|  |  |
| --- | --- |
|  | **Nulla Vicipaediae Latinae pagina huc annectitur.**Quaesumus in alias commentationes addas nexus ad hanc paginam relatos. Quo facto hanc formulam delere licet.
→ Interpretationes vernaculae |

**Enuntiatum interrogativum** est oratio interrogationem demonstrans. Interrogativum est modale finitorum enuntiatorum genus suis proprietatibus morphosyntacticis differens ab aliis, quae sunt enuntiatum declarativum, enuntiatum imperativum et enuntiatum exclamativum. Enuntiata interrogativa vel recta vel obliqua esse possunt. Interrogationes rhetoricae formam tantum interrogativam habent, vim autem adsertivam aut hortativam.

Quo modo exstiterit signum interrogationis.

De modorum usu
--------------

Interrogativa recta (sive directa) usitate in indicativo sunt, sed cum de vi deliberativo potentialive agitur, in subiunctivo modo ponitur. 

ᴅᴇ ғᴜᴛᴜʀᴏ ᴘʀᴀᴇsᴇɴᴛɪᴠᴇ ᴅᴇʟɪʙᴇʀᴀᴛɪᴏ: ***Quid faciam?***     (Plaut. *Ps.* 357)
ᴅᴇ ᴘʀᴀᴇᴛᴇʀɪᴛᴏ ᴅᴇʟɪʙᴇʀᴀᴛɪᴏ: ***Quid facerem?** blando patriae retinebar amore.*     (Ov. *Tr.* 1.3.49)
Interrogativa obliqua (sive indirecta) semper subiunctivum praedicati exigunt, nam aut vim deliberativam habent:

*Nunc nescio hercle, rebus **quid faciam** meis*     (Plaut. *Ps.* 779)
*Nec sciebam, **quid facerem, cui conlocarem***    (Sen. *Contr.* 7.19)
aut vim irrealem:

*Mire tractat hoc Cicero pro Milone, **quae facturus fuerit** Clodius, si praeturam invasisset.*    (Quint. 9.2.41)

De elementis interrogationem inducentibus
-----------------------------------------

Enuntiata interrogativa pronominibus, adiectivis pronominalibus, particulis interrogativis induci solent, sed interdum interrogationes rectae solum tono interrogativo (qui quidem non scribitur) consistunt: 

*Tu me heri hic vidisti?*     (Plaut. *Am.* 725)
### Pronominalia interrogativa

Pronomina et adiectiva interrogativa Latina haec fere sunt: 

***Quis** ad fores est?*     (Plaut. *Am.* 1021)
***Quid?** ubi ei ostendit symbolum?*     (Plaut. *Bac.* 265)
***Qualis** est ista mens?*     (Cic. *Tusc.* 1.67)
***Quot** sunt satis?*     (Plaut. *Men.* 952)
***Quotus** quisque est, qui voluptatem neget esse bonum?*     (Cic. *Div.* 2.81)
Adverbia interrogativa haec fere sunt:

***Quam** magnum vero?*     (Plaut. *Rud.* 794)
***Quam diu** id factum est?*     (Plaut. *Cap.* 980)
***Quin** taces?*     (Plaut. *Men.* 1114; *Mer.* 494; )
***Quantum** hic inest?*     (Plaut. *Epid.* 346)
***Quotiens** dicendum est?*     (Plaut. *Cur.* 609)
### Particulae interrogativae

Interrogationes rectae simplices quattuor fere particulis interrogativis inducuntur, quae sunt: 

* ***-ne*** particula enclitica hoc indicatur, dictionem interrogationem esse intellegendam, ut hic: *Vidisti**ne** eam?* (Plaut. *Mer.* 719)
* ***nonne*** (re vera *non-ne*) particula utimur responsum adfirmativum exspectantes, ut hic: ***Nonne** cernitis ex uno fonte omnia scelera manare?* (Cic. *Phil.* 13.36)
* ***num*** particula utimur responsum negativum exspectantes, sicut hic: ***Num** dubium est?* (Cic. *Flac.* 83)
* ***an*** particula utimur de prioris enuntiati veritate suspicantes, sicut hic: *Nam quod sibi petitur, certe alteri non exigitur. **An** ita est?* (Cic. *QRosc.* 53)

In disiunctivis autem interrogationibus rectis ***utrum*** in primo membro, ***an*** in secundo ponitur, ut hic: ***Utrum** ego tibi patrimonium eripui, Gelli, **an** tu comedisti?* (Cic. *Sest.* 111). Pro *utrum*, primum membrum etiam ***-ne*** particula enclitica induci potest, ut hic: *Ubi ego sum? hici**ne an** apud mortuos?* (Plaut. *Mer.* 602). Etiam fieri potest, ut primum membrum sine ulla particula interrogativa sit, ut hic: *Maneam **an** abeam?* (Plaut. *Cur.* 602).

Enuntiata interrogativa subordinata in eo maxime differunt quod in subiunctivo modo ponuntur. Particulae interrogativae plerumque eadem sunt atque in interrogationibus rectis. 

* ***Num*** aut ***-ne*** enclitica, sicut hic: Primum quaero num tu senatui causam tuam permittas (Cic. *Vat.* 15). *Nam quaero abs te, circumsessus**ne** sis Lampsaci, coeperit**ne** domum in qua deversabare illa multitudo incendere, voluerint**ne** legatum populi Romani comburere vivum Lampsaceni* (Cic. *Verr.* 2.1.78).
* ***An*** utimur, si enuntiatum subordinatum verbis nesciendi et dubitandi regitur: *Haud scio **an** ita sit* (Cic. *Tusc.* 2.41). *Itaque dubito, **an** Venusiam tendam et ibi exspectem de legionibus* (Cic. *Att.* 16.5.3).

Notae
-----

1. ↑  Oscar Wolff, *De enuntiatis interrogativis apud Catullum, Tibullum, Propertium.* Halis Saxonum, 1883.