Propertius • Sallustius • Seneca • Suetonius • Tacitus • Vergilius • Vitruvius |
| Indices | Annales • Consules rei publicae  • Consules sub principatu electorum • Dii Graeci cum paribus deis Romanis Etruscisque • Dioeceses • Gentes Romanae • Gubernatores provinciarum Romanarum • Imperatores • Oppida et urbes • Homines illustri • Provinciae • (Provinciae Rei Publicae • Provinciae Imperii • Provinciae Imperii Diocletiani • Tabula successionis provinciarum Romanarum) Reges • Regiones Italicae Augustae • Antiquae viae |